The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ

Ma ̭tehˬ 1

1 Heu-aˬ, Aˬbyaˬhaˬ hawˇ-eu Daˬbiˇ-ahˇ neh gui ka le ̭-euˬ Yeˬsuˇ Ka li-euˬ tsui ̭ meh. 2 Aˬbyaˬ-euˬ aˬ li Iˇtsaˆ, Iˇtsaˆ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ, Yaˬkoˆ-euˬ aˬ li Yuˇdaˆ aˬ ha mehˇ nmˇ meh. 3 Taˬmaˬ o neh deh ̭ le-euˬ Yuˇdaˆ-euˬ aˬ li Paˬyehˆ hawˇ-eu Zeˬlahˬ, Paˬyehˆ-euˬ aˬ li Heˬzaˬloˬ, Heˬzaˬloˬ-euˬ aˬ li Lam, 4 Lam-euˬ aˬ li Aˬmiˇnaˬdehˇ, Aˬmiˇnaˬdehˇ-euˬ aˬ li Naˬshoˬ, Naˬshoˬ-euˬ aˬ li Saˬlaˬmoˬ, 5 Laˬhaˇ o neh deh ̭ le-euˬ Saˬlaˬmoˬ-euˬ aˬ li Bawˇza, Luˇta o neh deh ̭ le-euˬ Bawˇza-euˬ aˬ li Awˇbehˆ, Awˇbehˆ-euˬ aˬ li Yeˬshehˇ, 6 Yeˬshehˇ-euˬ aˬ li sahˬ paˬ Daˬbiˇ meh. Daˬbiˇ-euˬ aˬ li Sawˇlaˬmoˬ, (Sawˇlaˬmoˬ-euˬ aˬ ma-aˬ, Uˇliˇyaˆ-ahˇ huˬ zahˇ iˇ-euˬ meh), 7 Sawˆlaˬmoˬ-euˬ aˬ li Leˬhawˇbamˬ, Leˬhawˇbamˬ-euˬ aˬ li Aˬbiˇyaˬ, Aˬbiˇyaˬ-euˬ aˬ li Aˬsaˬ, 8 Aˬsaˬ-euˬ aˬ li Yeˬhawˇshaˬpaˇ, Yeˬhawˇshaˬpaˇ-euˬ aˬ li Yoˇlamˬ, Yoˇlamˬ-euˬ aˬ li Awˇziˇ, 9 Awˇziˇ-euˬ aˬ li Yoˇdamˬ, Yoˇdamˬ-euˬ aˬ li Aˬkaˆ, Aˬkaˆ-euˬ aˬ li Heˬsaˬgiˇ, 10 Heˬsaˬgiˇ-euˬ aˬ li Maˬnaˇseˬ, Maˬnaˇseˬ-euˬ aˬ li Aˬmo, Aˬmo-euˬ aˬ li Yawˇshiˆ, 11 Yawˇshiˆ-euˬ zaˬ Yeˬkawˇniˇ aˬ ha mehˇ nmˇ meh. Heu-aˬ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ Baˬbuˇloˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ bi nyeh ̭ ka g'eh-euˬ aˇ yamˬ-ahˇ keuˆ ni gui ka le ̭-euˬ tsui ̭ meh. 12 Baˬbuˇloˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ bi nyeh ̭ ka g'eh g'aˬ miˇ tsa paˇ gui ka le ̭-euˬ tsui ̭-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Yeˬkawˇniˇ-euˬ aˬ li Shaˬtiˇlaˆ, Shaˬtiˇlaˆ-euˬ aˬ li Zeˬluˇbaˬbeˬlaˇ, 13 Zeˬluˇbaˬbeˬlaˇ-euˬ aˬ li Aˬbiˇoˆ, Aˬbiˇoˆ-euˬ aˬ li Eˇliˇkmˬ, Eˇliˇkmˬ-euˬ aˬ li Aˬzawˬ, 14 Aˬzawˬ-euˬ aˬ li Zaˬdoˆ, Zaˬdoˆ-euˬ aˬ li Aˬcmˬ, Aˬcmˬ-euˬ aˬ li Eˇliˇuˆ, 15 Eˇliˇuˆ-euˬ aˬ li Eˇlaˬzaˬ, Eˇlaˬzaˬ-euˬ aˬ li Maˬtaˬ, Maˬtaˬ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ, 16 Yaˬkoˆ-euˬ aˬ li Yoˇsehˆ meh. Ka li lehˇ myahˇ-euˬ Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ baw aˬ ma Maˬliˇ-aˬ, Yoˇsehˆ-euˬ nymˇ dahˬ meh. 17 Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ neh Daˬbiˇ-ahˇ keuˆ ni tseˇ oeˬ tsui ̭ meh. Daˬbiˇ-ahˇ neh Baˬbuˇloˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ bi nyeh ̭ ka g'eh-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ ni tseˇ oeˬ tsui ̭ meh. K'oeˇ ziˇ-ahˇ neh Ka li-ahˇ keuˆ ni tseˇ oeˬ tsui ̭ meh. 18 Yeˬsuˇ Ka li deh ̭ le-euˬ gaˇ kawˆ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma Maˬliˇ-aˬ, Yoˇsehˆ-ahˇ dahˬ dzaˬ-iˇ-eu g'aˇ duˬ ngehˬ cawˬ tsehˆ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Maˬliˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ nya ̭ oeˇ mˇ maˬ baˇ mi naˆ-ehˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ baˬ da neh zaˬ tsehˆ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ, yawˬ haˇ yawˬ ha ya siˬ-euˬ meh. 19 Yoˇsehˆ-aˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Maˬliˇ-euˬ myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ cawˆ ni aˬ yaw ̭ maˬ jahˇ maw ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ bi siˬ-ehˇ ciˬ cuˇ ni g'awˬ tsehˆ ma lehˇ noeˬ-euˬ meh. 20 K'oeˇ lo ̭-ehˇ shaˇ noeˬ lu ̭-eu aˇ yamˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k'oeˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ doˆ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Daˬbiˇ-euˬ aˬ li Yoˇsehˆ-oˇ, Maˬliˇ-ahˇ sheuˬ-eu gaˇ kawˆ taˬ noeˬ shaˬ. Aˬ yaw ̭ zaˬ tsehˆ leˇ-euˬ-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ baˬ da neh meh. 21 Aˬ yaw ̭ aˬ li tiˬ li ciˬ teh ̭-a. Aˬ li k'oeˇ li-ahˇ Yeˬsuˇ lehˇ nawˇ myahˇ nehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ li k'oeˇ li-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ iˬ baˇ la ̭ k'oeˇ ka k'o ̭ doˆ nehˬ teh ̭-a." 22 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ g'oe-awˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ byah laˇ ni, k'oeˇ lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 23 "Zaˬ miˬ yaw shawˇ tiˬ g'aˬ zaˬ tsehˆ leˇ-awˇ, aˬ li tiˬ li ciˬ teh ̭-a. Aˬ li k'oeˇ li-ahˇ Eˇmaˬnoeˬlaˇ lehˇ myahˇ teh ̭-a" lehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ jaˆ-eu meh. "Eˇmaˬnoeˬlaˇ" lehˇ ehˇ-eu dawˬ tsui ̭-aˬ, "Miˬyehˇ aˬ dui nehˬ-ehˇ jawˇ meh" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 24 K'oeˇ naˇ, Yoˇsehˆ uˬ noeˬ noeˬ laˇ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Maˬliˇ-ahˇ sheuˬ dahˬ dzaˬ-euˬ meh. 25 Ehˇ k'aw ̭, aˬ li k'oeˇ li maˬ deh ̭ le k'oeˇ keuˆ ni, aˬ yaw ̭ Maˬliˇ nehˬ-ehˇ maˬ yu ̭ ta ̭ ni jawˇ-euˬ meh. Aˬ li k'oeˇ li-ahˇ Yeˬsuˇ lehˇ aˬ yaw ̭ myahˇ nehˬ-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 2

1 Sahˬ paˬ Heˬloˆ uˆ lahˇ lu ̭-eu aˇ yamˬ la ̭ k'oeˇ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ deh ̭ le-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ guiˇ gaˇ kawˆ siˬ nya-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu deuˬ, nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw neh Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ laˇ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Deh ̭ le-euˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ gaˇ jawˇ ta. Nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw dzeˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ aˬ guiˇ doˆ laˇ gaˇ nga ma ̭ ya mawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ uˬ duˬ tahˬ laˇ-euˬ ma." 3 Gaˇ kawˆ k'oeˇ sahˬ paˬ Heˬloˆ ya gaˬ ngeh, nui ma tiˬ paw ̭-iˬ maˬ saˇ-a. K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ meuˬ lah-ehˇ nui ma maˬ saˇ-a. 4 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ kuˇ uiˬ-awˇ, "Ka li aˬ gaˇ deh ̭ le ta" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Yuˇdaˆ miˇ k'ehˬ Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ deh ̭ le meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ neh bo ̭ taˬ-euˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 6 'Behˬlehˬhehˬ-oˇ, Yuˇdaˆ meuˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ, nawˇ maˬ nyiˇ teˬ dzehˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ tsawˇ jeuˬ pyeu ̭-eu, Iˇsaˬleˬlaˆ k'oeˇ taˆ, sheuˬ g'eh uˆ lahˇ-eu g'aˬ, nawˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ doˆ laˇ teh ̭-a."' 7 K'oeˇ ngeh, nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw neh laˇ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Heˬloˆ kuˇ-awˇ, aˬ cawˬ maˬ bi siˬ ni mawˇ dzoeˇ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ guiˇ k'oeˇ siˬ doˆ laˇ-euˬ aˇ yamˬ naˇ haˬ duˬ-euˬ meh. 8 "Naw ma ̭ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ yaw duˬ duˬ-ehˇ poˆ-awˇ, ya mawˇ naˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ ngaˬ-ahˇ bi gaˬ k'o ̭ la ̭-awˬ. Ngaˇ g'eh aˬ yaw ̭-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-iˇ ma" lehˇ ehˇ nehˬ-awˇ, Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ bi iˇ-euˬ meh. 9 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ sahˬ paˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ mehˬ hu paw paˇ iˇ-euˬ meh. Nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ya mawˇ-euˬ aˬ guiˇ k'oeˇ siˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ hu iˇ lu ̭-awˇ, zaˬ nahˬ deh ̭ le taˬ-euˬ jawˇ duˬ k'oeˇ taˆ iˇ keuˆ ngeh, naˬ leˇ-euˬ meh. 10 Aˬ guiˇ k'oeˇ siˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ ngeh, laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-euˬ meh. 11 Aˬ yaw ̭ ma ̭ nymˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ ngeh, zaˬ nahˬ hawˇ-eu aˬ ma Maˬliˇ-ahˇ ya mawˇ-awˇ, pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ neh yuˇ la ̭-euˬ la ̭ sawˬ deuˬ pyeu ̭-eu shuiˇ, lawˇ baoˬ, muˇ laˬ, heu deuˬ yuˇ doˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ damˬ nehˬ-euˬ meh. 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ sahˬ paˬ Heˬloˆ jawˇ gaˇ maˬ ya g'o ̭-iˇ ni, yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k'oeˇ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ miˇ neh, yawˬ paw yawˬ gaˇ jaw jaw-awˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'o ̭-iˇ dzeuˇ ngeh, Yoˇsehˆ yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k'oeˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ doˆ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Aˬ li zaˬ nahˬ heu g'aˬ-ahˇ seh ̭-eu lehˇ Heˬloˆ poˆ teh ̭-a. K'oeˇ miˇ neh tuˇ-awˇ, aˬ nya ̭ ma zaˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ cehˆ-awˬ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ maˬ ngehˬ cawˬ le k'oeˇ keuˆ ni, k'oeˇ gaˇ jawˇ-awˬ." 14 K'oeˇ naˇ, Yoˇsehˆ tuˇ-awˇ, aˬ nya ̭ ma zaˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ, uˬ ci ̭ sehˇ g'ahˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ cehˆ-euˬ meh. 15 Heˬloˆ shiˇ ngeh keuˆ ni, aˬ yaw ̭ pehˬ k'oeˇ gaˇ jawˇ-euˬ meh. SahˬpaˬMiˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ g'oe-awˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ pyeu ̭-eu, "Ngaˬ li-ahˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ neh kuˇ doˆ-euˬ ma" lehˇ ehˇ-eu dawˬ k'oeˇ dawˬ byah laˇ-eu g'aˇ duˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 16 Nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw neh laˇ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ tsawˇ gahˇ gahˇ-awˇ g'o ̭ dzeuˇ-euˬ gaˇ kawˆ Heˬloˆ ya siˬ duˬ ngeh, nui ma pehˇ dui dui-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, Behˬlehˬhehˬ meuˬ hawˇ-eu k'oeˇ-euˬ tahˬ g'o ̭ tahˬ jawˇ k'aˇ jawˇ-eu, nyiˬ k'o ̭-ahˇ neh la ̭ oˆ paw-euˬ aˬ li zaˬ nahˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ seh ̭ jiˇ-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. Zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ aˬ guiˇ k'oeˇ siˬ doˆ laˇ-euˬ aˇ yamˬ shaˇ sawˇ duˬ-awˇ, aˬ li zaˬ nahˬ deuˬ-ahˇ bi seh ̭-eu g'aˇ duˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 17 K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-eu la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Yeˬlaˬmiˇ neh heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ byah laˇ-euˬ meh. 18 "Tsawˇ ngoeˇ ngoeˇ dui dui-eu teˇ saˇ, Laˬmahˇ meuˬ-ahˇ gaˬ doˆ laˇ nya. Laˬkeˬlaˇ ngoeˇ dui dui lu ̭ meh. Zaˬ bi shiˇ byoˆ jiˇ-euˬ miˇ neh, maˬ muˇ taˬ nya ni ngoeˇ lu ̭ meh." 19 Heˬloˆ shiˇ dzeuˇ ngeh jawˇ, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ Yoˇsehˆ yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k'oeˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ doˆ le-awˇ ehˇ-eu, 20 "Tuˇ-awˬ. Aˬ nya ̭ ma zaˬ seuˬ-awˇ Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-awˬ. Aˬ li-ahˇ seh ̭-eu lehˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ deuˬ shiˇ jiˇ-euˬ meh." 21 K'oeˇ ngeh, Yoˇsehˆ tuˇ-awˇ, aˬ nya ̭ ma zaˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 22 Ehˇ k'aw ̭, Heˬloˆ-euˬ dah zaˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li Aˬgeˬlaˇ g'aˬ Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-euˬ sahˬ paˬ geu ̭ lu ̭-eu Yoˇsehˆ ya gaˬ ngeh, k'oeˇ gaˇ maˬ g'o ̭ leˇ peuˬ-a. Yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ poˆ paˇ mehˬ gahˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ le-euˬ meh. 23 K'oeˇ naˇ, Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ-euˬ meh. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ neh, Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ, "Aˬ yaw ̭-ahˇ Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ lehˇ kuˇ teh ̭-a" lehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ byah laˇ-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 3

1 Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ la ̭ k'oeˇ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ k'aˇ shui ̭ deh yaˇ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ, heu lo ̭-ehˇ dawˬ mehˬ mehˬ le-euˬ meh. 2 "Mˬ taˆ miˇ k'ahˬ keuˆ le shaw-iˬ meh. Iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˬ." 3 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh ehˇ-euˬ dawˬ heu dawˬ-aˬ, Yoˇhaˬ-ahˇ ehˇ-euˬ dawˬ pyeu ̭-eu meh. "Bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ tiˬ g'aˬ guˇ lu ̭ meh. 'SahˬpaˬMiˬyehˇ oe-eu g'aˇ duˬ, gaˇ ma lehˬ hmˬ laˆ saˆ taˬ-awˬ. Aˬ yaw ̭ oe-eu gaˇ ma tiˬ kahˇ, dawˇ coe ni shaˇ dahˇ doˆ taˬ-awˬ.' " 4 Yoˇhaˬ-aˬ, law taw ca ̭ hm neh za ̭ taˬ-euˬ mehˬ tsoeˬ dm-awˇ, shaˬ k'oˆ jo ̭ pa ̭ pa ̭ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ dzaˬ-eu dzaˇ-aˬ, nyehˇ bahˇ hawˇ-eu bawˇ tsahˬ byaˬ byaˬ uiˇ meh. 5 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ doe ni jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-eu meh. 6 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yawˬ ha-euˬ iˬ baˇ ja doˆ jiˇ-awˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ la ̭ k'oeˇ Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-euˬ meh. 7 Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ k'aw ̭, Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ-eu lehˇ oe lu ̭ gaˇ Yoˇhaˬ ya mawˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˇ lawˇ uiˇ naˆ-euˬ zaˬ deuˬ-oˇ, Miˬyehˇ neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya buˬ-iˇ ni jahˇ-awˬ lehˇ, naw ma ̭-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ ehˇ nehˬ la ̭ taˬ. 8 Naw ma ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ gaˇ kawˆ bya cehˆ ni siˬ duˬ mawˇ duˬ laˇ paˬ-ehˇ deh ̭-awˬ. 9 Aˬbyaˬhaˬ naw ma ̭-euˬ aˬ da ma lehˇ ehˇ naˇ, k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya buˬ-iˇ ma lehˇ naw ma ̭ taˬ noeˬ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. K'aˬ lo heu deuˬ k'aw ̭ Aˬbyaˬhaˬ-euˬ zaˬ pyeu ̭ jiˇ laˇ ni Miˬyehˇ jahˇ nya meh. 10 Aˇ bawˇ duˬ ciˇ-ahˇ tuˆ ni tuˇ coˬ-eu g'aˇ duˬ, deuˆ haˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ meh. Aˇ siˬ yaw muiˬ paˬ-ehˇ maˬ siˬ le-eu aˇ bawˇ deuˬ bi tuˇ dzeh-awˇ, miˬ dzaˬ-ahˇ bi ba ̭ puiˆ teh ̭-a. 11 Naw ma ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ gaˇ kawˆ bi siˬ bi mawˇ-eu g'aˇ duˬ, iˇ cu ̭ neh naw ma ̭-ahˇ ngaˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ mehˬ nah oe lu ̭-eu g'aˬ-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k'oeˇ hawˇ-eu, miˬ dzaˬ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, ngaˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dui mahˇ dui dui-awˇ, ngaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ sehˬ nawˆ yuˇ nehˬ-eu teh ̭-ehˇ k'aw ̭ maˬ geuˇ nya. 12 Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭-ahˇ, cehˇ baw shawˇ-eu baw seu tuˆ tehˬ taˬ-euˬ meh. Cehˇ maˇ deuˬ-ahˇ cehˇ jiˇ la ̭ k'oeˇ pi ahˇ-awˇ, cehˇ k'aw ̭ deuˬ-ahˇ-aˬ, tiˬ jawˇ-iˬ maˬ miˆ-iˇ-eu miˬ dzaˬ tsawˬ bu la ̭ k'oeˇ ba ̭ puiˆ teh ̭-a." 13 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-aˬ, Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh Yawˇdaˬ lawˇ baˬ-ahˇ, Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ oe-euˬ meh. 14 Yoˇ haˬ Yeˬsuˇ-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-eu maˬ noeˬ doˆ coeˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ-aˬ, nawˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ ma. Ngaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-eu lehˇ nawˇ oe teˬ loˇ." 15 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ-euˬ nui k'ahˇ byah laˇ ni, nymˬ-mˇ aˇ nya ̭ heu lo ̭-ehˇ ya mˇ meh." K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-eu g'aˇ duˬ Yoˇhaˬ nui ma tsaˬ-euˬ meh. 16 Yeˬsuˇ iˇ cu ̭ shawˇ g'aˬ-awˇ, iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ ngeh, mˬ pah le-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ k'aˬ k'oeˬ lo ̭-ehˇ za ̭ le-awˇ, aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ ga daw ̭ le gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 17 "Heu-aˬ, ngaˇ gaˬ dui dui-awˇ nui k'ahˇ shiˇ dui dui-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma" lehˇ ehˇ-eu teˇ saˇ, mˬ-ahˇ neh gaˬ doˆ le-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 4

1 K'oeˇ naˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ muˇ juˇ bi juˇ-eu g'aˇ duˬ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh Yeˬsuˇ-ahˇ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 2 Maˬ dzaˬ maˬ dawˇ ni oeˬ tseˇ nah oeˬ tseˇ miˇ jawˇ keuˆ la ̭ ngeh, Yeˬsuˇ hawˬ meh ̭ meh ̭ dui dui laˇ-euˬ meh. 3 K'oeˇ ngeh, Neh ̭ sahˬ paˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬ maˇ pyeu ̭-eu ngeuˇ naˇ, k'aˬ lo heu deuˬ-ahˇ kaˬ muˇ pyeu ̭ laˇ-awˬ lehˇ dawˬ bi ̭-awˬ tawˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "'Dzaˬ-eu jeˬ baˬ da neh teh ̭-ehˇ tsawˇ haˬ zaˬ yaw deh ̭ deh ̭ nya-eu maˬ ngeuˇ-a. Miˬyehˇ-euˬ k'aˬ meh-ahˇ neh k'aˇ doˆ le-euˬ dawˬ yawˬ dawˬ na lu ̭ baˬ da neh deh ̭ nya-eu meh' lehˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh." 5 K'oeˇ naˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ Muiˬ-eu shawˇ-eu Meuˬ pyeu ̭-eu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ k'aˬ boeˬ goˇ dui dui-eu tsahˇ-ahˇ sheuˬ taˬ-euˬ meh. 6 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬ maˇ pyeu ̭-eu ngeuˇ naˇ, heu gaˇ neh tsawˬ ka haw sheˇ. 'Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ k'ehˇ-awˇ, nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ k'aˬ lo-ahˇ maˬ bi ga zaw ni nawˬ-ahˇ bi ciˬ le teh ̭-a' lehˇ Jaˇ li ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ jaˆ meh." 7 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "'Nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ nawˇ maˬ ya lawˬ haw-a' lehˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh." 8 K'oeˇ naˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ goˇ dui dui-eu gawˬ jawˬ k'oeˇ taˆ sheuˬ daˆ g'eh-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ jaˆ-eu miˇ k'ahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu, miˇ k'ahˬ k'oeˇ deuˬ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 9 Neh ̭ sahˬ paˬ ehˇ-eu, "Nawˇ pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ ngaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ naˇ, miˇ k'ahˬ heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nawˬ-ahˇ bi ̭ ma." 10 K'oeˇ ngeh jawˇ, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Saˬdaˬ-oˇ, doˆ-iˇ-awˬ. 'Nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ nawˇ uˬ duˬ ya tahˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nui k'ahˇ teh ̭-ehˇ ya mˇ meh' lehˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh." 11 K'oeˇ ngeh, Neh ̭ sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ oe-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ngehˬ g'eh le-euˬ meh. 12 Yoˇhaˬ-ahˇ pa ̭ kuˆ la ̭ k'oeˇ bi nyeh ̭ uˇ-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 13 Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ maˬ paˇ jawˇ ni, Gaˬliˬlehˇ lah lah dzeˇ jaˆ-eu Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ-iˇ-euˬ meh. Gaˬliˬlehˇ lah-aˬ, Zeˬbuˬloˬ hawˇ-eu Naˬtaˬliˇ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu meh. 14 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ byah laˇ ni, a yaw ̭ k'oeˇ gaˇ jawˇ-iˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 15 "Yawˇdaˬ lawˇ baˬ-euˬ nui baˬ paw, Gaˬliˬlehˇ lah-ahˇ jaˆ taw ̭-eu, Zeˬbuˬloˬ-euˬ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu, Naˬtaˬliˇ-euˬ miˇ k'ahˬ pyeu ̭-eu, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ jawˇ-eu jawˇ duˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ, 16 Yaw zahˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ lu ̭-eu deuˬ, yaw sheh ̭ ya mawˇ-euˬ meh. Shiˇ-eu miˇ k'ahˬ yaw zahˇ la ̭ k'oeˇ, k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'oeˇ taˆ, yaw sheh ̭ bya keuˆ le g'aˬ-euˬ meh." 17 Aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ-ahˇ neh aˇ dahˬ beh-awˇ, Yeˬsuˇ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh. "Mˬ taˆ Miˇ k'ahˬ peh le lu ̭ meh. Iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˬ" lehˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ mehˬ-euˬ meh. 18 Yeˬsuˇ Gaˬliˬlehˇ lah lah dzeˇ iˇ lu ̭ ngeh, ngaˬ shaˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu Beˬtuˆluˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ hawˇ-eu Aˬdehˬlehˬ aˬ nya ̭ nmˇ lah la ̭ k'oeˇ za dzeh lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 19 "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ. Ngaˇ naw nya ̭ nmˇ-ahˇ tsawˇ haˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ bi geu ̭ ma" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 20 Aˬ nya ̭ nmˇ ja tawˆ ni za byehˇ dzeh ya ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ mehˬ hu paw paˇ iˇ g'eh ngeh, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ paˇ tahˬ puˬ-euˬ meh. Aˬ nya ̭ nmˇ-aˬ, aˬ da Zeˬbeˬdehˇ nehˬ-ehˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-awˇ za do ̭ lu ̭-eu meh. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ kuˇ ngeh, 22 lawˬ hawˇ-eu aˬ da-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-awˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh g'ehˬ-euˬ meh. 23 Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ doe ni Yeˬsuˇ cah-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ mehˬ-eu tsoˆ-eu jeˬ mˇ-awˇ, Miˬyehˇ Miˇ k'ahˬ-ahˇ ta ̭ leˇ-eu laˬ k'aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-eu uˬ ta ̭, naˇ gawˇ g'awˬ mya jeˬ pi lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 24 Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ Suˇliˆ miˇ k'ahˬ k'ahˬ lah ni gaˬ doe-iˇ-awˇ, pyaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, naˇ gawˇ g'awˬ mya jeˬ pi lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, mawˇ bawˬ seu-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ sheuˬ uiˬ la ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ laˆ taˬ-euˬ meh. 25 Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ, Meuˬ tseˇ meuˬ-euˬ miˇ k'ahˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ nui baˬ paw jaˆ-eu miˇ k'ahˬ, heu deuˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭ mehˬ nah caw teh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭ myaˬ dui dui-eu meh.

Ma ̭tehˬ 5

1 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ ya mawˇ ngeh, gawˬ jawˬ uˬ du daˆ leˇ-awˇ nuiˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh uiˬ laˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 3 "Nui ma la ̭ k'oeˇ shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ taˆ miˇ k'ahˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ miˇ k'ahˬ pyeu ̭-eu meh. 4 "Noeˬ shaˬ noeˬ zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi noeˬ saˇ laˇ teh ̭-a. 5 "Nui nahˬ nui yu ahˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, miˇ tsaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ meh. 6 "Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ meh ̭-eu shu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya dzaˬ ya dawˇ dehˆ teh ̭-a. 7 "G'awˬ shaˬ gaˬ nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ teh ̭-a. 8 "Nui ma la ̭ k'oeˇ muiˬ-eu shawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Miˬyehˇ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a. 9 "Tsaˬ leˇ dzoeˇ leˇ ni mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ-euˬ zaˬ lehˇ kuˇ teh ̭-a. 10 "Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ mˇ-eu baˬ da neh, k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ taˆ Miˆ k'ahˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ meh. 11 "Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu baˬ da neh, aˬ cawˬ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu, k'ehˬ-eu k'aˆ-eu, maˬ ngeuˇ gaˇ keuˆ ni g'awˬ mya jeˬ ja bu ja doeˇ-eu, heu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ ya daˬ ngeh, guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. 12 Laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ k'oeˇ taˆ naw ma ̭ g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ la ̭ sawˬ huiˬ dui dui meh. Naw ma ̭-euˬ mehˬ hu deh ̭ dzeuˇ jawˇ dzeuˇ ya ̭-euˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ gaˇ ya daˬ-euˬ meh. 13 "Naw ma ̭-aˬ, miˇ tsaˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ g'aˇ duˬ saˬ deu ̭ pyeu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, saˬ deu ̭ k'oeˇ saˬ ca taˆ-eu byoˆ-iˇ naˇ, aˬ joˆ-ehˇ paˇ taˆ laˇ nya nmˇ. Miˇ tsa tahˬ dzeh-awˇ, tsawˇ haˬ nawˬ nawˬ-ehˇ bi cah-eu uˬ ta ̭, aˬ jeˬ gaˇ dahˇ paˇ tsoeˬ nmˇ. 14 "Naw ma ̭-aˬ, miˇ tsaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ g'aˇ duˬ yaw sheh ̭ pyeu ̭-eu meh. Gawˬ jawˬ uˬ du jaˆ-eu meuˬ-ahˇ maˬ dehˬ kaˬ za ̭ nya-a. 15 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ, tsiˇ k'mˬ do ̭-awˇ k'aˆ puˬ neh maˬ mo ̭ tsahˬ taˬ-a. Ehˇ k'aw ̭, tsiˇ k'mˬ do ̭ taˬ duˬ k'oeˇ taˆ ciˬ daˆ-awˇ, pehˬ zaˬ ma zaˬ mawˇ nya ni yaw sheh ̭ bi bya-eu meh. 16 K'oeˇ gaˇ duˇ ni, naw ma ̭ neh mˇ-euˬ yaw muiˬ jeˬ-ahˇ aˬ cawˬ mawˇ-awˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda-ahˇ ja ceuˬ ni, aˬ cawˬ mehˬ shi naw ma ̭-euˬ yaw sheh ̭ yaw k'aˆ-ehˇ bi bya-awˬ. 17 "Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh mehˬ taˬ tsoˆ taˬ ya ̭-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ laˆ cawˆ le-eu g'aˇ duˬ ngaˇ oe-euˬ nga lehˇ naw ma ̭ taˬ noeˬ. K'oeˇ deuˬ-ahˇ laˆ cawˆ-eu g'aˇ duˬ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Mˇ byah-eu g'aˇ duˬ oe-euˬ ma. 18 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Mˬ hawˇ-eu miˇ k'aˇ zi ̭ k'oeˇ keuˆ ni maˬ ehˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ k'aˇ ahˇ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ma ̭ byah laˇ k'oeˇ keuˆ ni maˬ ehˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ aˇ bo ̭ bo ̭ zaˬ tiˬ bo ̭ teh ̭-ehˇ k'aw ̭ maˬ byoˆ-iˇ-aˇ. 19 K'oeˇ miˇ neh, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu deuˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ dzehˬ-eu tiˬ dawˬ na-ahˇ yawˬ ha maˬ caw teh-eu uˬ ta ̭, aˬ cawˬ maˬ bi caw teh ni mehˬ-eu tsoˆ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, mˬ taˆ Miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ teˬ dui nyiˇ dui dui teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ k'oeˇ deuˬ-euˬ mehˬ nah yawˬ ha caw teh-awˇ, aˬ cawˬ k'aw ̭ caw teh ni mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, mˬ taˆ Miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ teh ̭-a. 20 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ naˆ maˬ tseˇ naw ma ̭ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ maˬ ahˇ dzehˬ naˇ, mˬ taˆ Miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ maˬ ya uˇ leˇ-a. 21 "Aˇ hu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. 'Tsawˇ haˬ maˬ ya seh ̭-a. Tsawˇ haˬ seh ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yaˇ k'aˬ daˇ gaˇ ya daˬ meh' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 22 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ -ahˇ nui ma pehˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, yaˇ k'aˬ daˇ gaˇ ya daˬ teh ̭-a. Yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ yaˬ k'ehˇ yaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yaˇ k'aˬ daˇ-eu deuˬ-euˬ mehˬ shi bi sheuˬ keuˆ g'eh teh ̭-a. Yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ, 'Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu tsawˇ cawˆ' lehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ ya shaˬ teh ̭-a. 23 Nawˇ lawˇ duˬ k'oeˇ taˆ tiˬ jeˬ paˬ lawˇ-eu lehˇ g'eh ngeh, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ nawˬ-ahˇ nui ma maˬ saˇ-eu gaˇ kawˆ tiˬ jeˬ na jaˆ gaˇ noeˬ doˆ laˇ naˇ, 24 lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ-ahˇ lawˇ duˬ mehˬ shi bi jaˆ ya ̭-awˇ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ nehˬ-ehˇ jahˇ tsaˬ geu ̭ g'aˬ miˇ tsa paˇ g'o ̭ poˆ laˇ-awˇ, lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ mˇ-awˬ. 25 Nawˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ ja-eu tsawˇ haˬ nehˬ-ehˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu nymˇ-ahˇ le lu ̭ ngeh, naw nya ̭ yaw kaˬ yaw kawˇ-ehˇ laˆ tsa ̭ geu ̭-awˬ. Yaw kawˇ-ehˇ maˬ laˆ tsaˬ geu ̭ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ nawˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ-euˬ la ̭-ahˇ aˬ nehˬ teh ̭-a. Yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ k'aw ̭, nawˬ-ahˇ paˬ kuˆ-ahˇ haw-eu g'aˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-awˇ, pa ̭ kuˆ-ahˇ bi dawˆ teh ̭-a. 26 Ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Doˆ paˬ-ehˇ g'eh-eu pyuˇ tiˬ pehˆ maˬ doˆ jiˇ k'oeˇ keuˆ ni, pa ̭ kuˆ la ̭ k'oeˇ nawˇ ya uˇ teh ̭-a. 27 " 'Aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ yo zaˬ-ahˇ maˬ ya bahˬ maˬ ya muˆ-a' lehˇ ehˇ-eu dawˬ naw ma ̭ ya gaˬ g'aˬ-euˬ meh. 28 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ haw-awˇ, yu ̭ ta ̭ jawˇ ta ̭ maw ̭-eu nui ma ahˇ naˇ, nui ma la ̭ k'oeˇ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ bahˬ-euˬ muˆ-euˬ meh. 29 Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ aˇ maˇ nuiˆ baˬ da neh nawˇ iˬ baˇ ya mˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, myaˆ nuiˆ k'oeˇ nuiˆ k'eu ̭ doˆ-awˇ biˬ dzeh-awˬ. G'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ ahˇ-eu naˆ maˬ tseˇ, aˇ sehˇ tiˬ sehˇ ya teˬ-iˇ-eu maˬ gaˇ dzehˬ teh ̭-a. 30 Nawˬ-euˬ aˬ la ̭ aˇ maˇ la ̭ baˬ da neh nawˇ iˬ baˇ ya mˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, aˬ la ̭ k'oeˇ la ̭ deuˆ tsehˆ-awˇ biˬ dzeh-awˬ. G'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ ahˇ-eu naˆ maˬ tseˇ, aˇ sehˇ tiˬ sehˇ dahˬ-iˇ-eu maˬ gaˇ dzehˬ teh ̭-a. 31 "haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, miˬ zaˬ k'o ̭ naˇ, k'o ̭-euˬ gaˇ kawˆ yaw duˬ yaw ciˇ baw ni, miˬ zaˬ g'aˬ-ahˇ sahˬ bo ̭ tiˬ dzeh ya bi ̭ meh' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 32 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ bahˬ-euˬ muˆ-euˬ maˬ jaˆ gaˇ k'o ̭ dzeh nehˬ-awˇ, miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ yawˬ zahˇ yawˬ iˇ paˇ naˇ, miˬ zaˬ g'aˬ aˬ cawˬ-euˬ yo zaˬ-ahˇ bahˬ ni k'aˬ dzeˇ zaˬ g'aˬ neh jahˇ-euˬ meh. Aˬ cawˬ-euˬ miˬ k'o ̭-ahˇ sheuˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ bahˬ-eu meh. 33 "maˬ mˇ nya-eu jeˬ taˬ kamˬ. Nawˬ neh mˇ ma lehˇ SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ kamˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ, kamˬ-euˬ lo ̭-ehˇ mˇ byah-awˬ' lehˇ, aˇ hu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ k'aw ̭, naw ma ̭ ya gaˬ g'aˬ-euˬ meh. 34 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Kamˬ-eu jeˬ tiˬ paw ̭-iˬ taˬ mˇ. Mˬ-ahˇ g'oe-awˇ neh k'aw ̭ taˬ kamˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ nuiˇ mahˬ meh. 35 Miˇ-ahˇ g'oe-awˇ neh k'aw ̭ taˬ kamˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ aˬ kuiˇ cawˬ taˬ duˬ meh. Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ g'oe-awˇ neh k'aw ̭ taˬ kamˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ-aˬ, huiˬ dui dui-eu Sahˬ paˬ-euˬ meuˬ meh. 36 Nawˬ-euˬ uˬ duˬ-ahˇ g'oe-awˇ neh k'aw ̭ taˬ kamˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, uˬ duˬ tsehˇ kahˇ tiˬ kahˇ pyuˇ laˇ ni maˬ ehˇ, naˆ-iˇ ni maˬ ehˇ, nawˇ jahˇ nya-eu maˬ ngeuˇ-a. 37 Ngeuˇ naˇ 'Ngeuˇ ma', maˬ ngeuˇ naˇ 'Maˬ ngeuˇ' lehˇ teh ̭-ehˇ ehˇ-awˬ. K'oeˇ uˬ ta ̭-ehˇ ngehˬ dzehˬ tmˇ dzehˬ-eu dawˬ deuˬ-aˬ, Haiˬ-eu Neh ̭ sahˬ paˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ le-euˬ dawˬ meh. 38 "nuiˆ-euˬ poeˬ myaˆ nuiˆ, seuˬ-euˬ poeˬ seuˬ' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. 39 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Aˬ cawˬ yaw doeˇ jahˇ laˇ gaˇ yaw doeˇ taˬ jahˇ k'o ̭ nehˬ. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na nawˬ-euˬ baˬ ba aˇ maˇ paw pyawˬ-ahˇ tehˆ laˇ naˇ, aˇ caˇ pyawˬ paˇ ciˬ daˬ nehˬ-awˬ. 40 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na nawˬ-euˬ pehˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ kahˇ ja za geu ̭ maw ̭ naˇ, la ̭ nyiˇ kahˇ k'aw ̭ lehˆ caw nehˬ-awˬ. 41 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na nawˬ-ahˇ k'aˆ g'aˬ-awˇ, tiˬ laˇ kaˬ gaˇ keuˆ ni bi caw teh le maw ̭ naˇ, nyiˬ laˇ kaˬ gaˇ keuˆ ni caw teh nehˬ-awˬ. 42 Shaˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, ngaˬ maw ̭ paˇ maw ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˬ nehˬ paˇ nehˬ-awˬ. 43 "ha dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-awˇ, yawˬ ha-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ muiˇ-awˬ' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. 44 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ la ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ guiˬ lahˬ shaˇ nehˬ-awˬ. 45 K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬ da-euˬ zaˬ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-aˬ, tsawˇ muiˬ tsawˇ doeˇ maˬ tseˇ ni, dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ aˬ yaw ̭-euˬ nahˇ ma bi doˆ laˇ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ hawˇ-eu maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu tsawˇ haˬ maˬ tseˇ paˆ ni, dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ uˬ yehˇ bi yehˇ le-eu meh. 46 Naw ma ̭-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ naw ma ̭ gaˬ naˇ, naw ma ̭ aˬ jeˬ aˇ poeˬ paˇ baw ta. Kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ gaˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 47 Cawˬ yaw g'oeˇ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ naw ma ̭ dawˬ ngehˬ cawˬ naˇ, naw ma ̭ aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ yaw muiˬ jeˬ mˇ dzehˬ-euˬ aˬ gaˇ paˇ jaˆ nmˇ. Lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ k'aw ̭ k'oeˇ naˆ ni mˇ byah lu ̭-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 48 K'oeˇ miˇ neh, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬ da byah-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ k'aw ̭ bi byah laˇ-awˬ.

Ma ̭tehˬ 6

1 "Uˬ duˬ tahˬ-eu zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ ta ̭ leˇ-eu muiˬ-eu jaˬ-eu gaˇ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ mˇ ngeh, aˬ cawˬ mawˇ ni mˇ-eu jeˬ taˬ bi pyeu ̭. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda naw ma ̭-ahˇ guiˬ lahˬ maˬ bi ̭-a. 2 "Shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gam ̭ nehˬ ngeh, aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ, daˇ heh baw baw-ehˇ gam ̭-eu jeˬ taˬ jahˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, aˬ cawˬ bi ciˬ poeˬ-eu g'aˇ duˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, gaˇ ma doe ni maˬ ehˇ, daˇ heh baw-awˇ gam ̭ nehˬ-eu meh. Ngaˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˬ ha k'aˇ za paˬ-ehˇ g'eh-eu guiˬ lahˬ za g'aˬ jiˇ-euˬ gaˇ duˇ meh. 3 Ehˇ k'aw ̭, shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ gam ̭ nehˬ ngeh, aˇ maˇ la ̭ neh mˇ-euˬ jeˬ aˇ caˇ la ̭ maˬ bi siˬ ni jahˇ-awˬ. 4 Nawˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ ngeh, aˬ cawˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ siˬ nya-a. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ nya-eu jeˬ-ahˇ mawˇ nya-eu nawˬ-euˬ Aˬda nawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ bi ̭ teh ̭-a. 5 "Nawˇ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ taˬ jahˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, aˬ cawˬ bi haw mawˇ-eu g'aˇ duˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ hawˇ-eu gaˇ ma gaˇ tsmˇ doe ni yaw ̭-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. Ngaˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˬ ha k'aˇ za paˬ-ehˇ g'eh-eu guiˬ lahˬ za g'aˬ jiˇ-euˬ gaˇ duˇ meh. 6 Ehˇ k'aw ̭, nawˇ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, kuˆ lawˆ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-awˇ, laˇ g'oˆ piˬ tehˬ taˬ-awˇ, maˬ mawˇ laˇ-eu nawˬ-euˬ Aˬda-ahˇ shaˇ-awˬ. Tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ-eu jeˬ-ahˇ mawˇ nya-eu nawˬ-euˬ Aˬda nawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ bi ̭ la ̭ teh ̭-a. 7 "Naw ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ guiˬ lahˬ shaˇ-eu lo ̭-ehˇ, gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu dawˬ g'awˬ mya ni taˬ ngehˬ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ guiˬ lahˬ g'awˬ myahˇ ni shaˇ-eu baˬ da neh, Miˬyehˇ-ahˇ gaˬ leˇ teh ̭-a lehˇ noeˬ-eu meh. 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ taˬ g'eh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ maˬ shaˇ mi naˆ-ehˇ, k'aˇ loˬ-eu jeˬ naw ma ̭-euˬ Aˬda siˬ nya lu ̭ meh. 9 Naw ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ shaˇ-awˬ. 'Mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu nga ma ̭-euˬ Aˬda-oˇ, Nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ yaw zeu baw lu ̭-uˇ. 10 Nawˬ-euˬ miˇ k'ahˬ keuˆ le lu ̭-uˇ. Nawˇ nui k'ahˇ shiˇ-eu jeˬ, mˬ k'oeˇ taˆ mˇ byah-euˬ lo ̭-ehˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ mˇ byah lu ̭-uˇ. 11 Iˬ nah loˬ-eu dzaˬ-eu jeˬ, iˬ nah bi ̭ nehˬ la ̭. 12 Aˬ cawˬ mˇ bahˬ la ̭-euˬ jeˬ-ahˇ, nga ma ̭ iˬ baˇ pyehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, nga ma ̭ mˇ bahˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ, nawˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ la ̭. 13 Iˬ baˇ muˇ juˇ mehˬ nah, taˬ bi iˇ la ̭, Yaw haiˬ la ̭ k'oeˇ, bi dzeuˇ-iˇ la ̭.' 14 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ cawˬ neh naw ma ̭-ahˇ mˇ bahˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ naw ma ̭ pyehˬ nehˬ naˇ, naw ma ̭ neh mˇ bahˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda pyehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 15 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ naˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda k'aw ̭, naw ma ̭ neh mˇ bahˬ-euˬ jeˬ-ahˇ iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ la ̭-aˇ. 16 "Naw ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ ngeh, aˬ cawˬ bi mawˇ-eu g'aˇ duˬ jahˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ, myaˆ pyawˬ nyoeˬ k'euˇ ni taˬ g'eh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ ni dzahˬ lu ̭ gaˇ aˬ cawˬ haw siˬ nya ni, myaˆ pyawˬ ciˇ jaw ̭ ni jawˇ-eu meh. Ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˬ ha k'aˇ za paˬ-ehˇ g'eh-eu guiˬ lahˬ za g'aˬ jiˇ-euˬ gaˇ duˇ-eu meh. 17 Naw ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ ngeh, myaˆ du ̭ pu ̭ shawˇ-awˇ, uˬ duˬ kaˆ juˇ-awˬ. 18 K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ ngeh, naw ma ̭ maˬ dzaˬ ni dzahˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ maˬ mawˇ nya k'aw ̭, tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ nya gaˇ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda mawˇ teh ̭-a. Tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ nya-eu jeˬ-ahˇ mawˇ lu ̭-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda, naw ma ̭-ahˇ guiˬ lahˬ bi ̭ la ̭ teh ̭-a. 19 "Naw ma ̭ yawˬ ha g'aˇ duˬ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ taˬ poˆ uiˬ taˬ. Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ poˆ uiˬ taˬ naˇ, shmˇ kaw kaw leˇ nya, boeˬ dzaˬ leˇ nya-awˇ, smˇ k'oeˬ k'aw ̭ k'oeˬ nya meh. 20 Ehˇ k'aw ̭, mˬ k'oeˇ taˆ naw ma ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ poˆ uiˬ taˬ-awˬ. K'oeˇ gaˇ-aˬ, shmˇ kaw maˬ kaw leˇ nya, boeˬ maˬ dzaˬ leˇ nya-eu uˬ ta ̭, smˇ k'oeˬ k'aw ̭ maˬ k'oeˬ leˇ nya-a. 21 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ neh pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ k'aˇ poˆ uiˬ taˬ-euˬ tsahˇ-ahˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma jaˆ teh ̭-a. 22 "Myaˆ nuiˆ-aˬ g'awˇ mawˇ-euˬ tsiˇ k'mˬ pyeu ̭-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ yaw muiˬ naˇ, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ yaw sheh ̭ bya teh ̭-a. 23 Ehˇ k'aw ̭, nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ maˬ muiˬ naˇ, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ zahˇ tsui ni jaˆ teh ̭-a. K'oeˇ miˇ neh, nawˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu yaw sheh ̭ k'oeˇ zahˇ tsui ni g'eh naˇ, yaw zahˇ k'oeˇ aˇ naˆ ni doeˇ nmˇ. 24 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ sahˬ paˬ nyiˬ g'aˬ-euˬ zaˬ k'aˆ maˬ geu ̭ nya-a. Tiˬ g'aˬ-ahˇ bye naˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ gaˬ teh ̭-a. Tiˬ g'aˬ-ahˇ yaw zeu baw naˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ yaw zeu maˬ baw-aˇ. Naw ma ̭-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ k'aˆ hawˇ-eu pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-euˬ zaˬ k'aˆ, nyiˬ jeˬ lu ̭ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ maˬ geu ̭ nya-a. 25 "K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ yaw deh ̭ deh ̭ nya ni, aˬ joˆ-ehˇ ya dzaˬ ya dawˇ-eu gaˇ kawˆ hawˇ-eu, naw ma ̭-euˬ g'awˇ mawˇ g'aˇ duˬ aˬ joˆ-ehˇ ya dm ya g'aˬ-eu gaˇ kawˆ k'ahˬ taˬ lahˇ. Yaw deh ̭ deh ̭-eu jeˬ-aˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-awˇ, g'awˇ mawˇ k'aw ̭, dm g'aˬ dm lmˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 26 K'oeˇ taˆ paw zaw lu ̭-eu aˇ jiˇ deuˬ-ahˇ haw sheˇ. Aˇ jiˇ k'oeˇ deuˬ cehˇ maˬ ka-a. Cehˇ maˬ yehˬ-a. Cehˇ jiˇ-ahˇ cehˇ maˬ pi ahˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda, aˇ jiˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ bi dzaˬ bi dawˇ-eu meh. Aˇ jiˇ k'oeˇ deuˬ naˆ maˬ tseˇ naw ma ̭ poeˬ dzehˬ-eu maˬ ngeuˇ te loˇ. 27 K'ahˬ lahˇ-eu miˇ neh yawˬ ha-euˬ ziˇ tiˬ caˆ bi mahˇ dzehˬ laˇ nya-eu aˬ suˇ g'aˬ jawˇ te. 28 "Aˬ jeˬ miˇ neh dm g'aˬ dm lmˇ gaˇ kawˆ naw ma ̭ k'ahˬ lahˇ te. Bawˇ tsahˬ-ahˇ deh ̭-eu aˇ yehˆ gaˇ kawˆ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ saˬ laˬ maˬ g'awˇ, saˬ nmˇ maˬ za ̭-a. 29 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ dui dui-eu sahˬ paˬ Sawˇlaˬmoˬ neh dm-euˬ poeˬ dui dui-eu dm g'aˬ dm lmˇ-aˬ, aˇ yehˆ k'oeˇ tiˬ yehˆ naˆ ni k'aw ̭ maˬ haw muiˬ-a. 30 Iˬ nah deh ̭ lu ̭ k'aw ̭, ni shawˬ miˬ dzaˬ-ahˇ bi jehˆ puiˆ jiˇ-eu bawˇ tsahˬ jaˆ guˬ jaˆ gaˆ-ahˇ Miˬyehˇ k'oeˇ naˆ ni bi dm bi g'aˬ-eu ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ k'oeˇ naˆ maˬ tseˇ maˬ bi dm maˬ bi g'aˬ-aˇ loˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh jah-eu g'aˬ byehˆ byehˆ te. 31 K'oeˇ miˇ neh, aˬ joˆ-ehˇ ya dzaˬ ya dawˇ-eu gaˇ kawˆ hawˇ-eu, aˬ joˆ-ehˇ ya dm ya g'aˬ-eu gaˇ kawˆ k'ahˬ taˬ lahˇ. 32 Lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ-aˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ teh ̭-ehˇ shaˇ noeˬ lu ̭ meh. K'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ naw ma ̭ loˬ meh lehˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda siˬ nya lu ̭ meh. 33 Miˬyehˇ-euˬ Miˇ k'ahˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ jeˬ huˬ poˆ-awˬ. Nui jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭ naw ma ̭-ahˇ bi ̭ lahˬ la ̭ teh ̭-a. 34 K'oeˇ miˇ neh, ni shawˬ g'aˇ duˬ iˬ nah k'ahˬ taˬ lahˇ. Ni shawˬ nah k'ahˬ lahˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ, ni shawˬ nah tiˬ byah tiˬ lo ̭ jaˆ lu ̭ meh. Yawˬ nah na lu ̭, aˬ yaw ̭ ngeh nah k'ahˬ lahˇ-eu jeˬ tiˬ lo ̭ jaˆ meh.

Ma ̭tehˬ 7

1 "Aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ taˬ poˆ. Aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ maˬ poˆ naˇ, naw ma ̭-ahˇ k'aw ̭ Miˬyehˇ yaw lehˬ maˬ poˆ-aˇ. 2 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ cawˬ-ahˇ naw ma ̭ yaw lehˬ poˆ-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ k'aw ̭ Miˬyehˇ yaw lehˬ poˆ teh ̭-a. Naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ k'aˇ haw doeˇ-euˬ naˆ ni, naw ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ haw doeˇ teh ̭-a. 3 Yawˬ ha-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ tsmˬ-eu diˬ tm-ahˇ maˬ shaˇ sawˇ-ehˇ, yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ ahˇ-eu myaˆ paw ̭ paw ̭ zaˬ tiˬ hmˬ-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh toeˬ ceh te. 4 Yawˬ ha-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ diˬ tm tsmˬ lu ̭ ngeh, 'Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ ahˇ-eu myaˆ paw ̭ ngaˇ pehˆ doˆ nehˬ nyaˇ' lehˇ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ nawˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ leˇ coeˇ-eu nya. 5 Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ -oˇ, nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ tsmˬ-eu diˬ tm jeˬ huˬ ba ̭ doˆ-awˬ. k'oeˇ sawˇ miˇ tsa, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ ahˇ-eu myaˆ paw ̭ aˬ joˆ-ehˇ pehˆ doˆ paˬ nga lehˇ, nawˬ-ahˇ mawˇ duˬ laˇ teh ̭-a. 6 "Aˬ kuiˬ-ahˇ yaw muiˬ yaw shawˇ jeˬ taˬ bi ̭. Aˬ kuiˬ k'oeˇ naw ma ̭-ahˇ kaw ̭ laˇ teh ̭-a. Aˬ za ̭-ahˇ aˇ caˇ caˇ k'aw ̭ sehˇ taˬ dzeh nehˬ. Aˬ za ̭ k'oeˇ aˇ caˇ caˇ k'aw ̭ sehˇ-ahˇ nawˬ pahˬ teh ̭-a. 7 "Shaˇ-awˬ. Shaˇ naˇ za teh ̭-a. Poˆ-awˬ. Poˆ naˇ mawˇ teh ̭-a. Laˇ g'oˆ-ahˇ k'oˆ-awˬ. K'oˆ naˇ pah nehˬ la ̭ teh ̭-a. 8 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, shaˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ Miˬyehˇ bi ̭ nehˬ teh ̭-a. Poˆ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ poˆ mawˇ nya ni, Miˬyehˇ caw ba teh ̭-a. Laˇ g'oˆ-ahˇ k'oˆ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ pah nehˬ teh ̭-a. 9 Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ li kaˬ muˇ shaˇ dzaˬ gaˇ, k'aˬ lo g'oˆ nehˬ-eu aˬ da jawˇ meh loˇ. 10 Maˬ ngeuˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ li ngaˬ shaˬ shaˇ dzaˬ gaˇ, aˇ lawˇ nyeh ̭ nehˬ-eu aˬ da jawˇ meh loˇ. 11 Naw ma ̭ iˬ baˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ k'aw ̭, yawˬ ha-euˬ zaˬ-ahˇ yaw muiˬ jeˬ bi ̭ nehˬ-eu k'oeˇ naˆ ni siˬ nya naˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˇ shaˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, yaw muiˬ jeˬ bi ̭-eu aˇ naˆ ni paˇ siˬ nya dzehˬ nmˇ. 12 "Aˬ cawˬ neh yawˬ ha-ahˇ k'aˇ bi mˇ nehˬ maw ̭-eu lo ̭-ehˇ, aˬ cawˬ-ahˇ mˇ nehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, dawˬ heu dawˬ-aˬ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh mehˬ taˬ tsoˆ taˬ-euˬ dawˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ, dawˬ ma yaw dzahˇ pyeu ̭-eu meh. 13 "G'oˆ k'ehˬ yaw su ̭-ahˇ uˇ leˇ-awˬ. Luˬ-iˇ seˇ-iˇ-eu gaˇ ma-euˬ g'oˆ k'ehˬ-aˬ, jeˇ dui dui-awˇ, gaˇ ma saˇ lehˆ ni dahˇ-eu miˇ neh, uˇ leˇ-eu tsawˇ haˬ yaw myaˬ meh. 14 Ehˇ k'aw ̭, dehˬ-eu sa ̭ laˇ gaˇ ma-euˬ g'oˆ k'ehˬ-aˬ, su ̭ dui dui-awˇ, gaˇ ma shaˬ dui dui-eu miˇ neh, gaˇ ma k'oeˇ kahˇ poˆ mawˇ-eu tsawˇ haˬ yaw cuiˆ meh. 15 "Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ-ahˇ yahˇ-awˬ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, la ̭ nyiˇ paw haw ngeh yawˇ zaˬ lo ̭-ehˇ nahˬ jawˆ ni g'eh gaˇ duˇ k'aw ̭, la ̭ k'oeˇ paw haiˬ dui dui-eu k'aˬ yehˇ pyeu ̭-eu meh. 16 Aˬ yaw ̭ ma ̭ mˇ doˆ shaˇ doˆ la ̭ gaˇ haw naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ siˬ laˇ teh ̭-a. Aˬ gah baw duˆ-ahˇ aˬ ga ̭ aˇ siˬ pyaˆ haw-euˬ jaˆ ta loˇ. Aˇ da ̭ aˇ bawˬ-ahˇ siˬ guˬ aˇ siˬ pyaˆ haw-euˬ jaˆ ta loˇ. 17 Aˇ bawˇ yaw muiˬ-ahˇ aˇ siˬ yaw muiˬ siˬ le-awˇ, aˇ bawˇ yaw doeˇ-ahˇ aˇ siˬ yaw doeˇ siˬ le-eu meh. 18 Aˇ bawˇ yaw muiˬ-ahˇ aˇ siˬ yaw doeˇ maˬ siˬ le nya-a. K'oeˇ gaˇ duˇ ni, aˇ bawˇ yaw doeˇ-ahˇ aˇ siˬ yaw muiˬ maˬ siˬ le nya-a. 19 Aˇ siˬ yaw muiˬ maˬ k'aˇ siˬ le-eu aˇ bawˇ deuˬ tuˇ dzeh-awˇ, miˬ dzaˬ-ahˇ ba ̭ puiˆ-eu meh. 20 K'oeˇ gaˇ duˇ ni, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mˇ doˆ shaˇ doˆ la ̭-euˬ jeˬ-ahˇ haw-awˇ siˬ laˇ teh ̭-a. 21 "Ngaˬ-ahˇ 'Sahˬ paˬ-oˇ, Sahˬ paˬ-oˇ' lehˇ k'aˇ kuˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, mˬ taˆ Miˇk'ahˬ-ahˇ ya uˇ leˇ-eu maˬ ngeuˇ-a. Mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da nui ma tsaˬ-eu jeˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ teh ̭-ehˇ ya uˇ leˇ-eu meh. 22 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu aˇ nah keuˆ le ngeh, 'Sahˬ paˬ-oˇ, Sahˬ paˬ-oˇ, nga ma ̭ nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g'oe-awˇ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ mehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g'oe-eu la ̭ k'oeˇ neh ̭ teh doˆ-awˇ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ k'aw ̭ mˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ' lehˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ ehˇ teh ̭-a. 23 K'oeˇ ngeh, 'Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ. Miˬyehˇ nui ma maˬ tsaˬ-eu jeˬ mˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ maˬ mawˇ gaˇ iˇ byoˆ-awˬ' lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ ma. 24 "Ngaˬ neh mehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ ya gaˬ-awˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, k'aˬ lo k'oeˇ taˆ nymˇ tsoˆ-eu noeˬ dahˇ doe-eu tsawˇ haˬ-ahˇ duˇ-eu meh. 25 Uˬ yehˇ yehˇ le-awˇ, iˇ jeuˬ jeuˬ le-eu uˬ ta ̭, jaˬ lehˇ lehˇ ma ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ laˇ k'aw ̭, k'aˬ lo k'oeˇ taˆ tsoˆ taˬ-euˬ miˇ neh, nymˇ k'oeˇ nymˇ maˬ coˬ-iˇ-a. 26 Ngaˬ neh mehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ ya gaˬ-awˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, k'aˇ shui ̭ k'oeˇ taˆ nymˇ tsoˆ-eu aˬ dzawˬ aˇ gah-ahˇ duˇ-eu meh. 27 Uˬ yehˇ yehˇ le-awˇ, iˇ jeuˬ jeuˬ le-eu uˬ ta ̭, jaˬ lehˇ lehˇ ma ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ laˇ ngeh, nymˇ k'oeˇ nymˇ coˬ dzeh-iˇ-eu meh. Coˬ dzeh-iˇ-eu k'oeˇ-aˬ, coˬ pyaˆ coˬ shaˆ jiˇ-eu meh." 28 Yeˬsuˇ dawˬ k'oeˇ deuˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 29 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu k'oeˇ-aˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ maˬ duˇ-ehˇ, baoˬ tiˬ byah ni ahˇ-eu la ̭ k'oeˇ mehˬ-eu tsoˆ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh.

Ma ̭tehˬ 8

1 Yeˬsuˇ gawˬ jawˬ k'oeˇ taˆ neh za ̭ ka le ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma caw teh-euˬ meh. 2 K'oeˇ ngeh, coiˬ doi naˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, "Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ mˇ maw ̭ naˇ, ngaˇ muiˬ laˇ shawˇ laˇ ni mˇ nya meh" lehˇ ehˇ-eu meh. 3 Yeˬsuˇ aˬ la ̭ cawˬ ja-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-awˇ, "Ngaˇ mˇ maw ̭ ma. Muiˬ laˇ shawˇ laˇ-awˬ" lehˇ ehˇ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ coiˬ doi naˇ gawˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ taˬ tsehˆ leˇ-euˬ meh. 4 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Gaˇ kawˆ heu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ ja mehˬ ni yahˇ-awˬ. Ehˇ k'aw ̭, piˇ ma jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ bi pyehˆ tseˇ duˬ-awˬ. K'oeˇ naˇ, nawˬ-euˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ bi siˬ duˬ-eu g'aˇ duˬ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ mˇ-iˇ-awˬ." 5 Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ le-awˇ, meuˬ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ ngeh, Loˇmaˆ yehˇ tiˬ yaˇ g'aˬ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ, 6 "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ k'aˆ naˇ dui dui-eu miˇ neh, maˬ luˆ maˬ laˆ nya ni iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ yu ̭ lu ̭ meh" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 7 "Ngaˇ oe-awˇ laˆ taˬ nehˬ ma" lehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. 8 Ehˇ k'aw ̭, yehˇ tiˬ yaˇ g'aˬ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ-aˬ, huiˬ dui mahˇ dui dui-eu miˇ neh, ngaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ bi uˇ laˇ-eu maˬ geuˇ nya. Nawˬ neh dawˬ tiˬ dawˬ teh ̭-ehˇ ngehˬ ahˇ le ̭-euˬ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ zaˬ k'aˆ taˬ leˇ teh ̭-a. 9 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ k'aw ̭, ngaˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ-euˬ la ̭ oˆ gaˇ ya mˇ lu ̭-eu lo ̭-ehˇ, ngaˬ-euˬ la ̭ oˆ gaˇ mˇ-eu yehˇ deuˬ k'aw ̭ jawˇ ma. Ngaˬ neh 'Iˇ-awˬ' lehˇ k'aˇ ehˇ nehˬ-euˬ g'aˬ ya iˇ-awˇ, 'Laˇ-awˬ' lehˇ k'aˇ ehˇ nehˬ-euˬ g'aˬ ya laˇ meh. 'Heu jeˬ mˇ sheˇ' lehˇ ngaˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ ngaˇ k'ehˇ naˇ, ngaˬ neh k'aˇ k'ehˇ-euˬ jeˬ ya mˇ meh." 10 Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, zahˬ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ k'aw ̭, heu naˆ naˆ-ehˇ jah-eu tsawˇ haˬ ngaˇ maˬ mawˇ haw-aˬ. 11 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Nahˇ ma doˆ k'ehˬ ga k'ehˬ paw jawˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni uiˬ laˇ-awˇ, mˬ taˆ Miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ, Aˬbyaˬhaˬ, Iˇtsaˆ, Yaˬkoˆ aˬ ha ma ̭ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ ta ̭ teh ̭-a. 12 Ehˇ k'aw ̭, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ ya jawˇ leˇ ma lehˇ noeˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, zahˇ tsui ni g'eh-eu g'oˆ baˬ la ̭ nyiˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ bi biˬ ahˇ teh ̭-a. K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, shaˬ zahˬ mˇ-eu seuˬ teu ̭ dui dui teh ̭-a." 13 K'oeˇ naˇ, yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, "G'o ̭-iˇ-awˬ. Nawˬ neh k'aˇ jah-euˬ jeˬ keuˆ le lu ̭-uˇ" lehˇ, Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ jawˇ saˇ doˆ laˇ-euˬ meh. 14 Beˬtuˆluˆ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ-euˬ aˬ mawˬ zaˬ miˬ zaˬ g'aˬ pyaˬ-awˇ ga lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭-ahˇ Yeˬsuˇ toeˬ ciˆ ngeh, pyaˬ-eu taˬ leˇ-awˇ, tuˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ g'aˇ duˬ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ laˆ dawˆ nehˬ-euˬ meh. 16 K'oeˇ ngeh nah uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ dawˬ teh ̭-ehˇ ngehˬ-awˇ, neh ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ teh doˆ nehˬ jiˇ-euˬ meh. Naˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ-aˬ, "Aˬ dui jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ yuˇ dzeh-awˇ, aˬ dui-euˬ naˇ gawˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ pi dzeh-euˬ meh" lehˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ bi byah laˇ-eu g'aˇ duˬ pyeu ̭-eu meh. 18 Yeˬsuˇ jawˇ-eu tiˬ jawˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma uiˬ laˇ taˬ-eu gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, "Lah-euˬ nui baˬ paw tsehˆ-iˇ kaˇ-euˇ" lehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 19 K'oeˇ ngeh, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ k'aˇ iˇ gaˇ ngaˇ caw teh le ma" lehˇ ehˇ-eu meh. 20 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Byaˬ hiˇ-aˬ bahˬ baw meh. Aˇ jiˇ k'aw ̭ bahˬ baw meh. Ehˇ k'aw ̭, Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ a -aˬ, uˬ duˬ ba ̭ daˇ-awˇ naˬ k'aˇ tiˬ gaˇ-iˬ maˬ za-a." 21 Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ g'aˬ paˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ da shiˇ-euˬ jeˬ huˬ bi ba ̭ pahˬ-iˇ la ̭-awˬ." 22 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ. Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ shiˇ-euˬ deuˬ neh bi ba ̭ pahˬ lu ̭-uˇ." 23 Yeˬsuˇ lawˬ-ahˇ dziˬ leˇ-awˇ iˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ lawˬ dziˬ-awˇ iˇ g'eh-euˬ meh. 24 K'oeˇ ngeh, lah k'oeˇ taˆ jaˬ lehˇ lehˇ ma baw laˇ-awˇ, iˇ luˆ dzeh dui dui-eu miˇ neh, lawˬ ga nui ̭-iˇ paˬ-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ meh. 25 Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ laˆ noeˬ-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, nga ma ̭-ahˇ ka k'o ̭ nehˬ la ̭-awˬ. Ga nui ̭ seh ̭ jiˇ shaw-iˬ miˇ-a." 26 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Jah-eu g'aˬ baˬ dui dui-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, Aˬ jeˬ miˇ neh teu naˆ naˆ-ehˇ guˆ te." K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ tuˇ-awˇ, jaˬ lehˇ hawˇ-eu lah-ahˇ dehˬ ngeh, ciˬ cuˇ ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 27 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ zahˬ dui dui leˇ-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ nga. Jaˬ lehˇ hawˇ-eu iˇ cu ̭-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu nga." 28 Lah k'oeˇ paw baˬ-ahˇ jaˆ-eu Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ keuˆ ngeh, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ lmˬ bymˇ lo k'ahˬ-ahˇ neh doˇ le-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ tahˬ puˬ le-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ k'aˬ-eu miˇ neh, gaˇ ma k'oeˇ kahˇ-ahˇ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ cah tsehˆ peuˬ-a. 29 Aˬ yaw ̭ nya ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ-eu nehˬ-ehˇ, "Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, nawˇ nga nya ̭-ahˇ a jeˬ ta ̭ te. Aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˆ-ehˇ nga nya ̭-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ le-eu lehˇ oe teˬ loˇ" lehˇ, guˇ guˇ-ehˇ ehˇ-eu meh. 30 Aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh yaw k'aˆ-ehˇ maˬ kaˬ gaˇ, aˬ za ̭ tiˬ ma ̭ gaˆ dzaˬ lu ̭-eu meh. 31 "Nawˇ nga ma ̭-ahˇ teh dzeh ma lehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ za ̭ k'oeˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ bi uˇ-iˇ la ̭" lehˇ, neh ̭ k'oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-eu meh. 32 "Doˆ-iˇ-awˬ" lehˇ, neh ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭ ngeh, neh ̭ k'oeˇ deuˬ doˆ-iˇ-awˇ, aˬ za ̭ k'oeˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ-euˬ meh. Aˬ za ̭ k'oeˇ ma ̭ ma ̭ lah-ehˇ, baˬ g'a yaw shaˬ paw coeˬ ka g'eh-awˇ, lah-ahˇ ga pu ̭ seh ̭ jiˇ-euˬ meh. 33 Aˬ za ̭ bo lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ meuˬ-ahˇ cehˆ coeˬ coeˬ k'o ̭ g'eh-awˇ, k'aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ yawˬ jeˬ naˬ lu ̭ hawˇ-eu, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ dzawˇ mehˬ nehˬ leˇ-euˬ meh. 34 K'oeˇ ngeh meuˬ la ̭ k'oeˇ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ doˆ le-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ ngeh, "Nga ma ̭-eu miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ-iˇ nehˬ la ̭" lehˇ shaˇ-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 9

1 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ lawˬ k'oeˇ laˇ-ahˇ paˇ dziˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ-eu meuˬ-ahˇ g'o ̭ tsehˆ-iˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ ngeh, maˬ luˆ nya-ehˇ yu ̭ zaˇ k'oeˇ taˆ bi yu ̭ taˬ-euˬ kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ ba ̭ ha le-euˬ meh. Ba ̭ ha le-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-euˬ jah-eu nui ma-ahˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, "Aˬ li-oˇ, tiˬjeˬ-iˬ taˬ noeˬ shaˬ. Nawˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ Miˬyehˇ pyehˬ nehˬ g'aˬ-euˬ meh lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 3 K'oeˇ ngeh, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ ahˬ dzaˬ-eu ngaˇ" lehˇ, nui ma la ̭ k'oeˇ noeˬ k'oeˬ-euˬ meh. 4 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ noeˬ lu ̭-eu jeˬ-ahˇ Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ maˬ muiˬ-eu jeˬ shaˇ noeˬ lu ̭ te. 5 'Nawˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ Miˬyehˇ pyehˬ nehˬ g'aˬ-euˬ meh' lehˇ ehˇ-eu hawˇ-eu, 'Tuˇ laˇ-awˇ, gaˇ ma cah-awˬ' lehˇ ehˇ-eu dawˬ heu nyiˬ dawˬ aˬ geu dawˬ awˬ dzehˬ ta. 6 Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ -aˬ, miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya-eu baoˬ ahˇ-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ bi mawˇ duˬ nyaˇ." K'oeˇ naˇ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tuˇ-awˇ, nawˬ-euˬ yu ̭ zaˇ ba ̭-awˇ g'o ̭-iˇ-awˬ." 7 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ tuˇ laˇ-awˇ, g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 8 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, guˆ-iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ k'oeˇ naˆ ni g'eh-eu baoˬ bi ̭-euˬ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. 9 Jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh Yeˬsuˇ luˆ-iˇ-awˇ mehˬ hu paw iˇ lu ̭ ngeh, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu Ma ̭tehˬ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ, kawˬ ta ̭-eu nymˇ-ahˇ nuiˇ lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˇ ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ geu ̭ laˇ-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ ngeh, Ma ̭tehˬ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. 10 Yeˬsuˇ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ hawˬ jeh-ahˇ hawˬ jawˬ jawˬ leˇ ngeh, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu iˬ baˇ zaˬ g'awˬ mya ni laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ-euˬ meh. 11 Paˬliˬsehˇ deuˬ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭-euˬ saˬ laˬ aˬ jeˬ miˇ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭ ta." 12 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Jawˇ saˇ doˆ lu ̭-eu deuˬ naˇ gawˇ laˆ saˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ maˬ loˬ-a. Jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu deuˬ teh ̭-ehˇ naˇ gawˇ laˆ saˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ loˬ-eu meh. 13 'Lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ-ahˇ ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ. G'awˬ shaˬ gaˬ nya-eu jeˬ-ahˇ ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu ma' lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ naw ma ̭ dzaw duˬ-iˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Iˬ baˇ zaˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ ma." 14 K'oeˇ naˇ, Iˇcu ̭shawˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nga ma ̭ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-aˬ, tiˬ k'ehˬ maˬ taˬ ni maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ lu ̭ ma. Nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ jahˇ ta." 15 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Oeˇ mˇ baˇ gaˇ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, miˬ zaˬ sheuˬ daˆ-eu g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ k'aˇ jawˇ k'oeˇ keuˆ ni noeˬ shaˬ teh ̭-a loˇ. Miˬ zaˬ sheuˬ daˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ maˬ ya jawˇ ni bi sheuˬ byoˆ g'eh-eu tiˬ nah keuˆ le teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ teh ̭-a. 16 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ mehˬ tsoeˬ yaw cehˇ-ahˇ saˬ paˇ yaw shui ̭ neh pehˇ tsahˇ maˬ do ̭-aˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ do ̭ naˇ, pehˇ tsahˇ yaw shui ̭ k'oeˇ, mehˬ tsoeˬ yaw cehˇ k'oeˇ kahˇ-ahˇ yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ bi pyaˬ-iˇ teh ̭-a. 17 K'oeˇ gaˇ duˇ ni, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ shehˆ ahˇ-eu shaˬ k'oˆ iˇ puˬ yaw oeˇ-ahˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ maˬ shehˆ ahˇ-aˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, shaˬ k'oˆ iˇ puˬ k'oeˇ puˬ peh ̭-iˇ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yoeˇ k'aˇ-eu miˇ neh, shaˬ k'oˆ iˇ puˬ k'oeˇ cawˆ-iˇ jiˇ teh ̭-a. Aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭-ahˇ shaˬ k'oˆ iˇ puˬ yaw shui ̭ la ̭ k'oeˇ ya shehˆ ahˇ-eu meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, nyiˬ jeˬ lu ̭ maˬ cawˆ-iˇ ni ya geu ̭-eu meh." 18 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ lu ̭ ngeh, yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ oe-euˬ meh. Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi aˬ yaw ̭ ga byaˆ-awˇ, "Ngaˬ buˇ uˬ soe shiˇ tsehˆ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, nawˇ oe-awˇ aˬ la ̭ tiˬ poˆ ba ̭ daˆ nehˬ la ̭ naˇ, aˬ yaw ̭ paˇ deh ̭ poˆ laˇ teh ̭-a" lehˇ ehˇ-eu meh. 19 Yeˬsuˇ tuˇ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ iˇ-euˬ meh. 20 K'oeˇ ngeh, tseˇ nyi ̭ k'o ̭ keuˆ ni shiˬ doˆ-eu naˇ gawˇ-ahˇ maˬ tsehˆ leˇ ni ya daˬ lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah miˇ ni caw teh le-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ meh. 21 "Aˬ yaw ̭-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ ya toeˬ ciˆ-euˬ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ ma" lehˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ nui ma la ̭ k'oeˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu meh. 22 Yeˬsuˇ nahˇ g'o ̭ g'o ̭ haw ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ-awˇ, "Aˬ buˇ-oˇ, tiˬ jeˬ-iˬ taˬ noeˬ shaˬ. Nawˬ-euˬ jah-eu nui ma neh nawˬ-ahˇ bi taˬ leˇ-euˬ meh" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-eu maˬ dah ni, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ naˇ gawˇ taˬ tsehˆ leˇ-euˬ meh. 23 Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ le keuˆ ngeh, tsawˇ shiˇ bawˬ law baw-eu deuˬ k'aw ̭ k'oeˇ gaˇ jawˇ-awˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni law ̭ g'a lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 24 "Yawˬ g'aˬ na lu ̭ doˆ-iˇ jiˇ-awˬ. Aˬ buˇ heu g'aˬ shiˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Yu ̭ k'aˆ lu ̭-eu teh ̭ meh" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ uiˇ-eu meh. 25 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ la ̭ nyiˇ bi doˆ-iˇ jiˇ ngeh jawˇ, aˬ buˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ kuˆ lawˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-awˇ, aˬ la ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ nehˬ ngeh, aˬ buˇ k'oeˇ g'aˬ tuˇ laˇ-euˬ meh. 26 Gaˇ kawˆ k'oeˇ miˇ k'ahˬ k'oeˇ coeˇ coeˇ lah-ehˇ gaˬ doe-iˇ-euˬ meh. 27 Jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh Yeˬsuˇ luˆ-iˇ-awˇ, mehˬ hu paw iˇ lu ̭ ngeh, myaˆ beh ̭ nyiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-awˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, nga nya ̭-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ guˇ-eu meh. 28 Yeˬsuˇ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ ngeh, myaˆ beh ̭ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. "Naw nya ̭-ahˇ ngaˇ laˆ taˬ nehˬ nya meh lehˇ naw nya ̭ jah ma loˇ" lehˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ ngeh, "Sahˬ paˬ-oˇ, nga nya ̭ jah ma" lehˇ ehˇ-eu meh. 29 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ Yeˬsuˇ toeˬ ciˆ-awˇ, "Naw nya ̭ jah-eu lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 30 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ neh naw nya ̭-ahˇ myaˆ nuiˆ bi mawˇ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu, aˬ cawˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ bi siˬ ni yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ yahˇ-awˬ." 31 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nya ̭ g'o ̭-iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ neh mˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ miˇ k'ahˬ k'oeˇ coeˇ coeˇ lah ni ja byah jiˇ-euˬ meh. 32 Myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ myaˆ beh ̭ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ g'o ̭ dzeuˇ-euˬ nehˬ-ehˇ, neh ̭ uˇ-eu miˇ neh dawˬ maˬ ngehˬ nya-eu aˬ dzawˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. 33 Ehˇ k'aw ̭, neh ̭ teh doˆ nehˬ-euˬ nehˬ-ehˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ dawˬ ngehˬ nya laˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ leˇ-awˇ, "Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ-eu jeˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ mawˇ haw-aˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. 34 Ehˇ k'aw ̭, Paˬliˬsehˇ deuˬ ehˇ-eu, "Neh ̭ Sahˬpaˬ-euˬ baoˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ g'oe-awˇ neh ̭ teh doˆ-eu ngaˇ." 35 Meuˬ doe ni, pu doe ni Yeˬsuˇ iˇ-awˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ dawˬ mehˬ dawˬ tsoˆ tsoˆ-euˬ meh. Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ laˬ k'aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-awˇ, naˇ gawˇ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 36 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, g'awˬ shaˬ haw gaˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˇ bo-eu yaw sahˇ maˬ baw-eu yawˇ deuˬ lo ̭-ehˇ, guˆ-awˇ g'aˬ baˬ lu ̭-eu meh. 37 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Cehˇ myah laˇ taˬ-euˬ g'awˬ mya ni jaˆ k'aw ̭, yehˬ-eu tsawˇ haˬ ui cuiˆ teh ̭ meh. 38 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ cehˇ yehˬ duˬ-ahˇ cehˇ yehˬ zaˬ deuˬ g'awˬ mya ni bi oe-eu g'aˇ duˬ, Yaw sahˇ g'aˬ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ."

Ma ̭tehˬ 10

1 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ kuˇ uiˬ-awˇ, neh ̭ yaw jaw ̭ deuˬ-ahˇ teh doˆ-eu baoˬ hawˇ-eu, naˇ gawˇ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ laˆ taˬ nya-eu baoˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 2 G'aˬ k'ehˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Beˬtuˆluˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ hawˇ-eu Aˬdehˬlehˬ aˬ nya ̭ mehˇ nmˇ, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ mehˇ nmˇ, 3 Piˇluˇpuˆ hawˇ-eu Baˬtawˇlaˬmehˇ, Toˇmaˆ hawˇ-eu kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu Ma ̭tehˬ, Aˬlaˬpehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Taˬdehˇ, 4 Kaˬnaˬniˇ aˇ muˇ -ahˇ ta ̭-eu Siˇmoˬ hawˇ-eu, aˇ nah Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu YuˇdaˆIˇsaˬgaˬliˬoˆ heu deuˬ meh. 5 G'aˬ k'ehˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ dawˬ bi ̭-awˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. "Yuˇdaˆ tsawˇ jeuˬ maˬ ngeuˇ-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ jawˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ iˇ. Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ-euˬ meuˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭ taˬ iˇ. 6 Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ la ̭ k'oeˇ, byoˆ-iˇ taˬ-euˬ yawˇ deuˬ-ahˇ duˇ-eu deuˬ jawˇ gaˇ naw ma ̭ iˇ-awˬ. 7 Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ keuˆ le shaw-iˬ-eu gaˇ kawˆ dawˬ mehˬ mehˬ-iˇ-awˬ. 8 Naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-awˇ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ deh ̭ nehˬ-awˬ. Coiˬ doi naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ bi shawˇ laˇ-awˇ, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ neh ̭ teh doˆ nehˬ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ nya-eu baoˬ naw ma ̭ aˇ poeˬ maˬ bi ̭ ni za-euˬ lo ̭-ehˇ, aˇ poeˬ maˬ yuˇ ni yaw ̭ ngeh ̭-ehˇ caw ba nehˬ-awˬ. 9 Shuiˇ maˇ byaˆ, pyuˇ maˇ byaˆ, guiˬ shuiˇ maˇ byaˆ deuˬ, naw ma ̭-euˬ jo ̭ pa ̭-ahˇ dawˆ ahˇ-awˇ yuˇ g'eh-eu maˬ loˬ-a. 10 Pehˇ tahˬ maˬ ehˇ, pehˇ k'ahˬ hawˇ-eu sehˬ nawˆ aˇ dzehˬ maˬ ehˇ, gawˬ yoeˬ maˬ ehˇ, yuˇ g'eh-eu maˬ loˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, gaˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yawˬ ha k'aˇ loˬ-eu jeˬ za geuˇ-eu meh. 11 "Naw ma ̭ meuˬ tiˬ meuˬ na-ahˇ iˇ keuˆ ngeh maˬ ehˇ, pu tiˬ pu na-ahˇ iˇ keuˆ ngeh maˬ ehˇ, naw ma ̭-ahˇ ha geu ̭ maw ̭-eu tsawˇ haˬ poˆ mawˇ-awˇ, k'oeˇ gaˇ k'aˇ jawˇ k'oeˇ keuˆ ni, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ jawˇ-awˬ. 12 Nymˇ tiˬ nymˇ-ahˇ naw ma ̭ uˇ leˇ ngeh, 'Nui saˇ o ̭ lu ̭-uˇ' lehˇ dawˬ cawˬ puˬ nehˬ-awˬ. 13 Nymˇ k'oeˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu nymˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ naw ma ̭-ahˇ ha geu ̭ nehˬ la ̭ naˇ, naw ma ̭ neh dawˬ cawˬ puˬ nehˬ-euˬ nui saˇ o ̭-eu jeˬ, k'oeˇ gaˇ jaˆ ya ̭ lu ̭-uˇ. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ naw ma ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭ nehˬ la ̭ naˇ, naw ma ̭ neh dawˬ cawˬ puˬ nehˬ-euˬ nui saˇ o ̭-eu jeˬ, naw ma ̭-ahˇ paˇ g'o ̭ k'o ̭ le lu ̭-uˇ. 14 Nymˇ k'oeˇ nymˇ-euˬ nymˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ maˬ ehˇ, meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, tiˬ g'aˬ-iˬ naw ma ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭ nehˬ la ̭-ehˇ, naw ma ̭ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ maˬ naˇ haˬ nehˬ la ̭ naˇ, k'oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ ngeh, aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ-ahˇ leh ̭-eu k'aˬ lehˇ sawˆ k'aˇ nehˬ ya ̭-awˬ. 15 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaˇ k'aˬ daˇ-eu aˇ nah keuˆ le ngeh, Sawˇdoˬ meuˬ hawˇ-eu Gawˇmawˇlaˆ meuˬ -ahˇ k'ehˬ nehˬ-euˬ naˆ maˬ tseˇ, meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ Miˬyehˇ k'ehˬ nehˬ teh ̭-a." 16 "Naˇ haˬ sheˇ. K'aˬ yehˇ yehˇ ma ̭ jawˇ gaˇ yawˇ-ahˇ pyehˬ uˇ g'eh-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ pyehˬ g'eh-eu ma. Aˇ lawˇ lo ̭-ehˇ yaw gahˇ gahˇ-ehˇ deh ̭-awˇ, k'aˬ k'oeˬ lo ̭-ehˇ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ coeˬ maˬ ciˆ ni yahˇ yahˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. 17 Yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ yahˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ pa ̭-awˇ, yaˇ k'aˬ daˇ-eu nymˇ-ahˇ tsahˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ jawˇ teh ̭-a. Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ yahˬ caˆ neh jui ̭ teh ̭-a. 18 Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu baˬ da neh, aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ pa ̭-awˇ, uˆ lahˇ-eu sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ jawˇ gaˇ g'eu g'eh teh ̭-a. K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-eu la ̭ k'oeˇ, sahˬ paˬ sahˬ ma k'oeˇ deuˬ hawˇ-eu, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ laˬ k'aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ ya mehˬ teh ̭-a. 19 Aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ yaˇ k'aˬ bi daˇ-eu lehˇ a nehˬ ngeh, naw ma ̭ dawˬ aˬ geu dawˬ ya ngehˬ-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ ya ehˇ nehˬ-eu gaˇ kawˆ k'ahˬ taˬ lahˇ. Aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, naw ma ̭ ya ngehˬ-eu dawˬ deuˬ, naw ma ̭-ahˇ bi ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 20 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ ya ngehˬ ya tmˇ-eu dawˬ deuˬ-aˬ, naw ma ̭-euˬ dawˬ maˬ ngeuˇ-a. Naw ma ̭-euˬ Aˬda neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Yaw sahˇ Miˬyehˇ naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ jawˇ-awˇ ngehˬ-eu dawˬ pyeu ̭-eu meh. 21 "Mehˇ nmˇ yaw kaˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ bi shiˇ ni ahˬ dzaˬ-awˇ, aˬ da deuˬ k'aw ̭ zaˬ deuˬ-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a. Zaˬ deuˬ yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma bi shiˇ-eu jeˬ toˆ teh ̭-a. 22 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ g'oe-eu baˬ da neh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naw ma ̭-ahˇ muiˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni zi ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ka k'o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 23 Meuˬ tiˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ caw naw ma ̭-ahˇ k'ehˬ laˇ naˇ, yawˬ meuˬ yawˬ-ahˇ cehˆ-awˬ. Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu meuˬ yawˬ meuˬ na lu ̭-ahˇ naw ma ̭ gaˇ maˬ mˇ jiˇ mi naˆ-ehˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe keuˆ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. 24 "Mehˬ-eu saˬ laˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ zaˬ g'aˬ k'ehˇ maˬ jawˇ-a. Baw leˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu zaˬ k'aˆ k'aw ̭ maˬ jawˇ-a. 25 K'oeˇ miˇ neh, g'aˬ k'ehˇ g'aˬ yawˬ ha-euˬ saˬ laˬ hui ni huiˬ keuˆ leˇ nya naˇ, nui k'ahˇ shiˇ-eu tsaˬ-awˇ, zaˬ k'aˆ g'aˬ yawˬ ha-euˬ baw leˬ hui ni huiˬ keuˆ leˇ nya naˇ, nui k'ahˇ shiˇ-eu tsaˬ teh ̭-a. Nymˇ sahˇ aˬ da g'aˬ-ahˇ Beˬlaˇzeˬbuˇlaˆ lehˇ kuˇ naˇ, nymˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ k'oeˇ naˆ maˬ tseˇ doeˇ-eu tsawˇ myahˇ kuˇ-eu tsaˬ teh ̭-a. 26 "K'oeˇ miˇ neh, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ taˬ guˆ. Nymˬ-mˇ k'aˇ dehˬ kaˬ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ pah dzeh-awˇ, k'aˇ za ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ siˬ duˬ laˇ teh ̭-a. 27 Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ zahˇ tsui ni g'eh gaˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ, nah g'ahˇ paw bya cehˆ ni g'eh gaˇ naw ma ̭ paˇ ya ehˇ poˆ-awˇ, ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ k'oeˬ saˆ nehˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ, naw ma ̭ nymˇ mˬ k'oeˇ taˆ daˆ leˇ-awˇ ya guˇ gaˬ teh ̭-a. 28 G'awˇ mawˇ-ahˇ seh ̭ nya k'aw ̭, sa ̭ laˇ-ahˇ maˬ seh ̭ nya-eu tsawˇ haˬ-ahˇ taˬ guˆ. Ehˇ k'aw ̭, g'awˇ mawˇ hawˇ-eu sa ̭ laˇ heu nyiˬ jeˬ lu ̭-ahˇ, shiˬ buiˇ lah ma la ̭ k'oeˇ laˆ cawˆ nya-eu g'aˬ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-ahˇ guˆ-awˬ. 29 Jaˆ tseuˆ nyiˬ mawˇ-euˬ pehˆ saˬ tiˬ pehˆ ta ̭-ehˇ maˬ poeˬ k'aw ̭, naw ma ̭-euˬ Aˬda pyeu ̭-eu Miˬyehˇ nui ma maˬ tsaˬ naˇ, jaˇ tseuˆ k'oeˇ tiˬ mawˇ-iˬ miˇ tsa ga le-awˇ shiˇ gaˇ maˬ keuˆ-a. 30 Naw ma ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭ gui duˬ taˬ jiˇ-euˬ meh. 31 K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ taˬ guˆ. Myaˬ dui dui-eu jaˇ tseuˆ baˬ ma ̭ naˆ maˬ tseˇ, Miˬyehˇ mehˬ shi naw ma ̭ poeˬ dzehˬ-eu meh. 32 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ngaˬ-ahˇ ha geu ̭-eu ma lehˇ tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ-euˬ mehˬ shi ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ngaˬ-ahˇ ha geu ̭-euˬ meh lehˇ, mˬ k'oeˇ taˆ ngaˬ Da-euˬ mehˬ shi ngaˇ ehˇ ma. 33 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ngaˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭ lehˇ tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ mehˬ shi ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ngaˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭-aˬ lehˇ, mˬ k'oeˇ taˆ ngaˬ Da-euˬ mehˬ shi ngaˇ ehˇ ma. 34 "Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ hehˇ le ̭-eu g'aˇ duˬ ngaˇ oe-euˬ meh lehˇ taˬ noeˬ. Nui saˇ o ̭-eu jeˬ hehˇ le ̭-eu lehˇ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Mi cehˇ yuˇ le ̭-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ ma. 35 Aˬ li deuˬ aˬ da-ahˇ muiˇ ni maˬ ehˇ, aˬ buˇ deuˬ aˬ ma-ahˇ muiˇ ni maˬ ehˇ, kuiˬ ma deuˬ boeˇ miˬ aˬ ma-ahˇ muiˇ ni maˬ ehˇ, ngaˇ oe-euˬ ma. 36 Aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ yawˬ ha-euˬ nymˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ yawˬ ha-ahˇ muiˇ laˇ teh ̭-a. 37 "Ngaˬ-ahˇ gaˬ-eu naˆ maˬ tseˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ gaˬ dzehˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ g'aˬ k'ehˇ geu ̭-eu maˬ geuˇ-a. Ngaˬ-ahˇ gaˬ-eu naˆ maˬ tseˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ buˇ aˬ li-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ g'aˬ k'ehˇ geu ̭-eu maˬ geuˇ-a. 38 Yawˬ ha-euˬ la ̭ ya ̭ ba ̭-awˇ ngaˬ-euˬ mehˬ nah maˬ caw teh laˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ g'aˬ k'ehˇ geu ̭-eu maˬ geuˇ-a. 39 Yawˬ ha-euˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ za nya ni leh jeh-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ smˬ-iˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ smˬ-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 40 "Naw ma ̭-ahˇ k'aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ha geu ̭ gaˇ duˇ-awˇ, ngaˬ-ahˇ k'aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-ahˇ ha geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh. 41 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh ha geu ̭-eu ma lehˇ noeˬ siˬ nya-awˇ ha-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu k'oeˇ g'aˬ lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ za teh ̭-a. Yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ-ahˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh ha geu ̭-eu ma lehˇ noeˬ siˬ nya-awˇ ha-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ za teh ̭-a. 42 Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ teˬ dzehˬ-eu tiˬ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh bi dawˇ-eu ma lehˇ noeˬ siˬ nya-awˇ, iˇ cu ̭ iˇ tseh ̭ tiˬ k'mˬ teh ̭-ehˇ bi dawˇ-euˬ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ k'aˇ bi dawˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, aˬ diˇ aˬ maˇ guiˬ lahˬ za teh ̭-a lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma."

Ma ̭tehˬ 11

1 Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ mehˬ nehˬ g'aˬ ngeh, dawˬ peh jaˆ-eu meuˬ deuˬ-ahˇ dawˬ mehˬ mehˬ-awˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, k'oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 2 Ka li mˇ lu ̭ shaˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ, tawˬ-ahˇ uˇ lu ̭-eu Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Oe teh ̭-a lehˇ Yoˇhaˬ ehˇ-eu k'oeˇ g'aˬ nawˇ ma loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, yawˬ g'aˬ yawˬ-ahˇ nga ma ̭ paˇ ya dawˬ ta loˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ g'o ̭-iˇ-awˇ, naw ma ̭ neh k'aˇ ya gaˬ k'aˇ ya mawˇ-euˬ jeˬ Yoˇhaˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-iˇ-awˬ. 5 Myaˆ beh ̭ mawˇ nya laˇ-euˬ, kuiˇ kuˆ cah nya laˇ-euˬ, coiˬ doi shawˇ laˇ-euˬ naˬ bawˬ gaˬ nya laˇ-euˬ, tsawˇ shiˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ, shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ ya gaˬ-euˬ, gaˇ kawˆ heu deuˬ dzawˇ nehˬ-iˇ-awˬ. 6 Ngaˬ-ahˇ jah-eu nui ma poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ maˬ g'eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ teh ̭-a." 7 Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ k'oeˇ deuˬ g'o ̭ dzeuˇ ngeh, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ, Yoˇhaˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu lo ̭-ehˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ naw ma ̭ iˇ ngeh, aˬ jeˬ-ahˇ ya mawˇ ni noeˬ tmˬ-awˇ iˇ teˬ. Aˇ to ̭ aˇ bawˬ-ahˇ jaˬ lehˇ baw nyeh gaˇ haw-iˇ teˬ loˇ. 8 Maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ jeˬ-ahˇ haw-iˇ-eu lehˇ iˇ teˬ. Muiˬ dui dui-eu mehˬ tsoeˬ dm lu ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ haw-iˇ teˬ loˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu mehˬ tsoeˬ dm-eu tsawˇ haˬ-aˬ, sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ-ahˇ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 9 Naw ma ̭ aˬ jeˬ-ahˇ haw-iˇ teˬ lehˇ ehˇ sheˇ. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g'aˬ-ahˇ haw-iˇ-euˬ maˬ ngeuˇ loˇ. Ngeuˇ meh, maˇ maˇ ni Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu k'oeˇ g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ haw-iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 10 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ-euˬ gaˇ kawˆ Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 'Ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g'aˬ, nawˬ-euˬ mehˬ hu ngaˇ pyehˬ g'eh-awˇ, nawˬ-euˬ gaˇ ma bi shaˇ dahˇ ma.' 11 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Zaˬ miˬ zaˬ-euˬ uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ neh k'aˇ deh ̭ doˆ le-euˬ tsawˇ haˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k'oeˇ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, mˬ taˆ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ teˬ dui dui-eu g'aˬ k'aw ̭, Yoˇhaˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu meh. 12 Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ-ahˇ neh iˬ nah keuˆ ni, mˬ taˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, yaw doeˇ jahˇ nehˬ-euˬ g'awˬ mya jeˬ-ahˇ daˬ dzeuˇ la ̭-euˬ meh. Haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ deuˆ g'aˬ-eu lehˇ leh jeh-eu meh. 13 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, Yoˇhaˬ-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ ni Miˇk'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ gaˇ kawˆ ngehˬ ka tmˇ ka le ̭-euˬ meh. 14 Ngehˬ ka tmˇ ka le ̭-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ jah-eu nui ma ahˇ naˇ, Eˇliˇyaˆ oe meh lehˇ ehˇ taˬ-euˬ k'oeˇ-aˬ, Yoˇhaˬ oe gaˇ ehˇ-eu meh. 15 Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, naˬ bawˇ k'aˇ tso ̭-eu tsawˇ haˬ naˇ haˬ geu ̭-awˬ. 16 "Heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ heu deuˬ aˬ geu jeˬ-ahˇ shaˇ cehˆ haw paˬ nga. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, lehˆ lehˆ kawˆ-ahˇ nuiˇ-awˇ tiˬ ma ̭ tiˇ ma ̭ heu lo ̭-ehˇ guˇ cawˬ lu ̭-eu zaˬ deuˬ-ahˇ duˇ-eu meh. 17 'Nga ma ̭ tahˬ diˬ-awˇ bawˬ law baw k'aw ̭, naw ma ̭ gaˇ nyeh maˬ nyeh nga tawˇ. Nga ma ̭ kuiˇ deuˇ gui k'aw ̭, naw ma ̭ tsawˇ ngoeˇ maˬ ngoeˇ nga tawˇ.' 18 Yoˇhaˬ oe ngeh, hawˬ maˬ dzaˬ ni dzahˬ-awˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ maˬ dawˇ-eu miˇ neh, 'Tsawˇ haˬ heu g'aˬ neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ ngaˇ' lehˇ, yawˬ g'aˬ na lu ̭ ehˇ-eu meh. 19 Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe ngeh jawˇ, dzaˬ-eu dawˇ-eu miˇ neh, 'Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-ahˇ haw sheˇ. Aˇ dzehˬ dzaˬ dzeuˇ-awˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ aˇ dzehˬ dawˇ dzeuˇ-eu uˬ ta ̭, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, iˬ baˇ zaˬ lehˇ sawˇ dzeh taˬ-euˬ deuˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu nga' lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ tsaˬ-eu gaˇ kawˆ, aˬ yawˆ yaw ̭ bya cehˆ ni doˆ laˇ teh ̭-a." 20 Yeˬsuˇ neh zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ deuˬ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ meuˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ iˬ baˇ maˬ noeˬ poˆ-eu miˇ neh, meuˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ dehˬ-euˬ meh. 21 "Kawˇlaˬseˬ meuˬ-oˇ, nawˇ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Behˬdzeˇdaˬ meuˬ-oˇ, nawˇ jiˇ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Naw nya ̭-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ k'oeˇ deuˬ, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ myah ba neh iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ, guˬ daˇ pehˇ zeuˇ mehˬ tsoeˬ dm-awˇ, uˬ duˬ-ahˇ k'aˬ lehˇ tawˆ daˆ tawˆ daˆ-ehˇ jawˇ-euˬ maˬ siˬ. 22 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaˇ k'aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ naˆ maˬ tseˇ, naw nya ̭-ahˇ Miˬyehˇ k'ehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 23 Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-oˇ, nawˇ toe. Mˬ-ahˇ tuˆ ni bi ciˬ huiˬ bi ciˬ mahˇ maw ̭-eu nya loˇ. Nawˬ-ahˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ biˬ ahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Nawˬ-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ k'oeˇ deuˬ, Sawˇdoˬ meuˬ-ahˇ mˇ mehˬ-euˬ law nmˇ-aˬ, meuˬ k'oeˇ meuˬ iˬ nah keuˆ ni maˬ cawˆ-iˇ ni jaˆ teh ̭-a. 24 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Sawˇdoˬ meuˬ-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ-euˬ naˆ maˬ tseˇ, Miˬyehˇ nawˬ-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ la ̭ teh ̭-a lehˇ, nawˇ siˬ duˬ taˬ-awˬ." 25 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Mˬ hawˇ-eu miˇ-ahˇ uˆ lahˇ-eu Sahˬpaˬ pyeu ̭-eu Aˬda-oˇ, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu siˬ-eu nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ mehˬ shi neh za ̭ taˬ-euˬ jeˬ, maˬ siˬ maˬ nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ pah mehˬ-euˬ miˇ neh, nawˬ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ngaˇ ja ceuˬ-eu ma. 26 Aˬda-oˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭ laˇ-eu g'aˇ duˬ, nawˇ nui ma tsaˬ-eu meh. 27 "Yawˬ jeˬ na lu ̭, ngaˬ Da neh ngaˬ-ahˇ a nehˬ jiˇ la ̭-euˬ meh. Aˬda maˬ ngeuˇ naˇ, Zaˬmaˇ-ahˇ siˬ nya-eu tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. Zaˬmaˇ hawˇ-eu Zaˬmaˇ neh tseˇ doˆ-awˇ pah mehˬ nehˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ, Aˬda-ahˇ siˬ nya-eu tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. 28 "K'aˆ behˆ yaw kah pi-awˇ g'aˬ doeˇ doeˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˬ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ g'aˬ naˬ bi naˬ ma. 29 Ngaˬ-euˬ k'aˆ ba ̭ ba ̭-awˇ ngaˬ-ahˇ dzaw geu ̭-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ-aˬ, nui nahˬ nui yu ahˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ sa ̭ laˇ g'aˬ doeˇ dah k'aˇ za ma. 30 Ngaˬ-euˬ k'aˆ ba ̭ ba ̭ muiˬ-awˇ, ngaˬ-euˬ k'aˆ behˆ yaw pyaˇ ma."

Ma ̭tehˬ 12

1 G'awˬ myahˇ maˬ g'eh-ehˇ, Jawˇ nah ngeh nah, Yeˬsuˇ cehˇ yaˇ-ahˇ iˇ paˆ g'eh-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ hawˬ meh ̭ laˇ-awˇ, cehˇ nmˇ tseuˆ dzaˬ-euˬ meh. 2 Paˬliˬsehˇ deuˬ k'oeˇ gaˇ mawˇ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Haw sheˇ. Nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Jawˇ nah-ahˇ maˬ mˇ k'mˬ-eu jeˬ mˇ lu ̭ ngaˇ." 3 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Daˬbiˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˬ meh ̭ laˇ ngeh, Daˬbiˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-euˬ gaˇ kawˆ naw ma ̭ maˬ ya gui haw-aˬ loˇ. 4 Miˬyehˇ-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, Miˬyehˇ-ahˇ lawˇ nehˬ taˬ-euˬ kaˬ muˇ dzaˬ-euˬ meh. Dzaˇ k'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ k'mˬ-eu dzaˇ maˬ ngeuˇ-a. Piˇ ma deuˬ teh ̭-ehˇ dzaˬ k'mˬ-eu jeˬ meh. 5 Jawˇ nah aˬ yaw ̭ nah yaw ̭, piˇ ma deuˬ Jawˇ nah-ahˇ maˬ mˇ k'mˬ-eu jeˬ mˇ-euˬ gaˇ kawˆ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ maˬ ya gui haw-aˬ loˇ. Piˇ ma k'oeˇ deuˬ k'oeˇ taˆ iˬ baˇ maˬ keuˆ le-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 6 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ heu gaˇ jawˇ lu ̭ ma. 7 'Jeˬ zaˬ lawˇ nehˬ la ̭-eu jeˬ-ahˇ ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ. G'awˬ shaˬ gaˬ nya-eu nui ma-ahˇ ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu ma' lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. Dawˬ tsui ̭ k'oeˇ naw ma ̭ g'oˆ shaw nya law nmˇ-aˬ, maˬ bahˬ maˬ muˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ naw ma ̭ iˬ baˇ maˬ taˬ-aˇ. 8 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Jawˇ nah-ahˇ uˆ lahˇ-eu Sahˬpaˬ meh." 9 Yeˬsuˇ k'oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ le-euˬ meh. 10 Aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. Yeˬsuˇ-ahˇ yaw lehˬ poˆ maw ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Jawˇ nah-ahˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ maˬ bahˬ-a loˇ." 11 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ tiˬ g'aˬ na, yawˇ tiˬ mawˇ jawˇ-awˇ, yawˇ k'oeˇ mawˇ Jawˇ nah ngeh nah duˬ k'ahˬ-ahˇ ga ahˇ naˇ, aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ. Yawˇ k'oeˇ mawˇ-ahˇ maˬ g'eu doˆ nehˬ ni byehˇ teh ̭-a loˇ. 12 Yawˇ naˆ maˬ tseˇ tsawˇ haˬ zaˬ aˇ naˆ ni poeˬ dzehˬ-eu nga. K'oeˇ miˇ neh, Jawˇ nah ngeh nah aˬ cawˬ-ahˇ caw ba nehˬ-eu-aˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ maˬ bahˬ-aˇ." 13 K'oeˇ naˇ, aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, "Aˬ la ̭ caw ja-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ la ̭ cawˬ ja ngeh, aˬ la ̭ yawˬ pyawˬ yawˬ lo ̭-ehˇ paˇ muiˬ k'o ̭ laˇ-euˬ meh. 14 K'oeˇ ngeh, Paˬliˬsehˇ deuˬ doˆ-iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ bawˬ k'oeˬ-euˬ meh. 15 Aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu lehˇ bawˬ k'oeˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ ya siˬ ngeh, jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh yahˇ doˆ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-awˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 16 Aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ ja nehˬ ni yahˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 17 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ-ahˇ g'oe-awˇ Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ byah laˇ ni, aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 18 "Ngaˇ nui k'ahˇ shiˇ-awˇ tseˇ doˆ-euˬ, ngaˇ gaˬ-eu zaˬ k'aˆ-ahˇ haw sheˇ. Ngaˬ-euˬ Yaw sahˇ ngaˇ k'ehˇ le ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ bi jawˇ le-awˇ, ngaˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ, miˇ k'ahˬ tsawˇ jeuˬ siˬ nya jiˇ ni, aˬ yaw ̭ tsa ̭ gaˬ doe-iˇ teh ̭-a. 19 Tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ guˇ g'aˬ-eu jeˬ, gaˇ ma doe ni law ̭ g'a-eu jeˬ, aˬ yaw ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ jahˇ-aˇ. 20 G'aˬ byehˆ byehˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ taˆ, aˬ yaw ̭ nui nahˬ nui yu ahˇ-awˇ, shaˬ zahˬ na ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ teh ̭-a. Yaw tsaˬ yaw dawˇ g'aˬ leˇ ngeh keuˆ, aˬ yaw ̭ leh jeh g'aˬ maˬ byehˆ-aˇ. 21 Miˇ tsaˬ tsawˇ haˬ k'aˇ jawˇ k'aˇ deuˬ, yaw ̭-ahˇ noeˬ tmˬ dui dui teh ̭-a." 22 K'oeˇ naˇ, neh ̭ uˇ-eu miˇ neh dawˬ maˬ ngehˬ doˆ nya-eu myaˆ beh ̭ tiˬ g'aˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ laˆ taˬ nehˬ ngeh, myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-awˇ, dawˬ k'aw ̭ ngehˬ doˆ nya laˇ-euˬ meh. 23 K'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ gaˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ leˇ-awˇ, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ maˬ ngeuˇ nga loˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 24 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Paˬliˬsehˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ neh ̭ sahˬ paˬ Beˬlaˇzeuˬbuˇlaˆ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ neh ̭ teh doˆ-eu nga" lehˇ ehˇ-eu meh. 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ siˬ nya-eu miˇ neh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Miˇ k'ahˬ aˬ geu k'ahˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha yaw kaˬ aˇ muˇ muˇ paˆ-awˇ guiˇ deuˆ naˇ, g'awˬ myahˇ ni maˬ zi ̭-aˇ. Meuˬ maˬ ehˇ, nymˇ jiˇ maˬ ehˇ, yawˬ ha yaw kaˬ aˇ muˇ muˇ paˆ-awˇ ceh naˇ, pyaˆ-iˇ shaˆ-iˇ teh ̭-a. 26 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Saˬdaˬ-euˬ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ tiˬ muˇ tiˇ muˇ deuˆ ceh ceh naˇ, aˇ muˇ paˆ-iˇ shaw-euˬ miˇ neh, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ g'awˬ myahˇ ni maˬ paˇ zi ̭-aˇ. 27 Beˬlaˇzeˬbuˇlaˆ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ ngaˇ neh ̭ teh doˆ-eu ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ suˇ g'aˬ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ neh ̭ teh doˆ ta. Naw ma ̭ ngehˬ-euˬ dawˬ maˬ tsaˬ-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ neh mˇ-euˬ gaˇ k'oeˇ deuˬ, saˇ kiˇ kamˬ lu ̭ meh. 28 Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ-ahˇ g'oe-awˇ ngaˇ neh ̭ teh doˆ-eu ma. Heu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ naw ma ̭ k'oeˇ taˆ keuˆ le-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ pyeu ̭-eu meh. 29 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ g'aˬ k'aˆ aˬ da-euˬ nymˇ-ahˇ uˇ leˇ-awˇ, myawˬ gahˬ maˬ yuˇ geu ̭ leˇ nya-a. G'aˬ k'aˆ aˬ da k'oeˇ g'aˬ-ahˇ pa ̭ cu ̭ g'aˬ miˇ tsa teh ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu myawˬ gahˬ yuˇ geu ̭ nya-eu meh. 30 "Ngaˇ jawˇ paw maˬ pyawˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ meh. Ngaˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ maˬ g'oˆ uiˬ maˬ g'oˆ bymˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, byaˆ dzeh-eu tsawˇ haˬ meh. 31 K'oeˇ miˇ neh, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ zaˬ neh k'aˇ mˇ bahˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ hawˇ-eu, yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ k'aˇ ehˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ, Miˬ yehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-euˬ jeˬ-ahˇ, iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ nya-a. 32 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ngehˬ bahˬ tmˇ bahˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, Miˬ yehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ ngehˬ bahˬ tmˇ bahˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ nya-a. 33 "Aˇ siˬ yaw muiˬ geu ̭ maw ̭ naˇ, aˇ bawˇ-ahˇ ya laˆ saˆ nehˬ meh. Aˇ bawˇ yaw doeˇ-ahˇ aˇ siˬ yaw muiˬ maˬ siˬ le-a. Aˇ siˬ-ahˇ haw-awˇ, aˇ bawˇ-ahˇ siˬ duˬ nya-eu meh. 34 Aˇ lawˇ uiˇ naˆ-euˬ zaˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ haiˬ dui dui-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu-aˬ, dawˬ yaw muiˬ aˬ joˆ-ehˇ ngehˬ doˆ la ̭ nya nmˇ. K'aˬ meh-aˬ, nui ma la ̭ k'oeˇ tiˬ byah ni shaˇ dawˆ taˬ-euˬ jeˬ ngehˬ doˆ la ̭-eu meh. 35 Tsawˇ muiˬ-aˬ, yawˬ ha neh jeˬ hmˬ taˬ-euˬ yaw muiˬ jeˬ beuˬ doˆ la ̭-awˇ, tsawˇ doeˇ-aˬ, yawˬ ha neh jeˬ hmˬ taˬ-euˬ yaw doeˇ jeˬ beuˬ doˆ la ̭ teh ̭-a. 36 "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaˇ k'aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, yawˬ ha neh k'aˇ ngehˬ dzeuˇ-euˬ gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu dawˬ yawˬ dawˬ na lu ̭ paˇ ya dzawˇ poˆ teh ̭-a. 37 Nawˇ iˬ baˇ ahˇ ngaˇ loˇ, maˬ ahˇ nga loˇ lehˇ, nawˬ-euˬ dawˬ-ahˇ haw-awˇ yaˇ k'aˬ daˇ teh ̭-a." 38 K'oeˇ naˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ gaˇ nga ma ̭ mawˇ maw ̭ nya." 39 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ziˇ heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˇ naˆ ni haiˬ-awˇ deh ̭ cawˆ taˬ-euˬ nga. K'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ la ̭ lehˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ ehˇ te loˇ. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Yawˇnaˆ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ hmˬ maˬ ngeuˇ naˇ, k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu yawˬ hmˬ yawˬ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ mehˬ nehˬ. 40 Ngaˬ shaˬ shaˬ ma-euˬ uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ Yawˇnaˆ smˬ nah smˬ miˇ uˇ-euˬ lo ̭-ehˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ k'aw ̭, miˇ tsaˬ dawˬ dah smˬ nah smˬ miˇ ya uˇ teh ̭-a. 41 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Niˇnaˬbeˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ tuˇ laˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ iˬ baˇ taˬ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yawˇnaˆ dawˬ mehˬ mehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ meh. Yawˇnaˆ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ nymˬ-mˇ heu gaˇ jawˇ lu ̭ ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 42 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Sheˬba sahˬ paˬ ma tuˇ laˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ iˬ baˇ taˬ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, sahˬ paˬ Sawˇlaˬmoˬ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ byah-eu dawˬ mehˬ dawˬ tsoˆ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ laˇ-eu lehˇ, gaˇ mahˇ kaˬ-eu aˬ yaw ̭-euˬ miˇ k'ahˇ-ahˇ neh a yaw ̭ laˇ keuˆ-euˬ meh. Sawˇlaˬmoˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ, nymˬ-mˇ heu gaˇ jawˇ lu ̭ ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ duˬ-eu ma. 43 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu neh ̭ yaw jaw ̭ tiˬ mawˇ doˆ-iˇ-awˇ, gui coˇ ni g'eh-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ g'aˬ naˬ naˬ duˬ poˆ-iˇ ngeh, maˬ poˆ mawˇ nya-a. 44 K'oeˇ naˇ, 'Ngaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ paˇ g'o ̭ jawˇ leˇ ma' lehˇ ehˇ-awˇ g'o ̭ leˇ ngeh, nymˇ k'oeˇ nymˇ juˇ tsui ni laˆ saˆ taˬ-awˇ, tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ ni ngeh ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 45 Neh ̭ k'oeˇ mawˇ paˇ iˇ doˆ-awˇ, aˬ yaw ̭ naˆ maˬ tseˇ haiˬ-eu neh ̭ shi ̭ mawˇ paˇ kuˇ ahˇ laˬ-iˇ-awˇ bi jawˇ-euˬ meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ g'aˬ ngeh jawˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ doeˇ dzehˬ laˇ teh ̭-a. Heu ziˇ-ahˇ deh ̭-eu haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'oeˇ taˆ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ keuˆ le teh ̭-a." 46 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma hawˇ-eu mehˇ nmˇ deuˬ oe keuˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ nyiˇ yaw ̭-awˇ, "Yeˬsuˇ-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ maw ̭ nya" lehˇ ehˇ-eu meh. 47 "Nawˬ ma hawˇ-eu nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ nawˬ-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ maw ̭ nya lehˇ, la ̭ nyiˇ yaw ̭ lu ̭ meh" lehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ gaˬ leˇ-euˬ meh. 48 "Ngaˬ ma aˬ suˇ g'aˬ-a. Ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ aˬ suˇ g'aˬ-a" lehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ gaˬ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 49 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ la ̭ noeˇ toeˬ ceh-awˇ ehˇ-eu, "Haw-awˬ. Heu deuˬ-aˬ, ngaˬ ma hawˇ-eu ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ ma. 50 Mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da bi mˇ maw ̭-eu jeˬ k'aˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ, ngaˬ-euˬ dmˇ ma, ngaˬ-euˬ aˬ ma pyeu ̭-eu ma."

Ma ̭tehˬ 13

1 K'oeˇ ngeh nah Yeˬsuˇ iˇ kahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, lah lah dzeˇ nuiˇ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ dawˬ peh uiˬ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ myaˬ dui dui-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ lawˬ la ̭ k'oeˇ nuiˇ-iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ lah lah dzeˇ yaw ̭-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ, g'awˬ mya jeˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. "Siˬ yoeˬ sehˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ siˬ yoeˬ sehˬ-iˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ siˬ yoeˬ sehˬ ngeh, siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ gaˇ ma-ahˇ ga-iˇ-awˇ, aˇ jiˇ neh bi g'oˆ dzaˬ jiˇ-euˬ meh. 5 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, miˇ tsaˬ baˬ-eu k'aˬ lo lo yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ meh. Miˇ tsaˬ maˬ na ̭-eu miˇ neh, aˇ ji ji doˆ laˇ-eu yaw kawˇ meh. 6 Ehˇ k'aw ̭, nahˇ tsaˇ k'aˆ laˇ-awˇ, aˇ ji k'oeˇ deuˬ-ahˇ law ̭ zaw ngeh, ciˇ ka maˬ na ̭-eu miˇ neh, nyoeˬ-iˇ koˆ-iˇ-eu meh. 7 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ gah gah yaˇ-ahˇ ga-iˇ-awˇ, aˬ gah baw duˆ neh bi uˆ tehˬ-euˬ meh. 8 Ehˇ k'aw ̭, siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, miˇ tsaˬ miˇ muiˬ muiˬ gaˇ ga-iˇ-awˇ, siˬ le loˆ le-euˬ meh. Tiˬ paˆ na deuˬ tiˬ yaˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ ko ̭ tseˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ smˬ tseˇ bymˇ za le-euˬ meh. 9 Naˬ bawˇ k'aˇ tso ̭-eu deuˬ naˇ haˬ-awˬ." 10 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ ngeh, aˬ jeˬ miˇ neh yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ mehˬ nehˬ te." 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ maˬ g'oˆ shaw nya-eu za ̭ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ g'oˆ shaw nya-eu tsawˇ gahˇ deuˬ, naw ma ̭-ahˇ bi ̭ taˬ g'aˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ maˬ bi ̭ taˬ-aˬ. 12 Jaˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ bi jaˆ dzehˬ laˇ ni paˇ bi ̭ lahˬ nehˬ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, maˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ-aˬ, k'aˇ jaˆ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ yuˇ jiˇ nehˬ teh ̭-a. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ ngeh, yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ myaˆ nuiˆ tso ̭ k'aw ̭ maˬ mawˇ nya gaˇ duˇ-awˇ, naˬ bawˇ tso ̭ k'aw ̭ maˬ gaˬ nya gaˇ duˇ-eu miˇ neh meh. 14 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ g'eh gaˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ meh. 'Tsawˇ haˬ heu deuˬ gaˬ dehˆ-euˬ k'aw ̭, tiˬ paw ̭-iˬ maˬ g'oˆ shaw nya-a. Tsawˇ haˬ heu deuˬ mawˇ dehˆ-euˬ k'aw ̭, tiˬ paw ̭-iˬ maˬ siˬ duˬ leˇ-a. 15 Nui ma aˬ dzawˬ dzawˬ-iˇ jiˇ-awˇ, naˬ bawˇ pa ̭ tsoeˬ tsoeˬ taˬ jiˇ-awˇ, myaˆ nuiˆ miˆ tehˬ jiˇ taˬ-euˬ meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ law nmˇ-aˬ, myaˆ nuiˆ-ahˇ mawˇ leˇ-awˇ, naˬ bawˇ-ahˇ gaˬ leˇ-awˇ, noeˬ siˬ noeˬ mawˇ nya-awˇ, naˇ gawˇ bi laˆ saˆ-eu g'aˇ duˬ, ngaˇ jawˇ paw ciˬ pyawˇ teh ̭-a lehˇ, Miˬyehˇ ehˇ lu ̭-eu meh.' 16 "Naw ma ̭-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ nya-awˇ, naˬ bawˇ gaˬ nya-eu miˇ neh, aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu nga. 17 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, naw ma ̭ ya mawˇ-euˬ jeˬ-ahˇ mawˇ maw ̭ dui dui-euˬ k'aw ̭, ma ya mawˇ haw-ehˇ, naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ jeˬ-ahˇ gaˬ maw ̭ dui dui-euˬ k'aw ̭, maˬ ya gaˬ haw-aˬ. 18 "Siˬ yoeˬ sehˬ-eu gaˇ kawˆ yaw jeˬ ma jeˬ-euˬ dawˬ tsui ̭-ahˇ naˇ haˬ sheˇ. 19 Gaˇ ma-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ mehˬ gaˇ ya gaˬ-euˬ k'aw ̭, maˬ g'oˆ shaw nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. Haiˬ-eu yaw sahˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ sehˬ ahˇ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ ja tawˆ ni yuˇ byoˆ g'eh-eu meh. 20 K'aˬ lo lo yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ mehˬ gaˇ ya gaˬ ngeh, maˬ nyi naˬ ni tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 21 Ehˇ k'aw ̭, duˬ ciˇ maˬ toeˬ zi ̭ nya-eu miˇ neh, g'awˬ myahˇ ni maˬ gmˬ-a. Dawˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ ha geu ̭-euˬ baˬ da neh shaˬ-eu zahˬ-eu jeˬ hawˇ-eu k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ ngeh, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ coˬ-iˇ-eu meh. 22 Aˬ gah gah yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, dawˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ k'aw ̭, shiˬ shaˬ jiˇ gaˇ kawˆ k'ahˬ lahˇ-eu jeˬ hawˇ-eu, pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ gaˬ-eu nui ma neh bi uˆ tehˬ-awˇ, aˇ siˬ maˬ siˬ le nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 23 Miˇ tsaˬ miˇ muiˬ muiˬ gaˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, dawˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ ya gaˬ-awˇ g'oˆ shaw-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, aˬ diˇ aˬ maˇ aˇ siˬ siˬ le-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ tiˬ yaˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ ko ̭ tseˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ smˬ tseˇ bymˇ siˬ le-eu meh." 24 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ tiˬ hmˬ heu lo ̭-ehˇ paˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. 25 Tiˬ miˇ-aˬ, aˬ cawˬ yu ̭ tsiˇ jiˇ-euˬ yamˬ-ahˇ, muiˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ oe-awˇ, cehˇ siˬ yoeˬ sehˬ taˬ-euˬ gaˇ shmˇ ma sehˬ k'oeˬ-awˇ cah-euˬ meh. 26 Cehˇ muiˬ laˇ-awˇ, g'o bymˬ g'o doˆ doˆ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, shmˇ ma nawˆ laˇ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 27 Zaˬ k'aˆ deuˬ deh yaˇ yaw sahˇ g'aˬ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, 'Baw leˬ-oˇ, nawˇ siˬ yoeˬ yaw muiˬ sehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ te loˇ. Shmˇ ma k'oeˇ deuˬ aˬ gaˇ neh doˆ laˇ-euˬ ta.' 28 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, 'Muiˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na neh jahˇ-euˬ teh ̭-a.' Zaˬ k'aˆ deuˬ ehˇ-eu, 'Shmˇ ma k'oeˇ deuˬ mo ̭ dzeh jiˇ-awˬ loˇ.' 29 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, 'Taˬ mo ̭ dzeh-iˇ siˬ. aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ shmˇ ma mo ̭ dzeh ngeh, cehˇ cehˇ bawˬ tiˬ bawˬ na g'awˇ dzeh-iˬ-eu baw le. 30 Cehˇ laˆ luiˆ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh keuˆ ni, cehˇ hawˇ-eu shmˇ ma tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ deh ̭ tawˬ lu ̭-uˇ. Shmˇ ma deuˬ jeˬ huˬ g'awˇ uiˬ-awˇ, aˇ dzahˬ dzahˬ uiˬ-awˇ miˬ dzaˬ-ahˇ ba ̭ puiˆ g'aˬ miˇ tsa, cehˇ yehˬ cehˇ diˬ luiˆ-awˇ cehˇ jiˇ-ahˇ pi ahˇ-awˬ lehˇ, cehˇ yehˬ cehˇ diˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ ma.' " 31 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ tiˬ hmˬ heu lo ̭-ehˇ paˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ g'awˬ paˆ aˇ nuiˆ tiˬ nuiˆ yuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ yaˇ-ahˇ sehˬ taˬ-euˬ meh. 32 G'awˬ paˆ aˇ nuiˆ -aˬ, aˇ nuiˆ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ teˬ dzehˬ-eu aˇ nuiˆ pyeu ̭ k'aw ̭, deh ̭ laˇ mehˇ laˇ ngeh, sahˬ lahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-awˇ, aˇ bawˬ bawˬ ma ma-iˇ-eu miˇ neh, k'oeˇ taˆ zaw-eu aˇ jiˇ deuˬ uˬ la ̭-ahˇ bahˬ bahˬ le-eu meh." 33 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ tiˬ hmˬ heu lo ̭-ehˇ paˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ dehˬ tseˬ ui cuiˆ yuˇ-awˇ, cehˇ meu smˇ puˬ-ahˇ keuˬ-awˇ, dawˬ tawˆ lu ̭ bi poˬ laˇ jiˇ gaˇ duˇ-eu meh." 34 Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ maˬ ja-ehˇ mehˬ nehˬ-euˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a. 35 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ byah laˇ ni, aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˬ-euˬ k'aˬ meh ngaˇ mˇ nga-awˇ, yaw jeˬ ma jeˬ ja mehˬ nehˬ-awˇ, Miˇ beh ngeh neh za ̭ taˬ-euˬ jeˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dzawˇ duˬ nehˬ ma." 36 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Deh yaˇ-ahˇ deh ̭-eu shmˇ ma gaˇ kawˆ yaw jeˬ ma jeˬ k'oeˇ hmˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ tiˬ poˆ ja mehˬ la ̭ sheˇ." 37 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Siˬ yoeˬ yaw muiˬ sehˬ-eu g'aˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ehˇ-eu meh. 38 Deh yaˇ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, miˇ tsaˬ heu-ahˇ ehˇ-eu meh. Siˬ yoeˬ yaw muiˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. 39 Shmˇ ma sehˬ k'oeˬ-eu muiˇ-eu g'aˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Neh ̭ sahˬ paˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. Cehˇ laˆ luiˆ-eu aˇ yamˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. Cehˇ yehˬ cehˇ diˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. 40 Shmˇ ma-ahˇ g'oˆ uiˬ-awˇ, miˬ dzaˬ-ahˇ ba ̭ puiˆ-eu lo ̭-ehˇ, miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ ngeh nah k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. 41 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ pyehˬ g'eh le ̭-awˇ, aˬ cawˬ iˬ baˇ mˇ ni jahˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu, yaw haiˬ jeˬ k'aˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ Miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ neh bi sheuˬ doˆ uiˬ teh ̭-a. 42 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu miˬ dzaˬ jehˆ bymˇ-ahˇ bi ba ̭ puiˆ-awˇ, k'oeˇ gaˇ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ ya shaˬ teh ̭-a. 43 K'oeˇ ngeh, Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ Aˬda-euˬ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ, nahˇ ma lo ̭-ehˇ yaw sheh ̭ bya teh ̭-a. Naˬ bawˇ k'aˇ tso ̭-eu deuˬ naˇ haˬ-awˬ. 44 "Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ deh ma tiˬ kawˬ-ahˇ pyuˇ pahˬ mawˇ-awˇ, yaˆ pymˬ taˬ ya ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ, k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ jiˇ-awˇ, deh ma k'oeˇ kawˬ zeuˇ tsehˆ-euˬ meh. 45 "Tiˬ poˆ paˇ ya ehˇ naˇ, Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ muiˬ dui dui-eu aˇ caˇ caˇ k'aw ̭ sehˇ shaˇ poˆ lu ̭-eu meh. 46 Aˇ dzehˬ dzeuˇ ni muiˬ-eu aˇ caˇ caˇ k'aw ̭ sehˇ tiˬ siˬ aˬ yaw ̭ mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ-iˇ-awˇ, sehˇ k'oeˇ siˬ zeuˇ tsehˆ-euˬ meh. 47 "Tiˬ poˆ paˇ ya ehˇ naˇ, Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, za dzeh gaˇ duˇ-eu meh. Iˬ ma laˆ shaˆ la ̭ k'oeˇ za dzeh ahˇ g'eh ngeh, ngaˬ shaˬ ngaˬ deˇ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ dzeh pymˬ-eu meh. 48 Ngaˬ shaˬ tiˬ byah ni dzeh pa ̭ g'aˬ ngeh, lawˇ dzeˇ g'eu doˆ-eu meh. K'oeˇ naˇ nuiˇ-awˇ, ngaˬ shaˬ yaw muiˬ deuˬ k'aˆ puˬ-ahˇ tseˇ ahˇ-awˇ, maˬ muiˬ-eu deuˬ tseˇ dzeh-eu meh. 49 Miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ-eu aˇ nah keuˆ le ngeh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ doˆ le-awˇ, haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ tseˇ paˆ le teh ̭-a. 50 Haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu miˬ dzaˬ jehˆ bymˇ-ahˇ bi biˬ ahˇ-awˇ, ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ ya shaˬ teh ̭-a. 51 "Gaˇ kawˆ heu deuˬ naw ma ̭ g'oˆ shaw-euˬ ma loˇ" lehˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ ngeh, "G'oˆ shaw-euˬ ma" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. 52 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Dawˬ tsui ̭-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-euˬ zaˬ lahˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, kuˆ lawˆ la ̭ k'oeˇ jeˬ hmˬ taˬ-euˬ myawˬ yaw shui ̭ hawˇ-eu yaw oeˇ yuˇ doˆ la ̭-eu nymˇ sahˇ aˬ da tiˬ g'aˬ-ahˇ duˇ-eu meh." 53 Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ k'oeˇ deuˬ ja mehˬ g'aˬ ngeh, jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, 54 aˬ yaw ̭ jawˇ-eu meuˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ g'aˬ ngeh, ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ zahˬ leˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ aˬ gaˇ neh za-euˬ nga. Zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ heu deuˬ aˬ yaw ̭ aˬ joˆ-ehˇ mˇ nya-eu nga. 55 Aˬ yaw ̭ la ̭ saˇ maˇ-euˬ aˬ li maˬ ngeuˇ-a loˇ. Maˬliˇ-euˬ aˬ li k'oeˇ g'aˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Yaˬkoˆ, Yoˇsehˆ, Siˇmoˬ, Yuˇdaˆ, aˬ ha mehˇ nmˇ-euˬ aˇ doˆ k'oeˇ g'aˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 56 Aˬ yaw ̭-euˬ dmˇ ma dawˬ tawˆ lu ̭ heu gaˇ jawˇ jiˇ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. Teu lo ̭-ehˇ g'eh-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ aˬ gaˇ za-euˬ nga." 57 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭-a. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, yawˬ gaˇ na lu ̭ aˬ cawˬ taˬ huiˬ nehˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ jawˇ-eu meuˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ taˬ huiˬ nehˬ-a." 58 Aˬ yaw ̭ ma ̭ nui jah maˬ ahˇ-eu miˇ neh, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu g'awˬ mya jeˬ, k'oeˇ gaˇ aˬ yaw ̭ maˬ mˇ mehˬ nehˬ-a.

Ma ̭tehˬ 14

1 Aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ tsawˇ myahˇ doˆ-eu gaˇ kawˆ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu sahˬ paˬ Heˬloˆ ya gaˬ-awˇ, 2 aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ mˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ maˇ maˇ ni Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ ngaˇ. K'oeˇ miˇ neh, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ nya-eu baoˬ ahˇ-eu ngaˇ." 3 Heˬloˆ-aˬ, Yoˇhaˬ-ahˇ nyeh ̭-eu g'aˇ duˬ dawˬ bi ̭-awˇ, tawˬ-ahˇ bi dawˆ taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ mehˇ nmˇ Piˇliˇpuˆ-euˬ miˬ zaˬ Heˬloˇdiˇ baˬ da neh, aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-euˬ meh. 4 "Nawˇ Heˬloˇdiˇ-ahˇ maˬ sheuˬ k'mˬ-a" lehˇ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ neh Heˬloˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ miˇ neh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-euˬ meh. 5 Yoˇhaˬ-ahˇ Heˬloˆ seh ̭ maw ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ yahˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ Yoˇhaˬ-ahˇ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ lehˇ sawˇ taˬ-euˬ meh. 6 Heˬloˆ deh ̭ le-euˬ aˇ nah-ahˇ noeˬ keuˆ-eu bawˬ-iˬ g'eh lu ̭ ngeh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ mehˬ shi Heˬloˇdiˇ-euˬ aˬ buˇ gaˇ nyeh nyeh mehˬ gaˇ, Heˬloˆ nui ma tsaˬ dui dui-euˬ meh. 7 K'oeˇ miˇ neh, "Nawˇ k'aˇ shaˇ-eu jeˬ bi ̭ ma lehˇ ngaˇ saˇ jaˇ dzaˬ-eu ma" lehˇ, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ-ahˇ Heˬloˆ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 Aˬ ma g'aˬ neh mehˬ gahˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, "Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ uˬ duˬ, k'mˬ maˬ sehˇ byehˇ-ahˇ dawˆ ahˇ-awˇ, nymˬ-mˇ heu gaˇ bi ciˬ ha laˇ-awˬ" lehˇ, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ shaˇ-eu meh. 9 Sahˬ paˬ Heˬloˆ noeˬ shaˬ dui dui-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, daˬ yah k'oeˇ myaˆ ni g'eh-eu mehˬ shi aˬ yaw ̭ saˇ jaˇ dzaˬ dzeuˇ-euˬ miˇ neh, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ k'aˇ ehˇ-eu lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 10 Aˬ yaw ̭ tsawˇ haˬ k'ehˇ g'eh-awˇ, tawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ lu ̭-eu Yoˇhaˬ-euˬ uˬ duˬ bi deuˆ tsehˆ laˬ-iˇ-euˬ meh. 11 Uˬ duˬ k'oeˇ siˬ k'mˬ maˬ sehˇ byehˇ-ahˇ dawˆ ahˇ-awˇ, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ-ahˇ ciˬ ha nehˬ laˇ-awˇ, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma-ahˇ ciˬ nehˬ-euˬ meh. 12 Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ laˇ-awˇ, Yoˇhaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ ba ̭ pahˬ-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ dzawˇ nehˬ-iˇ-euˬ meh. 13 Yoˇhaˬ-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, ciˬ cuˇ ni g'eh-eu jawˇ duˬ-ahˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ iˇ-euˬ gaˇ kawˆ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ya siˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ-eu meuˬ deuˬ-ahˇ neh doˆ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah kuiˇ zoˬ caw teh-iˇ-euˬ meh. 14 Yeˬsuˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'awˬ shaˬ haw gaˬ dui dui-awˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 15 K'oeˇ ngeh nah uˬ ci ̭ uˬ taw paw, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Iˬ nah uˬ ci ̭ ci ̭ le shaw-iˬ miˇ-a. Jawˇ duˬ heu tsahˇ pu-ahˇ gaˇ mahˇ kaˬ-eu miˇ neh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ heu deuˬ-ahˇ pyehˬ nehˬ-awˇ, pu doe ni dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ bi poˆ dzaˬ-iˇ-eu maˬ tsaˬ-a loˇ." 16 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi iˇ-eu maˬ loˬ-aˇ. Naw ma ̭ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ bi ̭ nehˬ-awˇ bi dzaˬ-awˬ." 17 Zaˬ lahˇ deuˬ ehˇ-eu, "Nga ma ̭ kaˬ muˇ ngaˬ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ nyiˬ mawˇ ahˇ-eu teh ̭ ma." 18 K'oeˇ ngeh, "Ngaˇ jawˇ gaˇ yuˇ la ̭-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 19 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ, daˬ zawˬ deh k'oeˇ taˆ nuiˇ-eu g'aˇ duˬ, Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k'oeˇ ngaˬ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ k'oeˇ nyiˬ mawˇ aˬ yaw ̭ yuˇ-awˇ, mˬ paw g'awˇ leuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ ngawˬ pyehˬ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ bi ̭ nehˬ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ dehˆ dzaˬ g'aˬ-awˇ, maˬ dzaˬ jiˇ-ehˇ dzeˇ laˇ-euˬ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ paˇ g'oˆ uiˬ ngeh, k'aˆ puˬ tseˇ nyi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh. 21 K'aˇ dzaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ,zaˬ miˬ zaˬ hawˇ-eu zaˬ deuˬ maˬ sawˇ-ehˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ teh ̭-ehˇ ngaˬ heˇ g'aˬ dawˬ peh byah-eu meh. 22 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ bi g'o ̭-iˇ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ bi uˇ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ hu lah nui baˬ paw bi iˇ tsehˆ tawˬ-euˬ meh. 23 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi g'o ̭-iˇ g'aˬ ngeh, gawˬ duˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ leˇ-eu lehˇ, aˬ yaw ̭ teh ̭-ehˇ daˆ leˇ-euˬ meh. Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, Yeˬsuˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ k'oeˇ gaˇ jawˇ lu ̭-eu meh. 24 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ dziˬ lu ̭-eu lawˬ k'oeˇ laˇ-aˬ, lah g'ahˇ ceh gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ iˇ keuˆ-awˇ, jaˬ lehˇ lehˇ ma baw tehˬ le ̭-euˬ miˇ neh, iˇ luˆ dzeh laˇ-awˇ, lawˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ-eu meh. 25 Ya poeˇ doeˇ taw paw Yeˬsuˇ iˇ cu ̭ k'oeˇ taˆ cah-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ oe-euˬ meh. 26 Aˬ yaw ̭ iˇ cu ̭ k'oeˇ taˆ cah gaˇ zaˬ lahˇ deuˬ ya mawˇ ngeh, guˆ dui dui-eu miˇ neh, " Shaˆ shiˇ yaw sahˇ ngaˇ" lehˇ ehˇ-awˇ guˇ-eu meh. 27 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Taˬ guˆ. Nui ma taˬ baˬ. Ngaˇ ma. 28 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ jeˬ maˇ-iˬ ngaˇ iˇ cu ̭ k'oeˇ taˆ cah-awˇ nawˇ jawˇ gaˇ oe nya ni dawˬ bi ̭-awˬ." 29 K'oeˇ naˇ, "Oe-awˬ tawˇ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ lawˬ la ̭ nyiˇ doˆ-iˇ-awˇ, iˇ cu ̭ k'oeˇ taˆ cah cah-ehˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ-euˬ meh. 30 Ehˇ k'aw ̭, jaˬ lehˇ yaw k'aˆ-ehˇ baw gaˇ aˬ yaw ̭ mawˇ ngeh, guˆ-eu nui ma ahˇ laˇ-awˇ, iˇ cu ̭-ahˇ ga nui ̭-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ ka k'o ̭ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ aˬ yaw ̭ guˇ-euˬ meh. 31 Tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ Yeˬsuˇ aˬ la ̭ cawˬ ja-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ-awˇ, "Jah-eu g'aˬ baˬ-eu tsawˇ haˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ noeˬ te" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ nya ̭ nyiˬ g'aˬ lu ̭ lawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ ngeh, jaˬ lehˇ baw-eu naˬ leˇ-euˬ meh. 33 K'oeˇ naˇ, lawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ lu ̭-eu zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, maˇ maˇ ni Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngaˇ." 34 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lah tsehˆ doˆ-awˇ, Geˬneˬsaˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ le-euˬ meh. 35 K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ haw siˬ-awˇ, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ doe ni tsawˇ haˬ pyehˬ g'eh-awˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ bi sheuˬ uiˬ la ̭-euˬ meh. 36 Aˬ yaw ̭-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ k'aw ̭ bi toeˬ ciˆ la ̭ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ shaˇ-awˇ, k'aˇ ya toeˬ ciˆ-euˬ deuˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ jiˇ-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 15

1 K'oeˇ naˇ, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 2 "Aˬ poeˬ aˬ piˬ deuˬ neh mehˬ ka le ̭-euˬ jeˬ-ahˇ, nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh maˬ naˇ haˬ geu ̭ ta. Aˬ yaw ̭ ma ̭ hawˬ dzaˬ ngeh, zahˇ sahˇ k'o ̭ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ aˬ la ̭ maˬ dzui ̭ nga." 3 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh Miˬyehˇ neh bi ̭ taˬ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ naˇ haˬ geu ̭ ni, aˇ hu ba neh tawˬ ka le ̭-euˬ zahˇ oeˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ leh jeh te. 4 'Nawˬ da nawˬ ma-ahˇ yaw zeu ya baw meh' lehˇ hawˇ-eu, 'Yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ yaˬ k'ehˇ yaˬ-eu tsawˇ haˬ, seh ̭ gaˇ ya daˬ teh ̭-a' lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 5 Ehˇ k'aw ̭, 'Naw ma ̭-ahˇ bi ̭ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ Miˬyehˇ-ahˇ bi ̭ dzeuˇ-euˬ ma lehˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ ehˇ nehˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ da aˬ ma-ahˇ yaw zeu baw-eu maˬ loˬ-a' lehˇ, naw ma ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu meh. 6 Naw ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu la ̭ k'oeˇ, aˇ hu ba neh tawˬ ka le ̭-euˬ zahˇ oeˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ leh jeh-awˇ, Miˬyehˇ neh bi ̭ taˬ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ yaw zeu maˬ baw-a. 7 Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh naw ma ̭ gaˇ kawˆ ehˇ taˬ-euˬ aˇ naˆ ni tsaˬ-eu nga. 8 'Tsawˇ haˬ heu deuˬ-euˬ mehˬ boeˬ neh, ngaˬ-ahˇ taˬ huiˬ taˬ mahˇ-eu k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ, ngaˬ-ahˇ gaˇ mahˇ kaˬ dui dui meh. 9 Yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu, tiˬ jeˬ-iˬ gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-a. Yaw ̭ ma ̭ mehˬ-eu zahˇ sahˇ k'o ̭ deuˬ, tsawˇ haˬ neh beh-euˬ zahˇ meh lehˇ, Miˬyehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh.' " 10 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ kuˇ uiˬ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naˇ haˬ-awˇ g'oˆ shaw geu ̭-awˬ. 11 Tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ shawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ-eu jeˬ-aˬ, k'aˬ meh la ̭ k'oeˇ ahˇ-iˇ-eu jeˬ maˬ ngeuˇ-a. K'aˬ meh la ̭ k'oeˇ neh doˆ le-euˬ jeˬ meh." 12 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˬ neh ngehˬ-euˬ dawˬ teu dawˬ Paˬliˬsehˇ deuˬ-ahˇ zaw leˇ-eu nawˇ siˬ nya ma loˇ." 13 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da neh maˬ ka taˬ-euˬ aˇ bawˇ yawˬ bawˇ na lu ̭, g'awˇ lehˆ dzeh gaˇ ya daˬ teh ̭-a. 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˇ duˬ k'ahˬ taˬ lahˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, myaˆ beh ̭ deuˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-eu myaˆ beh ̭ beh ̭-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu meh. Myaˆ beh ̭ neh myaˆ beh ̭-ahˇ sheuˬ g'eh naˇ, nyiˬ g'aˬ lu ̭ duˬ k'ahˬ-ahˇ ga ahˇ teh ̭-a." 15 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Dawˬ teu dawˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ nga ma ̭ g'oˆ shaw nya ni tiˬ poˆ ehˇ mehˬ la ̭ sheˇ." 16 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ g'eh iˬ nah keuˆ ni maˬ g'oˆ shaw nya laˇ teˬ siˬ loˇ. 17 K'aˬ meh la ̭ k'oeˇ k'aˇ ahˇ-iˇ-eu jeˬ baw ma la ̭ k'oeˇ ahˇ-iˇ-awˇ, k'oeˇ gaˇ neh tiˬ tiˇ saˇ-iˬ tiˬ tiˆ, la ̭ nyiˇ iˇ doˆ g'eh-eu naw ma ̭ maˬ siˬ nya te loˇ. 18 Ehˇ k'aw ̭, k'aˬ meh-ahˇ k'aˇ doˆ le-eu jeˬ-aˬ, nui ma la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ shawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ-eu meh. 19 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nui ma la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ-euˬ jeˬ-aˬ, aˬ cawˬ-ahˇ seh ̭-eu, aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ yo zaˬ-ahˇ bahˬ-eu, heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu maˬ muiˬ maˬ jaˬ-eu nui noeˬ deuˬ hawˇ-eu, tahˇ joe joe-eu, jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu, aˬ cawˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu jeˬ dehˬ leh ̭-eu, heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu nui noeˬ nui loˆ deuˬ meh. 20 Gaˇ kawˆ heu deuˬ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ tsaˬ maˬ dawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ-eu gaˇ kawˆ deuˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ naw ma ̭-ahˇ ehˇ-eu lo ̭-ehˇ, a la ̭ maˬ dzui ̭-ehˇ hawˬ dzaˬ-eu jeˬ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ shawˇ ni maˬ bi pyeu ̭-iˇ nya-a." 21 Yeˬsuˇ jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ-euˬ gahˬ kaˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 22 Miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu Kaˬnaˬ tsawˇ jeuˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭ sheˇ. Ngaˬ buˇ-ahˇ neh ̭ uˇ leˇ taˬ-awˇ, uˇ gawˇ laˇ paˬ-ehˇ shaˬ dui dui lu ̭ meh" lehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu meh. 23 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ ngehˬ cawˬ nehˬ-a. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˬ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ-ahˇ tiˬ poˆ teh dzeh sheˇ. Aˬ yaw ̭ aˬ dui ma ̭-euˬ mehˬ nah caw teh caw teh-ehˇ, maˬ naˬ leˇ ni toˆ-ehˇ guˇ guˇ-ehˇ cah lu ̭-eu meh." 24 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ-aˬ, byoˆ-iˇ-euˬ yawˇ deuˬ pyeu ̭-eu Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ g'aˇ duˬ teh ̭ meh." 25 K'oeˇ ngeh jawˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ ngehˬ g'eh nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. 26 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Zaˬ dzaˬ lu ̭-eu kaˬ muˇ yuˇ doˆ-awˇ, aˬ kuiˬ-ahˇ bi ̭-eu maˬ tsaˬ-a." 27 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ ehˇ-eu tsaˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ kuiˬ-aˬ, yaw sahˇ g'aˬ-euˬ hawˬ jeh-ahˇ neh ga le-euˬ dzaˬ ngehˬ dawˇ dzeh deuˬ-ahˇ ya g'oˆ dzaˬ-eu teh ̭-ehˇ k'aw ̭, nui k'ahˇ shiˇ meh." 28 K'oeˇ ngeh jawˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ-aˬ, jah-eu g'aˬ k'aˆ dui dui-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ law hawˇ nga. Nawˇ k'aˇ bi pyeu ̭ maw ̭-eu lo ̭-ehˇ nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ pyeu ̭ laˇ lu ̭-uˇ." K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ buˇ k'oeˇ g'aˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ taˬ leˇ-euˬ meh. 29 Jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh Yeˬsuˇ doˆ-iˇ-awˇ, Gaˬliˬlehˇ lah lah dzeˇ caw caw-ehˇ iˇ g'eh-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, gawˬ duˇ tiˬ duˇ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ nuiˇ-euˬ meh 30 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ uiˬ laˇ-euˬ meh. Kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu deuˬ, myaˆ beh ̭ deuˬ, kuiˇ kuˆ deuˬ, a dzawˬ deuˬ hawˇ-eu, naˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭ ma ̭ sheuˬ la ̭-awˇ, Yeˬsuˇ mehˬ shi sheuˬ uiˬ taˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 31 Aˬ dzawˬ deuˬ dawˬ ngehˬ nya laˇ-awˇ, kuiˇ kuˆ la ̭ kuˆ kuˆ-eu deuˬ muiˬ laˇ-awˇ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu deuˬ cah nya laˇ-awˇ, myaˆ beh ̭ deuˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-euˬ Miˬyehˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ja ceuˬ-euˬ meh. 32 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ ngaˇ g'awˬ shaˬ gaˬ miˇ-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭-eu smˬ nah byah laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ paˇ jaˆ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ dzaˬ-ehˇ maˬ bi g'o ̭-iˇ maw ̭ nya. Gaˇ pehˇ-ahˇ g'aˬ juˬ dui dui-iˇ gaˇ k'ahˬ laˇ nya." 33 Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ k'aˇ shui ̭ deh yaˇ la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ heu myaˆ ni-ahˇ bi dzaˬ bi dawˇ lo ̭-eu g'aˇ duˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ aˬ gaˇ laˬ-iˇ nmˇ." 34 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ kaˬ muˇ aˇ myaˆ ni ahˇ te." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Kaˬ muˇ shi ̭ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ ui cuiˆ ahˇ-eu teh ̭ ma." 35 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ dawˬ bi ̭-awˇ, miˇ tsa bi nuiˇ-euˬ meh. 36 K'oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k'oeˇ shi ̭ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ yuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ g'aˬ miˇ tsa, ngawˬ pyehˬ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. 37 Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ dehˆ dzaˬ-euˬ uˬ ta ̭, dzehˬ laˇ-euˬ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ paˇ g'oˆ uiˬ ngeh, k'aˆ puˬ shi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh. 38 Zaˬ miˬ zaˬ hawˇ-eu zaˬ deuˬ maˬ gui ahˇ-ehˇ, k'aˇ dzaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ oeˬ heˇ g'aˬ byah-eu meh. 39 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ bi g'o ̭-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-aˬ lawˬ dziˬ-awˇ, Maˬgaˬdaˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ g'eh-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 16

1 Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ Paˬliˬ sehˇ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ tiˬ paˆ na deuˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ lahˇ ju k'mˇ maw ̭-eu nui ma ahˇ-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, mˬ k'oeˇ taˆ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ nehˬ la ̭ lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, mˬ yaw neˇ naˇ, mˬ muiˬ ngaˇ lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. 3 Uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ mˬ neˇ naˆ naˆ naˇ, uˬ yehˇ yehˇ le ngaˇ lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. Naw ma ̭ mˬ-ahˇ haw haw-ehˇ, uˬ yehˇ uˬ tsaˇ to ̭ nya-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˇ yamˬ aˇ law-ahˇ ta ̭-eu bi siˬ bi mawˇ-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ dawˬ tsui ̭ maˬ yuˇ doˆ nya-a. 4 Iˬ nah aˇ yamˬ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ, zahˇ sahˇ k'o ̭ maˬ baw ni aˇ naˆ ni haiˬ-eu nga. K'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ nehˬ la ̭ lehˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. Yawˇnaˆ-euˬ gaˇ kawˆ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu k'oeˇ maˬ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ nui jeˬ maˬ mehˬ nehˬ." K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh aˬ yaw ̭ doˆ-iˇ-euˬ meh. 5 Zaˬ lahˇ deuˬ lah nui baˬ tsehˆ doˆ ngeh, dzaˬ-eu g'aˇ duˬ kaˬ muˇ maˬ yuˇ g'eh ni ngehˇ-euˬ meh. 6 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Paˬliˬsehˇ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ-euˬ dehˬ tseˬ-ahˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ yahˇ-awˬ." 7 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ ja-eu, "Aˬ dui ma ̭ kaˬ muˇ maˬ hehˇ le ̭-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ teu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ngaˇ." 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ja lu ̭-eu Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Jah-eu g'aˬ baˬ dui dui-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh kaˬ muˇ maˬ ahˇ-eu gaˇ kawˆ ja ja-ehˇ jawˇ te. 9 Naw ma ̭ iˬ nah keuˆ ni maˬ g'oˆ shaw-ehˇ jawˇ te siˬ loˇ. Tsawˇ haˬ ngaˬ heˇ g'aˬ g'aˇ duˬ ngaˬ neh kaˬ muˇ ngaˬ yaˆ ngawˬ pyehˬ-awˇ, naw ma ̭ k'aˆ puˬ aˇ myaˆ puˬ g'oˆ byah-euˬ gaˇ kawˆ ngehˇ jiˇ maˬ loˇ. 10 Tsawˇ haˬ oeˬ heˇ g'aˬ g'aˇ duˬ ngaˬ neh kaˬ muˇ shi ̭ yaˆ ngawˬ pyehˬ-awˇ, naw ma ̭ neh k'aˆ puˬ aˇ myaˆ puˬ g'oˆ byah-euˬ gaˇ kawˆ g'eh ngehˇ jiˇ teˬ loˇ. 11 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ kaˬ muˇ gaˇ kawˆ ehˇ lu ̭-eu maˬ ngeuˇ-a lehˇ, aˬ joˆ-ehˇ maˬ siˬ nya-eu nya. Paˬliˬsehˇ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ-euˬ dehˬ tseˬ-ahˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ yahˇ-awˬ." 12 K'oeˇ ngeh jawˇ, kaˬ muˇ jahˇ gaˇ dawˆ-eu dehˬ tseˬ-ahˇ yahˇ-eu g'aˇ duˬ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ-ehˇ, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ neh mehˬ-euˬ tsoˆ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ yahˇ-awˬ lehˇ ehˇ maw ̭-eu gaˇ kawˆ, zaˬ lahˇ deuˬ g'oˆ shaw-euˬ meh. 13 Piˇliˇpiˆ Gehˇsaˬliˇ meuˬ dawˬ peh Yeˬsuˇ iˇ keuˆ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ-eu, "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ aˬ cawˬ ehˇ lu ̭ ta." 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tiˬ paˆ na deuˬ Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ nga lehˇ ehˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ Eˇliˇyaˆ nga lehˇ ehˇ-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Yeˬlaˬmiˇ maˬ ngeuˇ naˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ngaˇ lehˇ ehˇ-eu meh." 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw maˬ toe. Ngaˇ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ ehˇ nmˇ." 16 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, Deh ̭ lu ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ pyeu ̭-eu Meˬsiˇya meh." 17 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Yawˇnaˆ-euˬ aˬ li Siˇmoˬ-oˇ, nawˇ-aˬ guiˬ lahˬ zawˇ huiˬ-eu tsawˇ haˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, gaˇ kawˆ heu tsawˇ haˬ zaˬ neh nawˬ-ahˇ pah mehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da neh nawˬ-ahˇ pah mehˬ nehˬ-euˬ meh. 18 K'oeˇ miˇ neh, ngaˇ nawˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Beˬtuˆluˆ nawˇ-aˬ, k'aˬ lo meh. K'aˬ lo heu k'oeˇ taˆ dawˬ pehˬ taˬ-awˇ, ngaˬ-euˬ aˇ muˇ ngaˇ gawˇ daˆ le ̭ ma. Shiˇ-eu jeˬ-euˬ baoˬ, aˇ muˇ heu muˇ-ahˇ maˬ g'a leˇ-a. 19 Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ laˇ g'oˆ-euˬ mawˬ taw ̭ kahˬ nawˬ-ahˇ ngaˇ bi ̭ ma. Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ nawˬ neh k'aˇ laˆ tsoeˬ-euˬ jeˬ, mˬ k'oeˇ taˆ k'aw ̭ laˆ tsoeˬ-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ nawˬ neh k'aˇ bi mˇ-euˬ jeˬ, mˬ k'oeˇ taˆ k'aw ̭ bi mˇ teh ̭-a." 20 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ Meˬsiˇya pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ cawˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ bi ja mehˬ-eu g'aˇ duˬ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 21 K'oeˇ ngeh nah neh aˇ dahˬ beh-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ bya cehˆ ni ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ ngaˇ le-awˇ, aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ, ngaˬ-ahˇ g'awˬ mya jeˬ jahˇ nehˬ la ̭ gaˇ ya daˬ dui dui-eu yaw duˬ baw meh. Aˬ cawˬ ngaˬ-ahˇ seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 22 Beˬtuˆluˆ neh Yeˬsuˇ-ahˇ gaˇ dzeˇ paw sheuˬ doˆ g'eh-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, Miˬyehˇ nawˬ-euˬ k'oeˇ taˆ k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ maˬ bi keuˆ le k'mˬ-aˇ." 23 Yeˬsuˇ Beˬtuˆluˇ jawˇ paw ciˬ pyawˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Saˬdaˬ-oˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˬ. Nawˇ-aˬ, ngaˬ-ahˇ laˆ tsoeˬ-eu g'aˬ meh. Nawˇ teu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu teu, Miˬyehˇ neh bi noeˬ doˆ-euˬ jeˬ maˬ ngeuˇ-a. Tsawˇ haˬ neh bi noeˬ doˆ-euˬ jeˬ meh." 24 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ maw ̭ naˇ, yawˬ ha-euˬ nui k'ahˇ ya byehˇ dzeh-eu uˬ ta ̭, yawˬ ha-euˬ la ̭ ya ̭ ba ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah ya laˇ meh. 25 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ ka k'o ̭-eu lehˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, deh ̭-eu jeˬ-ahˇ ya smˬ-iˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ deh ̭-eu jeˬ smˬ-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 26 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu dawˬ tawˆ lu ̭ za jiˇ-euˬ k'aw ̭, sa ̭ laˆ deh ̭-eu jeˬ smˬ naˇ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ aˬ jeˬ jiˇ jeuˬ paˇ ahˇ ta. Aˬ geu jeˬ bi ̭-awˇ zeuˇ k'o ̭ k'aw ̭, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ maˬ paˇ zeuˇ k'o ̭ geu ̭ nya meh. 27 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ Aˬda-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ dm-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ za ̭ le-awˇ, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ yawˬ na lu ̭-ahˇ, yawˬ ha neh k'aˇ mˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ tsoeˬ k'o ̭ nehˬ le teh ̭-a. 28 Heu gaˇ jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ maˬ shiˇ dzeuˇ mi naˆ-ehˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ sahˬ paˬ geu ̭-awˇ oe gaˇ ya mawˇ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma."

Ma ̭tehˬ 17

1 Ko ̭ nah dzeuˇ-iˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu, Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ Yeˬsuˇ sheuˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ teh ̭-ehˇ gawˬ jawˬ yaw goˇ-ahˇ daˆ leˇ-euˬ meh. 2 A ha smˇ g'aˬ-euˬ mehˬ shi, Yeˬsuˇ g'awˇ mawˇ paˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ pyawˬ nahˇ ma lo ̭-ehˇ yaw sheh ̭ bya-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ pyuˇ deuˬ ni g'eh-awˇ naˇ guiˇ guiˇ laˇ-eu meh. 3 K'oeˇ naˇ, Moˇseˬ hawˇ-eu Eˇliˇyaˆ aˬ nya ̭ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ dawˬ ngehˬ cawˬ lu ̭ gaˇ, aˬ ha smˇ g'aˬ ya mawˇ-euˬ meh. 4 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Saˬlaˬ-oˇ, aˬ dui ma ̭ heu gaˇ jawˇ-eu aˇ naˆ ni muiˬ-eu nga. Nawˇ nui maˬ tsaˬ naˇ, ngaˇ sehˬ g'awˆ smˬ g'awˆ g'awˆ ma. Nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ, Moˇseˬ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ, Eˇliˇyaˆ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ g'awˆ ma." 5 Beˬtuˆluˆ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ lu ̭ ngeh, yaw sheh ̭ bya-eu mˬ dmˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ za ̭ le-awˇ, "Heu-aˬ, ngaˇ gaˬ dui dui-awˇ nui k'ahˇ shiˇ dui dui-eu ngaˬ-euˬ zaˬ maˇ ma. Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-awˬ" lehˇ, mˬ dmˇ la ̭ k'oeˇ dawˬ ngehˬ doˆ laˇ-euˬ meh. 6 Teˇ saˇ k'oeˇ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, guˆ dui dui-iˇ-awˇ, miˇ tsa awˆ byaˆ-euˬ meh. 7 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ toeˬ ciˆ le-awˇ, "Tuˇ-awˬ. Taˬ guˆ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'awˇ leuˇ haw ngeh, Yeˬsuˇ uˬ ta ̭ nui g'aˬ maˬ paˇ jawˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 9 Aˬ yaw ̭ ma ̭ gawˬ jawˬ-ahˇ neh za ̭ ka le lu ̭ ngeh, aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ shiˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh maˬ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, naw ma ̭ neh yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu, aˬ cawˬ tiˬ g'ahˬ-ahˇ-iˬ taˬ ja nehˬ." 10 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Eˇliˇyaˆ jeˬ huˬ oe meh lehˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ ta." 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ diˇ aˬ maˇ Eˇliˇyaˆ jeˬ huˬ oe-awˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ lehˬ hmˬ laˆ saˆ dah le teh ̭-a. 12 Eˇliˇyaˆ aˬ diˇ oe keuˆ g'aˬ-euˬ meh lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ nya-ehˇ, k'aˇ jahˇ maw ̭-eu jahˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ jahˇ nehˬ-eu lehˇ g'eh-eu meh." 13 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ gaˇ kawˆ ehˇ lu ̭-eu meh lehˇ, zaˬ lahˇ deuˬ g'oˆ shaw-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ jawˇ gaˇ g'o ̭ keuˆ le ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 15 "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ li-ahˇ g'awˬ shaˬ tiˬ poˆ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ. Aˬ yaw ̭ mawˇ bawˬ coˬ dui dui-eu baˬ da neh, tiˬ k'ehˬ maˬ taˬ ni miˬ dzaˬ hawˇ-eu iˇ cu ̭-ahˇ coˬ ahˇ-eu meh. 16 Nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ sheu ha laˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ laˆ taˬ nehˬ nya-a." 17 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Jah-eu nui ma maˬ ahˇ-eu naˬ lehˬ lehˬ-eu ziˇ heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˇ myah keuˆ ni ngaˇ pa ya jawˇ ta. Aˇ myah keuˆ ni paˇ ya oˇ ta. Aˬ li k'oeˇ li-ahˇ heu gaˇ sheuˬ la ̭-awˬ." 18 Neh ̭ k'oeˇ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ dehˬ ngeh, aˬ li k'oeˇ li-euˬ g'awˇ mawˇ la ̭ k'oeˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, aˬ li k'oeˇ li tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ taˬ leˇ-euˬ meh. 19 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ teh ̭-ehˇ jawˇ lu ̭ gaˇ zaˬ lahˇ deuˬ oe-awˇ ciˬ cuˇ ni naˇ haˬ-eu, "Nga ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh neh ̭ maˬ teh doˆ nya ta." 20 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ jah-eu maˬ lo ̭-eu miˇ neh meh. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ jah-eu jeˬ g'awˬ pa ̭ aˇ nuiˆ hui ni ahˇ naˇ, gawˬ jawˬ heu jawˬ-ahˇ k'oeˇ paw dzeˇ jiˆ-iˇ-awˬ lehˇ ehˇ nehˬ ngeh, jiˆ-iˇ teh ̭-a. Naw ma ̭ maˬ jahˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ baw-aˇ." 22 Zaˬ lahˇ deuˬ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ uiˬ laˇ-awˇ jawˇ ngeh,Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ laˇ-euˬ meh. 23 Aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah keuˆ laˇ naˇ, Miˬ yehˇ aˬ yaw ̭ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ nui ma cawˆ dui dui-eu meh. 24 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ oe keuˆ ngeh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ Beˬtuˆluˆ jawˇ gaˇ oe-awˇ, "Naw ma ̭-euˬ saˬ laˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ kawˬ maˬ doˆ-a loˇ" lehˇ naˇ haˬ ngeh, 25 "Doˆ meh" lehˇ, Beˬtuˆluˆ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. Beˬtuˆluˆ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ jeˬ huˬ ngehˬ cawˬ-awˇ ehˇ-eu, "Siˇmoˬ-oˇ, nawˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya. Sahˬ paˬ geu ̭-awˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu deuˬ aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ kawˬ ta ̭ ta. Yawˬ ha-euˬ miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ ta ̭ ta loˇ. Aˬ cawˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh jawˇ le-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ta ̭ ta loˇ." 26 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh jawˇ le-euˬ tsaawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ta ̭-eu meh." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ maˇ-iˬ, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ kawˬ doˆ-eu maˬ loˬ-a lehˇ nawˇ ehˇ maw ̭-eu nga ehˇ lawˬ. 27 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ coeˬ leˇ ni aˇ nya ̭ maˬ jahˇ maw ̭ nya. K'oeˇ miˇ neh, lah-ahˇ iˇ-awˇ ngaˬ jui ̭ jui ̭-iˇ-awˬ. Jui ̭ pa ̭ beh beh-euˬ ngaˬ shaˬ k'oeˇ mawˇ g'eu doˆ-awˬ. Aˇ nya ̭ g'aˇ duˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ kawˬ doˆ tsehˆ nya ni poeˬ-eu pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ, ngaˬ shaˬ k'oeˇ mawˇ-euˬ k'aˬ meh-ahˇ tsmˬ gaˇ nawˇ ya mawˇ teh ̭-a. Maˇ byaˆ k'oeˇ byaˆ yuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ kawˬ doˆ nehˬ-awˬ."

Ma ̭tehˬ 18

1 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu aˬ suˇ g'aˬ-a." 2 Zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g'ahˇ ceh bi yaw ̭-euˬ meh. 3 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ nui ma paˇ-awˇ, zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ lo ̭-ehˇ maˬ pyeu ̭ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ maˬ ya uˇ leˇ-a. 4 Yawˬ haˇ yawˬ ha nui ma nahˬ yu ni taˬ-awˇ, zaˬ yaw nyiˇ heu g'aˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ meh. 5 Ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ ha-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ha gaˇ duˇ-eu meh. 6 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na, heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ ngaˬ-ahˇ jah-eu nui ma byoˆ-iˇ ni jahˇ nehˬ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ kawˬ lahˇ-ahˇ lo lehˬ lehˬ ma pa ̭ taw ̭-awˇ, iˬ ma laˆ shaˆ yaw na ̭ tsahˇ-ahˇ bi ba ̭ pu ̭ seh ̭-eu zaˬ dzehˬ meh. 7 Tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ jah-eu nui ma byoˆ-iˇ ni jahˇ-eu g'awˬ mya jeˬ jaˆ-eu baˬ da neh, miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu aˇ naˆ ni guˆ laˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu nga. K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ aˬ myah lu ̭ jaˆ lu ̭ meh. Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ bi doˆ laˇ ni mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. 8 "Nawˇ jah-eu nui ma byoˆ-iˇ ni, nawˬ-euˬ aˬ la ̭ neh maˬ ehˇ, aˬ kuiˇ neh maˬ ehˇ, jahˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, deuˆ tsehˆ-awˇ biˬ dzeh-awˬ. Aˬ kuiˇ aˬ la ̭ aˇ sehˇ byah-awˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ do ̭ lu ̭-eu miˬ dzaˬ la ̭ k'oeˇ bi ba ̭ puiˆ-eu naˆ maˬ tseˇ, aˬ kuiˇ aˬ la ̭ aˇ sehˇ dahˬ-iˇ-awˇ deh ̭-eu jeˬ za-eu-aˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a. 9 Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ baˬ da neh nawˬ-euˬ jah-eu nui ma byoˆ-iˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, k'eu ̭ doˆ-awˇ biˬ dzeh-awˬ. Myaˆ nuiˆ nyiˬ nuiˆ lu ̭ tso ̭-awˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ ahˇ-eu naˆ maˬ tseˇ, myaˆ nuiˆ tiˬ nuiˆ teh ̭-ehˇ tso ̭-awˇ, deh ̭-eu jeˬ za-eu-aˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a. 10 "Tsawˇ haˬ yaw nyiˇ heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu tiˬ g'aˬ na-ahˇ naw ma ̭ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ maˬ ya g'eh ni yahˇ-awˬ. Mˬ k'oeˇ taˆ ngaˬ Da-euˬ mehˬ shi, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ aˬ myah lu ̭ jawˇ-eu meh lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 12 "Yawˇ tiˬ yaˇ mawˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ, yawˇ tiˬ mawˇ byoˆ naˇ, aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ lehˇ naw ma ̭ noeˬ-eu nya. G'oeˬ tseˇ g'oeˬ mawˇ-ahˇ gawˬ jawˬ-ahˇ bi gaˆ tawˬ ya ̭-awˇ, byoˆ-iˇ-euˬ yawˇ k'oeˇ mawˇ-ahˇ poˆ-iˇ teh ̭-a. 13 Aˬ yaw ̭ yawˇ k'oeˇ mawˇ poˆ mawˇ ngeh, maˬ byoˆ-euˬ yawˇ g'oeˬ tseˇ g'oeˬ mawˇ-ahˇ naˆ maˬ tseˇ, poˆ mawˇ k'o ̭-euˬ yawˇ k'oeˆ mawˇ-ahˇ laˬ k'aˬ cehˇ dzehˬ teh ̭-a lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 14 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda-aˬ, tsawˇ haˬ yaw nyiˇ heu deuˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ bi byoˆ-iˇ maw ̭-a. 15 Nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ nawˬ-ahˇ mˇ lehˬ la ̭ naˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ yaw lehˬ toeˬ mehˬ nehˬ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ ngeh, yawˬ ha mehˇ nmˇ yaw kaˬ teh ̭-ehˇ ciˬ cuˇ ni jahˇ-awˬ. Nawˬ-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ nehˬ la ̭ naˇ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ nawˇ paˇ za k'o ̭-euˬ gaˇ duˇ-eu meh. 16 Ehˇ k'aw ̭, nawˬ neh ehˇ-euˬ gaˇ aˬ yaw ̭ maˬ geu ̭ nehˬ la ̭ naˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, k'aˇ ngehˬ-euˬ yawˬ dawˬ na lu ̭-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ kaˬ nyiˬ g'aˬ smˇ g'aˬ byah ni bi jawˇ-eu g'aˇ duˬ, nawˬ nehˬ-ehˇ tsawˇ kaˬ tiˬ g'aˬ nyiˬ g'aˬ sheuˬ caw g'eh-awˬ. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ k'aw ̭ aˬ yaw ̭ maˬ naˇ haˬ naˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ dawˬ tawˆ lu ̭ Ka li zaˬ aˇ muˇ-ahˇ dzawˇ nehˬ-awˬ. Yaw li uˬ duˬ, Ka li zaˬ aˇ muˇ neh mehˬ nehˬ-euˬ gaˇ k'aw ̭ aˬ yaw ̭ maˬ geu ̭ naˇ, lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ hawˇ-eu kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ sawˇ dzeh-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ k'aw ̭ sawˇ dzeh nehˬ-awˬ. 18 "Naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ naw ma ̭ neh k'aˇ laˆ tsoeˬ-euˬ jeˬ, mˬ k'oeˇ taˆ k'aw ̭ laˆ tsoeˬ-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ naw ma ̭ neh k'aˇ bi mˇ-euˬ jeˬ, mˬ k'oeˇ taˆ k'aw ̭ bi mˇ teh ̭-a. 19 "K'oeˇ uˬ ta ̭, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ nui ma gm-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ guiˬ lahˬ shaˇ naˇ, naw ma ̭ neh k'aˇ shaˇ-euˬ jeˬ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da jahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 20 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ smˇ g'aˬ k'aˇ uiˬ leˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g'ahˇ ceh ngaˇ jawˇ ma." 21 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ Beˬtuˆluˆ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ tiˬ g'aˬ ngaˬ-ahˇ tiˬ poˆ saˇ-iˬ tiˬ poˆ mˇ lehˬ la ̭ naˇ, aˇ myaˆ poˆ keuˆ ni ngaˇ iˬ baˇ ya pyehˬ nehˬ ta. Shi ̭ poˆ keuˆ ni loˇ." 22 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Shi ̭ poˆ keuˆ ni teh ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a. Shi ̭ tseˇ poˆ shi ̭ dmˇ keuˆ ni meh. 23 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ taˆ miˇ k'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Tiˬ poˆ-aˬ, sahˬ paˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ nehˬ-ehˇ dziˇ dzoˆ sawˇ tsaˬ-eu lehˇ noeˬ tsehˆ-euˬ meh. 24 Aˬ yaw ̭ dziˇ dzoˆ sawˇ dahˬ beh ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ aˇ lam daˆ-eu zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ sheuˬ uˇ la ̭-euˬ meh. 25 Zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ dziˇ dzoˆ maˬ tsoeˬ tsehˆ nya-a. K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ miˬ sawˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, a yaw ̭ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, ahˬ dzeh jiˇ-awˇ, dziˇ dzoˆ bi tsoeˬ tsehˆ-eu g'aˇ duˬ sahˬ paˬ neh dawˬ bi ̭-euˬ meh. 26 K'oeˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ sahˬ paˬ-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, 'Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ-awˇ tiˬ k'ehˬ oˇ nehˬ la ̭ siˬ. Ngaˇ dziˇ dzoˆ dawˬ tawˆ lu ̭ tsoeˬ tsehˆ jiˇ ma' lehˇ shaˇ-eu meh. 27 K'oeˇ ngeh, sahˬ paˬ g'awˬ shaˬ haw gaˬ-awˇ, dziˇ dzoˆ byehˇ nehˬ-awˇ bi g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 28 "K'oeˇ naˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ g'o ̭-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ tiˬ yaˇ byaˆ teh ̭-ehˇ daˆ-eu aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ-ahˇ tahˬ puˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ kuˬ byahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ tsuˆ-awˇ, 'Ngaˬ-euˬ dziˇ dzoˆ tsoeˬ nehˬ la ̭' lehˇ k'aˬ nehˬ-euˬ meh. 29 Aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, 'Ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ-awˇ tiˬ k'ehˬ dawˬ neh la ̭ siˬ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ dziˇ dzoˆ tsoeˬ tsehˆ nehˬ ma' lehˇ shaˇ-eu meh. 30 Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ shaˇ gaˇ maˬ naˇ haˬ nehˬ-ehˇ, dziˇ dzoˆ maˬ tsoeˬ tsehˆ k'oeˇ keuˆ ni, tawˬ-ahˇ nyeh ̭ uˇ-awˇ bi jawˇ-euˬ meh. 31 K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-euˬ gaˇ zaˬ k'aˆ nui deuˬ ya mawˇ ngeh, nui ma tiˬ paw ̭-iˬ maˬ saˇ-ehˇ, sahˬ paˬ jawˇ gaˇ le-awˇ, gaˇ kawˆ dawˬ tawˆ lu ̭ dzawˇ nehˬ leˇ-euˬ meh. 32 K'oeˇ ngeh jawˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ sahˬ paˬ kuˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 'Doeˇ dui dui-eu zaˬ k'aˆ-oˇ, g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭ lehˇ nawˇ shaˇ-eu miˇ neh, nawˇ ngaˬ-ahˇ k'oeˇ myaˆ myaˆ-ehˇ daˆ-eu dziˇ dzoˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, ngaˇ byehˇ nehˬ jiˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 33 Ngaˬ neh nawˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, nawˬ-euˬ cawˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ nawˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ-eu maˬ tsaˬ-a loˇ.' 34 Sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ nui ma pehˇ dui dui laˇ-awˇ, dziˇ dzoˆ maˬ tsoeˬ tsehˆ jiˇ k'oeˇ keuˆ ni bi k'ehˬ bi k'aˆ-eu g'aˇ duˬ, tawˬ-ahˇ bi nyeh ̭ uˇ-euˬ meh. 35 K'oeˇ gaˇ duˇ ni, naw ma ̭ yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ nui ma la ̭ k'oeˇ keuˆ ni iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ naˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da naw ma ̭-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a."

Ma ̭tehˬ 19

1 Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ g'aˬ ngeh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ nui baˬ paw jaˆ-eu Yuˇdaˆ miˇ k'ahˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 2 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-awˇ, k'oeˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 3 Paˬliˬsehˇ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ lahˇ ju k'mˇ maw ̭-eu miˇ neh heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Aˬ jeˬ gaˇ kawˆ baˬ da neh maˬ kaˬ, k'aˬ dzeˇ zaˬ tiˬ g'aˬ yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ k'o ̭ naˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ tsaˬ meh loˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˇ dahˬ beh ngeh, Beh-euˬ yaw sahˇ g'aˬ tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ beh ngeh neh, k'aˬ dzeˇ zaˬ hawˇ-eu zaˬ miˬ zaˬ lehˇ beh-euˬ gaˇ kawˆ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ maˬ gui mawˇ-aˬ loˇ. 5 K'oeˇ baˬ da neh, k'aˬ dzeˇ zaˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ g'awˬ-iˇ-awˇ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ nehˬ-ehˇ deh ̭ ta ̭-eu la ̭ k'oeˇ, nyiˬ g'aˬ-euˬ tiˬ shiˬ tiˬ shaˬ teh ̭-ehˇ ya pyeu ̭ laˇ meh lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ-meh. 6 K'oeˇ miˇ neh, aˬ nya ̭-aˬ, nyiˬ g'aˬ maˬ paˇ ngeuˇ meh. Tiˬ shiˬ tiˬ shaˬ teh ̭ meh. Miˬyehˇ neh yuˇ dzoeˇ taˬ-euˬ gaˇ tsawˇ haˬ zaˬ maˬ ya laˆ g'awˬ-a." 7 Paˬliˬsehˇ deuˬ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ tiˬ g'aˬ miˬ zaˬ k'o ̭-eu sahˬ bo ̭ tiˬ dzeh bi ̭-awˇ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ teh g'o ̭ nya meh lehˇ, Moˇseˬ-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ taˬ ta." 8 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ nui ma g'ahˇ-awˇ naˬ bawˇ tuˇ-eu miˇ neh, Moˇseˬ naw ma ̭-ahˇ miˬ zaˬ k'o ̭-eu aˬ kawˬ-aˬ bi ̭-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, mˬ beh miˇ beh ngeh maˇ diˇ-aˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a. 9 Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ maˬ bahˬ-euˬ gaˇ k'o ̭ dzeh-awˇ, miˬ zaˬ yawˬ g'aˬ yawˬ sheuˬ paˇ naˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ bahˬ-euˬ meh." 10 Zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Sheuˬ dahˬ dzaˬ-eu jeˬ teu naˆ naˆ-ehˇ shaˬ-eu ngeuˇ naˇ, maˬ sheuˬ dahˬ dzaˬ ni jawˇ-eu zaˬ dzehˬ ngaˇ." 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Heu lo ̭-ehˇ mehˬ taˬ tsoˆ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu-aˬ, yawˬ g'aˬ na lu ̭ g'aˇ duˬ maˬ ngeuˇ-a. Miˬ yehˇ neh gaˇ kawˆ heu-ahˇ noeˬ mawˇ nya-eu jeˬ bi ̭ taˬ-euˬ deuˬ g'aˇ duˬ teh ̭ meh. 12 Miˬ zaˬ maˬ sheuˬ-eu gaˇ kawˆ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ maˬ duˇ-a. Tiˬ paˆ na deuˬ deh ̭ le ngeh neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ seu le-euˬ meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ neh jahˇ-euˬ gaˇ kawˆ baˬ da neh maˬ sheuˬ ni jawˇ-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ g'aˇ duˬ miˬ zaˬ maˬ sheuˬ ni jawˇ-eu meh. Mehˬ taˬ tsoˆ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu deuˬ-ahˇ ha geu ̭ nya-eu deuˬ ha geu ̭ lu ̭-uˇ." 13 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ neh aˬ la ̭ ba ̭ daˆ-awˇ guiˬ lahˬ bi bi ̭-eu g'aˇ duˬ, zaˬ yaw nyiˇ tiˬ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. Zaˬ sheuˬ ha laˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ neh dehˬ-euˬ meh. 14 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Zaˬ deuˬ-ahˇ maˬ laˆ tsoeˬ ni ngaˇ jawˇ gaˇ bi laˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ-ahˇ o ̭- eu meh." 15 Zaˬ k'oeˇ deuˬ-euˬ k'oeˇ taˆ Yeˬsuˇ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ nehˬ ya ̭-awˇ, k'oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 16 Tiˬ poˆ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya ni, gaˇ yaw muiˬ aˬ geu jeˬ ngaˇ ya mˇ ta." 17 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Yaw muiˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ, aˬ jeˬ miˇ neh nawˇ ngaˬ-ahˇ naˇ haˬ te. Muiˬ-eu-aˬ, Miˬyehˇ tiˬ g'aˬ teh ̭ meh. Deh ̭-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ nawˇ uˇ leˇ maw ̭ naˇ, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ caw teh-awˬ." 18 A yaw ̭ ehˇ-eu, "Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ aˬ geu deuˬ-ahˇ ya caw teh ta." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ taˬ seh ̭. Aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ taˬ bahˬ taˬ muˆ. Smˇ k'oeˬ taˬ k'oeˬ. Aˬ cawˬ gaˇ kawˆ maˬ ngeuˇ gaˇ keuˆ ni saˇ kiˇ taˬ kamˬ. 19 Yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ yaw zeu baw-awˬ. Yawˬ haˇ yawˬ ha gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, yawˬ ha-ahˇ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gaˬ-awˬ lehˇ ehˇ-eu zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu deuˬ-ahˇ caw teh-awˬ." 20 Zaˬ guˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ngaˇ caw teh lu ̭-eu ma. Ngaˇ aˬ geu jeˬ paˇ ya mˇ ta siˬ." 21 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ k'aˇ maˬ za ni byah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ maw ̭ naˇ, nawˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ-iˇ-awˇ, ahˬ za-euˬ pyuˇ k'oeˇ yuˇ-awˇ shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ biˇ nehˬ-awˬ. Mˬ k'oeˇ taˆ nawˬ-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ jaˆ laˇ teh ̭-a. K'oeˇ naˇ, paˇ g'o ̭ poˆ laˇ-awˇ ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ." 22 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, zaˬ guˬ k'oeˇ g'aˬ nui ma cawˆ dui dui-awˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ smˇ muiˬ muiˬ dui dui-eu meh. 23 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Smˇ muiˬ smˇ baw deuˬ Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu shaˬ dui dui meh. 24 Ngaˇ tiˬ poˆ paˇ ehˇ duˬ nehˬ nyaˇ. Smˇ muiˬ smˇ baw tiˬ g'aˬ Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu-aˬ, law taw tiˬ mawˇ aˬ g'aw ̭ g'aw ̭ naˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu naˆ maˬ tseˇ k'aˆ dzehˬ-eu meh." 25 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, zahˬ dui dui leˇ-awˇ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, ka k'o ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya-eu tsawˇ haˬ aˬ suˇ g'aˬ jawˇ nmˇ." 26 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ haw tsoˆ-awˇ ehˇ-eu, "Heu-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ jahˇ nya-eu jeˬ maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ maˬ jahˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a." 27 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Haw sheˇ. Nga ma ̭ k'aˇ jaˆ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ byehˇ dzeh ya ̭ jiˇ-awˇ, nawˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ nga loˇ. Nga ma ̭ aˬ jeˬ za nmˇ." 28 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ yaw shui ̭ paˇ laˇ-awˇ, yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ-eu dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ k'oeˇ taˆ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ nuiˇ le ngeh, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu naw ma ̭ tseˇ nyi ̭ g'aˬ k'aw ̭, dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ k'oeˇ taˆ nuiˇ-awˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ tseˇ nyi ̭ jeuˬ k'oeˇ taˆ ya uˆ lahˇ teh ̭-a. 29 Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-eu g'aˇ duˬ, yawˬ ha-euˬ nymˇ, mehˇ nmˇ, dmˇ ma, aˬ da, aˬ ma, aˬ buˇ aˬ li, myawˬ dahˬ yaˇ dahˬ, heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha neh k'aˇ byehˇ ya ̭-euˬ jeˬ tiˬ yaˇ bymˇ paˇ za dzehˬ-eu uˬ ta ̭, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 30 Ehˇ k'aw ̭, heu ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ hu jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ nah ya jawˇ-awˇ, heu ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ nah jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ hu ya jawˇ teh ̭-a.

Ma ̭tehˬ 20

1 "Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu gaˇ duˇ leˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ doˆ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ gaˇ bi mˇ-eu tsawˇ haˬ poˆ-iˇ-euˬ meh. 2 Tiˬ nah mˇ-euˬ g'aˬ gaˇ poeˬ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ bi ̭ ma lehˇ ja tsaˬ-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ gaˇ bi mˇ-iˇ-euˬ meh. 3 Aˬ cawˬ yaˇ smˇ iˇ tsiˇ jiˇ ngeh yamˬ-ahˇ, lehˆ lehˆ kawˆ paw aˬ yaw ̭ paˇ iˇ haw ngeh, gaˇ mˇ-eu maˬ jaˆ-ehˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ mawˇ-euˬ meh. 4 'Naw ma ̭ g'eh ngaˬ-euˬ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ gaˇ mˇ-iˇ-awˬ. G'aˬ gaˇ poeˬ haw tsaˬ nehˬ ma' lehˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ-awˇ gaˇ mˇ-iˇ-euˬ meh. 5 Nah loˆ ceh laˇ ngeh tiˬ poˆ hawˇ-eu, nahˇ ma ga k'aˇ-iˇ ngeh tiˬ poˆ aˬ yaw ̭ paˇ iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ paˇ k'ehˇ lahˬ-iˇ-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-ahˇ gaˇ bi mˇ-iˇ-euˬ meh. 6 Uˬ ci ̭ paw kuiˬ dzaˇ za ̭ dzaˇ bi ̭ yamˬ keuˆ laˇ ngeh, lehˆ lehˆ kawˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ tiˬ poˆ paˇ iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ gaˇ mˇ-eu maˬ jaˆ-ehˇ yaw ̭ lu ̭ gaˇ paˇ ya mawˇ-euˬ meh. 'Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ nah ga-ehˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ mˇ ni jawˇ te' lehˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ-euˬ meh. 7 'Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ nga ma ̭-ahˇ gaˇ bi mˇ-eu lehˇ maˬ poˆ le-euˬ miˇ neh, heu lo ̭-ehˇ jawˇ lu ̭-eu ma' lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. 'Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭ jiˇ ngaˬ-euˬ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-ahˇ iˇ-awˇ gaˇ mˇ-iˇ-awˬ' lehˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 "Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ g'aˬ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ gaˇ mˇ gaˇ aˬ yui ̭ geu ̭-awˇ bi haw bi pyaˆ-euˬ g'aˬ-ahˇ kuˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Gaˇ mˇ le-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ g'aˬ gaˇ poeˬ bi ̭ nehˬ-awˬ. Jeˬ nah nah saˬ mˇ le-euˬ deuˬ-ahˇ jeˬ huˬ bi ̭-awˇ, jeˬ hu hu saˬ mˇ le-euˬ deuˬ-ahˇ bi ̭ saˬ saˬ-awˬ.' 9 Uˬ ci ̭ paw kuiˬ dzaˇ za ̭ dzaˇ bi ̭ ngeh yamˬ-ahˇ hawˇ-eu mˇ le-euˬ deuˬ-ahˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ bi ̭-euˬ meh. 10 Aˬ cawˬ jeˬ hu mˇ le-euˬ deuˬ g'aˬ gaˇ poeˬ yuˇ-eu lehˇ laˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ cawˬ myaˆ maˬ tseˇ za dzehˬ teh ̭-a lehˇ noeˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ g'eh, tiˬ g'aˬ-euˬ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ za-euˬ teh ̭ meh. 11 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'aˬ gaˇ poeˬ bi ̭ nehˬ ngeh, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ yaw sahˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ g'awˬ mya jeˬ toˇ-eu meh. 12 'Jeˬ nah nah saˬ oe-awˇ mˇ le-euˬ deuˬ naˬ liˬ tiˬ la ̭ mˇ-euˬ teh ̭ meh. Nga ma ̭-aˬ, nah ga-ehˇ nahˇ tsaˇ law ̭ law ̭-ehˇ mˇ-euˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, nawˇ g'aˬ gaˇ poeˬ bi ̭ la ̭ ngeh, tiˬ kawˆ myaˆ ni teh ̭-ehˇ bi ̭ la ̭-eu nga' lehˇ ehˇ-eu meh. 13 "Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ yaw sahˇ g'aˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. 'Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ mehˇ shuiˇ shuiˇ-euˬ maˬ ngeuˇ. Tiˬ nah-euˬ g'aˬ gaˇ poeˬ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ sawˇ-awˇ mˇ-eu g'aˇ duˬ naw ma ̭ nui ma tsaˬ-euˬ meh. 14 Nymˬ-mˇ naw ma ̭-euˬ g'aˬ gaˇ poeˬ yuˇ-awˇ g'o ̭-iˇ-awˬ. Mˇ saˬ saˬ le-euˬ tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ k'aw ̭, naw ma ̭-ahˇ bi ̭-euˬ myaˆ ni ngaˇ bi ̭ maw ̭-eu nui ma ahˇ-eu ma. 15 Ngaˬ-euˬ pyuˇ ngaˇ noeˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ bi ̭ k'mˬ ta loˇ. Ngaˇ aˬ cawˬ-ahˇ g'awˬ mya ni bi ̭ maw ̭-eu nui ma ahˇ gaˇ naw ma ̭ myaˆ naˆ-eu nya loˇ' lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 16 "K'oeˇ gaˇ duˇ ni, heu ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ hu jawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ nah ya jawˇ-awˇ, heu ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ nah jawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ hu ya jawˇ teh ̭-a." 17 Yeˬsuˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ sheuˬ ceuˆ-awˇ cah-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ maˬ bi gaˬ ni heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 18 "Naˇ haˬ sheˇ. Aˬ dui ma ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭-eu ma. K'oeˇ gaˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ a nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ya shiˇ ni aˬ cawˬ yaˇ k'aˬ daˇ teh ̭-a. 19 K'oeˇ naˇ, Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ bi ehˇ niˇ g'a-awˇ, yahˬ caˆ neh bi jui ̭-awˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 20 K'oeˇ naˇ, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ miˬ zaˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li nyiˬ li sheuˬ-awˇ, aˬ nya ̭ nmˇ g'aˇ duˬ tiˬ jeˬ paˬ shaˇ-eu lehˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-euˬ meh. 21 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ aˬ jeˬ shaˇ maw ̭ te." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ sahˬ paˬ keuˆ leˇ ngeh, ngaˬ li heu nyiˬ li-ahˇ, nawˬ-euˬ aˇ maˇ paw tiˬ g'aˬ bi nuiˇ-awˇ, aˇ caˇ paw tiˬ g'aˬ bi nuiˇ ma lehˇ, ngaˬ-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ tsehˆ nehˬ la ̭-awˬ." 22 Aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw nya ̭ nmˇ shaˇ-eu jeˬ-ahˇ naw nya ̭ nmˇ maˬ siˬ nya-a. Ngaˇ dawˇ-eu lehˇ g'eh-eu shaˬ zahˬ na ̭-eu k'mˬ maˬ-ahˇ naw nya ̭ nmˇ dawˇ coeˇ ma loˇ." Aˬ nya ̭ nmˇ ehˇ-eu, "Dawˇ coeˇ ma." 23 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw nya ̭ nmˇ ngaˬ-euˬ k'mˬ maˬ-ahˇ aˬ diˇ aˬ maˇ dawˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ aˇ maˇ paw hawˇ-eu aˇ caˇ paw bi nuiˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˇ tseˇ geu ̭-eu aˬ kawˬ-aˬ maˬ jaˆ. Nuiˇ duˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, ngaˬ Da neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ meh." 24 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ zaˬ lahˇ nui deuˬ tseˇ g'aˬ ya gaˬ ngeh, aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ nui ma pehˇ-eu meh. 25 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ-aˬ, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ k'oeˇ taˆ zuiˆ-eu baoˬ jaˆ-awˇ, aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭-awˇ uˆ lahˇ-eu deuˬ k'aw ̭, yawˬ ha k'aˇ noeˬ-euˬ lo ̭-ehˇ uˆ lahˇ-eu baoˬ tiˬ byah ni jaˆ meh. 26 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ya geu ̭-a. Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ maw ̭ mahˇ maw ̭-eu g'aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ myawˬ k'ehˇ ya g'oˆ teh ̭-a. 27 Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ k'oeˇ taˆ aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ maw ̭-eu g'aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ ya geu ̭ teh ̭-a. 28 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ k'aw ̭, aˬ cawˬ neh bi mˇ cu-eu g'aˇ duˬ oe-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Aˬ cawˬ g'aˇ duˬ mˇ le-euˬ uˬ ta ̭, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ ka k'o ̭-eu g'aˇ duˬ shiˇ dah le-eu lehˇ oe-euˬ meh." 29 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬliˇkoˇ meuˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ nah tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma caw teh lu ̭-eu meh. 30 Gaˇ ma gaˇ dzeˇ nuiˇ lu ̭-eu myaˆ beh ̭ nyiˬ g'aˬ, Yeˬsuˇ iˇ lu ̭-eu teˇ saˇ gaˬ-awˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, nga nya ̭-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ guˇ-eu meh. 31 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ dehˬ-awˇ, ciˬ cuˇ ni jawˇ-awˬ lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nya ̭ maˬ naˇ haˬ-ehˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, nga nya ̭-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ, yaw beh poˆ naˇ maˬ tseˇ guˇ k'aˆ laˇ-euˬ meh. 32 Yeˬsuˇ naˬ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ kuˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw nya ̭ g'aˇ duˬ ngaˇ aˬ jeˬ bi jahˇ nehˬ maw ̭-eu nya." 33 Aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nga nya ̭-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni bi jahˇ nehˬ maw ̭ miˇ-a." 34 Aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ g'awˬ shaˬ haw gaˬ-awˇ, myaˆ nuiˆ-ahˇ toeˬ ciˆ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ myaˆ nuiˆ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ mawˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 21

1 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ dawˬ peh cah keuˆ la ̭-awˇ, Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ jaˆ-eu Behˬpaˇgeˬ pu-ahˇ laˇ keuˆ lu ̭ ngeh, zaˬ lahˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ k'ehˇ-awˇ, mehˬ hu paw bi le-euˬ meh. 2 Zaˬ lahˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw nya ̭-euˬ mehˬ hu jaˆ-eu pu k'oeˇ pu-ahˇ le-awˬ. Mahˬ tahˬ laˆ tiˬ ma pa ̭ taw ̭ taˬ-awˇ, mahˬ tahˬ laˆ zaˬ dawˬ peh jawˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a. Aˇ caˆ puiˇ-awˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ tsahˇ la ̭-awˬ. 3 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na tiˬ jeˬ paˬ ehˇ laˇ naˇ, 'Sahˬpaˬ loˬ-eu meh' lehˇ ehˇ nehˬ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ naˇ, dawˬ poˆ maˬ poˆ ni yaw kawˇ-ehˇ bi tsahˇ la ̭ teh ̭-a." 4 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ byah laˇ ni, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 5 "Haw yawˬ, nawˬ-euˬ sahˬ paˬ, nawˇ jawˇ gaˇ oe meh lehˇ, Ziˇoˬ-ahˇ ehˇ gaˬ-awˬ. Aˬ yaw ̭ nui nahˬ nui yu ahˇ-awˇ, mahˬ tahˬ laˆ-ahˇ dziˬ-awˇ oe meh. Tahˬ laˆ mahˬ ma-euˬ zaˬ pyeu ̭-eu, tahˬ laˆ zaˬ-ahˇ dziˬ le ̭-euˬ meh." 6 Zaˬ lahˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ le-awˇ, Yeˬsuˇ neh ehˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ jahˇ leˇ-euˬ meh. 7 Mahˬ tahˬ laˆ k'oeˇ nyiˬ ma zaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ tsahˇ le ̭-awˇ, nyiˬ mawˬ lu ̭ k'oeˇ taˆ mehˬ tsoeˬ lehˆ k'awˬ daˆ nehˬ-awˇ, Yeˬsuˇ bi dziˬ-euˬ meh. 8 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni gaˇ ma-ahˇ mehˬ tsoeˬ lehˆ k'awˬ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ aˇ bawˇ uˬ pyaˬ ngawˬ k'eh ̭-awˇ, gaˇ ma-ahˇ k'awˬ nehˬ-euˬ meh. 9 Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ hu paw hawˇ-eu, mehˬ nah paw cah lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ, heu lo ̭-ehˇ guˇ-eu meh. "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˬ. SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ oe-euˬ g'aˬ-ahˇ, Miˬyehˇ guiˬ lahˬ bi ̭ lu ̭-uˇ. Miˬyehˇ-ahˇ jaˬ ceuˬ-awˬ." 10 Yeˬsuˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ uˇ leˇ ngeh, meuˬ meuˬ lah-ehˇ law ̭ g'a-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ aˬ suˇ g'aˬ-a." 11 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-aˬ, Yeˬsuˇ lehˇ kuˇ-eu, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g'aˬ meh." 12 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ uˇ leˇ-awˇ, ahˬ ta ̭ zeuˇ ta ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ teh doˆ-euˬ meh. Pyuˇ dawˬ paˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ hawˬ jeh hawˇ-eu, lawˇ-eu shehˇ-eu yaˇ miˇ k'aˬ k'oeˬ ahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ nuiˇ mahˬ deuˬ, aˬ yaw ̭ ngawˬ dzeh nehˬ-euˬ meh. 13 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "'Ngaˬ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu nymˇ lehˇ kuˇ teh ̭-a' lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma heu smˇ k'oeˬ tahˇ joe-euˬ baˇ shmˇ duˬ pyeu ̭-iˇ ni naw ma ̭ jahˇ lu ̭-eu ngaˇ." 14 Myaˆ beh ̭ hawˇ-eu kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ deuˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ bi laˆ taˬ-euˬ meh. 15 Yeˬsuˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ-awˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˬ" lehˇ zaˬ deuˬ guˇ lu ̭ gaˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ ya mawˇ ngeh, nui ma pehˇ laˇ-euˬ meh. 16 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Zaˬ teu deuˬ aˬ jeˬ guˇ lu ̭-eu nawˬ-ahˇ maˬ gaˬ laˇ nya loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ gaˬ lu ̭ ma. 'Zaˬ yaw nyiˇ deuˬ hawˇ-eu zaˬ nahˬ deuˬ tiˬ byah tiˬ lo ̭ ja ceuˬ nya laˇ ni, nawˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˇ li ̭ dawˬ kawˬ-ahˇ naw ma ̭ tiˬ poˆ-iˬ maˬ gui haw-aˬ loˇ." 17 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh Yeˬsuˇ doˆ-iˇ-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh Beˬtaˬniˇ pu-ahˇ iˇ-awˇ, k'oeˇ gaˇ uˬ ci ̭ ya ̭-euˬ meh. 18 Yawˬ nah yawˬ uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ g'o ̭ leˇ ngeh, hawˬ meh ̭ meh ̭ laˇ-euˬ meh. 19 Gaˇ ma gaˇ dzeˇ deh ̭-eu siˬ guˬ aˇ bawˇ tiˬ bawˇ mawˇ-awˇ haw-iˇ ngeh, aˇ siˬ maˬ siˬ ni aˇ pa ̭ teh ̭-ehˇ mehˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. "Aˬ kaˇ naˇ, nawˇ aˇ siˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ paˇ siˬ le-aˇ" lehˇ, siˬ guˬ aˇ bawˇ k'oeˇ bawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ ngeh, aˇ bawˇ k'oeˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ nyoeˬ-iˇ koˆ-iˇ-euˬ meh. 20 Zaˬ lahˇ deuˬ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, zahˬ dui dui leˇ-awˇ ehˇ-eu, "Siˬ guˬ aˇ bawˇ teu bawˇ nyoeˬ-iˇ k'oˆ-iˇ-eu aˇ naˆ naˆ-ehˇ kawˇ-eu nga." 21 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ jah-eu nui ma ahˇ-awˇ, poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ maˬ noeˬ naˇ, ngaˬ neh siˬ guˬ aˇ bawˇ heu bawˇ-ahˇ jahˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ k'aw ̭ jahˇ nya teh ̭-a. K'oeˇ naˆ teh ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a siˬ. Gawˬ jawˬ heu jawˬ-ahˇ 'Teuˆ diˇ laˇ-awˇ iˬ ma laˆ shaˆ-ahˇ ga pu ̭-iˇ-awˬ' lehˇ naw ma ̭ ehˇ nehˬ ngeh, gawˬ jawˬ heu jawˬ iˬ ma laˆ shaˆ-ahˇ ga pu ̭-iˇ teh ̭-a. 22 Naw ma ̭ jah-eu nui ma ahˇ naˇ, naw ma ̭ guiˬ lahˬ k'aˇ shaˇ-eu jeˬ za teh ̭-a." 23 Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ g'o ̭ uˇ leˇ-awˇ mehˬ lu ̭ tsoˆ lu ̭ ngeh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ teu lo ̭-ehˇ mˇ te. Aˬ suˇ g'aˬ neh nawˬ-ahˇ baoˬ bi ̭ la ̭ taˬ." 24 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ g'eh naw ma ̭-ahˇ tiˬ dawˬ naˇ haˬ la. Ngaˬ neh naˇ haˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naw ma ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ la ̭ naˇ, ngaˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ ma. 25 Yoˇhaˬ iˇ cu ̭ shawˇ-eu k'oeˇ, aˬ gaˇ-euˬ baoˬ za-awˇ shawˇ ta. Miˬyehˇ neh bi shawˇ taˬ loˇ. Tsawˇ haˬ neh bi shawˇ taˬ loˇ." K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ heu lo ̭-ehˇ ja-eu meh. "Aˬ dui ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ paˬ nga. 'Miˬyehˇ neh bi shawˇ-euˬ meh' lehˇ ehˇ naˇ, 'Toˆ-ehˇ maˇ-iˬ, naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh Yoˇhaˬ-ahˇ maˬ jah te' lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ laˇ teh ̭-a. 26 'Tsawˇ haˬ neh bi shawˇ-euˬ meh' lehˇ paˇ ehˇ lawˬ naˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ dui guˆ paˬ-ehˇ paˇ g'eh-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah duˬ taˬ-euˬ meh." 27 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Nga ma ̭ maˬ siˬ nya nya." Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, ngaˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ ehˇ nehˬ." 28 Yeˬsuˇ paˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ li nyiˬ li jawˇ-eu meh. Aˬ li aˬ yui ̭ g'aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ iˇ-awˇ, 'Aˬ li-oˇ, iˬ nah aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-ahˇ gaˇ mˇ-iˇ de' lehˇ k'ehˇ-euˬ meh. 29 Aˬ li k'oeˇ li, 'Ngaˇ maˬ iˇ' lehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ noeˬ paˇ-awˇ, mˇ-iˇ-euˬ meh. 30 K'oeˇ naˇ, aˬ li aˬ nyiˇ g'aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ paˇ iˇ-awˇ, aˬ yui ̭ g'aˬ-ahˇ k'ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ k'ehˇ-iˇ ngeh, 'Ngaˇ iˇ ma da-oˇ' lehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, maˬ iˇ ni jawˇ-euˬ meh. 31 Aˬ li k'oeˇ nyiˬ li, aˬ geuˬ g'aˬ aˬ da-euˬ nui k'ahˇ mˇ-euˬ nga." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Aˬ yui ̭ g'aˬ meh." Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu meh maˬ laˇ deuˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ hu Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ ya uˇ leˇ meh. 32 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ naw ma ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ gaˇ ma mehˬ nehˬ le-euˬ k'aw ̭, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ jah-a. Ehˇ k'aw ̭, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu meh maˬ laˇ deuˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ jah-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jah gaˇ naw ma ̭ ya mawˇ k'aw ̭, naw ma ̭ nui ma maˬ paˇ-ehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ jah-a. 33 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Yaw jeˬ ma jeˬ yawˬ hmˬ yawˬ-ahˇ paˇ naˇ haˬ sheˇ. Baw leˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ aˬ ga ̭ ga ̭ yaˇ tiˬ yaˇ yaˇ-awˇ, yaˇ kmˇ mˇ jawˬ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ nawˬ-eu duˬ k'ahˬ k'ahˬ-awˇ, lo ̭-eu nymˇ goˇ tiˬ nymˇ tsoˆ taˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, yaˬ kmˇ mˇ-eu deuˬ-ahˇ mˇ paˆ bi paˆ ya ̭-awˇ, yawˬ k'ahˬ yawˬ miˇ yawˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 34 Aˬ ga ̭ aˇ siˬ pyaˆ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ o ̭-eu aˬ ga ̭ aˇ siˬ bi pi laˬ-iˇ-euˬ meh. 35 Aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu deuˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ diˬ-awˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ seh ̭-awˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ k'aˬ lo neh biˬ-euˬ meh. 36 Aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k'oeˇ g'aˬ, yaw beh poˆ myaˆ maˬ tseˇ zaˬ k'aˆ paˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. K'oeˇ ngeh poˆ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh yaw beh poˆ lo ̭-ehˇ paˇ bi jahˇ-euˬ meh. 37 Aˇ saˬ saˬ ngeh poˆ jawˇ, 'Ngaˬ li-ahˇ maˇ diˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw zeu baw-eu yaw duˬ baw teh ̭-a' lehˇ ehˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li-ahˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 38 Ehˇ k'aw ̭, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˇ paˆ-eu deuˬ aˬ li k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ya mawˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 'Heu g'aˬ-aˬ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ yaw sahˇ-euˬ aˬ li ngaˇ. Oe-awˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ kaˇ-euˇ. Aˬ yaw ̭-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ deuˬ aˬ dui ma ̭ za teh ̭-a.' 39 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ nyiˇ biˬ doˆ-awˇ seh ̭-euˬ meh. 40 Aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k'oeˇ g'aˬ oe ngeh jawˇ, yaˇ kmˇ mˇ-eu k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ nmˇ." 41 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Haiˬ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ seh ̭-eu yaw duˬ baw teh ̭-a. K'oeˇ naˇ, aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh yaw sahˇ g'aˬ-ahˇ o ̭-eu shaˬ bymˇ bi ̭ k'o ̭-eu siˬ nya-eu aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu tsawˇ haˬ yawˬ deuˬ yawˬ-ahˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ paˇ bi mˇ paˆ teh ̭-a." 42 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ naw ma ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ gui haw-aˬ loˇ. 'Nymˇ gawˬ-eu deuˬ maˬ geu ̭ nahˇ-ehˇ, ba ̭ dzeh taˬ-euˬ k'aˬ lo k'oeˇ siˬ, k'aˬ lo dawˬ tawˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu, la ̭ coeˇ lo zi ̭ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. SahˬpaˬMiˬyehˇ neh jahˇ-euˬ k'oeˇ, aˇ naˆ ni zahˬ leˇ duˬ jaˆ nga.' 43 "K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ naw ma ̭-euˬ la ̭-ahˇ neh yuˇ doˆ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ mˇ-eu tsawˇ jeuˬ tiˬ jeuˬ-ahˇ a nehˬ teh ̭-a." 45 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ, Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ ja gaˇ gaˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ gaˇ kawˆ ehˇ-eu nya lehˇ noeˬ siˬ-euˬ meh. 46 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-eu lehˇ leh jeh-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ jah lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ guˆ-eu meh.

Ma ̭tehˬ 22

1 Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ ja-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 "Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Sahˬ paˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g'eh-eu g'aˇ duˬ, lehˬ hmˬ-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ-ahˇ pyehˬ g'eh-awˇ, oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ-ahˇ bi laˇ-eu g'aˇ duˬ kuˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ bi kuˇ laˬ-iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ laˇ-a. 4 Zaˬ k'aˆ yawˬ deuˬ yawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ paˇ pyehˬ g'eh-awˇ, 'Dzaˬ byawˇ lehˬ hmˬ dah taˬ-euˬ ma. Mawˇ neˇ mawˇ gaw deuˬ hawˇ-eu, cu tsuˇ taˬ-euˬ jeˬ zaˬ deuˬ seh ̭-awˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ laˆ dah jiˇ taˬ-euˬ ma. Oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ-ahˇ laˇ-awˬ' lehˇ paˇ bi kuˇ-iˇ-euˬ meh. 5 Ehˇ k'aw ̭, kuˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ kuˇ-euˬ gaˇ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ taˬ huiˬ ni, tiˬ paˆ na deuˬ yaˇ ngeh iˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ jeˬ ga ̭ ga ̭-iˇ-euˬ meh. 6 Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ jahˇ-awˇ seh ̭-euˬ meh. 7 K'oeˇ ngeh jawˇ, sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ nui ma pehˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ guiˇ ma ̭ pyehˬ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ bi seh ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ meuˬ-ahˇ miˬ dzaˬ bi keuˬ dzeh-euˬ meh. 8 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, 'Oeˇ mˇ baˇ-eu dah laˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, kuˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ heu-ahˇ laˇ-eu maˬ geuˇ nga. 9 K'oeˇ miˇ neh, gaˇ jawˬ doe ni iˇ-awˇ, k'aˇ mawˇ le-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g'eh gaˇ laˇ-awˬ lehˇ kuˇ laˬ-iˇ-awˬ.' 10 K'oeˇ ngeh, zaˬ k'aˆ deuˬ gaˇ jawˬ doe ni iˇ-awˇ, k'aˇ tahˬ puˬ le-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, tsawˇ muiˬ tsawˇ doeˇ maˬ tseˇ ni, oeˇ mˇ baˇ-eu sehˬ g'awˆ tiˬ byah ni kuˇ uiˬ la ̭-euˬ meh. 11 "Sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ uˇ le-awˇ, daˬ yah deuˬ-ahˇ haw le ngeh, oeˇ mˇ baˇ gaˇ laˇ ngeh ya dm-eu mehˬ tsoeˬ maˬ dm taˬ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ haw mawˇ-euˬ meh. 12 'Cawˬ-oˇ, oeˇ mˇ baˇ gaˇ k'aˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya dm-eu mehˬ tsoeˬ maˬ dm ni, nawˇ heu gaˇ aˬ joˆ-ehˇ laˇ uˇ-awˇ jawˇ te' lehˇ sahˬ paˬ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ dawˬ maˬ tmˇ-a. 13 'Aˬ yaw ̭-ahˇ kuiˇ cu ̭ la ̭ cuˬ cu ̭-awˇ, la ̭ nyiˇ paw yaw zahˇ-ahˇ ba ̭ dzeh-awˬ. K'oeˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ shaˬ lu ̭-uˇ.' lehˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ sahˬ paˬ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 14 "Kuˇ-euˬ tsawˇ haˬ yaw myaˬ k'aw ̭, tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ ui cuiˆ teh ̭ meh." 15 K'oeˇ naˇ, Paˬliˬsehˇ deuˬ doˆ-iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ dawˬ bi ngehˬ bahˬ ni, dawˬ lahˇ ju k'mˇ-eu g'aˇ duˬ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. 16 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ paˆ na deuˬ hawˇ-eu, Heˬloˆ aˇ muˇ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ pyehˬ g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ-aˬ, dawˇ coe ni ehˇ-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ nga ma ̭ siˬ nya ma. Tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ myaˆ pyawˬ-ahˇ nawˇ maˬ haw-eu uˬ ta ̭, aˬ cawˬ noeˬ doeˇ laˇ gaˇ nawˇ maˬ yahˇ ni, tsawˇ haˬ zaˬ g'aˇ duˬ Miˬyehˇ-euˬ nui k'ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jaˆ-eu gaˇ kawˆ, dawˇ coe ni mehˬ-eu meh. 17 Teu miˇ neh, nawˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu gaˇ kawˆ nga ma ̭-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ. Loˇmaˆ sahˬ paˬ-ahˇ kawˬ doˆ nehˬ-eu k'oeˇ, aˬ dui-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ bahˬ meh loˇ, maˬ bahˬ-a loˇ." 18 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw doeˇ jahˇ maw ̭-eu nui ma la ̭ g'o ̭ ahˇ gaˇ Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ ehˇ-eu, "Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ lahˇ ju k'mˇ pa ̭-eu lehˇ leh jeh te. 19 Kawˬ ta ̭ gaˇ bi ̭-eu pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ hehˇ la ̭ haw sheˇ." K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Heu gaˇ ahˇ-eu heu aˬ suˇ g'aˬ-euˬ aˇ baˇ nga. Heu gaˇ bo ̭ taˬ-euˬ heu aˬ suˇ g'aˬ-euˬ tsawˇ myahˇ nga." 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Loˇmaˆ sahˬ paˬ-euˬ aˇ baˇ hawˇ-eu tsawˇ myahˇ nga." Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, Loˇmaˆ sahˬ paˬ-euˬ myawˬ Loˇmaˆ sahˬ paˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ myawˬ Miˬyehˇ-ahˇ bi ̭-awˬ." 22 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya gaˬ ngeh, zahˬ leˇ jiˇ-awˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 23 K'oeˇ ngeh nah, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ maˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ nya-aˇ lehˇ ehˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 24 "Saˬ laˬ-oˇ, Moˇseˬ neh ehˇ taˬ-euˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 'Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsui ̭ maˬ ya bi dahˬ-iˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ nyiˇ paˇ ya bi sheuˬ meh' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 25 Nga ma ̭ nehˬ-ehˇ mehˇ nmˇ shi ̭ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yui ̭ yui ̭ saˬ g'aˬ miˬ zaˬ sheuˬ-awˇ, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ nyiˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ paˇ sheuˬ-euˬ meh. 26 K'oeˇ g'aˬ k'aw ̭, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ paˇ shiˇ-euˬ meh. Mehˇ nmˇ tiˬ g'aˬ saˇ-iˬ tiˬ g'aˬ, shi ̭ g'aˬ-ahˇ keuˆ ni k'oeˇ lo ̭-ehˇ shiˇ jiˇ-euˬ meh. 27 Aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭ shiˇ-euˬ meh. 28 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ ngeh nah, shi ̭ mehˇ nmˇ lu ̭-ahˇ dahˬ dzaˬ-iˇ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ, aˬ geu g'aˬ-euˬ miˬ zaˬ geu ̭ nmˇ." 29 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ lehˬ dui dui meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ Jaˇli ̭ maˬ siˬ nya-a. 30 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ g'o ̭ deh ̭ laˇ ngeh nah, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭-awˇ, sheuˬ dahˬ dzaˬ-eu maˬ paˇ baw meh. 31 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ, naw ma ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ gui haw-aˬ loˇ. 32 'Ngaˇ-aˬ, Aˬbyaˬhaˬ-euˬ Miˬyehˇ, Iˇtsaˆ-euˬ Miˬyehˇ, Yaˬkoˆ-euˬ Miˬyehˇ ma' lehˇ, aˬ yaw ̭ ehˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ meh. Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ maˬ ngeuˇ-a." 33 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 34 Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi Saˬduˬgehˇ deuˬ dawˬ maˬ ngehˬ doˆ nya-ehˇ ciˬ cuˇ ni pyeu ̭-iˇ jiˇ-euˬ gaˇ kawˆ Paˬliˬsehˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, cawˬ gm-awˇ oe-euˬ meh. 35 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ g'aˬ, Yeˬsuˇ dawˬ bi ngehˬ bahˬ ni, dawˬ lahˇ ju k'mˇ-eu lehˇ leh jeh-eu meh. 36 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu aˬ geu dawˬ-a." 37 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "'Nawˬ-euˬ nui ma dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ sa ̭ laˇ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ nui noeˬ nui duˇ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ gaˬ-awˬ.' 38 Dawˬ heu dawˬ-aˬ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ yaw beh dawˬ meh. 39 Aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu nyiˬ dawˬ tiˬ dawˬ-aˬ, 'Yawˬ haˇ yawˬ ha gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, yawˬ ha dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-awˬ' lehˇ ehˇ-eu k'oeˇ dawˬ meh. 40 Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh k'aˇ mehˬ k'aˇ tsoˆ-euˬ dawˬ tawˆ lu ̭, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu nyiˬ dawˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ leˇ jiˇ-euˬ meh." 41 Paˬliˬsehˇ deuˬ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ gaˇ, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 42 "Ka li gaˇ kawˆ naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ te. Aˬ suˇ g'aˬ-euˬ zaˬ nga lehˇ noeˬ te." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Daˬbiˇ-euˬ aˬ li meh." 43 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ 'Sahˬpaˬ' lehˇ kuˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ jeˬ miˇ neh Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh Daˬbiˇ-ahˇ bi noeˬ doˆ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ bi ehˇ-euˬ ta. 44 'Nawˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ uˬ moˆ, ngaˇ maˬ nyeh ̭ uiˬ jiˇ k'oeˇ keuˆ ni, ngaˬ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ-awˬ lehˇ, Ngaˬ-euˬ Sahˬ paˬ kuˇ hawˇ kamˇ-ahˇ, Sahˬ paˬ Miˬyehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.' 45 K'oeˇ miˇ neh, Daˬbiˇ-euˬ mawˇ do aˬ yaw ̭-ahˇ 'Sahˬpaˬ' lehˇ kuˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, Daˬbiˇ-euˬ zaˬ aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ nya ta." 46 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ Yeˬsuˇ-ahˇ dawˬ maˬ ngehˬ k'o ̭ nya ni tsoˆ leˇ jiˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh nah neh naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ paˇ naˇ haˬ leˇ peuˬ ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 23

1 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma hawˇ-eu a ̭ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 "Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-aˬ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ dawˬ tsui ̭ yuˇ doˆ-eu aˬ kawˬ-aˬ za taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ meh. 3 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aˇ ehˇ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ, naw ma ̭ naˇ haˬ-awˇ ya caw teh meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ mˇ gaˇ shaˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ dzaw geu ̭. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ mˇ maˬ shaˇ-a. 4 Maˬ pi coeˇ-eu k'aˆ behˆ, aˬ cawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ciˬ pi-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, la ̭ noeˇ tiˬ noeˇ neh teh ̭-ehˇ k'aw ̭, caw dehˬ caw toˆ nehˬ maw ̭-eu nui ma maˬ ahˇ-a. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aˇ mˇ k'aˇ shaˇ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭, aˬ cawˬ haw mawˇ ni mˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ naˇ k'awˇ hawˇ-eu la ̭ du-ahˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-euˬ, Jaˇli ̭ aˇ deuˆ bo ̭ myahˬ taˬ-euˬ shaˬ k'oˆ pawˬ behˆ k'oeˇ deuˬ aˇ naˆ ni gu ̭ huiˬ taˬ-euˬ nga lehˇ haw sheˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ tso ̭-eu dawˬ sheuˇ aˇ mah ni ahˇ nga lehˇ haw sheˇ. 6 Bawˬ-iˬ g'eh ngeh, aˬ cawˬ taˬ huiˬ-eu nuiˇ duˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nuiˇ maw ̭-awˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ taˬ huiˬ-eu nuiˇ mahˬ-ahˇ nuiˇ maw ̭-eu meh. 7 Lehˆ lehˆ kawˆ doe ni cah ngeh, aˬ cawˬ yaw zeu baw-eu la ̭ k'oeˇ dawˬ ngehˬ cawˬ nehˬ gaˇ geu ̭ maw ̭-awˇ, 'saˬ laˬ' lehˇ bi kuˇ maw ̭-eu meh. 8 Naw ma ̭-ahˇ 'saˬ laˬ' lehˇ taˬ bi kuˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ mehˇ nmˇ lo ̭-ehˇ g'eh-awˇ, sa laˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu teh ̭ meh. 9 Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ, 'Aˬ da' lehˇ maˬ ya kuˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ Aˬ da tiˬ g'aˬ jawˇ-eu teh ̭ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu Aˬ da meh. Naw ma ̭-ahˇ 'Aˬ yui ̭ aˬ tsu' lehˇ maˬ ya bi kuˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu tiˬ g'aˬ jawˇ-eu teh ̭ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Ka li meh. 10 Naw ma ̭-ahˇ 'Aˬ yui ̭ aˬ tsu' lehˇ maˬ ya bi kuˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu tiˬ g'aˬ jawˇ-eu teh ̭ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Ka li meh. 11 Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ ya geu ̭ teh ̭-a. 12 Yawˬ haˇ yawˬ ha taˬ huiˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, taˬ nyiˇ nehˬ gaˇ ya daˬ-awˇ, yaw haˇ yawˬ ha taˬ nyiˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, taˬ huiˬ nehˬ-eu jeˬ-ahˇ za teh ̭-a. 13 "Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ mehˬ shi, Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu laˇ g'oˆ-ahˇ naw ma ̭ g'oˆ sehˬ sehˬ taˬ-awˇ, yawˬ ha maˬ uˇ leˇ-eu uˬ ta ̭, uˇ leˇ-eu lehˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, naw ma ̭ maˬ bi uˇ leˇ-a. 15 Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ uˬ duˬ tahˬ-eu zahˇ sahˇ k'o ̭ la ̭ k'oeˇ tsawˇ haˬ yaw shui ̭ tiˬ g'aˬ bi uˇ laˇ-eu g'aˇ duˬ, miˇ k'ahˬ poˆ laˆ cah paˇ-awˇ, laˆ shaˆ nui baˬ iˇ tsehˆ iˇ tsehˆ-ehˇ naw ma ̭ leh jeh-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ mehˬ paˇ nehˬ g'aˬ ngeh jawˇ, naw ma ̭ lo ̭-ehˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ uˇ leˇ-eu paw, g'aˬ nyiˬ bymˇ paˇ k'aˆ dzehˬ laˇ ni jahˇ nehˬ gaˇ duˇ-eu meh. 16 Aˬ cawˬ-ahˇ gaˇ ma mehˬ-eu myaˆ beh ̭ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. 'Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh kamˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ mˇ k'aw ̭, tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu shuiˇ-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh k'aˇ kamˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ mˇ-ehˇ maˬ g'eh nya-a' lehˇ naw ma ̭ mehˬ-eu meh. 17 Myaˆ beh ̭ beh ̭-eu aˬ dzawˬ aˇ gah deuˬ-oˇ, aˬ geu jeˬ huiˬ dzehˬ ta. Shuiˇ huiˬ dzehˬ ta loˇ. Shuiˇ-ahˇ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ bi muiˬ bi shawˇ laˇ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma huiˬ dzehˬ ta loˇ. 18 'Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na, lawˇ duˬ-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh kamˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ mˇ k'aw ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, lawˇ duˬ k'oeˇ taˆ lawˇ-euˬ jeˬ-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh kamˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ mˇ-ehˇ maˬ g'eh nya-a' lehˇ, naw ma ̭ paˇ mehˬ-eu meh. 19 Naw ma ̭ aˇ naˆ naˆ-ehˇ myaˆ beh ̭ beh ̭ te. Aˬ geu jeˬ huiˬ dzehˬ ta. Lawˇ-euˬ jeˬ huiˬ dzehˬ ta loˇ. Lawˇ-euˬ jeˬ-ahˇ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ bi muiˬ bi shawˇ laˇ-eu lawˇ duˬ k'oeˇ hmˬ huiˬ dzehˬ ta loˇ. 20 K'oeˇ miˇ neh, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ lawˇ duˬ-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ naˇ, lawˇ duˬ hawˇ-eu lawˇ duˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ lawˇ taˬ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ-eu meh. 21 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ naˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma hawˇ-eu k'oeˇ-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu Miˬyehˇ-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ-eu meh. 22 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na mˬ-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ naˇ, Miˬyehˇ-euˬ nuiˇ mahˬ hawˇ-eu, nuiˇ mahˬ k'oeˇ-euˬ k'oeˇ taˆ nuiˇ-eu g'aˬ-ahˇ g'oe-awˇ kamˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 23 "Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, deh ma yaˇ sawˇ, jaˬ gu lu myahˬ, yaˇ sawˇ, heu deuˬ-ahˇ keuˆ ni Miˬyehˇ-ahˇ tseˇ bymˇ tiˬ bymˇ damˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ mehˬ taˬ-euˬ huiˬ dui dui-eu dawˬ deuˬ pyeu ̭-eu, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ, g'awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ, yaw sui yaw dawˇ jeˬ, heu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ caw teh-a. Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ naˇ haˬ geu ̭-eu uˬ ta ̭, nui deuˬ-ahˇ k'aw ̭ maˬ ngehˇ ni caw teh paˬ-ehˇ g'eh-eu meh. 24 Gaˇ ma mehˬ-eu myaˆ beh ̭ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ dawˇ ngeh, puˬ teˇ muˆ tiˬ mawˇ-iˬ maˬ bi ahˇ ni dzeˇ dzeh-awˇ dawˇ k'aw ̭, law taw mawˇ lah-ehˇ myo ̭ ahˇ gaˇ duˇ-eu meh. 25 Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ k'mˬ maˬ hawˇ-eu hawˬ g'awˆ deuˬ, la ̭ nyiˇ paw yaw muiˬ paˬ-ehˇ joˆ shawˇ taˬ-euˬ k'aw ̭, la ̭ k'oeˇ paw-aˬ, nawˬ dzaˬ k'aˆ dzaˬ-eu jeˬ hawˇ-eu, nui k'ahˇ huiˬ-eu la ̭ k'oeˇ laˆ za taˬ-euˬ jeˬ tiˬ byah ni ahˇ-eu meh. 26 Myaˆ beh ̭-ahˇ duˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, k'mˬ maˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ paw leh ̭-eu jeˬ-ahˇ jeˬ huˬ joˆ shawˇ-awˬ. K'oeˇ sawˇ miˇ tsa la ̭ nyiˇ paw k'aw ̭ shawˇ laˇ teh ̭-a. 27 Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, la ̭ nyiˇ paw haw muiˬ-awˇ, la ̭ k'oeˇ paw shaˬ yoeˬ hawˇ-eu yaw bu ̭ teh ̭-ehˇ ahˇ-eu lu boe leh ̭ pyuˇ taˬ-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ duˇ-eu meh. 28 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, aˬ cawˬ mehˬ shi naw ma ̭ la ̭ nyiˇ paw yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ pyeu ̭ k'aw ̭, la ̭ k'oeˇ paw jaˬ myaw ̭ mehˇ shuiˇ hawˇ-eu iˬ baˇ tiˬ byah ni ahˇ-eu meh. 29 "Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ ba ̭ pahˬ taˬ-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ naw ma ̭ gawˬ muiˬ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ dawˇ-ehˇ deh ̭ ya ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ, haw muiˬ ni naw ma ̭ la ̭ saˆ-eu meh. 30 Naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ deh ̭-euˬ ziˇ-ahˇ naw ma ̭ ya deh ̭-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ maˬ deh ̭ ni, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ maˬ seh ̭ lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. 31 K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ ma lehˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha saˇ kiˇ kamˬ gaˇ duˇ-eu meh. 32 Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh mˇ bahˬ ya ̭-euˬ jeˬ-ahˇ, naw ma ̭ mˇ saˬ mˇ li li-awˬ. 33 Aˇ lawˇ uiˇ naˆ-euˬ zaˬ deuˬ-oˇ, shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ maˬ ya uˇ-iˇ ni ya dzeuˇ-iˇ ma lehˇ naw ma ̭ noeˬ te loˇ. 34 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu deuˬ hawˇ-eu, saˬ laˬ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ jawˇ gaˇ bi oe ma lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ naw ma ̭ seh ̭ teh ̭-a. Tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ yahˬ caˆ neh jui ̭ teh ̭-a. Meuˬ tiˬ meuˬ saˇ-iˬ tiˬ meuˬ doe ni, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ naw ma ̭ teh teh ̭-a. 35 Aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh jawˇ, maˬ bahˬ maˬ muˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ baˬ da neh, naw ma ̭ k'oeˇ taˆ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a. Iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu Aˬbeˬlaˆ-ahˇ seh ̭-euˬ gaˇ neh aˇ dahˬ beh-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma hawˇ-eu lawˇ duˬ yaw kaˬ-ahˇ naw ma ̭ neh seh ̭-euˬ Beˬleˬkiˇ-euˬ aˬ li Zaˬkaˬliˇ-ahˇ keuˆ ni, naw ma ̭ neh k'aˇ seh ̭-euˬ maˬ bahˬ maˬ muˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ shiˬ baˬ da neh, naw ma ̭ k'oeˇ taˆ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a. 36 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ iˬ baˇ baˬ da neh k'ehˬ-eu k'aˆ-eu k'oeˇ, heu ziˇ-ahˇ keuˆ le teh ̭-a. 37 "Yeˬluˇsaˬlehˬ-oˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ-oˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ seh ̭-awˇ, Miˬyehˇ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ k'aˬ lo neh biˬ-euˬ meh. Ya ciˆ ya ma-euˬ aˬ dahˇ uˬ moˆ ya ciˆ ya zaˬ deuˬ-ahˇ uˆ kaˬ nehˬ-eu lo ̭-ehˇ, nawˬ-euˬ zaˬ deuˬ-ahˇ ngaˇ aˇ myaˆ poˆ uˆ kaˬ nehˬ maw ̭-eu nga. Ehˇ k'aw ̭, nawˇ ngaˬ-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ bi uˆ kaˬ nehˬ la ̭-a. 38 Haw taˬ-awˬ. Nawˬ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ Miˬyehˇ byehˇ dzeh nehˬ la ̭-awˇ, yaw ̭ ngeh ̭ yaw ̭ kuˬ-ehˇ bi jaˆ teh ̭ -a. 39 'SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ oe-euˬ g'aˬ guiˬ lahˬ huiˬ lu ̭-uˇ' lehˇ, naw ma ̭ ya ehˇ-eu aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ meh."

Ma ̭tehˬ 24

1 Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ neh doˆ-iˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ lahˇ la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu nymˇ deuˬ-ahˇ toeˬ mehˬ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nymˇ heu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ mawˇ lu ̭ meh. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Nymˇ k'aˇ gawˬ taˬ-euˬ k'aˬ lo heu deuˬ tiˬ siˬ k'oeˇ taˆ tiˬ siˬ maˬ jaˆ zi ̭ nya ni byaˆ-iˇ jiˇ gaˇ keuˆ teh ̭-a." 3 Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ Yeˬsuˇ nuiˇ lu ̭ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ teh ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma cawˆ-iˇ-eu aˇ yamˬ k'oeˇ aˬ myah keuˆ le ta lehˇ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ. Miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ-eu dawˬ peh peh laˇ-awˇ, nawˇ za ̭ le-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ nga lehˇ, aˬ jeˬ-ahˇ haw-awˇ ya siˬ nmˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ naw ma ̭-ahˇ gaˇ ma maˬ bi sheuˬ bahˬ ni, yaw gahˇ gahˇ-ehˇ deh ̭-awˬ. 5 Ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngehˬ dah le-euˬ ma lehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni doˆ le-awˇ, 'Ngaˇ Ka li ma' lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ gaˇ ma sheu bahˬ g'eh teh ̭-a. 6 Dawˬ peh guiˇ deuˆ lu ̭-eu teˇ saˇ hawˇ-eu, gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ guiˇ deuˆ-eu gaˇ kawˆ naw ma ̭-ahˇ gaˬ laˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ taˬ tsawˬ guˆ-iˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ yaw beh keuˆ le teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ maˬ ngeuˇ-a siˬ. 7 Miˇ k'ahˬ tiˬ k'ahˬ tiˇ k'ahˬ guiˇ deuˆ-awˇ, tsawˇ jeuˬ tiˬ jeuˬ tiˇ jeuˬ ceh teh ̭-a. Meh ̭-eu shu ̭-eu jeˬ hawˇ-eu miˇ luˆ luˆ-eu jeˬ, yawˬ gaˇ na lu ̭ keuˆ le teh ̭-a. 8 Heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, zaˬ baw-eu lehˇ g'eh ngeh, uˬ maˆ naˇ dahˬ beh laˇ-eu lo ̭-ehˇ teh ̭-a siˬ. 9 K'oeˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ pa ̭-awˇ, bi k'ehˬ bi k'aˆ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, bi seh ̭-eu g'aˇ duˬ a nehˬ gaˇ ya daˬ teh ̭-a. Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ jah-eu baˬ ba neh, tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naw maˬ-ahˇ muiˇ teh ̭-a. 10 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni, yawˬ ha-euˬ jah-eu jeˬ-ahˇ byehˇ dzeh teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ saˇ jaˇ puiˬ-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ muiˇ teh ̭-a. 11 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ g'awˬ mya ni doˆ le-awˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ gaˇ ma sheuˬ bahˬ g'eh teh ̭-a. 12 Yaw haiˬ jeˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ myaˬ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ g'oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ co ̭-iˇ teh ̭-a. 13 Ehˇ k'aw ̭, aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni kamˬ coeˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ka k'o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 14 K'oeˇ naˇ, miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu doe ni, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ laˬ k'aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ doe teh ̭-a. K'oeˇ dzeuˇ ngeh, aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le teh ̭-a. 15 "Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Daˬyeˬlaˆ neh ehˇ taˬ-euˬ 'Guˆ dui dui laˇ paˬ-ahˇ g'eh-eu yaw jaw ̭ jeˬ' -ahˇ naw ma ̭ ya mawˇ teh ̭-a. Yaw jaw ̭ jeˬ k'oeˇ, muiˬ-eu shawˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ ka tuˇ taˬ-awˇ jaˆ teh ̭-a." (Jaˇli ̭ gui-eu deuˬ dawˬ heu dawˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ g'oˆ shaw lu ̭-uˇ.) 16 "K'oeˇ ngeh, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ gawˬ jawˬ paw ya cehˆ daˆ meh. 17 Nymˇ mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ, nymˇ la ̭ k'oeˇ za ̭ uˇ-iˇ-awˇ myawˬ laˬ doˆ laˬ-iˇ-eu maˬ dah-aˇ. 18 Yaˇ ngeh jawˇ-eu tsawˇ haˬ iˇ kahˇ-ahˇ mehˬ tsoeˬ cehˆ laˬ-iˇ-eu maˬ dah-aˇ. 19 Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ keuˆ le ngeh, aˬ nyiˇ pi lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ deuˬ hawˇ-eu, zaˬ nahˬ aˬ ma deuˬ shaˬ zahˬ na ̭ dui dui teh ̭-a. 20 Naw ma ̭ ya cehˆ-eu aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ, tsahˬ gaˆ yamˬ hawˇ-eu Jawˇ nah-ahˇ maˬ bi tsaˬ laˇ-eu g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ. 21 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ ngeh poˆ keuˆ le-eu guˆ-eu gaˆ-eu jeˬ k'oeˇ-aˬ, miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu aˇ dahˬ beh ngeh neh k'aˇ keuˆ le dzeuˇ ya ̭-euˬ jeˬ hawˇ-eu, aˬ kaˇ k'aˇ keuˆ le-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ, guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu meh. 22 Ehˇ k'aw ̭, aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ Miˬyehˇ neh laˆ nymˇ taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ laˆ nymˇ law nmˇ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ dzeuˇ-iˇ nya-aˇ. Aˬ yaw ̭ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ shaˇ noeˬ-awˇ, aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ nymˇ le ni aˬ yaw ̭ jahˇ-euˬ meh. 23 "'Haw-awˬ. Ka li heu gaˇ jawˇ ngaˇ. K'oeˇ gaˇ jawˇ ngaˇ' lehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ehˇ laˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ jah. 24 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Ka li jaˬ myaw ̭ deuˬ hawˇ-eu, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ doˆ le teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu, k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, g'eh nya naˇ, Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭ mehˇ shuiˇ shuiˇ tawˆ-awˇ, gaˇ ma sheuˬ bahˬ g'eh teh ̭-a. 25 Naˇ haˬ-awˬ. Aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˇ-ehˇ, gaˇ kawˆ heu deuˬ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ taˬ-eu ma. 26 "'Haw le-awˬ. Aˬ yaw ̭ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ jawˇ lu ̭ meh' lehˇ, naw ma ̭-ahˇ aˬ cawˬ ehˇ laˇ ngeh, naw ma ̭ taˬ iˇ. 'Haw laˇ-awˬ. Aˬ yaw ̭ kuˆ lawˆ la ̭ k'oeˇ dzuˇ za ̭ lu ̭ meh' lehˇ, aˬ cawˬ ehˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ jah. 27 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe ngeh, nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw mˬ myaw ̭ myaw ̭-eu nahˇ ma ga k'ehˬ paw bya keuˆ-iˇ gaˇ duˇ teh ̭-a. 28 "Tsawˇ shiˇ k'aˇ ga gaˇ k'aˬ dzeˇ jeˬ shiˇ uiˬ le teh ̭-a. 29 "Guˆ-eu gaˆ-eu aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ keuˆ le g'aˬ-euˬ nehˬ-ehˇ, nahˇ ma zahˇ tsui ni pyeu ̭-iˇ-awˇ, ba la yaw sheh ̭ maˬ paˇ bya-ehˇ, aˬ guiˇ deuˬ mˬ k'oeˇ taˆ neh ga ka le-awˇ, mˬ k'oeˇ taˆ-euˬ baoˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nyeh laˇ yaˇ laˇ jiˇ teh ̭-a. 30 K'oeˇ ngeh, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe lu ̭-eu gaˇ kawˆ mˬ k'oeˇ taˆ bi siˬ bi mawˇ teh ̭-a. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ mˬ dmˇ dziˬ-awˇ, baoˬ hawˇ-eu yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ tiˬ byah ni oe lu ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ ngoeˇ teh ̭-a. 31 Daˇ heh baw-eu teˇ saˇ yaw k'aˆ-ehˇ mahˇ doˆ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ miˇ ma oeˬ coeˇ oeˬ pyawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ pyehˬ g'eh-awˇ, mˬ dzeˇ miˇ dzeˇ heu coeˇ k'oeˇ coeˇ doˆ ni jawˇ lu ̭-eu aˬ yaw ̭ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ bi sheuˬ uiˬ la ̭ teh ̭-a. 32 "Siˬ guˬ aˇ bawˇ-ahˇ haw-awˇ, yamˬ law to ̭-awˬ. La ̭ myaˆ myaˆ laˇ-awˇ baw nmˬ nmˬ doˆ laˇ naˇ, jawˇ la doˆ le meh lehˇ naw ma ̭ siˬ nya meh. 33 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ naw ma ̭ ya mawˇ ngeh, aˇ yamˬ peh le lu ̭-awˇ, laˇ g'oˆ dawˬ peh tah tehˬ le taˬ-euˬ gaˇ kawˆ naw ma ̭ siˬ nya-awˬ. 34 Nymˬ-mˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ maˬ shiˇ jiˇ mi naˆ-ehˇ, k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ keuˆ le teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. 35 Mˬ hawˇ-eu miˇ tsaˬ maˬ jaˆ coeˇ ni ya byoˆ-iˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ dawˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ byoˆ-iˇ-aˇ. 36 Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ aˬ myah keuˆ le-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ siˬ nya-a. Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ maˬ ehˇ, Zaˬmaˇ maˬ ehˇ, maˬ siˬ nya-a. Aˬda Miˬyehˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ siˬ nya-eu meh. 37 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ za ̭ le-eu-aˬ, Noˇaˬ-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ le-euˬ jeˬ-ahˇ duˇ teh ̭-a. 38 Iˇ cu ̭ maˬ dahˬ pymˬ dah-euˬ jeˬ hu heu myaˆ nah la ̭ k'oeˇ, Noˇaˬ lawˬ la ̭ k'oeˇ daˆ uˇ leˇ ngeh nah keuˆ ni, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ dzaˬ byawˬ dawˇ byawˬ-awˇ, sheuˬ dahˬ dzaˬ ta ̭-eu maˬ tsehˆ leˇ-a. 39 Iˇ cu ̭ huiˬ le-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dehˬ dzaˬ g'eh ngeh keuˆ ni, aˬ jeˬ keuˆ le-euˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ maˬ siˬ leˇ-a. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe ngeh k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ duˇ teh ̭-a. 40 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ yaˇ mˬ lu ̭ gaˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ neh sheuˬ g'eh-awˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ byehˇ ya ̭ teh ̭-a. 41 Zaˬ miˬ zaˬ nyiˬ g'aˬ cehˇ tahˬ tahˬ lu ̭ gaˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ byehˇ ya ̭ teh ̭-a. 42 "Naw ma ̭-euˬ Sahˬpaˬ aˬ geu ngeh nah oe-eu naw ma ̭ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh, yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. 43 Smˇ k'oeˬ k'oeˬ laˇ-eu aˇ yamˬ-ahˇ nymˇ sahˇ g'aˬ siˬ nya law nmˇ-aˬ, smˇ k'oeˬ-ahˇ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ maˬ bi uˇ keuˆ laˇ ni, yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˇ lo ̭ k'mˬ taˬ-eu yaw duˬ baw teh ̭-a lehˇ naw ma ̭ siˬ nya meh. 44 K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ aˬ myah lu ̭ lehˬ hmˬ dah taˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ maˬ noeˬ maˬ duˬ-ehˇ jawˇ lu ̭ ngeh, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe teh ̭-a. 45 "Saˇ jaˇ zi ̭-awˇ noeˬ dahˇ doe-eu zaˬ k'aˆ aˬ geu g'aˬ-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, zaˬ k'aˆ nui deuˬ-ahˇ aˇ yamˬ tsaˬ tsaˬ ni bi dzaˬ bi dawˇ-awˇ bi haw bi pyaˆ-eu g'aˇ duˬ, baw leˬ neh k'ehˇ taˬ-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ meh. 46 Baw leˬ g'aˬ g'o ̭ le ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ mˇ-ehˇ jawˇ-eu ya mawˇ naˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ nmˇ. 47 Baw leˬ k'oeˇ g'aˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ haw-eu pyaˆ-eu g'aˬ bi geu ̭-eu yaw duˬ baw teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 48 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ muiˬ-eu zaˬ k'aˆ pyeu ̭ lawˬ naˇ, 'Ngaˬ-euˬ baw leˬ yaw awˬ awˬ-ehˇ maˬ g'o ̭ le-aˇ' lehˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ teh ̭-a. 49 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ diˬ-awˇ, dzaˬ yeh ̭ dawˇ yeh ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ dzaˬ byawˬ dawˇ byawˬ byawˬ byawˬ-ehˇ jawˇ naˇ, 50 tiˬ nah keuˆ laˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ maˬ noeˬ maˬ duˇ-ehˇ jawˇ gaˇ, baw leˬ g'aˬ g'o ̭ keuˆ le teh ̭-a. 51 K'oeˇ ngeh jawˇ, baw leˬ g'aˬ neh zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ shiˇ taw tehˬ ni diˬ-awˇ, aw ̭-aˬ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya mˇ-eu shaˬ zahˬ aˬ yaw ̭-ahˇ bi mˇ teh ̭-a. K'oeˇ gaˇ, aˬ yaw ̭ ngoeˇ-awˇ seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ ya jawˇ teh ̭-a.

Ma ̭tehˬ 25

1 "Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ keuˆ le ngeh, Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ teh ̭-a. Miˬ zaˬ sheuˬ le-eu k'aˬ dzeˇ zaˬ-ahˇ ha laˬ leˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ buˇ zaˬ guˬ tseˇ g'aˬ yawˬ ha-euˬ tsiˇ k'mˬ ciˬ-awˇ le-euˬ meh. 2 Aˬ buˇ zaˬ guˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, yaw lai ̭ ngaˬ g'aˬ hawˇ-eu noeˬ dahˇ doe-eu ngaˬ g'aˬ meh. 3 Yaw lai ̭ k'oeˇ ngaˬ g'aˬ-aˬ, tsiˇ k'mˬ ciˬ g'eh-euˬ k'aw ̭, tsiˇ aˇ dzehˬ maˬ yuˇ g'eh-a. 4 Noeˬ dahˇ doe-eu k'oeˇ ngaˬ g'aˬ-aˬ, tsiˇ k'mˬ ciˬ g'eh-awˇ, tsiˇ maˇ tsa ̭ k'aw ̭ ciˬ g'eh-euˬ meh. 5 Miˬ zaˬ sheuˬ le-eu k'aˬ dzeˇ zaˬ k'oeˇ g'aˬ yaw kawˇ-ehˇ maˬ oe keuˆ-eu miˇ neh, aˬ buˇ zaˬ guˬ k'oeˇ deuˬ yu ̭ yoeˇ ngeuˇ laˇ-awˇ, yu ̭ k'aˆ-euˬ meh. 6 "'Miˬ zaˬ sheuˬ le-eu g'aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Ha laˬ laˇ-awˬ' lehˇ guˇ doˆ laˇ ngeh, sehˇ g'ahˇ ceh laˇ-euˬ meh. 7 Aˬ buˇ zaˬ guˬ k'oeˇ tseˇ g'aˬ noeˬ laˇ-awˇ, yawˬ ha-euˬ tsiˇ k'mˬ yawˬ ha laˆ nyehˆ-euˬ meh. 8 Yaw lai ̭ deuˬ noeˬ dahˇ doe-eu deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Nga ma ̭-ahˇ tsiˇ ui cuiˆ bi ̭ la ̭ sheˇ. Nga ma ̭-euˬ tsiˇ k'mˬ miˆ-iˇ shaw-iˬ meh.' 9 Noeˬ dahˇ doe-eu k'oeˇ ngaˬ g'aˬ ehˇ-eu, 'Nga ma ̭ g'aˇ duˬ maˬ ngeuˇ naˇ maˬ lo ̭ leˇ-eu paˬ. Tsiˇ ahˬ gaˇ iˇ-awˇ zeuˇ laˬ-iˇ-awˬ.' 10 K'oeˇ ngeh, aˬ buˇ zaˬ guˬ yaw lai ̭ k'oeˇ deuˬ tsiˇ zeuˇ-eu lehˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ dzeuˇ ngeh, miˬ zaˬ sheuˬ le-eu g'aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Lehˬ hmˬ dah taˬ-euˬ aˬ buˇ zaˬ guˬ k'oeˇ ngaˬ g'aˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g'eh gaˇ uˇ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, laˇ g'oˆ piˬ tehˬ-euˬ meh. 11 "K'oeˇ ngeh, aˬ buˇ zaˬ guˬ yaw lai ̭ k'oeˇ ngaˬ g'aˬ g'o ̭ keuˆ laˇ-awˇ guˇ-eu, 'Sahˬpaˬ-oˇ, Sahˬpaˬ-oˇ, nga ma ̭-ahˇ laˇ g'oˆ tiˬ poˆ pah nehˬ la ̭ sheˇ.' 12 Oeˇ mˇ baˇ le-euˬ g'aˬ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, 'Ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ' 13 "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ za ̭ ka le-eu aˇ nah aˇ yamˬ naw ma ̭ maˬ siˬ duˬ nya-eu miˇ neh, yaw beuˇ beuˇ-ehˇ deh ̭-awˬ. 14 "Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ keuˆ le ngeh. Mˬtaˆ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ teh ̭-a. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ gaˇ ma doˆ-iˇ-eu lehˇ g'eh-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ deuˬ-ahˇ bi haw bi pyaˆ ya ̭-euˬ meh. 15 Yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ, yawˬ ha-ahˇ k'aˇ geuˇ-eu myaˆ ni a nehˬ ya ̭-awˇ bi haw-euˬ meh. Tiˬ g'aˬ-ahˇ-aˬ, shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ heˇ byaˆ, tiˬ g'aˬ-ahˇ-aˬ, nyiˬ heˇ byaˆ, tiˬ g'aˬ-ahˇ-aˬ, tiˬ heˇ byaˆ lehˇ a nehˬ ya ̭-awˇ, gaˇ ma doˆ-iˇ-euˬ meh. 16 Shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ g'aˬ-aˬ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ jeˬ ga ̭ ga ̭-iˇ-awˇ, ngaˬ heˇ byaˆ paˇ ga ̭ jeuˬ-euˬ meh. 17 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, nyiˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ g'aˬ k'aw ̭, nyiˬ heˇ byaˆ paˇ ga ̭ jeuˬ-euˬ meh. 18 Ehˇ k'aw ̭, tiˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ g'aˬ-aˬ, miˇ tsaˬ-ahˇ duˬ k'ahˬ k'ahˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ baw leˬ neh a nehˬ ya ̭-euˬ shuiˇ maˇ byaˆ k'oeˇ deuˬ duˬ pahˬ-awˇ bi jaˆ-euˬ meh. 19 "Aˇ nah aˇ yamˬ myahˇ laˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ-euˬ baw leˬ g'aˬ g'o ̭ keuˆ laˇ-awˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ nehˬ-ehˇ pyuˇ sawˇ tsaˬ-euˬ meh. 20 Shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, jiˇ jeuˬ ngaˬ heˇ byaˆ jiˇ yuˇ la ̭-awˇ, baw leˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ ehˇ-eu, 'Baw leˬ-oˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ heˇ byaˆ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ meh. Haw sheˇ. Ngaˇ ngaˬ heˇ byaˆ paˇ ga ̭ jeuˬ taˬ-euˬ ma.' 21 Baw leˬ ehˇ-eu, 'Saˇ jaˇ zi ̭-eu muiˬ-eu zaˬ k'aˆ-oˇ. Nawˇ gaˇ mˇ-euˬ muiˬ dui dui ngaˇ. Nawˇ gaˇ yaw nyiˇ mˇ-euˬ saˇ jaˇ zi ̭-eu miˇ neh, nawˬ-ahˇ ngaˇ gaˇ yaw huiˬ bi mˇ ma. Nawˬ-euˬ baw leˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ laˬ k'aˬ cehˇ laˇ-awˬ.' 22 K'oeˇ naˇ, shuiˇ maˇ byaˆ nyiˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ oe-awˇ, 'Baw leˬ-oˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ shuiˇ mehˇ byaˆ nyiˬ heˇ byaˆ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ meh. Haw sheˇ. Ngaˇ nyiˬ heˇ byaˆ paˇ ga ̭ jeuˬ taˬ-euˬ ma.' 23 Baw leˬ ehˇ-eu, 'Saˇ jaˇ zi ̭-eu, muiˬ-eu zaˬ k'aˆ-oˇ. Nawˇ gaˇ mˇ-euˬ muiˬ dui dui ngaˇ. Nawˇ gaˇ yaw nyiˇ mˇ-euˬ saˇ jaˇ zi ̭-eu miˇ neh, nawˬ-ahˇ ngaˇ gaˇ yaw huiˬ bi mˇ ma. Nawˬ-euˬ baw leˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ laˬ k'aˬ cehˇ laˇ-awˬ.' 24 "K'oeˇ naˇ, shuiˇ maˇ byaˆ tiˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ oe-awˇ ehˇ-eu, 'Baw leˬ-oˇ, nawˇ yaw ya ̭ meh lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. Nawˬ neh maˬ ka-euˬ gaˇ nawˇ yehˬ dzaˬ-awˇ, nawˬ neh maˬ baw shawˇ-euˬ cehˇ-ahˇ nawˇ tawˆ geu ̭-eu meh. 25 Nawˬ-ahˇ ngaˇ guˆ-eu miˇ neh, nawˬ-euˬ pyuˇ miˇ tsaˬ-ahˇ duˬ pahˬ taˬ-euˬ ma. Hehˬ. Nawˬ-euˬ myawˬ nawˇ yuˇ k'o ̭-awˬ.' 26 "Baw leˬ g'aˬ ehˇ-eu, 'Haiˬ dui dui-awˇ yaw doeˇ doeˇ dui dui-eu zaˬ k'aˆ-oˇ, ngaˬ neh maˬ ka-euˬ gaˇ ngaˇ yehˬ dzaˬ-awˇ, ngaˬ neh maˬ baw shawˇ-euˬ cehˇ-ahˇ ngaˇ tawˆ geu ̭-eu nawˇ siˬ duˬ-eu nga laˬ. 27 Toˆ-ehˇ ngeuˇ-eu jeˬ maˇ-iˬ, ngaˬ-euˬ pyuˇ teu deuˬ yuˇ-awˇ, pyuˇ cehˇ jiˇ la ̭ k'oeˇ nawˇ dawˆ ahˇ-iˇ law nmˇ-aˬ, ngaˇ g'o ̭ keuˆ laˇ ngeh, ngaˬ-euˬ pyuˇ uˬ ta ̭ jiˇ jeuˬ k'aw ̭ za k'o ̭ teh ̭-a. 28 Tsawˇ haˬ teu g'aˬ jawˇ gaˇ jaˆ-eu pyuˇ teu deuˬ yuˇ-awˇ, tiˬ muiˇ byaˆ ahˇ-eu g'aˬ-ahˇ bi ̭-awˬ. 29 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, jaˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ paˇ bi ̭ lahˬ nehˬ-awˇ, paˇ bi jaˆ dzehˬ laˇ teh ̭-a. Maˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, maˬ jaˆ k'aˇ jaˆ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ bi yuˇ jiˇ teh ̭-a. 30 Gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu zaˬ k'aˆ heu g'aˬ-ahˇ-aˬ, la ̭ nyiˇ paw zahˇ tsui ni g'eh gaˇ ba ̭ dzeh-awˬ. K'oeˇ gaˇ, aˬ yaw ̭ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ shaˬ lu ̭-uˇ.' 31 "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ sheuˬ-awˇ, Sahˬ paˬ lo ̭-ehˇ za ̭ le ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ k'oeˇ taˆ nuiˇ le teh ̭-a. 32 Miˇ tsaˬ tsawˇ jeuˬ tsawˇ ca dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi uiˬ laˇ teh ̭-a. Yawˇ bo-eu tsawˇ haˬ yawˇ hawˇ-eu ci ̭ myeh ̭ biˇ paˆ-eu lo ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ nyiˬ muˇ biˇ paˆ teh ̭-a. 33 Yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ paw bi jawˇ-awˇ, maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˇ caˇ paw bi jawˇ teh ̭-a. 34 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ paw jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Sahˬ paˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. 'Ngaˬ Da neh guiˬ lahˬ bi ̭ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, laˇ-awˬ. Mˬ beh miˇ beh ngeh neh naw ma ̭ g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ laˇ-awˬ. 35 Ngaˇ hawˬ meh ̭ ngeh naw ma ̭ bi dzaˬ la ̭-awˇ, ngaˇ iˇ cu ̭ meh ̭ ngeh naw ma ̭ bi dawˇ la ̭-euˬ meh. Ngaˇ daˬ yah pyeu ̭ ngeh naw ma ̭ ha nehˬ la ̭-euˬ meh. 36 Ngaˇ mehˬ tsoeˬ maˬ ahˇ ngeh, naw ma ̭ bi dm la ̭-euˬ meh. Ngaˇ jawˇ saˇ maˬ doˆ ngeh, naw ma ̭ bo saˆ la ̭-euˬ meh. Ngaˇ pa ̭ kuˆ-ahˇ uˇ ngeh, naw ma ̭ haw le-euˬ meh.' 37 "K'oeˇ ngeh, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. 'Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ hawˬ meh ̭ ngeh nga ma ̭ mawˇ-awˇ bi dzaˬ-euˬ aˬ myah jaˆ ta. Nawˇ iˇ cu ̭ meh ̭ ngeh nga ma ̭ mawˇ-awˇ bi dawˇ-euˬ aˬ myah jaˆ ta. 38 Nawˇ daˬ yah lo ̭-ehˇ cah lu ̭ gaˇ nga ma ̭ mawˇ-awˇ, iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ ha ahˇ-euˬ aˬ myah jaˆ ta. Nawˇ mehˬ tsoeˬ maˬ ahˇ-eu nga ma ̭ mawˇ-awˇ, mehˬ tsoeˬ bi dm-euˬ aˬ myah jaˆ ta. 39 Nawˇ naˇ gaˇ maˬ ehˇ, pa ̭ kuˆ-ahˇ uˇ gaˇ maˬ ehˇ, nga ma ̭ mawˇ-awˇ haw le-euˬ aˬ myah jaˆ ta.' 40 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Sahˬ paˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. 'Ngaˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ heu deuˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ teˬ-eu g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ neh ngehˬ g'eh nehˬ-euˬ jeˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ngehˬ g'eh nehˬ la ̭ gaˇ duˇ-eu meh lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma.' 41 "K'oeˇ naˇ, Sahˬ paˬ-euˬ aˇ caˇ paw jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, Sahˬ paˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. 'Miˬyehˇ neh yaˬ k'ehˇ bi yaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ do ̭ lu ̭-eu miˬ dzaˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ-awˬ. 42 Ngaˇ hawˬ meh ̭ ngeh, naw ma ̭ maˬ bi dzaˬ la ̭-aˬ. Ngaˇ iˇ cu ̭ meh ̭ ngeh, naw ma ̭ maˬ bi dawˇ la ̭-aˬ. 43 Ngaˇ daˬ yah pyeu ̭ ngeh, naw ma ̭ maˬ ha nehˬ la ̭-aˬ. Ngaˇ mehˬ tsoeˬ maˬ ahˇ ngeh, naw ma ̭ maˬ bi dm la ̭-aˬ. Ngaˇ jawˇ saˇ maˬ doˆ ngeh maˬ ehˇ, pa ̭ kuˆ-ahˇ uˇ ngeh maˬ ehˇ, naw ma ̭ maˬ haw le-aˬ.' 44 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ teh ̭-a. 'Sahˬ paˬ-oˇ, hawˬ meh ̭-eu, iˇ cu ̭ meh ̭-eu, daˬ yah pyeu ̭-eu, mehˬ tsoeˬ maˬ ahˇ-eu, jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu, pa ̭ kuˆ-ahˇ uˇ-eu, heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ-ahˇ nawˇ ya daˬ lu ̭ gaˇ nga ma ̭ mawˇ-awˇ, nawˬ-ahˇ maˬ caw ba ni byehˇ-euˬ aˬ myah jaˆ ta.' 45 "Sahˬ paˬ ehˇ-eu, 'Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Tsawˇ haˬ heu deuˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ teˬ-eu g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ ngehˬ maˬ g'eh nehˬ ni byehˇ naˇ, ngaˬ-ahˇ ngehˬ maˬ g'eh nehˬ la ̭ gaˇ duˇ-eu meh.' 46 Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a."

Ma ̭tehˬ 26

1 Yeˬsuˇ gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ g'aˬ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 "Nyiˬ nah dzeuˇ naˇ, Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ naw ma ̭ siˬ nya meh. K'oeˇ ngeh, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-eu g'aˇ duˬ a nehˬ teh ̭-a." 3 K'oeˇ naˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ g'aˬ hawˇ-eu miˇ k'ahˬ zaˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Gaˬyaˬpaˇ-euˬ nymˇ-ahˇ uiˬ leˇ-euˬ meh. 4 Yeˬsuˇ-ahˇ ciˬ cuˇ ni pa ̭-awˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ bawˬ k'oeˬ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Bawˬ-iˬ g'eh lu ̭ ngeh, aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ nyeh ̭ nya nga siˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ luiˬ g'a laˇ gaˇ ya guˆ nga." 6 Beˬtaˬniˇ pu-ahˇ jawˇ-eu Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ coiˬ doi tiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ lu ̭-eu meh. 7 Yeˬsuˇ hawˬ jawˬ jawˬ lu ̭ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ aˇ poeˬ k'aˆ dui dui-eu tsiˇ yaw saw jeˬ dahˬ-eu lo pyuˇ maˇ tsa ̭ ciˬ la ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ uˬ duˬ-ahˇ shehˆ daˆ nehˬ-euˬ meh. 8 Zaˬ lahˇ deuˬ k'oeˇ gaˇ mawˇ ngeh, nui ma la ̭ k'oeˇ maˬ jawˇ tehˬ coeˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh aˇ poeˬ teu naˆ naˆ-ehˇ k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ teu lo ̭-ehˇ shehˆ cawˆ te. 9 Tsiˇ teu ahˬ law nmˇ-aˬ, pyuˇ g'awˬ mya ni za teh ̭-a. Pyuˇ k'oeˇ yuˇ-awˇ shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ caw ba nehˬ law nmˇ-aˬ, aˇ naˆ ni gaˇ dahˇ tsoeˬ leˇnmˇ." 10 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ lu ̭-eu Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ jeˬ miˇ neh zaˬ miˬ zaˬ teu g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ laˆ bahˬ te. Aˬ yaw ̭ ngaˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ la ̭-euˬ heu-aˬ, muiˬ dui dui meh. 11 Shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ. 12 Aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ jahˇ-eu-aˬ, ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ bi ba ̭ pahˬ-eu g'aˇ duˬ, tsiˇ yaw saw jeˬ shehˆ daˆ-awˇ laˆ saˆ nehˬ la ̭-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 13 Miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu doe ni, Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ heu k'aˇ mehˬ keuˆ gaˇ, zaˬ miˬ zaˬ heu g'aˬ neh mˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu-ahˇ aˬ cawˬ ja-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ noeˬ keuˆ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ehˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 14 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ la ̭ k'oeˇ, Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ jawˇ gaˇ le-euˬ meh. 15 "Yeˬsuˇ-ahˇ naw ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ aˬ jeˬ bi ̭ te" lehˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ maˇ byaˆ smˬ tseˇ byaˆ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 16 K'oeˇ ngeh nah neh naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-eu g'aˇ duˬ aˬ myah yeh ̭ laˇ nga lehˇ, Yuˇdaˆ jawˬ lu ̭-eu meh. 17 Dehˬ tseˬ maˬ ahˇ-eu Kaˬ muˇ dzaˬ-eu Bawˬ-iˬ aˇ dahˬ beh ngeh nah, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ nga ma ̭-ahˇ Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ aˬ gaˇ bi lehˬ hmˬ maw ̭-eu nya." 18 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, 'Saˬ laˬ nyaˇ-eu nawˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh maw ̭ nya jeˇ' lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ." 19 Yeˬsuˇ neh ehˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ zaˬ lahˇ deuˬ mˇ-awˇ, Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ laˆ dawˆ-euˬ meh. 20 Uˬ ci ̭ uˬ taw taw le ngeh, Yeˬsuˇ hawˇ-eu zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ hawˬ jawˬ jawˬ leˇ-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ lu ̭ dawˇ lu ̭ ngeh Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 22 Zaˬ lahˇ deuˬ noeˬ shaˬ-eu la ̭ k'oeˇ, "Sahˬpaˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ ehˇ te loˇ" lehˇ, tiˬ g'aˬ saˇ-iˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu meh. 23 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ nehˬ-ehˇ g'awˬ nyoeˇ k'mˬ maˬ ta ̭-eu g'aˬ, ngaˬ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ teh ̭-a. 24 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ ya shiˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ maˬ deh ̭ le-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a." 25 Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Yuˇdaˆ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, ngaˇ-a loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ ngaˇ tawˇ." 26 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ci ̭ hawˬ dzaˬ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ kaˬ muˇ yuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k'oeˇ ngawˬ pyehˬ-awˇ, "Heu-aˬ, ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ ma. Yuˇ-awˇ dzaˬ-awˬ" lehˇ ehˇ-awˇ biˇ nehˬ-euˬ meh. 27 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ k'mˬ maˬ ciˬ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ciˬ nehˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Yawˬ g'aˬ na lu ̭ ciˬ-awˇ dawˇ-awˬ. 28 Heu-aˬ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-euˬ iˬ baˇ bi buˬ bi law-iˇ-eu g'aˇ duˬ yoeˇ le-euˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ ma saˇ jaˇ-ahˇ ta ̭-eu ngaˬ-euˬ shiˬ ma. 29 Ngaˬ Da-euˬ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ ya dawˇ ta ̭-eu aˇ nah maˬ keuˆ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ heu ngaˇ maˬ paˇ dawˇ ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma." 30 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ja ceuˬ-eu caˇ dawˬ tiˬ bymˇ caˇ g'aˬ-awˇ, Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ le-euˬ meh. 31 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nymˇ ci ̭ naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˬ-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ cehˆ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, 'Yawˇ bo-eu yaw sahˇ-ahˇ Miˬyehˇ seh ̭-awˇ, yawˇ yawˇ ma ̭ cehˆ byaˆ jiˇ teh ̭-a' lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 32 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ shiˇ-euˬ k'aw ̭, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ mehˬ hu Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ ngaˇ iˇ tawˬ ma." 33 Beˬtuˆluˆ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ nawˬ-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ cehˆ jiˇ k'aw ̭, ngaˇ nawˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh." 34 Yeˬsuˇ Beˬtuˆluˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nymˇ ci ̭ ya poeˇ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ smˬ poˆ keuˆ ni pyehˇ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 35 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Ngaˇ nawˬ nehˬ-ehˇ ya shiˇ paˬ-ehˇ tsaˬ laˇ k'aw ̭, 'Nawˬ-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ' lehˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ ehˇ." Zaˬ lahˇ dawˬ tawˆ lu ̭ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 36 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ, Geˬseˬmaˬniˇ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ iˇ-awˇ, Zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ heu gaˇ nuiˇ tawˬ-awˬ. Ngaˇ k'oeˇ paw dzeˇ guiˬ lahˬ shaˇ-iˇ la." 37 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li nyiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ sheuˬ-awˇ iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ noeˬ shaˬ dui dui-awˇ, nui ma la ̭ k'oeˇ shaˬ zahˬ mˇ dui dui lu ̭-eu meh. 38 Aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ nui ma shaˬ zahˬ mˇ-eu shiˇ taw tehˬ ni miˇ-a. Heu gaˇ jawˇ-awˇ, ngaˬ nehˬ-ehˇ lo ̭ tawˬ-awˬ." 39 Aˬ yaw ̭ ui cuiˆ iˇ jiˆ-awˇ, baˬ ba miˇ tsa tuˆ ni awˆ byaˆ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. "Ngaˬ Da-oˇ, shaˬ zahˬ na ̭ dui dui-eu k'mˬ maˬ heu-ahˇ dzeuˇ-iˇ nya naˇ, bi dzeuˇ-iˇ la ̭. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ nui noeˬ taˬ bi pyeu ̭. Nawˬ-euˬ nui noeˬ bi pyeu ̭-awˬ." 40 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ k'oeˇ smˇ g'aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ g'o ̭-iˇ ngeh, yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ Beˬtuˆluˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˬ ha smˇ g'aˬ naˬ liˬ tiˬ la ̭ byah ni teh ̭-ehˇ k'aw ̭ ngaˬ nehˬ-ehˇ maˬ lo ̭ caw nya ni aˬ joˆ-ehˇ g'eh ta. 41 Muˇ juˇ juˇ-eu mehˬ nah naw ma ̭ maˬ ya caw teh g'eh ni, guiˬ lahˬ shaˇ-awˇ yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. Nui ma keuˆ k'aw ̭, g'awˇ mawˇ g'aˬ baˬ meh." 42 Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ iˇ-awˇ, "Ngaˬ Da-oˇ, shaˬ zahˬ na ̭ dui dui-eu k'mˬ maˬ heu-ahˇ ngaˇ maˬ dawˇ-ehˇ maˬ bi dzeuˇ-iˇ nya naˇ, nawˇ nui ma tsaˬ-eu lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭-awˬ" lehˇ guiˬ lahˬ paˇ shaˇ poˆ-iˇ-euˬ meh. 43 Aˬ yaw ̭ tiˬ poˆ paˇ g'o ̭ le ngeh, zaˬ lahˇ k'oeˇ smˇ g'aˬ myaˆ nuiˆ maˬ byeh diˇ coeˇ-ehˇ yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ gaˇ paˇ ya mawˇ-euˬ meh. 44 Aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh Yeˬsuˇ paˇ doˆ-iˇ-awˇ, smˬ poˆ tiˬ poˆ guiˬ lahˬ paˇ shaˇ-iˇ-euˬ meh. 45 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ paˇ g'o ̭ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ nymˬ-mˇ keuˆ ni yu ̭ k'aˆ-awˇ g'aˬ naˬ naˬ lu ̭ te siˬ loˇ. Haw yawˬ. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ iˬ baˇ zaˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ meh. 46 Tuˇ-awˬ. Iˇ kaˇ-euˇ. Haw sheˇ. Ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu lehˇ g'eh-eu g'aˬ heu gaˇ oe keuˆ taˬ-euˬ ngaˇ." 47 Yeˬsuˇ dawˬ ngehˬ g'aˬ-eu maˬ dah ni, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu Yuˇdaˆ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Mi cehˇ hawˇ-eu daˇ kawˬ ba ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma tiˬ ma ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ oe-euˬ meh. Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭-eu deuˬ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh. 48 "Ngaˇ mehˬ cuˇ cuˇ nehˬ-eu g'aˬ-aˬ, naw ma ̭ poˆ lu ̭-eu k'oeˇ g'aˬ meh de. K'oeˇ g'aˬ-ahˇ nyeh ̭-awˬ" lehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ taˬ-euˬ zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ neh, tsawˇ haˬ k'oeˇ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ meh. 49 Yuˇdaˆ-aˬ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ dawˇ coe ni iˇ-awˇ, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˬ-ahˇ nui saˇ o ̭ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ-awˇ, mehˬ cuˇ cuˇ nehˬ-euˬ meh. 50 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Cawˬ-oˇ, nawˇ mˇ lu ̭-eu jeˬ yaw kawˇ-ehˇ mˇ-awˬ." K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ oe-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, deuˇ geuˆ ni daw ̭ cu ̭ taˬ-euˬ meh. 51 Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭-eu tiˬ g'aˬ mi cehˇ g'awˇ doˆ-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ coeˇ-awˇ, naˬ pa ̭ coeˇ tsehˆ-euˬ meh. 52 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-euˬ mi cehˇ-ahˇ tawˆ k'awˆ la ̭ k'oeˇ soeˬ ahˇ k'o ̭-awˬ. Mi cehˇ-ahˇ nui ma huiˬ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, mi cehˇ la ̭-ahˇ ya shiˇ teh ̭-a. 53 Ngaˬ-ahˇ bi caw ba le-eu g'aˇ duˬ, ngaˬ Da-ahˇ ngaˇ kuˇ gaˬ nya-awˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ guiˇ ma ̭ tseˇ nyi ̭ ma ̭ dzehˬ ni, ngaˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ pyehˬ le ̭ nya meh lehˇ, nawˇ maˬ siˬ nya te loˇ. 54 Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, heu lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ meh ehˇ taˬ-euˬ Jaˇli ̭ dawˬ kawˬ k'oeˇ aˬ joˆ-ehˇ byah laˇ nya nmˇ." 55 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Smˇ k'oeˬ tahˇ joe-ahˇ nyeh ̭-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ mi cehˇ hawˇ-eu daˇ kawˬ ba ̭-awˇ ngaˬ-ahˇ ya nyeh ̭ le ta loˇ. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ ngaˇ yawˬ nah na lu ̭ nuiˇ-awˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ nyeh ̭ le-a. 56 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ k'aˇ bo ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ byah laˇ ni, heu lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh." K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-awˇ cehˆ jiˇ-euˬ meh. 57 Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Gaˬyaˬpaˇ-euˬ nymˇ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ lu ̭-eu deuˬ, k'oeˇ gaˇ uiˬ leˇ taˬ-euˬ meh. 58 Beˬtuˆluˆ-aˬ, naˇ k'ah paw ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ cah-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ gawˬ lahˇ taˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ paw keuˆ ni caw teh keuˆ g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ lahˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ cawˬ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ-eu tiˬ saˬ tiˬ li haw-eu g'aˇ duˬ, k'oeˇ gaˇ lo ̭ piˇ-eu yehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ ga dzuˇ leˇ-euˬ meh. 59 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Ba ̭ dzah aˇ muˇ muˇ lah-ehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yaw lehˬ poˆ doˆ-awˇ seh ̭-eu lehˇ leh jeh-eu meh. 60 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-euˬ yaw lehˬ maˬ poˆ doˆ nya-a. Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni mehˬ shi paw doˆ laˇ-awˇ, jaˬ myaw ̭ myaw ̭-ehˇ ja laˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ yaw lehˬ maˬ poˆ doˆ nya-a. Aˇ saˬ saˬ laˇ jawˬ-ehˇ, tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ mehˬ shi paw doˆ laˇ-euˬ meh. 61 Aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ deh pyaˆ dzeh jiˇ-awˇ, smˬ nah la ̭ k'oeˇ paˇ tsoˆ k'o ̭ nya ma lehˇ ehˇ-eu meh." 62 K'oeˇ ngeh, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ tuˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu nyiˬ g'aˬ nawˬ-ahˇ teu lo ̭-ehˇ ehˇ laˇ gaˇ, nawˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu dawˬ maˬ jaˆ loˇ." 63 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ dawˬ maˬ ngehˬ ni ciˬ cuˇ ni jawˇ-eu meh. Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ dawˬ tiˬ poˆ paˇ ehˇ-eu, "Deh ̭ lu ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ, ngaˇ nawˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ bi kamˬ-eu ma. Nawˇ, Ka li lehˇ ehˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngeuˇ ma loˇ." 64 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ lu ̭ ngaˇ tawˇ. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Aˬ kaˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Baoˬ huiˬ-eu Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ lu ̭ gaˇ maˬ ehˇ, mˬ taˆ mˬ dmˇ dziˬ-awˇ oe gaˇ maˬ ehˇ, naw ma ̭ ya mawˇ teh ̭-a." 65 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ yawˬ ha dm lu ̭-eu mehˬ tsoeˬ g'eu pyaˬ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-euˬ meh. Saˇ kiˇ yawˬ jeˬ yawˬ maˬ paˇ loˬ meh. Aˬ yaw ̭ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-euˬ naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. 66 Naw ma ̭-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ lehˬ dui dui-awˇ, shiˇ-eu geuˇ meh." 67 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ pyawˬ-ahˇ duˬ k'aˬ k'a daˆ-awˇ diˬ-euˬ meh. Tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ baˬ ba-ahˇ tehˆ-awˇ heu lo ̭-ehˇ naˬ g'a nehˬ-euˬ meh. 68 "Ka li-oˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah nya-eu jeˬ maˇ-iˬ, nawˬ-ahˇ naˬ tehˆ tehˆ nehˬ la ̭-euˬ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ tsaˬ haw sheˇ." 69 Nymˇ tiˬ jawˬ lahˇ gawˬ taˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ, gaˇ dzeˇ paw Beˬtuˆluˆ nuiˇ lu ̭ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ jiˇ, Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ tsawˇ haˬ meh." 70 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ mehˬ shi Beˬtuˆluˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ teu ngaˇ maˬ siˬ nya nya." 71 K'oeˇ naˇ, lahˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-eu g'oˆ k'ehˬ dawˬ peh aˬ yaw ̭ cehˆ jiˆ-iˇ-awˇ jawˇ-euˬ meh. Zaˬ miˬ zaˬ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ mawˇ-awˇ, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ ehˇ-eu, "Teu g'aˬ Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ tsawˇ haˬ meh." 72 Beˬtuˆluˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ paˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ lehˇ kamˬ peuˬ ma." 73 Tiˬ k'ehˬ paˇ kaˇ-iˇ ngeh, k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ Beˬtuˆluˆ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Ngeuˇ ngaˇ. Nawˇ jiˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ ngaˇ. Nawˇ dawˬ ngehˬ gaˇ naˇ haˬ k'aw ̭ siˬ laˇ miˇ-a." 74 K'oeˇ ngeh jawˇ, Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Ngaˇ jaˬ myaw ̭ maˬ myaw ̭ lehˇ kamˬ peuˬ ma. Ngaˇ jaˬ myaw ̭ myaw ̭ lawˬ naˇ, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ k'ehˬ lu ̭-uˇ. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ngaˇ maˇ maˇ ni maˬ siˬ nya nya." K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-eu nehˬ-ehˇ, ya poeˇ doeˇ doˆ laˇ-euˬ meh. 75 K'oeˇ ngeh jawˇ, "Ya poeˇ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ smˬ poˆ keuˆ ni pyehˇ teh ̭-a" lehˇ, Yeˬsuˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ, Beˬtuˆluˆ noeˬ doˆ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ la ̭ nyiˇ iˇ doˆ-awˇ, ngoeˇ dui dui-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 27

1 Uˬ bya bya laˇ ngeh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ bi seh ̭-eu g'aˇ duˬ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ shmˇ caˆ pa ̭-awˇ tsahˇ doˆ g'eh-awˇ, Loˇmaˆ tsawˇ haˬ sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ tsahˇ g'eh-euˬ meh. 3 Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ Yuˇdaˆ k'oeˇ g'aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ aˬ cawˬ yaˇ k'aˬ daˇ tsehˆ g'aˬ-euˬ gaˇ kawˆ ya siˬ ngeh, yawˬ ha neh mˇ lehˬ-euˬ gaˇ kawˆ noeˬ shaˬ dui dui-awˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ jawˇ gaˇ pyuˇ maˇ byaˆ k'oeˇ smˬ tseˇ byaˆ bi ̭ k'o ̭ ha-iˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ bi seh ̭-eu lehˇ ahˬ dzaˬ-euˬ ngaˬ-euˬ yaw lehˬ heu, iˬ baˇ huiˬ dui dui nya." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Gaˇ kawˆ teu nga ma ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ta ̭. Nawˬ-euˬ gaˇ kawˆ nawˇ teh ̭ meh." 5 Yuˇdaˆ-aˬ, pyuˇ maˇ byaˆ k'oeˇ deuˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ biˬ ahˇ ya ̭-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, yawˬ haˇ yawˬ ya pa ̭ g'eu seh ̭-iˇ-euˬ meh. 6 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ pyuˇ k'oeˇ deuˬ g'oˆ k'o ̭-awˇ ehˇ-eu, "Pyuˇ heu deuˬ-aˬ, shiˬ-euˬ aˇ poeˬ bi ̭-euˬ pyuˇ pyeu ̭-eu miˇ neh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ pyuˇ nehˬ-ehˇ maˬ dawˆ ahˇ taˬ k'mˬ-a." 7 K'oeˇ naˇ, daˬ yah deuˬ shiˇ ngeh duˬ pahˬ-eu lmˬ bymˇ geu ̭-eu g'aˇ duˬ, pyuˇ k'oeˇ neh Oeˬ lahˬ tehˆ-eu tsawˇ haˬ-euˬ Miˇ tsaˬ lehˇ kuˇ-eu miˇ tsaˬ tiˬ tsahˇ zeuˇ-euˬ meh. 8 K'oeˇ miˇ neh, jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ iˬ nah keuˆ ni "Shiˬ-euˬ Miˇ tsaˬ" lehˇ kuˇ-eu meh. 9 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Yeˬlaˬmiˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ, k'oeˇ gaˇ byah laˇ-euˬ meh. "Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ aˇ poeˬ daˇ tsehˆ-euˬ lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ pyuˇ mehˇ byaˆ smˬ tseˇ byaˆ yuˇ-euˬ meh. 10 SahˬpaˬMiˬyehˇ neh ngaˬ-ahˇ dawˬ bi ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, pyuˇ k'oeˇ neh oeˬ lahˬ tehˆ-eu tsawˇ haˬ-euˬ miˇ tsaˬ zeuˇ-euˬ meh" lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 11 Loˇmaˆ sahˬ paˬ mehˬ shi Yeˬsuˇ-ahˇ bi yaw ̭-euˬ meh. Loˇmaˆ sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˬ haˬ-eu, "Nawˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ ma loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ ngaˇ tawˇ." 12 Ehˇ k'aw ̭, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ yaw lehˬ poˆ-awˇ ehˇ laˇ gaˇ, aˬ yaw ̭ dawˬ maˬ tmˇ ni ciˬ cuˇ ni jawˇ-euˬ meh. 13 "Aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-ahˇ teu naˆ naˆ-ehˇ ehˇ lu ̭-eu nawˇ maˬ gaˬ te loˇ" lehˇ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 14 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ tmˇ gaˇ sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 15 Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ k'aˇ g'eh ngeh, tawˬ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ neh bi pyehˬ doˆ maw ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ, Loˇmaˆ sahˬ paˬ pyehˬ doˆ nehˬ-eu meh. 16 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ Baˬlaˬbaˇ lehˇ myahˇ-euˬ yaw haiˬ mˇ-eu tsawˇ myahˇ doˆ dui dui-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ tawˬ-ahˇ uˇ-eu meh. 17 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma uiˬ laˇ-awˇ jawˇ ngeh, sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ bi pyehˬ nehˬ maw ̭-eu nya. Yeˬsuˇ Baˬlaˬbaˇ lehˇ kuˇ-eu k'oeˇ g'aˬ loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, Ka li lehˇ kuˇ-eu Yeˬsuˇ k'oeˇ g'aˬ loˇ." 18 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ myaˆ naˆ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ nyeh ̭ ha laˇ-euˬ gaˇ kawˆ sahˬ paˬ Piˇlaˆ siˬ duˬ taˬ-euˬ meh. 19 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu nuiˇ mahˬ k'oeˇ taˆ sahˬ paˬ Piˇlaˆ nuiˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ dahˬ heu lo ̭-ehˇ dawˬ tsa ̭ tsa ̭ ahˇ le ̭-euˬ meh. "Iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ taˬ jahˇ. Miˇ ci ̭ ngaˇ yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ baˬ da neh shaˬ zahˬ mˇ dui dui-euˬ ma." 20 Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ-awˇ Yeˬsuˇ-ahˇ seh ̭ ni sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ shaˇ-eu g'aˇ duˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ neh tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ mehˬ gahˇ taˬ-euˬ meh. 21 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ heu nyiˬ g'aˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ geu g'aˬ-ahˇ bi pyehˬ maw ̭-eu nya." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ-awˬ." 22 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ jeˬ maˇ-iˬ, Ka li lehˇ kuˇ-eu Yeˬsuˇ-ahˇ ngaˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ ehˇ-eu, "La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ." 23 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ maw ̭-eu nya. Aˬ yaw ̭ mˇ lehˬ taˬ-euˬ aˬ jeˬ jaˆ ta." Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ." 24 Aˬ yaw ̭ neh ehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ naˇ haˬ geu ̭-eu u ̭ ta ̭, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ luiˬ g'a laˇ-awˇ suˬ saˬ laˇ-eu gaˇ ma dahˇ gaˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ haw mawˇ ngeh, iˇ cu ̭ ciˬ-awˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma mehˬ shi aˬ la ̭ dzuiˬ dzeh-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ ya shiˇ-eu gaˇ kawˆ heu ngaˬ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ta ̭. Naw ma ̭ neh mˇ-euˬ gaˇ meh." 25 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ-ahˇ seh ̭-eu iˬ baˇ k'oeˇ, nga ma ̭ k'oeˇ taˆ hawˇ-eu nga ma ̭-euˬ zaˬ deuˬ k'oeˇ taˆ keuˆ le lu ̭-uˇ." 26 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˇ duˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ neh Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ doˆ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yahˬ caˆ neh bi jui ̭ g'aˬ ngeh, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-euˬ meh. 27 K'oeˇ naˇ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ-euˬ yehˇ deuˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ sheuˬ g'eh-awˇ, yehˇ tiˬ ma ̭ ma ̭ lah ni, aˬ yaw ̭-euˬ tiˬ jawˬ uiˬ le-euˬ meh. 28 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ lehˆ doˆ-awˇ, neˇ tseuˆ ni g'eh-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ sheu dm nehˬ-euˬ meh. 29 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ gah ciˇ ni neh sahˬ paˬ k'oˆ-eu shuiˇ uˬ k'oˆ lo ̭-ehˇ jahˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ bi k'oˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ la ̭-ahˇ aˇ to ̭ tiˬ kahˬ bi yuˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, "Yuˇdaˆ sahˬ paˬ ziˇ baw ziˇ za lu ̭-uˇ" lehˇ naˬ g'a-eu meh. 30 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ duˬ k'aˬ k'a daˆ-awˇ, aˇ to ̭ aˇ kahˬ k'oeˇ kahˬ neh uˬ duˬ-ahˇ diˬ-euˬ meh. 31 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ niˇ g'a dehˆ g'aˬ ngeh, pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ nyeh ̭ lehˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-eu g'aˇ duˬ sheuˬ doˆ g'eh-euˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ ma ̭ doˆ-iˇ lu ̭ ngeh, Kuˇleˬniˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ-awˇ, yehˇ k'oeˇ deuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ la ̭ ya ̭ bi ba ̭-euˬ meh. 33 Gawˇlaˆgawˇtaˆ lehˇ ehˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ le keuˆ-euˬ meh. Gawˇlaˆgawˇtaˆ lehˇ ehˇ-eu dawˬ tsui ̭-aˬ, "Uˬ duˬ k'mˬ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 34 K'oeˇ gaˇ le keuˆ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ yaw k'aˬ jeˬ keuˬ taˬ-euˬ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ ciˬ nehˬ-awˇ bi dawˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ui cuiˆ myeu ̭ haw-awˇ, maˬ dawˇ ni byehˇ-euˬ meh. 35 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ shehˆ tsaˬ tsaˬ-awˇ biˇ geu ̭-euˬ meh. 36 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ gaˇ nuiˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ lo ̭-euˬ meh. 37 "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ pyeu ̭-eu Yeˬsuˇ meh" lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ yaw lehˬ no-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ, aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ k'oeˇ taˆ paw dzeˇ ta ̭ myahˬ taˬ-euˬ meh. 38 K'oeˇ naˇ, tahˇ joe nyiˬ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ paw tiˬ g'aˬ, aˇ caˇ paw tiˬ g'aˬ lehˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ meh. 39 Iˇ tsehˆ laˇ tsehˆ-eu deuˬ uˬ duˬ jui ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu meh. 40 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ deh pyaˆ deh shaˆ jiˇ-awˇ, smˬ nah la ̭ k'oeˇ tsoˆ k'o ̭ nya-eu g'aˬ-oˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha ka k'o ̭-awˬ tawˇ. Nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngeuˇ-eu jeˬ maˇ-iˬ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ neh za ̭ ka le-awˬ tawˇ." 41 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu, aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ naˬ g'a-eu meh. 42 "Aˬ yaw ̭ aˬ cawˬ-ahˇ ka k'o ̭ nya-euˬ k'aw ̭, yawˬ haˇ yawˬ ha maˬ ka k'o ̭ nya law hawˇ ngaˬ laˬ. Aˬ yaw ̭ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇjeuˬ-euˬ sahˬ paˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ neh za ̭ ka le nya law nmˇ-aˬ, aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ jah teh ̭-a tawˇ. 43 Aˬ yaw ̭ Miˬyehˇ-ahˇ jah-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ma lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu meh. Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ka k'o ̭ nehˬ maw ̭ ngaˇ-a loˇ lehˇ haw kaˇ-euˇ." 44 Aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ tahˇ joe k'oeˇ nyiˬ g'aˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu meh. 45 Nah loˆ ceh laˇ ngeh, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ k'ahˬ lah-ehˇ zahˇ tsui ni pyeu ̭-iˇ-awˇ, yaw zahˇ k'oeˇ naˬ liˬ smˇ la ̭ byah ni jaˆ-euˬ meh. 46 Uˬ ci ̭ uˬ taw naˬ liˬ smˇ la ̭ byah laˇ ngeh, Yeˬsuˇ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ, "Eˇliˇ, Eˇliˇ, laˬ maˬ saˬ baˬ taˬ niˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. Dawˬ tsui ̭-aˬ, "Ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ-oˇ, ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh ngaˬ-ahˇ byehˇ dzeh nehˬ la ̭ te" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 47 K'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭ guˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, "Eˇliˇyaˆ-ahˇ kuˇ-eu nya" lehˇ ehˇ-eu meh. 48 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ g'aˬ coeˬ daˆ g'eh-awˇ, behˇ baˆ la ̭ daˬ-ahˇ duˇ-eu laˆ shaˆ iˇ jaˬ caˆ luˆ tiˬ luˆ yuˇ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ uiˇ cehˇ-ahˇ laˆ duiˆ-awˇ, aˇ to ̭ aˇ kahˬ mehˬ dzaˬ-ahˇ g'oˆ tehˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ cawˬ miˇ nehˬ-awˇ bi cuˆ dawˇ-eu lehˇ g'eh-eu meh. 49 Ehˇ k'aw ̭, "Taˬ tehˬ lawˬ siˬ. Eˇliˇyaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ ka k'o ̭ le ngaˇ-a loˇ lehˇ tiˬ k'ehˬ haw kaˇ-euˇ" lehˇ, aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 50 Yeˬsuˇ tiˬ teˇ paˇ guˇ doˆ laˇ-awˇ, sa ̭ tsehˆ leˇ-euˬ meh. 51 K'oeˇ ngeh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ taw taˬ-euˬ saˬ paˇ lawˆ kaˬ k'oeˇ, uˬ duˬ-ahˇ neh dawˬ dahˬ-ahˇ doˆ ni, nyiˬ paˆ paˆ-iˇ-euˬ meh. Miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ luˆ laˇ nyeh laˇ-awˇ, lo guˇ deuˬ tsawˬ paˆ-iˇ-euˬ meh. 52 Lmˬ bymˇ deuˬ pah laˇ-awˇ, shiˇ dzeuˇ-euˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ meh. 53 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ shiˇ-euˬ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Muiˬ-eu shawˇ-eu Meuˬ-ahˇ uˇ laˇ gaˇ, aˬ cawˬ g'awˬ mya ni mawˇ-euˬ meh. 54 Yeˬsuˇ-ahˇ lo ̭ lu ̭-eu yehˇ k'oeˇ deuˬ hawˇ-eu yehˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ g'aˬ, miˇ luˆ luˆ-eu hawˇ-eu k'aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ ya mawˇ ngeh, guˆ dui dui laˇ-awˇ, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ maˇ maˇ ni Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngaˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 55 Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh la ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ caw ba lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ g'awˬ mya g'aˬ, ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ jawˇ-awˇ haw lu ̭-eu meh. 56 Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ maˬ ehˇ, Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇsehˆ aˬ nya ̭ nmˇ-euˬ aˬ ma Maˬliˇ maˬ ehˇ, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ miˬ zaˬ maˬ ehˇ, k'oeˇ deuˬ nehˬ-ehˇ jawˇ-awˇ haw lu ̭-eu meh. 57 Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, Aˬliˇma ̭tehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu smˇ muiˬ muiˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Yoˇsehˆ lehˇ myahˇ-euˬ Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ meh. 58 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ le uˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ shaˇ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ aˬ yaw ̭-ahˇ a nehˬ-eu g'aˇ duˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 59 Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ Yoˇsehˆ ba ̭ g'eh-awˇ, shawˇ jehˆ ni g'eh-eu saˬ paˇ paˇ pyuˇ neh mawˇ tawˆ tawˆ nehˬ-euˬ meh. 60 K'oeˇ naˇ, shui ̭ teˇ poˬ ni g'eh-eu aˬ yaw ̭-euˬ lmˬ bymˇ lo k'ahˬ-ahˇ ba ̭ ahˇ-awˇ, lmˬ bymˇ mehˬ k'ehˬ-ahˇ k'aˬ lo lo ma ngawˬ tsoeˬ ya ̭-awˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. Lmˬ bymˇ k'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ neh lo guˇ-ahˇ ta ̭ byoe-awˇ jahˇ taˬ-euˬ meh. 61 Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ hawˇ-eu, Maˬliˇ lehˇ myahˇ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ yawˬ g'aˬ yawˬ, lmˬ bymˇ paw mehˬ shiˬ ciˬ pyawˇ-awˇ nuiˇ lu ̭-eu meh. 62 Yawˬ nah yawˬ-aˬ, Jawˇ nah meh. K'oeˇ ngeh nah, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ le-euˬ meh. 63 Aˬ yaw ̭ ma ̭ sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, ja ̭ myaw ̭ aˬ da k'oeˇ g'aˬ maˬ shiˇ mi naˆ-ehˇ, smˬ nah byah laˇ naˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu nga ma ̭ ya gaˬ taˬ-euˬ ma. 64 Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ k'oeˬ doˆ laˬ-iˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ g'aˬ-euˬ meh lehˇ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ ya bi ehˇ ni, smˬ nah keuˆ ni aˬ yaw ̭-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ bi lo ̭ piˇ-eu g'aˇ duˬ dawˬ bi ̭-awˬ. Aˇ saˬ saˬ-eu heu poˆ k'oeˇ lo ̭-ehˇ paˇ myaw ̭ naˇ, yaw beh poˆ myaw ̭-euˬ naˆ maˬ tseˇ doeˇ dui dui teh ̭-a." 65 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ lo ̭ piˇ-eu yehˇ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ loˇ. G'o ̭-iˇ-awˇ, k'aˇ g'eh nya-eu lo ̭-ehˇ bi lo ̭ piˇ-awˬ." 66 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ g'o ̭-iˇ-awˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ ngawˬ tsoeˬ taˬ-euˬ k'aˬ lo lo ma-ahˇ jmˬ diˬ-awˇ, yaw muiˬ-ehˇ bi lo ̭ piˇ-euˬ meh.

Ma ̭tehˬ 28

1 Jawˇ nah dzeuˇ-awˇ, tiˬ jaw la ̭ k'oeˇ aˇ dahˬ beh-eu nah uˬ bya bya taw paw, Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ hawˇ-eu Maˬliˇ yawˬ g'aˬ yawˬ lmˬ bymˇ-ahˇ haw-iˇ-euˬ meh. 2 Ja pyuˬ ni miˇ luˆ yaw k'aˆ-ehˇ luˆ laˇ-awˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ mˬ k'oeˇ taˆ neh za ̭ le-awˇ, k'aˬ lo lo ma k'oeˇ siˬ ngawˬ dzeh-awˇ, k'aˬ lo k'oeˇ siˬ k'oeˇ taˆ nuiˇ le-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ-aˬ, mˬ myaw ̭ myaw ̭-eu lo ̭-ehˇ yaw sheh ̭ bya-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ-aˬ, ngehˇ lo ̭-ehˇ pyuˇ deuˬ ni g'eh-eu meh. 4 Lmˬ bymˇ-ahˇ lo ̭-eu deuˬ guˆ dui dui-eu miˇ neh, yaw dzuˬ dzuˬ dui dui-awˇ, shiˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 5 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw nya ̭ taˬ guˆ. La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-euˬ Yeˬsuˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ naw nya ̭ poˆ lu ̭-eu ngaˇ siˬ nya ma. 6 Aˬ yaw ̭ heu gaˇ maˬ paˇ jawˇ meh. Aˬ yaw ̭ neh ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ g'aˬ-euˬ meh. Heu gaˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ba ̭ taˬ-euˬ tsahˇ-ahˇ haw laˇ sheˇ. 7 Nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ yaw kawˇ-ehˇ iˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ. 'Aˬ yaw ̭ shiˇ-euˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ, nymˬ-mˇ naw ma ̭-euˬ mehˬ hu Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ dzeuˇ-euˬ meh. Naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a' lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ. Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ yaw duˬ duˬ-ehˇ noeˬ taˬ-awˬ." 8 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭ guˆ k'aw ̭ guˆ, laˬ k'aˬ k'aw ̭ cehˇ-eu la ̭ k'oeˇ, nyi naˬ nyi naˬ-ehˇ maˬ jawˇ ni, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-iˇ-eu g'aˇ duˬ cehˆ coeˬ coeˬ k'o ̭ g'eh-euˬ meh. 9 Ja pyuˬ ni, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ tahˬ puˬ-awˇ, "Naw nya ̭ k'oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ jaˆ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ jiˆ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ kuiˇ-ahˇ byaˇ cu ̭-awˇ uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. 10 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Taˬ guˆ. Ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ. 'Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ-awˬ. K'oeˇ gaˇ ngaˬ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a' lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ." 11 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ g'o ̭-iˇ lu ̭ ngeh, lmˬ bymˇ-ahˇ lo ̭ lu ̭-eu yehˇ tiˬ deuˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, k'aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 12 Piˇ ma aˬ yui ̭ k'oeˇ deuˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ nehˬ-ehˇ bawˬ k'oeˬ-awˇ, yehˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ pyuˇ g'awˬ mya ni bi ̭-euˬ meh. 13 Yehˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ heu lo ̭-ehˇ mehˬ gahˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-awˬ. Uˬ ci ̭ paw naw ma ̭ yu ̭ k'aˆ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ oe-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ ba ̭ k'oeˬ le-euˬ meh lehˇ ehˇ-awˬ. 14 Gaˇ kawˆ heu sahˬ paˬ-ahˇ gaˬ keuˆ leˇ naˇ, naw ma ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ lehˬ-a lehˇ, nga ma ̭ ja piˇ nehˬ ma. Naw ma ̭ tiˬ jeˬ-iˬ k'ahˬ maˬ ya lahˇ-aˇ." 15 Lmˬ bymˇ-ahˇ lo ̭ piˇ-euˬ yehˇ k'oeˇ deuˬ pyuˇ yuˇ dzaˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ mehˬ gahˇ nehˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ ja byah-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, iˬ nah keuˆ ni Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ ja byah lu ̭-eu meh. 16 Zaˬ lahˇ tseˇ ti ̭ g'aˬ-aˬ, Yeˬsuˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tsa ̭ dzoeˇ taˬ-euˬ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jaˆ-eu gawˬ duˇ tiˬ duˇ-ahˇ le-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ ngeh, uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ yaw muiˬ-ehˇ maˬ jah-a. 18 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ dawˬ peh jiˆ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Mˬ hawˇ-eu miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ jaˆ-eu baoˬ dawˬ tawˆ lu ̭, ngaˬ-ahˇ bi ̭ jiˇ la ̭-euˬ meh. 19 K'oeˇ miˇ neh, miˇ tsaˬ tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ jawˇ gaˇ iˇ doe-awˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ pyeu ̭ laˇ ni mˇ-iˇ-awˬ. Aˬda Miˬyehˇ, Zaˬmaˇ Miˬyehˇ hawˇ-eu, Muiˬ-eu Shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-awˬ. 20 Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ dawˬ k'aˇ bi ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ haˬ-awˇ caw teh ni mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-awˬ. Miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ ngaˇ jawˇ ma."

Maˬkuˆ 1

1 Heu-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ Yeˬsuˇ Ka li gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ meh. 2 Gaˇ kawˆ heu-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh heu lo ̭-ehˇ bo ̭-euˬ gaˇ aˇ dahˬ beh taˬ-euˬ meh. "Miˬyehˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 'Haw yawˬ, nawˇ iˇ-eu gaˇ ma-ahˇ, lehˬ hmˬ laˆ saˆ taˬ-eu g'aˇ duˬ, ngaˬ-euˬ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ ngaˇ, nawˬ-euˬ mehˬ hu pyehˬ g'eh-eu ma. 3 Bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ tiˬ g'aˬ guˇ lu ̭ meh. SahˬpaˬMiˬyehˇ oe-eu g'aˇ duˬ, gaˇ ma lehˬ hmˬ laˆ saˆ taˬ-awˬ. Aˬ yaw ̭ oe-eu gaˇ ma k'oeˇ kahˇ, dawˇ coe ni shaˇ dahˇ doˆ taˬ-awˬ."' 4 Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ doˆ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh. "Iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ iˇ cu ̭ shawˇ-awˬ. Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 5 Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni, Yoˇhaˬ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ naˇ haˬ-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ yawˬ ha-euˬ iˬ baˇ ja doˆ jiˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ neh Yawˇdaˬ lawˇ baˬ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ bi shawˇ-euˬ meh. 6 Yoˇhaˬ-aˬ, law taw ca ̭ hm neh za ̭ taˬ-euˬ mehˬ tsoeˬ dm-awˇ, shaˬ k'oˆ jo ̭ pa ̭ pa ̭ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ dzaˬ-eu dzaˇ-aˬ, nyehˇ bahˇ hawˇ-eu bawˇ tsahˬ byaˬ byaˬ uiˇ meh. 7 Aˬ yaw ̭ dawˬ mehˬ mehˬ-awˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah oe lu ̭-eu g'aˬ-aˬ, ngaˇ naˆ maˬ tseˇ baoˬ huiˬ-eu meh. Ngaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ sehˬ nawˆ aˇ caˆ-ahˇ awˆ k'o ̭-awˇ puiˇ nehˬ-eu teh ̭-ehˇ k'aw ̭ maˬ geuˇ nya. 8 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-euˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 9 G'awˬ myahˇ maˬ g'eh-ehˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ neh Yeˬsuˇ oe-awˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ la ̭ k'oeˇ Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ-euˬ meh. 10 Yeˬsuˇ iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ-eu nehˬ-ehˇ, mˬ pah le-awˇ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ k'aˬ k'oeˬ lo ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ za ̭ le lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 11 "Nawˇ-aˬ, ngaˇ zawˇ gaˬ-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma. Nawˬ-ahˇ ngaˇ nui k'ahˇ shiˇ dui dui ma" lehˇ, mˬ k'oeˇ taˆ teˇ saˇ gaˬ doˆ le-euˬ meh. 12 Tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh Yeˬsuˇ-ahˇ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ bi iˇ-euˬ meh. 13 Bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ oeˬ tseˇ nah jawˇ-awˇ, Saˬdaˬ neh muˇ juˇ bi juˇ-euˬ meh. Bawˇ tsahˬ jeˬ zaˬ yaw haiˬ deuˬ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ngehˬ g'eh nehˬ-euˬ meh. 14 Yoˇhaˬ-ahˇ aˬ cawˬ neh tawˬ la ̭ k'oeˇ bi nyeh ̭ uˇ g'aˬ ngeh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-iˇ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Aˇ yamˬ tsaˬ laˇ-euˬ meh. Miˬyehˇ miˇ k'ahˬ keuˆ le-eu dawˬ peh peh laˇ-euˬ meh. Iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ-ahˇ jah-awˬ." 16 Gaˬliˬlehˇ lah lah dzeˇ caw caw-ehˇ Yeˬsuˇ iˇ lu ̭ ngeh, ngaˬ shaˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu Siˇmoˬ hawˇ-eu Aˬdehˬlehˬ aˬ nya ̭ mehˇ nmˇ za dzeh lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 17 Aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ. Ngaˬ shaˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu naw nya ̭ nmˇ-ahˇ, tsawˇ haˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ bi geu ̭ ma." 18 Aˬ nya ̭ nmˇ za byehˇ dzeh ya ̭-awˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. 19 Mehˬ hu paw paˇ iˇ g'eh ngeh, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ paˇ mawˇ-euˬ meh. Aˬnya ̭ nmˇ-aˬ, lawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-awˇ, za do ̭ lu ̭-eu meh. 20 Mawˇ le-euˬ nehˬ-ehˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ, aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ nya ̭ nmˇ-aˬ, aˬ da Zeˬbeˬdehˇ hawˇ-eu g'aˬ mahˇ poeˬ bi ̭-awˇ k'ehˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, lawˬ la ̭ k'oeˇ bi jawˇ ya ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. 21 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ iˇ-awˇ, Jawˇ nah keuˆ laˇ ngeh, uˬ duˬ tahˬ nymˇ -ahˇ Yeˬsuˇ le-awˇ, mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 22 Aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ k'aˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ zahˬ leˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu k'oeˇ-aˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ mehˬ gaˇ maˬ duˇ ni, baoˬ ahˇ-eu la ̭ k'oeˇ mehˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 23 K'oeˇ ngeh, neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ k'oeˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ uˇ laˇ-awˇ, 24 guˇ guˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ-oˇ, nawˇ nga ma ̭-ahˇ aˬ jeˬ ta ̭ te. Nga ma ̭-ahˇ laˆ cawˆ-eu lehˇ oe teˬ loˇ. Nawˬ-ahˇ ngaˇ siˬ nya ma. Nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ muiˬ-eu shawˇ-eu g'aˬ k'ehˇ meh." 25 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ dehˬ-awˇ ehˇ-eu, "Ciˬ cuˇ ni jawˇ-awˇ, tsawˇ haˬ teu g'aˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ-iˇ-awˬ." 26 Neh ̭ yaw jaw ̭ k'oeˇ mawˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ bi teuˆ laˇ-awˇ, tiˬ teˇ guˇ k'aˆ laˇ-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. 27 Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ dui dui leˇ-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Teu aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu nga. Mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu yaw shui ̭ tiˬ jeˬ nga loˇ. Tsawˇ haˬ teu g'aˬ neh ̭ yaw jaw ̭ deuˬ-ahˇ dawˬ bi ̭ nya gaˇ keuˆ ni baoˬ ahˇ-awˇ, neh ̭ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ ya naˇ haˬ-eu nga laˬ." 28 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ, tiˬ po ̭ teh ̭-ehˇ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ gaˬ doe-iˇ-euˬ meh. 29 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ k'oeˇ deuˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ neh doˆ le-awˇ, Siˇmoˬ hawˇ-eu Aˬdehˬlehˬ pehˬ-euˬ nymˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ g'eh ahˇ-eu meh. 30 Siˇmoˬ-euˬ tsawˇ mawˬ zaˬ miˬ zaˬ g'aˬ pyaˬ-eu yu ̭ lu ̭-eu meh. Yeˬsuˇ oe keuˆ-euˬ nehˬ-ehˇ, aˬ yaw ̭ pyaˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 31 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, aˬ la ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ-awˇ g'eu tuˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ pyaˬ-eu taˬ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ lehˬ hmˬ laˆ saˆ nehˬ-euˬ meh. 32 Nahˇ ma ga ahˇ-awˇ uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. 33 Meuˬ k'oeˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, nymˇ k'oeˇ nymˇ mehˬ shi uiˬ laˇ jiˇ-euˬ meh. 34 Naˇ gawˇ g'awˬ mya jeˬ ahˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ Yeˬsuˇ laˆ taˬ nehˬ-awˇ, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ-ahˇ neh ̭ teh doˆ nehˬ-euˬ meh. Neh ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ bi ngehˬ doˆ laˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-eu neh ̭ k'oeˇ deuˬ siˬ nya-eu meh. 35 Yawˬ shawˬ yawˬ uˬ bya maˬ bya laˇ mi naˆ-ehˇ, Yeˬsuˇ tuˇ-awˇ, nymˇ k'oeˇ nymˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. Meuˬ la ̭ nyiˇ iˇ doˆ-awˇ, ciˬ cuˇ ni g'eh-eu jawˇ duˬ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-iˇ-euˬ meh. 36 Siˇmoˬ hawˇ-eu cawˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ poˆ-iˇ-euˬ meh. 37 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ ngeh, "Tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ nawˬ-ahˇ poˆ lu ̭ meh" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 38 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ dui ma ̭ heu paw jaˆ-eu pu deuˬ-ahˇ ya iˇ meh. Pu k'oeˇ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, ngaˇ dawˬ mehˬ ya mehˬ-iˇ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ gaˇ dawˬ mehˬ mehˬ-iˇ-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ ma." 39 K'oeˇ naˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ doe ni aˬ yaw ̭ iˇ-awˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ dawˬ mehˬ mehˬ mehˬ-ehˇ cah-awˇ, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ neh ̭ teh doˆ nehˬ-euˬ meh. 40 Coiˬ doi naˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ oe-awˇ, pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, "Nawˇ jahˇ nehˬ la ̭ maw ̭ naˇ, ngaˇ muiˬ laˇ shawˇ laˇ ni jahˇ nya meh" lehˇ ehˇ-eu meh. 41 Aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ g'awˬ shaˬ haw gaˬ-awˇ, aˬ la ̭ cawˬ ja-awˇ toeˬ ciˆ nehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, "Ngaˇ jahˇ nehˬ maw ̭-eu ma. Muiˬ laˇ shawˇ laˇ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 42 Coiˬ doi naˇ gawˇ k'oeˇ ja pyuˬ ni byoˆ-iˇ jiˇ-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ muiˬ laˇ shawˇ laˇ-euˬ meh. 43 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ ehˇ nehˬ-awˇ bi g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 44 "Naˇ haˬ sheˇ. Gaˇ kawˆ heu tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ taˬ ehˇ nehˬ de. Tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ piˇ ma jawˇ gaˇ le-awˇ, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ bi pyehˆ tseˇ haw leˇ-awˬ. K'oeˇ naˇ, nawˇ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ bi siˬ duˬ-eu g'aˇ duˬ, Moˇseˬ neh dawˬ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ lawˇ-iˇ-awˬ." 45 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ g'o ̭-iˇ-awˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ yawˬ gaˇ na lu ̭ ja doe-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ neh aˇ dzehˬ ja byah dzeuˇ-euˬ miˇ neh, Yeˬsuˇ aˬ cawˬ mawˇ mawˇ-ehˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ maˬ iˇ nya ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. Meuˬ-euˬ la ̭ nyiˇ paw ciˬ cuˇ ni g'eh gaˇ teh ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ jawˇ-awˇ, yawˬ paw na lu ̭ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh.

Maˬkuˆ 2

1 Heu myaˆ nah byah laˇ ngeh, Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ paˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ iˇ kahˇ-ahˇ jawˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ gaˬ byah-iˇ-euˬ meh. 2 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni uiˬ laˇ-euˬ miˇ neh, nymˇ la ̭ k'oeˇ maˬ deˇ leˇ-eu uˬ ta ̭, la ̭ nyiˇ paw k'aw ̭ jawˇ k'aˇ maˬ za-a. Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ mehˬ mehˬ nehˬ lu ̭-eu meh. 3 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ oeˬ g'aˬ kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ ba ̭ ha laˇ-euˬ meh. 4 Tsawˇ haˬ tiˬ teuˇ jawˇ-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ maˬ ba ̭ keuˆ g'eh nya-ehˇ, Yeˬsuˇ-euˬ uˬ duˬ uˬ taˆ nyiˬ paˆ-ehˇ, nymˇ mˬ laˆ peh ̭-euˬ meh. Nymˇ mˬ laˆ peh ̭ g'aˬ ngeh, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ gawˬ pu k'oeˇ taˆ bi yu ̭-awˇ, maˇ peh ̭ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh aˬ za za-ehˇ pyehˬ ka-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ naˆ naˆ-ehˇ jah gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-euˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, "Ngaˬ li-oˇ, nawˬ-euˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ g'aˬ-euˬ ma" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 6 K'oeˇ gaˇ nuiˇ lu ̭-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ paˆ na deuˬ, yawˬ haˇ yaw ha heu lo ̭-ehˇ shaˇ noeˬ lu ̭-eu meh. 7 "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ aˬ joˆ-ehˇ teu lo ̭-ehˇ ehˇ peuˬ-eu nga. Teu-aˬ, Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ gaˇ duˇ-eu meh. Miˬyehˇ maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ suˇ g'aˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya ta." 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ shaˇ noeˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ aˬ jeˬ miˇ neh teu lo ̭-ehˇ noeˬ lu ̭ te. Kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ heu g'aˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nehˬ-eu awˬ dzehˬ ta. 9 'Nawˬ-euˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ g'aˬ-euˬ meh' lehˇ ehˇ-eu awˬ dzehˬ ta loˇ. 'Tuˇ-awˇ, nawˬ-euˬ gawˬ pu ba ̭-awˇ cah-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ-eu awˬ dzehˬ ta loˇ. 10 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu baoˬ jaˆ-eu gaˇ kawˆ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ bi siˬ bi mawˇ ma." K'oeˇ naˇ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, 11 "Tuˇ-awˇ, nawˬ-euˬ gawˬ pu ba ̭-awˇ g'o ̭-iˇ-awˬ lehˇ nawˬ-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma." 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ haw lu ̭ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ tuˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ gawˬ pu yaw kawˇ-ehˇ ba ̭-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ dui dui leˇ-awˇ, Miˬ yehˇ-ahˇ ja ceuˬ-eu la ̭ k'oeˇ ehˇ-eu, "Heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ mawˇ haw-aˬ." 13 Gaˬliˬlehˇ lah lah dzeˇ Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ iˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ uiˬ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ mehˬ hu paw cah g'eh lu ̭ geh, Aˬlaˬpehˇ-euˬ aˬ li Leˬbiˇ lehˇ myahˇ-euˬ kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ, saˇ naˇ la ̭ k'oeˇ nuiˇ lu ̭ gaˇ mawˇ-euˬ meh. "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ ngeh, Leˬbiˇ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. 15 K'oeˇ naˇ, Leˬbiˇ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ hawˬ dzaˬ-euˬ meh. Kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu iˬ baˇ zaˬ deuˬ g'awˬ mya ni, Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'awˬ mya ni, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ-awˇ dzaˬ-euˬ meh. 16 Aˬ caw neh iˬ baˇ zaˬ lehˇ myahˇ-awˇ bi sawˇ dzeh taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ Yeˬsuˇ hawˬ dzaˬ ta ̭ gaˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ pyeu ̭-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ ya mawˇ ngeh, "Aˬ jeˬ miˇ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ aˬ yaw ̭ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭ ta" lehˇ, Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ haˬ-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Jawˇ saˇ doˆ lu ̭-eu deuˬ naˇ gawˇ laˆ saˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ maˬ loˬ-a. Jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu deuˬ teh ̭-ehˇ loˬ-eu meh. Aˬ cawˬ yaw zeu baw-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Iˬ baˇ zaˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ ma." 18 Tiˬ poˆ-aˬ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ hawˇ-eu, Paˬliˬsehˇ deuˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ k'aw ̭, aˬ jeˬ miˇ neh nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ jahˇ ta." 19 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Oeˇ mˇ baˇ gaˇ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ teh ̭-a loˇ. Maˬ jahˇ-aˇ. Miˬ zaˬ sheuˬ-eu g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ k'aˇ jawˇ k'oeˇ keuˆ ni, maˬ dzaˬ-eu zahˇ maˬ jahˇ-aˇ. 20 Ehˇ k'aw ̭, miˬ zaˬ sheuˬ-eu g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ maˬ bi jawˇ ni bi sheuˬ byoˆ g'eh-eu tiˬ nah keuˆ le teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ teh ̭-a. 21 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ mehˬ tsoeˬ yaw cehˇ-ahˇ saˬ paˇ yaw shui ̭ neh pehˇ tsahˇ maˬ do ̭-aˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ do ̭ naˇ, pehˇ tsahˇ yaw shui ̭ k'oeˇ baˬ da neh mehˬ tsoeˬ yaw cehˇ k'oeˇ kahˇ paˇ pyaˬ dzehˬ-iˇ-awˇ, yaw beh naˆ maˬ tseˇ maˇ k'ehˬ jeˇ dzehˬ laˇ teh ̭-a. 22 K'oeˇ gaˇ duˇ ni, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ shehˆ ahˇ-eu shaˬ k'oˆ iˇ puˬ yaw oeˇ la ̭ k'oeˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ maˬ shehˆ ahˇ-aˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ k'oeˇ shaˬ k'oˆ iˇ puˬ-ahˇ dzaˬ peh ̭-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ k'aˇ-iˇ-eu uˬ ta ̭, shaˬ k'oˆ iˇ puˬ cawˆ-iˇ teh ̭-a. Aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭-ahˇ, shaˬ k'oˆ iˇ puˬ yaw shui ̭ la ̭ k'oeˇ ya shehˆ ahˇ-eu meh." 23 Jawˇ nah ngeh nah Yeˬsuˇ cehˇ yaˇ-ahˇ iˇ paˆ g'eh ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu zaˬ lahˇ deuˬ cehˇ nmˇ tseuˆ tseuˆ-ehˇ cah-eu meh. 24 Paˬliˬsehˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Haw sheˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh Jawˇ nah ngeh nah maˬ mˇ k'mˬ-eu jeˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ mˇ ta." 25 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Daˬbiˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ hawˬ meh ̭ meh ̭ dui dui laˇ-awˇ, tiˬ jeˬ paˬ maˬ dzaˬ-ehˇ maˬ g'eh nya ni pyeu ̭ laˇ ngeh, aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-euˬ gaˇ kawˆ naw ma ̭ maˬ ya gui haw-aˬ loˇ. 26 Miˬyehˇ-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ lawˇ nehˬ taˬ-euˬ kaˬ muˇ dzaˬ-euˬ meh. Aˬbyaˬdaˬ Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ geu ̭ ngeh ziˇ-ahˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ ya ̭-euˬ meh. Aˬ dui-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ, piˇ ma deuˬ teh ̭-ehˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu dzaˇ deuˬ dzaˬ k'mˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Daˬbiˇ aˬ yaw ̭ dzaˬ-euˬ u ta ̭, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭ bi ̭ nehˬ-awˇ bi dzaˬ-euˬ meh." 27 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Jawˇ nah-aˬ, tawˇ haˬ zaˬ g'aˇ duˬ muiˬ ni beh taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. Jawˇ nah g'aˇ duˬ tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ beh taˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. 28 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Jawˇ nah-ahˇ uˆ lahˇ-eu Sahˬpaˬ k'aw ̭ ngeuˇ meh."

Maˬkuˆ 3

1 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ le-euˬ meh. Aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. 2 Jawˇ nah ngeh nah tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ laˆ taˬ nehˬ nga loˇ lehˇ haw duˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ yaw lehˬ poˆ-eu lehˇ noeˬ gahˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. 3 Aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, "Mehˬ shi paw doˆ laˇ-awˬ" lehˇ, Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 4 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ-eu, "Jawˇ nah ngeh nah Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ aˬ dui-ahˇ aˬ geu jeˬ bi mˇ la ̭ taˬ. Yaw muiˬ jeˬ bi mˇ la ̭ taˬ loˇ. Maˬ muiˬ-eu jeˬ bi maˇ la ̭ taˬ loˇ. Aˬ cawˬ-euˬ sa ̭ laˇ-ahˇ ka k'o ̭-eu jeˬ bi mˇ la ̭ taˬ loˇ. Aˬ cawˬ-ahˇ seh ̭-eu jeˬ bi mˇ la ̭ taˬ loˇ." Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ dawˬ maˬ tmˇ-a. 5 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ haw-awˇ nui ma pehˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ nui ma g'ahˇ-awˇ lehˬ dui dui gaˇ aˬ yaw ̭ g'awˬ shaˬ gaˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ "Aˬ la ̭ cawˬ ja-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ aˬ la ̭ caw ja ngeh, la ̭ shiˇ shiˇ-eu taˬ leˇ-euˬ meh. 6 K'oeˇ ngeh, Paˬliˬsehˇ deuˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Heˬloˆ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ tahˬ dzoeˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. 7 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Gaˬliˬlehˇ lah-ahˇ iˇ-euˬ meh. Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, baˬ ma ̭ puˇ jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-eu meh. 8 Iˇduˇmehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇhaˬ deuˬ hawˇ-eu, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ-euˬ gahˬ kaˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭ caw teh lu ̭-eu meh. Yeˬsuˇ neh mˇ-euˬ gaˇ deuˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya gaˬ-euˬ miˇ neh, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ oe-euˬ meh. 9 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ myaˬ dui dui-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ tahˬ tehˬ laˇ gaˇ guˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'aˇ duˬ lawˬ tiˬ laˇ lehˬ hmˬ taˬ-awˬ lehˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 10 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ haw-euˬ miˇ neh, naˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ toeˬ ciˆ-eu lehˇ tahˬ tahˬ-ehˇ oe lu ̭-eu meh. 11 Neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˇ mawˇ le ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi ga byaˆ-awˇ, "Nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ meh" lehˇ guˇ-eu meh. 12 Aˬ yaw ̭ aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ a ̭ cawˬ-ahˇ maˬ ehˇ mehˬ-eu g'aˇ duˬ, neh ̭ yaw jaw ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 13 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ gawˬ jawˬ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ nui ma tsaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ bi jawˇ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, dawˬ mehˬ bi mehˬ-iˇ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ tseˇ doˆ-awˇ, g'aˬ k'ehˇ lehˇ myahˇ nehˬ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ, neh ̭ teh doˆ nya-eu baoˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 16 Yeˬsuˇ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-aˬ, heu deuˬ meh. Yeˬsuˇ neh Beˬtuˆluˆ lehˇ myahˇ nehˬ-euˬ Siˇmoˬ, 17 "Mˬ jeˬ tsawˬ tehˆ-euˬ zaˬ deuˬ" lehˇ dawˬ tsui ̭ ehˇ maw ̭-eu tsawˇ myahˇ pyeu ̭-eu "Bawˇneˬgehˇ" lehˇ myahˇ nehˬ-euˬ Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ, 18 Aˬdehˬlehˬ, Piˇliˇpuˆ, Baˬtawˇlaˬmehˇ, Ma ̭tehˬ, Toˇmaˆ, Aˬlaˬpehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ, Taˬdehˇ, Kaˬnaˬniˇ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu Siˇmoˬ hawˇ-eu, 19 aˇ nah Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ heu deuˬ meh. 20 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ iˇ kahˇ-ahˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma paˇ uiˬ laˇ-euˬ miˇ neh, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ hawˬ dzaˬ-eu maˬ dah-a. 21 Yeˬsuˇ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ ya gaˬ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ sheuˬ k'o ̭ laˬ-iˇ-eu lehˇ iˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, "Yeˬsuˇ tsawˇ uˬ uˬ-iˇ-euˬ ngaˇ" lehˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ ehˇ lu ̭-eu meh. 22 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh oe-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ Beˬlaˇzeˬbuˇlaˆ uˇ-eu nga. Neh ̭ sahˬ paˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ neh ̭ teh doˆ nya-eu baoˬ bi ̭ taˬ-euˬ nga" lehˇ ehˇ-eu meh. 23 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ-awˇ, yaw jeˬ ma jeˬ ja mehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Neh ̭ Saˬdaˬ yawˬ haˇ yawˬ ha aˬ joˆ-ehˇ teh doˆ nya ta. 24 Miˇ k'ahˬ tiˬ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˇ muˇ g'awˬ mya muˇ muˇ paˆ-awˇ guiˇ deuˆ naˇ, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ maˬ zi ̭-aˇ. 25 Nymˇ jiˇ tiˬ jiˇ la ̭ k'oeˇ aˇ muˇ g'awˬ mya muˇ muˇ-awˇ ceh dzaˬ naˇ, nymˇ jiˇ pyaˆ-iˇ teh ̭-a. 26 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, neh ̭ Saˬdaˬ-euˬ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˇ muˇ muˇ paˆ naˇ, maˬ zi ̭ ni cawˆ-iˇ-awˇ, byoˆ-iˇ teh ̭-a. 27 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ g'aˬ k'aˆ aˬ da-euˬ nymˇ-ahˇ uˇ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ myawˬ gahˬ maˬ yuˇ geu ̭ leˇ nya-a. G'aˬ k'aˆ aˬ da k'oeˇ g'aˬ-ahˇ jeˬ huˬ pa ̭ taw ̭ g'aˬ miˇ tsa teh ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ-ahˇ jaˆ-eu myawˬ gahˬ deuˬ yuˇ geu ̭ nya-eu meh. 28 "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ maˇ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Tsawˇ haˬ zaˬ neh mˇ-euˬ iˬ baˇ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu, yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ k'aˇ ehˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ Miˬ yehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya teh ̭-a. 29 Ehˇ k'aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu jeˬ-ahˇ tiˬ jawˇ-iˬ iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ gmˬ-eu iˬ baˇ mˇ gaˇ duˇ-eu meh." 30 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ nga lehˇ ehˇ-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 31 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma hawˇ-eu mehˇ nmˇ deuˬ oe keuˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ nymˇ la ̭ nyiˇ yaw ̭-awˇ,Yeˬsuˇ-ahˇ bi kuˇ doˆ laˬ leˇ-euˬ meh. 32 Yeˬsuˇ-euˬ tiˬ jawˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ tiˬ byah ni nuiˇ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Haw sheˇ. Nawˬ ma hawˇ-eu nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ, nawˬ-euˬ dmˇ ma deuˬ, nawˬ-ahˇ mawˇ maw ̭ nya lehˇ la ̭ nyiˇ dawˬ lu ̭ meh." 33 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ ma hawˇ-eu ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ aˬ suˇ g'aˬ-a." 34 Aˬ yaw ̭-euˬ tiˬ jawˬ nuiˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ jawˇ paw aˬ yaw ̭ ciˬ pyawˇ doe-awˇ ehˇ-eu, "Haw-awˬ. Tsawˇ haˬ heu deuˬ ngaˬ ma hawˇ-eu ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ ma. 35 Miˬyehˇ nui ma tsaˬ-eu jeˬ k'aˇ mˇ-eu tawˇ ha deuˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ, ngaˬ-euˬ dmˇ ma hawˇ-eu ngaˬ-euˬ aˬ ma ma."

Maˬkuˆ 4

1 Lah lah dzeˇ, Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ mehˬ paˇ tsoˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ uiˬ le-euˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ myaˬ dui dui-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ lawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ-awˇ nuiˇ-euˬ meh. Lawˬ k'oeˇ laˇ lah k'oeˇ taˆ jaˆ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ lah lah dzeˇ yaw ̭ lu ̭-eu meh. 2 Aˬ yaw ̭ yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'awˬ mya jeˬ heu lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 3 "Naˇ haˬ sheˇ. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ siˬ yoeˬ sehˬ-iˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ siˬ yoeˬ sehˬ ngeh, siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ gaˇ ma-ahˇ ga-iˇ-awˇ, aˇ jiˇ oe-awˇ g'oˆ dzaˬ jiˇ-euˬ meh. 5 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, miˇ tsaˬ baˬ-eu k'aˬ lo lo yaˇ-ahˇ ga-iˇ-awˇ, miˇ tsaˬ yaw baˬ miˇ neh aˇ ji ji doˆ laˇ-eu yaw kawˇ meh. 6 Ehˇ k'aw ̭, nahˇ ma doˆ laˇ-awˇ, aˇ ji k'oeˇ deuˬ-ahˇ law ̭ zaw ngeh, ciˇ ka maˬ na ̭-eu miˇ neh, nyoeˬ-iˇ koˆ-iˇ-euˬ meh. 7 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ gah gah yaˇ-ahˇ ga-iˇ-awˇ, aˬ gah baw duˆ neh bi uˆ tehˬ-euˬ miˇ neh, cehˇnmˇ maˬ nmˇ le nya-a. 8 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, miˇ tsaˬ miˇ muiˬ muiˬ gaˇ ga-iˇ-awˇ, aˇ ji ji laˇ mehˇ laˇ-awˇ, loˆ dui dui le-euˬ miˇ neh, smˬ tseˇ bymˇ, ko ̭ tseˇ bymˇ, tiˬ yaˇ bymˇ za le-euˬ meh. 9 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naˬ bawˇ k'aˇ tso ̭-eu deuˬ naˇ haˬ-awˬ." 10 Yeˬ suˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ jawˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ nehˬ-ehˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, yaw jeˬ ma jeˬ ja mehˬ-euˬ gaˇ kawˆ dawˬ tsui ̭ naˇ haˬ laˇ-euˬ meh. 11 Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ maˬ g'oˆ siˬ maˬ g'oˆ shaw nya-eu za ̭ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ g'oˆ shaw nya-eu tsawˇ gahˇ, naw ma ̭-ahˇ bi ̭ taˬ g'aˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, la ̭ nyiˇ paw-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ-aˬ, k'aˇ mehˬ nehˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, yaw jeˬ ma jeˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ teh ̭-ehˇ pyeu ̭-awˇ, dawˬ tsui ̭ maˬ siˬ nya-a. 12 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, 'Mawˇ-euˬ nui paw mawˇ k'aw ̭, yaw ̭ ma ̭ maˬ siˬ nya-ehˇ; gaˬ-euˬ nui paw gaˬ k'aw ̭, yaw ̭ ma ̭ maˬ g'oˆ shaw-a. Mawˇ-euˬ siˬ duˬ leˇ-awˇ, gaˬ-euˬ g'oˆ shaw nmˇ-aˬ, Miˬyehˇ jawˇ paw pyawˇ-awˇ, yaw ̭ ma ̭ g'o ̭ k'o ̭ leˇ-awˇ, yaw ̭ ma ̭-euˬ iˬ baˇ-ahˇ, Miˬyehˇ pyehˬ nehˬ teh ̭-a."' 13 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ naw ma ̭-ahˇ maˬ g'oˆ shaw laˇ nya loˇ. Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, yaw jeˬ ma jeˬ k'aˇ ja mehˬ-euˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ g'oˆ shaw nya nmˇ. 14 Siˬ yoeˬ sehˬ-eu g'aˬ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ sehˬ-euˬ meh. 15 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, gaˇ ma-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ-ahˇ duˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ nehˬ-ehˇ, neh ̭ Saˬdaˬ oe-awˇ g'oˆ dzeh-euˬ meh. 16 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, k'aˬ lo lo yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ-ahˇ duˇ-eu meh. Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya gaˬ-euˬ nehˬ-ehˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ ha geu ̭-euˬ meh. 17 Ehˇ k'aw ̭, ciˇ ka maˬ na ̭-eu miˇ neh, g'awˬ myahˇ ni maˬ gmˬ-a. K'oeˇ miˇ neh, Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ ha geu ̭-euˬ baˬ da neh shaˬ-eu zahˬ-eu jeˬ hawˇ-eu k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ ngeh, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ coˬ-iˇ-eu meh. 18 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ gah gah yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ-ahˇ duˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ meh. 19 Ehˇ k'aw ̭, yaw deh ̭ deh ̭-eu gaˇ kawˆ k'ahˬ lahˇ-eu jeˬ, pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ gaˬ-eu jeˬ hawˇ-eu, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ nui k'ahˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ keuˆ le teuˇ le ngeh, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ-ahˇ uˆ tehˬ-awˇ, aˇ siˬ maˬ siˬ le nya-a. 20 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, miˇ tsaˬ miˇ muiˬ muiˬ gaˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ-ahˇ duˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ ya gaˬ-awˇ ha geu ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, aˇ siˬ siˬ le-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ smˬ tseˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ ko ̭ tseˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ tiˬ yaˇ bymˇ siˬ le-eu meh." 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tsiˇ k'mˬ do ̭-awˇ k'aˆ puˬ mo ̭ tsahˬ-eu tsawˇ ha jawˇ teh ̭-a loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, ja ciˬ uˬ moˆ ciˬ ahˇ taˬ teh ̭-a loˇ. 22 K'aˇ za ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ bya cehˆ ni g'eh gaˇ yuˇ doˆ la ̭-awˇ, k'aˇ dehˬ kaˬ taˬ-euˬ yaw jeˬ na lu ̭ bya cehˆ ni pah dzeh nehˬ teh ̭-a. 23 Naˬ bawˇ k'aˇ tso ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ naˇ haˬ-awˬ." 24 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "K'aˇ ya gaˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ noeˬ gahˇ-awˇ naˇ haˬ geu ̭-awˬ. Naw ma ̭ neh aˬ cawˬ-ahˇ k'aˇ jahˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ jahˇ k'o ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. K'oeˇ naˆ maˬ tseˇ k'aw ̭, naw ma ̭-ahˇ paˇ jahˇ k'o ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 25 Jaˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ paˇ bi ̭ lahˬ nehˬ-awˇ, maˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ- ahˇ-aˬ, maˬ jaˆ k'aˇ jaˆ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ yuˇ jiˇ nehˬ teh ̭-a." 26 Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ-eu meh. "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-aˬ, heu gaˇ duˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ deh yaˇ-ahˇ siˬ yoeˬ sehˬ-euˬ meh. 27 Ci ̭ le naˇ yu ̭, bya laˇ naˇ tuˇ tuˇ-ehˇ jawˇ lu ̭ ngeh, siˬ yoeˬ k'oeˇ aˇ ji ji laˇ-awˇ huiˬ laˇ lu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ joˆ-ehˇ ji laˇ-awˇ huiˬ laˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ maˬ siˬ nya-a. 28 Miˇ tsaˬ neh aˇ bawˬ bi mehˇ laˇ-awˇ, cehˇ nmˇ bi nmˇ le-eu meh. Yaw beh g'o doˆ doˆ laˇ-awˇ, cehˇ nmˇ nmˇ le g'aˬ ngeh, cehˇ siˬ maˇ le-awˇ, ga g'm-iˇ-eu meh. 29 Cehˇ myah laˇngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ yehˬ k'o ̭ yuˇ-awˇ cehˇ yehˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, cehˇ yehˬ yamˬ tsaˬ laˇ-euˬ meh." 30 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ aˬ jeˬ-ahˇ shaˇ cehˆ haw paˬ nga. Yaw jeˬ ma jeˬ aˬ geu hmˬ-ahˇ g'oe-awˇ jaˬ mehˬ paˬ nga. 31 Miˬyehˇ Miˬk'ahˬ-aˬ, g'awˬ pa ̭ aˇ nuiˆ -ahˇ duˇ-eu meh. G'awˬ pa ̭ aˇ nuiˆ k'oeˇ-ahˇ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ sehˬ ngeh, siˬ yoeˬ nuiˆ yoeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 32 Ehˇ k'aw ̭, deh ̭ laˇ mehˇ laˇ ngeh, sahˬ lahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu meh. Uˬ pyaˬ uˬ la ̭ sahˇ laˇ-awˇ, k'oeˇ taˆ zaw-eu aˇ jiˇ deuˬ naˇ shmˇ la ̭ k'oeˇ bahˬ bahˬ le-eu meh." 33 Yeˬsuˇ-aˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aˇ g'oˆ shaw nya gaˇ keuˆ ni Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 34 Yaw jeˬ ma jeˬ maˬ ja ni maˬ mehˬ nehˬ-a. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ teh ̭-ehˇ jawˇ ngeh, gaˇ kawˆ koeˇ deuˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ dawˬ tawˆ lu ̭, yaw muiˬ paˬ-ehˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. 35 K'oeˇ ngeh nah uˬ ci ̭ uˬ taw paw, "Lah nui baˬ-ahˇ tsehˆ-iˇ kaˇ-euˇ" lehˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 36 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ g'awˬ-iˇ-awˇ, yeˬsuˇ nuiˇ lu ̭-eu lawˬ k'oeˇ laˇ la ̭ k'oeˇ zaˬ lahˇ deuˬ uˇ-i-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ sheuˬ-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. Lawˬ nui deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ iˇ-euˬ meh. 37 Ja pyuˬ ni jaˬ lehˇ lehˇ ma baw laˇ-awˇ, iˇ luˆ yaw k'aˆ-ehˇ dzeh-eu miˇ neh, lawˬ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ dahˬ byah laˇ lu ̭-eu meh. 38 Yeˬsuˇ-aˬ, lawˬ-euˬ naˇ k'ah paw uˬ g'mˬ g'mˬ-awˇ yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ meh. Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ laˆ noeˬ-awˇ, "Saˬ laˬ-oˇ, nga ma ̭ shiˇ jiˇ-eu keuˆ laˇ-euˬ nawˬ-ahˇ k'ahˬ maˬ lahˇ nya loˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 39 Yeˬsuˇ tuˇ laˇ-awˇ, jaˬ lehˇ-ahˇ "Ciˬ cuˇ ni jawˇ-awˬ" lehˇ dehˬ-awˇ, iˇ luˆ-ahˇ "Naˬ leˇ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ ngeh, jaˬ lehˇ lehˇ ma baw-eu naˬ leˇ-awˇ, ciˬ cuˇ ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 40 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ teu naˆ naˆ-ehˇ guˆ-eu nya. Jah-eu nui ma maˬ ahˇ te siˬ loˇ." 41 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ guˆ dui dui-iˇ-awˇ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ nga. Jaˬ lehˇ hawˇ-eu iˇ luˆ-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ naˇ haˬ-eu nga laˬ."

Maˬkuˆ 5

1 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ, Gaˬliˬlehˇ lah nui baˬ paw jaˆ-eu Geˬlaˬsaˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ keuˆ-euˬ meh. 2 Yeˬsuˇ lawˬ-euˬ la ̭ nyiˇ doˆ le-euˬ nehˬ-ehˇ, lmˬ bymˇ lo k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu doˆ le-euˬ neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ tahˬ puˬ-euˬ meh. 3 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ lmˬ bymˇ lo k'ahˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ jawˇ-awˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ yaw ̭-ahˇ shmˇ caˆ maˬ pa ̭ taw ̭ zi ̭ nya-a. 4 Aˬ yaw ̭-ahˇ shmˇ caˆ neh kuiˇ cu ̭ la ̭ cu ̭ g'awˬ mya poˆ cu ̭-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, yawˬ poˆ na lu ̭ shmˇ caˆ k'oeˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ teuˆ tsehˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ g'aˬ k'aˆ dui dui-awˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ laˆ yah nya-a. 5 Uˬ ci ̭ nah g'ahˇ maˬ ehˇ, lmˬ bymˇ hawˇ-eu gawˬ jawˬ doe ni guˇ guˇ-ehˇ cah-awˇ, k'aˬ lo lo ceh neh yawˬ ha-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ kahˬ paˆ kahˬ shaˆ-eu meh. 6 Aˬ yaw ̭ ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ neh Yeˬsuˇ-ahˇ haw mawˇ-awˇ, Yeˬsuˇ mehˬ shi cehˆ g'eh-awˇ pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-euˬ meh. 7 K'oeˇ naˇ, yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Dawˬ tawˆ k'oeˇ taˆ Huiˬ dui dui-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ. Nawˇ ngaˬ-ahˇ aˬ jeˬ ta ̭ te. Ngaˬ-ahˇ taˬ k'ehˬ nehˬ la ̭ lehˇ, Miˬyehˇ mehˬ shi nawˬ-ahˇ ngaˇ shaˇ-eu ma." 8 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, "Neh ̭ yaw jaw ̭-oˇ, tsawˇ haˬ heu g'aˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ le-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 9 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ aˬ joˆ-ehˇ myahˇ teˬ." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Nga ma ̭ yaw myaˬ miˇ neh, 'Yehˇyehˇma ̭' lehˇ myahˇ-euˬ ma." 10 K'oeˇ naˇ, neh ̭ yaw jaw ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-euˬ la ̭ nyiˇ maˬ bi teh dzeh-eu g'aˇ duˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ shaˇ dui dui-eu meh. 11 Aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ-eu gawˬ jawˬ baˬ g'a-ahˇ, myaˬ dui dui-eu aˬ za ̭ tiˬ ma ̭ gaˆ lu ̭-eu meh. 12 "Nga ma ̭-ahˇ aˬ za ̭ k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ bi uˇ-iˇ la ̭" lehˇ, neh ̭ yaw jaw ̭ k'oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-euˬ meh. 13 Neh ̭ yaw jaw ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ pyehˬ doˆ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ doˆ-iˇ-awˇ, aˬ za ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ uˇ-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh jawˇ, nyiˬ heˇ mawˇ ehˇ g'aˬ ni byah-eu aˬ za ̭ za ̭ ma ̭ k'oeˇ ma ̭, gawˬ jawˬ baˬ g'a yaw shaˬ-ahˇ sehˇ ka g'eh-awˇ, lah-ahˇ ga pu ̭ seh ̭ jiˇ-euˬ meh. 14 Aˬ za ̭ bo lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ cehˆ k'o ̭ g'eh-awˇ, meuˬ doe ni pu doe ni, gaˇ kawˆ k'oeˇ ja byah-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ-ahˇ haw duˬ-eu lehˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni laˇ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ keuˆ ngeh, yaw beh neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ paˇ muiˬ k'o ̭ laˇ-awˇ, mehˬ tsoeˬ yaw muiˬ-ehˇ dm-awˇ nuiˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-awˇ, guˆ dui dui-iˇ-euˬ meh. 16 K'oeˇ gaˇ k'aˇ ya mawˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, aˬ za ̭ k'oeˇ deuˬ aˬ joˆ-ehˇ g'eh-euˬ gaˇ kawˆ, aˬ cawˬ-ahˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. 17 K'oeˬ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ nehˬ la ̭ lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-euˬ meh. 18 Yeˬsuˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ lu ̭ ngeh, neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Ngaˬ-ahˇ nawˬ nehˬ-ehˇ bi jawˇ le la ̭." 19 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Iˇ kahˇ-ahˇ nawˬ-euˬ tsawˇ jeuˬ tsawˇ ca jawˇ gaˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ aˇ naˆ ni mˇ nehˬ la ̭-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, nawˬ-ahˇ aˇ naˆ ni g'awˬ shaˬ gaˬ-euˬ gaˇ kawˆ dzawˇ nehˬ-iˇ-awˬ." 20 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ Meuˬ tseˇ meuˬ miˇ k'ahˬ lehˇ kuˇ-eu miˇ k'ahˬ doe ni iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ Yeˬsuˇ aˇ naˆ ni mˇ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ ja mehˬ-iˇ-euˬ meh. Gaˇ kawˆ k'oeˇ k'aˇ yaˬ gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 21 Lah nui baˬ paw Yeˬsuˇ paˇ g'o ̭ tsehˆ-iˇ-euˬ meh. Lah lah dzeˇ, aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma uiˬ le-euˬ meh. 22 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ lu ̭-eu Yaˬiˇluˆ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ oe-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ pah aˬ yaw ̭ awˆ byaˆ-euˬ meh. 23 Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ shaˇ dui dui-awˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ buˇ shiˇ taw tehˬ ni naˇ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ jawˇ saˇ doˆ laˇ-awˇ yaw deh ̭ ya deh ̭ ni, aˬ yaw ̭ koeˇ taˆ nawˬ-euˬ aˬ la ̭ tiˬ poˆ ba ̭ daˆ nehˬ laˇ-awˬ." 24 K'oeˇ ngeh, Yaˬiˇluˆ-euˬ mehˬ nah Yeˬsuˇ caw teh g'eh-euˬ meh. Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ myaˬ dui dui-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ tiˬ jawˬ tsawˇ haˬ maˬ tahˬ paˆ coeˇ ni cah lu ̭-eu meh. 25 Tseˇ nyi ̭ k'o ̭ keuˆ ni shiˬ doˆ-eu naˇ gawˇ-ahˇ maˬ tsehˆ leˇ ni ya daˬ lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. 26 Jaˇˆ g'aˬ laˆ saˆ-eu saˬ laˬ g'oˬ g'awˬ mya g'aˬ neh bi laˆ saˆ-awˇ, k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ dzeh-awˇ laˆ saˆ jiˇ-euˬ k'aw ̭, maˬ taˬ leˇ-eu uˬ ta ̭, paˇ naˇ dzehˬ laˇ-euˬ meh. 27 Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ya gaˬ taˬ-euˬ miˇ neh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ yaw kaˬ-ahˇ Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh miˇ leˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ meh. 28 "Aˬ yaw ̭-euˬ pehˇ k'ahˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ ngaˇ ya toeˬ ciˆ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ naˇ gawˇ heu taˬ leˇ ma" lehˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu meh. 29 Yeˬsuˇ-euˬ pehˇ k'ahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ toeˬ ciˆ-euˬ nehˬ-ehˇ, aˬ yaw ̭ shiˬ doˆ lu ̭-eu tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ tsiˇ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ, g'awˇ mawˇ la ̭ k'oeˇ siˬ duˬ leˇ-euˬ meh. 30 Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu naˇ gawˇ bi taˬ leˇ-eu baoˬ doˆ-iˇ-euˬ aˬ yaw ̭-ahˇ siˬ leˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma g'ahˇ ceh naˇ k'ah paw zeuˆ pyawˇ-awˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬpehˇ k'ahˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ aˬ suˇ g'aˬ-a." 31 Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu myaˆ myaˆ-ehˇ nawˇ jawˇ gaˇ tah uˇ laˇ lu ̭-eu nawˇ mawˇ lu ̭ k'aw ̭, nawˬ-euˬ pehˇ k'ahˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ aˬ suˇ g'aˬ-a lehˇ, aˬ joˆ-ehˇ paˇ naˇ haˬ te." 32 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ pehˇ k'ahˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ g'aˬ-ahˇ ya mawˇ ni, Yeˬsuˇ jawˬ jawˬ-ehˇ haw-euˬ meh. 33 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ siˬ leˇ-euˬ lo ̭-ehˇ, guˆ-awˇ yaw dzuˬ dzuˬ-eu la ̭ k'oeˇ doˆ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh ga byaˆ-awˇ, gaˇ kawˆ dawˬ tawˆ lu ̭ dawˇ coe ni ehˇ doˆ nehˬ-euˬ meh. 34 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇnehˬ-eu, "Ngaˬ buˇ-oˇ. Nawˬ-euˬ jah-eu nui ma nawˬ-ahˇ bi taˬ leˇ-euˬ meh. Nui ma saˇ lehˆ ni g'o ̭-iˇ-awˬ. Nawˬ-euˬ naˇ gawˇ teu tiˬ jawˇ-iˬ maˬ paˇ naˇ poˆ laˇ-aˇ." 35 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ lu ̭ ngeh, Yaˬiˇluˆ-euˬ nymˇ-ahˇ neh tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ laˇ-awˇ, "Nawˬ buˇ shiˇ tsehˆ g'aˬ-euˬ meh. Saˬ laˬ-ahˇ taˬ paˇ laˆ bahˬ hawˇ-awˬ" lehˇ, Yaˬiˇluˆ-ahˇ ehˇ gaˬ laˇ-euˬ meh. 36 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ maˬ naˇ haˬ ni, "K'ahˬ taˬ lahˇ. Jah-eu nui ma ahˇ naˇ g'aˬ-aˇ" lehˇ, Yaˬiˇluˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 37 K'oeˇ naˇ, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu, Yaˬkoˆ, Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ cawˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ yaw ̭ mehˬ nah maˬ bi caw teh laˇ ni bi jawˇ ya ̭-euˬ meh. 38 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ lu ̭-eu Yaˬiˇluˆ-euˬ nymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ keuˆ ngeh, tsawˇ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ bahˬ g'a law ̭ g'a lu ̭ gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ-euˬ meh. 39 Yeˬsuˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-awˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ bahˬ g'aˬ lu ̭ te. Zaˬ heu g'aˬ shiˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ meh." 40 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ uiˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Yeˬsuˇ teh doˆ jiˇ-awˇ, zaˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ aˬ ma hawˇ-eu, zaˬ lahˇ k'oeˇ smˇ g'aˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ sheuˬ-awˇ, zaˬ k'oeˇ g'aˬ ba ̭ taˬ-euˬ lawˆ-ahˇ uˇ leˇ-euˬ meh. 41 Aˬ buˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ aˬ la ̭-ahˇ Yeˬsuˇ nyeh ̭ tehˬ-awˇ, "Daˬ liˇ daˬ guˇ miˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Dawˬ tsui ̭-aˬ, "Aˬ buˇ zaˬ-oˇ, tuˇ-awˬ lehˇ ngaˇ nawˬ-ahˇ ehˇ-eu ma" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 42 Aˬ buˇ k'oeˇ g'aˬ ja pyuˬ ni tuˇ laˇ-awˇ, gaˇ ma cah-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˇ k'o ̭ tseˇ nyi ̭ k'o ̭ byah-eu meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ leˇ jiˇ-euˬ meh. 43 Gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ cawˬ maˬ bi siˬ ni yahˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, "Aˬ buˇ-ahˇ tiˬ jeˬ paˬ bi dzaˬ-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.

Maˬkuˆ 6

1 Yeˬsuˇ k'oeˇ gaˇ neh doˆ le-awˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ mehˬ nah caw teh k'o ̭ le ̭-euˬ meh. 2 Jawˇ nah ngeh nah, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ mehˬ-euˬ tsoˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ mehˬ gaˇ tsoˆ gaˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇhaˬ g'awˬ mya ni zahˬ dui dui leˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Tsawˇ ha heu g'aˬ teu lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ aˬ gaˇ laˬ-iˇ-euˬ nga. Aˬ yaw ̭-ahˇ bi ̭ taˬ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ teu, aˬ geu jeˬ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ nga. Aˇ naˆ naˆ-ehˇ g'eh-eu zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ aˬ yaw ̭ mˇ doˆ la ̭ nya-eu nga. 3 Tsawˇ haˬ heu g'aˬ Maˬliˇ-euˬ aˬ li la ̭ saˇ maˇ k'oeˇ g'aˬ maˬ ngeuˇ nga loˇ. Yaˬkoˆ, Yoˇsehˆ, Yuˇdaˆ, Siˇmoˬ aˬ ha mehˇ nmˇ-euˬ aˇ doˆ maˬ ngeuˇ nga loˇ. Aˬ yaw ̭-euˬ dmˇ ma deuˬ aˬ dui ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭ meh tawˇ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ myaˆ naˆ-awˇ bye-eu meh. 4 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ yawˬ gaˇ na lu ̭ aˬ cawˬ taˬ huiˬ nehˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ jawˇ k'ahˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ hawˇ-eu, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ taˬ huiˬ-a." 5 K'oeˇ gaˇ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ aˬ yaw ̭ maˬ mˇ mehˬ nya-a. Naˇ-eu gawˇ-eu tsawˇ haˬ heu myaˆ g'aˬ k'oeˇ taˆ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ nehˬ-awˇ bi taˬ leˇ-euˬ jeˬ jahˇ nehˬ nya-euˬ teh ̭ meh. 6 Tsawˇ ha koeˇ deuˬ jah-eu nui ma maˬ ahˇ gaˇ aˬ yaw ̭ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, k'oeˇ gaˇ jaˆ-eu pu deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ-awˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 7 G'aˬ k'ehˇ tseˇ nyi ̭ g'a-ahˇ aˬ yaw ̭ kuˇ uiˬ-awˇ, nyiˬ g'aˬ-euˬ tiˬ muˇ muˇ muˇ-ehˇ bi iˇ-euˬ meh. Neh ̭ yaw jaw ̭-ahˇ teh doˆ nya-eu baoˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ gaˇ ma doˆ-iˇ ngeh, gawˬ yoeˬ maˬ ngeuˇ naˇ nui jeˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ yuˇ ni iˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. Kaˬ muˇ maˬ hehˇ g'eh-ehˇ, pehˇ tahˬ maˬ pi-eu uˬ ta ̭, jo ̭ pa ̭-ahˇ pyuˇ maˬ dawˆ ahˇ ni, 9 sehˬ nawˆ teh ̭-ehˇ nawˬ-awˇ, pehˇ k'ahˬ dzeˇ paˇ maˬ yuˇ ni iˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 10 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ nymˇ tiˬ nymˇ-ahˇ nymˇ daˆ daˆ leˇ shaw naˇ, jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ k'aˇ jawˇ k'oeˇ keuˆ ni, nymˇ daˆ taˬ daˆ paˇ. 11 Naw ma ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭-ehˇ, naw ma ̭ mehˬ gaˇ maˬ naˇ haˬ maw ̭-eu jawˇ duˬ-ahˇ naw ma ̭ iˇ zaˬ naˇ, naw ma ̭ doˆ-iˇ ngeh, aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ-ahˇ leh ̭-eu k'aˬ lehˇ sawˆ k'aˇ nehˬ ya ̭-awˬ. K'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ yaw lehˬ siˬ leˇ ni mˇ-eu saˇ kiˇ meh." 12 K'oeˇnaˇ, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ iˬ baˇ bi noeˬ poˆ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ-awˇ dawˬ mehˬ mehˬ-iˇ-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ̭ g'awˬ mya ni teh doˆ-awˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ tsiˇ leh ̭-awˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 14 Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ sahˬ paˬ Heˬloˆ ya gaˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ yawˬ gaˇ na lu ̭ gaˬ doe-iˇ lu ̭-eu meh. "Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ ngaˇ. K'oeˇ miˇ neh, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ heu deuˬ mˇ nya-eu baoˬ aˬ yaw ̭ jaˆ-eu ngaˇ" lehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu meh. 15 Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ Eˇliˇyaˆ nga lehˇ ehˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Aˇ hu ba Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ duˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ ngaˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 16 Gaˇ kawˆ k'oeˇ sahˬ paˬ Heˬloˆ ya gaˬ ngeh, "Aˬ yaw ̭-aˬ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ k'oeˇ g'aˬ ngaˇ. Aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ ngaˬ neh toˆ tsehˆ-euˬ k'aw ̭, paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ ngaˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 17 Heˬloˆ-aˬ, yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ tsi tsi ni g'eh-eu Piˇliˇpuˆ-euˬ miˬ zaˬ Heˬloˇdiˇ-ahˇ sheuˬ-euˬ meh. Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ baˬ da neh, Yoˇhaˬ-ahˇ pa ̭-awˇ tawˬ-ahˇ bi dawˆ-eu g'aˇ duˬ, Heˬloˆ neh dawˬ bi ̭-euˬ meh. 18 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ tsi tsi ni g'eh-eu g'aˬ-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ sheuˬ-eu maˬ tsaˬ-a lehˇ, Yoˇhaˬ neh Heˬloˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 19 K'oeˇ miˇ neh, Yoˇhaˬ-ahˇ Heˬloˇdiˇ muiˇ dui dui-awˇ, seh ̭ maw ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Heˬloˆ-ahˇ maˬ laˆ tawˆ nya-eu miˇ neh, maˬ seh ̭ nya-ehˇ jawˇ-euˬ meh. 20 Heˬloˆ-aˬ, Yoˇhaˬ-ahˇ guˆ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ-aˬ, muiˬ-eu shawˇ-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu meh lehˇ, aˬ yaw ̭ siˬ nya-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, maˬ bi ca laˇ ni haw piˇ nehˬ lu ̭-eu meh. Yoˇhaˬ-euˬ dawˬ k'aˇ ya gaˬ ngeh aˬ yaw ̭ nui ma maˬ saˇ k'aw ̭, Yoˇhaˬ mehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ maw ̭-eu nui ma ahˇ-eu meh. 21 Aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh, Heˬloˇdiˇ Yoˇhaˬ-ahˇ seh ̭-eu yeh ̭ laˇ-euˬ meh. K'oeˇ-aˬ, Heˬloˆ deh ̭ le-euˬ aˇ nah-ahˇ noeˬ keuˆ-eu bawˬ-iˬ jahˇ ngeh nah meh. K'oeˇ ngeh nah, sahˬ paˬ sahˬ ma geu ̭ lu ̭-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ, guiˇ guiˇ ma ̭ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ hawˇ-eu, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ jaˆ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-ahˇ hawˬ byawˇ lawˇ nehˬ-euˬ meh. 22 Heˬloˇdiˇ-euˬ aˬ buˇ uˇ laˇ-awˇ gaˇ nyeh nyeh mehˬ gaˇ, Heˬloˆ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ daˬ yah k'oeˇ deuˬ nui k'ahˇ shiˇ dui dui-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ-ahˇ sahˬ paˬ Heˬloˆ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ k'aˇ shaˇ maw ̭-eu jeˬ shaˇ-awˬ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ bi ̭ ma." 23 Aˬ yaw ̭ kamˬ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ k'aˇ shaˇ-eu jeˬ bi ̭ ma lehˇ ngaˇ kamˬ-eu ma. Ngaˬ-euˬ miˇ k'ahˬ tiˬ paˆ paˆ nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ k'aw ̭, ngaˇ paˆ nehˬ ma." 24 K'oeˇ ngeh, a buˇ k'oeˇ buˇ doˆ-iˇ-awˇ, "Ngaˇ aˬ geu jeˬ ya shaˇ nmˇ" lehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma-ahˇ naˇ haˬ-euˬ meh. Aˬ ma g'aˬ ehˇ-eu, "Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ uˬ duˬ shaˇ-awˬ." 25 Aˬ buˇ k'oeˇ buˇ sahˬ paˬ Heˬloˆ jawˇ gaˇ yaw kawˇ-ehˇ paˇ g'o ̭ leˇ-awˇ ehˇ-eu, "Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ uˬ duˬ, k'mˬ maˬ sehˇ byehˇ-ahˇ dawˆ ahˇ-awˇ, nymˬ-mˇ heu gaˇ bi ̭ la ̭ gaˇ geu ̭ maw ̭-eu ma." 26 Dawˬ k'oeˇ dawˬ baˬ da neh sahˬ paˬ Heˬloˆ noeˬ shaˬ dui dui-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, daˬ yah k'oeˇ myaˆ ni g'eh-eu mehˬ shi aˬ yaw ̭ kamˬ tsehˆ g'aˬ-euˬ miˇ neh, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ k'aˇ ehˇ-eu lo ̭-ehˇ maˬ jahˇ nehˬ-ehˇ maˬ g'eh nya-a. 27 K'oeˇ miˇ neh, k'oeˇ gaˇ lo ̭ lu ̭-eu yehˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ yaw kawˇ-ehˇ k'ehˇ g'eh-awˇ, Yoˇhaˬ-euˬ uˬ duˬ yuˇ la ̭-eu g'aˇ duˬ dawˬ bi ̭-euˬ meh. Yehˇ k'oeˇ g'aˬ tawˬ-ahˇ iˇ-awˇ, Yoˇhaˬ-euˬ uˬ duˬ coeˇ tsehˆ-euˬ meh. 28 K'oeˇ naˇ, k'mˬ maˬ sehˇ byehˇ-ahˇ dawˆ ahˇ-awˇ, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ-ahˇ ciˬ nehˬ laˇ-awˇ, aˬ buˇ k'oeˇ neh aˬ ma g'aˬ-ahˇ paˇ ciˬ ha nehˬ-iˇ-euˬ meh. 29 Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ ba ̭ k'o ̭ laˬ le-awˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ ba ̭ pahˬ nehˬ-euˬ meh. 30 G'aˬ k'ehˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ paˇ g'o ̭ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mˇ ya ̭ shaˇ ya ̭-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, mehˬ ya ̭ tsoˆ ya ̭-euˬ gaˇ kawˆ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 31 Tsawˇ haˬ laˇ-eu maˬ tsehˆ leˇ-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ g'aˬ k'ehˇ deuˬ hawˬ dzaˬ-eu maˬ dah-a. K'oeˇ miˇ neh, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ dui ma ̭ teh ̭-ehˇ ciˬ cuˇ ni g'eh-eu jawˇ duˬ-ahˇ iˇ-awˇ, g'aˬ naˬ naˬ-iˇ kaˇ-euˇ." 32 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ teh ̭-ehˇ lawˬ dziˬ-awˇ, ciˬ cuˇ ni g'eh-eu jawˇ duˬ-ahˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. 33 Aˬ yaw ̭ ma ̭ doˇ-iˇ lu ̭ gaˇ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni mawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ haw siˬ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, meuˬ yawˬ meuˬ na lu ̭-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ hu dahˇ taˆ paw neh cehˆ-awˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu g'aˬ k'ehˇ deuˬ-euˬ jeˬ hu cehˆ keuˆ-awˇ jawˇ-eu meh. 34 Yeˬsuˇ lawˬ la ̭ nyiˇ doˆ le-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ ya mawˇ ngeh, g'awˬ shaˬ haw gaˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˇ bo-eu g'aˬ maˬ jawˇ-eu yawˇ yawˇ ma ̭-ahˇ duˇ-eu meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'awˬ mya jeˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 35 Uˬ ci ̭ uˬ taw taw le ngeh, g'aˬ k'ehˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Uˬ ci ̭ ci ̭ le shaw-iˬ ngaˇ. K'oeˇ uˬ ta ̭, jawˇ duˬ heu tsahˇ-aˬ, pu-ahˇ gaˇ mahˇ kaˬ-eu jawˇ duˬ tiˬ tsahˇ meh. 36 Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ pyehˬ nehˬ-awˇ, dawˬ peh jaˆ-eu pu doe ni, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ bi poˆ zeuˇ dzaˬ-iˇ-eu maˬ tsaˬ-a loˇ." 37 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ jeˬ paˬ bi dzaˬ-awˬ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ bi dzaˬ-eu g'aˇ duˬ, pyuˇ mehˇ byaˆ nyiˬ yaˇ byaˆ poeˬ kaˬ muˇ zeuˇ laˬ-iˇ-awˬ loˇ." 38 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ kaˬ muˇ aˇ myaˆ yaˆ ahˇ te. Tiˬ poˆ haw-iˇ sheˇ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ poˆ haw-iˇ-awˇ ehˇ-eu, "Kaˬ muˇ ngaˬ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ nyiˬ mawˇ ahˇ-eu teh ̭ nga." 39 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ daˬ zawˬ deh k'oeˇ taˆ aˇ muˇ biˇ-awˇ bi nuiˇ-eu g'aˇ duˬ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 40 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ tiˬ yaˇ g'aˬ aˇ muˇ, ngaˬ tseˇ g'aˬ aˇ muˇ lehˇ muˇ muˇ-ehˇ nuiˇ-euˬ meh. 41 K'oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k'oeˇ ngaˬ siˬ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ k'oeˇ nyiˬ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ yuˇ-awˇ, mˬ paw g'awˇ leuˇ-awˇ Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ kaˬ muˇ ngawˬ pyehˬ-awˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ bi ̭ nehˬ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. Ngaˬ shaˬ k'oeˇ nyiˬ mawˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ bi biˇ o ̭ nehˬ-euˬ meh. 42 Tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ tiˬ dehˆ ya dzaˬ-euˬ meh. 43 Maˬ dzaˬ jiˇ coeˇ-ehˇ dzehˬ laˇ taˬ-euˬ kaˬ muˇ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ g'aˬ k'ehˇ deuˬ g'oˆ uiˬ ngeh, k'aˆ puˬ tseˇ nyi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh. 44 Dzaˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, ngaˬ heˇ g'aˬ byah-eu meh. 45 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi g'o ̭-iˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ tiˬ poˆ tehˬ-ehˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ bi uˇ-iˇ-awˇ, lah nui baˬ-ahˇ jaˆ-eu Behˬdzeˇdaˬ meuˬ-ahˇ bi iˇ tawˬ-euˬ meh. 46 Aˬ yaw ̭ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ g'awˬ-iˇ g'aˬ-awˇ, gawˬ jawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ leˇ-eu lehˇ le-euˬ meh. 47 Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, lawˬ k'oeˇ laˇ lah g'ahˇ ceh iˇ keuˆ-awˇ, Yeˬsuˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ dahˇ taˆ jawˇ ya ̭-euˬ meh. 48 Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ jaˬ lehˇ-ahˇ ciˬ daˬ-awˇ lawˬ ya heu-eu baˬ da neh, g'aˬ doeˇ doeˇ dui dui gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. Ya poeˇ doeˇ taw paw naˬ liˬ smˇ la ̭ dzehˬ-iˇ ngeh, aˬ yaw ̭ iˇ cu ̭ k'oeˇ taˆ gaˇ ma cah cah-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ oe-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ iˇ dzeuˇ-eu lehˇ g'eh-eu meh. 49 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ iˇ cu ̭ k'oeˇ taˆ cah lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ mawˇ-awˇ, shaˆ shiˇ neh ̭ nga lehˇ noeˬ-awˇ guˇ-euˬ meh. 50 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yawˬ g'aˬ na lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ-awˇ, guˆ dui dui-iˇ-euˬ meh. "Taˬ guˆ. Nui ma taˬ baˬ. Ngaˇ ma" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 51 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dziˬ lu ̭-eu lawˬ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ uˇ-iˇ ngeh, jaˬ lehˇ baw-eu naˬ leˇ-euˬ meh. Zaˬ lahˇ deuˬ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 52 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ ngaˬ heˇ g'aˬ-ahˇ bi dzaˬ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ noeˬ maˬ doˆ-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma ka ̭ duiˬ ni g'eh-eu meh. 53 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lah tsehˆ doˆ-awˇ, Geˬneˬsaˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, lawˬ pa ̭ taw ̭ ya ̭-euˬ meh. 54 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lawˬ la ̭ nyiˇ doˆ-iˇ-euˬ nehˬ-ehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ cawˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ haw siˬ-euˬ meh. 55 Aˬ yaw ̭ ma ̭ miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ coeˬ doe-awˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ seuˆ yo ̭ k'oeˇ taˆ bi yu ̭-awˇ, Yeˬsuˇ jawˇ meh lehˇ k'aˇ ya gaˬ gaˇ ba ̭ ha laˇ-euˬ meh. 56 Pu doe ni, meuˬ doe ni, yaˇ k'ahˬ yaˇ lahˬ doe ni, Yeˬsuˇ k'aˇ iˇ k'aˇ laˇ doˆ gaˇ, lehˆ lehˆ tsmˇ tsawˇ haˬ uiˬ leˇ duˬ-ahˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ ba ̭ taˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ k'aw ̭ bi toeˬ ciˆ la ̭-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ shaˇ-euˬ meh. K'aˇ toeˬ ciˆ-euˬ deuˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ jiˇ-euˬ meh.

Maˬkuˆ 7

1 Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh oe-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ, Yeˬsuˇ dawˬ peh uiˬ le-euˬ meh. 2 Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ la ̭ maˬ shawˇ-ehˇ dzaˬ lu ̭ dawˇ lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ-euˬ meh. Aˬ la ̭ maˬ shawˇ-eu lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Paˬliˬsehˇ deuˬ neh mehˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ dzui ̭ shawˇ gaˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 3 (Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh mehˬ ka le ̭-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭ mehˬ nah caw teh-eu meh. Zahˇ sahˇ k'o ̭ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ aˬ la ̭ maˬ dzui ̭ shawˇ g'aˬ k'oeˇ keuˆ ni, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ maˬ dawˇ k'mˬ-a. 4 Lehˆ-ahˇ zeuˇ-euˬ aˬ geu jeˬ maˬ kaˬ, maˬ tsiˬ shawˇ-ehˇ ma dzaˬ k'mˬ-a. K'mˬ maˬ joˆ-eu maˬ ehˇ, yu ̭ zaˇ bui bahˬ lehˬ tsiˬ-eu maˬ ehˇ, aˇ hu neh zmˬ ka le ̭-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ tsaˬ ni aˬ yaw ̭ ma ̭ mˇ-eu meh.) 5 K'oeˇ miˇ neh, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ neh mehˬ ka le ̭-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ maˬ caw teh-ehˇ, maˬ shawˇ-eu aˬ la ̭ neh dzaˬ ta dawˇ ta." 6 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, Iˇsaˬyaˇ neh Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu la ̭ k'oeˇ naw ma ̭-euˬ gaˇ kawˆ ehˇ taˬ-euˬ aˇ naˆ ni tsaˬ-eu nga. Aˬ yaw ̭ neh bo ̭ taˬ ya ̭-euˬ dawˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 'Miˬyehˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ heu deuˬ k'aˬ meh mehˬ boeˬ, ngaˬ-ahˇ taˬ huiˬ taˬ mahˇ-euˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma k'oeˇ siˬ, ngaˬ-ahˇ gaˇ mahˇ kaˬ dui dui meh. 7 Yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu, gaˇ dahˇ tsoeˬ leˇ duˬ maˬ jaˆ-a. Tsawˇ haˬ neh jahˇ-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭, ngaˬ-euˬ dawˬ geu ̭-awˇ mehˬ-euˬ meh.' 8 Miˬyehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ naw ma ̭ taˬ ya ̭-awˇ, tawˇ haˬ zaˬ neh tawˬ ka le ̭-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ naw ma ̭ zi ̭ dah ni tuˆ tehˬ taˬ-euˬ meh." 9 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ paˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬyehˇ-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ neh tawˬ ka le ̭-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ naw ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ tuˆ tehˬ taˬ nya ni, naw ma ̭ yaw gahˇ zmˬ-eu meh. 10 Moˇseˬ-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ, 'Nawˬ da nawˬ ma-ahˇ yaw zeu ya baw meh' lehˇ hawˇ-eu, 'Yawˬ ha-euˬ aˬ da hawˇ-eu aˬ ma-ahˇ yaˬ k'ehˇ yaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, seh ̭ gaˇ ya daˬ teh ̭-a' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 11 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ heu lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ tiˬ jeˬ paˬ caw ba nehˬ nya-eu jaˆ k'aw ̭, ('Heu-aˬ, Miˬyehˇ-ahˇ o ̭-eu jeˬ meh' lehˇ dawˬ tsui ̭ ehˇ maw ̭-eu la ̭ k'oeˇ), 'Heu-aˬ, Gawˬ baˬ meh' lehˇ ehˇ shaw naˇ, 12 aˬ da aˬ ma-ahˇ maˬ caw ba nehˬ ni byehˇ nya meh lehˇ naw ma ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu meh. 13 K'oeˇ lo ̭-ehˇ mehˬ-eu tsoˆ-eu la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭ neh tawˬ ka le ̭-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭ baˬ da neh Miˬyehˇ-euˬ dawˬ byoˆ-iˇ byawˬ-iˇ ni naw ma ̭ jahˇ-eu meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ-eu g'awˬ mya jeˬ, naw ma ̭ mˇ lu ̭ shaˇ lu ̭-eu meh." 14 K'oeˇ naˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ daw tawˆ lu ̭ yaw muiˬ paˬ-ehˇ naˇ haˬ-awˇ g'oˆ shaw geu ̭-awˬ. 15 La ̭ nyiˇ paw neh tsawˇ haˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ k'aˇ ahˇ-iˇ-eu jeˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ muiˬ maˬ shawˇ-ehˇ bi pyeu ̭-iˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a. Tsawˇ haˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ-euˬ jeˬ teh ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ muiˬ maˬ shawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ nya-eu meh." 17 Aˬ yaw ̭ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ g'awˬ-iˇ-awˇ, iˇ kahˇ-ahˇ uˇ-iˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ k'oeˇ dawˬ gaˇ kawˆ naˇ haˬ-euˬ meh. 18 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ g'eh maˬ g'oˆ shaw nya te loˇ. La ̭ nyiˇ paw neh tsawˇ haˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ k'aˇ ahˇ-iˇ-euˬ jeˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ muiˬ maˬ shawˇ-ehˇ bi pyeu ̭-iˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a. 19 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nui ma-ahˇ maˬ ahˇ-iˇ-ehˇ, baw ma-ahˇ ahˇ-iˇ-awˇ, la ̭ nyiˇ paw iˇ doˆ dzeh-eu meh." (K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu la ̭ k'oeˇ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ dawˬ tawˆ lu ̭ yaw shawˇ meh lehˇ, Yeˬsuˇ ehˇ maw ̭-eu meh.) 20 Aˬ yaw ̭ paˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ-euˬ jeˬ-aˬ, tsawˇ haˬ-ahˇ maˬ muiˬ maˬ shawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ nya-eu meh. 21 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nui ma la ̭ k'oeˇ neh doˆ le-euˬ jeˬ-aˬ, maˬ muiˬ maˬ jaˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu, tahˇ joe joe-eu, tsawˇ haˬ seh ̭-eu, 22 aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ yo zaˬ-ahˇ bahˬ-eu, aˬ cawˬ-euˬ myawˬ-ahˇ mehˇ juiˇ juiˇ-eu, yaw haiˬ jeˬ mˇ-eu, jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu, smˇ k'aˆ k'aˆ-eu, myaˆ naˆ-eu, ja bu ja doeˇ-eu, nui ma huiˬ-eu mahˇ-eu, aˬ dzawˬ aˇ gah gah-eu, heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ meh. 23 Maˬ muiˬ maˬ jaˬ-eu heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, tsawˇ haˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-awˇ, tsawˇ haˬ-ahˇ maˬ muiˬ maˬ shawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ-eu meh. 24 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ k'oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Duˇlu meuˬ dawˬ peh jaˆ-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nymˇ tiˬ nymˇ-ahˇ uˇ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu gaˇ kawˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ bi siˬ maw ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ jawˇ za ̭ nya-a. 25 Neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-eu aˬ buˇ tiˬ buˇ-euˬ aˬ ma tiˬ ma, Yeˬsuˇ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu gaˇ kawˆ ya gaˬ ngeh, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ oe-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh awˆ byaˆ-euˬ meh. 26 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, Suˇliˆ miˇ k'ahˬ Piˇniˇshaˆ meuˬ-ahˇ deh ̭ le-euˬ Heˬlaˬsaˇ tsawˇ jeuˬ lawˇ ci ̭ zaˬ pyeu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ buˇ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu neh ̭-ahˇ teh doˆ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ shaˇ-euˬ meh. 27 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Zaˬ deuˬ-ahˇ tiˬ dehˆ jeˬ huˬ bi dzaˬ kaˇ-euˇ. Zaˬ dzaˬ-eu dzaˇ yuˇ-awˇ aˬ kuiˬ-ahˇ dzeh nehˬ-eu maˬ tsaˬ-aˇ." 28 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, hawˬ jeh uˬ moˆ jawˇ-eu aˬ kuiˬ deuˬ k'aw ̭, zaˬ neh dzaˬ dzeh dawˇ dzeh-euˬ deuˬ-ahˇ g'oˆ dzaˬ-eu meh." 29 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ teu lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-euˬ miˇ neh, g'o ̭-iˇ-awˬ. Nawˬ buˇ-ahˇ uˇ-eu neh ̭ doˆ-iˇ g'aˬ-euˬ gaˇ nawˇ ya mawˇ teh ̭-a." 30 Aˬ yaw ̭ iˇ kahˇ-ahˇ g'o ̭-iˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ buˇ yu ̭ zaˇ k'oeˇ taˆ yu ̭ lu ̭-awˇ, neh ̭ k'oeˇ mawˇ aˬ diˇ aˬ maˇ doˆ-iˇ dzeuˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 31 K'oeˇ naˇ, Duˇlu gahˬ kaˬ-ahˇ neh Yeˬsuˇ doˆ-iˇ-awˇ, Siˇdoˬ meuˬ-ahˇ neh Meuˬ tseˇ meuˬ miˇ k'ahˬ lehˇ kuˇ-eu paw iˇ g'eh-awˇ, Gaˬliˬlehˇ lah-ahˇ iˇ doˆ-euˬ meh. 32 K'oeˇ ngeh, naˬ bawˬ bawˬ-awˇ dawˬ maˬ ngehˬ lawˆ nya-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ aˬ cawˬ sheuˬ la ̭-awˇ, Yeˬsuˇ neh aˬ la ̭ bi ba ̭ daˆ-eu g'aˇ duˬ shaˇ-euˬ meh. 33 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ Yeˬsuˇ sheuˬ ceuˆ g'eh-awˇ, naˬ bawˇ-ahˇ la ̭ noeˇ cawˬ ahˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, duˬ k'aˬ k'a-awˇ mehˬ laˇ-ahˇ toeˬ leh ̭ nehˬ-euˬ meh. 34 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ mˬ-ahˇ g'awˇ leuˇ-awˇ, sa ̭ sa ̭ ma g'awˇ ka-eu la ̭ k'oeˇ, "Iˇ paˬ daˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. Dawˬ tsui ̭-aˬ, "Pah laˇ-awˬ" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 35 Tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ naˬ bawˇ gaˬ nya laˇ-euˬ uˬ ta ̭, mehˬ laˇ juˆ laˇ-awˇ, dawˬ ngehˬ lawˆ nya laˇ-euˬ meh. 36 Gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ cawˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ ya ja nehˬ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ngehˬ-ehˇ laˆ tsoeˬ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ngehˬ-ehˇ ja byah g'eh-euˬ meh. 37 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ja gaˇ k'aˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "A yaw ̭ neh k'aˇ mˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ aˇ naˆ ni muiˬ-eu nga. Naˬ bawˬ deuˬ naˬ bawˇ gaˬ nya laˇ-awˇ, aˬ dzawˬ deuˬ dawˬ ngehˬ nya laˇ gaˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭ mˇ nya-euˬ nga."

Maˬkuˆ 8

1 Aˇ nah aˇ yamˬ yaw k'aˆ-ehˇ maˬ myahˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ tiˬ ma ̭ paˇ uiˬ laˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ koeˇ deuˬ dzaˬ-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-ehˇ pyeu ̭ laˇ ngeh, Yeˬsuˇ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 "Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ ngaˇ g'awˬ shaˬ gaˬ dui dui nya. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭-eu smˬ nah byah laˇ-awˇ, dzaˬ-euˬ tiˬ jeˬ-iˬ ma paˇ jaˆ meh. 3 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ bi dzaˬ ni bi g'o ̭-iˇ naˇ, gaˇ pehˇ g'o ̭-iˇ lu ̭ ngeh, g'aˬ juˬ dui dui-iˇ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tiˬ paˆ na deuˬ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ neh laˇ-euˬ meh." 4 Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu myaˆ ni g'eh gaˇ bi dzaˬ bi dawˇ-eu g'aˇ duˬ, heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ k'aˇ shui ̭ deh yaˇ la ̭ k'oeˇ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ aˬ suˇ g'aˬ poˆ doˆ laˬ-iˇ nya nmˇ." 5 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ kaˬ muˇ aˇ myaˆ yaˆ ahˇ te." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Shi ̭ yaˆ ahˇ-eu teh ̭ ma." 6 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ miˇ tsa nuiˇ-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. Kaˬ muˇ k'oeˇ shi ̭ yaˆ aˬ yaw ̭ yuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. Koeˇ naˇ, kaˬ muˇ k'oeˇ ngawˬ pyehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. 7 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ shaˬ shaˬ zaˬ heu myaˆ mawˇ paˇ ahˇ-eu meh. K'oeˇ-euˬ g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ Yeˬsuˇ paˇ ja ceuˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ k'ehˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ ngaˬ shaˬ k'oeˇ paˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ dehˆ dzaˬ-euˬ meh. K'oeˇ uˬ ta ̭, maˬ dzaˬ jiˇ coeˇ-ehˇ dzeˇ laˇ-euˬ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ paˇ g'oˆ uiˬ ngeh, k'aˆ puˬ shi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh. 9 Dzaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ oeˬ heˇ g'aˬ ehˇ g'aˬ ni byah-eu meh. 10 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ bi g'o ̭-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ-awˇ, Daˬmaˬnuˇdaˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 11 Paˬliˬsehˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, tsawˇ pyehˇ pyehˇ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu siˬ duˬ laˇ ni, k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ la ̭-awˬ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ lahˇ ju k'mˇ pa ̭ maw ̭-eu miˇ neh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 12 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ sa ̭ sa ̭ ma g'awˇ ka-awˇ ehˇ-eu, "Heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh jeˬ-ahˇ mawˇ maw ̭-eu maˬ siˬ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ maˬ bi mawˇ lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma." 13 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh aˬ yaw ̭ luˆ-iˇ-awˇ, lawˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ-awˇ, lah nui baˬ paw iˇ g'eh-euˬ meh. 14 Zaˬ lahˇ deuˬ kaˬ muˇ shaˇ dawˆ-eu ngehˇ-eu ̭ miˇ neh, lawˬ la ̭ k'oeˇ kaˬ muˇ tiˬ yaˆ ahˇ-eu teh ̭ meh. 15 Zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Noeˬ gahˇ-awˬ. Paˬliˬsehˇ deuˬ-euˬ dehˬ tseˬ hawˇ-eu sahˬ paˬ Heˬloˆ-euˬ dehˬ tseˬ-ahˇ naw ma ̭ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ ya yahˇ meh." 16 Zaˬ lahˇ deuˬ yaw kaˬ ehˇ-eu, "Aˬ dui ma ̭ kaˬ muˇ maˬ hehˇ ahˇ le ̭-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ teu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu jeˬ ngaˇ." 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ja lu ̭-eu Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ jeˬ miˇ neh kaˬ muˇ maˬ hehˇ le ̭-euˬ gaˇ kawˆ naw ma ̭ ja lu ̭ te. Nymˬ-mˇ keuˆ ni naw ma ̭ maˬ g'oˆ shaw-ehˇ jawˇ te siˬ loˇ. Naw ma ̭ teu naˆ naˆ-ehˇ dawˇ ga ga te loˇ. 18 Naw ma ̭ myaˆ nuiˆ tso ̭-eu maˬ mawˇ nya-ehˇ, Naˬ bawˇ tso ̭-eu maˬ gaˬ nya te loˇ. Maˬ paˇ noeˬ ni ngehˇ jiˇ teˬ loˇ. 19 Ngaˇ kaˬ muˇ ngaˬ yaˆ ngawˬ pyehˬ-awˇ tsawˇ haˬ ngaˬ heˇ g'aˬ-ahˇ bi dzaˬ ngeh, maˬ dzaˬ jiˇ coeˇ-ehˇ dzeˇ laˇ-euˬ deuˬ naw ma ̭ g'oˆ uiˬ-euˬ k'oeˇ, k'aˆ puˬ aˇ myaˆ puˬ byah laˇ taˬ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tseˇ nyi ̭ pu ̭ byah laˇ-euˬ meh." 20 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ kaˬ muˇ shi ̭ yaˆ ngawˬ pyehˬ-awˇ tsawˇ haˬ oeˬ heˇ g'aˬ-ahˇ bi dzaˬ ngeh poˆ, maˬ dzaˬ jiˇ coeˇ-ehˇ dzeˇ laˇ-euˬ aˇ jeh ̭ deuˬ naw ma ̭ neh g'oˆ uiˬ-euˬ k'oeˇ, k'aˆ puˬ aˇ myaˆ puˬ byah laˇ-euˬ ta." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Shi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh." 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ keuˆ ni naw ma ̭ maˬ g'oˆ shaw ngaˬ siˬ laˬ." 22 K'oeˇ naˇ, Behˬdzeˇdaˬ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ keuˆ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ myaˆ beh ̭ tiˬ g'aˬ sheuˬ la ̭-awˇ, tiˬ poˆ toeˬ ciˆ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-eu meh. 23 Myaˆ beh ̭ k'oeˇ g'aˬ-euˬ aˬ la ̭-ahˇ Yeˬsuˇ tsahˇ-awˇ, pu pu dzeˇ sheuˬ doˆ g'eh-euˬ meh. Myaˆ nuiˆ-ahˇ duˬ k'aˬ k'a shehˬ nehˬ-awˇ, uˬ duˬ-ahˇ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ-awˇ, "Tiˬ jeˬ paˬ maˬ mawˇ laˇ nya loˇ" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 24 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ba ̭ leuˇ haw-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ mawˇ laˇ ngaˇ. Ehˇ k'aw ̭, aˇ bawˇ-ahˇ duˇ leˇ-awˇ, gaˇ ma cah lu ̭-eu nga." 25 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ toeˬ ciˆ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh poˆ jawˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ yaw duˬ duˬ-ehˇ paˇ haw ngeh, myaˆ nuiˆ muiˬ laˇ-awˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ mawˇ shawˇ laˇ-euˬ meh. 26 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ "Pu-ahˇ taˬ uˇ leˇ de" lehˇ ehˇ nehˬ-awˇ bi g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 27 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ, Piˇliˇpiˆ Gehˇsaˬliˇ meuˬ dawˬ peh jaˆ-eu pu deuˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. Gaˇ pehˇ iˇ lu ̭ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ-eu, "Aˬ cawˬ ngaˬ-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ ehˇ lu ̭ ta." 28 Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ nawˬ-ahˇ Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ nga lehˇ ehˇ-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Eˇliˇyaˆ nga lehˇ ehˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ngaˇ lehˇ ehˇ-eu meh." 29 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ toe. Ngaˇ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ ehˇ nmˇ." Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, Ka li meh." 30 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-awˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ taˬ ja nehˬ de." 31 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, g'awˬ mya jeˬ-ahˇ ya daˬ dui dui teh ̭-a. Tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ neh byehˇ dzeh nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ ya daˬ teh ̭-a. Aˬ cawˬ neh bi seh ̭ gaˇ keuˆ ni ya daˬ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah naˇ, paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 32 Gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bya cehˆ ni aˬ yaw ̭ ehˇ duˬ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, Beˬtuˆluˆ aˬ yaw ̭-ahˇ sheuˬ ceuˆ doˆ-awˇ, uˬ dui dui-euˬ meh. 33 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ nahˇ g'o ̭ g'o ̭ haw-awˇ, Beˬtuˆluˆ-ahˇ dehˬ-awˇ ehˇ-eu, "Saˬdaˬ-oˇ, cehˆ-awˬ. Nawˬ-euˬ nui noeˬ teu-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ nui noeˬ maˬ ngeuˇ nga. Tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ nui noeˬ nga." 34 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-aˬ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ maw ̭ naˇ, yawˬ ha-euˬ nui k'ahˇ ya byehˇ dzeh-awˇ, yawˬ ha-euˬ la ̭ ya ̭ ba ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah ya laˇ meh. 35 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ ka k'o ̭-eu lehˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, deh ̭-eu jeˬ-ahˇ smˬ-iˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ hawˇ-eu laˬ k'aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ g'aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ deh ̭-eu jeˬ smˬ-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 36 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ za jiˇ-euˬ k'aw ̭, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ smˬ naˇ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ aˬ jeˬ jiˇ jeuˬ paˇ ahˇ ta. 37 Aˬ geu jeˬ bi ̭-awˇ zeuˇ k'o ̭ k'aw ̭, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ maˬ paˇ zeuˇ k'o ̭ nya meh. 38 Bahˬ dui muˆ dui dui-awˇ iˬ baˇ myaˬ dui dui-eu ziˇ heu ziˇ la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na, ngaˬ-ahˇ maˬ ehˇ, ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ, sha ̭ dawˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬ maˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ Aˬda-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ dm-awˇ muiˬ-eu shawˇ-eu mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ za ̭ le ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ sha ̭ dawˇ teh ̭-a."

Maˬkuˆ 9

1 Aˬ yaw ̭ paˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Heu gaˇ jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ maˬ shiˇ dzeuˇ mi naˆ-ehˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ baoˬ tiˬ byah ni keuˆ le gaˇ ya mawˇ teh ̭-a." 2 Ko ̭ nah dzeuˇ-iˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ, Yaˬkoˆ, Yoˇhaˬ aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ Yeˬsuˇ sheuˬ-awˇ, gawˬ jawˬ yaw goˇ-ahˇ daˆ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ gaˇ, aˬ ha smˇ g'aˬ-euˬ mehˬ shi Yeˬsuˇ g'awˇ mawˇ paˇ-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ yaw sheh ̭ bya laˇ-awˇ, pyuˇ deuˬ ni g'eh-eu meh. Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu mehˬ tsoeˬ lehˬ tsiˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ, k'oeˇ naˆ naˆ-ehˇ pyuˇ laˇ ni maˬ lehˬ tsiˬ shawˇ nya-a. 4 Eˇliˇyaˆ hawˇ-eu Moˇseˬ aˬ nya ̭ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ doˆ le-awˇ, Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ dawˬ ngehˬ cawˬ lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 5 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, aˬ dui ma ̭ heu gaˇ jawˇ-eu heu aˇ naˆ ni muiˬ-eu nga. Nga ma ̭ sehˬ g'awˆ smˬ g'awˆ g'awˆ ma. Nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ, Moˇseˬ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ, Eˇliˇyaˆ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ g'awˆ ma." 6 Aˬ ha smˇ g'aˬ guˆ dui dui-awˇ, Beˬtuˆluˆ dawˬ ngehˬ tsaˬ maˬ siˬ-a. 7 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ mˬ dmˇ dehˬ kaˬ le-awˇ, mˬ dmˇ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ dawˬ ngehˬ doˆ la ̭-euˬ meh. "Heu-aˬ, ngaˇ gaˬ dui dui-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma. Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-awˬ." 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ jawˬ haw doe g'eh k'aw ̭, nui g'aˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-ehˇ, Yeˬsuˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 9 Aˬ yaw ̭ ma ̭ gawˬ jawˬ-ahˇ neh za ̭ ka le lu ̭ geh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dawˬ bi ̭-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ shiˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh maˬ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, naw ma ̭ neh k'aˇ ya mawˇ-euˬ jeˬ, tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ taˬ ja nehˬ." 10 Yeˬsuˇ neh dawˬ bi ̭-euˬ lo ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ haˬ geu ̭-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ ja-eu, "Shiˇ-awˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu lehˇ ehˇ-eu teu aˬ jeˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu nga." 11 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Eˇliˇyaˆ jeˬ huˬ oe teh ̭-a lehˇ, aˬ jeˬ miˇ neh Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ ehˇ ta." 12 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Yawˬ jeˬ na lu ̭ lehˬ hmˬ laˆ saˆ le-eu g'aˇ duˬ, Eˇliˇyaˆ jeˬ huˬ ya oe teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, g'awˬ mya jeˬ-ahˇ ya daˬ-awˇ, aˬ cawˬ neh bi byehˇ dzeh teh ̭-a lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ taˬ ta. 13 Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Eˇliˇyaˆ oe g'a-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ k'aˇ g'eh maw ̭-eu g'eh nehˬ-euˬ meh." 14 Zaˬ lahˇ nui deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ g'o ̭ keuˆ le ngeh, zaˬ lahˇ k'oeˇ deuˬ-euˬ tiˬ jawˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma uiˬ le bymˇ le-awˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ nehˬ-ehˇ tsawˇ pyehˇ pyehˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 15 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ ngeh, laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ cehˆ g'eh-awˇ ha-euˬ meh. 16 Zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ-eu, "Naw ma ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ jeˬ gaˇ kawˆ pyehˇ lu ̭ te." 17 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, ngaˬ li neh ̭ uˇ-awˇ dawˬ maˬ ngehˬ nya-eu miˇ neh, nawˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ ma. 18 Neh ̭ k'oeˇ mawˇ aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˇ uˇ-iˇ ngeh, miˇ tsa ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ nehˬ-eu meh. K'oeˇ naˇ, k'aˬ meh-ahˇ buiˇ meu ̭ doˆ le-awˇ, seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ, g'awˇ mawˇ g'ahˇ cawˬ ni pyeu ̭-iˇ-eu meh. Neh ̭ k'oeˇ mawˇ teh doˆ nehˬ la ̭ lehˇ, nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ ngaˇ shaˇ-euˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ teh doˆ nehˬ la ̭ nya-a." 19 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Jah-eu nui ma maˬ ahˇ-eu ziˇ heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ ngaˇ aˇ myah keuˆ ni ya jawˇ ta. Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ aˇ myah keuˆ ni ya oˇ ta. Aˬ li k'oeˇ li-ahˇ heu gaˇ sheuˬ la ̭-awˬ." 20 Aˬ li k'oeˇ li-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-awˇ, neh ̭ k'oeˇ mawˇ Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ-eu nehˬ-ehˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ, aˬ li k'oeˇ li-ahˇ shaˬ guˬ shaˬ caˆ bi g'eu laˇ-awˇ, mahˬ poˆ poˆ poˆ-ehˇ, k'aˬ meh-ahˇ buiˇ meu ̭ paˬ paˬ-ehˇ bi teuˆ-euˬ meh. 21 Aˬ da g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ-eu, "Nawˬ li heu lo ̭-ehˇ g'eh lu ̭-eu aˇ myah ni keuˆ laˇ taˬ." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Nyiˇ ngeh neh g'eh lu ̭-eu meh. 22 Miˬ dzaˬ-ahˇ bi coˬ puiˆ-awˇ, iˇ cu ̭-ahˇ bi coˬ duiˆ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ya shiˇ ni neh ̭ teu mawˇ g'awˬ mya poˆ leh jeh-euˬ meh. G'eh nya naˇ, nga nya ̭ da zaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu la ̭ k'oeˇ, tiˬ poˆ caw ba nehˬ la ̭-awˬ lehˇ shaˇ-eu ma." 23 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "G'eh nya naˇ lehˇ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ te. Jah-eu tsawˇ haˬ g'aˇ duˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ pyeu ̭ laˇ nya meh." 24 K'oeˇ ngeh, aˬ da k'oeˇ g'aˬ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ aˬ diˇ jah ma. Ehˇ k'aw ̭, jah-eu maˬ lo ̭ nya. Jah-eu myaˬ laˇ ni ngehˬ g'eh nehˬ la ̭-awˬ." 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ cehˆ la ̭ lu ̭ gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, neh ̭ k'oeˇ mawˇ-ahˇ dawˬ bi ̭-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ dzawˬ bi dzawˬ-iˇ-awˇ naˬ bawˬ bi bawˬ-iˇ-eu neh ̭-oˇ, aˬ li teu li la ̭ k'oeˇ neh doˆ le-awˬ. Aˬ kaˇ naˇ, aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ jawˇ-iˬ taˬ paˇ uˇ-iˇ lehˇ nawˬ-ahˇ ngaˇ dawˬ bi ̭-eu ma." 26 K'oeˇ ngeh, neh ̭ k'oeˇ mawˇ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ laˇ-awˇ, aˬ li k'oeˇ li-ahˇ mawˇ bawˬ coˬ coˬ-ehˇ yaw k'aˆ-ehˇ bi teuˆ laˇ-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. Aˬ li k'oeˇ li yaw shiˇ-ahˇ duˇ-eu miˇ neh, yawˬ g'aˬ na lu ̭ "Shiˇ-euˬ ngaˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 27 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ li k'oeˇ li-euˬ aˬ la ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ-awˇ tsahˇ tuˇ nehˬ ngeh, tuˇ laˇ-euˬ meh. 28 Yeˬsuˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-awˇ jawˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ciˬ cuˇ ni naˇ haˬ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh nga ma ̭ neh ̭ k'oeˇ mawˇ-ahˇ maˬ teh doˆ nya ta." 29 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Guiˬ lahˬ shaˇ-eu jeˬ baˬ da neh teh ̭-ehˇ neh ̭ k'oeˇ jeˬ-ahˇ teh doˆ nya-eu meh. Nuiˬ jeˬ jahˇ-awˇ maˬ teh doˆ nya-a." 30 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ iˇ g'eh-euˬ meh. Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ aˬ geu tsahˇ-ahˇ jawˇ-eu gaˇ kawˆ aˬ cawˬ maˬ bi siˬ maw ̭-a. 31 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ lu ̭-eu meh. "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu deuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ neh bi a nehˬ-awˇ bi seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, aˬ yaw ̭ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 32 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mehˬ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ g'oˆ shaw nya-ehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ naˇ haˬ peuˬ ni jawˇ-euˬ meh. 33 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ-awˇ, nymˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ lu ̭ ngeh, "Naw ma ̭ gaˇ pehˇ-ahˇ aˬ jeˬ gaˇ kawˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ teˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 34 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ maˬ ngehˬ ni ciˬ cuˇ ni jawˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ geu g'aˬ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ gaˇ pehˇ-ahˇ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-euˬ meh. 35 Yeˬsuˇ nuiˇ-awˇ, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ kuˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ cawˬ-euˬ mehˬ hu jawˇ maw ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ cawˬ mehˬ nah ya jawˇ-awˇ, dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ zaˬ k'aˆ jeˬ huˬ ya geu ̭ meh." 36 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ shi aˬ yaw ̭ zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ sheuˬ taˬ-euˬ meh. Zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ciˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 37 "Ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ha geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh. Ngaˬ-ahˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ ha geu ̭-eu maˬ ngeuˇ-a. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭ ha geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh." 38 Yoˇhaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ neh ̭ teh doˆ lu ̭ gaˇ nga ma ̭ ya mawˇ-awˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ bi jahˇ ni laˆ tsoeˬ nehˬ-euˬ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-aˬ, aˬ dui aˇ muˇ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-a." 39 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-ahˇ taˬ laˆ tsoeˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g'oe-awˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geuˬ g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-ahˇ yaw awˬ awˬ-ehˇ maˬ ja bu-aˇ. 40 Aˬ dui-ahˇ muiˇ-eu paw maˬ pyawˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ dui jawˇ paw pyawˬ-eu tsawˇ haˬ meh. 41 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ Ka li-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu nga lehˇ siˬ nya-awˇ, naw ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ tiˬ k'mˬ k'aˇ bi dawˇ la ̭-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, aˬ diˇ aˬ maˇ guiˬ lahˬ za teh ̭-a. 42 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na, heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu ngaˬ-ahˇ jah-eu zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ iˬ baˇ mˇ ni sheuˬ bahˬ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ kawˬ lahˇ-ahˇ lo lehˬ lehˬ ma pa ̭ taw ̭-awˇ, iˬ ma laˆ shaˆ-ahˇ bi biˬ ahˇ-eu-aˬ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ muiˬ dzehˬ meh. 43 K'oeˇ miˇ neh, nawˬ-euˬ aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ baˬ da neh nawˇ iˬ baˇ ya mˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, aˬ la ̭ k'oeˇ pyawˬ toˆ tsehˆ dzeh-awˬ. Aˬ la ̭ nyiˬ pyawˬ lu ̭ tso ̭-awˇ, tiˬ jawˇ-iˬ maˬ miˆ-iˇ ni do ̭ lu ̭-eu shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ pu ̭-eu naˆ maˬ tseˇ, aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ teh ̭-ehˇ tso ̭ k'aw ̭, mˬ taˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ le keuˆ-awˇ ya deh ̭-eu-aˬ, nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a. 45 Nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ tiˬ kahˬ baˬ da neh nawˇ iˬ baˇ ya mˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, aˬ kuiˇ k'oeˇ kahˬ deuˆ tsehˆ dzeh-awˬ. Aˬ kuiˇ nyiˬ kahˬ lu ̭ tso ̭-awˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ pu ̭-eu naˆ maˬ tseˇ, aˬ kuiˇ tiˬ kahˬ teh ̭-ehˇ tso ̭ k'aw ̭, mˬ taˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ le keuˆ-awˇ ya deh ̭-eu-aˬ, nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a. 47 Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ tiˬ nuiˆ baˬ da neh nawˇ iˬ baˇ ya mˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, myaˆ nuiˆ k'oeˇ nuiˆ k'eu ̭ doˆ dzeh-awˬ. Myaˆ nuiˆ nyiˬ nuiˆ lu ̭ tso ̭-awˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ pu ̭-eu naˆ maˬ tseˇ, myaˆ nuiˆ tiˬ nuiˆ teh ̭-ehˇ tso ̭ k'aw ̭, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ ya uˇ le-eu-aˬ, nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a. 48 Shiˬ buiˇ lah ma la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dzaˬ-eu luˆ tahˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ shiˇ-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ puiˆ-eu miˬ dzaˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ miˆ-iˇ-a. 49 "Lawˇ-eu jeˬ-ahˇ saˬ deu ̭ sehˬ-awˇ bi shawˇ laˇ-eu lo ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ miˬ dzaˬ neh lawˬ haw-awˇ bi shawˇ laˇ teh ̭-a. 50 "Saˬ deu ̭-aˬ, yaw muiˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, saˬ ca taˆ-eu byoˆ-iˇ naˇ, saˬ ca paˇ taˆ laˇ ni nawˇ aˬ jo ̭-ehˇ paˇ jahˇ nya nmˇ. "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ cawˬ cawˬ ta ̭-eu saˬ deu ̭ saˬ ca bi ahˇ-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ tsaˬ leˇ dzoeˇ leˇ-eu la ̭ k'oeˇ deh ̭-awˬ."

Maˬkuˆ 10

1 K'oeˇ naˇ, jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh Yeˬsuˇ doˆ-iˇ-awˇ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ-awˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ tsehˆ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ uiˬ le-awˇ, aˬ yaw ̭ aˬ myah myah mehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 2 Paˬliˬsehˇ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ lahˇ ju k'mˇ maw ̭-eu miˇ neh heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ k'o ̭ naˇ, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ bahˬ ta loˇ." 3 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Moˇseˬ neh naw ma ̭-ahˇ bi ̭ taˬ-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ aˬ joˆ-ehˇ jaˆ ta." 4 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Miˬ zaˬ k'o ̭-eu sahˬ bo ̭ tiˬ dzeh bo ̭ nehˬ g'aˬ naˇ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ k'o ̭-awˇ bi g'o ̭-iˇ nya meh lehˇ, Moˇseˬ neh ehˇ taˬ-euˬ jaˆ meh." 5 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ nui ma g'ahˇ dui dui-awˇ, maˬ mehˬ maˬ tsoˆ paˇ nya-eu miˇ neh, naw ma ̭ g'aˇ duˬ Moˇseˬ neh zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ k'oeˇ dawˬ bo ̭ taˬ ya ̭-euˬ meh. 6 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ mˬ beh miˇ beh beh ngeh neh, 'Tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ hawˇ-eu zaˬ miˬ zaˬ beh-euˬ meh' lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 7 'K'oeˇ baˬ da neh, k'aˬ dzeˇ zaˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ g'awˬ-iˇ-awˇ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ nehˬ-ehˇ deh ̭ ta ̭-eu la ̭ k'oeˇ, 8 nyiˬ g'aˬ-euˬ tiˬ shiˬ tiˬ shaˬ teh ̭-ehˇ ya pyeu ̭ laˇ meh' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, aˬ nya ̭-aˬ, nyiˬ g'aˬ maˬ paˇ ngeuˇ meh. Tiˬ shiˬ tiˬ shaˬ teh ̭ meh. 9 Miˬyehˇ neh yuˇ dzoeˇ taˬ-euˬ gaˇ, tsawˇ haˬ zaˬ maˬ ya laˆ g'awˬ-a." 10 Aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ kahˇ-ahˇ g'o ̭ keuˆ-iˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ gaˇ kawˆ k'oeˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ k'o ̭-awˇ yawˬ g'aˬ yawˬ sheuˬ paˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ bahˬ-eu jeˬ mˇ-euˬ meh. 12 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ yawˬ haˬ-euˬ k'aˬ dzeˇ zaˬ-ahˇ k'o ̭-awˇ, yawˬ g'aˬ yawˬ-ahˇ dahˬ dzaˬ paˇ-iˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ k'aˬ dzeˇ zaˬ-ahˇ bahˬ-eu jeˬ mˇ-euˬ meh." 13 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ, Yeˬsuˇ neh aˬ la ̭ bi ba ̭ daˆ-eu g'aˇ duˬ zaˬ yaw nyiˇ deuˬ sheuˬ-awˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, zaˬ sheuˬ ha laˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ neh dehˬ-euˬ meh. 14 K'oeˇ lo ̭-ehˇ dehˬ gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, nui ma pehˇ laˇ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Zaˬ deuˬ-ahˇ maˬ laˆ tsoeˬ ni ngaˇ jawˇ gaˇ bi laˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ-ahˇ o ̭-eu meh. 15 Zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ lo ̭-ehˇ Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, k'oeˇ gaˇ maˬ ya uˇ leˇ-aˇ lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 16 K'oeˇ naˇ, zaˬ yaw nyiˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ciˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ nehˬ-euˬ meh. 17 Yeˬsuˇ gaˇ ma doˆ-iˇ-eu lehˇ luˆ-iˇ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ cehˆ g'eh la ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ ehˇ-eu, "Muiˬ-eu saˬ laˬ-oˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya ni, ngaˇ aˬ geu jeˬ ya mˇ ta." 18 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh nawˇ ngaˬ-ahˇ muiˬ-eu g'aˬ lehˇ kuˇ te. Miˬyehˇ maˬ ngeuˇ naˇ, yaw muiˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. 19 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu deuˬ-ahˇ nawˇ siˬ nya meh. 'Tsawˇ haˬ taˬ seh ̭. Aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ yo zaˬ-ahˇ taˬ bahˬ taˬ muˆ. Smˇ k'oeˬ taˬ k'oeˬ. Aˬ cawˬ gaˇ kawˆ maˬ ngeuˇ gaˇ keuˆ ni saˇ kiˇ taˬ kamˬ. Jaˬ myaw ̭ taˬ myaw ̭. Yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ yaw zeu baw-awˬ' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh." 20 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, nyiˇ ngeh neh ngaˇ naˇ haˬ geu ̭-euˬ ma." 21 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ g'awˬ shaˬ haw gaˬ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ tiˬ jeˬ loˬ nga siˬ. Nawˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ-iˇ-awˇ, ahˬ za-euˬ pyuˇ k'oeˇ, shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ bi ̭-awˬ. Mˬ k'oeˇ taˆ nawˬ-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ jaˆ laˇ teh ̭-a. K'oeˇ naˇ, g'o ̭ k'o ̭ laˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ meh nah caw teh laˇ-awˬ." 22 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ya gaˬ ngeh, myaˆ pyawˬ nyoeˬ-iˇ-awˇ, nui ma maˬ saˇ ni g'o ̭-iˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ smˇ muiˬ muiˬ dui dui-eu meh. 23 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ paw ciˬ pyawˇ-awˇ ehˇ-eu, "Smˇ muiˬ smˇ baw deuˬ Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu aˇ naˆ ni shaˬ-eu nga." 24 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ tsoˆ leˇ jiˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ paˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬ zaˬ deuˬ-oˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu aˇ naˆ ni shaˬ-eu nga. 25 Smˇ muiˬ smˇ baw tiˬ g'aˬ Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu-aˬ, law taw tiˬ mawˇ aˬ g'aw ̭ g'aw ̭ naˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu naˆ maˬ tseˇ k'aˆ dzehˬ-eu meh." 26 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ dui dui leˇ-awˇ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, ka k'o ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya-eu tsawˇ haˬ aˬ suˇ g'aˬ jawˇ nmˇ." 27 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ haw tsoˆ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Heu-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ jahˇ nya-eu jeˬ maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ jahˇ nya meh. Miˬyehˇ maˬ jahˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ baw-a." 28 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ dawˬ ngehˬ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Haw sheˇ. Nga ma ̭ k'aˇ jaˆ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ byehˇ dzeh ya ̭ jiˇ-awˇ, nawˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ nga loˇ." 29 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ hawˇ-eu Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ g'aˇ duˬ, yaw ̭ ha-euˬ nymˇ, mehˇ nmˇ, dmˇ ma, aˬ da, aˬ ma, aˬ buˇ aˬ li, myawˬ dahˬ yaˇ dahˬ, heu deuˬ-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, 30 nymˬ-mˇ deh ̭ lu ̭-eu heu ziˇ la ̭ k'oeˇ, nymˇ, mehˇ nmˇ, dmˇ ma, aˬ ma, aˬ buˇ aˬ li, myawˬ dahˬ yaˇ dahˬ heu deuˬ, tiˬ yaˇ bymˇ paˇ za k'o ̭ teh ̭-a. K'oeˇ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ k'aw ̭ ya daˬ teh ̭-a. Aˬ kaˇ kaˇ ziˇ la ̭ k'oeˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za teh ̭-a. 31 Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ aˬ cawˬ-euˬ mehˬ hu jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ cawˬ-euˬ mehˬ nah ya jawˇ-awˇ, nymˬ-mˇ aˬ cawˬ-euˬ mehˬ nah jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ cawˬ-euˬ mehˬ hu ya jawˇ teh ̭-a." 32 Yeˬsuˇ hawˇ-eu a yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le-eu lehˇ, gaˇ pehˇ le lu ̭-eu meh. Yeˬsuˇ mehˬ hu paw cah-awˇ, jeˬ nah paw cah lu ̭-eu zaˬ lahˇ deuˬ-aˬ, k'ahˬ lahˇ lahˇ-ehˇ caw teh lu ̭-eu meh. Naˇ k'ah paw cah lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, guˆ-eu meh. Zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ sheuˬ ceuˆ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ k'oeˇ taˆ keuˆ le-eu lehˇ g'eh-eu jeˬ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 33 "Naˇ haˬ sheˇ. Aˬ dui ma ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭-eu ma. K'oeˇ gaˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ a nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ya shiˇ ni aˬ yaw ̭ ma ̭ yaˇ k'aˬ daˇ teh ̭-a. K'oeˇ naˇ, Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ la ̭-ahˇ a nehˬ teh ̭-a. 34 Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ bi ehˇ niˇ g'a-awˇ, duˬ k'aˬ bi k'a daˆ-awˇ, yahˬ caˆ neh bi jui ̭-awˇ, bi seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 35 K'oeˇ naˇ, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nga nya ̭ nmˇ g'aˇ duˬ nawˬ neh heu lo ̭-ehˇ bi jahˇ nehˬ maw ̭ nya." 36 Yeˬsuˇ aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw nya ̭ nmˇ g'aˇ duˬ aˬ jeˬ bi jahˇ nehˬ maw ̭-eu nya." 37 Aˬ nya ̭ nmˇ ehˇ-eu, "Yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ-eu Miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ, nawˬ-euˬ dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ k'oeˇ taˆ nawˇ nuiˇ ngeh, nga nya ̭ nmˇ-ahˇ nawˬ-euˬ aˇ maˇ paw tiˬ g'aˬ hawˇ-eu, aˇ caˇ paw tiˬ g'aˬ bi nuiˇ la ̭." 38 Aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw nya ̭ nmˇ shaˇ lu ̭-eu jeˬ-ahˇ naw nya ̭ nmˇ maˬ siˬ nya-a. Ngaˇ ya dawˇ-eu shaˬ zahˬ na ̭-eu k'mˬ maˬ-ahˇ naw nya ̭ nmˇdawˇ coeˇ ma loˇ. Ngaˇ baˇ tiˇ saˬ kamˬ-euˬ jeˬ-ahˇ naw nya ̭ nmˇ kamˬ coeˇ ma loˇ." 39 Aˬ nya ̭ nmˇ ehˇ-eu, "Kamˬ coeˇ ma." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ ya dawˇ-eu k'mˬ maˬ-ahˇ naw nya ̭ nmˇ aˬ diˇ aˬ maˇ dawˇ-awˇ, ngaˬ neh baˇ tiˇ saˬ kamˬ-euˬ jeˬ naw nya ̭ nmˇ aˬ diˇ aˬ maˇ kamˬ teh ̭-a. 40 Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ aˇ maˇ paw hawˇ-eu aˇ caˇ paw bi nuiˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˇ tseˇ geu ̭-eu a kawˬ-aˬ maˬ jaˆ. Nuiˇ duˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, Miˬyehˇ neh bi nuiˇ-eu lehˇ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ meh." 41 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ zaˬ lahˇ nui deuˬ tseˇ g'aˬ ya gaˬ ngeh, Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ nui ma pehˇ-euˬ meh. 42 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ-aˬ, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ k'oeˇ taˆ zuiˆ-eu baoˬ jaˆ-awˇ, aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭-awˇ uˆ lahˇ-eu deuˬ k'aw ̭, yawˬ ha k'aˇ noeˬ-euˬ lo ̭-ehˇ uˆ lah nya-eu baoˬ tiˬ byah jaˆ meh. 43 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ya geu ̭-a. Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ maw ̭ mahˇ maw ̭-eu g'aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ myawˬ k'ehˇ ya g'oˆ teh ̭-a. 44 Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ mehˬ hu jawˇ maw ̭-eu g'aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ ya geu ̭ teh ̭-a. 45 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ k'aw ̭, aˬ cawˬ neh bi mˇ cu-eu lehˇ oe-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Aˬ cawˬ g'aˇ duˬ mˇ le-euˬ uˬ ta ̭, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ ka k'o ̭-eu g'aˇ duˬ shiˇ dah-eu lehˇ oe-euˬ meh." 46 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬliˇkoˇ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma nehˬ-ehˇ, Yeˬliˇkoˇ meuˬ-ahˇ neh paˆ doˆ-iˇ lu ̭ ngeh, Tiˇmehˇ-euˬ aˬ li pyeu ̭-eu Baˬtiˇmehˇ lehˇ myahˇ-euˬ myaˆ beh ̭ beh ̭-eu hawˬ shaˇ shaˇ-eu tsawˇ ha tiˬ g'aˬ, gaˇ ma gaˇ dzeˇ nuiˇ lu ̭-eu meh. 47 K'oeˇ gaˇ iˇ lu ̭-eu k'oeˇ g'aˬ Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ Yeˬsuˇ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ." 48 Aˬ cawˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭-ahˇ dehˬ-awˇ, ciˬ cuˇ ni jawˇ-awˬ lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ naˇ haˬ ni, yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ guˇ k'aˆ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ." 49 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ naˬ leˇ-awˇ, "Aˬ yaw ̭-ahˇ kuˇ la ̭-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ mya ̭ beh ̭ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ kuˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Laˬ k'aˬ cehˇ taˆ ni tuˇ-awˬ. Aˬ yaw ̭ nawˬ-ahˇ kuˇ lu ̭ ngaˇ." 50 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ pehˇ k'ahˬ biˬ dzeh-awˇ, tsawˬ tuˇ-awˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. 51 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngaˇ aˬ jeˬ bi jahˇ nehˬ maw ̭-eu nya." Myaˆ beh ̭ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni bi jahˇ nehˬ maw ̭ miˇ-a." 52 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "G'o ̭-iˇ-awˬ. Nawˬ-euˬ jah-eu nui ma neh nawˬ-ahˇ bi taˬ leˇ-euˬ meh." Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh.

Maˬkuˆ 11

1 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le keuˆ-eu dawˬ peh peh laˇ-awˇ, Behˬpaˇgeˬ pu hawˇ-eu Beˬtaˬniˇ pu dawˬ peh jaˆ-eu Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ le keuˆ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ mehˬ hu paw k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 2 Zaˬ lahˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw nya ̭-euˬ mehˬ hu paw jaˆ-eu pu-ahˇ le-awˬ. Naw nya ̭ pu-ahˇ le uˇ-eu nehˬ-ehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ dziˬ haw-euˬ mahˬ tahˬ laˆ zaˬ tiˬ mawˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-awˇ jawˇ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a. Aˇ caˆ tseuˆ puiˇ-awˇ heu gaˇ tsahˇ k'o ̭ le ̭-awˬ. 3 'Aˬ jeˬ miˇ neh teu lo ̭-ehˇ jahˇ te' lehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na naˇ haˬ laˇ naˇ, 'Sahˬpaˬ loˬ-eu meh. Yaw kawˇ-ehˇ paˇ bi tsahˇ k'o ̭ ha laˇ ma' lehˇ ehˇ nehˬ-awˬ." 4 Aˬ yaw ̭ nya ̭ le ngeh, gaˇ ma dawˬ peh nymˇ tiˬ nymˇ-euˬ laˇ g'oˆ-ahˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-euˬ mahˬ tahˬ laˆ zaˬ tiˬ mawˇ mawˇ-awˇ, aˇ caˆ tseuˆ puiˇ-euˬ meh. 5 K'oeˇ ngeh, k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ, 'Naw nya ̭ mahˬ tahˬ laˆ zaˬ-euˬ aˇ caˆ tseuˆ puiˇ-awˇ aˬ jeˬ jahˇ-eu g'eh te" lehˇ ehˇ-eu meh. 6 Yeˬsuˇ neh mehˬ nehˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ laˆ tsoeˬ ni bi tsahˇ g'eh-euˬ meh. 7 Mahˬ tahˬ laˆ zaˬ k'oeˇ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ tsahˇ la ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dm lu ̭-eu mehˬ tsoeˬ lehˆ daˬ-awˇ, Yeˬsuˇ bi dziˬ-euˬ meh. 8 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni gaˇ ma-ahˇ mehˬ tsoeˬ lehˆ k'awˬ-euˬ meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, deh ga-ahˇ deh ̭-eu aˇ pa ̭ miˇ buˬ k'eh ̭-awˇ, gaˇ ma-ahˇ k'awˬ nehˬ-euˬ meh. 9 Mehˬ hu paw cah-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu mehˬ nah paw cah-eu tsawˇ haˬ deuˬ heu lo ̭-ehˇ guˇ-eu meh. "Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˬ. 10 Aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ sahˬ paˬ Daˬbiˇ-euˬ miˇk'ahˬ pyeu ̭-eu, nymˬ-mˇ keuˆ le lu ̭-eu miˇ k'ahˬ heu k'ahˬ-ahˇ Miˬyehˇ guiˬ lahˬ bi ̭ lu ̭-uˇ. Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˬ." 11 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ uˇ leˇ-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ le-awˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ haw doe-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, uˬ ci ̭ ci ̭ le-euˬ miˇ neh, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ sheuˬ-awˇ Beˬtaˬniˇ pu-ahˇ iˇ-euˬ meh. 12 Yawˬ nah yawˬ, Beˬtaˬniˇpu-ahˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭ g'o ̭ laˇ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ hawˬ meh ̭ meh ̭ laˇ-euˬ meh. 13 Ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ deh ̭ lu ̭-eu aˇ pa ̭ tiˬ byah ni tso ̭-eu siˬ guˬ aˇ bawˇ tiˬ bawˇ mawˇ-awˇ, aˇ siˬ maˬ siˬ nga loˇ lehˇ haw-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ iˇ keuˆ ngeh, siˬ guˬ aˇ siˬ siˬ yamˬ maˬ tsaˬ-eu miˇ neh, aˇ siˬ maˬ siˬ ni aˇ pa ̭ teh ̭-ehˇ tso ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 14 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ nawˬ-euˬ aˇ siˬ maˬ paˇ ya dzaˬ haw-aˇ" lehˇ, siˬ guˬ k'oeˇ bawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ gaˬ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le keuˆ ngeh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇnymˇ ma-ahˇ Yeˬsuˇ uˇ leˇ-awˇ, k'oeˇ gaˇ ahˬ ta ̭ zeuˇ ta ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ teh doˆ-euˬ meh. Pyuˇ dawˬ paˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ hawˬ jeh hawˇ-eu, lawˇ gaˇ shehˇ gaˇ geu ̭-eu yaˇ miˇ k'aˬ k'oeˬ ahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ nuiˇ mahˬ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ ngawˬ dzeh-euˬ meh. 16 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ lahˇ la ̭ k'oeˇ, myawˬ tiˬ jeˬ-iˬ aˬ yaw ̭ maˬ bi yuˇ tsehˆ-a. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu, "'Ngaˬ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ, tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ guiˬ lahˬ shaˇ-eu nymˇ lehˇ kuˇ teh ̭-a' lehˇ Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Ehˇ k'aw ̭, smˇ k'oeˬ tahˇ joe deuˬ baˇ smˇ duˬ pyeu ̭ laˇ ni naw ma ̭ jahˇ lu ̭-eu ngaˇ." 18 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu gaˇ ma poˆ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ gaˇ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 19 Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ meuˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 20 Yawˬ nah yawˬ uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ, gaˇ ma k'oeˇ kahˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ paˇ oe ngeh, siˬ guˬ aˇ bawˇ k'oeˇ bawˇ duˬ ciˇ-ahˇ keuˆ ni baw guˇ guˇ-iˇ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 21 Beˬtuˆluˆ gaˇ kawˆ k'oeˇ noeˬ doˆ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, haw sheˇ. Nawˬ neh yaˬ k'ehˇ yaˬ-euˬ siˬ guˬ aˇ bawˇ k'oeˇ bawˇ baw guˇ guˇ-iˇ taˬ-euˬ nga." 22 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬyehˇ-ahˇ jah-awˬ. 23 Tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, nui ma poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ maˬ g'eh ni, yawˬ ha neh k'aˇ ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a lehˇ maˇ maˇ ni jah-eu la ̭ k'oeˇ, gawˬ jawˬ heu jawˬ-ahˇ 'Tsawˬ diˇ leˇ-awˇ iˬ ma laˆ shaˆ-ahˇ ga pu ̭-iˇ-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh k'aˇ ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. 24 Teu miˇ neh, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ tiˬ jeˬ paˬ za ni guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, za ma lehˇ jah-awˇ shaˇ naˇ, naw ma ̭ neh k'aˇ shaˇ-euˬ jeˬ za teh ̭-a. 25 Naw ma ̭ gawˬ yaw ̭ yaw ̭-awˇ guiˬ lahˬ k'aˇ shaˇ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g'a na-ahˇ iˬ baˇ taˬ lu ̭-eu jeˬ jaˆ naˇ, iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda k'aw ̭, naw ma ̭ neh mˇ bahˬ laˆ bahˬ-euˬ jeˬ-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 27 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ tiˬ poˆ paˇ laˇ keuˆ-euˬ meh. Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ cah lu ̭ ngeh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu, aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, 28 "Nawˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ teu lo ̭-ehˇ mˇ te. Aˬ suˇ g'aˬ neh nawˬ-ahˇ baoˬ bi ̭ taˬ ta." 29 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ g'eh naw ma ̭-ahˇ tiˬ dawˬ naˇ haˬ la. Naw ma ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ la ̭ naˇ, ngaˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ ma. 30 Yoˇhaˬ iˇ cu ̭ shawˇ-eu k'oeˇ, aˬ gaˇ-euˬ baoˬ za-awˇ mˇ ta. Miˬyehˇ neh bi mˇ taˬ loˇ. Tsawˇ haˬ zaˬ neh bi mˇ taˬ loˇ." 31 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ heu lo ̭-ehˇ ja ja-ehˇ shaˬ-euˬ meh. "Aˬ dui ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ paˬ nga. 'Miˬyehˇ neh bi mˇ-euˬ meh' lehˇ aˬ dui ma ̭ ehˇnaˇ, 'Toˆ-ehˇ maˇ-iˬ, naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh Yoˇhaˬ-ahˇ maˬ jah te' lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ laˇ teh ̭-a. 32 Tsawˇ haˬ neh bi mˇ-euˬ meh lehˇ paˇ ehˇ naˇ k'aw ̭..." (Aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ guˆ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ, yawˬ g'aˬ na lu ̭ jah duˬ taˬ-euˬ meh.) 33 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Nga ma ̭ maˬ siˬ nya nya." Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ ehˇ nehˬ."

Maˬkuˆ 12

1 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ ga ̭ ga ̭ yaˇ tiˬ yaˇ ka-awˇ, yaˇ kmˇ mˇ jawˬ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ nawˬ-eu duˬ k'ahˬ jahˇ-awˇ, yaˇ kmˇ-ahˇ lo ̭-eu nymˇ goˇ tiˬ nymˇ tsoˆ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, yaˇ kmˇ mˇ-eu deuˬ-ahˇ mˇ paˆ bi paˆ ya ̭-awˇ, yawˬ k'ahˬ yawˬ miˇ yawˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 2 Aˬ ga ̭ aˇ siˬ pyaˆ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-euˬ deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ ti ̭ g'aˬ k'ehˇ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ o ̭-eu aˬ ga ̭ aˇ siˬ bi pi laˬ-iˇ-euˬ meh. 3 Yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu deuˬ neh zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ diˬ-awˇ, tiˬ jeˬ-iˬ maˬ bi ̭ ni bi g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 4 K'oeˇ naˇ, yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k'oeˇ g'aˬ zaˬ k'aˆ yawˬ g'aˬ yawˬ paˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. Zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh uˬ duˬ-ahˇ diˬ-awˇ, sha ̭ dawˇ dui dui-eu jeˬ jahˇ nehˬ-euˬ meh. 5 Yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k'oeˇ g'aˬ zaˬ kaˆ tiˬ g'aˬ paˇ k'ehˇ g'eh ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh bi seh ̭-euˬ meh. Zaˬ k'aˆ nui deuˬ g'awˬ mya g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, diˬ-eu deuˬ-ahˇ diˬ-awˇ, seh ̭-eu deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ meh. 6 K'oeˇ ngeh poˆ jawˇ, aˬ yaw ̭ k'ehˇ g'eh paˬ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ gaˬ dui dui-eu aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li tiˬ g'aˬ dzeˇ-eu teh ̭ meh. Aˇ saˬ saˬ ngeh poˆ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li k'oeˇ g'aˬ-ahˇ yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ jawˇ gaˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 'Ngaˬ li-ahˇ maˇ diˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw zeu baw teh ̭-a lehˇ ngaˇ siˬ duˬ ma' lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu meh. 7 Ehˇ k'aw ̭, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, 'Heu g'aˬ-aˬ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ yaw sahˇ g'aˬ-euˬ aˬ li ngaˇ. Oe-awˬ, aˬ dui ma aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ kaˇ-euˇ. Aˬ yaw ̭-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ aˬ dui ma ̭ za teh ̭-a' lehˇ ehˇ-eu meh. 8 Aˬ li k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nyeh ̭-awˇ seh ̭-awˇ, yaˇ kmˇ la ̭ nyiˇ ba ̭ dzeh-euˬ meh. 9 "K'oeˇ ngeh jawˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k'oeˇ g'aˬ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ. Aˬ yaw ̭ oe-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ seh ̭-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ k'oeˇ yawˬ deuˬ yawˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ paˇ bi mˇ paˆ teh ̭-a. 10 Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ naw ma ̭ maˬ gui haw-aˬ loˇ. 'Nymˇ gawˬ-eu deuˬ maˬ geu ̭ nahˇ-ehˇ, ba ̭ dzeh taˬ-euˬ k'aˬ lo k'oeˇ siˬ, k'aˬ lo dawˬ tawˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu, la ̭ coeˇ lo zi ̭ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 11 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ k'oeˇ loˇ jahˇ-euˬ, aˇ naˆ ni zahˬ leˇ duˬ jaˆ nga."' 12 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-eu lehˇ leh jeh-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja-eu-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ nya-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ guˆ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ nyeh ̭ ni doˆ-iˇ-euˬ meh. 13 K'oeˇ naˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu k'oeˇ deuˬ neh, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Heˬloˆ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh-awˇ, Yeˬsuˇ dawˬ bi ngehˬ bahˬ ni, dawˬ lahˇ ju bi k'mˇ-iˇ-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ noeˬ doeˇ laˇ gaˇ maˬ guˆ ni dawˇ coe ni ngehˬ-eu tmˇ-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ nga ma ̭ siˬ nya ma. Nawˇ tsawˇ haˬ-euˬ myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ-ahˇ maˬ haw ni, tsawˇ haˬ zaˬ g'aˇ duˬ Miˬyehˇ-euˬ nui k'ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jaˆ-eu gaˇ kawˆ dawˇ coe ni mehˬ-eu meh. Loˇmaˆ Sahˬ pahˬ-ahˇ kawˬ doˆ nehˬ-eu aˬ dui-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ bahˬ meh loˇ, maˬ bahˬ-a loˇ lehˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ. 15 Nga ma ̭ doˆ nehˬ-eu tsaˬ meh loˇ. Maˬ tsaˬ-a loˇ." Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ nui ma la ̭ k'oeˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-awˇ dawˬ ngehˬ lu ̭-eu Yeˬsuˇ mawˇ jiˇ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ lahˇ ju k'mˇ-eu lehˇ leh jeh te. Pyuˇ mehˇ byaˆ tiˬ byaˆ hehˇ la ̭-awˬ. Ngaˇ haw la." 16 Aˬ yaw ̭ ma ̭ mehˇ byaˆ tiˬ byaˆ yuˇ la ̭ ngeh, aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Heu gaˇ ahˇ-eu heu aˬ suˇ g'aˬ-euˬ aˇ baˇ hawˇ-eu tsawˇ myahˇ nga." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Loˇmaˆ Sahˬ paˬ-euˬ aˇ baˇ nga." 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇnehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, Loˇmaˆ Sahˬ paˬ-euˬ myawˬ Loˇmaˆ Sahˬ paˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ myawˬ Miˬyehˇ-ahˇ bi ̭-awˬ." K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 18 K'oeˇ naˇ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ maˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ nya-aˇ lehˇ ehˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 19 "Saˬ laˬ-oˇ, Moˇseˬ neh nga ma ̭ g'aˇ duˬ bo ̭ taˬ ya ̭-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 'Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ miˬ zaˬ sheuˬ-awˇ, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsui ̭ maˬ ya bi dahˬ-iˇ ni zaˬ bi jawˇ le-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ nyiˇ paˇ ya bi sheuˬ meh' lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 20 Mehˇ nmˇ shi ̭ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yui ̭ yui ̭ saˬ g'aˬ miˬ zaˬ sheuˬ-awˇ, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ la ̭ oˆ saˬ-i g'eh-eu aˬ nyiˇ g'aˬ paˇ sheuˬ-awˇ, k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭ zaˬ maˬ jawˇ le ni shiˇ-euˬ meh. Mehˇ nmˇ smˇ g'aˬ tiˬ g'aˬ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-awˇ shiˇ-euˬ meh. 22 Tiˬ g'aˬ saˇ-iˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ ka le ̭-awˇ, mehˇ nmˇ shi ̭ g'aˬ lu ̭ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ jiˇ-euˬ meh. Aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭ shiˇ-euˬ meh. 23 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Miˬyehˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ ngeh nah, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ geu g'aˬ-euˬ miˬ zaˬ geu ̭ nmˇ. Shi ̭ mehˇ nmˇ lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ sheuˬ-euˬ meh." 24 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ lehˬ dui dui ngaˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh lehˬ-eu nga lehˇ siˬ nya ma loˇ. Naw ma ̭ Jaˇli ̭ maˬ siˬ nya-eu uˬ ta ̭, Miˬyehˇ-euˬ baoˬ-ahˇ k'aw ̭ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh, lehˬ-eu ngaˇ. 25 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Miˬyehˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ ngeh, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭-awˇ, sheuˬ dahˬ dzaˬ-eu maˬ paˇ baw meh. 26 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ, Moˇseˬ-euˬ Sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ miˬ dzaˬ do ̭-eu baw duˆ gaˇ kawˆ naw ma ̭ ma gui haw-aˬ loˇ. 'Ngaˇ-aˬ, Aˬbyaˬhaˬ, Iˇtsaˆ, Yaˬkoˆ-euˬ Miˬyehˇ ma' lehˇ, Moˇseˬ-ahˇ Miˬyehˇ ehˇ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ, k'oeˇ gaˇ bo ̭ taˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 27 Aˬ yaw ̭-aˬ, deh ̭ lu ̭-eu deuˬ-euˬ Miˬyehˇ meh. Shiˇ-euˬ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ maˬ ngeuˇ-a. Naw ma ̭ lehˬ dui dui ngaˇ." 28 K'oeˇ ngeh, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ja ceh ceh lu ̭ gaˇ ya gaˬ-euˬ meh. Saˬduˬgehˇ deuˬ neh naˇ haˬ-euˬ dawˬ-ahˇ Yeˬsuˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ nya gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ k'aw ̭ heu lo ̭-ehˇ tiˬ dawˬ naˇ haˬ-euˬ meh. "Saˬ laˬ-oˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇaˬ geu dawˬ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ ta." 29 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu dawˬ-aˬ, heu dawˬ meh. 'Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, naˇ haˬ-awˬ. Aˬ dui-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ teh ̭-ehˇ Sahˬpaˬ meh. 30 Nawˬ-euˬ nui ma dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ sa ̭ laˇ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ nui noeˬ nui duˇ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ g'aˬ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ gaˬ-awˬ.' 31 Aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu nyiˬ dawˬ tiˬ dawˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. 'Nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, nawˬ-euˬ dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-awˬ.' Heu nyiˬ dawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ maˬ paˇ jaˆ meh." 32 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ ehˇ-eu tsaˬ meh saˬ laˬ-oˇ. Sahˬpaˬ Miˬyehˇ teh ̭-ehˇ Miˬyehˇ pyeu ̭-awˇ, miˬyehˇ nui g'aˬ maˬ jawˇ-a lehˇ ehˇ-eu teu tsaˬ meh. 33 Yawˬ ha-euˬ nui ma dawˬ tawˆ lu ̭, sa ̭ laˇ dawˬ tawˆ lu ̭, g'aˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Miˬyehˇ-ahˇ ya gaˬ-awˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, yawˬ ha dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ya gaˬ meh. Miˬyehˇ-ahˇ, jeˬ zaˬ mawˇ lah-ehˇ miˬ dzaˬ-ahˇ dzah puiˆ-awˇ lawˇ nehˬ-eu hawˇ-eu, nui jeˬ damˬ nehˬ-eu naˆ maˬ tseˇ, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu nyiˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-eu muiˬ dzehˬ meh." 34 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ yaw muiˬ paˬ-ehˇ shaˇ noeˬ-awˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ maˬ paˇ kaˬ ngaˇ." K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ Yeˬsuˇ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ paˇ naˇ haˬ peuˬ ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 35 Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Ka li-aˬ, Daˬbiˇ-euˬ zaˬ meh lehˇ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nya ta. 36 Daˬbiˇ-ahˇ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh bi noeˬ doˆ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ bi ehˇ-euˬ meh. 'Nawˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ uˬ moˆ, ngaˇ maˬ nyeh ̭ uiˬ jiˇ k'oeˇ keuˆ ni, ngaˬ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ-awˬ lehˇ, ngaˬ-euˬ Sahˬpaˬ kuˇ hawˇ kamˇ-ahˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.' 37 Daˬbiˇ-euˬ mawˇ do k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ Sahˬ paˬ lehˇ kuˇ-euˬ meh. Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, Ka li-aˬ, Daˬbiˇ-euˬ zaˬ aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ nya ta." Yeˬsuˇ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ naˇ haˬ lu ̭-eu meh. 38 Aˬ yaw ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu la ̭ k'oeˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ dm dm-ehˇ cah-awˇ, lehˆ kawˆ doe ni aˬ cawˬ yaw zeu baw nehˬ-eu jeˬ-ahˇ geu ̭ maw ̭-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-ahˇ yahˇ-awˬ. 39 Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ hawˇ-eu bawˬ-iˬ g'eh-eu jawˇ duˬ deuˬ-ahˇ, aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ muiˬ dzehˬ-eu nuiˇ duˬ-ahˇ nuiˇ maw ̭-eu meh. 40 Miˬ coeˬ miˬ ma deuˬ-euˬ nymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ dzaˬ k'aˆ dzaˬ-awˇ, aˬ cawˬ neh yaw muiˬ ngaˇ lehˇ bi haw-eu g'aˇ duˬ guiˬ lahˬ g'awˬ myahˇ ni shaˇ-eu meh. Doeˇ dui dui-eu k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya daˬ teh ̭-a." 41 Pyuˇ daˬ dawˆ duˬ-euˬ mehˬ shi Yeˬsuˇ nuiˇ-awˇ,tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni pyuˇ daˬ dawˆ laˇ gaˇ haw lu ̭-eu meh. Smˇ muiˬ smˇ baw g'awˬ mya g'aˬ laˇ-awˇ, pyuˇ g'awˬ mya ni damˬ-eu meh. 42 K'oeˇ naˇ, shaˬ dui dui-eu miˬ coeˬ miˬ ma tiˬ g'aˬ laˇ-awˇ, tiˬ pehˆ poeˬ-eu guiˬ shuiˇ mehˇ byaˆ nyiˬ byaˆ damˬ-euˬ meh. 43 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Shaˬ dui dui-eu miˬ coeˬ miˬ ma heu g'aˬ-aˬ, pyuˇ daˬ k'aˇ dawˆ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ myaˆ maˬ tseˇ damˬ-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu meh. 44 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nui deuˬ-aˬ, g'awˬ mya ni jaˆ-eu la ̭ k'oeˇ yuˇ doˆ-awˇ damˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-aˬ, shaˬ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ yaw deh ̭ deh ̭-eu g'aˇ duˬ maˬ dzeˇ ni, k'aˇ ahˇ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ damˬ jiˇ-euˬ meh."

Maˬkuˆ 13

1 Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ neh doˆ le lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, haw sheˇ. K'aˬ lo heu deuˬ hawˇ-eu nymˇ heu deuˬ aˇ naˆ ni zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu nga." 2 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Huiˬ dui muiˬ dui dui-eu nymˇ heu deuˬ-ahˇ nawˇ ya mawˇ lu ̭ nga laˬ. Nymˇ k'aˇ gawˬ taˬ-euˬ k'aˬ lo heu deuˬ tiˬ siˬ-iˬ ma jaˆ ni byaˆ-iˇ jiˇ gaˇ keuˆ teh ̭-a." 3 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ nui baˬ paw jaˆ-eu Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ Yeˬsuˇ nuiˇ lu ̭ ngeh, Beˬtuˆluˆ, Yaˬkoˆ, Yoˇhaˬ, Aˬdehˬleh aˬ ha ma ̭ teh ̭-ehˇ ciˬ cuˇ ni laˇ-awˇ naˇ haˬ-eu, 4 "K'oeˇ lo ̭-ehˇ aˬ myah pyeu ̭ laˇ ta lehˇ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ. K'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ pyeu ̭ laˇ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ nga lehˇ, nga ma ̭ aˬ jeˬ-ahˇ haw-awˇ ya siˬ nmˇ." 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ naw ma ̭-ahˇ gaˇ ma maˬ bi sheuˬ bahˬ ni yaw gahˇ gahˇ-ehˇ deh ̭-awˬ. 6 Ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngehˬ dah le-euˬ ma lehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ doˆ le-awˇ, 'Ngaˇ a yaw ̭ ma' lehˇ ehˇ-eu la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ gaˇ ma sheuˬ bahˬ teh ̭-a. 7 Dawˬ peh guiˇ deuˆ lu ̭-eu teˇ saˇ hawˇ-eu, gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ guiˇ deuˆ lu ̭-eu gaˇ kawˆ naw ma ̭ ya gaˬ ngeh, taˬ tsawˬ guˆ-iˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ yaw beh keu le teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ maˬ ngeuˇ-a siˬ. 8 Miˇ k'ahˬ tiˬ k'ahˬ tiˇ k'ahˬ guiˇ deuˆ-awˇ, tsawˇ jeuˬ tiˬ jeuˬ tiˇ jeuˬ ceh teh ̭-a. Yawˬ gaˇ na lu ̭ miˇ luˆ luˆ-awˇ, meh ̭-eu shu ̭-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a. Heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, zaˬ baw-eu lehˇ g'eh ngeh uˬ maˆ naˇ dahˬ beh laˇ-euˬ lo ̭-ehˇ teh ̭-a siˬ. 9 "Naw ma ̭ yaw gahˇ gahˇ-ehˇ ya deh ̭ meh. Naw ma ̭-ahˇ aˬ cawˬ pa ̭-awˇ, yaˇ k'aˬ daˇ-eu saˇ naˇ-ahˇ tsahˇ g'eh teh ̭-a. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭-ahˇ aˬ cawˬ diˬ teh ̭-a. Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ jah-eu jeˬ baˬ da neh, sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ mehˬ shi naw ma ̭ ya yaw ̭ leˇ-awˇ, saˇ kiˇ ya kamˬ teh ̭-a. 10 Ehˇ k'aw ̭, aˇ saˬ saˬ-eu aˇ nah aˇ yamˬ maˬ keuˆ le mi naˆ-ehˇ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ laˬ k'aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ ya mehˬ doe teh ̭-a. 11 Naw ma ̭-ahˇ aˬ cawˬ pa ̭-awˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu saˇ naˇ-ahˇ tsahˇ g'eh ngeh, aˬ joˆ-ehˇ ya ngehˬ ya tmˇ-eu gaˇ kawˆ aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˆ-ehˇ k'ahˬ taˬ lahˇ. Aˇ yamˬ keuˆ laˇ ngeh, naw ma ̭-ahˇ k'aˇ bi ngehˬ-euˬ jeˬ ngehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ ya ngehˬ-eu dawˬ k'oeˇ-aˬ, naw ma ̭-euˬ dawˬ maˬ ngeuˇ-a. Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ meh. 12 Mehˇ nmˇ yaw kaˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ seh ̭-eu g'aˇ duˬ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ teh ̭-a. Aˬ da deuˬ k'aw ̭ zaˬ deuˬ-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ teh ̭-a. Zaˬ deuˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ puiˬ-awˇ seh ̭ teh ̭-a. 13 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ jah-eu baˬ da neh, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ naw ma ̭-ahˇ bye teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni zi ̭-eu tsawˇ haˬ ka k'o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 14 "'Guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu yaw jaw ̭ jeˬ' k'oeˇ, maˬ bi jaˆ k'mˬ-eu jawˇ duˬ-ahˇ jaˆ laˇ taˬ-euˬ gaˇ naw ma ̭ ya mawˇ teh ̭-a." (Jaˇli ̭ gui-eu deuˬ dawˬ heu dawˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ g'oˆ shaw-awˬ.) "K'oeˇ ngeh, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ gawˬ jawˬ paw ya cehˆ daˆ meh. 15 Nymˇ mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ, nymˇ la ̭ k'oeˇ za ̭ uˇ-iˇ-awˇ myawˬ yuˇ doˆ laˬ-iˇ-eu maˬ dah-aˇ. 16 Yaˇ ngeh jawˇ-eu tsawˇ haˬ iˇ kahˇ-ahˇ mehˬ tsoeˬ cehˆ laˬ-iˇ-eu maˬ dah-aˇ. 17 Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ keuˆ le ngeh, aˬ nyiˇ pi lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ deuˬ hawˇ-eu, zaˬ nahˬ aˬ ma deuˬ shaˬ zahˬ na ̭ dui dui teh ̭-a. 18 K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ bi keuˆ le-eu aˇ yamˬ k'oeˇ, tsahˬ gaˆ yamˬ-ahˇ maˬ bi tsaˬ laˇ ni, Miˬyehˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ. 19 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ ngeh poˆ keuˆ le-eu guˆ-eu gaˆ-eu jeˬ k'oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ mˬ beh miˇ beh beh ngeh neh k'aˇ keuˆ le dzeuˇ ya ̭-euˬ jeˬ hawˇ-eu, aˬ kaˇ k'aˇ keuˆ le-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ, guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu meh. 20 Ehˇ k'aw ̭, aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh laˆ nymˇ taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ laˆ nymˇ law nmˇ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ dzeuˇ-iˇ nya-aˇ. Aˬ yaw ̭ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ shaˇ noeˬ-awˇ, aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ nymˇ le ni aˬ yaw ̭ jahˇ-euˬ meh. 21 "'Haw-awˬ. Ka li heu gaˇ jawˇ ngaˇ. K'oeˇ gaˇ jawˇ ngaˇ' lehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ehˇ laˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ jah. 22 Ka li jaˬ myaw ̭ deuˬ hawˇ-eu, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ oe doˆ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu, k'aˆ jehˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ jahˇ mehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, g'eh nya naˇ, Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, mehˇ shuiˇ shuiˇ tawˆ-awˇ gaˇ ma sheuˬ bahˬ g'eh teh ̭-a. 23 Yaw gahˇ gahˇ-ehˇ deh ̭-awˬ. Aˇ yamˬ maˬ keuˆ le mi naˆ-ehˇ yawˬ jeˬ na lu ̭ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ taˬ-eu ma. 24 Guˆ-eu gaˆ-eu aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ dzeuˇ-iˇ ngeh jawˇ, nahˇ ma zahˇ tsui ni pyeu ̭-iˇ-awˇ, ba la yaw sheh ̭ maˬ paˇ bya-ehˇ, 25 aˬ guiˇ deuˬ mˬ k'oeˇ taˆ neh ga ka le-awˇ, mˬ k'oeˇ taˆ-euˬ baoˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nyeh laˇ yaˇ laˇ jiˇ teh ̭-a. 26 K'oeˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬ maˇ mˬ dmˇ dziˬ-awˇ, baoˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ tiˬ byah ni oe gaˇ ya mawˇ teh ̭-a. 27 Aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ miˇ ma oeˬ coeˇ oeˬ pyawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ pyehˬ g'eh-awˇ, mˬ dzeˇ miˇ dzeˇ k'oeˇ dzeˇ heu dzeˇ doˆ ni jawˇ lu ̭-eu, Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ bi sheuˬ uiˬ la ̭ teh ̭-a. 28 siˬ guˬ aˇ bawˇ-ahˇ haw-awˇ yamˬ law to ̭-awˬ. La ̭ myaˆ myaˆ laˇ-awˇ, baw nmˬ nmˬ laˇ naˇ, jawˇ la doˆ le meh lehˇ naw ma ̭ siˬ nya meh. 29 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ pyeu ̭ laˇ lu ̭ gaˇ naw ma ̭ ya mawˇ ngeh, miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le lu ̭-eu naw ma ̭ siˬ nya-awˬ. 30 Nymˬ-mˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ maˬ shiˇ jiˇ mi naˆ-ehˇ, k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. 31 Mˬ hawˇ-eu miˇ maˬ jaˆ coeˇ-ehˇ byoˆ-iˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ dawˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ byoˆ-iˇ-aˇ. 32 "Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ aˬ geu ngeh keuˆ le-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ siˬ nya-a. Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ maˬ ehˇ, Zaˬ maˇ maˬ ehˇ, maˬ siˬ nya-a. Aˬda Miˬyehˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ siˬ nya-eu meh. 33 Aˇ yamˬ k'oeˇ aˬ geu ngeh keuˆ le-eu naw ma ̭ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh, yaw gahˇ gahˇ-ehˇ deh ̭-awˇ, yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. 34 Gaˇ kawˆ k'oeˇ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ-ahˇ gaˇ biˇ nehˬ ya ̭-awˇ gaˇ ma doˆ-iˇ gaˇ duˇ teh ̭-a. Zaˬ k'aˆ aˬ yaw ̭ g'aˬ yaw ̭-ahˇ gaˇ bi ̭ ya ̭-awˇ, laˇ g'oˆ-ahˇ lo ̭-eu g'aˬ-ahˇ yaw beuˇ beuˇ-ehˇ lo ̭-eu g'aˇ duˬ mehˬ nehˬ ya ̭-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. 35 Nymˇ sahˇ g'aˬ g'o ̭ laˇ-eu aˇ yamˬ naw ma ̭ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh, noeˬ gahˇ-awˇ jawˇ-awˬ. Uˬ ci ̭ uˬ taw paw maˬ siˬ. Sehˇ g'ahˇ ceh laˇ ngeh maˬ siˬ. 36 Naw ma ̭ maˬ noeˬ gahˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ja pyuˬ ni g'o ̭ keuˆ le ngeh, naw ma ̭ yu ̭ k'aˆ lu ̭ gaˇ zaˬ leˇ teh ̭-a. 37 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ-eu heu, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ehˇ-eu ma. Yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˬ."

Maˬkuˆ 14

1 Baˬ saˬ kaˬ Bawˬ-iˬ hawˇ-eu Dehˬ tseˬ maˬ dawˆ-euˬ Kaˬ muˇ dzaˬ-eu Bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ yamˬ keuˆ le-eu nyiˬ nah dzeˇ-eu teh ̭ meh. Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ ciˬ cuˇ ni nyeh ̭ k'oeˬ-awˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ nawˬ jawˬ lu ̭-eu meh. 2 "Bawˬ-iˬ g'eh lu ̭ ngeh aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ nyeh ̭ nya nga siˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ luiˬ g'a laˇ gaˇ ya yahˇ nga" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. 3 Beˬtaˬniˇ pu-ahˇ jawˇ-eu Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ coiˬ doi tiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ hawˬ dzaˬ lu ̭ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ aˇ poeˬ k'aˆ dui dui-eu tsiˇ yaw saw jeˬ shehˆ ahˇ taˬ-euˬ lo pyuˇ maˇ tsa ̭ ciˬ la ̭-awˇ, maˇ tsa ̭ deh paˆ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ uˬ duˬ-ahˇ tsiˇ yaw saw jeˬ shehˆ daˆ nehˬ-euˬ meh. 4 K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ maˬ jawˇ tehˬ coeˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ g'eh-eu lehˇ tsiˇ yaw saw teu, gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ gaˇ zmˬ dzeh niˇ g'a-eu nga. 5 Ahˬ law nmˇ-aˬ, k'aˇ teˬ-eu pyuˇ mehˇ byaˆ smˬ yaˇ byaˆ za teh ̭-a tawˇ. Pyuˇ k'oeˇ yuˇ-awˇ shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ-ahˇ biˇ nehˬ law nmˇ-aˬ, aˇ naˆ ni gaˇ dahˇ tsoeˬ nmˇ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ ja ja-ehˇ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ ehˇ doeˇ-eu meh. 6 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Zaˬ miˬ zaˬ heu g'aˬ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ taˬ paˇ ehˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ doeˇ te. Aˬ yaw ̭-aˬ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ muiˬ dui dui-eu jeˬ mˇ-euˬ meh. 7 Shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ-awˇ, naw ma ̭ k'aˇ caw ba nehˬ maw ̭ ngeh caw ba nehˬ nya teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ-aˬ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ. 8 Zaˬ miˬ zaˬ heu g'aˬ aˬ yaw ̭ k'aˇ g'eh nya-eu lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ meh. Ngaˬ-ahˇ ba ̭ pahˬ-eu aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˆ-ehˇ, ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ tsiˇ yaw saw jeˬ shehˆ daˆ-awˇ, ba ̭ pahˬ-eu g'aˇ duˬ laˆ saˆ nehˬ la ̭-euˬ meh. 9 Miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu doe ni, Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ heu k'aˇ mehˬ keuˆ gaˇ, zaˬ miˬ zaˬ heu g'aˬ neh mˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu ja-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ noeˬ keuˆ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 10 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ lehˇ kuˇ-eu g'aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu g'aˇ duˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ jawˇ gaˇ le-euˬ meh. 11 Aˬ yaw ̭ ehˇ gaˇ piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ bi ̭-eu g'aˇ duˬ saˇ jaˇ dzaˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-eu g'aˇ duˬ aˬ myah yeh ̭ laˇ nga lehˇ, Yuˇdaˆ jawˬ lu ̭-eu meh. 12 Dehˬ tseˬ maˬ ahˇ-eu Kaˬ muˇ dzaˬ-eu Bawˬ-iˬ g'eh dahˬ beh ngeh nah pyeu ̭-eu, Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ g'aˇ duˬ yawˇ seh ̭-eu aˇ nah k'oeˇ nah-ahˇ, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Nawˇ nga ma ̭-ahˇ Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ aˬ gaˇ bi lehˬ hmˬ maw ̭-eu nya." 13 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ-awˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. "Naw nya ̭ meuˬ-ahˇ iˇ-awˬ. Iˇ cu ̭ mui deuˇ oeˬ lahˬ ba ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ya tahˬ pu ̭ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah naw nya ̭ caw teh g'eh-awˬ. 14 Aˬ yaw ̭ aˬ geu nymˇ-ahˇ uˇ-iˇ-eu maˬ kaˬ, nymˇ sahˇ g'aˬ-ahˇ 'Saˬ laˬ nyaˇ-eu aˬ yaw ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ dzaˬ-eu g'aˇ duˬ aˇ lawˆ aˬ geu gaˇ jaˆ ta jeˇ' lehˇ naˇ haˬ-awˬ. 15 K'oeˇ ngeh, nymˇ la ̭ taˆ tiˆ-ahˇ laˆ saˆ taˬ-euˬ aˇ lawˆ lawˆ ma tiˬ lawˆ, naw nya ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Aˬ dui ma ̭ g'aˇ duˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ k'oeˇ gaˇ lehˬ hmˬ taˬ-awˬ." 16 Zaˬ lahˇ k'oeˇ nyi g'aˬ doˆ-iˇ-awˇ meuˬ-ahˇ iˇ ngeh, yawˬ jeˬ na lu ̭ Yeˬsuˇ neh ehˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ-awˇ, Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ lehˬ hmˬ laˆ dawˆ-euˬ meh. 17 Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, Yeˬsuˇ zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ sheuˬ-awˇ oe-euˬ meh. 18 Aˬ yaw ̭ ma ̭ hawˬ jeh-ahˇ jawˬ leˇ-awˇ dzaˬ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ teh ̭-a. Ngaˬ nehˬ-ehˇ tiˬ gaˇ dzaˬ lu ̭-eu g'aˬ ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ maˇ maˇ ni ehˇ-eu ma." 19 Zaˬ lahˇ deuˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ nui ma maˬ saˇ-ehˇ, "Ngaˬ-ahˇ ehˇ te loˇ" lehˇ, tiˬ g'aˬ saˇ-iˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu meh. 20 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ tseˇ nyi ̭ g'aˬ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ meh. Ngaˬ nehˬ-ehˇ g'awˬ nyoeˇ k'mˬ maˬ ta ̭-eu g'aˬ meh. 21 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ ya shiˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu k'oeˇ g'aˬ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ maˬ deh ̭ le-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a." 22 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ci ̭ hawˬ dzaˬ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ kaˬ muˇ yuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k'oeˇ ngawˬ pyehˬ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ biˇ nehˬ-awˇ ehˇ-eu, "Yuˇ dzaˬ-awˬ. Heu-aˬ, ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ ma." 23 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ k'mˬ maˬ ciˬ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K'mˬ maˬ k'oeˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ciˬ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˇ-euˬ meh. 24 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Heu-aˬ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni g'aˇ duˬ yoeˇ le-euˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ ma saˇ jaˇ-ahˇ ta ̭-eu ngaˬ-euˬ shiˬ ma. 25 Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭-ahˇ ngaˇ ya dawˇ-eu aˇ nah maˬ keuˆ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ heu ngaˇ maˬ paˇ dawˇ ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma." 26 K'oeˇ naˇ, ja ceuˬ-eu caˇ dawˬ tiˬ bymˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ caˇ-awˇ, Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ le-euˬ meh. 27 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˬ-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ cehˆ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, 'Yawˇ bo-eu yaw sahˇ-ahˇ Miˬyehˇ seh ̭-awˇ, yawˇ yawˇ ma ̭ cehˆ byaˆ jiˇ teh ̭-a' lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 28 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ g'aˬ ngeh, naw ma ̭-euˬ mehˬ hu Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ ngaˇ iˇ tawˬ ma." 29 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ nawˬ-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ cehˆ jiˇ k'aw ̭, ngaˇ nawˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh." 30 Yeˬsuˇ Beˬtuˆluˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nymˇ ci ̭ ya poeˇ nyiˬ tahˬ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ smˬ poˆ keuˆ ni pyehˇ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 31 Beˬtuˆluˆ ui cuiˆ teˇ k'aˆ jeˬ-ehˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ nawˬ- nehˬ-ehˇ ya shiˇ paˬ-ehˇ tsaˬ laˇ k'aw ̭, nawˬ-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ lehˇ maˬ ehˇ." K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ dawˬ tawˆ lu ̭ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 32 Geˬseˬmaˬniˇ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ oe keuˆ-euˬ meh. Zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Heu gaˇ nuiˇ-awˇ ngaˇ guiˬ lahˬ shaˇ gaˇ dawˬ tawˬ-awˬ." 33 Beˬtuˆluˆ, Yaˬkoˆ, Yoˇhaˬ, aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ sheuˬ g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ noeˬ shaˬ dui dui-awˇ, nui ma la ̭ k'oeˇ shaˬ zahˬ mˇ dui dui lu ̭-eu meh. 34 Aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ shaˬ zahˬ mˇ-eu shiˇ taw tehˬ ni miˇ-a. Heu gaˇ jawˇ-awˇ lo ̭ tawˬ-awˬ." 35 Aˬ yaw ̭ mehˬ hu paw heu myaˆ to ̭ iˇ jiˆ-awˇ, miˇ tsa awˆ byaˆ-awˇ, shaˬ zahˬ na ̭ dui dui-eu aˇ yamˬ k'oeˇ aˬ yaw ̭-ahˇ bi dzeuˇ-iˇ nya naˇ bi dzeuˇ-iˇ la ̭-eu g'aˇ duˬ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. 36 "Aˬda-oˇ. Ngaˬ Da-oˇ. Nawˇ maˬ mˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a. Shaˬ zahˬ na ̭ dui dui-eu k'mˬ maˬ heu k'mˬ-ahˇ bi dzeuˇ-iˇ la ̭. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ nui noeˬ taˬ bi pyeu ̭ la ̭. Nawˬ-euˬ nui noeˬ bi pyeu ̭-awˬ." 37 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ k'oeˇ smˇ g'aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ g'o ̭ le ngeh, yu ̭ k'aˆ jiˇ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Beˬtuˆluˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Siˇmoˬ-oˇ. Nawˇ yu ̭ k'aˆ teˬ loˇ. Naˬ liˬ tiˬ la ̭ teh ̭-ehˇ k'aw ̭ maˬ yu ̭ ni maˬ dawˬ keuˆ coeˇ nya loˇ." 38 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Muˇ juˇ juˇ-eu mehˬ nah naw ma ̭ maˬ ya caw teh-iˇ ni, guiˬ lahˬ shaˇ-awˇ yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. Nui ma keuˆ k'aw ̭, g'awˇ mawˇ g'aˬ baˬ meh." 39 Aˬ yaw ̭ tiˬ poˆ paˇ iˇ-awˇ, yaw beh poˆ k'aˇ shaˇ-euˬ lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ paˇ shaˇ-euˬ meh. 40 Zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ paˇ g'o ̭ le ngeh, yu ̭ yoeˇ dui dui-eu miˇ neh yu ̭ k'aˆ jiˇ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ tsaˬ maˬ siˬ-a. 41 Aˬ yaw ̭ smˬ poˆ tiˬ poˆ paˇ g'o ̭ le ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ nymˬ-mˇ keuˆ ni yu ̭ k'aˆ-awˇ g'aˬ naˬ naˬ lu ̭ te siˬ loˇ. G'aˬ-aˇ. Aˇ yamˬ keuˆ laˇ-euˬ ngaˇ. Haw-awˬ. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ iˬ baˇ zaˬ deuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ shaw-iˬ meh. 42 Tuˇ-awˬ. Iˇ kaˇ-euˇ. Haw sheˇ. Ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu lehˇ g'eh-eu g'aˬ heu gaˇ oe keuˆ taˬ-euˬ ngaˇ." 43 Yeˬsuˇ dawˬ ngehˬ g'aˬ-eu maˬ dah ni, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu Yuˇdaˆ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ ja pyuˬ ni oe keuˆ-euˬ meh. Mi cehˇ hawˇ-eu daˇ kawˬ ba ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma tiˬ ma ̭ aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ oe-euˬ meh. Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu, tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh. 44 Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ meh. "Ngaˇ mehˬ cuˇ cuˇ nehˬ-eu g'aˬ-aˬ, naw ma ̭ poˆ lu ̭-eu k'oeˇ g'aˬ meh de. Aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-awˇ, yaw muiˬ paˬ-ehˇ bi lo ̭-awˇ tsahˇ g'eh-awˬ." 45 Yuˇdaˆ oe keuˆ-euˬ nehˬ-ehˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, "Saˬ laˬ-oˇ" lehˇ ehˇ-awˇ mehˬ cuˇ cuˇ nehˬ-euˬ meh. 46 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, zi ̭ dah ni daw ̭ tehˬ taˬ-euˬ meh. 47 Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ mi cehˇ g'awˇ doˆ-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ coeˇ-awˇ, naˬ pa ̭ coeˇ tsehˆ dzeh-euˬ meh. 48 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Smˇ k'oeˬ tahˇ joe-ahˇ nyeh ̭-eu lo ̭-ehˇ, mi cehˇ hawˇ-eu daˇ kawˬ ba ̭-awˇ ngaˬ-ahˇ ya nyeh ̭ le ta loˇ. 49 Aˬ yaw ̭ nah yaw ̭ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ mehˬ-eu tsoˆ-eu la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ ngaˇ jawˇ lu ̭ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ nyeh ̭ le-a. Ehˇ k'aw ̭, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ jeˬ ya bi byah laˇ teh ̭-a." 50 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-awˇ cehˆ jiˇ-euˬ meh. 51 Zaˬ guˬ tiˬ g'aˬ shawˇ jehˆ ni g'eh-eu saˬ paˇ neh za ̭ taˬ-euˬ aˇ bui tiˬ kahˇ tsahˇ lahˇ-awˇ, Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu meh. 52 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-eu lehˇ g'eh-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ aˇ bui k'oeˇ kahˇ teuˆ lehˆ ya ̭-awˇ, neˇ myawˆ ni cehˆ dzeuˇ-euˬ meh. 53 K'oeˇ naˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ uiˬ leˇ jiˇ-awˇ jawˇ-eu, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 54 Beˬtuˆluˆ-aˬ, naˇ k'ah paw ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ cah-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ gawˬ lahˇ taˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ paw keuˆ ni caw teh keuˆ g'eh-euˬ meh. K'oeˇ gaˇ lo ̭-eu yehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ aˬ yaw ̭ ga dzuˇ-iˇ-awˇ, miˬ dzaˬ lmˇ lmˇ-ehˇ jawˇ-euˬ meh. 55 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Ba ̭ dzah aˇ muˇ muˇ lah-ehˇ ga uiˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yaw lehˬ poˆ doˆ-awˇ seh ̭-eu lehˇ leh jeh k'aw ̭, yaw lehˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ poˆ doˆ nya-a. 56 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ Yeˬsuˇ gaˇ kawˆ jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu la ̭ k'oeˇ saˇ kiˇ kamˬ k'aw ̭, tiˬ g'aˬ ehˇ-euˬ tiˬ jeˬ beu beu-ehˇ, yaw duˬ maˬ laˆ baw nya-a. 57 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ tuˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ jaˬ myaw ̭ myaw ̭-awˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 58 "'Tsawˇ haˬ zaˬ neh tsoˆ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma heu nymˇ-ahˇ ngaˇ deh pyaˆ dzeh jiˇ-awˇ, smˬ nah la ̭ k'oeˇ tsawˇ haˬ zaˬ neh maˬ tsoˆ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma ngaˇ paˇ tsoˆ k'o ̭ ma' lehˇ, tsawˇ haˬ teu g'aˬ ehˇ-eu nga ma ̭ gaˬ duˬ taˬ-euˬ ma." 59 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu gaˇ kawˆ k'oeˇ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ duˇ leˇ ni maˬ ehˇ tsaˬ nya-a. 60 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ mehˬ shi Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ tuˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu deuˬ nawˬ-euˬ yaw lehˬ dzawˇ gaˇ nawˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu dawˬ maˬ jaˆ loˇ." 61 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ dawˬ maˬ tmˇ-ehˇ ciˬ cuˇ ni jawˇ-euˬ meh. Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ tiˬ poˆ paˇ naˇ haˬ-eu, "Guiˬ lahˬ huiˬ-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ pyeu ̭-eu Ka li lehˇ ehˇ-eu k'oeˇ g'aˬ nawˇ ma loˇ." 62 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngeuˇ ma. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Baoˬ huiˬ-eu Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ lu ̭ gaˇ maˬ ehˇ, mˬ dmˇ dziˬ-awˇ za ̭ ka le gaˇ maˬ ehˇ, naw ma ̭ yawˬ g'aˬ na lu ̭ ya mawˇ teh ̭-a." 63 K'oeˇ ngeh poˆ jawˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ yawˬ ha-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ g'eu paˆ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬ dui saˇ kiˇ yawˬ-awˇ yawˬ maˬ paˇ loˬ meh. 64 Aˬ yaw ̭ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu naw ma ̭ gaˬ jiˇ-euˬ meh. Naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya." K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ bahˬ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nui ma tsaˬ-euˬ meh. 65 Tiˬ paˆ na deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ duˬ k'aˬ k'a daˆ-awˇ, myaˆ nuiˆ ka ̭ kaˬ nehˬ-awˇ diˬ diˬ-ehˇ, "Nawˬ-ahˇ diˬ-euˬ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ ja maw maw haw sheˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ lo ̭-eu yehˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ tsahˇ-awˇ, baˬ ba-ahˇ tehˆ nehˬ-euˬ meh. 66 Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ oe ngeh keuˆ ni, nymˇ-ahˇ gawˬ lahˇ taˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ Beˬtuˆluˆ jawˇ lu ̭-eu meh. 67 Beˬtuˆluˆ miˬ dzaˬ lmˇ lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, yaw muiˬ paˬ-ehˇ haw duˬ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ jiˇ Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ tsawˇ haˬ meh." 68 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ maˬ siˬ. Nawˇ ehˇ-eu teu ngaˇ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ siˬ nya nya." K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ, lahˇ k'ehˬ paw iˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, ya poeˇ tiˬ tahˬ doeˇ doˆ laˇ-euˬ meh. 69 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ mawˇ-awˇ, k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˬ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Teu g'aˬ jiˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ meh." 70 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ ngeuˇ lehˇ Beˬtuˆluˆ tsawˇ pyehˇ paˇ pyehˇ-euˬ meh. Tiˬ k'ehˬ paˇ kaˇ-iˇ ngeh, dawˬ peh yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ Beˬtuˆluˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ g'eh Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ-ahˇ ahˇ-eu yaw duˬ baw ngaˇ." 71 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Ngaˇ jaˬ myaw ̭ maˬ myaw ̭ lehˇ kamˬ peuˬ ma. Ngaˇ jaˬ myaw ̭ myaw ̭ lawˬ naˇ, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ k'ehˬ lu ̭-uˇ. Naw ma ̭ ehˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ngaˇ maˇ maˇ ni maˬ siˬ nya nya." 72 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-eu maˬ dah ni, ya poeˇ nyiˬ tahˬ tiˬ tahˬ doeˇ doˆ laˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, "Ya poeˇ nyiˬ tahˬ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ smˬ poˆ keuˆ ni pyehˇ teh ̭-a" lehˇ, Yeˬsuˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ noeˬ doˆ leˇ-awˇ, nui ma-ahˇ maˬ nyeh ̭ tehˬ g'aˬ coeˇ-ehˇ ngoeˇ-euˬ meh.

Maˬkuˆ 15

1 Uˬ bya bya laˇ-euˬ nehˬ-ehˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu, Ba ̭dzah aˇ muˇ-ahˇ k'aˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, yaw kawˇ-ehˇ tahˬ dzoeˇ-awˇ, mehˬ bawˬ mˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ shmˇ caˆ pa ̭-awˇ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ bi tsahˇ ha-iˇ-euˬ meh. 2 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Nawˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ ngeuˇ ma loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ ngaˇ tawˇ." 3 K'oeˇ naˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ Yeˬsuˇ gaˇ kawˆ yaw lehˬ g'awˬ mya jeˬ ja-eu meh. 4 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ naˇ haˬ-eu, "Aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-euˬ yaw lehˬ teu naˆ naˆ-ehˇ ja gaˇ naˇ haˬ sheˇ. Nawˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu dawˬ maˬ jaˆ loˇ." 5 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ dawˬ maˬ tmˇ ni ciˬ cuˇ ni jawˇ-eu miˇ neh, sahˬ paˬ Piˇlaˆ zahˬ leˇ-euˬ meh. 6 Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ k'aˇ g'eh ngeh, tawˬ-ahˇ nyeh ̭ uˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ bi pyehˬ doˆ maw ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ pyehˬ doˆ nehˬ-eu meh. 7 Aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ-ahˇ, miˇ k'ahˬ-ahˇ puiˬ-eu jeˬ hawˇ-eu, tsawˇ haˬ-ahˇ seh ̭-eu jeˬ mˇ-euˬ miˇ neh tawˬ-ahˇ bi nyeh ̭ uˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ muˇ jawˇ-eu meh. Baˬlaˬbaˇ lehˇ myahˇ-euˬ tiˬ g'aˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ tawˬ-ahˇ uˇ-eu meh. 8 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ uiˬ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ k'o ̭ yaw ̭ jahˇ lu ̭-eu lo ̭-ehˇ, tawˬ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ pyehˬ doˆ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ shaˇ laˇ-euˬ meh. 9 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ-eu, "Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ-ahˇ bi pyehˬ doˆ maw ̭ miˇ-a loˇ." 10 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ myaˆ naˆ-eu baˬ da neh, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ yaw muiˬ paˬ-ehˇ siˬ duˬ taˬ-euˬ meh. 11 Ehˇ k'aw ̭, Baˬlaˬbaˇ-ahˇ bi pyehˬ ni sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ shaˇ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ neh mehˬ gahˇ taˬ-euˬ meh. 12 Sahˬ paˬ piˇ laˆ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ paˇ naˇ haˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ lehˇ naw ma ̭ kuˇ-eu k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ bi jahˇ nehˬ maw ̭-eu nya." 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ." 14 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ neh mˇ bahˬ taˬ-euˬ aˬ jeˬ jaˆ ta." Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw k'aˆ-ehˇ paˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ." 15 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ-aˬ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ nui k'ahˇ shiˇ ni mˇ nehˬ maw ̭-eu miˇ neh, Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ doˆ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yahˬ caˆ neh bi jui ̭-awˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-eu g'aˇ duˬ a nehˬ-euˬ meh. 16 Yehˇ deuˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ miˇ k'ahˬ sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ gawˬ lahˇ taˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ tsahˇ uˇ g'eh-awˇ, yehˇ k'oeˇ ma ̭ ma ̭ lah-ehˇ kuˇ uiˬ jiˇ-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ neˇ naˆ naˆ-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ nyeh ̭ dm nehˬ-awˇ, aˬ gah ciˇ ni neh shuiˇ uˬ k'oˆ lo ̭-ehˇ daˇ k'ahˇ k'ahˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ-ahˇ nyeh ̭ k'oˆ nehˬ-euˬ meh. 18 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ la ̭ ba ̭ diˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ yaw zeu baw nehˬ-eu lo ̭-ehˇ jahˇ niˇ g'a-awˇ, "Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ ziˇ baw ziˇ za lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ niˇ g'a-eu meh. 19 K'oeˇ naˇ, aˇ to ̭ aˇ kahˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ-ahˇ diˬ-awˇ, duˬ k'aˬ k'a daˆ k'a daˆ-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ uˬ duˬ tahˬ niˇ g'a-euˬ meh. 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ niˇ g'a dehˆ g'aˬ ngeh, neˇ naˆ naˆ-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ k'oeˇ kahˇ nyeh ̭ lehˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ paˇ nyeh ̭ dm nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-eu lehˇ tsahˇ doˆ g'eh-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭ gaˇ pehˇ le lu ̭ ngeh, pu paw neh meuˬ-ahˇ laˇ lu ̭-eu Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ-ahˇ mawˇ-awˇ, yehˇ deuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ la ̭ ya ̭ bi ba ̭-euˬ meh. (Siˇmoˬ-aˬ, Kuˇleˬniˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu meh. Aˬleˬsaˬduˇ hawˇ-eu Luˇpuˇ-euˬ aˬ da meh.) 22 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ Gawˇlaˬgawˇda lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. Gawˇlaˬgawˇda lehˇ ehˇ-eu dawˬ tsui ̭-aˬ, 'Uˬ duˬ k'mˬ' lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 23 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ muˇlaˬ lehˇ kuˇ-eu jaˆ g'aˬ yaw saw jeˬ keuˬ taˬ-euˬ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ bi dawˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ dawˇ-a. 24 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ shehˆ tsaˬ tsaˬ-awˇ biˇ geu ̭-euˬ meh. 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ ngeh, uˬ shawˬ paw naˬ liˬ g'oeˬ la ̭ byah laˇ-euˬ meh. 26 "Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ" lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ yaw lehˬ no-euˬ dawˬ ta ̭ myahˬ taˬ-euˬ meh. 27 Tahˇ joeˬ nyiˬ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, aˇ maˇ paw tiˬ g'aˬ, aˇ caˇ paw tiˬ g'aˬ lehˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ meh. 29 K'aˇ iˇ k'aˇ laˇ tsehˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ uˬ duˬ jui ̭ jui ̭-ehˇ naˬ g'a-eu, "Aˬ heuˇ. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma deh pyaˆ dzeh-awˇ smˬ nah la ̭ k'oeˇ paˇ tsoˆ k'o ̭ nya-eu g'aˬ-oˇ, 30 yawˬ haˇ yawˬ ha ka k'o ̭-awˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ neh za ̭ ka le-awˬ tawˇ le." 31 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ k'aw ̭, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ naˬ g'a-eu meh. "Aˬ yaw ̭ aˬ cawˬ-ahˇ ka k'o ̭ nya-euˬ k'aw ̭, yawˬ haˇ yawˬ ha maˬ ka k'o ̭ nya law hawˇ ngaˬ laˬ. 32 Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-euˬ sahˬ paˬ pyeu ̭-eu Ka li heu g'aˬ, hehˬ nymˬ-mˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ neh za ̭ ka le gaˇ ya mawˇ law nmˇ-aˬ, aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ jah ma ehˇ lawˬ." Aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu meh. 33 Nah loˆ ceh laˇ ngeh, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ k'ahˬ lah-ehˇ zahˇ tsui ni pyeu ̭-iˇ-awˇ, yaw zahˇ k'oeˇ naˬ liˬ smˇ la ̭ byah ni jaˆ-euˬ meh. 34 Uˬ ci ̭ uˬ taw naˬ liˬ smˇ la ̭ byah laˇ ngeh, Yeˬsuˇ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ, "Eˇ liˇ, Eˇliˇ, laˬ maˬ saˬ baˇ taˬ niˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. Dawˬ tsui ̭-aˬ, "Ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ-oˇ, ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh ngaˬ-ahˇ byehˇ dzeh nehˬ la ̭ te" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 35 K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭ guˇ gaˇ gaˬ ngeh, "Naˇ haˬ sheˇ. Aˬ yaw ̭ Eˇliˇya-ahˇ kuˇ-eu nya" lehˇ ehˇ-eu meh. 36 Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ, behˇ baˆ la ̭ daˬ-ahˇ duˇ-eu laˆ shaˆ iˇ jaˬ caˆ luˆ tiˬ luˆ yuˇ-awˇ coeˬ daˆ g'eh-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw byawˬ-ahˇ laˆ duiˆ-awˇ, aˇ to ̭ aˇ kahˬ-euˬ mehˬ dzaˬ-ahˇ g'oˆ tehˬ-awˇ, Yeˬsuˇ bi cuˆ dawˇ-eu lehˇ cawˬ miˇ nehˬ-awˇ ehˇ-eu, "Taˬ tehˬ lawˬ siˬ. Eˇliˇya oe-awˇ aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ neh ciˬ ka nehˬ le nga loˇ lehˇ tiˬ k'ehˬ dawˬ haw kaˇ-euˇ." 37 Yeˬsuˇ tiˬ teˇ guˇ k'aˆ laˇ-awˇ, sa ̭ g'awˇ tsehˆ-euˬ meh. 38 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ taw taˬ-euˬ saˬ paˇ lawˆ kaˬ k'oeˇ, uˬ duˬ-ahˇ neh dawˬ dahˬ-ahˇ doˆ ni, nyiˬ paˆ paˆ-iˇ-euˬ meh. 39 La ̭ ya ̭-euˬ mehˬ shi yaw ̭ lu ̭-eu yehˇ deuˬ k'oeˇ taˆ aˬ yui ̭ geu ̭-eu g'aˬ, Yeˬsuˇ sa ̭ g'awˇ tsehˆ gaˇ haw duˬ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ maˇ maˇ ni Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ law hawˇ nga." 40 Zaˬ miˬ zaˬ tiˬ deuˬ ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ jawˇ-awˇ haw lu ̭-eu meh. Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ, Yaˬkoˆ yaw nyiˇ g'aˬ hawˇ-eu Yoˇsehˆ aˬ nya ̭ nmˇ-euˬ aˬ ma Maˬliˇ hawˇ-eu, Saˬloˬmeˬ aˬ ha smˇ g'aˬ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ ahˇ-eu meh. 41 Yeˬsuˇ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ caw ba nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ caw teh laˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ ahˇ-eu meh. 42 K'oeˇ ngeh nah-aˬ, Jawˇ nah-euˬ mehˬ hu ngeh nah pyeu ̭-eu Lehˬhmˬ-eu aˇ nah meh. K'oeˇ miˇ neh, uˬ ci ̭ uˬ taw taw le ngeh, 43 Ba ̭dzah aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ yaw zeu baw-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ keuˆ le gaˇ dawˬ lu ̭-eu g'aˬ pyeu ̭-eu Aˬliˇma ̭tehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yoˇsehˆ-aˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ nui ma k'aˬ duˬ ni le-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ shaˇ leˇ-euˬ meh. 44 Yeˬsuˇ shiˇ-euˬ meh lehˇ ehˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, sahˬ paˬ Piˇlaˆ zahˬ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, guiˇ ma ̭ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ kuˇ-awˇ, "Aˬ yaw ̭ shiˇ-euˬ tiˬ k'ehˬ k'awˆ laˇ mehˬ loˇ" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 45 Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ duˬ nehˬ ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ ba ̭ g'eh nya teh ̭-a lehˇ, Yoˇsehˆ-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 46 Yoˇsehˆ-aˬ, shawˇ jehˆ ni g'eh-eu saˬ paˇ paˇ pyuˇ zeuˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ ba ̭ ka-awˇ, mawˇ tawˆ tawˆ-awˇ, lo guˇ-ahˇ ta ̭ byoe-awˇ jahˇ taˬ-euˬ lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ ba ̭ pahˬ-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, lmˬ bymˇ-euˬ mehˬ k'ehˬ-ahˇ k'aˬ lo lo ma ngawˬ tsoeˬ ya ̭-euˬ meh. 47 Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ hawˇ-eu, Yoˇsehˆ-euˬ aˬ ma Maˬ liˇ aˬ ha nya ̭ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ haw haw-ehˇ jawˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ geu tsahˇ-ahˇ ba ̭ pahˬ-euˬ mawˇ duˬ ya ̭-euˬ meh.

Maˬkuˆ 16

1 Jawˇ nah dzeuˇ ngeh, Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ, Yaˬkoˆ-euˬ aˬ ma Maˬliˇ hawˇ-eu, Saˬloˬmeˬ aˬ ha smˇ g'aˬ, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ shehˆ daˆ nehˬ-iˇ-eu g'aˇ duˬ, tsiˇ yaw saw g'awˬ mya jeˬ zeuˇ-euˬ meh. 2 Tiˬ jaw la ̭ k'oeˇ aˇ dahˬ beh ngeh nah ngeh nah uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ, nahˇ ma maˬ doˆ laˇ mi naˆ-ehˇ lmˬ bymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ lu ̭-eu meh. 3 "Lmˬ bymˇ-euˬ mehˬ k'ehˬ-ahˇ tsoeˬ-eu k'aˬ lo k'oeˇ siˬ aˬ dui ma ̭-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ ngawˬ dzeh nehˬ la ̭ nmˇ" lehˇ ja ja-ehˇ iˇ-euˬ meh. 4 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ haw g'eh le ̭ ngeh, huiˬ dui dui-eu k'aˬ lo k'oeˇ siˬ ngawˬ dzeh taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 5 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ ngeh, mehˬ tsoeˬ pyuˇ deuˬ ni dm taˬ-euˬ k'aˬ dzeˇ zaˬ zaˬ guˬ tiˬ g'aˬ aˇ maˇ paw pyawˬ-ahˇ nuiˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-awˇ, tsawˬ guˆ-iˇ-euˬ meh. 6 Zaˬ guˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Taˬ guˆ. La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-euˬ Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naw ma ̭ haw le-euˬ meh lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. Aˬ yaw ̭ heu gaˇ maˬ paˇ jawˇ meh. Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ g'aˬ-euˬ meh. Haw sheˇ. Aˬ yaw ̭-ahˇ heu gaˇ ba ̭ taˬ-awˇ bi jaˆ-euˬ meh tawˇ. 7 Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ hawˇ-eu Beˬtuˆluˆ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, 'Aˬ yaw ̭ naw ma ̭-euˬ mehˬ hu Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ dzeuˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ naw ma ̭-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a' lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ." 8 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ lmˬ bymˇ la ̭ nyiˇ doˆ-iˇ-awˇ, cehˆ coeˬ coeˬ k'o ̭ g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ dui dui leˇ-awˇ yaw dzuˬ dzuˬ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ guˆ-eu miˇ neh, tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ehˇ ni, ciˬ cuˇ ni jawˇ-euˬ meh. 9 (Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ smˇ g'aˬ Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ deuˬ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'aˇ ehˇ nehˬ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭, yaw nymˇ nymˇ-ehˇ dzawˇ poˆ nehˬ-euˬ meh. 10 K'oeˇ naˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ ka k'o ̭-eu jeˬ-ahˇ ta ̭-eu deh ̭ lu ̭-eu muiˬ-eu shawˇ-eu dawˬ kawˬ k'oeˇ, nahˇ ma doˆ k'ehˬ ga k'ehˬ doe ni bi gaˬ keuˆ-iˇ-eu g'aˇ duˬ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh.) 11 Yeˬsuˇ yaw deh ̭-ehˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭ maˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ maˬ maˬ jah-a. 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ, meuˬ-ahˇ neh pu paw iˇ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ bi beu gaˇ laˇ-euˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ jawˇ gaˇ doˆ le-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ nya ̭ g'o ̭ leˇ-awˇ, nui deuˬ-ahˇ dzawˇ mehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jah-a. 14 Aˇ saˬ saˬ-eu poˆ, zaˬ lahˇ tseˇ ti ̭ g'aˬ hawˬ dzaˬ dzaˬ lu ̭ gaˇ Yeˬsuˇ g'awˇ mawˇ bi mawˇ le-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jah ni nui ma g'ahˇ gaˇ aˬ yaw ̭ dehˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ g'o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ jawˇ gaˇ ya mawˇ-euˬ deuˬ neh dzawˇ nehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jah-a. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu doe ni iˇ-awˇ, tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-iˇ-awˬ. 16 Jah-awˇ iˇ cu ̭ k'aˇ shawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ka k'o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. Maˬ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, yaˇ k'aˬ daˇ nehˬ gaˇ ya daˬ teh ̭-a. 17 Jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ nya-eu baoˬ za teh ̭-a. Ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ̭ teh doˆ teh ̭-a. Maˬ gaˬ haw-euˬ dawˬ g'awˬ mya jeˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ ngehˬ nya teh ̭-a. 18 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˇ lawˇ-ahˇ nyeh ̭-eu maˬ kaˬ, dzaˇ do ̭ dzaˬ-eu maˬ kaˬ, tiˬ jeˬ-iˬ maˬ g'eh-aˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'oeˇ taˆ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ nehˬ ngeh, naˇ-eu taˬ leˇ teh ̭-a." 19 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ mˬ k'oeˇ taˆ sheuˬ k'o ̭ daˆ le ̭-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ-euˬ meh. 20 Zaˬ lahˇ deuˬ yawˬ paw na lu ̭ iˇ-awˇ, dawˬ mehˬ mehˬ-iˇ-euˬ meh. Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ gaˇ mˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ aˬ diˇ aˬ maˇ tsaˬ-eu gaˇ kawˆ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ-awˇ bi siˬ bi mawˇ duˬ-euˬ meh.)

Luˇka 1

1 Nga ma ̭ jawˇ gaˇ pyeu ̭ dzeuˇ ya ̭-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ-ahˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ k'aˇ g'eh nya-eu lo ̭-ehˇ sahˬ bo ̭ bo ̭ doˆ taˬ g'aˬ-euˬ meh. 2 Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˇ dahˬ beh ngeh neh ya mawˇ-euˬ deuˬ hawˇ-eu, guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-eu deuˬ neh k'aˇ dzawˇ mehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ bo ̭-euˬ meh. 3 K'oeˇ miˇ neh, Huiˬ-eu mahˇ-eu Tawˇpiˇlu-oˇ, ngaˇ k'aw ̭ aˇ dahˬ beh ngeh neh gaˇ kawˆ heu deuˬ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ pyehˆ tseˇ duˬ taˬ-euˬ miˇ neh, k'aˇ pyeu ̭ dzeuˇ ya ̭-euˬ jeˬ mehˬ huˬ mehˬ nahˬ tsaˬ ni nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ bo ̭ doˆ nehˬ naˇ muiˬ-eu duˇ lehˇ noeˬ-eu ma. 4 Nawˬ-ahˇ k'aˇ mehˬ nehˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ aˬ diˇ ngeuˇ meh lehˇ nawˇ siˬ duˬ jiˇ nya ni, ngaˇ heu lo ̭-ehˇ bo ̭-euˬ ma. 5 Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ sahˬ paˬ Heˬloˆ uˆ lahˇ ngeh, Aˬbiˇyaˬ aˇ jeuˬ la ̭ k'oeˇ, Zaˬkaˬliˇ lehˇ myahˇ-euˬ piˇ ma tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ miˬ zaˬ-aˬ, Aˬloˬ-euˬ aˇ jeuˬ pyeu ̭-awˇ, Eˇliˇsaˬbehˆ lehˇ myahˇ-euˬ meh. 6 Nyiˬ dzeˇ zaˬ lu ̭ Miˬyehˇ mehˬ shi dawˇ coe ni deh ̭-awˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ hawˇ-eu zahˇ sahˇ k'o ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ caw teh-eu meh. 7 Eˇliˇsaˬbehˆ maˬ baw aˬ ma pyeu ̭-eu miˇ neh, aˬ nya ̭ dzeˇ zaˬ zaˬ maˬ jawˇ-ehˇ, nyiˬ g'aˬ lu ̭ mawˬ dui dui le-euˬ meh. 8 Tiˬ nah-aˬ, piˇ ma-euˬ gaˇ mˇ-eu g'aˇ duˬ, Zaˬkaˬliˇ-euˬ aˇ muˇ-ahˇ doˇ laˇ-euˬ miˇ neh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ gaˇ mˇ lu ̭-eu meh. 9 Piˇ ma deuˬ-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭ k'aˇ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ shehˆ tsaˬ tsaˬ-awˇ tseˇ ngeh, lawˇ duˬ-ahˇ yaw saw jeˬ do ̭ damˬ-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭-ahˇ doˇ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-euˬ meh. 10 K'oeˇ lo ̭-ehˇ yaw saw jeˬ do ̭ damˬ lu ̭ ngeh, la ̭ nyiˇ paw jawˇ ya ̭-euˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ deuˬ guiˬ lahˬ ya shaˇ-eu meh. 11 K'oeˇ ngeh, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ mehˬ shi doˆ le-awˇ, yaw saw jeˬ do ̭ damˬ-eu lawˇ duˬ-euˬ aˇ maˇ paw yaw ̭ lu ̭-eu meh. 12 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Zaˬkaˬliˇ ya mawˇ ngeh, tsawˬ guˆ-iˇ-euˬ meh. 13 Ehˇ k'aw ̭, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Zaˬkaˬliˇ-oˇ, taˬ guˆ. Nawˬ-euˬ guiˬ lahˬ shaˇ dawˬ-ahˇ Miˬyehˇ naˇ haˬ nehˬ la ̭-euˬ meh. Nawˬ-euˬ nymˇ dahˬ Eˇliˇsaˬbehˆ aˬ li tiˬ li ciˬ teh ̭-a. Aˬ li k'oeˇ li-ahˇ Yoˇ haˬ lehˇ nawˇ ya myahˇ nehˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ deh ̭ le-euˬ gaˇ, nawˇ hawˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni laˬ k'aˬ cehˇ teh ̭-a. 15 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ mehˬ shi, aˬ yaw ̭ yaw huiˬ yaw mahˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. Aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ hawˇ-eu yeh ̭ laˇ-eu dzaˇ uiˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ maˬ ya dawˇ-a. Aˬ ma-euˬ uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ neh maˬ deh ̭ doˆ le mi naˆ-ehˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ byah ni ahˇ teh ̭-a. 16 Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ jawˇ paw aˬ yaw ̭ sheuˬ pyawˇ k'o ̭ la ̭ teh ̭-a. 17 Aˬ da hawˇ-eu zaˬ deuˬ tsaˬ leˇ tsahˇ leˇ nya ni maˬ ehˇ, naˬ lehˬ lehˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ-euˬ nui noeˬ mehˬ nah caw teh laˇ ni maˬ ehˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ bi lehˬ hmˬ dah taˬ-eu g'aˇ duˬ maˬ ehˇ, Eˇliˇyaˆ-euˬ nui ma hawˇ-eu baoˬ aˬ yaw ̭ pi-awˇ, Sahˬpaˬ-euˬ mehˬ hu aˬ yaw ̭ iˇ teh ̭-a." 18 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Zaˬkaˬliˇ ehˇ nehˬ-eu, "K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ ngaˇ lehˇ, ngaˇ aˬ joˆ-ehˇ siˬ nya nmˇ. Nga nya ̭ dzeˇ zaˬ nyiˬ g'aˬ lu ̭ mawˬ dui dui laˇ-euˬ ma." 19 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Ngaˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ mehˬ shi yaw ̭-awˇ myawˬ k'ehˇ g'oˆ lu ̭-eu Gaˬbeˬlaˇ ma. Aˬ yaw ̭ ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-awˇ, laˬ k'aˬ cehˇ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ heu nawˬ-ahˇ bi tsa ̭ gaˬ le-euˬ meh. 20 Aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh maˇ maˇ ni pyeu ̭ laˇ-eu gaˇ kawˆ heu-ahˇ ngaˇ tsa ̭ gaˬ le-eu k'aw ̭, nawˇ maˬ jah-eu miˇ neh, ngaˬ neh ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ pyeu ̭ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, nawˇ dawˬ maˬ ngehˬ nya ni ciˬ cuˇ ya jawˇ teh ̭-a." 21 K'oeˇ ngeh, la ̭ nyiˇ paw Zaˬkaˬliˇ-ahˇ dawˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ k'oeˇ myah myah-ehˇ ga-iˇ-euˬ gaˇ zahˬ leˇ-euˬ meh. 22 Aˬ yaw ̭ g'o ̭ doˆ le ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dawˬ maˬ ngehˬ cawˬ nya-ehˇ pyeu ̭-iˇ-euˬ miˇ neh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ, yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ pah mehˬ le-euˬ tiˬ jeˬ paˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ ngaˇ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ nya-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ dawˬ maˬ ngehˬ nya-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ la ̭ dzawˇ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 23 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ gaˇ ya mˇ-eu aˇ yamˬ dzeuˇ ngeh, iˇ kahˇ-ahˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 24 Aˇ yamˬ ui cuiˆ myahˇ laˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ dahˬ Eˇliˇsaˬbehˆ aˬ nyiˇ pi leˇ-awˇ, ba la ngaˬ siˬ byah ni la ̭ nyiˇ maˬ doˆ-iˇ ni jawˇ-euˬ meh. 25 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, tsawˇ haˬ mehˬ shi ngaˇ daˬ maˬ paˇ ya ga ni, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ caw ba nehˬ la ̭-euˬ meh." 26 Eˇliˇsaˬbehˆ aˬ nyiˇ pi leˇ-euˬ ba la ko ̭ siˬ byah laˇ ngeh, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ Gaˬbeˬlaˇ-ahˇ Miˬyehˇ k'ehˇ g'eh-awˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ bi iˇ-euˬ meh. 27 Sahˬ paˬ Daˬbiˇ-euˬ tsui ̭-ahˇ ta ̭-eu Yoˇsehˆ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ-ahˇ dahˬ dzaˬ-iˇ-eu lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ miˬ shui ̭/f tiˬ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ dawˬ tsa ̭ tsa ̭ le-euˬ meh. Miˬ shui ̭ k'oeˇ g'aˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-aˬ, Maˬliˇ meh. 28 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Nui saˇ o ̭ lu ̭-uˇ. Sahˬpaˬ Miˬyehˇ nawˬ nehˬ-ehˇ jawˇ-awˇ, huiˬ dui dui-eu guiˬ lahˬ bi ̭ lu ̭ meh." 29 Maˬliˇ-aˬ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ neh ehˇ nehˬ le-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ baˬ da neh nui ma suˬ saˬ dui dui-awˇ, aˬ jeˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu nga lehˇ shaˇ noeˬ lu ̭-eu meh. 30 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Maˬliˇ-oˇ, taˬ guˆ. Miˬyehˇ nawˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ lu ̭ meh. 31 Nawˇ aˬ nyiˇ pi-awˇ, aˬ li tiˬ li ya ciˬ meh. Aˬ yaw ̭-ahˇ nawˇ Yeˬsuˇ lehˇ ya myahˇ nehˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ huiˬ dui mahˇ dui dui-awˇ, huiˬ-eu mahˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ lehˇ aˬ cawˬ kuˇ teh ̭-a. SahˬpaˬMiˬyehˇ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ poeˬ Daˬbiˇ-euˬ dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ aˬ yaw ̭-ahˇ bi ̭ teh ̭-a. 33 Yaˬkoˆ-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ k'oeˇ taˆ aˬ yaw ̭ sahˬ paˬ geu ̭-awˇ, Aˬ yaw ̭ uˆ lahˇ-eu miˇ k'ahˬ k'oeˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ aˇ saˬ saˬ-eu maˬ baw-a." 34 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Maˬliˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ-aˬ, miˬ shui ̭ tiˬ g'aˬ ma. Teu lo ̭-ehˇ aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ laˇ nya nmˇ." 35 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ ehˇ-eu, "Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ nawˬ-euˬ k'oeˇ taˆ za ̭ le-awˇ, Huiˬ dui Mahˇ dui dui-eu Miˬyehˇ-euˬ baoˬ nawˬ-ahˇ joe shmˇ le teh ̭-a. K'oeˇ miˇ neh, deh ̭ le-euˬ muiˬ-eu shawˇ-eu aˬ li k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ lehˇ kuˇ teh ̭-a. 36 Maˬ baw aˬ ma lehˇ sawˇ taˬ-euˬ nawˬ-euˬ aˇ jeuˬ aˇ ca Eˇliˇsaˬbehˆ-ahˇ haw sheˇ. Teu naˆ ni mawˬ laˇ-euˬ k'aw ̭, aˬ nyiˇ pi lu ̭-eu ba la ko ̭ siˬ byah laˇ-euˬ meh. 37 Miˬyehˇ maˬ jahˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a." 38 Maˬliˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ-aˬ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ zaˬ k'aˆ ma. Nawˬ neh ehˇ-euˬ jeˬ ngaˬ-euˬ k'oeˇ taˆ pyeu ̭ le lu ̭-uˇ." K'oeˇ naˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ doˆ-iˇ-euˬ meh. 39 K'oeˇ naˇ, Maˬliˇ lehˬ hmˬ-awˇ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ dahˇ taˆ paw jaˆ-eu meuˬ tiˬ meuˬ-ahˇ yaw kawˇ-ehˇ le-euˬ meh. 40 Zaˬkaˬliˇ-euˬ nymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-awˇ, Eˇliˇsaˬbehˆ-ahˇ dawˬ cawˬ puˬ nehˬ-euˬ meh. 41 Maˬliˇ dawˬ cawˬ puˬ nehˬ gaˇ Eˇliˇsaˬbehˆ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ pi lu ̭-eu zaˬ k'oeˇ g'aˬ luˆ laˇ-awˇ, Eˇliˇsaˬbehˆ -ahˇ Muiˬ-eu Shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ uˇ le-euˬ meh. 42 Aˬ yaw ̭ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, zaˬ miˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ guiˬ lahˬ huiˬ-eu g'aˬ meh. Nawˬ-euˬ uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ pi lu ̭-eu zaˬ k'aw ̭, guiˬ lahˬ huiˬ dui dui meh. 43 Ngaˬ-euˬ Sahˬpaˬ-euˬ aˬ ma ngaˇ jawˇ gaˇ dawˬ deh g'a laˇ-euˬ heu, ngaˇ aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu nga. 44 Nawˇ dawˬ cawˬ puˬ-eu teˇ saˇ ngaˬ-euˬ naˬ bawˇ-ahˇ gaˬ keuˆ laˇ-euˬ nehˬ-ehˇ, uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ pi lu ̭-eu ngaˬ-euˬ zaˬ laˬ k'aˬ cehˇ-eu tsawˬ tsawˬ-ehˇ teuˆ-eu miˇ-a. 45 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh k'aˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ jeˬ aˬ diˇ aˬ maˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a lehˇ jah-eu zaˬ miˬ zaˬ-aˬ, guiˬ lahˬ huiˬ dui dui meh." 46 Maˬliˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬ nui ma sa ̭ laˇ la ̭ k'oeˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ ma. 47 Ngaˬ-ahˇ Ka k'o ̭-eu g'aˬ pyeu ̭-eu, ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ baˬ da baˇ neh, ngaˬ-euˬ sa ̭ laˇ laˬ k'aˬ cehˇ nya. 48 Aˬ jeˬ miˇ neh cehˇ te ehˇ naˇ, teˬ-eu nyiˇ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu, ngaˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ noeˬ keuˆ nehˬ la ̭-euˬ meh. 49 Iˬ nah neh naˇ aˬ cawˬ ngaˬ-ahˇ, laˬ k'aˬ cehˇ-eu g'aˬ lehˇ kuˇ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh kuˇ ta ehˇ naˇ, Baoˬ huiˬ-eu Miˬyehˇ neh ngaˬ-ahˇ, huiˬ-eu jeˬ mˇ nehˬ la ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ tsawˇ myahˇ muiˬ meh shawˇ meh; 50 Aˬ yaw ̭-ahˇ taˬ huiˬ-eu deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ gmˬ meh. 51 Baoˬ huiˬ-eu la ̭ du cawˬ doˆ-awˇ, nui ma huiˬ-eu deuˬ-euˬ bawˬ toˆ, dawˬ tawˆ lu ̭ byaˆ dzeh nehˬ-eu meh. 52 Dzoeˬ dzaˬ sahˬ paˬ yaw g'eh deuˬ-ahˇ, nuiˇ mahˬ-ahˇ neh g'eu ka nehˬ-awˇ, nui nahˬ nui yu ahˇ-eu deuˬ-ahˇ, yaw goˇ-ahˇ ciˬ daˆ nehˬ-eu meh. 53 Meh ̭-eu shu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, dzaˇ kuiˇ dzaˇ myehˇ tiˬ dehˆ bi ̭-awˇ, smˇ muiˬ smˇ baw aˬ da deuˬ-ahˇ, yaw ̭ ngeh ̭-ehˇ teh dzeh nehˬ-eu meh. 54 Poeˬ piˬ deuˬ-ahˇ dzaˬ taˬ ya ̭-euˬ, saˇ jaˇ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ zi ̭-awˇ, zaˬ k'aˆ Iˇsaˬleˬlaˆ jawˇ gaˇ, oe keuˆ-awˇ caw ba le-euˬ meh. 55 Aˬbyaˬhaˬ-euˬ k'oeˇ taˆ hawˇ-eu, zaˬ deuˬ uˆ deuˬ dawˬ tawˆ k'oeˇ taˆ, aˬ yaw ̭ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ-eu jeˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ zi ̭ meh." 56 Maˬliˇ-aˬ, Eˇliˇsaˬbehˆ nehˬ-ehˇ ba la smˇ siˬ jawˇ-awˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 57 Eˇliˇsaˬbehˆ zaˬ ciˬ deˇ le-awˇ, aˬ li tiˬ li ciˬ-euˬ meh. 58 Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ, SahˬpaˬMiˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ dui dui neh-euˬ gaˇ kawˆ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ laˬ k'aˬ caw cehˇ-euˬ meh. 59 Zaˬ nahˬ ciˬ-euˬ nah jawˇ byah laˇ ngeh, baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ nehˬ-eu lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ oe-awˇ, aˬ da-euˬ tsui ̭-ahˇ ta ̭ leˇ ni, aˬ da-euˬ tsawˇ myahˇ bi ̭-awˇ, Zaˬkaˬliˇ lehˇ myahˇ nehˬ-eu lehˇ g'eh-eu meh. 60 Ehˇ k'aw ̭, aˬ ma g'aˬ ehˇ-eu, "Teu lo ̭-ehˇ maˬ ya myahˇ-a. Aˬ yaw ̭-ahˇ Yoˇhaˬ lehˇ ya myahˇ nehˬ meh." 61 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Naw pehˬ-euˬ aˇ jeuˬ aˇ ca la ̭ k'oeˇ Yoˇhaˬ lehˇ myahˇ-euˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a tawˇ." 62 K'oeˇ naˇ, aˬ da g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ dzawˇ dzawˇ nehˬ-awˇ, zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ bi myahˇ nehˬ maw ̭-eu gaˇ kawˆ naˇ haˬ-euˬ meh. 63 Sahˬ bo ̭ boˬ-eu teˇ bya ̭ tiˬ bya ̭ Zaˬkaˬliˇ shaˇ-awˇ, "Aˬyaw ̭-euˬ tsawˇ myahˇ Yoˇhaˬ meh" lehˇ bo ̭ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 64 Tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ Zaˬkaˬliˇ-euˬ k'aˬ meh pah laˇ-awˇ, mehˬ laˇ juˆ laˇ-euˬ miˇ neh, dawˬ ngehˬ doˆ nya laˇ-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. 65 Tahˬ g'o ̭ tahˬ jawˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guˆ-iˇ-euˬ meh. Gaˇ kawˆ k'oeˇ Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ dahˇ taˆ doe ni gaˬ byah jiˇ-euˬ meh. 66 K'aˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, nui ma la ̭ k'oeˇ shaˇ noeˬ shaˇ noeˬ-ehˇ, "Zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-eu lehˇ g'eh-eu maˬ siˬ miˇ-a" lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ baoˬ aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ jaˆ-eu yaw duˬ baw-eu meh. 67 Yoˇhaˬ-euˬ aˬ da Zaˬkaˬliˇ-ahˇ Muiˬ-eu Shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ uˇ le-awˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ heu lo ̭-ehˇ ngehˬ dah-eu meh. 68 "Aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ shaˬ gaˇ, ka k'o ̭ doˆ nehˬ le-euˬ miˇ neh, Iˇsaˬleˬlaˆ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu, SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ ma. 69 Yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ Daˬbiˇ o neh, baoˬ huiˬ-eu Ka k'o ̭-eu yaw sahˇ, aˬ dui-ahˇ bi ̭ nehˬ le ̭-euˬ meh. 70 Aˇ hu tsawˇ muiˬ tsawˇ shawˇ pyeu ̭-eu, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah nehˬ-eu, ngehˬ zaˬ tmˇ zaˬ deuˬ-ahˇ g'oe-awˇ, aˬ dui-ahˇ bye-awˇ k'ehˬ la ̭-euˬ, muiˇ-eu deuˬ dawˬ tawˆ-euˬ la ̭-ahˇ, aˬ dui-ahˇ ka k'o ̭ nehˬ ma lehˇ, aˬ yaw ̭ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ meh. 72 Aˬ dui-euˬ poeˬ piˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu la ̭ k'oeˇ, muiˬ-eu shawˇ-eu dawˬ ma saˇ jaˇ, noeˬ keuˆ ma lehˇ yaw ̭ ehˇ-eu meh. 73 Aˬ dui yaw deh ̭ deh ̭-eu tiˬ ziˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ shi muiˬ-eu shawˇ-eu, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ pyeu ̭-awˇ, guˆ-eu gaˆ-eu jeˬ maˬ jaˆ ni, yaw ̭-euˬ gaˇ ya mˇ-eu g'aˇ duˬ, muiˇ-eu deuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ dui-ahˇ ka k'o ̭ nehˬ ma lehˇ, Aˬ da yaw dzahˇ Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ meh. 76 Ngaˬ-euˬ aˬ li pyeu ̭-eu nawˬ-ahˇ, Huiˬ dui Mahˇ dui dui-eu g'aˬ-euˬ ngehˬ zaˬ tmˇ zaˬ lehˇ kuˇ teh ̭-a. Sahˬpaˬ iˇ-eu gaˇ ma mehˬ hu, nawˇ jeˬ huˬ ya iˇ huˬ taˬ-awˇ, gaˇ ma shaˇ dahˇ nehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, 77 iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu jeˬ baˬ da, ka k'o ̭-eu jeˬ za nya meh lehˇ, Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ, nawˇ ya dzawˇ mehˬ nehˬ-iˇ teh ̭-a. 78 Aˬ dui Miˬyehˇ nui nahˬ ahˇ-awˇ, g'awˬ shaˬ gaˬ nya dui dui-eu meh. Ka k'o ̭-eu jeˬ aˬ dui k'oeˇ taˆ, uˬ bya bya shawˇ laˇ-eu lo ̭-ehˇ, 79 shiˇ-eu naˇ shmˇ yaw zahˇ uˬ moˆ, k'aˇ deh ̭ k'aˇ jawˇ-eu deuˬ k'oeˇ taˆ, mˬ taˆ neh bya ka le ̭ teh ̭-a. Nui saˇ o ̭-eu gaˇ ma k'oeˇ taˆ, kuiˇ to ̭ paˇ ciˬ k'o ̭ daˆ nya ni, aˬ dui ahˇ sheuˬ g'eh la ̭ teh ̭-a." 80 Aˬ li k'oeˇ li huiˬ laˇ-awˇ, nui ma g'awˇ mawˇ nyiˬ jeˬ lu ̭ huiˬ laˇ mahˇ laˇ lu ̭-eu meh. Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ mehˬ shi aˬ yaw ̭ maˬ doˆ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ jawˇ-euˬ meh.

Luˇka 2

1 K'oeˇ ngeh, Loˇmaˆ miˇ k'ahˬ la ̭ oˆ k'aˇ jawˇ-eu miˇ k'ahˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tsawˇ myahˇ ya dawˆ meh lehˇ, sahˬ paˬ Gehˇsaˬ Awˇguˇtuˆ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 2 K'oeˇ-aˬ, miˇ k'ahˬ zaˬ tsawˇ myahˇ dawˆ beh beh-euˬ poˆ pyeu ̭-awˇ, Suˇliˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ Guˇleˬniˇ uˆ lahˇ lu ̭ ngeh yamˬ-ahˇ tsaˬ-eu meh. 3 Tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ yawˬ ha-euˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-awˇ tsawˇ myahˇ ya dawˆ-iˇ-eu meh. 4 Yoˇsehˆ-aˬ, sahˬ paˬ Daˬbiˇ-euˬ tsui ̭-ahˇ ta ̭-eu miˇ neh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ neh Sahˬpaˬ Daˬbiˇ deh ̭ le-euˬ meuˬ pyeu ̭-eu Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭-ahˇ dahˬ dzaˬ laˇ-eu lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ Maˬliˇ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ tsawˇ myahˇ dawˆ leˇ-eu lehˇ le-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, Maˬliˇ aˬ nyiˇ pi lu ̭-eu meh. 6 Aˬ yaw ̭ nya ̭ Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭ zaˬ ciˬ deˇ le-euˬ meh. 7 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ zaˬ ciˬ-awˇ, deh ̭ le beh beh-euˬ aˬ li-ahˇ bui loˬ loˬ-awˇ, mawˇ neˇ k'awˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ ciˬ yu ̭ taˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, daˬ yah ya ̭-eu nymˇ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ ya ̭ k'aˇ maˬ za-a. 8 Miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu yawˇ bo-eu tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ, yaˇ peuˬ-ahˇ yawˇ bo ya ̭-euˬ meh. 9 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ doˆ le-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ tiˬ jawˬ bya le-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ guˆ dui dui-iˇ-euˬ meh. 10 Ehˇ k'aw ̭, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, 'Taˬ guˆ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui paˬ-ehˇ g'eh-eu laˬ k'aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ tsa ̭ gaˬ le-euˬ ma. 11 Iˬ nah, Daˬbiˇ-euˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭-ahˇ Ka k'o ̭-eu g'aˬ pyeu ̭-eu Sahˬpaˬ Ka li deh ̭ le-euˬ meh. 12 Aˬ yaw ̭ deh ̭ le-euˬ saˇ kiˇ heu lo ̭-ehˇ jaˆ teh ̭-a. Zaˬ nahˬ-ahˇ bui loˬ loˬ-awˇ, mawˇ neˇ k'awˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ ciˬ yu ̭ taˬ-euˬ gaˇ naw ma ̭ ya mawˇ teh ̭-a." 13 Jaˬ pyuˬ ni mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ nehˬ-ehˇ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ baˬ ma ̭ puˇ jeˬ-ehˇ doˆ le-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-eu caˇ dawˬ heu lo ̭-ehˇ caˇ-eu meh. 14 "Mˬ taˆ yaw goˇ jawˇ-eu Miˬyehˇ, baoˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ lu ̭-uˇ. Miˇ tsaˬ tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ nui k'ahˇ shiˇ-eu deuˬ-ahˇ, nui saˇ za-eu jeˬ o ̭ lu ̭-uˇ." 15 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ mˬ-ahˇ daˆ g'o ̭ leˇ dzeuˇ ngeh, yawˇ bo-eu deuˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Aˬ dui ma ̭ Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ le-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh aˬ dui-ahˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ jeˬ-ahˇ haw-iˇ kaˇ-euˇ." 16 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kawˇ-ehˇ iˇ-awˇ, Maˬliˇ hawˇ-eu Yoˇsehˆ aˬ nya ̭-ahˇ mawˇ-awˇ, zaˬ nahˬ-ahˇ mawˇ neˇ k'awˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ ciˬ yu ̭ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, zaˬ nahˬ k'oeˇ g'aˬ gaˇ kawˆ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'aˇ ehˇ nehˬ-euˬ jeˬ dzawˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 18 Yawˇ bo-eu deuˬ ehˇ gaˇ k'aˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 19 Maˬliˇ-aˬ, gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ juiˇ taˬ-awˇ, nui ma la ̭ k'oeˇ shaˇ noeˬ shaˇ noeˬ-ehˇ jawˇ-euˬ meh. 20 Yawˇ bo-eu deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh k'aˇ ya gaˬ k'aˇ ya mawˇ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-eu caˇ dawˬ caˇ caˇ-ehˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. Yawˬ jeˬ na lu ̭ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ neh k'aˇ ehˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ duˬ ya ̭-euˬ meh. 21 Nah jawˇ byah laˇ-awˇ, aˬ li k'oeˇ li-ahˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ nehˬ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, Yeˬsuˇ lehˇ myahˇ nehˬ-euˬ meh. Tsawˇ myahˇ k'oeˇ-aˬ, aˬ ma-euˬ uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ maˬ tsehˆ leˇ mi naˆ-ehˇ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ neh bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ tsawˇ myahˇ meh. 22 Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ, Yoˇsehˆ hawˇ-eu Maˬliˇ aˬ nya ̭ dzeˇ zaˬ g'awˇ mawˇ shawˇ-eu zahˇ jahˇ yamˬ tsaˬ laˇ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, aˬ li k'oeˇ li-ahˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ mehˬ shi ciˬ sha leˇ-eu g'aˇ duˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 23 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, "Deh ̭ beh beh le-euˬ aˬ li yawˬ g'aˬ na lu ̭, SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ ya a nehˬ meh" lehˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 24 K'oeˇ uˬ ta ̭, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, k'aˬ k'oeˬ tiˬ gu maˬ ngeuˇ naˇ, yaˇ miˇ k'aˬ k'oeˬ zaˬ nyiˬ mawˇ ya lawˇ nehˬ leˇ-eu meh. 25 K'oeˇ ngeh yamˬ-ahˇ, Suˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ-ahˇ guˆ-eu nui ma ahˇ-eu tsawˇ haˬ yaw muiˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ ka k'o ̭-eu jeˬ za-eu aˇ nah-ahˇ dawˬ lu ̭-eu tiˬ g'aˬ meh. Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ-eu meh. 26 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh bi oe ma lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ Ka li-ahˇ maˬ ya mawˇ k'oeˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭ maˬ ya shiˇ-aˇ lehˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ pah mehˬ nehˬ-euˬ meh. 27 Yaw sahˇ Miˬyehˇ sheuˬ g'eh-eu mehˬ nah, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ Suˇmoˬ uˇ leˇ-euˬ meh. Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ zahˇ jahˇ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, zaˬ nahˬ Yeˬsuˇ-ahˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ ciˬ uˇ la ̭ ngeh, 28 Suˇmoˬ zaˬ nahˬ-ahˇ ciˬ-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 29 "Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-oˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ, saˇ jaˇ dzaˬ-euˬ byah laˇ-euˬ nga. Nawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ pyeu ̭-eu ngaˬ-ahˇ, nui saˇ o ̭-eu jeˬ byah k'aˇ-awˇ, deh ̭ ziˇ bi jiˇ nehˬ la ̭-euˬ meh. 30 Nawˬ-euˬ ka k'o ̭-eu jeˬ-ahˇ ngaˇ, myaˆ nuiˆ ya mawˇ duˬ g'aˬ-euˬ ma. 31 Nawˬ-euˬ ka k'o ̭-eu jeˬ k'oeˇ-ahˇ, tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ mehˬ shi, nawˇ lehˬ hmˬ laˆ saˆ taˬ-euˬ meh. 32 Lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ mawˇ nya laˇ ni, yaw sheh ̭ bya nehˬ-eu jeˬ pyeu ̭-awˇ, nawˬ neh kuˇ-euˬ tsawˇ jeuˬ pyeu ̭-eu, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, Yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ bi huiˬ-euˬ meh." 33 Zaˬ nahˬ-euˬ gaˇ kawˆ Suˇmoˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ, zaˬ nahˬ-euˬ aˬ da aˬ ma zahˬ leˇ-euˬ meh. 34 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Suˇmoˬ dawˬ ngehˬ g'eh nehˬ-awˇ, aˬ ma g'aˬ pyeu ̭-eu Maˬliˇ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni cawˆ-iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni ka k'o ̭-eu jeˬ-ahˇ za ni, zaˬ nahˬ heu g'aˬ-ahˇ Miˬyehˇ tseˇ doˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, aˬ cawˬ ja bu ja doeˇ gaˇ ya daˬ-eu Miˬyehˇ neh bi siˬ bi mawˇ le-euˬ jeˬ pyeu ̭-awˇ, 35 aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ za ̭ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ pah dzeh teh ̭-a. K'oeˇ uˬ ta ̭, nui ma-ahˇ mi cehˇ tsawˆ byoe gaˇ duˇ ni, nawˇ shaˬ zahˬ ya mˇ teh ̭-a." 36 Aˬ shaˬ tsawˇ jeuˬ Paˬnoeˬlaˇ-euˬ aˬ buˇ Aˬnaˬ lehˇ kuˇ-eu, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngeh dah-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, mawˬ dui dui laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ smˇ miˇ iˇ-awˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ nehˬ-ehˇ shi ̭ k'o ̭ teh ̭-ehˇ ya deh ̭ ta ̭ ya ̭-euˬ meh. 37 K'oeˇ ngeh neh naˇ, yeh ̭ tseˇ k'o ̭ byah laˇ ngeh keuˆ ni miˬ coeˬ miˬ ma geu ̭-awˇ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ g'awˬ-iˇ ni, uˬ ci ̭ nah g'ahˇ maˬ ehˇ, maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. 38 Aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ nyiˬ paˆ-ehˇ aˬ yaw ̭ laˇ keuˆ-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Miˬyehˇ bi buˬ-iˇ gaˇ noeˬ tmˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, zaˬ nahˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ gaˇ kawˆ a ̭ yaw ̭ ja mehˬ-euˬ meh. 39 SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Yoˇsehˆ hawˇ-eu Maˬliˇ aˬ nya ̭ dzeˇ zaˬ mˇ byah g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ pehˬ jawˇ-eu meuˬ pyeu ̭-eu Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 40 Aˬ li k'oeˇ g'aˬ huiˬ laˇ-awˇ, nui ma sa ̭ laˇ g'aˬ ahˇ laˇ lu ̭-eu uˬ ta ̭, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ byah-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ jaˆ-eu meh. 41 Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma aˬ da-aˬ, aˬ yaw ̭ k'o ̭ yaw ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh ngeh le-eu meh. 42 Yeˬsuˇ tseˇ nyi ̭ k'o ̭ byah laˇ ngeh k'o ̭ k'aw ̭, aˬ ziˇ aˬ law k'aˇ le-euˬ lo ̭-ehˇ, bawˬ-iˬ g'eh gaˇ le-euˬ meh. 43 Bawˬ-iˬ g'eh g'aˬ-awˇ g'o ̭ le lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ ya ̭-euˬ meh. Gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma aˬ da maˬ siˬ nya-a. 44 Aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ g'o ̭-iˇ lu ̭ teh ̭-a lehˇ noeˬ-awˇ, tiˬ nah gaˇ ma iˇ g'aˬ miˇ tsa, aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ hawˇ-eu cawˬ deuˬ jawˇ gaˇ poˆ haw-euˬ meh. 45 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ poˆ mawˇ nya-eu miˇ neh, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭ k'o ̭ leˇ-awˇ poˆ leˇ-euˬ meh. 46 Smˬ nah poˆ keuˆ la ̭ ngeh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ poˆ mawˇ leˇ-euˬ meh. Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ saˬ laˬ deuˬ nehˬ-ehˇ aˬ yaw ̭ nuiˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ gaˇ naˇ haˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'awˬ mya jeˬ naˇ haˬ poˆ lu ̭-eu meh. 47 Aˬ yaw ̭ ehˇ gaˇ k'aˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ neh ngehˬ k'o ̭ tmˇ k'o ̭-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ zahˬ dui dui leˇ-eu meh. 48 Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma aˬ da aˬ yaw ̭-ahˇ poˆ mawˇ ngeh, zahˬ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma ehˇ-eu, "Aˬ li-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh heu lo ̭-ehˇ bi shaˬ la ̭ te. Nawˬ da nga nya ̭ nawˬ-ahˇ k'ahˬ lahˇ-awˇ poˆ lu ̭-eu shiˇ-iˬ law miˇ-a tawˇ." 49 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Naw nya ̭ aˬ jeˬ miˇ neh ngaˬ-ahˇ poˆ te. Ngaˬ Da-euˬ nymˇ-ahˇ ngaˇ ya jawˇ meh lehˇ naw nya ̭ maˬ siˬ nya te loˇ." 50 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ehˇ maw ̭-eu dawˬ tsui ̭-ahˇ, aˬ nya ̭ dzeˇ zaˬ maˬ g'oˆ shaw nya-a. 51 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ nehˬ-ehˇ Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, ehˇ dawˬ naˇ haˬ naˇ haˬ-ehˇ jawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma-aˬ, gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, nui ma la ̭ k'oeˇ juiˇ taˬ-euˬ meh. 52 Yeˬsuˇ-aˬ, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ hawˇ-eu g'awˇ mawˇ huiˬ laˇ-awˇ, Miˬyehˇ maˬ ehˇ, tsawˇ haˬ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ nui ma tsaˬ-eu meh.

Luˇka 3

1 Gehˇsaˬ Deˬbeˬliˇ dzoeˬ dzaˬ-eu tseˇ ngaˬ k'o ̭ byah laˇ ngeh, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ BoˬtiˆPiˇlaˆ uˆ lahˇ-awˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ Heˬloˆ uˆ lahˇ-awˇ, Iˇtuˬlehˇ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Daˬlaˬgawˇniˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ Heˬloˆ-euˬ aˇ doˆ Piˇliˇpuˆ uˆ lahˇ-awˇ, Aˬbiˇleˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ Luˇsaˬniˇ uˆ lahˇ lu ̭-eu meh. 2 Aˬnaˬ hawˇ-eu Gaˬyaˬpaˇ aˬ nya ̭-aˬ, piˇ ma yaw huiˬ geu ̭ lu ̭-eu meh. K'oeˇ ngeh, bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ Zaˬkaˬliˇ-euˬ aˬ li Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ keuˆ le-euˬ meh. 3 K'oeˇ naˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ gahˬ kaˬ doe ni Yoˇhaˬ iˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ za nya ni, iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ iˇ cu ̭ shawˇ-eu g'aˇ duˬ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh. 4 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ-euˬ sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. "Bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ tiˬ g'aˬ guˇ lu ̭ meh. 'Sahˬpaˬ Miˬyehˇ oe-eu g'aˇ duˬ, gaˇ ma lehˬ hmˬ laˆ saˆ taˬ-awˬ. Aˬ yaw ̭ oe-eu gaˇ ma k'oeˇ kahˇ, dawˇ coe ni shaˇ dahˇ doˆ taˬ-awˬ. 5 G'aˬ lawˬ dawˬ tawˆ lu ̭ sheu dzm-awˇ, gawˬ jawˬ dawˬ tawˆ lu ̭ seuˆ di-awˬ. Gaˇ g'o ̭ gaˇ diˆ laˆ dawˇ jiˇ-awˇ, duˬ k'aw ̭ duˬ nya ̭ yaˆ di jiˇ-awˬ. 6 Miˬyehˇ-euˬ ka k'o ̭-eu jeˬ-ahˇ, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ ya mawˇ teh ̭-a."' 7 Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ oe doˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Aˇ lawˇ uiˇ naˆ deuˬ-oˇ, Miˬyehˇ neh bi keuˆ le-eu lehˇ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ cehˆ dzeuˇ nya teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ neh mehˬ gahˇ nehˬ la ̭ taˬ. 8 Naw ma ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ g'aˬ-euˬ ngaˇ lehˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ siˬ duˬ mawˇ duˬ laˇ ni deh ̭-awˬ. Aˬbyaˬhaˬ-aˬ, nga ma ̭-euˬ aˬ da yaw dzahˇ ma lehˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ ehˇ-ehˇ taˬ jawˇ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Miˬyehˇ-aˬ, k'aˬ lo heu deuˬ yuˇ-awˇ, Aˬbyaˬhaˬ-euˬ oeˬ paˬ oeˬ ma jahˇ doˆ nya meh. 9 Nymˬ-mˇ mi naˆ-ehˇ, aˇ bawˇ duˬ ciˇ-ahˇ deuˆ haˬ ba ̭ mawˬ taˬ-euˬ meh. Aˇ siˬ yaw muiˬ maˬ siˬ le-eu aˇ bawˇ yawˬ bawˇ na lu ̭ bi tuˇ dzeh-awˇ, miˬ dzaˬ-ahˇ bi ba ̭ puiˆ teh ̭-a." 10 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, nga ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ ya jahˇ nmˇ." 11 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Pehˇ k'ahˬ nyiˬ kahˇ jaˆ-eu tsawˇ haˬ, maˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ tiˬ kahˇ biˇ nehˬ-awˇ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ jaˆ-eu tsawˇ haˬ k'aw ̭, maˬ jaˆ-eu deuˬ-ahˇ biˇ nehˬ-awˬ." 12 Kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-eu lehˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nga ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ ya jahˇ ta." 13 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ kawˬ ta ̭ ngeh, ta ̭ paˬ-ehˇ g'eh-eu uˬ ta ̭-ehˇ aˇ dzehˬ taˬ ta ̭." 14 Yehˇdeuˬ k'aw ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Nga ma ̭ toe. Aˬ joˆ-ehˇ ya jahˇ nmˇ." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ-ahˇ nawˬ dzaˬ k'aˆ dzaˬ-eu jeˬ hawˇ-eu, laˆ dzaˬ gahˇ dzaˬ-eu jeˬ taˬ mˇ. Yawˬ ha za lu ̭-eu ba la aˇ poeˬ-ahˇ nui k'ahˇ shiˇ-awˬ." 15 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ noeˬ tmˬ-eu jeˬ ahˇ laˇ-awˇ, Yoˇhaˬ-ahˇ Ka li ngeuˇ law hawˇ maˬ siˬ lehˇ shaˇ noeˬ lu ̭-eu meh. 16 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Yoˇhaˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu g'aˬ oe lu ̭ meh. Ngaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ sehˬ nawˆ aˇ caˆ puiˇ nehˬ-eu teh ̭-ehˇ k'aw ̭, mˇ-eu maˬ geuˇ nya. Aˬ yaw ̭-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k'oeˇ hawˇ-eu miˬ dzaˬ la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 17 Cehˇ baw shawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ cehˇ jiˇ la ̭ k'oeˇ pi ahˇ taˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭-ahˇ baw seu tuˆ tehˬ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, cehˇ k'aw ̭ hawˇ-eu myaˆ paw ̭ deuˬ-ahˇ-aˬ,tiˬ jawˇ-iˬ maˬ miˆ-iˇ nya-eu miˬ dzaˬ la ̭ k'oeˇ jehˆ puiˆ teh ̭-a." 18 Yoˇhaˬ-aˬ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ gaˇ kawˆ g'awˬ mya jeˬ ja mehˬ-eu la ̭ k'oeˇ g'aˬ bi ̭-awˇ, Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 19 Ehˇ k'aw ̭, sahˬ paˬ Heˬloˆ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ doˆ-euˬ miˬ zaˬ pyeu ̭-eu Heˬlawˇdiˇ-ahˇ sheuˬ-euˬ uˬ ta ̭, yaw haiˬ g'awˬ mya jeˬ mˇ-euˬ miˇ neh, lehˬ dui dui meh lehˇ Yoˇhaˬ ehˇ-euˬ meh. 20 K'oeˇ ngeh jawˇ, Heˬloˆ-aˬ, Yoˇhaˬ-ahˇ tawˬ-ahˇ nyeh ̭ uˇ nehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, k'oeˇ naˆ maˬ tseˇ haiˬ-eu jeˬ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 21 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ iˇ cu ̭ shawˇ g'aˬ ngeh, Yeˬsuˇ iˇ cu ̭ shawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭ ngeh, mˬ pah le-awˇ, 22 Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ k'aˬ k'oeˬ lo ̭-ehˇ aˬ yaw ̭-euˬ k'oeˇ taˆ za ̭ le-euˬ meh. Mˬ paw neh teˇ saˇ mahˇ doˆ le-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, ngaˇ zawˇ gaˬ-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma. Nawˬ-ahˇ ngaˇnui k'ahˇ shiˇ dui dui ma." 23 Yeˬsuˇ gaˇ mˇ dahˬ beh ngeh, smˬ tseˇ k'o ̭ ehˇ g'aˬ ni byah laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da-aˬ, Iˇliˇ-euˬ aˬ li Yoˇsehˆ meh lehˇ aˬ cawˬ sawˇ taˬ-euˬ meh. Yeˬsuˇ-euˬ tsui ̭ daˆ gui le ̭ ngeh, heu lo ̭-ehˇ meh. Yeˬsuˇ, Yoˇsehˆ, Iˇliˇ, 24 Maˬdaˆ, Leˬbiˇ, Meˬlaˬkiˇ, Yaˬnaˆ, Yoˇsehˆ, 25 Maˬdaˬ tiˇ, Aˬmo, Naˬhmˬ, Iˇsaˬliˇ, Naˬgehˇ, 26 Mawˇdaˆ, Maˬdaˬtiˇ, Seˬmiˇ, Yawˇsehˆ, Yoˇdaˆ, 27 Yawˇnaˬ, Leˬsaˇ, Zeˬluˇbaˬ beˬlaˇ, Shaˬ tiˇlaˆ, Neˬliˇ, 28 Meˬlaˬ kiˇ, Aˇdiˇ, Gawˇsaˬ, Eˇlaˬmaˬdaˬ, Iˇlehˆ, 29 Yawˇshuˆ, Eˇliˇzaˬ, Yoˇlamˬ, Maˬdaˆ, Leˬbiˇ, 30 Suˇmoˬ, Yuˇdaˆ, Yoˇsehˆ, Yoˇnamˬ, Eˇliˇkmˬ, 31 Meˬleˬ, Mehˇnaˬ, Maˬdaˬdaˇ, Naˬdaˬ, Daˬbiˇ, 32 Yeˬshehˇ, Awˇbehˆ, Bawˇza, Saˬlaˬmoˬ, Naˬshoˬ, 33 Aˬmiˇnaˬdehˇ, Aˬdaˬmiˬ, Aˬlaˬniˬ, Heˬ zaˬloˬ, Paˬyehˆ, Yuˇdaˆ, 34 Yaˬkoˆ, Iˇtsaˆ, Aˬbyaˬhaˬ, Teˬlah, Naˬkawˬ, 35 Seˬlawˇ, Yeˬuˇ, Pehˇlehˆ, Eˬbaˬ, Sheˬlahˬ, 36 Gaˬiˇ naˬ, Aˬpaˬtsaˆ, Sheˬmaˇ, Noˇaˬ, Laˬmehˇ, 37 Maˬtuˇseˬlah, Iˇnawˆ, Jaˬyehˆ, Maˬhaˬ leˬliˆ, Geˇnaˬ, 38 Iˇnoˆ, Seˬtaˆ, Aˬdaˬ, Miˬyehˇ.

Luˇka 4

1 Yeˬsuˇ-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ tiˬ byah ni ahˇ-eu la ̭ k'oeˇ Yawˇdaˬ lawˇ baˬ-ahˇ neh g'o ̭ laˇ-awˇ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 2 K'oeˇ gaˇ, Neh ̭sahˬpaˬ aˬ yaw ̭-ahˇ muˇ juˇ juˇ gaˇ oeˬ tseˇ nah byah ni ya daˬ-euˬ meh. Aˇ yamˬ k'oeˇ myah ni g'eh-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ dzaˬ-euˬ miˇ neh, aˇ yamˬ k'oeˇ dzeuˇ ngeh jawˇ, hawˬ meh ̭ meh ̭ dui dui laˇ-euˬ meh. 3 K'oeˇ ngeh, Neh ̭sahˬpaˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ pyeu ̭-eu ngeuˇ naˇ, K'aˬ lo heu deuˬ-ahˇ kaˬ muˇ pyeu ̭ laˇ-awˬ lehˇ dawˬ bi ̭-awˬ tawˇ." 4 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "'Dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ baˬ da neh teh ̭-ehˇ tsawˇ haˬ zaˬ yaw deh ̭ deh ̭ nya-eu maˬ ngeuˇ-a' lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh." 5 K'oeˇ naˇ, Neh ̭sahˬpaˬ aˬ yaw ̭-ahˇ yaw goˇ-ahˇ sheuˬ daˆ g'eh-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ jaˆ-eu miˇ k'ahˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ tiˬ k'ehˇ laˇ k'ehˬ bi mawˇ-euˬ meh. 6 Neh ̭sahˬpaˬ ehˇ-eu, "Miˇ k'ahˬ heu deuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu baoˬ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nawˬ-ahˇ ngaˇ bi ̭ ma. Heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˬ-ahˇ a nehˬ jiˇ la ̭-euˬ miˇ neh, ngaˇ k'aˇ bi ̭ maw ̭-eu g'aˬ-ahˇ bi ̭ nya ma. 7 Teu miˇ neh, nawˇ ngaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ naˇ, dawˬ tawˆ lu ̭ nawˬ-euˬ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a." 8 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "'Nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ nawˇ uˬ duˬ ya tahˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nui k'ahˇ teh ̭-ehˇ ya mˇ meh' lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh." 9 K'oeˇ naˇ, Neh ̭sahˬpaˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ goˇ dui dui-eu k'aˬ boeˬ k'oeˇ taˆ sheuˬ taˬ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ pyeu ̭-eu ngeuˇ naˇ, heu gaˇ neh tsawˬ ka haw sheˇ. 10 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 'Nawˬ-ahˇ bi bo saˆ-eu g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ k'ehˇ le ̭ teh ̭-a.' 11 'Nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ k'aˬ lo-ahˇ maˬ bi ga zaw ni, aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-ahˇ ciˬ teh ̭-a' lehˇ k'aw ̭ ehˇ taˬ-euˬ meh." 12 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "'Nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ nawˇ maˬ ya lawˬ haw-a' lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh." 13 Neh ̭sahˬpaˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ yawˬ jeˬ na lu ̭ lawˬ haw-awˇ muˇ juˇ juˇ g'aˬ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ tiˬ k'ehˬ tiˬ yamˬ byehˇ taˬ ya ̭-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. 14 K'oeˇ naˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ Yeˬsuˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-euˬ baoˬ aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ jaˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ gaˬ doe-iˇ-euˬ meh. 15 K'oeˇ naˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-awˇ, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. 16 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ huiˬ laˇ-euˬ jawˇ duˬ pyeu ̭-eu Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ iˇ-awˇ, Jawˇ nah keuˆ laˇ ngeh, aˬ myah myah k'aˇ daˆ leˇ-euˬ lo ̭-ehˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ daˆ leˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ Jaˇli ̭ gui-eu lehˇ tuˇ laˇ ngeh, 17 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh bo ̭ taˬ-euˬ sahˬ bo ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ sahˬ bo ̭ k'oeˇ yoˆ puiˇ haw ngeh, heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ tsahˇ-ahˇ puiˇ zaˬ-euˬ meh. 18 "Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ-aˬ, ngaˬ-euˬ k'oeˇ taˆ keuˆ le-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, guiˬ lahˬ dawˬ bi mehˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ngaˬ-ahˇ tseˇ doˆ-euˬ meh. pa ̭ taˬ-euˬ deuˬ-ahˇ pyehˬ nehˬ-awˇ, myaˆ beh ̭ deuˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni, bi k'ehˬ-euˬ deuˬ ya law-iˇ ni, dawˬ tsa ̭ dawˬ dzawˇ mˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ngaˬ-ahˇ k'ehˇ le ̭-euˬ meh. 19 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu, aˇ k'o ̭ keuˆ le taˬ-euˬ gaˇ kawˆ, ngaˇ tsa ̭ gaˬ guˇ gaˬ le-euˬ ma." 20 K'oeˇ naˇ, sahˬ bo ̭ k'oeˇ yoˆ k'o ̭-awˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ sheuˬ g'eh-eu g'aˬ-ahˇ bi ̭ k'o ̭ nehˬ-awˇ nuiˇ-euˬ meh. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ haw tsoˆ taˬ-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ ya gaˬ g'aˬ-euˬ Jaˇli ̭ aˇ deuˆ heu deuˆ iˬ nah naw ma ̭ naˇ haˬ lu ̭ ngeh byah laˇ-euˬ meh." 22 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ja ceuˬ-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ k'aˬ meh-ahˇ ngehˬ doˆ la ̭-euˬ muiˬ dui dui-eu dawˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ leˇ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ Yoˇsehˆ-euˬ aˬ li maˬ ngeuˇ-a loˇ." 23 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "'Saˬ laˬ g'oˬ-oˇ, yawˬ ha-euˬ naˇ gawˇ jeˬ huˬ laˆ taˬ-awˬ' lehˇ ehˇ-eu dawˬ daˬ lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ ehˇ maw ̭ teh ̭-a lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ ngaˬ neh mˇ mehˬ ya ̭-euˬ jeˬ, heu gaˇ jiˇ mˇ mehˬ haw sheˇ lehˇ naw ma ̭ ehˇ maw ̭ teh ̭-a. 24 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ jawˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ maˬ taˬ huiˬ nehˬ-a. 25 Ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Smˇ k'o ̭ uˬ ta ̭ tiˬ paˆ keuˆ ni uˬ yehˇ maˬ yehˇ le ni jaˆ-euˬ miˇ neh, miˇ k'ahˬ k'ahˬ lah ni meh ̭ dui shu ̭ dui dui-eu jeˬ keuˆ le-euˬ Eˇliˇyaˆ-euˬ ziˇ k'oeˇ ziˇ-ahˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ miˬ coeˬ miˬ ma g'awˬ mya ni jawˇ-euˬ meh. 26 Ehˇ k'aw ̭, Eˇliˇyaˆ-ahˇ nui g'aˬ jawˇ gaˇ maˬ k'ehˇ g'eh-ehˇ, Siˇdoˬ miˇ k'ahˬ Zaˬleˇpaˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu miˬ coeˬ miˬ ma tiˬ g'aˬ jawˇ gaˇ teh ̭-ehˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 27 Eˇliˇshehˇ-euˬ ziˇ-ahˇ k'aw ̭, Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ coiˬ doi naˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni jawˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, nui g'aˬ-ahˇ maˬ bi muiˬ maˬ bi shawˇ laˇ-ehˇ Suˇliˆ tsawˇ jeuˬ Neˬmaˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ bi muiˬ bi shawˇ laˇ-euˬ meh." 28 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ nui ma pehˇ dui dui-euˬ meh. 29 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ meuˬ meuˬ dzeˇ g'eu doˆ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ meuˬ jaˆ-eu gawˬ jawˬ k'oeˇ jawˬ-euˬ uˬ du tsahˇ daˆ g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ lo guˇ-ahˇ biˬ ka nehˬ-eu lehˇ g'eh-eu meh. 30 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-euˬ g'ahˇ ceh aˬ yaw ̭ iˇ paˆ doˆ g'eh-euˬ meh. 31 K'oeˇ naˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ-euˬ meh. Jawˇ nah ngeh nah k'oeˇ gaˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, baoˬ ahˇ-eu la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 33 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ k'oeˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ, neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 34 "Aˬ huˇ. Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yeˬsuˇ-oˇ, nawˇ nga ma ̭-ahˇ aˬ jeˬ ta ̭ te. Nga ma ̭-ahˇ laˆ cawˆ le-eu lehˇ heu gaˇ oe teˬ loˇ. Nawˬ-ahˇ ngaˇ siˬ nya ma. Nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ muiˬ-eu shawˇ-eu g'aˬ meh." 35 Neh ̭ k'oeˇ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-awˇ ehˇ-eu, "Ciˬ cuˇ ni jawˇ-awˇ tsawˇ haˬ teu g'aˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ le-awˬ." Neh ̭ k'oeˇ mawˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ shi bi coˬ dzeh-awˇ, maˬ laˆ tahˬ maˬ laˆ naˇ nehˬ ni doˆ-iˇ-euˬ meh. 36 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ zahˬ leˇ jiˇ-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Dawˬ teu dawˬ aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu dawˬ nga. Aˬ yaw ̭ dawˬ ngehˬ-awˇ neh ̭ yaw jaw ̭-ahˇ dawˬ bi ̭ ngeh, neh ̭ doˆ-iˇ-eu nga laˬ." 37 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ gaˬ doe-iˇ-euˬ meh. 38 Yeˬsuˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Siˇmoˬ-euˬ nymˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. Siˇmoˬ-euˬ tsawˇ mawˬ zaˬ miˬ zaˬ g'aˬ pyaˬ dui dui-eu meh.Aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ poˆ haw nehˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-eu meh. 39 Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh Yeˬsuˇ yaw ̭ leˇ-awˇ, naˇ gawˇ-ahˇ dehˬ ngeh, pyaˬ-eu taˬ leˇ-awˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ hawˬ byawˇ laˆ dawˆ nehˬ-euˬ meh. 40 Nahˇ ma ga ahˇ g'aˬ ngeh, naˇ gawˇ g'awˬ mya jeˬ naˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ ha laˇ-euˬ meh. Yawˬ g'aˬ na lu ̭ k'oeˇ taˆ aˬ yaw ̭ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ nehˬ-awˇ, dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 41 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu neh ̭ deuˬ k'aw ̭, "Nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ meh" lehˇ guˇ guˇ-ehˇ doˆ-iˇ jiˇ-euˬ meh. Neh ̭ k'oeˇ deuˬ dawˬ maˬ bi ngehˬ doˆ laˬ ni, Yeˬsuˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ dehˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ Ka li pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ nya-eu meh. 42 Uˬ bya bya laˇ ngeh, Yeˬsuˇ meuˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, ciˬ cuˇ ni g'eh-eu jawˇ duˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ poˆ mawˇ le-awˇ, tiˬ gaˇ-iˬ maˬ paˇ bi iˇ ni aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ teh ̭-ehˇ bi jawˇ-eu g'aˇ duˬ leh jeh-euˬ meh. 43 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ heu, meuˬ nui deuˬ-ahˇ k'aw ̭ ngaˇ ya mehˬ-iˇ-a siˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, K'oeˇ lo ̭-ehˇ bi mehˬ-iˇ-eu lehˇ Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh." 44 K'oeˇ naˇ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ doe ni, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh.

Luˇka 5

1 Tiˬ nah-aˬ, Geˬneˬsaˬlehˇ lah lah dzeˇ Yeˬsuˇ yaw ̭ lu ̭ ngeh, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ naˇ haˬ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ tah uˇ le lu ̭-eu meh. 2 K'oeˇ ngeh, lawˬ nyiˬ laˇ lah lah dzeˇ g'eu doˆ taˬ-euˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. Ngaˬ shaˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lawˬ la ̭ nyiˇ iˇ doˆ-awˇ, za laˆ bu lu ̭-eu meh. 3 Lawˬ k'oeˇ tiˬ laˇ-aˬ, Siˇmoˬ-euˬ lawˬ pyeu ̭-eu meh. Siˇmoˬ-euˬ lawˬ-ahˇ Yeˬsuˇ uˇ-iˇ-awˇ, lawˬ k'oeˇ laˇ-ahˇ lah la ̭ k'oeˇ paw ui cuiˆ dehˬ uˇ g'eh-eu g'aˇ duˬ, Siˇmoˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ k'ehˇ-euˬ meh. Yeˬsuˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ nuiˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ g'aˬ ngeh, Siˇmoˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Iˇ cu ̭ yaw na ̭ paw lawˬ heu g'eh-awˇ, za dzeh ahˇ g'eh-awˬ." 5 Siˇmoˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nga ma ̭ uˬ ci ̭ miˇ lah-ehˇ dzeh dzeh-ehˇ shaˬ-euˬ k'aw ̭, tiˬ mawˇ-iˬ maˬ dzeh mi-aˬ. Ehˇ k'aw ̭, nawˇ k'ehˇ-eu miˇ neh ngaˇ dzeh haw ma." 6 Aˬ yaw ̭ ma ̭ za dzeh ahˇ g'eh ngeh, ngaˬ shaˬ dzeh uˇ dui dui-euˬ miˇ neh, za pyaˬ-iˇ paˬ-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 7 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi caw ba le-eu g'aˇ duˬ, lawˬ yawˬ laˇ yawˬ-ahˇ la ̭ dzawˇ dzawˇ-awˇ kuˇ-euˬ meh. Lawˬ k'oeˇ laˇ oe keuˆ-awˇ, nyiˬ laˇ lu ̭ ngaˬ shaˬ nyeh ̭ byah-euˬ miˇ neh, ga nui ̭-iˇ paˬ-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 8 K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ ya mawˇ ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi aˬ yaw ̭ pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˬ. Ngaˇ-aˬ, iˬ baˇ huiˬ dui dui-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ma." 9 Ngaˬ shaˬ k'oeˇ myaˆ myaˆ-ehˇ mi-euˬ miˇ neh, Siˇmoˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 10 Siˇmoˬ nehˬ-ehˇ ngaˬ shaˬ poˆ-eu cawˬ deuˬ pyeu ̭-eu Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ k'aw ̭, zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. Siˇmoˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Taˬ guˆ. Aˬ kaˇ naˇ, nawˬ-ahˇ ngaˬ shaˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ maˬ paˇ bi geu ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ bi geu ̭ ma." 11 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lawˬ k'oeˇ nyiˬ laˇ-ahˇ lah lah dzeˇ g'eu daˆ ya ̭-awˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ byehˇ dzeh ya ̭ jiˇ-awˇ, Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. 12 Yeˬsuˇ meuˬ tiˬ meuˬ-ahˇ jawˇ lu ̭ ngeh, g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ coiˬ doi naˇ byah taˬ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ ngeh, miˇ tsa awˆ byaˆ-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ jahˇ nehˬ la ̭ maw ̭ naˇ, ngaˇ muiˬ laˇ shawˇ laˇ ni jahˇ nya meh." 13 Yeˬsuˇ aˬ la ̭ cawˬ ja-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ toeˬ ciˆ-awˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ jahˇ nehˬ maw ̭ ma. Muiˬ laˇ shawˇ laˇ-awˬ." K'oeˇ ngeh, coiˬ coi naˇ gawˇ k'oeˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ byoˆ tsehˆ-euˬ meh. 14 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ bi ̭-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ ehˇ nehˬ ni, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ piˇ ma jawˇ gaˇ le-awˇ, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ bi pyehˆ tseˇ haw leˇ-awˬ. K'oeˇ naˇ, nawˇ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ bi siˬ duˬ-eu g'aˇ duˬ, Moˇseˬ neh dawˬ bi ̭ taˬ-euˬ lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ lawˇ-iˇ-awˬ." 15 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-euˬgaˇ kawˆ yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ gaˬ doeˇ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ naˇ haˬ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, naˇ gawˇ bi laˆ taˬ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. 16 Ehˇ k'aw ̭, ciˬ cuˇ ni g'eh-eu bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ-awˇ, guiˬ lahˬ shaˇ-iˇ-euˬ meh. 17 Tiˬ nah-aˬ, Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭ ngeh, Paˬliˬsehˇ tiˬ paˆ na deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ paˆ na deuˬ k'aw ̭, nuiˇ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jaˆ-eu meuˬ yawˬ meuˬ na lu ̭ hawˇ-eu, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu oe-euˬ meh. Naˇ-eu gawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ laˆ taˬ nehˬ nya ni, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ baoˬ aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭-eu meh. 18 Tsawˇ haˬ tiˬ ma ̭-aˬ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-euˬ tsawˇ ha tiˬ g'aˬ-ahˇ, yu ̭ zaˇ k'oeˇ taˆ bi yu ̭-awˇ ba ̭ la ̭-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ ba ̭ ahˇ g'eh-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi ba ̭ taˬ leˇ-eu lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ leh jeh lu ̭-eu meh. 19 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ teuˇ jawˇ lu ̭-eu miˇ neh, nymˇ la ̭ k'oeˇ maˬ ba ̭ ahˇ g'eh nya-ehˇ, nymˇ mˬ k'oeˇ taˆ ba ̭ daˆ g'eh-awˇ, nymˇ mˬ laˆ peh ̭-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ yu ̭ zaˇ k'oeˇ taˆ bi yu ̭-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-euˬ g'ahˇ ceh Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi aˬ za za-ehˇ pyehˬ ka nehˬ-euˬ meh. 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ naˆ naˆ-ehˇ jah gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, naˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Cawˬ-oˇ, nawˬ-euˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ g'aˬ-euˬ ma." 21 K'oeˇ ngeh, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ teu g'aˬ aˬ suˇ g'aˬ nga. Miˬyehˇ maˬ ngeuˇ naˇ aˬ suˇ g'aˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya ta." 22 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ lu ̭-eu Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh teu lo ̭-ehˇ shaˇ noeˬ lu ̭ te. 23 'Nawˬ-euˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ g'aˬ-euˬ ma' lehˇ ehˇ nehˬ-eu awˬ dzehˬ ta loˇ. 'Tuˇ-awˇ cah-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ-eu awˬ dzehˬ ta loˇ. 24 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya-eu baoˬ jaˆ-eu gaˇ kawˆ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ bi siˬ bi mawˇ ma." K'oeˇ naˇ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tuˇ-awˇ, nawˬ-euˬ yu ̭ zaˇ ba ̭-awˇ g'o ̭-iˇ-awˬ lehˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ ehˇ-eu ma." 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ shi tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ tuˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ yu ̭ zaˇ ba ̭-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ ja ceuˬ-ehˇ iˇ kahˇ-ahˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 26 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ dui dui leˇ-awˇ, guˆ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ ehˇ-eu, "Iˬ nah zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ-ahˇ aˬ dui ya mawˇ-euˬ ma." 27 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ doˆ-iˇ-awˇ, Leˬbiˇ lehˇ myahˇ-euˬ kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ kawˬ ta ̭-eu saˇ naˇ-ahˇ nuiˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ." 28 Leˬbiˇ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ byehˇ dzeh ya ̭ jiˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. 29 K'oeˇ naˇ, Leˬbiˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ-ahˇ huiˬ-eu hawˬ byawˇ tiˬ byawˇ lawˇ-euˬ meh. Kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni hawˇ-eu tsawˇ haˬ nui deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ hawˬ jeh-ahˇ hawˬ jawˬ jawˬ lu ̭-eu meh. 30 Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ-ahˇ ta ̭-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ, Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu iˬ baˇ zaˬ deuˬ nehˬ-ehˇ naw ma ̭ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭ te." 31 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Jawˇ saˇ doˆ lu ̭-eu deuˬ naˇ gawˇ laˆ saˆ-eu g'aˬ-ahˇ maˬ loˬ-a. Jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu deuˬ teh ̭-ehˇ naˇ gawˇ laˆ saˆ-eu g'aˬ-ahˇ loˬ-eu meh. 32 Aˬ cawˬ yaw zeu baw-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Iˬ baˇ zaˬ deuˬ iˬ baˇ bi noeˬ poˆ ni kuˇ-eu lehˇ oe-euˬ ma." 33 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ tiˬ k'ehˬ maˬ taˬ ni maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ jahˇ-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. Paˬliˬsehˇ deuˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-aˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ jahˇ ni dzaˬ lu ̭ dawˇ lu ̭-eu ngaˬ tawˇ." 34 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬ zaˬ sheuˬ-eu g'aˬ k'aˇ jawˇ k'oeˇ keuˆ ni, oeˇ mˇ baˇ gaˇ laˇ-euˬ daˬ yah deuˬ-ahˇ maˬ dzaˬ-eu zahˇ bi jahˇ nya te loˇ. Maˬ bi jahˇ nya-a. 35 Ehˇ k'aw ̭, miˬ zaˬ sheuˬ-eu g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ maˬ bi jawˇ ni bi sheuˬ byoˆ g'eh-eu tiˬ nah keuˆ le teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ teh ̭-a." 36 Yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ paˇ ja mehˬnehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ mehˬ tsoeˬ yaw shui ̭ cehˬ pyaˬ-awˇ, mehˬ tsoeˬ yaw cehˇ-ahˇ pehˇ tsahˇ maˬ do ̭-aˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, mehˬ tsoeˬ yaw shui ̭ laˆ pyaˬ gaˇ duˇ-eu uˬ ta ̭, pehˇ tsahˇ yaw shui ̭ k'oeˇ mehˬ tsoeˬ yaw cehˇ-ahˇ maˬ dzawˆ leˇ-aˇ. 37 K'oeˇ gaˇ duˇ ni, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ shehˆ ahˇ-eu shaˬ k'oˆ iˇ puˬ yaw oeˇ la ̭ k'oeˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ maˬ shehˆ ahˇ-aˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ k'oeˇ shaˬ k'oˆ iˇ puˬ yaw oeˇ-ahˇ dzaˬ peh ̭-eu miˇ neh, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ k'aˇ-iˇ jiˇ-eu uˬ ta ̭, shaˬ k'oˆ iˇ puˬ cawˆ-iˇteh ̭-a. 38 Ehˇ k'aw ̭, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭-ahˇ, shaˬ koˆ iˇ puˬ yaw shui ̭ la ̭ k'oeˇ ya shehˆ ahˇ-eu meh. 39 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw oeˇ dawˇ g'aˬ naˇ, yaw shui ̭ maˬ paˇ dawˇ maw ̭-aˇ. 'Yaw oeˇ kuiˇ dzehˬ nya' lehˇ ehˇ teh ̭-a."

Luˇka 6

1 Jawˇ nah ngeh nah, Yeˬsuˇ cehˇ yaˇ-ahˇ iˇ paˆ g'eh ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ cehˇ nmˇ tseuˆ-awˇ, aˬ la ̭ neh cehˇ pyuˇ tsui ̭ doˆ dzaˬ-euˬ meh. 2 Paˬliˬsehˇ tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh Jawˇ nah-ahˇ maˬ mˇ k'mˬ-eu jeˬ naw ma ̭ mˇ te." 3 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Daˬbiˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ hawˬ meh ̭ laˇ ngeh, Daˬbiˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-euˬ gaˇ kawˆ naw ma ̭ maˬ ya gui haw-aˬ loˇ. 4 Miˬyehˇ-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, Miˬyehˇ-ahˇ lawˇ nehˬ taˬ-euˬ kaˬ muˇ dzaˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Dzaˇ k'oeˇ piˇ ma deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ maˬ dzaˬ k'mˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ." 5 Yeˬsuˇ paˇ ehˇ-eu, "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Jawˇ nah-ahˇ uˆ lahˇ-eu Sahˬpaˬ meh." 6 Jawˇ nah yawˬ nah yawˬ-ahˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ uˇ leˇ-awˇ, mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. Aˬ la ̭ aˇ maˇ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. 7 Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ yaw lehˬ poˆ maw ̭-eu miˇ neh, Jawˇ nah ngeh nah aˬ yaw ̭ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ nga loˇ lehˇ haw lu ̭-eu meh. 8 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui noeˬ haw mawˇ-awˇ, aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ "Heu gaˇ yaw ̭ laˇ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ gaˇ yaw ̭ leˇ-euˬ meh. 9 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ naˇ haˬ nyaˇ. Jawˇ nah ngeh nah Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ aˬ dui-ahˇ aˬ jeˬ bi mˇ la ̭ ta. Yaw muiˬ jeˬ bi mˇ la ̭ ta loˇ. Maˬ muiˬ-eu jeˬ bi mˇ la ̭ ta loˇ. Aˬ cawˬ-euˬ sa ̭ laˇ-ahˇ ka k'o ̭-eu jeˬ bi mˇ la ̭ ta loˇ. Aˬ cawˬ-euˬ sa ̭ laˇ-ahˇ laˆ cawˆ-eu jeˬ bi mˇ la ̭ ta loˇ." 10 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ jawˬ haw doe-awˇ, aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ "Aˬ la ̭ caw ja-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ la ̭ cawˬ ja ngeh, la ̭ shiˇ shiˇ-eu taˬ leˇ-euˬ meh. 11 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ nui ma pehˇ dui dui-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ paˬ nga lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. 12 Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ la ̭ k'oeˇ, Yeˬsuˇ gawˬ jawˬ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. Uˬ ci ̭ miˇ lah-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ bya-euˬ meh. 13 Uˬ bya bya laˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ, tseˇ nyi ̭ g'aˬ tseˇ doˆ-awˇ, g'aˬ k'ehˇ lehˇ myahˇ nehˬ-euˬ meh. 14 Tseˇ doˆ-euˬ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ neh Beˬtuˆluˆ lehˇ myahˇ nehˬ-euˬ Siˇmoˬ hawˇ-eu Siˇmoˬ-euˬ aˬ nyiˇ Aˬdehˬlehˬ, Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ, Piˇliˇpuˆ, Baˬtawˇlaˬmehˇ, 15 Ma ̭tehˬ, Toˇmaˆ, Aˬlaˬpehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ, Zeˬloˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ, 16 Yaˬkoˆ-euˬ aˬ li Yuˇdaˆ, aˇ nah Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ, heu deuˬ meh. 17 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ g'aˬ k'ehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ gawˬ jawˬ-ahˇ neh za ̭ ka le-awˇ, myaˬ dui dui-eu zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ deh ga-ahˇ yaw ̭ lu ̭-eu meh. Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, iˬ ma laˆ shaˆ lawˇ deh-ahˇ jaˆ-eu Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ uˬ ta ̭, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ k'ahˬ lah ni jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ uiˬ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ myaˬ dui dui-eu meh. Aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ naˇ haˬ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, aˬ yaw ̭ neh naˇ gawˇ bi laˆ taˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ uiˬ laˇ taˬ-euˬ meh. 18 Neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-eu baˬ da neh shaˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 19 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ ya toeˬ tuˆ ni leh jeh-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ baoˬ doˆ le-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ naˇ gawˇ bi taˬ leˇ-eu meh. 20 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ haw-awˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬjeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ naw ma ̭-ahˇ o ̭-eu meh. 21 "Naw ma ̭ nymˬ-mˇ meh ̭ lu ̭ shu ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ ya dzaˬ ya dawˇ dehˆ teh ̭-a. "Naw ma ̭ nymˬ-mˇ ya ngoeˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ ya uiˇ teh ̭-a. 22 "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ mehˬ nah naw ma ̭ caw teh-eu baˬ da neh, aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ muiˇ-eu, naw ma ̭-ahˇ sawˇ dzeh-awˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu, naw ma ̭-euˬ tsawˇ myahˇ cawˆ-iˇ ni jahˇ-eu, heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ ya daˬ ngeh, naw ma ̭ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. 23 K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ naw ma ̭ k'oeˇ taˆ keuˆ le ngeh, laˬ k'aˬ cehˇ cehˇ-ehˇ tsawˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ k'oeˇ taˆ naw ma ̭ g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ la ̭ sawˬ huiˬ dui dui meh. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ-euˬ meh. 24 "Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ nymˬ-mˇ smˇ muiˬ muiˬ-eu deuˬ ya noeˬ shaˬ dui dui meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ nui k'ahˇ jaˆ-eu jeˬ naw ma ̭ za dzeuˇ jiˇ-euˬ meh. 25 "Naw ma ̭ nymˬ-mˇ ya dzaˬ ya dawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya noeˬ shaˬ dui dui meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ k'oeˇ taˆ meh ̭-eu shu ̭-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a. "Naw ma ̭ nymˬ-mˇ uiˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya noeˬ shaˬ dui dui meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ myaˆ biˇ ya doˆ-awˇ, tsawˇ ngoeˇ ya ngoeˇ teh ̭-a. 26 "Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naw ma ̭-ahˇ ja ceuˬ laˇ ngeh, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ ja ceuˬ nehˬ-euˬ meh. 27 Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ ehˇ dawˬ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ pyeu ̭-eu naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gaˬ-awˬ. Naw ma ̭-ahˇ bye-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ yaw muiˬ jeˬ mˇ nehˬ-awˬ. 28 Naw ma ̭-ahˇ yaˬ k'ehˇ yaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ dawˬ ngehˬ g'eh nehˬ-awˬ. Naw ma ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ jahˇ nehˬ la ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ guiˬ lahˬ shaˇ nehˬ-awˬ. 29 Nawˬ-euˬ baˬ ba-ahˇ tehˆ laˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, baˬ ba yawˬ pyawˬ yawˬ paˇ ciˬ daˬ nehˬ-awˬ. K'oeˇ taˆ dm daˆ taˬ-eu pehˇ k'ahˬ yuˇ geu ̭ laˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, la ̭ k'oeˇ dm ahˇ taˬ-euˬ kahˇ k'aw ̭ bi yuˇ geu ̭-awˬ. 30 Nawˬ-ahˇ k'aˇ shaˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ bi ̭-awˬ. Nawˬ-euˬ myawˬ yuˇ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ taˬ shaˇ k'o ̭. 31 Aˬ cawˬ neh naw ma ̭-ahˇ k'aˇ bi mˇ nehˬ maw ̭-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ mˇ nehˬ-awˬ. 32 "Naw ma ̭-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ gaˬ naˇ, naw ma ̭ aˬ jeˬ guiˬ lahˬ za nmˇ. Iˬ baˇ zaˬ deuˬ k'aw ̭, yawˬ ha-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gaˬ-eu siˬ nya meh. 33 Naw ma ̭-ahˇ yaw muiˬ jeˬ mˇ nehˬ la ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ yaw muiˬ jeˬ mˇ k'o ̭ nehˬ naˇ, naw ma ̭ aˬ jeˬ guiˬ lahˬ za nmˇ. Iˬ baˇ zaˬ deuˬ k'aw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ k'o ̭ nehˬ-eu siˬ nya meh. 34 Bi ̭ k'o ̭ la ̭ nya meh lehˇ noeˬ tmˬ coeˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ ngaˬ nehˬ paˇ nehˬ naˇ, naw ma ̭ aˬ jeˬ guiˬ lahˬ za nmˇ. Iˬ baˇ zaˬ deuˬ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ za k'o ̭ gaˇ noeˬ tmˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ ngaˬ nehˬ paˇ nehˬ-eu meh. 35 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-ahˇ muiˇ-eu deuˬ-ahˇ gaˬ-awˬ. Yaw muiˬ jeˬ mˇ-awˬ. Bi ̭ k'o ̭ nehˬ la ̭ gaˇ maˬ noeˬ tmˬ ni ngaˬ nehˬ paˇ nehˬ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, naw ma ̭ g'aˇ duˬ la ̭ sawˬ huiˬ dui dui-awˇ, Huiˬ dui Mahˇ dui dui-eu G'aˬ-euˬ zaˬ naw ma ̭ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, guiˬ lahˬ-ahˇ maˬ noeˬ mawˇ nya-eu tsawˇ haˬ hawˇ-eu haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu meh. 36 Naw ma ̭-euˬ Aˬda g'awˬ shaˬ gaˬ-eu nui ma ahˇ-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ k'aw ̭ ahˇ-awˬ. 37 "Aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ taˬ poˆ. Naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ maˬ poˆ naˇ, Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ yaw lehˬ maˬ poˆ-aˇ. Aˬ cawˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ taˬ daˇ. Naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ maˬ daˇ naˇ, Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ yaˇ k'aˬ maˬ daˇ-aˇ. Aˬ cawˬ-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-awˬ. Naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ naˇ, Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 38 Aˬ cawˬ-ahˇ bi ̭-awˬ. Naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ bi ̭ naˇ, Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ biˬ la ̭ teh ̭-a. Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ bi ̭ nehˬ la ̭ ngeh, byah dui dui-eu cehˇ pehˬ-ahˇ neh pehˬ-awˇ, dehˬ teuˇ zuˆ teuˇ-eu uˬ ta ̭, pu cu cu ni tawˆ ahˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ shehˆ ahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Naw ma ̭ neh aˬ cawˬ-ahˇ k'aˇ bi ̭ nehˬ-euˬ myaˆ ni, Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ bi ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 39 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Myaˆ beh ̭ cawˬ cawˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ gaˇ ma sheuˬ mehˬ nya meh loˇ. Nyiˬ g'aˬ lu ̭ duˬ k'ahˬ-ahˇ maˬ ga ahˇ-aˇ loˇ. 40 Dzaw zaˬ-aˬ, mehˬ zaˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ ta loˇ. Ehˇ k'aw ̭, dawˬ tawˆ lu ̭ dzaw luiˆ jiˇ-euˬ dzaw zaˬ tiˬ g'aˬ-aˬ, yawˬ ha-ahˇ mehˬ-euˬ saˬ laˬ g'aˬ naˆ ni huiˬ keuˆ leˇ nya-eu meh. 41 "Yawˬ ha-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ tsmˬ-eu diˬ tm-ahˇ maˬ shaˇ sawˇ-ehˇ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ tsmˬ-eu myaˆ paw ̭ paw ̭ zaˬ tiˬ hmˬ-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh toeˬ ceh te. Yawˬ ha-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ diˬ tm tsmˬ lu ̭-eu maˬ mawˇ nya gaˇ, 'Nawˬ-eu myaˆ nuiˆ-ahˇ ahˇ-eu myaˆ paw ̭ ngaˇ pehˆ doˆ nehˬ nyaˇ' lehˇ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ nawˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ leˇ coeˇ-eu nya. 42 Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ -oˇ. Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ tsmˬ-eu diˬ tm jeˬ huˬ ba ̭ doˆ-awˬ. K'oeˇ sahˇ miˇ tsa, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ ahˇ-eu myaˆ paw ̭ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-awˇ pehˆ doˆ nehˬ paˬ nga lehˇ, nawˬ-ahˇ mawˇ duˬ laˇ teh ̭-a. 43 "Aˇ bawˇ yaw muiˬ-ahˇ aˇ siˬ yaw doeˇ maˬ siˬ le nya-a. K'oeˇ gaˇ duˇ ni, aˇ bawˇ yaw doeˇ-ahˇ aˇ siˬ yaw muiˬ maˬ siˬ le nya-a. 44 Aˬ gah baw duˆ-ahˇ siˬ guˬ aˇ siˬ maˬ pyaˆ haw-aˬ. Aˬ gah la ̭ cehˇ baw duˆ-ahˇ aˬ ga ̭ aˇ siˬ maˬ pyaˆ haw-aˬ. 45 Tsawˇ haˬ yaw muiˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ jeˬ hmˬ taˬ-euˬ yaw muiˬ jeˬ yuˇ doˆ la ̭-awˇ, tsawˇ haˬ yaw haiˬ-aˬ, yawˬ ha-eu nui ma la ̭ k'oeˇ shaˇ dawˆ taˬ-euˬ yaw haiˬ jeˬ beuˬ doˆ la ̭-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nui ma la ̭ k'oeˇ k'aˇ ahˇ-eu jeˬ, k'aˬ meh-ahˇ ngehˬ doˆ la ̭-eu meh. 46 "Ngaˬ neh ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ naw ma ̭ maˬ mˇ gaˇ neh, aˬ jeˬ miˇ neh ngaˬ-ahˇ 'Sahˬpaˬ-o, Sahˬpaˬ-oˇ' lehˇ kuˇ te. 47 Ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, ngaˬ neh mehˬ-euˬ dawˬ gaˬ-awˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ-ahˇ duˇ-eu gaˇ kawˆ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ nyaˇ. 48 Aˬ yaw ̭-aˬ, yaw na ̭ na ̭-ehˇ k'ahˬ-awˇ, k'aˬ lo k'oeˇ taˆ zi ̭ dah ni maˇ-awˇ tsoˆ-euˬ nymˇ tsoˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ duˇ-eu meh. Iˇ jeuˬ jeuˬ le-awˇ nymˇ k'oeˇ nymˇ-ahˇ ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ k'aw ̭, zi ̭ dah ni tsoˆ taˬ-euˬ miˇ neh, maˬ luˆ maˬ laˆ laˇ-a. 49 Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ neh mehˬ-euˬ dawˬ gaˬ-awˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, dawˬ pehˬ maˬ laˆ zi ̭ ni nymˇ tsoˆ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ duˇ-eu meh. Iˇ jeuˬ jeuˬ le-awˇ nymˇ k'oeˇ nymˇ-ahˇ ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ ngeh, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ coˬ dzeh-iˇ-awˇ, coˬ pyaˆ coˬ shaˆ jiˇ-eu meh.

Luˇka 7

1 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ k'aˇ ehˇ nehˬ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ ehˇ nehˬ g'aˬ ngeh, Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu Loˇmaˆ guiˇ ma ̭ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g'aˬ, aˬ yaw ̭ gaˬ dui dui-eu zaˬ k'aˆ shiˇ taw tehˬ ni naˇ lu ̭-eu meh. 3 Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ gaˇ kawˆ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ bi laˆ taˬ-eu g'aˇ duˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ bi kuˇ laˬ-iˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ keuˆ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ dui dui-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-ahˇ nawˇ caw ba nehˬ paˬ-ehˇ g'eh dui dui meh. 5 Aˬ dui-euˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ gaˬ-awˇ, aˬ dui-euˬ g'aˇ duˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ tsoˆ nehˬ la ̭-euˬ meh." 6 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ Yeˬsuˇ iˇ nehˬ-euˬ meh. Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ maˬ kaˬ maˬ kaˇ-ehˇ iˇ keuˆ ngeh, yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ k'ehˇ g'eh le ̭-awˇ, heu lo ̭-ehˇ bi ehˇ le-euˬ meh. "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ ngaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ oe-eu lehˇ gaˇ ma maˬ bi cah coeˬ maw ̭ nya. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ nawˇ bi uˇ laˇ paˬ-ehˇ, ngaˇ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ geuˇ nya. 7 K'oeˇ miˇ neh, nawˇ jawˇ gaˇ ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ maˬ oe-euˬ ma. Dawˬ teh ̭-ehˇ bi ̭ le ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ bi taˬ leˇ nehˬ la ̭-awˬ. 8 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ k'aw ̭, ngaˬ naˆ maˬ teˇ huiˬ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ-euˬ la ̭ oˆ jawˇ-awˇ gaˇ ya mˇ-eu lo ̭-ehˇ, ngaˬ-euˬ la ̭ oˆ gaˇ mˇ-eu yehˇ deuˬ k'aw ̭ jawˇ ma. Ngaˬ neh 'Iˇ-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ g'aˬ ya iˇ-awˇ, 'Laˇ-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ g'aˬ ya laˇ meh. 'Heu jeˬ mˇ sheˇ' lehˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ ngaˇ k'ehˇ naˇ, ngaˬ neh k'aˇ k'ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ ya mˇ meh." 9 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, zahˬ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ jawˇ paw ciˬ pyawˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ k'aw ̭, heu naˆ naˆ-ehˇ jah-eu tsawˇ haˬ ngaˇ maˬ mawˇ haw-aˬ." 10 Dawˬ tsa ̭ tsa ̭ le-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ g'o ̭-iˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ taˬ leˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 11 K'oeˇ naˇ k'ah, Naˬiˇnaˆ meuˬ lehˇ kuˇ-eu meuˬ tiˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ le-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ hawˇ-eu, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma tiˬ ma ̭ aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ le-euˬ meh. 12 Meuˬ-euˬ lahˇ k'ehˬ dawˬ peh aˬ yaw ̭ le keuˆ ngeh, tsawˇ shiˇ ba ̭ pahˬ-iˇ-eu lehˇ doˆ le lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Miˬ coeˬ miˬ ma ti g'aˬ aˬ li tiˬ li teh ̭-ehˇ jawˇ-eu bi shiˇ-euˬ meh. Meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni, miˬ coeˬ miˬ ma k'oeˇ g'aˬ nehˬ-ehˇ doˆ le lu ̭-eu meh. 13 Miˬ coeˬ miˬ ma k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, g'awˬ shaˬ haw gaˬ-awˇ, "Taˬ ngoeˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ le-awˇ, seuˆ yo ̭-ahˇ toeˬ ciˆ ngeh, seuˆ yo ̭ ba ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ naˬ leˇ-euˬ meh. "Aˬ nyiˇ-oˇ, tuˇ laˇ-awˬ lehˇ nawˬ-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma" lehˇ, shiˇ-euˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 15 K'oeˇ ngeh, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ tuˇ nuiˇ laˇ-awˇ, dawˬ ngehˬ ngehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ ma g'aˬ-ahˇ, "Nawˬ li sheuˬ k'o ̭-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ-awˇ a k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. 16 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ guˆ dui dui-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. "Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu huiˬ dui dui-eu g'aˬ aˬ dui jawˇ gaˇ doˆ laˇ-euˬ ngaˇ" lehˇ hawˇ-eu, "Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ haw le-euˬ ngaˇ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. 17 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ gaˬ byah-iˇ-awˇ, dawˬ peh jaˆ-eu miˇ k'ahˬ deuˬ-ahˇ gaˬ doe-iˇ-euˬ meh. 18 Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ neh Yoˇhaˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 19 K'oeˇ naˇ, Yoˇhaˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ kuˇ-awˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ k'ehˇ g'eh-awˇ heu lo ̭-ehˇ bi naˇ haˬ-iˇ-euˬ meh. "Oe teh ̭-a lehˇ Yoˇhaˬ ehˇ-eu k'oeˇ g'aˬ nawˇ ma loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, yawˬ g'aˬ yawˬ oe gaˇ nga ma ̭ noeˬ tmˬ-awˇ ya dawˬ gaˇ ehˇ ta loˇ." 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ keuˆ-awˇ naˇ haˬ-eu, "Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ neh nga ma ̭-ahˇ nawˇ jawˇ gaˇ k'ehˇ g'eh le ̭-awˇ, oe teh ̭-a lehˇ aˬ yaw ̭ neh ehˇ-euˬ k'oeˇ g'aˬ nawˇ ma loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, yawˬ g'a ̭ yawˬ oe gaˇ nga ma ̭ noeˬ tmˬ-awˇ ya dawˬ gaˇ ehˇ ta loˇ lehˇ bi naˇ haˬ le-euˬ meh." 21 K'oeˇ ngeh k'a tseuˆ ni, naˇ-eu gawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, yaw jaw pyaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ Yeˬsuˇ laˆ taˬ nehˬ-awˇ, myaˆ beh ̭ g'awˬ mya g'aˬ-ahˇ myaˆ nuiˆ bi mawˇ laˇ-euˬ tiˬ dehˬ pyeu ̭-eu meh. 22 Yoˇhaˬ-euˬ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw nya ̭ g'o ̭-iˇ-awˇ, naw nya ̭ neh k'aˇ ya gaˬ k'aˇ ya mawˇ-euˬ jeˬ, Yoˇhaˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-iˇ-awˬ. Myaˆ beh ̭ mawˇ nya laˇ-euˬ, kuiˇ kuˆ cah nya laˇ-euˬ, coi doi shawˇ laˇ-euˬ, tsawˇ shiˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ, shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ ya gaˬ-euˬ, gaˇ kawˆ heu deuˬ dzawˇ nehˬ-iˇ-awˬ. 23 Ngaˬ-ahˇ jah-eu nui ma poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ maˬ g'eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ teh ̭-a." 24 Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ g'o ̭ dzeuˇ ngeh, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yoˇhaˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ naw ma ̭ iˇ ngeh, aˬ jeˬ-ahˇ ya mawˇ ni noeˬ tmˬ-awˇ iˇ teˬ. Aˇ to ̭ aˇ bawˬ-ahˇ jaˬ lehˇ baw nyeh gaˇ haw-iˇ teˬ loˇ. 25 Maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ jeˬ-ahˇ haw-iˇ-eu lehˇ iˇ teˬ. Muiˬ dui dui-eu mehˬ tsoeˬ dm lu ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ haw-iˇ teˬ loˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu mehˬ tsoeˬ dm-awˇ yaw kuiˇ teh ̭-ehˇ dzaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ-ahˇ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 26 Naw ma ̭ aˬ jeˬ-ahˇ haw-iˇ teˬ lehˇ ehˇ sheˇ. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g'aˬ-ahˇ haw-iˇ-euˬ maˬ ngeuˇ loˇ. Ngeuˇ meh. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu k'oeˇ g'aˬ-ahˇ haw-iˇ-euˬ yaw duˬ baw meh. Naw ma ̭ neh haw-iˇ-euˬ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ meh. 27 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ gaˇ kawˆ Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 'Ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g'aˬ, nawˬ-euˬ mehˬ hu ngaˇ pyehˬ g'eh-awˇ, nawˬ-euˬ gaˇ ma bi shaˇ dahˇ ma.' 28 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Zaˬ miˬ zaˬ-euˬ uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ neh k'aˇ deh ̭ doˆ le-euˬ tsawˇ haˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k'oeˇ, Yoˇhaˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ teˬ dzehˬ nyiˇ dzehˬ-eu g'aˬ-aˬ, Yoˇhaˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu meh." 29 Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Yoˇhaˬ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ ya gaˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ hawˇ-eu kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, Miˬyehˇ neh dawˬ bi ̭ taˬ-euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ ha geu ̭-awˇ, Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ-euˬ meh. 30 Ehˇ k'aw ̭, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-aˬ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭-ehˇ, Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ maˬ bi shawˇ ni jawˇ-euˬ meh. 31 Yeˬsuˇ paˇ ehˇ-eu, "Heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ jeˬ-ahˇ shaˇ cehˆ haw paˬ ngeh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ jeˬ-ahˇ duˇ-eu nga. 32 Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, lehˆ lehˆ kawˆ-ahˇ nuiˇ-awˇ tiˬ ma ̭ tiˇ ma ̭ heu lo ̭-ehˇ guˇ cawˬ lu ̭-eu zaˬ deuˬ-ahˇ duˇ-eu meh. 'Nga ma ̭ tahˬ diˬ-awˇ bawˬ law baw k'aw ̭, naw ma ̭ gaˇ nyeh maˬ nyeh nga tawˇ. Nga ma ̭ kuiˇ deuˇ gui k'aw ̭, naw ma ̭ tsawˇ ngoeˇ maˬ ngoeˇ nga tawˇ.' 33 Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ oe ngeh, hawˬ maˬ dzaˬ ni dzahˬ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ maˬ dawˇ-eu miˇneh, 'Tsawˇ haˬ heu g'aˬ neh ̭ uˇ-eu tsawˇ ngaˬ nga' lehˇ naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu meh. 34 Tsawˇ haˬ-euˬ zaˬ maˇ oe ngeh jawˇ, dzaˬ-eu jeˬ dzaˬ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ g'eh dawˇ-eu miˇneh, naw ma ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 'Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-ahˇ haw sheˇ. Baw tso ̭ lo ̭-ehˇ dzaˬ-awˇ dawˇ-awˇ, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu iˬ baˇ zaˬ lehˇ sawˇ dzeh taˬ-euˬ deuˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ ta ̭-eu nga.' 35 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ-ahˇ k'aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ baˬ da neh, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ k'oeˇ tsaˬ-eu gaˇ kawˆ bya cehˆ ni doˆ laˇ teh ̭-a. 36 Paˬliˬsehˇ tiˬ g'aˬ Yeˬsu-ahˇ hawˬ bi dzaˬ-eu g'aˇ duˬ kuˇ-eu miˇ neh, Paˬliˬsehˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ-awˇ hawˬ jawˬ jawˬ-euˬ meh. 37 Meuˬ k'oeˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ, iˬ baˇ mˇ mˇ-ehˇ deh ̭-euˬ zaˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Paˬliˬsehˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ hawˬ dzaˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ ya siˬ ngeh, tsiˇ yaw saw jeˬ tiˬ byah ni dahˬ-eu lo pyuˇ maˇ tsa ̭ tiˬ tsa ̭ ciˬ-awˇ laˇ-euˬ meh. 38 Aˬ yaw ̭ Yeˬsuˇ-euˬ naˇ k'ah aˬ kuiˇ dawˬ peh yaw ̭-awˇ ngoeˇ-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ-ahˇ myaˆ biˇ dzaˆ daˆ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ neh Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ-ahˇ dzaˆ daˆ taˬ-euˬ myaˆ biˇ k'oeˇ shiˆ gui nehˬ-awˇ, aˬ kuiˇ-ahˇ mehˬ cuˇ cuˇ-awˇ, tsiˇ yaw saw jeˬ shehˆ daˆ nehˬ-euˬ meh. 39 Paˬliˬsehˇ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, nui ma la ̭ k'oeˇ ciˬ cuˇ ni heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'oeˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ aˬ diˇ aˬ maˇ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ ngeuˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ toeˬ ciˆ lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ teu g'aˬ aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu aˬ yaw ̭ si nya teh ̭-a. Zaˬ miˬ zaˬ teu g'aˬ iˬ baˇ zaˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ siˬ nya teh ̭-a." 40 Yeˬsuˇ Paˬliˬsehˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Siˇmoˬ-oˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ tiˬ jeˬ ehˇ nehˬ maw ̭ nya." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Ehˇ-awˬ saˬ laˬ-oˇ." 41 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Pyuˇ paˇ nehˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ dziˇ dzoˆ daˆ-eu tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Tiˬ g'aˬ-aˬ, ngaˬ yaˇ byaˆ daˆ-awˇ, tiˬ g'aˬ-aˬ, ngaˬ tseˇ byaˆ daˆ-eu meh. 42 Nyiˬ g'aˬ lu ̭ dziˇ dzoˆ maˬ tsoeˬ k'o ̭ nya-eu miˇ neh, maˬ bi tsoeˬ k'o ̭ ni byehˇ nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ geu g'aˬ pyuˇ paˇ nehˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ gaˬ dzehˬ nmˇ." 43 Siˇmoˬ ehˇ-eu, "Dziˇ dzoˆ daˆ dzehˬ-eu g'aˬ gaˬ dzehˬ teh ̭-a lehˇ ngaˇ noeˬ miˇ-a." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ-eu tsaˬ meh." 44 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ tiˬ poˆ haw-awˇ, Siˇmoˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Zaˬ miˬ zaˬ heu g'aˬ-ahˇ nymˬ-mˇ nawˇ mawˇ lu ̭ ngaˇ. Ngaˇ nawˬ-euˬ nymˇ-ahˇ uˇ laˇ taˬ-awˇ jawˇ-eu ma. Nawˇ ngaˬ-ahˇ aˬ kuiˇ dzui ̭-eu iˇ cu ̭ maˬ ciˬ nehˬ la ̭-aˬ. Ehˇ k'aw ̭, zaˬ miˬ zaˬ heu g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ biˇ neh ngaˬ-euˬ aˬ kuiˇ dzui ̭ shawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ neh shiˆ gui nehˬ la ̭-euˬ meh. 45 Nawˇ ngaˬ-ahˇ mehˬ cuˇ cuˇ-awˇ maˬ ha nehˬ la ̭-aˬ. Ehˇ k'aw ̭, zaˬ miˬ zaˬ heu g'aˬ-aˬ, ngaˇ uˇ laˇ ngeh neh nymˬ-mˇ keuˆ ni, ngaˬ-euˬ aˬ kuiˇ-ahˇ mehˬ cuˇ cuˇ-eu maˬ naˬ leˇ-aˬ siˬ. 46 Ngaˬ-euˬ uˬ duˬ-ahˇ leh ̭-awˬ lehˇ nawˇ ngaˬ-ahˇ saˬ loˬ tsiˇ maˬ bi ̭ nehˬ la ̭-aˬ. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-aˬ, ngaˬ-euˬ aˬ kuiˇ-ahˇ tsiˇ yaw saw jeˬ leh ̭ nehˬ la ̭-euˬ meh. 47 Ngaˇ nawˬ-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬ yaw ̭ neh mehˬ nehˬ la ̭-euˬ g'oeˇ-eu gaˬ-eu heu-aˬ, myaˬ dui dui-eu aˬ yaw ̭-euˬ iˬ baˇ buˬ-iˇ-euˬ saˇ kiˇ pyeu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, iˬ baˇ ui cuiˆ teh ̭-ehˇ ahˇ-awˇ, iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu jeˬ-ahˇ za-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, g'oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ ui cuiˆ teh ̭-ehˇ ahˇ teh ̭-a." 48 K'oeˇ naˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˬ-euˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ g'aˬ-euˬ ma." 49 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ hawˬ jeh-ahˇ jawˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu, "Iˬ baˇ-ahˇ keuˆ ni pyehˬ nehˬ nya-eu tsawˇ haˬ heu g'aˬ aˬ suˇ g'aˬ maˬ siˬ ngaˇ." 50 K'oeˇ naˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ jah-eu jeˬ neh nawˬ-ahˇ ka k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. Nui saˇ o ̭-eu la ̭ k'oeˇ g'o ̭-iˇ-awˬ."

Luˇka 8

1 K'oeˇ naˇ, g'awˬ myahˇ maˬ g'eh-ehˇ, tiˬ meuˬ saˇ-iˬ tiˬ meuˬ, tiˬ pu saˇ-iˬ tiˬ pu, Yeˬsuˇ iˇ-awˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ mehˬ-ehˇ cah-euˬ meh. Zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ iˇ-euˬ meh. 2 Zaˬ miˬ zaˬ tiˬ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ iˇ-euˬ meh. Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, Yeˬsuˇ neh neh ̭ bi teh doˆ-euˬ deuˬ hawˇ-eu, naˇ gawˇ g'awˬ mya jeˬ bi laˆ taˬ-euˬ deuˬ pyeu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, neh ̭ shi ̭ mawˇ uˇ-eu bi teh doˆ-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Maˬgaˬdaˬlaˇ lehˇ kuˇ-euˬ Maˬliˇ tiˬ g'aˬ, 3 Heˬloˆ-euˬ saˇ naˇ-ahˇ gaˇ mˇ-eu Kuˇzaˬ-euˬ nymˇ dahˬ Yoˇaˬnaˆ tiˬ g'aˬ, Suˬsaˇnaˬ tiˬ g'aˬ hawˇ-eu, nui deuˬ g'awˬ mya g'aˬ meh. Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, yawˬ ha k'aˇ jaˆ-eu jeˬ yuˇ doˆ-awˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ caw ba nehˬ-euˬ meh. 4 Meuˬ tiˬ meuˬ saˇ-iˬ tiˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma uiˬ laˇ ngeh, Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. 5 "Tiˬ poˆ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ siˬ yoeˬ sehˬ-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ siˬ yoeˬ sehˬ ngeh, siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ gaˇ ma-ahˇ ga-iˇ-awˇ, aˬ cawˬ neh bi nawˬ-euˬ uˬ ta ̭, k'oeˇ taˆ zaw-eu aˇ jiˇ deuˬ neh bi g'oˆ dzaˬ jiˇ-euˬ meh. 6 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, k'aˬ lo lo yaˇ-ahˇ ga-iˇ-awˇ, deh ̭ laˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, miˇ tsaˬ yaw gui miˇ neh, nyoeˬ-iˇ koˆ-iˇ-euˬ meh. 7 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ gah gah yaˇ-ahˇ ga-iˇ-awˇ, aˬ gah baw duˆ neh bi uˆ tehˬ-euˬ meh. 8 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, miˇ tsaˬ miˇ muiˬ muiˬ gaˇ ga-iˇ-awˇ, muiˬ le loˆ le-euˬ miˇ neh, tiˬ yaˇ bymˇ za le-euˬ meh." Yeˬsuˇ teˇ saˇ ui cuiˆ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Naˬ bawˇ k'aˇ tso ̭-eu deuˬ naˇ haˬ-awˬ." 9 Yaw jeˬ ma jeˬ k'oeˇ hmˬ-euˬ dawˬ tsui ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ naˇ haˬ-euˬ meh. 10 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ maˬ g'oˆ shaw nya-eu za ̭ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ g'oˆ shaw nya-eu tsawˇ gahˇ deuˬ, naw ma ̭-ahˇ bi ̭ taˬ g'aˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, nui deuˬ-aˬ, ya mawˇ-euˬ k'aw ̭ maˬ siˬ nya-ehˇ, ya gaˬ-euˬ k'aw ̭ maˬ g'oˆ shaw nya-eu miˇ neh, yaw jeˬ ma jeˬ ja-awˇ ya mehˬ nehˬ-eu meh. 11 "Yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ-euˬ dawˬ tsui ̭-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Siˬ yoeˬ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ meh. 12 Gaˇ ma-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ k'aw ̭, Neh ̭sahˬpaˬ oe-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu dawˬ k'oeˇ yuˇ doˆ g'eh-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jah-ehˇ, ka k'o ̭-eu jeˬ maˬ za-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 13 K'aˬ lo lo yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ ya gaˬ ngeh, laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ ha geu ̭-euˬ k'aw ̭, duˬ ciˇ maˬ toeˬ zi ̭ nya-eu miˇ neh, tiˬ k'ehˇ laˇ k'ehˬ teh ̭-ehˇ jah-awˇ, muˇ juˇ juˇ-eu jeˬ keuˆ le ngeh, coˬ-iˇ-eu meh. 14 Aˬ gah gah yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ k'aw ̭, shiˬ shaˬ jiˇ-ahˇ ta ̭-eu k'ahˬ lahˇ-eu nui ma, pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ gaˬ-eu nui ma hawˇ-eu, byawˬ g'a mo g'a gaˇ gaˬ-eu nui k'ahˇ neh bi uˆ tehˬ-awˇ, aˇ siˬ maˬ siˬ le nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 15 Miˇ tsaˬ miˇ muiˬ muiˬ gaˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, dawˇ coe ni g'eh-eu muiˬ-eu jaˬ-eu nui ma la ̭ k'oeˇ jeˬ hmˬ taˬ-awˇ, aˇ siˬ siˬ le ngeh keuˆ ni dawˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ zi ̭ dah ni nyeh ̭ tehˬ taˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 16 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ tsiˇ k'mˬ do ̭-awˇ k'aˆ puˬ neh maˬ mo ̭ tsahˬ-aˇ. Jaˆ ciˬ uˬ moˆ k'aw ̭ maˬ ciˬ taˬ-aˇ. Ehˇ k'aw ̭, k'aˇ uˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ mawˇ nya ni, ciˇ k'mˬ do ̭ taˬ duˬ-ahˇ ciˬ daˆ taˬ teh ̭-a. 17 "K'aˇ za ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, bya cehˆ ni g'eh gaˇ yuˇ doˆ la ̭-awˇ, k'aˇ dehˬ kaˬ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ mawˇ awˇ, yaw bya-ahˇ yuˇ doˆ la ̭ teh ̭-a. 18 "Naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ noeˬ gahˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, jaˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ paˇ bi ̭ lahˬ nehˬ-awˇ, maˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ-aˬ, yawˬ ha neh jaˆ ma lehˇ k'aˇ noeˬ taˬ-euˬ dawˬ tawˆ lu ̭ yuˇ jiˇ nehˬ teh ̭-a." 19 Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma hawˇ-eu mehˇ nmˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe keuˆ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ teuˇ jawˇ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ maˬ jiˆ peh leˇ nya-a. Aˬ cawˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, 20 "Nawˬ ma hawˇ-eu nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ nawˬ-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ maw ̭ nya lehˇ, la ̭ nyiˇ yaw ̭ lu ̭ meh." 21 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ gaˬ-awˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, ngaˬ ma hawˇ-eu ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ pyeu ̭-eu ma." 22 Tiˬ nah-aˬ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ lawˬ-ahˇ dziˬ-awˇ, "Lah nui baˬ-ahˇ tsehˆ-iˇ kaˇ-euˇ" lehˇ ehˇ-awˇ iˇ-euˬ meh. 23 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lawˬ dziˬ-awˇ iˇ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ yu ̭ k'aˆ-euˬ meh. Ja pyuˬ ni, lah k'oeˇ taˆ jaˬ lehˇ lehˇ ma baw g'eh le ̭-awˇ, lawˬ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ dahˬ byah laˇ lu ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ ga nui ̭-iˇ paˬ-ehˇ pyeu ̭ laˇ taˬ-euˬ meh. 24 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ laˆ noeˬ-iˇ-awˇ, "Saˬ laˬ-oˇ, saˬ laˬ-oˇ, nga ma ̭ ya shiˇ jiˇ-eu keuˆ le-euˬ miˇ-a" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ noeˬ laˇ-awˇ, jaˬ lehˇ hawˇ-eu iˇ luˆ dzeh gaˇ dehˬ ngeh, naˬ leˇ jiˇ-awˇ, ciˬ cuˇ ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 25 "Naw ma ̭-euˬ jah-eu nui ma aˬ lehˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ dehˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ maˬ guˆ-awˇ zahˬ leˇ-eu la ̭ k'oeˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ aˬ suˇ g'aˬ nga. Jaˬ lehˇ hawˇ-eu iˇ cu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu nga." 26 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-euˬ nui baˬ paw jaˆ-eu Geˬlaˬsaˬ miˇ k'ahˬ -ahˇ lawˬ dziˬ-awˇ iˇ-euˬ meh. 27 Aˬ yaw ̭ lawˬ la ̭ k'oeˇ neh lawˇ dzeˇ-ahˇ doˆ leˇ-eu nehˬ-ehˇ, meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ tahˬ puˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ mehˬ tsoeˬ maˬ dm-ehˇ, iˇ kahˇ-ahˇ maˬ jawˇ ni, lmˬ bymˇ lo k'ahˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ jawˇ lu ̭-eu myahˇ dui dui laˇ-euˬ meh. 28 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ ngeh, guˇ guˇ-ehˇ Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi ga byaˆ-awˇ, "Huiˬ dui Mahˇ dui dui-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ pyeu ̭-eu Yeˬsuˇ-oˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ aˬ jeˬ ta ̭ te. Ngaˬ-ahˇ taˬ k'ehˬ taˬ k'aˆ nehˬ la ̭ lehˇ nawˬ-ahˇ shaˇ-eu ma" lehˇ, guˇ guˇ-ehˇ ehˇ-eu meh. 29 Neh ̭ yaw jaw ̭ k'oeˇ mawˇ-ahˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ-iˇ-eu g'aˇ duˬ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-ahˇ shmˇ caˆ neh kuiˇ cu ̭ la ̭ cu ̭ cu ̭-awˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-euˬ k'aw ̭, neh ̭ k'oeˇ mawˇ aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ k'ehˬ maˬ taˬ ni uˇ le ngeh, shmˇ caˆ k'oeˇ deuˬ teuˆ tsehˆ jiˇ-awˇ, neh ̭ k'oeˇ mawˇ neh bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ paw bi teh byoˆ g'eh-eu meh. 30 "Nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ aˬ joˆ-ehˇ myahˇ teˬ" lehˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ ngeh, "Ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ 'Yehˇ yehˇ ma ̭' lehˇ myahˇ-euˬ ma" lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu meh. Neh ̭ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ uˇ lu ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 31 Neh ̭ k'oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-eu, "Na ̭ dui dui-eu shiˬ buiˇ lah ma -ahˇ taˬ bi uˇ-iˇ nehˬ la ̭." lehˇ, neh ̭ k'oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-eu meh. 32 Aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ-eu dawˬ peh gawˬ jawˬ baˬ g'a-ahˇ, myaˬ dui dui-eu aˬ za ̭ tiˬ ma ̭ gaˆ lu ̭-eu meh. Aˬ za ̭ k'oeˇ ma ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ bi uˇ-iˇ la ̭ lehˇ, neh ̭ k'oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ za ̭ k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ bi uˇ-iˇ-euˬ meh. 33 Neh ̭ k'oeˇ deuˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, aˬ za ̭ k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ za ̭ k'oeˇ ma ̭ ma ̭ lah-ehˇ, gawˬ jawˬ baˬ g'a g'a pya ̭-ahˇ sehˇ ka g'eh-awˇ, lah-ahˇ ga pu ̭ seh ̭ jiˇ-euˬ meh. 34 Aˬ za ̭ bo lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'oeˇ gaˇ mawˇ ngeh, cehˆ coeˬ coeˬ k'o ̭ g'eh-awˇ, meuˬ doe pu doe ni gaˇ kawˆ k'oeˇ ja byah-iˇ-euˬ meh. 35 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ haw le-eu lehˇ oe-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ dawˬ peh oe keuˆ ngeh, neh ̭ bi teh doˆ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ paˇ muiˬ k'o ̭ laˇ-awˇ, mehˬ tsoeˬ yaw muiˬ-ehˇ dm-awˇ Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh nuiˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ guˆ dui dui-iˇ-euˬ meh. 36 K'aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ jeˬ-ahˇ ya mawˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ neh, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dzawˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 37 Miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ guˆ dui dui-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ-iˇ nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ-eu meh. K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ lawˬ dziˬ-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. 38 Neh ̭ teh doˆ nehˬ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-ahˇ nawˬ nehˬ-ehˇ bi oe la ̭." Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-awˇ bi g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 39 "Iˇ kahˇ-ahˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh nawˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ la ̭-euˬ gaˇ kawˆ ja mehˬ-iˇ-awˬ." K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ g'o ̭-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ Yeˬsuˇ neh aˇ naˆ ni mˇ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ, meuˬ doe-iˇ ni dzawˇ gaˬ-euˬ meh. 40 Yeˬsuˇ lah nui baˬ-ahˇ g'o ̭ keuˆ-iˇ ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ ha-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ lu ̭ gaˇ tsaˬ leˇ-euˬ meh. 41 K'oeˇ ngeh, Yaˬiˇluˆ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ uˆ lahˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu tiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu meh. Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh awˆ byaˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ iˇ kahˇ-ahˇ oe nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ-eu meh. 42 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tseˇ nyi ̭ k'o ̭ k'awˆ laˇ-euˬ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ buˇ shiˇ leˇ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ jawˇ-eu teh ̭ meh. Yeˬsuˇ k'oeˇ gaˇ iˇ lu ̭ ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ tah uˇ laˇ lu ̭-eu meh. 43 Tseˇ nyi ̭ k'o ̭ keuˆ ni shiˬ doˆ-eu naˇ gawˇ-ahˇ maˬ tsehˆ leˇ ni ya daˬ lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ dzeh jiˇ-awˇ, jaˆ g'aˬ yaˇ-eu saˬ laˬ g'oˬ deuˬ neh bi yaˇ-euˬ k'aw ̭, tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ yaˇ taˬ nehˬ nya-a. 44 Aˬ yaw ̭ Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah miˇ ni caw teh leˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ pehˇ k'ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ toeˬ ciˆ ngeh, aˬ yaw ̭ shiˬ doˆ-eu tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ tsiˇ leˇ-euˬ meh. 45 K'oeˇ ngeh, "Ngaˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ aˬ suˇ g'aˬ-a" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ Yeˬsuˇ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ ma lehˇ maˬ ehˇ-a. Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˬ-euˬ tiˬ jawˬ tsawˇ haˬ tiˬ teuˇ jawˇ-awˇ, nawˇ jawˇ gaˇ tah uˇ laˇ lu ̭ nga tawˇ." 46 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ngaˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu baoˬ doˆ-iˇ-euˬ ngaˬ-ahˇ siˬ laˇ nya." 47 Gaˇ kawˆ k'oeˇ maˬ paˇ za ̭ taˬ nya ngaˇ lehˇ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ siˬ duˬ leˇ ngeh, yaw dzuˬ dzuˬ-eu la ̭ k'oeˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh awˆ byaˆ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ jeˬ miˇ neh Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ toeˬ ciˆ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, aˬ yaw ̭-euˬ naˇ gawˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ taˬ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ, tsawˇ haˬ k'oeˇ myaˆ ni g'eh-eu mehˬ shi ehˇ doˆ-euˬ meh. 48 "Aˬ buˇ-oˇ, nawˬ-euˬ jah-eu nui ma nawˬ-ahˇ bi taˬ leˇ-euˬ meh. Nui ma saˇ lehˆ ni g'o ̭-iˇ-awˬ" lehˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 49 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ lu ̭ ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ uˆ lahˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu-euˬ nymˇ-ahˇ neh tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ laˇ-awˇ, Yaˬiˇluˆ-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˬ buˇ shiˇ tsehˆ g'aˬ-euˬ meh. Saˬ laˬ-ahˇ maˬ paˇ laˆ bahˬ k'aw ̭ g'aˬ meh." 50 Ehˇ k'aw ̭, dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, Yaˬiˇluˆ-ahˇ ehˇnehˬ-eu, "K'ahˬ taˬ lahˇ. Jah-eu nui ma ahˇ naˇ g'aˬ-aˇ. Aˬ yaw ̭ jawˇ saˇ doˆ laˇ teh ̭-a." 51 Nymˇ k'oeˇ nymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ iˇ keuˆ ngeh, nui deuˬ maˬ bi uˇ leˇ ni, Beˬtuˆluˆ, Yoˇhaˬ, Yaˬkoˆ aˬ ha smˇ g'aˬ hawˇ-eu, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ teh ̭-ehˇ sheuˬ-awˇ uˇ leˇ-euˬ meh. 52 K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ buˇ k'oeˇ buˇ g'aˇ duˬ tsawˇ ngoeˇ ngoeˇ-awˇ, noeˬ shaˬ lu ̭-eu meh. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Taˬ ngoeˇ. Aˬ yaw ̭ shiˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ teh ̭ meh." 53 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ uiˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ shiˇ tsehˆ taˬ-euˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ duˬ-eu meh. 54 Ehˇ k'aw ̭, aˬ buˇ k'oeˇ buˇ-euˬ aˬ la ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ nyeh ̭ tehˬ-awˇ, + "Aˬ buˇ-oˇ, tuˇ-awˬ" lehˇ, teˇ saˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 55 Aˬ buˇ k'oeˇ buˇ paˇ deh ̭ k'o ̭ laˇ-awˇ, ja pyuˬ ni tuˇ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ jeˬ paˬ bi dzaˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 56 Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da aˬ ma zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ bi ja mehˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh.

Luˇka 9

1 Zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ uiˬ-awˇ, neh ̭ teh doˆ nya-eu baoˬ hawˇ-eu naˇ gawˇ laˆ taˬ nya-eu baoˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 2 K'oeˇ naˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ dawˬ mehˬ mehˬ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, naˇ gawˇ laˆ saˆ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ gaˇ ma doˆ-iˇ ngeh, tiˬ jeˬ-iˬ maˬ yuˇ ni iˇ-awˬ. Gawˬ yoeˬ maˬ ehˇ, pehˇ tahˬ maˬ ehˇ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ maˬ ehˇ, pyuˇ maˬ ehˇ, mehˬ tsoeˬ dzeh paˇ maˬ ehˇ, tiˬ jeˬ-iˬ maˬ yuˇ ni iˇ-awˬ. 4 Naw ma ̭ nymˇ tiˬ nymˇ-ahˇ nymˇ daˆ daˆ leˇ shaw naˇ, jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ k'aˇ jawˇ k'oeˇ keuˆ ni, nymˇ daˆ taˬ daˆ paˇ. 5 Naw ma ̭-ahˇ maˬ k'aˇ ha geu ̭ nehˬ la ̭-eu meuˬ deuˬ-ahˇ neh naw ma ̭ doˆ-iˇ ngeh, aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ-ahˇ leh ̭-eu k'aˬ lehˇ sawˆ k'aˇ nehˬ ya ̭-awˬ. K'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ yaw lehˬ siˬ leˇ ni mˇ-eu saˇ kiˇ meh." 6 Zaˬ lahˇ deuˬ tiˬ pu saˇ-iˬ tiˬ pu dawˬ mehˬ mehˬ-iˇ-awˇ, yawˬ gaˇ na lu ̭ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 7 Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ lu ̭-eu Heˬloˆ ya gaˬ ngeh, zahˬ leˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, "Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ ngaˇ" lehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ ja lu ̭-eu meh. 8 Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Eˇliˇyaˆ doˆ le-euˬ ngaˇ" lehˇ ehˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Aˇ hu ba-euˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ ngaˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 9 Heˬloˆ ehˇ-eu, "Yoˇhaˬ-ahˇ ngaˬ neh uˬ duˬ toˆ tsehˆ-euˬ ma tawˇ. Aˬ suˇ g'aˬ-euˬ gaˇ kawˆ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ paˇ gaˬ le ta." K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ ni aˬ yaw ̭ leh jeh-euˬ meh. 10 G'aˬ k'ehˇ deuˬ g'o ̭ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mˇ ya ̭ shaˇ ya ̭-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ-ahˇ dzawˇ nehˬ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ sheuˬ ceuˆ doˆ-awˇ, Behˬdzeˇdaˬ meuˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 11 Gaˇ kawˆ k'oeˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma ya siˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ aˬ yaw ̭ ha geu ̭-awˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ ja mehˬ-awˇ, naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ paˬ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 12 Nahˇ ma ga ahˇ maw ̭ laˇ ngeh, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Dawˬ peh jaˆ-eu pu deuˬ hawˇ-eu deh ma doe ni iˇ-awˇ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ hawˇ-eu naˬ duˬ jawˇ duˬ bi shaˇ poˆ-iˇ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ pyehˬ nehˬ yamˬ tsaˬ laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, jawˇ duˬ heu tsahˇ-aˬ, pu-ahˇ gaˇ mahˇ kaˬ-eu meh." 13 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ jeˬ paˬ bi ̭-awˇ bi dzaˬ-awˬ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nga ma ̭ kaˬ muˇ ngaˬ siˬ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ nyiˬ mawˇ ahˇ-eu teh ̭ ma. Tsawˇ haˬ heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ g'aˇ duˬ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ zeuˇ laˬ-iˇ-awˬ loˇ." 14 K'oeˇ gaˇ jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ, ngaˬ heˇ g'aˬ ehˇ g'aˬ ni byah-eu meh. Yeˬsuˇ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ teu deuˬ-ahˇ, tiˬ muˇ-euˬ ngaˬ tseˇ g'aˬ byah ni, aˇ muˇ aˇ muˇ-ehˇ bi nuiˇ-awˬ." 15 Aˬ yaw ̭ neh k'aˇ ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ zaˬ lahˇ deuˬ jahˇ-awˇ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ bi nuiˇ taˬ-euˬ meh. 16 Kaˬ muˇ k'oeˇ ngaˬ siˬ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ k'oeˇ nyiˬ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ yuˇ-awˇ, mˬ paw g'awˇ leuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, ngawˬ pyehˬ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ dehˆ dzaˬ g'aˬ-awˇ, maˬ dzaˬ jiˇ coeˇ-ehˇ dzeˇ laˇ-euˬ deuˬ g'oˆ uiˬ ngeh, k'aˆ puˬ tseˇ nyi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh. 18 Tiˬ poˆ-aˬ, Yeˬsuˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ ngaˬ-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ ehˇ lu ̭ ta." 19 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ nawˬ-ahˇ Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇ haˬ nga lehˇ ehˇ-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Eˇliˇyaˆ nga lehˇ ehˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˇ hu baˬ-euˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ ngaˇ lehˇ ehˇ-eu meh." 20 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ toe. Ngaˇ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ ehˇ nmˇ." Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ neh bi oe-euˬ Ka li meh." 21 Gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ cawˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ dzawˇ mehˬ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ bi ̭-euˬ meh. 22 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, g'awˬ mya jeˬ-ahˇ ya daˬ dui dui-awˇ, tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ neh bi byehˇ dzeh teh ̭-a. Aˬ cawˬ neh bi seh ̭ gaˇ keuˆ ni ya daˬ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 23 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ maw ̭ naˇ, yawˬ ha-euˬ nui k'ahˇ ya byehˇ dzeh-awˇ, yawˬ nah na lu ̭ yawˬ ha-euˬ la ̭ ya ̭ ba ̭-awˇ ngaˬ-euˬ mehˬ nah ya laˇ meh. 24 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ ka k'o ̭-eu lehˇ k'aˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ smˬ-iˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ smˬ-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 25 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ heu dawˬ tawˆ lu ̭ za jiˇ-euˬ k'aw ̭, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ smˬ naˇ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ aˬ jeˬ jiˇ jeuˬ paˇ ahˇ ta. 26 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na, ngaˬ-ahˇ maˬ ehˇ, ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ, sha ̭ dawˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ Aˬda-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˇ sehˇ dm-awˇ muiˬ-eu shawˇ-eu mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ za ̭ le ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ sha ̭ dawˇ teh ̭-a. 27 Heu gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ maˬ shiˇ dzeuˇ jiˇ mi naˆ-ehˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 28 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ yeh ̭ nah byah laˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ, Yoˇhaˬ, Yaˬkoˆ aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ sheuˬ-awˇ, gawˬ jawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ leˇ-euˬ meh. 29 Aˬ yaw ̭ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭ ngeh, a yaw ̭-euˬ myaˆ pyawˬ paˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ pyuˇ deuˬ ni g'eh-awˇ, naˇ guiˇ guiˇ laˇ-eu meh; 30 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ lu ̭-eu meh. Moˇseˬ hawˇ-eu Eˇliˇyaˆ aˬ nya ̭ meh. 31 Aˬ yaw ̭ nya ̭ mˬ taˆ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ la ̭ k'oeˇ oe-awˇ, g'awˬ myahˇ maˬ g'eh-ehˇ Yeˬsuˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ ya shiˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ nui k'ahˇ byah laˇ ni ya mˇ-eu gaˇ kawˆ, Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ ja cawˬ lu ̭-eu meh. 32 Beˬtuˆluˆ aˬ ha ma ̭ yu ̭ k'aˆ jiˇ taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ noeˬ laˇ ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ-ahˇ maˬ ehˇ, ya mawˇ-euˬ meh. 33 Tsawˇ haˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ g'awˬ-iˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, aˬ dui ma ̭ heu gaˇ jawˇ-eu aˇ naˆ ni muiˬ-eu nga. Nga ma ̭ sehˬ g'awˆ smˬ g'awˆ g'awˆ ma. Nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ, Moˇseˬ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ, Eˇliˇyaˆ g'aˇ duˬ tiˬ g'awˆ g'awˆ ma." Beˬtuˆluˆ-aˬ, yawˬ ha neh ehˇ-euˬ jeˬ-ahˇ yawˬ ha maˬ siˬ nya-a. 34 Beˬtuˆluˆ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ mˬ dmˇ joe shmˇ le-euˬ meh. Mˬ dmˇ k'oeˇ oe tehˬ le ̭ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ guˆ-euˬ meh. 35 Mˬ dmˇ la ̭ k'oeˇ ehˇ doˆ la ̭-eu, "Heu-aˬ, ngaˬ neh tseˇ doˆ-euˬ ngaˇ gaˬ dui dui-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma. Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-awˬ." 36 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ngehˬ doˆ laˇ ngeh, Yeˬsuˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ jawˇ lu ̭ gaˇ aˬ ha smˇ g'aˬ ya mawˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ, aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ ehˇ nehˬ ni, ciˬ cuˇ ni jawˇ-euˬ meh. 37 Yawˬ nah yawˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ gawˬ jawˬ-ahˇ neh g'o ̭ ka le ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. 38 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ-ahˇ tiˬ g'aˬ guˇ guˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, ngaˬ li-ahˇ tiˬ poˆ haw nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ-eu ma. Ngaˇ zaˬ heu tiˬ g'aˬ jawˇ-eu teh ̭ ma. 39 Aˬ yaw ̭-ahˇ neh ̭ uˇ-iˇ ngeh, yaw k'aˆ-ehˇ guˇ doˆ laˇ-awˇ, k'aˬ meh-ahˇ buiˇ meu ̭ doˆ le ngeh keuˆ ni shaˬ guˬ shaˬ caˆ g'eu g'eu-ehˇ bi teuˆ-awˇ, yaw k'aˆ-ehˇ laˆ tahˬ laˆ naˇ nehˬ-eu uˬ ta ̭, yaw awˬ-ehˇ maˬ doˆ-iˇ-a. 40 Neh ̭ k'oeˇ mawˇ teh doˆ nehˬ la ̭ lehˇ nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ ngaˇ shaˇ-euˬ k'aw ̭, maˬ teh doˆ nehˬ la ̭ nya-a." 41 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Jah-eu nui ma maˬ ahˇ-eu naˬ lehˬ lehˬ-eu ziˇ heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ ngaˇ aˇ myah keuˆ ni paˇ ya jawˇ ta. Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ aˇ myah keuˆ ni paˇ ya oˇ ta. Nawˬ li-ahˇ heu gaˇ sheuˬ la ̭-awˬ." 42 Aˬ li k'oeˇ li laˇ lu ̭ ngeh, neh ̭ k'oeˇ mawˇ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭ lah-awˇ, shaˬ guˬ shaˬ caˆ bi g'eu-euˬ meh. Neh ̭ yaw jaw ̭ k'oeˇ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ dehˬ-awˇ, aˬ li k'oeˇ li-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da-ahˇ a k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. 43 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Miˬyehˇ-euˬ baoˬ hui dui dui gaˇ zahˬ leˇ-euˬ meh. Yeˬsuˇ neh k'aˇ mˇ k'aˇ shaˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ zahˬ leˇ-awˇ jawˇ lu ̭ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 44 "Dawˬ heu dawˬ-ahˇ naˬ bawˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ ciˬ k'mˇ taˬ de. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ teh ̭-a." 45 Ehˇ k'aw ̭, dawˬ k'oeˇ dawˬ-euˬ dawˬ tsui ̭-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ maˬ g'oˆ shaw nya-a. Dawˬ k'oeˇ dawˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ g'oˆ shaw nya ni za ̭ taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tsui ̭ maˬ naˇ haˬ peuˬ-a. 46 Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ geu g'aˬ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu gaˇ kawˆ, zaˬ lahˇ deuˬ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-eu meh. 47 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui noeˬ Yeˬsuˇ haw mawˇ-euˬ miˇ neh, zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh sheuˬ taˬ-awˇ, 48 aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ zaˬ yaw nyiˇ heu g'aˬ-ahˇ k'aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ha geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh. Ngaˬ-ahˇ k'aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-eu ̭ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭ ha geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ dzehˬ-eu g'aˬ-aˬ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ pyeu ̭-eu meh." 49 Yoˇhaˬ ehˇ-eu, "Saˬlaˬ-oˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ neh ̭ teh doˆ lu ̭ gaˇ nga ma ̭ ya mawˇ-awˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ bi jahˇ ni laˆ tsoeˬ nehˬ-euˬ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-aˬ, aˬ dui aˇ muˇ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-a." 50 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ taˬ laˆ tsoeˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ muiˇ-eu deuˬ jawˇ paw maˬ pyawˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, naw ma ̭ jawˇ paw pyawˬ-eu tsawˇ haˬ meh." 51 Yeˬsuˇ-ahˇ mˬ k'oeˇ taˆ bi ha k'o ̭ daˇ le ̭-eu aˇ yamˬ dawˬ peh peh laˇ ngeh, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ noeˬ tsehˆ-euˬ meh. 52 Aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ hu tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ g'aˇ duˬ yu ̭ zaˇ jawˇ zaˇ laˆ saˆ taˬ leˇ-eu lehˇ, Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ-euˬ pu tiˬ pu-ahˇ uˇ leˇ-euˬ meh. 53 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭-eu miˇ neh, pu zaˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭-a. 54 Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Sahˬ paˬ-oˇ, mˬ k'oeˇ taˆ neh miˬ dzaˬ bi ga le-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ puiˆ dzaˬ jiˇ ni nga nya ̭ jahˇ-awˬ loˇ." 55 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ jawˇ paw ciˬ pyawˇ-awˇ dehˬ-euˬ meh. 56 K'oeˇ naˇ, yawˬ pu yawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ le-euˬ meh. 57 Aˬ yaw ̭ ma ̭ gaˇ pehˇ-ahˇ le lu ̭ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ k'aˇ iˇ gaˇ nawˬ-euˬ mehˬ nah ngaˇcaw teh ma." 58 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Byaˬ hiˇ-aˬ, bahˬ baw meh. Aˇ jiˇ k'aw ̭ bahˬ baw meh. Ehˇ k'aw ̭, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, uˬ duˬ ba ̭ daˇ-awˇ naˬ k'aˇ tiˬ gaˇ-iˬ maˬ za-a." 59 K'oeˇ naˇ, yawˬ g'aˬ yawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ." Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ, Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, ngaˬ da shiˇ-euˬ jeˬ huˬ bi ba ̭ pahˬ-iˇ la ̭-awˬ." 60 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ shiˇ-euˬ deuˬ neh bi ba ̭ pahˬ lu ̭-uˇ. Ehˇ k'aw ̭, nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ Miˬk'ahˬ gaˇ kawˆ mehˬ-iˇ-awˬ." 61 Yawˬ g'aˬ yawˬ paˇ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˬ-euˬ mehˬ nah ngaˇ caw teh laˇ ma. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-ahˇ tiˬ poˆ bi g'o ̭-iˇ la ̭-awˇ, ngaˬ- euˬ nymˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ dawˬ tsa ̭ dawˬ dzawˇ tiˬ poˆ bi mˇ-iˇ la ̭." 62 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nyoˬ tsehˬ la ̭ yoeˬ-ahˇ tuˆ tehˬ-awˇ nahˇ g'o ̭ g'o ̭ haw-eu tsawˇ haˬ-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ maˬ geuˇ-a."

Luˇka 10

1 K'oeˇ naˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-aˬ, zaˬ lahˇ shi ̭ tseˇ nyi ̭ g'aˬ paˇ tseˇ doˆ-awˇ, nyiˬ g'aˬ-euˬ tiˬ muˇ bi muˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ k'aˇ iˇ-eu lehˇ g'eh-eu meuˬ deuˬ hawˇ-eu pu deuˬ doe ni, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ hu k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Cehˇ yehˬ deˇ laˇ-euˬ jaˆ dui dui meh. Ehˇ k'aw ̭, yehˬ-eu tsawˇ haˬ ui cuiˆ teh ̭ meh. K'oeˇ miˇ neh, cehˇ yehˬ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni bi oe-eu g'aˇ duˬ, deh ma Yaw sahˇ g'aˬ-ahˇ shaˇ-awˬ. 3 Naw ma ̭ doˆ-iˇ-awˬ. K'aˬ yehˇ yehˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ yawˇ zaˬ pyehˬ uˇ g'eh-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ pyehˬ uˇ g'eh-eu ma. 4 Pyuˇ pawˬ behˆ, pehˇ tahˬ, sehˬ nawˆ, heu deuˬ taˬ yuˇ g'eh. Gaˇ pehˇ-ahˇ tahˬ puˬ le-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ dawˬ cawˬ puˬ puˬ-ehˇ taˬ jawˇ. 5 Naw ma ̭ nymˇ aˬ geu nymˇ-ahˇ daˆ leˇ-eu maˬ kaˬ, 'Nymˇ heu nymˇ k'oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ keuˆ le lu ̭-uˇ' lehˇ jeˬ huˬ ehˇ-awˬ. 6 Nui saˇ o ̭-eu jeˬ-ahˇ za geuˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na k'oeˇ gaˇ jawˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ nui saˇ o ̭-eu jeˬ aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ jaˆ ya ̭ lu ̭-uˇ. Ehˇ k'aw ̭, nui saˇ o ̭-eu jeˬ-ahˇ za geuˇ-eu tsawˇ haˬ maˬ jawˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ nui saˇ o ̭-eu jeˬ naw ma ̭-ahˇ paˇ g'o ̭ k'o ̭ laˇ teh ̭-a. 7 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ nymˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ jawˇ-awˇ, k'aˇ bi dzaˬ k'aˇ bi dawˇ la ̭-eu jeˬ dzaˬ-awˬ dawˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, gaˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, g'aˬ gaˇ poeˬ za-eu tsaˬ teh ̭-a. Nymˇ daˆ taˬ daˆ paˇ. 8 Meuˬ aˬ geu meuˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu maˬ kaˬ, naw ma ̭-ahˇ ha nehˬ la ̭ naˇ, k'aˇ bi dzaˬ la ̭-euˬ jeˬ dzaˬ-awˬ. 9 K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu naˇ-eu gawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-awˇ, 'Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ naw ma ̭ jawˇ gaˇ keuˆ le-eu dawˬ peh peh laˇ-euˬ meh' lehˇ ehˇ nehˬ-awˬ. 10 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ meuˬ aˬ geu meuˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu maˬ kaˬ, naw ma ̭-ahˇ maˬ ha nehˬ la ̭ naˇ, meuˬ-euˬ gaˇ ma doe ni iˇ-awˇ, 11 'Nga ma ̭ heu gaˇ laˇ keuˆ ya ̭-euˬ saˇ kiˇ pyeu ̭ ni, nga ma ̭-euˬ aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ-ahˇ leh ̭ laˇ-euˬ naw ma ̭-euˬ meuˬ-ahˇ jaˆ-eu k'aˬ lehˇ-ahˇ keuˆ ni, heu gaˇ sawˆ k'aˇ nehˬ ya ̭ ma de. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ naw ma ̭ jawˇ gaˇ keuˆ le-eu dawˬ peh peh laˇ-euˬ meh lehˇ siˬ nya-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ-awˬ. 12 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Sawˇdoˬ meuˬ-ahˇ k'ehˬ nehˬ-euˬ naˆ maˬ tseˇ, meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ Miˬyehˇ k'ehˬ nehˬ teh ̭-a. 13 "Kawˇlaˬseˬ meuˬ-oˇ, nawˇ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Behˬdzeˇdaˬ meuˬ-oˇ, nawˇ jiˇ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Naw nya ̭-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ myah ba neh iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ, guˬ daˇ pehˇ zeuˇ mehˬ tsoeˬ dm-awˇ, uˬ duˬ-ahˇ k'aˬ lehˇ tawˆ daˆ tawˆ daˆ-ehˇ nuiˇ lu ̭-eu maˬ siˬ. 14 Ehˇ k'aw ̭, Yaˇ k'aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ naˆ maˬ tseˇ, naw nya ̭ nyi ̭ meuˬ-ahˇ Miˬyehˇ k'ehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 15 Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-oˇ, nawˇ toe. Mˬ-ahˇ tuˆ ni bi ciˬ huiˬ bi ciˬ mahˇ maw ̭-eu nya loˇ. Nawˬ-ahˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ biˬ ahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 16 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ neh mehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh. Naw ma ̭ neh mehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh. Ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'a-euˬ dawˬ-ahˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh." 17 Zaˬ lahˇ shi ̭ tseˇ nyi ̭ g'aˬ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ g'o ̭ keuˆ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nga ma ̭ nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g'oe-awˇ dawˬ bi ̭ nehˬ naˇ, neh ̭ deuˬ k'aw ̭ naˇ haˬ-eu meh." 18 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Mˬ myaw ̭ myaw ̭-eu lo ̭-ehˇ, Saˬdaˬ mˬ-ahˇ neh ga ka le gaˇ ngaˇ mawˇ-euˬ ma. 19 Naˇ haˬ sheˇ. Do ̭ k'aˆ-eu aˇ lawˇ hawˇ-eu boeˬ kaˬ laˬ ma-ahˇ nawˬ tehˬ nya-eu uˬ ta ̭, muiˇ-eu deuˬ-euˬ baoˬ-ahˇ g'aˬ leˇ nya ni, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ baoˬ bi ̭-eu ma. Naw ma ̭-ahˇ laˆ coeˬ laˆ ciˆ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a. 20 Ehˇ k'aw ̭, neh ̭ deuˬ naw ma ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ gaˇ laˬ k'aˬ taˬ cehˇ. Mˬ k'oeˇ taˆ naw ma ̭-euˬ tsawˇ myahˇ bo ̭ ahˇ taˬ-euˬ gaˇ laˬ k'aˬ cehˇ-awˬ." 21 K'oeˇ ngeh, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ laˬ k'aˬ cehˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Mˬ sahˇ Sahˬpaˬ miˇ sahˇ Sahˬma pyeu ̭-eu Aˬda-oˇ, nawˬ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ngaˇ ja ceuˬ-eu ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, siˬ-eu nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, gaˇ kawˆ heu deuˬ nawˇ za ̭ taˬ-awˇ, maˬ siˬ maˬ nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ pah mehˬ nehˬ-euˬ meh. Nawˬ-euˬ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ baˬ da neh, nawˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ la ̭ maw ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 22 "Yawˬ jeˬ naˬ lu ̭ ngaˬ Da neh ngaˬ-ahˇ a nehˬ jiˇ la ̭-euˬ meh. Zaˬmaˇ-aˬ, aˬ suˇ g'aˬ-a lehˇ, Aˬda maˬ ngeuˇ naˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ siˬ nya-a. K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Aˬda-aˬ, aˬ suˇ g'aˬ-a lehˇ, Zaˬmaˇ hawˇ-eu Zaˬmaˇ neh tseˇ doˆ-awˇ pah mehˬ nehˬ-euˬ deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ, tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ siˬ nya-a." 23 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ paw ciˬ pyawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ teh ̭-ehˇ ciˬ cuˇ ni heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'oeˬ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ neh ya mawˇ-euˬ heu deuˬ-ahˇ ya mawˇ-eu myaˆ nuiˆ-aˬ, guiˬ lahˬ huiˬ dui dui-eu myaˆ nuiˆ meh. 24 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ hawˇ-eu miˇ k'ahˬ sahˬ paˬ g'awˬ mya g'aˬ, naw ma ̭ neh ya mawˇ-euˬ jeˬ mawˇ maw ̭ dui dui-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ ya mawˇ-aˬ. Naw ma ̭ neh ya gaˬ-euˬ jeˬ-ahˇ k'aw ̭, ga ̭ maw ̭ dui dui-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, maˬ ya gaˬ-aˬ." 25 K'oeˇ naˇ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ g'aˬ tuˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ lawˬ haw maw ̭-eu miˇ neh, heu lo ̭-ehˇ ehˬ-eu meh. "Saˬ laˬ-oˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya ni, ngaˇ aˬ jeˬ ya mˇ ta." 26 Aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ taˬ ta. Nawˇ aˬ joˆ-ehˇ gui mawˇ teˬ." 27 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "'Nawˬ-euˬ nui ma dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ sa ̭ laˇ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ g'aˬ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ gaˬ-awˬ' lehˇ bo ̭ taˬ-awˇ, 'Yawˬ haˇ yawˬ ha gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, yawˬ ha dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-awˬ' lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh." 28 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ-eu tsaˬ meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-awˬ. Mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ nawˇ za teh ̭-a." 29 Ehˇ k'aw ̭, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ k'oeˇ g'aˬ, yawˬ ha yaw tsaˬ geu ̭ maw ̭-eu miˇ neh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Yawˬ ha dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ lehˇ ehˇ-eu aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ ta." 30 Yeˬsuˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Tiˬ poˆ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh Yeˬliˇkoˇ meuˬ-ahˇ iˇ lu ̭ ngeh, tahˇ joe tahˬ puˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ k'aˇ ahˇ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ bi yuˇ jiˇ-euˬ uˬ ta ̭, shiˇ taw tehˬ ni bi diˬ-awˇ bi ga ya ̭-euˬ meh. 31 Piˇ ma tiˬ g'aˬ gaˇ ma k'oeˇ kahˇ-ahˇ iˇ zaˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ga gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, gaˇ jaw jaw-awˇ iˇ dzeuˇ g'eh-euˬ meh. 32 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Leˬbiˇ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ paˇ oe-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ga gaˇ ya mawˇ ngeh, gaˇ jaw jaw-awˇ iˇ dzeuˇ g'eh-euˬ meh. 33 Ehˇ k'aw ̭, Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ gaˇ ma k'oeˇ kahˇ oe-awˇ, k'oeˇ tsahˇ-ahˇ oe keuˆ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ga gaˇ ya mawˇ-awˇ, g'awˬ shaˬ haw gaˬ-euˬ meh. 34 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ga gaˇ aˬ yaw ̭ iˇ-awˇ, diˬ leu ̭ diˬ k'aw taˬ-euˬ maˇ k'ehˬ maˇ naˇ-ahˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ hawˇ-eu tsiˇ shehˆ leh ̭ nehˬ-awˇ, saˬ paˇ neh lahˇ cu ̭ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ neh dziˬ le ̭-euˬ mahˬ tahˬ laˆ k'oeˇ taˆ ciˬ dziˬ-awˇ, daˬ yah ya ̭ duˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ ciˬ ahˇ-awˇ, yaw muiˬ paˬ-ehˇ bo saˆ nehˬ-euˬ meh. 35 Yawˬ nah yawˬ aˬ yaw ̭ pyuˇ maˇ byaˆ nyiˬ byaˆ yuˇ doˆ-awˇ, daˬ yah ya ̭-eu nymˇ k'oeˇ nymˇ-ahˇ haw-eu g'aˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ ya ̭-euˬ meh. 'Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ tiˬ poˆ bo saˆ nehˬ la ̭ sheˇ. Heu myaˆ maˬ tseˇ zmˬ jiˇ naˇ, ngaˇ paˇ g'o ̭ le ngeh nawˬ-ahˇ tsoeˬ k'o ̭ nehˬ ma.' 36 "Tsawˇ haˬ k'oeˇ smˇ g'aˬ la ̭ k'oeˇ, tahˇ joe bi joe-euˬ g'aˬ-euˬ dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ lehˇ, aˬ geu g'aˬ-ahˇ nawˇ kuˇ nmˇ." 37 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ kuˇ-eu tsaˬ teh ̭-a." Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ g'eh k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-iˇ-awˬ." 38 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ mehˬ hu paw le lu ̭ ngeh, pu tiˬ pu-ahˇ uˇ leˇ-awˇ, Maˬta lehˇ myahˇ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ ha ahˇ-euˬ meh. 39 Maˬta-euˬ aˬ nyiˇ Maˬliˇ lehˇ myahˇ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Maˬliˇ-aˬ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh nuiˇ-awˇ, Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ naˇ haˬ lu ̭-eu meh. 40 Ehˇ k'aw ̭, Maˬta-aˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ laˆ saˆ-eu tehˬ g'a lu ̭-eu baˬ da neh, nui ma maˬ saˇ-ehˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ aˬ nyiˇ teu g'aˬ ngaˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ byehˇ dzeh-awˇ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ bi laˆ saˆ la ̭-euˬ gaˇ nawˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ehˇ te loˇ. Ngaˬ-ahˇ caw mˇ nehˬ le-awˬ lehˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ-iˬ sheˇ." 41 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Maˬta-oˇ, Maˬta-oˇ. Nawˇ-aˬ, g'awˬ mya jeˬ tehˬ g'a-awˇ k'ahˬ lahˇ lu ̭-eu nga. 42 Ehˇ k'aw ̭, Maˬliˇ neh tseˇ geu ̭-euˬ jeˬ tsaˬ dui dui meh. K'oeˇ jeˬ-ahˇ aˬ cawˬ maˬ lu doˆ geu ̭ nya-a."

Luˇka 11

1 Tiˬ poˆ-aˬ, Yeˬsuˇ jawˇ duˬ tiˬ tsahˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ guiˬ lahˬ shaˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, Yoˇhaˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ mehˬ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, guiˬ lahˬ aˬ joˆ-ehˇ ya shaˇ-eu gaˇ kawˆ nga ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ la ̭-awˬ." 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ shaˇ-awˬ. 'Aˬda-oˇ, Nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ yaw zeu baw lu ̭-uˇ. Nawˬ-euˬ Miˇ k'ahˬ keuˆ le lu ̭-uˇ. 3 Aˬ yaw ̭ nah yaw ̭ loˬ-eu dzaˬ-eu dawˇ-eu jeˬ, aˬ yaw ̭ nah yaw ̭ nga ma ̭-ahˇ bi ̭ nehˬ la ̭. 4 Nga ma ̭-ahˇ k'aˇ mˇ bahˬ la ̭-euˬ deuˬ-ahˇ, nga ma ̭ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-euˬ miˇ neh, nawˇ nga ma ̭-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ la ̭. Iˬ baˇ muˇ juˇ juˇ-eu mehˬ nah, nga ma ̭-ahˇ taˬ bi iˇ la ̭."' 5 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ tiˬ g'aˬ na uˬ ci ̭ sehˇ g'ahˇ yawˬ ha-euˬ cawˬ-euˬ nymˇ-ahˇ iˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-euˬ ehˇ-awˬ. 'Cawˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ kaˬ muˇ smˇ siˬ tiˬ poˆ bi ̭ paˇ nehˬ le ̭ sheˇ. 6 Gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ jawˇ-eu ngaˬ-euˬ cawˬ tiˬ g'aˬ ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ keuˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ bi dzaˬ-eu tiˬ jeˬ-iˬ ma jaˆ nga.' 7 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ k'oeˇ g'aˬ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ paw jawˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ehˇ-awˬ. 'Aˬ jeˬ paˇ laˆ bahˬ laˇ teˬ. Laˇ g'oˆ ka ̭ tehˬ jiˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ deuˬ k'aw ̭ ngaˬ nehˬ-ehˇ yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ miˇ neh, ngaˇ tuˇ le-awˇ nawˬ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ paˇ bi ̭ le nya miˇ-a.' 8 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Cawˬ aˇ naˆ ni g'oeˇ k'aw ̭ dui-eu ngaˇ. Tuˇ laˇ-awˇ maˬ paˇ bi ̭ le-eu ngaˇ lehˇ k'aw ̭ ehˇ-awˬ. Ehˇ k'aw ̭, shaˇ-eu nui paw shaˇ tehˇ tehˬ naˇ, k'aˇ loˬ-eu jeˬ maˬ bi ̭ le-ehˇ maˬ paˇ g'eh nya-aˇ. 9 "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Shaˇ-awˬ. Shaˇ naˇ za teh ̭-a. Poˆ-awˬ. Poˆ naˇ mawˇ teh ̭-a. Laˇ g'oˆ-ahˇ k'oˆ-awˬ. K'oˆ naˇ pah nehˬ la ̭ teh ̭-a. 10 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, shaˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ Miˬyehˇ bi ̭ nehˬ teh ̭-a. Poˆ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ k'aw ̭, poˆ mawˇ teh ̭-a. Laˇ g'oˆ-ahˇ k'oˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ laˇ g'oˆ pah nehˬ teh ̭-a. 11 Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ li ngaˬ shaˬ shaˇ dzaˬ gaˇ aˇ lawˇ nyeh ̭ nehˬ-eu aˬ da jawˇ meh loˇ. 12 Maˬ ngeuˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ li ya uˆ shaˇ dzaˬ gaˇ boeˬ kaˬ laˬ ma nyeh ̭ nehˬ-eu aˬ da jawˇ meh loˇ. 13 Naw ma ̭ iˬ baˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭, yawˬ ha-euˬ zaˬ-ahˇ yaw muiˬ jeˬ bi ̭-eu g'aˇ duˬ k'oeˇ naˆ ni siˬ nya naˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˇ shaˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ bi ̭-eu g'aˇ duˬ aˇ naˆ ni paˇ siˬ nya dzehˬ nmˇ." 14 Tsawˇ haˬ-ahˇ dawˬ maˬ ngehˬ nya ni aˬ dzawˬ bi dzawˬ-iˇ-eu neh ̭ tiˬ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ teh doˆ lu ̭-eu meh. Neh ̭ k'oeˇ mawˇ teh doˆ g'aˬ ngeh, aˬ dzawˬ dzawˬ-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ dawˬ ngehˬ nya laˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ gaˇ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 15 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Neh ̭sahˬpaˬ Beˬlaˇzeˬbuˇlaˆ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ, aˬ yaw ̭ neh ̭ teh doˆ-euˬ ngaˇ." 16 Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ lawˬ haw-eu la ̭ k'oeˇ, "Mˬ taˆ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ jahˇ mehˬ nehˬ la ̭ sheˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 17 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui noeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Miˇ k'ahˬ aˬ geu k'ahˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha yaw kaˬ aˇ muˇ muˇ paˆ-awˇ guiˇ deuˆ naˇ, g'awˬ myahˇ ni maˬ zi ̭-aˇ. Aˇ muˇ biˇ paˆ-eu nymˇ jiˇ k'aw ̭, pyaˆ-iˇ shaˆ-iˇ teh ̭-a. 18 Saˬdaˬ k'aw ̭, aˬ yawˇ yaw ̭ aˇ muˇ biˇ paˆ-awˇ guiˇ deuˆ naˇ, a yaw ̭-euˬ miˇ k'ahˬ aˬ joˆ-ehˇ zi ̭ nya nmˇ. Beˬlaˇzeˬbuˇlaˆ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ ngaˇ neh ̭ teh doˆ-eu nga lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. 19 Beˬlaˇzeˬbuˇlaˆ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ ngaˇ neh ̭ teh doˆ-eu ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ suˇ g'aˬ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ neh ̭ teh doˆ ta. Naw ma ̭ neh ehˇ-euˬ maˬ tsaˬ-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ neh mˇ-euˬ gaˇ deuˬ saˇ kiˇ kamˬ lu ̭ meh. 20 Miˬyehˇ-euˬ la ̭ noeˇ-ahˇ g'oe-awˇ ngaˇ neh ̭ teh doˆ-eu ma. Heu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ naw ma ̭ k'oeˇ taˆ keuˆ le-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ pyeu ̭-eu meh. 21 "G'aˬ k'aˆ aˬ da tiˬ g'aˬ guiˇ deuˆ-eu keu ka tiˬ ku ̭ lehˬ hmˬ-awˇ aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ-ahˇ lo ̭ piˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ myawˬ gahˬ maˬ byoˆ-iˇ-a. 22 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ naˆ maˬ tseˇ k'aˆ dzehˬ-eu tiˬ g'aˬ deuˆ ceh ceh le-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ deuˆ g'aˬ ngeh, a ̭ yaw ̭ nui ma huiˬ-euˬ aˬ yaw ̭-euˬ guiˇ deuˆ-eu keu ka dawˬ tawˆ lu ̭ yuˇ geu ̭ g'eh jiˇ-awˇ, k'aˇ deuˆ za-euˬ jeˬ, biˇ geu ̭ teh ̭-a. 23 "Ngaˇ jawˇ paw maˬ pyawˬ-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ meh. Ngaˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ maˬ g'oˆ uiˬ maˬ g'oˆ bymˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, byaˆ dzeh-eu tsawˇ haˬ meh. 24 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu neh ̭ yaw jaw ̭ tiˬ mawˇ doˆ-iˇ-awˇ, gui coˇ ni g'eh-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ g'aˬ naˬ naˬ duˬ poˆ-iˇ-euˬ meh. G'aˬ naˬ naˬ duˬ maˬ poˆ mawˇ nya-ehˇ, 'Ngaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ paˇ g'o ̭ jawˇ leˇ ma' lehˇ, aˬ yawˇ yaw ̭ ehˇ-eu meh. 25 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ paˇ g'o ̭ leˇ haw ngeh, nymˇ k'oeˇ nymˇ juˇ tsui ni yaˆ juiˇ taˬ-awˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 26 Aˬ yaw ̭ paˇ doˆ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ naˆ maˬ tseˇ haiˬ-eu neh ̭ shi ̭ mawˇ paˇ kuˇ ahˇ la ̭-awˇ bi jawˇ-euˬ meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ g'aˬ ngeh jawˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ yaw beh naˆ maˬ tseˇ doeˇ dzehˬ laˇ teh ̭-a." 27 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ teˇ saˇ ui cuiˆ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-ahˇ bi deh ̭ doˆ le-awˇ aˬ coeˇ bi dawˇ huiˬ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu nga." 28 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Maˇ maˇ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu deuˬ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ gaˬ-awˇ naˇ haˬ geu ̭-eu deuˬ meh." 29 Yeˬsuˇ dawˬ peh uiˬ laˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ myaˬ laˇ tehˇ tehˬ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ aˇ naˆ ni haiˬ-eu nga. K'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ la ̭ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. Yawˇnaˆ gaˇ kawˆ k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu k'oeˇ maˬ ngeuˇ naˇ, nui jeˬ maˬ mehˬ nehˬ. 30 Yawˇ naˆ-aˬ, Niˇnaˬbeˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ pyeu ̭-eu lo ̭-ehˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ, k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ pyeu ̭ teh ̭-a. 31 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ laˇ ngeh, Sheˬba sahˬ paˬ ma tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ iˬ baˇ poˆ -awˇ yaˇ k'aˬ ja teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, sahˬ paˬ Sawˇlaˬmoˬ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ byah-eu dawˬ-ahˇ naˇ haˬ laˇ-eu g'aˇ duˬ, mˬ dzeˇ miˇ dzeˇ-ahˇ neh aˬ yaw ̭ laˇ-euˬ meh. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Sawˇlaˬmoˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu g'aˬ heu gaˇ jawˇ lu ̭ ma. 32 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu aˇ nah keuˆ laˇ ngeh, Niˇnaˬbeˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ tuˇ laˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ iˬ baˇ poˆ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yawˇnaˆ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ meh. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Yawˇnaˆ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ heu gaˇ jawˇ lu ̭ ma. 33 "Tsiˇ k'mˬ do ̭-awˇ baˇ za ̭-ahˇ ciˬ taˬ-eu maˬ ehˇ, k'aˆ puˬ neh mo ̭ tsahˬ-eu maˬ ehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jahˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, k'aˇ uˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ myaˆ nuiˆ mawˇ nya ni, tsiˇ k'mˬ do ̭ taˬ duˬ-ahˇ ciˬ daˆ taˬ-eu meh. 34 Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-aˬ, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ-euˬ tsiˇ k'mˬ pyeu ̭-eu meh. Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ muiˬ naˇ, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ yaw sheh ̭ za teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ maˬ muiˬ naˇ, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ zahˇ tsui ni g'eh teh ̭-a. 35 K'oeˇ miˇ neh, nawˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu yaw sheh ̭ zahˇ tsui ni maˬ bi pyeu ̭-iˇ-eu g'aˇ duˬ yahˇ-awˬ. 36 Nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ yaw sheh ̭ za-awˇ, yaw zahˇ tiˬ tsahˇ-iˬ maˬ baw naˇ, tsiˇ k'mˬ-euˬ yaw sheh ̭ nawˬ-euˬ k'oeˇ taˆ bya gaˇ duˇ ni, nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ yaw sheh ̭ bya teh ̭-a." 37 Yeˬsuˇ dawˬ ngehˬ ngehˬ g'aˬ ngeh, Paˬliˬsehˇ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ hawˬ bi dzaˬ-eu lehˇ kuˇ-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ uˇ leˇ-awˇ hawˬ jawˬ jawˬ-euˬ meh. 38 Yeˬsuˇ hawˬ maˬ dzaˬ mi naˆ-ehˇ aˬ la ̭ maˬ dzui ̭ gaˇ Paˬliˬsehˇ k'oeˇ g'aˬ mawˇ ngeh, zahˬ leˇ-euˬ meh. 39 K'oeˇ ngeh, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ Paˬliˬsehˇ deuˬ-aˬ, naˬ bo hawˇ-eu k'mˬ maˬ-ahˇ la ̭ nyiˇ paw joˆ shawˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ paw-aˬ, mehˇ juiˇ juiˇ-eu nui ma hawˇ-eu, yaw haiˬ jeˬ mˇ maw ̭-eu nui noeˬ tiˬ byah ni ahˇ-eu meh. 40 Aˬ dzawˬ aˇ gah deuˬ-oˇ, la ̭ nyiˇ hawˇ-eu la ̭ k'oeˇ nyiˬ paw lu ̭ aˬ yaw ̭ tiˬ g'aˬ neh beh-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 41 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-euˬ k'mˬ maˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu jeˬ shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gam ̭ nehˬ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, naw ma ̭ muiˬ laˇ shawˇ laˇ teh ̭-a. 42 "Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, dzaˇ muiˇ dzaˇ sawˇ hawˇ-eu ka g'awˬ ka dzaˇ deuˬ Miˬyehˇ-ahˇ tseˇ bymˇ tiˬ bymˇ damˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ-ahˇ gaˬ-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ byehˇ taˬ-euˬ meh. Naw ma ̭ heu deuˬ-ahˇ mˇ byah-eu uˬ ta ̭, nui deuˬ-ahˇ k'aw ̭ maˬ byehˇ ni mˇ-eu tsaˬ meh. 43 "Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ taˬ huiˬ-eu nuiˇ mahˬ-ahˇ naw ma ̭ nuiˇ maw ̭-awˇ, lehˆ lehˆ kawˆ doe ni cah ngeh, aˬ cawˬ yaw zeu baw-eu la ̭ k'oeˇ dawˬ ngehˬ cawˬ laˇ gaˇ geu ̭ maw ̭-eu meh. 44 Naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, aˬ cawˬ maˬ siˬ nya-ehˇ nawˬ tehˬ nawˬ tehˬ-ehˇ cah lu ̭-eu lmˬ bymˇ-ahˇ duˇ-eu meh." 45 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ teu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu teu, nga ma ̭-ahˇ k'aw ̭ zaw laˇ nya." 46 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ k'aw ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ pi coeˇ-eu k'aˆ behˆ ciˬ pi-awˇ, naw ma ̭-aˬ, la ̭ noeˇ neh teh ̭-ehˇ k'aw ̭ caw dehˬ caw toˆ nehˬ-eu ma ̭ baw-a. 47 Naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh seh ̭-euˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ naw ma ̭ gawˬ-eu meh. 48 Naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ gaˇ nui ma tsaˬ-eu ma lehˇ, naw ma ̭ yawˬ haˇ yawˬ ha saˇ kiˇ kamˬ gaˇ duˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ seh ̭-euˬ gaˇ, naw ma ̭ lmˬ bymˇ gawˬ caw nehˬ-eu meh. 49 K'oeˇ baˬ da neh, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ, 'Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ hawˇ-eu G'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ seh ̭-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ teh ̭-a' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 50 K'oeˇ miˇ neh, mˬ dawˬ pehˬ miˇ duˬ puˇ seu le ngeh neh bi seh ̭ ka le ̭-euˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-euˬ aˇ poeˬ, heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ teh ̭-a. 51 Muiˬ-eu shawˇ-eu Jawˇ duˬ hawˇ-eu lawˇ duˬ-euˬ yaw kaˬ-ahˇ Zaˬkaˬliˇ bi seh ̭-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ keuˆ ni, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ciˬ pi nehˬ teh ̭-a. K'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˇ poeˬ, heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 52 "Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ laˇ g'oˆ-euˬ mawˬ taw ̭ kahˬ naw ma ̭ tuˆ tehˬ taˬ-awˇ, naw ma ̭ maˬ uˇ leˇ-eu uˬ ta ̭, aˬ cawˬ uˇ leˇ gaˇ naw ma ̭ laˆ tsoeˬ-eu meh." 53 Jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ neh Yeˬsuˇ doˆ-iˇ ngeh, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ ja haw ja haw-ehˇ, g'awˬ mya jeˬ naˇ haˬ-eu la ̭ k'oeˇ, 54 aˬ yaw ̭ dawˬ ngehˬ bahˬ ni, dawˬ lahˇ ju k'mˇ-eu lehˇ leh jeh-eu meh.

Luˇka 12

1 Tsawˇ haˬ aˇ heˇ aˇ muiˇ g'aˬ uiˬ laˇ-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ nawˬ tehˬ nawˬ tehˬ-ehˇ shaˬ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Paˬliˬsehˇ deuˬ-euˬ dehˬ tseˬ-ahˇ yahˇ-awˬ. K'oeˇ-aˬ, aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ -ahˇ duˇ-eu meh. 2 Nymˬ-mˇ k'aˇ dehˬ kaˬ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ pah dzeh-awˇ, k'aˇ za ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ siˬ duˬ laˇ teh ̭-a. 3 Naw ma ̭ neh yaw zahˇ la ̭ k'oeˇ k'aˇ ehˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, nah g'ahˇ paw bya cehˆ ni g'eh ngeh aˬ cawˬ-ahˇ gaˬ leˇ-awˇ, naw ma ̭ neh kuˆ lawˆ la ̭ k'oeˇ k'aˇ k'oeˬ saˆ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, nymˇ mˬ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ guˇ gaˬ teh ̭-a. 4 "Ngaˬ-euˬ cawˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. G'awˇ mawˇ-ahˇ seh ̭ nya k'aw ̭, k'oeˇ uˬ ta ̭-ehˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jahˇ laˇ nya-eu deuˬ-ahˇ taˬ guˆ. 5 Aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ guˆ-eu tsaˬ ta lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ mehˬ nehˬ nyaˇ. G'awˇ mawˇ-ahˇ seh ̭-eu uˬ ta ̭, shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ biˬ ahˇ nya-eu baoˬ jaˆ-eu Miˬyehˇ-ahˇ guˆ-awˬ. Ngaˇ ehˇ gaˇ jah-awˬ. Naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ya guˆ meh. 6 "Jaˇ tseuˆ ngaˬ mawˇ-euˬ pehˆ saˬ nyiˬ pehˆ teh ̭-ehˇ ahˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. Ehˇ k'aw ̭, jaˇ tseuˆ tiˬ mawˇ-ahˇ keuˆ ni Miˬyehˇ maˬ ngehˇ-a. 7 Naw ma ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭ gui duˬ taˬ jiˇ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh naw ma ̭ taˬ guˆ. Myaˬ dui dui-eu jaˇ tseuˆ baˬ ma ̭ naˆ maˬ tseˇ, Miˬyehˇ mehˬ shi naw ma ̭ poeˬ dzehˬ-eu meh. 8 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ngaˬ-ahˇ ta ̭ ma lehˇ aˬ cawˬ mehˬ shi ehˇ naˇ, 'Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ngaˬ-ahˇ ta ̭ meh' lehˇ, Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ mehˬ shi Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ehˇ teh ̭-a. 9 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ngaˬ-ahˇ maˬ ta ̭ lehˇ aˬ cawˬ mehˬ shi ehˇ naˇ, 'Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ngaˬ-ahˇ maˬ ta ̭-a' lehˇ, Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ mehˬ shi Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ehˇ teh ̭-a. 10 "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ngehˬ bahˬ tmˇ bahˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, Miˬ yehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ nya-a. 11 "Naw ma ̭-ahˇ yaˇ k'aˬ bi daˇ-eu lehˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ maˬ ehˇ, miˇ k'ahˬ sahˬ paˬ sahˬ ma jawˇ gaˇ maˬ ehˇ, a cawˬ naw ma ̭-ahˇ sheuˬ g'eh ngeh, aˬ joˆ-ehˇ ya ehˇ k'o ̭ nehˬ-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ ya ngehˬ ya tmˇ-eu gaˇ kawˆ k'ahˬ taˬ lahˇ. 12 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, naw ma ̭ ya ngehˬ ya tmˇ-eu dawˬ deuˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 13 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬlaˬ-oˇ, ngaˬ da neh bi jaˆ ya ̭-euˬ jeˬ biˇ ngaˬ-ahˇ paˆ nehˬ-awˬ lehˇ, ngaˬ-euˬ aˇ doˆ-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ-iˬ sheˇ." 14 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Cawˬ-oˇ, naw nya ̭ nmˇ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˇ duˬ maˬ ehˇ, jeˬ biˇ paˆ nehˬ-eu g'aˇ duˬ maˬ ehˇ, aˬ suˇ g'aˬ neh ngaˬ-ahˇ aˇ yaˬ bi ̭ taˬ ta." 15 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ mehˇ juiˇ maˬ ya juiˇ ni yahˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ smˇ muiˬ aˇ naˆ ni muiˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ baˬ da neh yaw deh ̭ ya deh ̭-eu maˬ ngeuˇ-a." 16 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Tiˬ poˆ-aˬ, cehˇ za dui dui le-eu deh yaˇ tiˬ kawˬ jaˆ-eu smˇ muiˬ aˬ da tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. 17 'Ngaˬ-euˬ cehˇ pi ahˇ k'aˇ maˬ za-ehˇ pyeu ̭ laˇ taˬ-euˬ miˇ neh, aˬ joˆ-ehˇ jahˇ paˬ maˬ siˬ miˇ-a' lehˇ, aˬ yawˇ yaw ̭ shaˇ noeˬ lu ̭-eu meh. 18 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, 'Ngaˇ heu lo ̭-ehˇ jahˇ ma. Ngaˬ-euˬ cehˇ jiˇ dawˬ tawˆ lu ̭ pyaˆ dzeh jiˇ-awˇ paˇ tsoˆ huiˬ ma. Ngaˬ-euˬ cehˇ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu myawˬ gahˬ dawˬ tawˆ lu ̭, k'oeˇ gaˇ dawˆ ahˇ-awˇ jeˬ hmˬ taˬ ma. 19 K'oeˇ naˇ, ngaˇ yawˬ haˇ yawˬ ha heu lo ̭-ehˇ ehˇ ma. Guiˬ lahˬ huiˬ-eu g'aˬ-oˇ, nawˇ-aˬ, g'awˬ mya k'o ̭ g'awˬ mya la g'aˇ duˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ poˆ uiˬ taˬ-euˬ meh. Saˇ lehˆ ni deh ̭-awˬ. Dzaˬ-awˇ dawˇ-awˇ byawˬ g'a-awˬ lehˇ ehˇ ma.' 20 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ Miˬyehˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Aˬ dzawˬ aˇ gah-oˇ, nymˇ ci ̭ neh nawˬ-euˬ sa ̭ laˇ ngaˇ yuˇ k'o ̭ ma. Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, nawˬ neh poˆ uiˬ taˬ-euˬ myawˬ gahˬ deuˬ aˬ suˇ g'aˬ-euˬ pyeu ̭-iˇ nmˇ.' 21 "Yawˬ ha g'aˇ duˬ pyuˇ shuiˇ duˬ gahˬ poˆ gahˬ taˬ-euˬ k'aw ̭, Miˬyehˇ mehˬ shi smˇ muiˬ maˬ muiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, k'oeˇ loˆ ni teh ̭ meh." 22 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "K'oeˇ miˇ neh, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ yaw deh ̭ deh ̭ nya ni ya dzaˬ ya dawˇ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, naw ma ̭-euˬ g'awˇ mawˇ ya dm ya g'aˬ-eu g'aˇ duˬ k'ahˬ taˬ lahˇ. 23 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yaw deh ̭ deh ̭-eu jeˬ-aˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-awˇ, g'awˇ mawˇ k'aw ̭, dm g'aˬ dm lmˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu meh. 24 Aw ̭-a ̭ gaˇ kawˆ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ cehˇ maˬ ka-a. Cehˇ maˬ yehˬ-a. Cehˇ jiˇ maˬ baw-a. K'aˬ dahˇ maˬ jaˆ-a. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ-ahˇ Miˬyehˇ bi dzaˬ bi dawˇ-eu meh. Naw ma ̭ aˇ jiˇ k'oeˇ deuˬ naˆ maˬ tseˇ poeˬ dzehˬ-eu meh. 25 K'ahˬ lahˇ-eu baˬ da neh yawˬ ha-euˬ deh ̭ ziˇ tiˬ caˆ mahˇ dzehˬ laˇ ni jahˇ nya-eu aˬ suˇ g'aˬ jawˇ te. 26 K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu nyiˇ dui dui-eu gaˇ-ahˇ k'aw ̭, naw ma ̭ maˬ mˇ nya gaˇ, aˬ jeˬ miˇ neh nui jeˬ g'aˇ duˬ k'ahˬ lahˇ lahˇ-ehˇ shaˬ te. 27 Bawˇ tsahˬ-ahˇ deh ̭-eu aˇ yehˆ gaˇ kawˆ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˇ yehˆ k'oeˇ deuˬ saˬ laˬ maˬ g'awˇ, saˬ nmˇ maˬ za ̭-a. Ehˇ kaw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ dui dui-eu sahˬ paˬ Sawˇlaˬmoˬ neh dm-euˬ poeˬ dui dui-eu dm g'aˬ dm lmˇ-aˬ, aˇ yehˆ k'oeˇ tiˬ yehˆ naˆ ni k'aw ̭ maˬ haw muiˬ-a. 28 Iˬ nah deh ̭ lu ̭ k'aw ̭, ni shawˬ nah miˬ dzaˬ-ahˇ bi jehˆ puiˆ jiˇ-eu jaˆ guˬ jaˆ gaˆ-ahˇ Miˬyehˇ k'oeˇ naˆ ni bi dm bi g'aˬ-eu ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ aˇ naˆ ni paˇ bi dm paˇ bi g'aˬ nmˇ. Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh jah-eu g'aˬ byehˆ byehˆ te. 29 "K'oeˇ miˇ neh, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ gaˇ kawˆ teh ̭-ehˇ shaˇ noeˬ shaˇ noeˬ-ehˇ nui ma shaˬ zahˬ taˬ mˇ. 30 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, lawˇ ci ̭ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ jeˬ-ahˇ poˆ lu ̭ meh. Naw ma ̭ k'oeˇ jeˬ loˬ meh lehˇ, naw ma ̭-euˬ Aˬda siˬ nya meh. 31 K'oeˇ jeˬ-ahˇ maˬ poˆ ni, Miˬyehˇ-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ poˆ-awˬ. Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ k'oeˇ jeˬ k'aw ̭ bi ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 32 "Nyiˇ dui dui-eu yawˇ yawˇ ma ̭-oˇ, taˬ guˆ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ Miˇk'ahˬ bi ̭-eu g'aˇ duˬ naw ma ̭-euˬ Aˬda nui ma tsaˬ-eu meh. 33 Naw ma ̭-euˬ myawˬ gahˬ ahˬ-awˇ, aˬ cawˬ-ahˇ gam ̭ nehˬ-awˬ. Yawˬ ha g'aˇ duˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ peuˬ maˬ oeˇ-iˇ nya-eu pyuˇ pawˬ behˆ gu ̭-awˇ, smˇ k'oeˬ maˬ k'oeˬ leˇ nya, boeˬ coeˇ maˬ coeˇ leˇ nya-eu mˬ k'oeˇ taˆ, pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ jeˬ hmˬ taˬ-awˬ. 34 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ neh pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ k'aˇ poˆ uiˬ taˬ-euˬ tsahˇ-ahˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma jaˆ teh ̭-a. 35 Naw ma ̭ jo ̭ pa ̭ deuˇ geuˆ ni pa ̭-awˇ, tsiˇ k'mˬ do ̭ taˬ-awˬ. 36 Yawˬ ha-euˬ baw leˬ oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g'eh gaˇ iˇ-euˬ g'o ̭ laˇ-awˇ, laˇ g'oˆ-ahˇ k'oˆ laˇ ngeh, laˇ g'oˆ ja tawˆ ni pah nehˬ-eu lehˇ lo ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ, lehˬ hmˬ deuˇ taˬ-awˬ. 37 Baw leˬ g'aˬ g'o ̭ laˇ ngeh, maˬ yu ̭ k'aˆ ni lo ̭ lu ̭-eu zaˬ k'aˆ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ teh ̭-a. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Baw leˬ g'aˬ jo ̭ pa ̭ pa ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ hawˬ byawˇ laˆ dawˆ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ hawˬ jeh-ahˇ nuiˇ-awˇ bi dzaˬ teh ̭-a. 38 Baw leˬ k'oeˇ g'aˬ uˬ ci ̭ sehˇ g'ahˇ maˬ ngeuˇ naˇ ya poeˇ doeˇ taw paw g'o ̭ laˇ-euˬ kaw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ yu ̭ k'aˆ ni lo ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ naˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ dui dui teh ̭-a. 39 Ehˇ k'aw ̭, heu lo ̭-ehˇ siˬ nya-awˬ. Nymˇ sahˇ g'aˬ smˇ k'oeˬ laˇ-eu aˇ yamˬ siˬ nya law nmˇ-aˬ, smˇ k'oeˬ-ahˇ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ maˬ bi daˆ uˇ keuˆ laˇ-aˇ. 40 Naw ma ̭ yaw muiˬ-ehˇ lehˬ hmˬ taˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ maˬ noeˬ maˬ duˇ-ehˇ jawˇ ngeh, Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe teh ̭-a." 41 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ nga ma ̭-ahˇ teh ̭-ehˇ ehˇ nehˬ la ̭ te loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ehˇ nehˬ te loˇ." 42 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Saˇ jaˇ zi ̭-awˇ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu zaˬ k'aˆ aˬ geu g'aˬ-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, nymˇ jiˇ-ahˇ haw-eu pyaˆ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, zaˬ k'aˆ nui deuˬ-ahˇ aˇ yamˬ tsaˬ tsaˬ ni bi dzaˬ bi dawˇ-eu g'aˇ duˬ, baw leˬ neh k'ehˇ taˬ-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ meh. 43 Baw leˬ g'aˬ g'o ̭ laˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ mˇ-ehˇ jawˇ gaˇ ya mawˇ naˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ nmˇ. 44 Baw leˬ g'aˬ zaˬ k'aˆ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ haw-eu pyaˆ-eu g'aˬ bi geu ̭ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 45 Ehˇ k'aw ̭, zaˬ kaˆ k'oeˇ g'aˬ 'Ngaˬ-eu baw leˬ yaw awˬ awˬ-ehˇ maˬ g'o ̭ laˇ-aˇ' lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-awˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ zaˬ k'aˆ deuˬ hawˇ-eu zaˬ miˬ zaˬ zaˬ kaˆ deuˬ-ahˇ diˬ diˬ-ehˇ, dzaˬ yeh ̭ dawˇ yeh ̭-awˇ jawˇ naˇ, 46 tiˬ nah keuˆ laˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ maˬ noeˬ maˬ duˇ-ehˇ jawˇ gaˇ, baw leˬ g'aˬ g'o ̭ keuˆ le teh ̭-a. K'oeˇ ngeh, baw leˬ g'aˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ shiˇ taw tehˬ ni diˬ-awˇ, saˇ jaˇ maˬ zi ̭-eu zaˬ k'aˆ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ bi jawˇ teh ̭-a. 47 "Baw leˬ-euˬ nui k'ahˇ siˬ nya siˬ nya-ehˇ, baw leˬ-euˬ nui k'ahˇ maˬ mˇ-eu zaˬ k'aˆ-aˬ, yaw k'aˆ-ehˇ diˬ gaˇ ya daˬ teh ̭-a. 48 Ehˇ k'aw ̭, baw leˬ-euˬ nui k'ahˇ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh bi diˬ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ bahˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-aˬ, yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ diˬ gaˇ maˬ ya daˬ-aˇ. G'awˬ mya ni za-euˬ tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, g'awˬ mya ni ya bi ̭ teh ̭-a. K'oeˇ myaˆ maˬ tseˇ bi ̭ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, k'oeˇ myaˆ maˬ tseˇ paˇ shaˇ k'o ̭ teh ̭-a. 49 "Miˇ tsaˬ-ahˇ miˬ dzaˬ keuˬ do ̭-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ ma. Nymˬ-mˇ mi naˆ-ehˇ k'aw ̭, miˬ dzaˬ bi puiˆ maw ̭ miˇ-a. 50 Ngaˬ-ahˇ iˇ cu ̭-ahˇ bi dehˬ uˇ-awˇ, iˇ cu ̭ ya bi shawˇ-a siˬ. Iˇ cu ̭ maˬ shawˇ g'aˬ k'oeˇ keuˆ ni, ngaˬ-euˬ nui ma-ahˇ shaˬ zahˬ ciˬ tehˬ taˬ-euˬ gaˇ duˇ nya. 51 Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ bi ̭ le-eu g'aˇ duˬ ngaˇ oe-euˬ meh lehˇ naw ma ̭ noeˬ te loˇ. Maˬ ngeuˇ. G'awˬ-iˇ g'ehˇ-iˇ-eu jeˬ bi ̭ le-eu lehˇ oe-euˬ ma. 52 Aˬ kaˇ naˇ, tsawˇ haˬ ngaˬ g'aˬ jawˇ-eu nymˇ jiˇ g'awˬ-iˇ g'ehˇ-iˇ-awˇ, nyiˬ g'aˬ tiˬ muˇ, smˇ g'aˬ tiˬ muˇ muˇ-awˇ, maˬ tsaˬ maˬ dzoeˇ leˇ ni ceh teh ̭-a. 53 Aˬ da hawˇ-eu aˬ li g'awˬ-iˇ teh ̭-a. Aˬ ma hawˇ-eu aˬ buˇ g'awˬ-iˇ teh ̭-a. Boeˇ miˬ aˬ ma hawˇ-eu kuiˬ ma g'awˬ-iˇ teh ̭-a." 54 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nahˇ ma ga k'ehˬ paw mˬ dmˇ daˇ laˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, 'Uˬyehˇ yehˇ le-eu ngaˇ' lehˇ naw ma ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ aˬ diˇ yehˇ le-eu meh. 55 La ̭ oˆ paw pyawˬ-ahˇ-euˬ jaˬ lehˇ baw daˆ la ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, 'Lahˇ dui dui-eu aˇ yamˬ keuˆ le-eu ngaˇ' lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. Ehˇ-eu lo ̭-ehˇ aˬ diˇ keuˆ le-eu meh. 56 Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, mˬ hawˇ-eu miˇ-ahˇ naw ma ̭ haw-awˇ, uˬ yehˇ uˬ tsaˇ to ̭ nya-eu meh. Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, nymˬ-mˇ-euˬ aˇ yamˬ aˇ law-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ maˬ tseˇ paˆ geu ̭ te. 57 "Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh yaw tsaˬ jeˬ-ahˇ yawˬ haˇ yawˬ ha maˬ shaˇ sawˇ geu ̭ te. 58 Nawˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ ja lu ̭-eu tsawˇ haˬ nehˬ-ehˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ jawˇ gaˇ le lu ̭ ngeh, gaˇ pehˇ-ahˇ naw nya ̭ yaw kaˬ leh jeh-awˇ jahˇ tsaˬ geu ̭-awˬ. Maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nawˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ jawˇ gaˇ g'eu g'eh-awˇ, yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ oˆ gaˇ mˇ-eu deuˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ, nawˬ-ahˇ pa ̭ kuˆ-ahˇ bi nyeh ̭ ahˇ teh ̭-a. 59 Ngaˇ nawˬ-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Pehˆ saˬ tiˬ pehˆ maˬ doˆ jiˇ-ehˇ k'aˇ dzeˇ k'oeˇ keuˆ ni, nawˇ pa ̭ kuˆ-ahˇ neh maˬ paˇ ya g'o ̭ doˆ-iˇ-aˇ."

Luˇka 13

1 K'oeˇ ngeh, Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ sahˬ paˬ Piˇlaˆ neh bi seh ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ shiˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭ neh lawˇ-euˬ jeˬ zaˬ-euˬ shiˬ tiˬ gaˇ bi yoeˇ keuˬ-euˬ gaˇ kawˆ, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. 2 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ bi seh ̭-euˬ miˇ neh, bi seh ̭-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ iˬ baˇ huiˬ dzehˬ-eu meh lehˇ naw ma ̭ noeˬ te loˇ. 3 K'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ k'aw ̭, iˬ baˇ maˬ noeˬ poˆ naˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ ya shiˇ teh ̭-a. 4 Siˇlamˬ pu-ahˇ jaˆ-eu goˇ dui dui-eu nymˇ coˬ-iˇ-awˇ bi deh tehˬ seh ̭-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ tseˇ yeh ̭ g'aˬ gaˇ kawˆ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nmˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ bahˬ-eu muˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ meh lehˇ naw ma ̭ noeˬ te loˇ. 5 K'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ k'aw ̭, iˬ baˇ maˬ noeˬ poˆ naˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ ya shiˇ teh ̭-a." 6 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ siˬ guˬ aˇ bawˇ tiˬ bawˇ ka deh ̭ taˬ-euˬ meh. Aˇ siˬ-ahˇ haw le ngeh, tiˬ siˬ-iˬ maˬ siˬ ni jaˆ-eu meh. 7 K'oeˇ ngeh, a ga ̭ yaˇ kmˇ bo saˆ-eu g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, 'Smˇ k'o ̭ keuˆ ni siˬ guˬ heu bawˇ aˇ siˬ siˬ le nga loˇ lehˇ ngaˇ haw le-euˬ k'aw ̭, tiˬ siˬ-iˬ siˬ le zaˇ maˬ mawˇ-a. Teu miˇ neh tuˇ dzeh-awˬ. Miˇ tsaˬ yaw ̭ ngeh ̭-ehˇ jaˆ cawˆ-eu teh ̭ ngaˇ.' 8 Ehˇ k'aw ̭, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ bo saˆ-eu g'aˬ ehˇ-eu, 'Baw leˬ-oˇ, tiˬ k'o ̭ bi jaˆ haw siˬ. Ngaˇ dawˬ pehˬ jawˬ jawˬ-ehˇ duˬ-awˇ jeˬ yehˇ dawˆ ahˇ nehˬ haw la. 9 Na ̭ ya ̭ k'o ̭ aˇ siˬ siˬ le naˇ, guiˬ lahˬ baw teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, aˇ siˬ maˬ siˬ le naˇ, k'oeˇ ngeh jawˇ tuˇ dzeh teh ̭-a."' 10 Jawˇ nah ngeh nah, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭-eu meh. 11 Tseˇ yeh ̭ k'o ̭ byah ni neh ̭ uˇ-awˇ naˇ lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ daˇ tsui ̭ k'o ̭-iˇ-awˇ, maˬ mˇ dawˇ nya ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 12 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ya mawˇ ngeh, kuˇ-awˇ, "Zaˬ miˬ zaˬ-oˇ, nawˬ-euˬ naˇ gawˇ-ahˇ nawˇ buˬ-iˇ-euˬ meh" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 13 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ taˆ aˬ yaw ̭ aˬ la ̭ cawˬ daˆ nehˬ ngeh, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ daˇ tsui ̭ paˇ dawˇ k'o ̭ laˇ-awˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. 14 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ k'oeˇ nymˇ-ahˇ uˆ lahˇ-eu aˬ yui ̭ geu ̭-eu g'aˬ, Yeˬsuˇ Jawˇ nah ngeh nah naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ gaˇ nui ma pehˇ-awˇ ehˇ-eu, "Gaˇ mˇ nya-eu aˇ nah ko ̭ nah jaˆ meh. K'oeˇ ko ̭ nah la ̭ k'oeˇ laˇ-awˇ naˇ gawˇ bi laˆ saˆ laˇ-awˬ. Jawˇ nah-ahˇ teu lo ̭-ehˇ taˬ jahˇ." 15 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ Jawˇ nah ngeh nah yawˬ ha-euˬ jeˬ zaˬ jeˬ kuˆ-ahˇ pa ̭ taˬ-euˬ mawˇ neˇ hawˇ-eu mahˬ tahˬ laˆ puiˇ-awˇ, iˇ cu ̭ maˬ tsahˇ dawˇ-iˇ loˇ. 16 Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, neh ̭ Saˬdaˬ neh tseˇ yeh ̭ k'o ̭ keuˆ ni bi pa ̭ taw ̭ taˬ-euˬ Aˬbyaˬhaˬ-euˬ aˬ buˇ heu g'aˬ-ahˇ, Jawˇ nah ngeh nah puiˇ pyehˬ-awˇ bi buˬ-iˇ-eu maˬ tsaˬ-a loˇ." 17 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ sha ̭ dawˇ-iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Yeˬsuˇ neh k'aˇ mˇ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ-ahˇ laˬ k'aˬ cehˇ-eu meh. 18 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ aˬ jeˬ-ahˇ duˇ ta. Aˬ jeˬ-ahˇ shaˇ cehˆ haw paˬ nga. 19 K'oeˇ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ neh yawˬ ha-euˬ yaˇ kmˇ-ahˇ sehˬ-euˬ g'awˬ pa ̭ aˇ nuiˆ -ahˇ duˇ-eu meh. G'awˬ pa ̭ aˇ nuiˆ k'oeˇ deh ̭ laˇ-awˇ aˇ bawˬ bawˬ ma ma laˇ ngeh, k'oeˇ taˆ zaw-eu aˇ jiˇ deuˬ uˬ la ̭-ahˇ bahˬ bahˬ le-eu meh." 20 Yeˬsuˇ paˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ aˬ jeˬ-ahˇ shaˇ cehˆ haw paˬ nga. 21 K'oeˇ-aˬ, zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ dehˬ tseˬ ui cuiˆ yuˇ-awˇ, cehˇ meu smˇ puˬ-ahˇ keuˬ-awˇ, dawˬ tawˆ lu ̭ bi poˬ laˇ jiˇ gaˇ duˇ-eu meh. 22 Yeˬsuˇ-aˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭-eu meh. Gaˇ pehˇ k'aˇ jaˆ-eu meuˬ deuˬ pu deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-awˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 23 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, ka k'o ̭-eu jeˬ za-eu tsawˇ haˬ ui cuiˆ teh ̭-a loˇ." Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, 24 "G'oˆ k'ehˬ yaw su ̭-ahˇ ya uˇ leˇ ni leh jeh dui dui-awˬ. Tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ k'oeˇ gaˇ uˇ leˇ-eu lehˇ leh jeh k'aw ̭, maˬ ya uˇ leˇ-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 25 Nymˇ sahˇ g'aˬ tuˇ le-awˇ laˇ g'oˆ piˬ tehˬ shaw naˇ, naw ma ̭ la ̭ nyiˇ paw yaw ̭-awˇ, laˇ g'oˆ-ahˇ k'oˆ k'oˆ-ehˇ, 'Sahˬpaˬ-oˇ, laˇ g'oˆ pah nehˬ la ̭ sheˇ' lehˇ ehˇ ehˇ-ehˇ ya shaˬ teh ̭-a. K'oeˇ ngeh, 'Naw ma ̭ aˬ gaˇ jawˇ-eu oe-euˬ ngaˇ maˬ siˬ' lehˇ, aˬ yaw ̭ ehˇ teh ̭-a. 26 'Nga ma ̭ nawˬ nehˬ-ehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ ma tawˇ. Nawˇ nga ma ̭ jawˇ gaˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ le-euˬ meh tawˇ' lehˇ, naw ma ̭ paˇ ehˇ teh ̭-a. 27 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ naw ma ̭-ahˇ, 'Naw ma ̭ aˬ gaˇ jawˇ-eu laˇ-euˬ maˬ siˬ lehˇ ngaˇ ehˇ g'aˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Yaw haiˬ jeˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˬ' lehˇ ehˇ teh ̭-a. 28 Aˬbyaˬhaˬ, Iˇtsaˆ, Yaˬkoˆ hawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ lu ̭ gaˇ naw ma ̭ ya mawˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ la ̭ nyiˇ teh dzeh nehˬ la ̭ ngeh, naw ma ̭ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, nui ma pehˇ-eu la ̭ k'oeˇ seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ ya shaˬ teh ̭-a. 29 Miˇ ma oeˬ coeˇ oeˬ pyawˬ-ahˇ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ uiˬ laˇ-awˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ hawˬ jawˬ jawˬ ta ̭ teh ̭-a. 30 K'oeˇ ngeh jawˇ, nymˬ-mˇ aˬ cawˬ mehˬ nah jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ cawˬ mehˬ hu ya jawˇ-awˇ, nymˬ-mˇ aˬ cawˬ mehˬ hu jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ cawˬ mehˬ nah ya jawˇ teh ̭-a." 31 K'oeˇ ngeh, Paˬliˬsehˇ tiˬ paˆ na deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, "Heu gaˇ taˬ paˇ jawˇ. Sahˬ paˬ Heˬloˆ nawˬ-ahˇ seh ̭ maw ̭-eu meh" lehˇ ehˇ-eu meh. 32 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "'Iˬ nah hawˇ-eu ni shawˬ la ̭ k'oeˇ, neh ̭ teh doˆ-eu gaˇ hawˇ-eu naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-eu gaˇ, ngaˇ mˇ lu ̭-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, saˇ pehˬ ngeh nah mˇ luiˆ jiˇ ma' lehˇ, k'aˬ yehˇ k'oeˇ mawˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ. 33 Ehˇ k'aw ̭, iˬ nah, ni shawˬ hawˇ-eu, saˇ pehˬ la ̭ k'oeˇ, ngaˬ-euˬ gaˇ ngaˇ mˇ luiˆ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ bi seh ̭-eu-aˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ naˇ nui gaˇ bi seh ̭-eu maˬ tsaˬ-aˇ. 34 "Yeˬluˇsaˬlehˬ-oˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ-oˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ seh ̭-awˇ, Miˬyehˇ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aˬ lo neh biˬ-euˬ meh. Ya ciˆ ya ma-euˬ aˬ dahˇ neh ya ciˆ ya zaˬ deuˬ-ahˇ uˆ kaˬ-eu lo ̭-ehˇ, nawˬ-euˬ zaˬ deuˬ-ahˇ ngaˇ aˇ myaˆ poˆ uˆ kaˬ nehˬ maw ̭-euˬ nga. Ehˇ k'aw ̭, nawˇ ngaˬ-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ bi uˆ kaˬ nehˬ la ̭-aˬ. 35 Haw taˬ-awˬ. Nawˬ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ Miˬyehˇ byehˇ dzeh nehˬ la ̭ teh ̭-a. 'Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ oe-euˬ g'aˬ guiˬ lahˬ huiˬ lu ̭-uˇ' lehˇ naw ma ̭ ya ehˇ-eu aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ meh."

Luˇka 14

1 Jawˇ nah ngeh nah, Paˬliˬsehˇ deuˬ k'oeˇ taˆ aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ lu ̭-eu tiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ hawˬ dzaˬ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ k'oeˬ sho haw lu ̭-eu meh. 2 Aˬ kuiˇ aˬ la ̭ puˬ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. 3 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ-eu, "Jawˇ nah ngeh nah naˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-eu zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ bahˬ ta loˇ." 4 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ maˬ tmˇ-ehˇ ciˬ cuˇ ni jawˇ-eu meh. K'oeˇ ngeh, naˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ-awˇ, laˆ taˬ nehˬ-awˇ bi g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 5 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ li maˬ kaˬ, yawˬ ha-euˬ mawˇ neˇ maˬ kaˬ, Jawˇ nah ngeh nah lah duˬ-ahˇ ga ahˇ naˇ, yaw kawˇ-ehˇ maˬ g'eu doˆ nehˬ-eu aˬ suˇ g'aˬ jawˇ te." 6 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ ngehˬ k'o ̭ nya-a. 7 Daˬ yah deuˬ aˬ cawˬ taˬ huiˬ-eu nuiˇ duˬ-ahˇ tseˇ tseˇ-ehˇ nuiˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. 8 "Aˬ cawˬ nawˬ-ahˇ oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g'eh gaˇ kuˇ ngeh, aˬ cawˬ taˬ huiˬ-eu nuiˇ duˬ-ahˇ taˬ nuiˇ. Nawˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ k'aw ̭ kuˇ taˬ-euˬ maˬ siˬ. 9 K'oeˇ lo ̭-ehˇ kuˇ taˬ-euˬ gaˇ zaˬ leˇ ngeh jawˇ, naw nya ̭ nyiˬ g'aˬ lu ̭-ahˇ kuˇ-euˬ nymˇ sahˇ g'aˬ nawˬ-ahˇ, 'Heu g'aˬ-ahˇ nawˬ-euˬ nuiˇ duˬ tiˬ poˆ pawˇ nehˬ-iˬ sheˇ' lehˇ ehˇ le teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, nawˇ ya sha ̭ dawˇ-awˇ, aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ awˆ dzehˬ-eu nuiˇ duˬ-ahˇ ya nuiˇ paˇ-iˇ teh ̭-a. 10 Ehˇ k'aw ̭, nawˬ-ahˇ aˬ cawˬ kuˇ laˇ ngeh, aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ awˆ dzehˬ-eu nuiˇ duˬ-ahˇ nuiˇ-iˇ-awˬ. Nymˇ sahˇ g'aˬ oe-awˇ, 'Cawˬ-oˇ, yaw goˇ-ahˇ tiˬ poˆ nuiˇ daˆ leˇ sheˇ' lehˇ nawˬ-ahˇ ehˇ le teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, nawˬ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ lu ̭-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ mehˬ shi, nawˇ myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ jaˆ dzehˬ teh ̭-a. 11 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha taˬ huiˬ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, aˬ cawˬ taˬ nyiˇ nehˬ gaˇ ya daˬ-awˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha taˬ nyiˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, taˬ huiˬ nehˬ-eu jeˬ-ahˇ za teh ̭-a." 12 Aˬ yaw ̭-ahˇ kuˇ-awˇ hawˬ byawˇ lawˇ-euˬ nymˇ sahˇ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nawˇ hawˬ byawˇ lawˇ ngeh, nawˬ-euˬ cawˬ deuˬ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ, nawˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ hawˇ-eu, nawˬ-euˬ dawˬ peh jawˇ-eu smˇ muiˬ smˇ baw deuˬ-ahˇ taˬ kuˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ kuˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aw ̭ nawˬ-ahˇ paˇ kuˇ poˆ-awˇ, nawˬ neh jahˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, nawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ paˇ jahˇ k'o ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 13 Ehˇ k'aw ̭, nawˇ hawˬ byawˇ lawˇ ngeh, shaˬ-euˬ zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, kuiˇ kuˆ la ̭ kuˆ kuˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, myaˆ beh ̭ beh ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˬ. 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ kuˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ maˬ jahˇ k'o ̭ nehˬ nya-eu baˬ da neh, nawˇ guiˬ lahˬ za teh ̭-a. Yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ ha deuˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu aˇ nah keuˆ laˇ ngeh, Miˬyehˇ nawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ jahˇ k'o ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 15 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ hawˬ jawˬ ya jawˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ aˇ naˆ ni huiˬ-eu nga." 16 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Tiˬ poˆ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ huiˬ dui dui-eu hawˬ byawˇ tiˬ byawˇ lawˇ-eu lehˇ g'eh-awˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni kuˇ taˬ-euˬ meh. 17 Hawˬ byawˇ lawˇ-eu aˇ yamˬ keuˆ laˇ ngeh, kuˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ k'ehˇ g'eh-awˇ,'Lehˬ hmˬ dah g'aˬ-euˬ ma. Laˇ-awˬ' lehˇ bi ehˇ gaˬ-iˇ-euˬ meh. 18 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ yawˬ g'aˬ na lu ̭ tiˬ g'aˬ tiˬ jeˬ myahˇ myahˇ-ehˇ, maˬ laˇ nya-eu gaˇ kawˆ ehˇ-eu meh. Yaw beh g'aˬ ehˇ-eu, 'Ngaˇ deh yaˇ tiˬ kawˬ zeuˇ-euˬ gaˇ ya haw-iˇ nga. Ngaˬ-ahˇ iˬ baˇ taˬ taˬ nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ-eu ma.' 19 Yawˬ g'aˬ yawˬ ehˇ-eu, 'Ngaˇ mawˇ neˇ ngaˬ gu zeuˇ taˬ-euˬ, deh yaˇ ya tsehˬ haw-iˇ-eu miˇ neh, laˇ-eu maˬ dah nga. Ngaˬ-ahˇ iˬ baˇ taˬ taˬ nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ-eu ma.' 20 Tiˬ g'aˬ paˇ ehˇ-eu, 'Ngaˇ miˬ zaˬ sheuˬ g'aˬ-euˬ tiˬ dehˬ pyeu ̭-eu miˇ neh maˬ laˇ nya nga.' 21 "Zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ g'o ̭ laˇ-awˇ, nymˇ sahˇ g'aˬ-ahˇ gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dzawˇ nehˬ laˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, nymˇ sahˇ g'aˬ nui ma pehˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Meuˬ la ̭ k'oeˇ k'aˇ jaˆ-eu gaˇ ma huiˬ huiˬ nyiˇ nyiˇ doe ni yaw kawˇ-ehˇ iˇ-awˇ, shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ, kuiˇ kuˆ la ̭ kuˆ deuˬ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ deuˬ hawˇ-eu, myaˆ beh ̭ deuˬ kuˇ uiˬ laˬ-iˇ-awˬ.' 22 Tiˬ k'ehˬ keuˆ laˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, 'Baw leˬ-oˇ, nawˬ neh ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ kuˇ uiˬ taˬ-euˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, jawˇ duˬ g'awˬ mya ni ngeh ̭ nga siˬ.' 23 K'oeˇ ngeh, baw leˬ g'aˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ-eu, 'Meuˬ-euˬ la ̭ nyiˇ gaˇ jawˬ hawˇ-eu gaˇ ma doe ni tsawˇ haˬ kuˇ laˬ-iˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ nymˇ maˬ byah k'oeˇ byah ni kuˇ byah-awˬ. 24 Ngaˬ neh yaw beh kuˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ, ngaˬ neh lawˇ-euˬ hawˬ byawˇ heu byawˇ-ahˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ ya myeu ̭ haw-aˇ."' 25 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ le lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ciˬ pyawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 26 "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma, yawˬ ha-euˬ miˬ sawˇ zaˬ, yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ dmˇ ma deuˬ-ahˇ byehˇ dzeh coeˇ-eu uˬ ta ̭, yawˬ haˇ yawˬ ha maˬ byehˇ dzeh coeˇ naˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ maˬ geu ̭ nya-a. 27 Tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha-euˬ la ̭ ya ̭ ba ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah maˬ caw teh laˇ naˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ maˬ geu ̭ nya-a. 28 "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, huiˬ-eu nymˇ nymˇ goˇ tiˬ nymˇ tsoˆ-eu lehˇ g'eh ngeh, pyuˇ aˇ myaˆ ni jiˇ leˇ-eu hawˇ-eu, tsoˆ g'aˬ nya ni pyuˇ lo ̭ leˇ maˬ lo ̭ leˇ-eu gaˇ kawˆ, jeˬ huˬ nuiˇ-awˇ maˬ sawˇ duˬ ni tsoˆ-eu tsawˇ haˬ aˬ suˇ g'aˬ jawˇ ta. 29 K'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ sawˇ duˬ ni dawˬ pehˬ beh-awˇ tsoˆ naˇ, aˇ saˬ maˬ tsoˆ saˬ nya ngeh, aˬ cawˬ ja bu gaˇ ya daˬ teh ̭-a. 30 "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ nymˇ tsoˆ-eu aˇ dahˬ beh nya gaˇ neh, aˇ saˬ maˬ tsoˆ saˬ nya lawˇ hawˇ ngaˬ tawˇ' lehˇ aˬ cawˬ ehˇ teh ̭-a. 31 "Sahˬ paˬ tiˬ g'aˬ sahˬ paˬ yawˬ g'aˬ yawˬ-ahˇ guiˇ deuˆ-eu lehˇ g'eh ngeh, yawˬ ha-euˬ yehˇ tiˬ muiˇ g'aˬ teh ̭-ehˇ, aˬ cawˬ-euˬ yehˇ nyiˬ muiˇ g'aˬ laˇ lu ̭ gaˇ ciˬ daˬ-awˇ deuˆ g'aˬ nya nga loˇ, maˬ deuˆ g'aˬ nya nga loˇ lehˇ, jeuˬ huˬ nuiˇ-awˇ maˬ shaˇ sawˇ-aˇ loˇ. 32 Maˬ deuˆ g'aˬ nya paˬ-ehˇ g'eh naˇ, a cawˬ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ laˇ lu ̭ ngeh neh, aˬ yaw ̭-euˬ dah zaˇ tsawˇ haˬ pyehˬ g'eh-awˇ ja tsaˬ geu ̭ teh ̭-a. 33 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, naw ma ̭ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ maˬ byehˇ dzeh coeˇ naˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ maˬ geu ̭ nya-aˇ. 34 "Saˬ deu ̭-aˬ, yaw muiˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, saˬ ca taˆ-eu byoˆ-iˇ naˇ, saˬ ca taˆ laˇ ni maˬ paˇ jahˇ nya meh. 35 K'oeˇ ngeh jawˇ, miˇ tsaˬ-ahˇ dawˆ k'aw ̭, miˇ muiˬ maˬ pyeu ̭-eu uˬ ta ̭, jeˬ yehˆ-ahˇ keuˬ k'aw ̭, gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu miˇ neh, ya shehˆ dzeh gaˇ keuˆ-eu meh. Naˬ bawˇ k'aˇ tso ̭-eu deuˬ naˇ haˬ-awˬ."

Luˇka 15

1 Tiˬ nah-aˬ, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, iˬ baˇ zaˬ lehˇ sawˇ dzeh taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, Yeˬsuˇ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ naˇ haˬ-eu lehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh jiˆ uˇ laˇ lu ̭-eu meh. 2 K'oeˇ ngeh, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ iˬ baˇ taˬ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇhaˬ heu g'aˬ iˬ baˇ zaˬ lehˇ sawˇ taˬ-euˬ deuˬ-ahˇ ha geu ̭-eu uˬ ta ̭, tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭-eu nga." 3 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw jeˬ maˬ jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. 4 "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na yawˇ tiˬ yaˇ mawˇ jawˇ-awˇ, tiˬ mawˇ byoˆ-iˇ naˇ, g'oeˬ tseˇ g'oeˬ mawˇ-ahˇ bawˇ tsahˬ-ahˇ bi jawˇ ya ̭-awˇ, byoˆ-iˇ-euˬ k'oeˇ mawˇ-ahˇ maˬ mawˇ k'oeˇ mawˇ ni maˬ poˆ loˇ. 5 Poˆ mawˇ ngeh jawˇ, laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-awˇ ba ̭ pu k'oeˇ taˆ ba ̭ teh ̭-a. 6 Iˇ kahˇ g'o ̭ keuˆ laˇ ngeh jawˇ,aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ deuˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ, 'Byoˆ-iˇ-euˬ ngaˬ-euˬ yawˇ k'oeˇ mawˇ poˆ mawˇ k'o ̭-euˬ miˇ neh, ngaˬ nehˬ-ehˇ laˬ k'aˬ caw cehˇ laˇ-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. 7 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, iˬ baˇ noeˬ poˆ-eu maˬ loˬ-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ g'oeˬ tseˇ g'oeˬ g'aˬ-ahˇ naˆ maˬ tseˇ, iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ iˬ baˇ zaˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ mˬ k'oeˇ taˆ laˬ k'aˬ cehˇ dzehˬ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 8 "Zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ pyuˇ maˇ byaˆ tseˇ byaˆ ahˇ-eu tiˬ byaˆ ga byoˆ naˇ, tsiˇ k'mˬ keuˬ-awˇ nymˇ-ahˇ yaˆ pyawˇ yaˆ yaˆ-ehˇ maˬ mawˇ k'oeˇ mawˇ ni maˬ poˆ-aˇ loˇ. 9 Aˬ yaw ̭ poˆ mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ deuˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ uiˬ-awˇ, 'Ngaˬ neh bi ga byoˆ-euˬ pyuˇ maˇ byaˆ k'oeˇ byaˆ paˇ mawˇ k'o ̭-euˬ miˇ neh, ngaˬ nehˬ-ehˇ laˬ k'aˬ caw cehˇ laˇ-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. 10 K'oeˇ gaˇ duˇ ni, iˬ baˇ zaˬ tiˬ g'aˬ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ gaˇ, Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ laˬ k'aˬ cehˇ-eu meh lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma." 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ li nyiˬ li jawˇ-eu meh. 12 Aˬ li aˬ nyiˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da-ahˇ, 'Aˬ da-oˇ, ngaˬ-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ nymˬ-mˇ bi ̭ nehˬ la ̭-awˬ' lehˇ shaˇ-eu meh. K'oeˇ ngeh, aˬ da g'aˬ aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ jeˬ biˇ biˇ paˆ nehˬ-euˬ meh. 13 G'awˬ mya nah maˬ g'eh-ehˇ, aˬ li aˬ nyiˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ k'aˇ jaˆ-eu yuˇ jiˇ-awˇ, gaˇ mahˇ kaˬ-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ doˆ-iˇ-awˇ, k'aˇ deh ̭ maw ̭-eu deh ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ zmˬ dzeh jiˇ-euˬ meh. 14 K'aˇ ahˇ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ zmˬ dzeh jiˇ ngeh jawˇ, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ meh ̭ dui shu ̭ dui dui-eu jeˬ keuˆ le-awˇ, aˬ yaw ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ ni shaˬ dui dui-euˬ meh. 15 K'oeˇ ngeh, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ gaˇ jawˇ-iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ deh yaˇ-ahˇ aˬ za ̭ bi bo-euˬ meh. 16 'Aˬ za ̭-ahˇ bi ̭-euˬ aˇ behˆ k'oeˇ tiˬ dehˆ ya dzaˬ law nmˇ-aˬ' lehˇ aˬ yaw ̭ noeˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ yaw ̭-ahˇ aˇ behˆ k'oeˇ maˬ bi dzaˬ-a. 17 Aˬ li k'oeˇ g'aˬ aˬ yawˇ yaw ̭ noeˬ gahˇ laˇ-awˇ, 'Ngaˬ da-ahˇ g'aˬ mahˇ mahˇ dzaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ dzaˬ maˬ dawˇ jiˇ coeˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ-aˬ, heu gaˇ hawˬ dzahˬ seh ̭ shaw-iˬ miˇ-a. 18 Ngaˇ tsawˬ tuˇ-awˇ ngaˬ da jawˇ gaˇ g'o ̭ leˇ-awˇ, "Aˬ da-oˇ, Miˬyehˇ mehˬ shi hawˇ-eu nawˬ-euˬ mehˬ shi ngaˇ iˬ baˇ mˇ-euˬ ma. 19 Ngaˬ-ahˇ nawˬ li lehˇ bi kuˇ-eu maˬ paˇ geuˇ miˇ-a. Nawˬ-ahˇ g'aˬ mahˇ mahˇ dzaˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ lo ̭-ehˇ sawˇ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ leˇ ma' lehˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu meh. 20 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da jawˇ gaˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. "Aˬ yaw ̭ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ g'o ̭ laˇ lu ̭ ngeh neh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da aˬ yaw ̭-ahˇ haw mawˇ-awˇ, g'awˬ shaˬ gaˬ dui dui-eu miˇ neh cehˆ coeˬ coeˬ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ byaˇ cu ̭-awˇ ha-eu la ̭ k'oeˇ, mehˬ cuˇ cuˇ nehˬ-euˬ meh. 21 Aˬ li k'oeˇ g'aˬ aˬ da-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Aˬ da-oˇ, Miˬyehˇ mehˬ shi hawˇ-eu nawˬ-euˬ mehˬ shi ngaˇ iˬ baˇ mˇ-euˬ ma. Ngaˬ-ahˇ nawˬ li lehˇ bi kuˇ-eu maˬ paˇ geuˇ miˇ-a.' 22 Ehˇ k'aw ̭, aˬ da g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ ehˇ-eu, 'Aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ muiˬ dzehˬ-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ yuˇ le ̭-awˇ ngaˬ li-ahˇ yaw kawˇ-ehˇ bi dm sheˇ. La ̭ behˬ g'eh bi behˬ-awˇ, sehˬ nawˆ g'eh bi nawˆ-awˬ. 23 K'oeˇ naˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ tsuˇ-eu mawˇ neˇ mawˇ gaw zaˬ tsahˇ le ̭-awˇ seh ̭-awˬ. Aˬ dui ma ̭ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭ kaˇ-euˇ. 24 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ li heu g'aˬ shiˇ-euˬ k'aw ̭, nymˬ-mˇ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ byoˆ-iˇ-euˬ k'aw ̭, nymˬ-mˇ paˇ mawˇ k'o ̭-euˬ ma.' K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭-euˬ meh. 25 "K'oeˇ ngeh, aˬ li aˬ yui ̭ g'aˬ yaˇ ngeh iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ g'o ̭ laˇ-awˇ, nymˇ dzeˇ g'o ̭ keuˆ laˇ ngeh, caˇ dawˬ caˇ caˇ-ehˇ gaˇ nyeh nyeh-eu teˇ saˇ ya gaˬ-euˬ meh. 26 K'oeˇ miˇ neh, zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ kuˇ-awˇ, 'Aˬ jeˬ g'eh lu ̭ ta' lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 27 Zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, 'Nawˬ-euˬ aˬ nyiˇ g'o ̭ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ g'eh ni g'o ̭ keuˆ laˇ-euˬ miˇ neh, nawˬ da laˬ k'aˬ cehˇ-awˇ cu tsuˇ taˬ-euˬ mawˇ neˇ mawˇ gawˬ zaˬ k'oeˇ mawˇ seh ̭-euˬ meh.' 28 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, aˬ li aˬ yui ̭ k'oeˇ g'aˬ nui ma pehˇ dui dui laˇ-awˇ, iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ maˬ g'o ̭ uˇ leˇ-a. Aˬ da g'aˬ doˆ le-awˇ, iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ g'o ̭ uˇ laˇ-awˬ lehˇ shaˇ dui dui-euˬ meh. 29 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, 'Heu myaˆ k'o ̭ heu myaˆ la nawˬ-ahˇ ngaˇ zaˬ k'aˆ lo ̭-ehˇ mˇ cu-euˬ uˬ ta ̭, nawˬ-euˬ ehˇ dawˬ maˬ naˇ haˬ-euˬ tiˬ poˆ-iˬ maˬ jaˆ haw-aˬ. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ cawˬ deuˬ nehˬ-ehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭-eu g'aˇ duˬ, ci ̭ myeh ̭ ci ̭ zaˬ tiˬ mawˇ teh ̭-ehˇ k'aw ̭ nawˇ ngaˬ-ahˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ bi ̭ la ̭ haw-aˬ. 30 Ehˇ k'aw ̭, nawˬ-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ deuˬ-ahˇ, meh maˬ laˇ nehˬ-ehˇ byawˬ g'a byawˬ g'a-ehˇ zmˬ dzeh jiˇ-euˬ nawˬ li heu li g'o ̭ laˇ-euˬ gaˇ, cu tsuˇ taˬ-euˬ mawˇ neˇ mawˇ gaw zaˬ k'oeˇ mawˇ seh ̭ nehˬ-euˬ nga laˬ.' 31 Aˬ da g'aˬ ehˇ-eu, 'Aˬ li-oˇ, nawˇ-aˬ, aˬ myah lu ̭ ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ-awˇ, ngaˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nawˬ-euˬ teh ̭ meh. 32 Laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭-eu heu-aˬ, jahˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu tiˬ jeˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nawˬ-euˬ aˬ nyiˇ heu g'aˬ shiˇ-euˬ k'aw ̭, nymˬ-mˇ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ byoˆ-iˇ-euˬ k'aw ̭, nymˬ-mˇ paˇ mawˇ k'o ̭-euˬ ma."'

Luˇka 16

1 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tiˬ poˆ-aˬ, smˇ muiˬ smˇ baw tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ myawˬ bi jeˬ-hmˬ-euˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-awˇ, myawˬ jeˬ hmˬ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ myawˬ gahˬ zmˬ dzeh lu ̭-eu gaˇ kawˆ, aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ tsa ̭ gaˬ laˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ miˇ neh, myawˬ jeˬ hmˬ-eu k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ kuˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Nawˬ-euˬ gaˇ kawˆ ngaˇ ya gaˬ-euˬ maˬ muiˬ nya. Nawˬ neh ngaˬ-euˬ myawˬ jeˬ hmˬ-euˬ jaˇ laˇ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˇ jawˇ gaˇ yuˇ la ̭ sheˇ. Nawˬ-ahˇ ngaˬ-euˬ myawˬ jeˬ hmˬ-eu g'aˬ maˬ paˇ gi geu ̭ nya ngaˇ.' 3 Myawˬ jeˬ hmˬ-eu k'oeˇ g'aˬ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu, 'Ngaˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ paˬ maˬ siˬ miˇ-a. Ngaˬ-euˬ baw leˬ ngaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ myawˬjeˬ hmˬ-eu g'aˬ maˬ paˇ bi geu ̭ la ̭-eu ngaˇ. Ngaˇ-aˬ, aˬ cawˬ lo ̭-ehˇ miˇ tsaˬ-ahˇ duˬ duˬ-ehˇ k'aw ̭ maˬ mˇ dzaˬ coeˇ nya. Aˬ cawˬ-ahˇ shaˇ dzaˬ shaˇ dawˇ-iˇ-eu k'aw ̭, sha ̭ dawˇ miˇ-a. 4 Nymˬ-mˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ noeˬ tsehˆ ma. Myawˬ jeˬ hmˬ-eu gaˇ heu hmˬ maˬ ya mˇ-ehˇ pyeu ̭-iˇ k'aw ̭, aˬ cawˬ ngaˬ-ahˇ iˇ kahˇ-ahˇ ha ahˇ nehˬ la ̭ ni ngaˇ jahˇ ma.' 5 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ baw leˬ-ahˇ dziˇ dzoˆ k'aˇ daˆ-eu baw leˬ tiˬ g'aˬ saˇ-iˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ kuˇ-euˬ meh. Yaw beh g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, 'Nawˇ ngaˬ-euˬ baw leˬ-ahˇ dziˇ dzoˆ aˇ myaˆ ni daˆ te.' 6 K'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, 'Tsiˇ tiˬ yaˇ keuˆ daˆ-eu ma.' Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, 'Hehˬ. Nawˬ-euˬ jaˇ laˇ sahˬ bo ̭ yuˇ-awˇ, yaw kawˇ-ehˇ nuiˇ-awˇ ngaˬ tseˇ keuˆ teh ̭-ehˇ bo ̭ ahˇ taˬ-awˬ.' 7 K'oeˇ naˇ, yawˬ g'aˬ yawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, 'Nawˇ dziˇ dzoˆ aˇ myaˆ ni daˆ te.' K'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, 'Cehˇ tiˬ heˇ zeuˇ daˆ-eu ma.' Aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, 'Hehˬ. Nawˬ-euˬ jaˇ laˇ sahˬ bo ̭ yuˇ-awˇ, yeh ̭ yaˇ zeuˇ teh ̭-ehˇ bo ̭ ahˇ taˬ-awˬ.' 8 Maˬ sui maˬ dawˇ-eu myawˬ jeˬ hmˬ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ yaw gahˇ zmˬ gaˇ, baw leˬ g'aˬ ja ceuˬ nehˬ-euˬ meh. Miˇ tsaˬ shiˬ shaˬ jiˇ-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, yaw sheh ̭ zaˬ deuˬ naˆ maˬ tseˇ yaw gahˇ zmˬ nya dzehˬ-eu meh. 9 "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Miˇ tsaˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ g'oe-awˇ, aˬ cawˬ-ahˇ cawˬ cawˬ ta ̭-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ k'oeˇ deuˬ byoˆ-iˇ jiˇ ngeh, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ zi ̭-eu jawˇ duˬ la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭-ahˇ ha geu ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 10 Gaˇ yaw nyiˇ la ̭ k'oeˇ saˇ jaˇ zi ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, gaˇ yaw huiˬ la ̭ k'oeˇ k'aw ̭ saˇ jaˇ zi ̭ teh ̭-a. Gaˇ yaw nyiˇ la ̭ k'oeˇ maˬ sui maˬ dawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, gaˇ yaw huiˬ la ̭ k'oeˇ k'aw ̭ maˬ sui maˬ dawˇ-aˇ. 11 Miˇ tsaˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ naw ma ̭ tuˆ tehˬ ngeh, saˇ jaˇ maˬ zi ̭ naˇ, maˇ maˇ ni g'eh-eu pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ bi tuˆ tehˬ-eu g'aˇ duˬ naw ma ̭-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ jah coeˇ nmˇ. 12 Naw ma ̭ aˬ cawˬ-euˬ myawˬ gahˬ-ahˇ saˇ jaˇ maˬ zi ̭ naˇ, naw maˬ-ahˇ o ̭-eu myawˬ gahˬ aˬ suˇ g'aˬ a nehˬ la ̭ peuˬ nmˇ. 13 "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ baw leˬ nyiˬ g'aˬ-euˬ zaˬ k'aˆ maˬ geu ̭ nya-a. Tiˬ g'aˬ-ahˇ bye naˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ gaˬ teh ̭-a. Tiˬ g'aˬ-ahˇ yaw zeu baw naˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ yaw zeu maˬ baw-aˇ. Naw ma ̭, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ k'aˆ hawˇ-eu pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-euˬ zaˬ k'aˆ, nyiˬ jeˬ lu ̭ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ maˬ geu ̭ nya-a." 14 Paˬliˬsehˇ deuˬ-aˬ, pyuˇ shuiˇ-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ya gaˬ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ naˬ g'a naˬ g'a-ehˇ uiˇ-eu meh. 15 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ mehˬ shi yaw tsaˬ yaw dawˇ jahˇ geu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-euˬ nui ma-ahˇ Miˬyehˇ siˬ nya meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ zaˬ neh ciˬ poeˬ-euˬ jeˬ-ahˇ Miˬyehˇ nui daˆ daˆ-eu meh. 16 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-euˬ sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ deuˬ-aˬ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ maˬ doˆ le mi naˆ-ehˇ keuˆ ni-euˬ g'aˇ duˬ meh. Yoˇhaˬ-euˬ ziˇ-ahˇ neh dahˬ beh-awˇ Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-awˇ, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ tahˬ ceh ceh-awˇ k'oeˇ gaˇ uˇ leˇ-eu leh jeh lu ̭ meh. 17 Ehˇ k'aw ̭, mˬ hawˇ-eu miˇ byoˆ-iˇ jiˇ k'aw ̭, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ aˇ bo ̭ bo ̭ zaˬ tiˬ bo ̭ teh ̭-ehˇ k'aw ̭ byoˆ-iˇ-eu maˬ awˬ-a. 18 "Yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ k'o ̭-awˇ, yawˬ g'aˬ yawˬ sheuˬ paˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ bahˬ-eu meh. Aˬ cawˬ-euˬ miˬ k'o ̭-ahˇ sheuˬ-eu tsawˇ haˬ k'aw ̭, aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ bahˬ-eu meh. 19 "Smˇ muiˬ smˇ baw tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, aˇ poeˬ k'aˆ dui dui-eu mehˬ tsoeˬ yaw pyuˇ yaw neˇ dm-awˇ, yawˬ nah na lu ̭ dzaˬ-awˇ dawˇ-awˇ byawˬ g'a lu ̭-eu meh. 20 Aˬ yaw ̭-euˬ kmˇ cehˇ laˇ g'oˆ dawˬ peh, Laˬzaˬluˇ lehˇ myahˇ-euˬ g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ maˇ naˇ naˇ-eu iˇ shaˬ iˇ taw tiˬ g'aˬ ba ̭ taˬ laˇ-awˇ bi ga-euˬ meh. 21 Smˇ muiˬ smˇ baw k'oeˇ g'aˬ-euˬ hawˬ jeh-ahˇ neh ga ka le-euˬ dzaˬ ngehˬ dawˇ dzeh ya dzaˬ gaˇ aˬ yaw ̭ noeˬ tmˬ-eu meh. Aˬ kuiˬ laˇ laˇ-ehˇ aˬ yaw ̭-euˬ maˇ naˇ-ahˇ myeu ̭-eu meh. 22 "Iˇ shaˬ iˇ taw k'oeˇ g'aˬ shiˇ-awˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ neh Aˬbyaˬhaˬ-euˬ bawˇ k'ahˇ-ahˇ ciˬ keuˆ ha nehˬ leˇ-euˬ meh. Smˇ muiˬ smˇ baw k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭ shiˇ-awˇ, ba ̭ pahˬ-iˇ-euˬ meh. 23 Shiˇ-eu miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ya daˬ-awˇ, naˇ dui gawˇ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ g'awˇ leuˇ haw le ̭ ngeh, gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ haw mawˇ-awˇ, Aˬbyaˬhaˬ-euˬ bawˇ k'ahˇ-ahˇ Laˬzaˬluˇ nuiˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 24 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ guˇ-awˇ ehˇ-eu, 'Aˬ da Aˬbyaˬhaˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ. Laˬzaˬluˇ-euˬ la ̭ noeˇ iˇ cu ̭-ahˇ bi cawˬ duiˆ-awˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ laˇ co ̭-iˇ ni tiˬ poˆ bi dzaˆ aˬ le sheˇ. Miˬ dzaˬ lahˇdui dui-eu miˇ neh tiˬ paw ̭-iˬ maˬ daˬ coeˇ nya.' 25 Ehˇ k'aw ̭, Aˬbyaˬhaˬ ehˇ-eu, 'Aˬ li-oˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ deh ̭ ngeh, nawˇ yaw nuiˬ jeˬ-ahˇ za-awˇ, Laˬzaˬluˇ maˬ muiˬ-eu jeˬ zaˬ-euˬ gaˇ noeˬ mawˇ-awˬ. Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, Laˬzaˬluˇ heu gaˇ saˇ lehˆ ni ya jawˇ lu ̭-awˇ, nawˇ ya daˬ dui dui lu ̭ meh. 26 K'oeˇ uˬ ta ̭, nga ma ̭ jawˇ gaˇ neh naw ma ̭ jawˇ gaˇ maˬ iˇ maˬ laˇ taw ̭ nya ni, na ̭ dui dui-eu kuˬ kaˬ kaˬ ma bi jaˆ tsoeˬ taˬ-euˬ meh.' 27 Smˇ muiˬ smˇ baw k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, 'Aˬ da-oˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ shaˇ ma. Laˬzaˬluˇ-ahˇ ngaˬ da-euˬ nymˇ-ahˇ tiˬ poˆ bi iˇ sheˇ. 28 Ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ ngaˬ g'aˬ jawˇ-eu ma. K'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ dui dui-eu jawˇ duˬ heu tsahˇ-ahˇ, aˬ ha mehˇ nmˇ maˬ ya laˇ keuˆ ni yahˇ-eu g'aˇ duˬ tiˬ poˆ bi ehˇ gaˬ-iˇ sheˇ.' 29 "Aˬbyaˬhaˬ ehˇ-eu, 'Moˇseˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ jawˇ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ aˬ ha mehˇ nmˇ naˇ haˬ lu ̭-uˇ.' 30 Smˇ muiˬ smˇ baw k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, 'Aˬ da Aˬbyaˬhaˬ-oˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ teh ̭-ehˇ k'aw ̭ maˬ ngeuˇ-a siˬ. Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ paˇ g'o ̭ poˆ-iˇ-awˇ ehˇ nehˬ-iˇ naˇ, aˬ ha mehˇ nmˇ iˬ baˇ noeˬ poˆ teh ̭-a.' 31 Ehˇ k'aw ̭, Aˬbyaˬhaˬ ehˇ-eu, 'Moˇseˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ da-eu deuˬ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ naˇ haˬ naˇ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ ehˇ nehˬ-iˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jah-aˇ."'

Luˇka 17

1 Yeˬsuˇ aˬyaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ cawˬ iˬ baˇ mˇ ni muˇ juˇ juˇ-eu jeˬ keuˆ le-eu yaw duˬ baw meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ cawˬ iˬ baˇ mˇ ni jahˇ-eu g'aˬ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. 2 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ neh zaˬ yaw nyiˇ heu deuˬ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ na-ahˇ iˬ baˇ mˇ ni bi jahˇ-eu naˆ maˬ tseˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ kawˬ lahˇ-ahˇ lo lehˬ pa ̭ taw ̭-awˇ, iˬ ma laˆ shaˆ-ahˇ biˬ pu ̭ nehˬ naˇ, aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a. 3 Naw ma ̭ yahˇ-awˇ deh ̭-awˬ. "Nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ nawˬ-ahˇ mˇ lehˬ naˇ, yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ mehˬ nehˬ-awˬ. Aˬ yaw ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-awˬ. 4 Tiˬ nah la ̭ k'oeˇ teh ̭-ehˇ shi ̭ poˆ keuˆ ni aˬ yaw ̭ nawˬ-ahˇ mˇ lehˬ-awˇ, shi ̭ poˆ lu ̭ nawˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, 'Ngaˇ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ ma' lehˇ ehˇ laˇ naˇ, shi ̭ poˆ lu ̭ nawˇ iˬ baˇ ya pyehˬ nehˬ meh." 5 "Nga ma ̭ jah-eu jeˬ bi myaˬ laˇ nehˬ la ̭" lehˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-eu meh. 6 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ jah-eu jeˬ g'awˬ pa ̭ aˇ nuiˆ hui ni ahˇ naˇ, boeˬ dzaˇ aˇ bawˇ heu bawˇ-ahˇ, 'Nawˬ-euˬ duˬ ciˇ dawˬ tawˆ lu ̭ g'awˇ doˆ g'eh-awˇ, iˬ ma laˆ shaˆ-ahˇ deh ̭-iˇ-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ ngeh, boeˬ dzaˇ heu bawˇ naw ma ̭-euˬ dawˬ naˇ haˬ teh ̭-a. 7 "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ, yawˬ ha-euˬ zaˬ k'aˆ deh ma tsehˬ-iˇ-euˬ, maˬ ngeuˇ naˇ yawˇ bo-iˇ-euˬ g'o ̭ uˇ laˇ ngeh, 'Tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ hawˬ jawˬ ga jawˬ laˇ-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ-eu tsawˇ haˬ jawˇ meh loˇ. 8 'Ngaˇ ci ̭ hawˬ dzaˬ-eu g'aˇ duˬ hawˬ mˇ dzaˇ sa ̭ g'eh-awˇ, hawˬ jeh shaˇ dahˇ-awˇ ngaˇ dzaˬ g'aˬ dawˇ g'aˬ ngeh keuˆ ni jo ̭ pa ̭ pa ̭-awˇ hawˬ jeh-ahˇ lo ̭ g'aˬ miˇ tsa, nawˇ dzaˬ lawˬ dawˇ lawˬ' lehˇ maˬ ehˇ nehˬ-aˇ loˇ. 9 K'aˇ k'ehˇ-euˬ jeˬ mˇ nehˬ la ̭-eu baˬ da neh, yawˬ ha-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ miˇ-a lehˇ noeˬ-eu tsawˇ haˬ jawˇ meh loˇ. 10 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, naw ma ̭ k'aw ̭, naw ma ̭-ahˇ k'aˇ k'ehˇ-euˬ jeˬ mˇ g'aˬ jiˇ ngeh, 'Nga ma ̭-aˬ, maˬ poeˬ maˬ lawˬ-eu zaˬ k'aˆ teh ̭ ma. Nga ma ̭-ahˇ daˇ-eu gaˇ-ahˇ nga ma ̭ mˇ jiˇ-euˬ teh ̭ ma' lehˇ ehˇ-awˬ." 11 Yeˬsuˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le ngeh, Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-euˬ miˇ kaˬ caw caw-ehˇ le-euˬ meh. 12 Aˬ yaw ̭ pu tiˬ pu-ahˇ uˇ leˇ lu ̭ ngeh, ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu coiˬ doi tseˇ g'aˬ-ahˇ tahˬ puˬ-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Yeˬsuˇ-oˇ, Sahˬpaˬ-oˇ, nga ma ̭-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ." 14 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ haw mawˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Piˇ ma deuˬ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ g'awˇ mawˇ bi pyehˆ tseˇ haw-iˇ-awˬ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ gaˇ pehˇ iˇ lu ̭ ngeh, muiˬ laˇ shawˇ laˇ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, yaw k'aˆ-ehˇ guˇ guˇ-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-eu la ̭ k'oeˇ, naˇ k'ah paw paˇ g'o ̭ k'o ̭ laˇ-euˬ meh. 16 Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh miˇ tsa awˆ byaˆ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ-eu dawˬ ngehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ meh. 17 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Muiˬ laˇ shawˇ laˇ-euˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tseˇ g'aˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. G'oeˬ g'aˬ aˬ gaˇ iˇ taˬ. 18 Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ heu g'aˬ maˬ ngeuˇ naˇ, g'o ̭ dmˇ dzeh laˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-eu maˬ siˬ nya ta loˇ." 19 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tuˇ-awˇ g'o ̭-iˇ-awˬ. Nawˇ jah-eu jeˬ nawˬ-ahˇ bi taˬ leˇ-euˬ meh." 20 Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ aˬ myah keuˆ le-eu gaˇ kawˆ Paˬliˬsehˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ ngeh, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ mawˇ laˇ mawˇ laˇ-ehˇ keuˆ le-eu jeˬ maˬ ngeuˇ-a. 21 'Haw-awˬ. Heu gaˇ keuˆ le-euˬ ngaˇ. K'oeˇ gaˇ keuˆ le-euˬ ngaˇ' lehˇ, tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ ehˇ-aˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-aˬ, naw ma ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu meh." 22 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-euˬ aˇ nah-ahˇ mawˇ maw ̭-eu aˇ yamˬ keuˆ le teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, maˬ ya mawˇ-aˇ. 23 'K'oeˇ gaˇ haw leˇ-awˬ, heu gaˇ haw le-awˬ' lehˇ, aˬ cawˬ ehˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ caw teh. 24 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ myaw ̭ myaw ̭ laˇ ngeh, mˬ-euˬ k'oeˇ dzeˇ heu dzeˇ doˆ ni bya-iˇ-eu lo ̭-ehˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ nah keuˆ le ngeh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh teh ̭-a. 25 Ehˇ k'aw ̭, yaw beh maˇ diˇ-aˬ, k'ehˬ-eu k'aˆ-eu g'awˬ mya jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ya daˬ-awˇ, heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ byehˇ dzeh teh ̭-a. 26 Noˇaˬ-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ le-euˬ jeˬ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-euˬ aˇ nah-ahˇ paˇ keuˆ le teh ̭-a. 27 Noˇaˬ saˇ baoˬ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ dahˬ pymˬ seh ̭ jiˇ-euˬ aˇ nah k'oeˇ nah-ahˇ keuˆ ni, aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ-awˇ dawˇ-awˇ, miˬ zaˬ laˬ smˇ miˇ iˇ-eu maˬ tsehˆ leˇ-a. 28 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Lawˇtaˬ-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ le-euˬ jeˬ k'aw ̭, aˇ nah k'oeˇ nah-ahˇ tiˬ poˆ paˇ keuˆ le teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ-eu dawˇ-eu, ahˬ la ̭ zeuˇ la ̭ mˇ-eu, ka dzaˬ ka dawˇ-eu, nymˇ tsoˆ jiˇ shaˇ-eu, heu deuˬ-ahˇ maˬ naˬ leˇ ni mˇ lu ̭-eu meh. 29 Ehˇ k'aw ̭, Sawˇdoˬ meuˬ-ahˇ neh Lawˇtaˬ jiˆ doˆ-iˇ ngeh nah, mˬ-ahˇ neh miˬ dzaˬ hawˇ-eu miˬ dzaˇ dzaˇ shuiˇ uˬ yehˇ yehˇ-eu lo ̭-ehˇ ga le-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ shiˇ jiˇ-euˬ meh. 30 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ doˆ le ngeh nah, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. 31 Aˇ nah k'oeˇ nah keuˆ le ngeh, nymˇ mˬ-ahˇ daˆ lu ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ myawˬ laˬ doˆ laˬ-iˇ-eu lehˇ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ taˬ bi za ̭ uˇ-iˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, yaˇ ngeh jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, iˇ kahˇ-ahˇ taˬ bi g'o ̭ laˇ. 32 Lawˇtaˬ-euˬ miˬ zaˬ-euˬ gaˇ kawˆ noeˬ mawˇ-awˬ. 33 Yawˬ ha-euˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ za nya ni k'aˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ smˬ-iˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, yawˬ ha-euˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ smˬ-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 34 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. K'oeˇ ngeh miˇ keuˆ le ngeh, yu ̭ zaˇ tiˬ gaˇ ta ̭-awˇ yu ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ-ahˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ bi jawˇ ya ̭ teh ̭-a. 35 Zaˬ miˬ zaˬ nyiˬ g'aˬ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ cehˇ tahˬ tahˬ lu ̭ gaˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ bi jawˇ ya ̭ teh ̭-a." 37 Zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ aˬ geu gaˇ pyeu ̭ laˇ ta." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Shiˇ taˬ-euˬ g'awˇ mawˇ k'aˇ ga gaˇ, jeˬ shiˇ k'aˬ dzeˇ uiˬ teh ̭-a."

Luˇka 18

1 Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ myah lu ̭ guiˬ lahˬ shaˇ-awˇ, tiˬ jawˇ-iˬ nui ma maˬ ya cawˆ-eu g'aˇ duˬ, Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ ja-awˇ, mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 2 "Meuˬ tiˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ-ahˇ maˬ guˆ-ehˇ, tsawˇ haˬ-ahˇ k'aw ̭ yaw zeu maˬ baw-eu yaˇ k'aˬ daˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. 3 Meuˬ k'oeˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ, miˬ coeˬ miˬ ma tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Miˬ coeˬ miˬ ma k'oeˇ g'aˬ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ jawˇ gaˇ tiˬ k'ehˬ maˬ taˬ ni laˇ laˇ-ehˇ, 'Ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ-awˇ, ngaˬ nehˬ-ehˇ yaˇ k'aˬ ja lu ̭-eu g'aˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ nehˬ la ̭ sheˇ' lehˇ shaˇ-eu meh. 4 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ yaˇ k'aˬ maˬ daˇ nehˬ ni tiˬ k'ehˬ jawˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh, aˬ yawˇ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 'Ngaˇ Miˬyehˇ-ahˇ maˬ guˆ-ehˇ, tsawˇ haˬ-ahˇ yaw zeu maˬ baw k'aw ̭, 5 aˬ yaw ̭ ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ laˇ-ehˇ bahˬ g'a-eu miˇneh, aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ daˇ tsehˆ nehˬ shaw-iˬ ma. Maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ yaw ̭ laˇ laˇ-ehˇ bahˬ g'a-eu miˇ neh teh ̭-ehˇ k'aw ̭, maˬ paˇ deh ̭-iˇ-eu miˇ-a."' 6 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Maˬ sui maˬ dawˇ-eu yaˇ k'aˬ daˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu gaˬ maˬ loˇ. 7 Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, uˬ ci ̭ nah g'ahˇ maˬ ehˇ caw ba nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ lu ̭-eu, Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ yaˇ k'aˬ maˬ daˇ nehˬ-aˇ loˇ. Aˬ yaw ̭ nyi naˬ nyi naˬ-ehˇ jawˇ teh ̭-a loˇ. 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ yaw kawˇ-ehˇ yaˇ k'aˬ daˇ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ za ̭ le ngeh, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ jah-eu jeˬ jaˆ lu ̭ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a loˇ." 9 Yawˬ haˇ yawˬ ha yaw tsaˬ yaw dawˇ ma lehˇ sawˇ-awˇ, aˬ cawˬ-ahˇ taˬ nyiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. 10 "Tiˬ poˆ-aˬ, tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ daˆ leˇ-awˇ, guiˬ lahˬ shaˇ leˇ-euˬ meh. Tiˬ g'aˬ-aˬ, Paˬliˬsehˇ meh. Tiˬ g'aˬ-aˬ, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ meh. 11 "Paˬliˬsehˇ k'oeˇ g'aˬ tiˬ paw yaw ̭-awˇ, 'Miˬyehˇ-oˇ, ngaˇ-aˬ, aˬ cawˬ-ahˇ maˬ duˇ-eu miˇ neh nawˬ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-eu ma. Aˬ cawˬ lo ̭-ehˇ k'oeˬ dzaˬ k'aˆ dzaˬ-eu, maˬ sui maˬ dawˇ-eu, aˬ cawˬ miˬ zaˬ-ahˇ bahˬ-eu heu deuˬ ngaˇ maˬ mˇ. K'oeˇ uˬ ta ̭, k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ heu g'aˬ-ahˇ ngaˇ maˬ duˇ-eu miˇ neh, nawˬ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-eu ma. 12 Ngaˇ-aˬ, tiˬ jaw la ̭ k'oeˇ nyiˬ nah maˬ dzaˬ-eu zahˇ tawˬ lu ̭-awˇ, ngaˇ k'aˇ za-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ la ̭ k'oeˇ, tseˇ bymˇ tiˬ bymˇ nawˬ-ahˇ damˬ lu ̭ ma' lehˇ shaˇ-euˬ meh. 13 Ehˇ k'aw ̭, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, ui cuiˆ yaw taw yaw ̭-awˇ, myaˆ pyawˬ mˬ paw maˬ ciˬ diˇ peuˬ ni, noeˬ shaˬ dui dui-eu miˇ neh k'ahˬ-ahˇ teˇ teˇ-ehˇ, 'Miˬyehˇ-oˇ, ngaˇ iˬ baˇ zaˬ ma. G'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ' lehˇ shaˇ-euˬ meh. 14 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ g'o ̭ ka-iˇ ngeh, Paˬliˬsehˇ k'oeˇ g'aˬ naˆ maˬ tseˇ Miˬyehˇ mehˬ shi guiˬ lahˬ za dzehˬ-awˇ, tsaˬ dzehˬ dawˇ dzehˬ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha taˬ huiˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, taˬ nyiˇ gaˇ ya daˬ-awˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha taˬ nyiˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ cawˬ taˬ huiˬ nehˬ-eu jeˬ-ahˇ za teh ̭-a." 15 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ neh bi toeˬ ciˆ-eu g'aˇ duˬ, zaˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ sheuˬ la ̭-euˬ meh. Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dehˬ-euˬ meh. 16 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ zaˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ ehˇ-eu, "Zaˬ deuˬ-ahˇ maˬ laˆ tsoeˬ ni ngaˇ jawˇ gaˇ bi laˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ-ahˇ o ̭-eu meh. 17 Zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g'aˬ lo ̭-ehˇ nui ma taˬ-awˇ Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, k'oeˇ gaˇ maˬ ya uˇ leˇ-aˇ lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 18 Myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ jaˆ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Muiˬ-eu saˬ laˬ-oˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya ni, ngaˇ aˬ geu jeˬ ya mˇ ta." 19 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh nawˇ ngaˬ-ahˇ muiˬ-eu g'aˬ lehˇ kuˇ te. Miˬyehˇ maˬ ngeuˇ naˇ, yaw muiˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. 20 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu deuˬ-ahˇ nawˇ siˬ nya meh. 'Aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ yo zaˬ-ahˇ taˬ bahˬ taˬ muˆ. Tsawˇ haˬ taˬ seh ̭. Smˇ k'oeˬ taˬ k'oeˬ. Aˬ cawˬ gaˇ kawˆ maˬ ngeuˇ gaˇ keuˆ ni saˇ kiˇ taˬ kamˬ. Yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ yaw zeu baw-awˬ' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh." 21 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, nyiˇ ngeh neh ngaˇ caw teh lu ̭-eu ma." 22 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ tiˬ jeˬ loˬ nga siˬ. Nawˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ ahˬ jiˇ-awˇ, shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ biˇ nehˬ-awˬ. Mˬ k'oeˇ taˆ nawˬ-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ jaˆ laˇ teh ̭-a. K'oeˇ naˇ, g'o ̭ poˆ laˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ." 23 Ehˇ k'aw ̭, dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ya gaˬ ngeh, noeˬ shaˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ smˇ muiˬ muiˬ dui dui-eu meh. 24 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ haw-awˇ ehˇ-eu, "Pyuˇ shuiˇ jaˆ myaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu aˇ naˆ ni shaˬ-eu nga. 25 Smˇ muiˬ smˇ baw tiˬ g'aˬ Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu-aˬ, law taw tiˬ mawˇ aˬ g'aw ̭ g'aw ̭ naˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu naˆ maˬ tseˇ k'aˆ dzehˬ-eu meh." 26 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, ka k'o ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya-eu tsawˇ haˬ aˬ suˇ g'aˬ jawˇ nmˇ." 27 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ zaˬ maˬ jahˇ nya-eu jeˬ-ahˇ Miˬyehˇ jahˇ nya meh." 28 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Haw sheˇ. Nga ma ̭ k'aˇ jaˆ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ byehˇ dzeh ya ̭ jiˇ-awˇ, nawˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ nga loˇ." 29 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ g'aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ nymˇ, miˬ zaˬ, mehˇ nmˇ, aˬ buˇ aˬ li, heu deuˬ-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, 30 nymˬ-mˇ deh ̭ lu ̭-eu heu ziˇ la ̭ k'oeˇ, g'awˬ mya bymˇ paˇ za k'o ̭-eu uˬ ta ̭, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ la ̭ k'oeˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a." 31 Zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ doˆ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ dui ma ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭-eu ma. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ gaˇ kawˆ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh k'aˇ bo ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, k'oeˇ gaˇ byah laˇ jiˇ teh ̭-a. 32 Aˬ yaw ̭-ahˇ aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-awˇ, bi naˬ g'a-awˇ, yehˬ bawˬ sehˇlu-ehˇ bi g'eh-awˇ, duˬ k'aˬ bi k'a daˆ teh ̭-a. 33 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ yahˬ caˆ neh jui ̭-awˇ seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 34 Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ g'oˆ shaw nya-a. Dawˬ k'oeˇ deuˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˇ duˬ dehˬ kaˬ taˬ-euˬ gaˇ duˇ-awˇ, Yeˬsuˇ ehˇ maw ̭-eu jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ siˬ nya-a. 35 Aˬ yaw ̭ Yeˬliˇkoˇ meuˬ dawˬ peh le keuˆ ngeh, myaˆ beh ̭ tiˬ g'aˬ gaˇ ma gaˇ dzeˇ nuiˇ-awˇ, hawˬ shaˇ shaˇ lu ̭-eu meh. 36 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma le-eu teˇ saˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ya gaˬ ngeh, "Aˬ jeˬ g'eh ta" lehˇ naˇ haˬ-eu meh. 37 "Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ le lu ̭-eu nga" lehˇ, aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 38 "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ Yeˬsuˇ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ guˇ-euˬ meh. 39 Mehˬ hu paw cah lu ̭-eu deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ, "Ciˬ cuˇ ni jawˇ-awˬ" lehˇ dehˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ naˇ haˬ ni, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ, yaw beh poˆ naˆ maˬ tseˇ paˇ guˇ k'aˆ laˇ-euˬ meh. 40 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ naˬ leˇ-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ bi sheuˬ la ̭-eu g'aˇ duˬ dawˬ bi ̭-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ dawˬ peh laˇ keuˆ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, 41 "Nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngaˇ aˬ jeˬ bi jahˇ nehˬ maw ̭-eu nya." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Saˬ laˬoˇ, ngaˬ-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni bi jahˇ nehˬ maw ̭ miˇ-a." 42 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Myaˇ nuiˆ mawˇ laˇ-awˬ. Nawˬ-euˬ jah-eu nui ma nawˬ-ahˇ bi taˬ leˇ-euˬ meh." 43 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ ja ceuˬ-ehˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh.

Luˇka 19

1 Yeˬliˇkoˇ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ le uˇ-awˇ cah g'eh lu ̭-eu meh. 2 Saˬgehˇ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, kawˬ ta ̭-eu paw yaw huiˬ keuˆ leˇ taˬ-euˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, smˇ muiˬ muiˬ-eu meh. 3 Aˬ yaw ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ mawˇ haw maw ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ myaˬ dui dui-eu uˬ ta ̭, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ yaw awˆ miˇ neh, maˬ haw mawˇ nya-a. 4 Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ haw mawˇ nya ni, Yeˬsuˇ iˇ-eu gaˇ ma k'oeˇ kahˇ caw caw-ehˇ, mehˬ hu paw aˬ yaw ̭ cehˆ k'mˬ-iˇ-awˇ, siˬ guˬ maˇ sheuˇ aˇ bawˇ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ lo ̭-euˬ meh. 5 Yeˬsuˇ k'oeˇ gaˇ iˇ keuˆ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ g'awˇ leuˇ haw-awˇ, "Saˬgehˇ-oˇ, yaw kawˇ-ehˇ za ̭ ka le-awˬ. Iˬ nah nawˬ-euˬ nymˇ-ahˇ ngaˇ ya naˬ laˇ nga" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ mah. 6 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ yaw kawˇ-ehˇ za ̭ ka le-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ ha-euˬ meh. 7 K'oeˇ gaˇ k'aˇ mawˇ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ mahˇ mahˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ aˬ joˆ-ehˇ iˬ baˇ zaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ daˬ yah geu ̭-iˇ-eu nga." 8 Saˬgehˇ tuˇ-awˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ tiˬ paˆ, shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ bi ̭ ma. Ngaˬ neh tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na-ahˇ tiˬ jeˬ paˬ myaw ̭ dzaˬ taˬ-euˬ jaˆ naˇ, oeˬ bymˇ tsoeˬ k'o ̭ nehˬ ma." 9 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Iˬ nah nymˇ heu nymˇ-ahˇ ka k'o ̭-eu jeˬ keuˆ le-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nymˇ sahˇ g'aˬ k'aw ̭, Aˬbyaˬhaˬ-euˬ zaˬ meh. 10 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, byoˆ-iˇ-euˬ deuˬ-ahˇ poˆ mawˇ-awˇ ka k'o ̭-eu g'aˇ duˬ oe-euˬ meh." 11 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ haˬ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le keuˆ-eu dawˬ peh peh laˇ-awˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ keuˆ le shaw-iˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ noeˬ lu ̭-eu meh. 12 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Sahˬ paˬ-euˬ aˇ jeuˬ pyeu ̭-eu yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g'aˬ, sahˬ paˬ-euˬ aˇ yaˬ ha laˬ-iˇ-eu lehˇ, gaˇ mahˇ kaˬ-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ maˬ iˇ mi naˆ-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ tseˇ g'aˬ-ahˇ kuˇ-awˇ, tiˬ g'aˬ-ahˇ shuiˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ ' bi ̭ taˬ ya ̭-awˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Ngaˇ g'o ̭ keuˆ laˇ ngeh keuˆ ni, heu yuˇ-awˇ jeˬ ga ̭ ga ̭ tawˬ-awˬ.' 14 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ bye-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah tsawˇ haˬ pyehˬ g'eh-awˇ heu lo ̭-ehˇ bi tsa ̭ ga ̭-iˇ-euˬ meh. 'Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-ahˇ nga ma ̭ k'oeˇ taˆ sahˬ paˬ geu ̭-awˇ maˬ bi uˆ lahˇ maw ̭ nya.' 15 "Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ sahˬ paˬ-euˬ aˇ yaˬ yuˇ-awˇ g'o ̭ laˇ ngeh, aˬ yaw ̭ neh shuiˇ maˇ byaˆ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ aˇ myaˆ ni ga ̭ jeuˬ-euˬ gaˇ kawˆ ya siˬ ni, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ yaw kawˇ-ehˇ bi kuˇ la ̭-euˬ meh. 16 Yaw beh g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi laˇ-awˇ ehˇ-eu, 'Sahˬ paˬ-oˇ, nawˬ-euˬ shuiˇ maˇ byaˆ k'oeˇ byaˆ neh, shuiˇ maˇ byaˆ tseˇ byaˆ ngaˇ ga ̭ jeuˬ taˬ-euˬ ma.' 17 Aˬ yaw ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, 'Muiˬ-eu zaˬ k'aˆ-oˇ. Muiˬ ngaˇ. Gaˇ yaw nyiˇ la ̭ k'oeˇ nawˇ saˇ jaˇ zi ̭-eu baˬ da neh, meuˬ tseˇ meuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu baoˬ, ngaˇ nawˬ-ahˇ bi ̭-eu ma.' 18 Nyiˬ g'aˬ tiˬ g'aˬ laˇ-awˇ ehˇ-eu, 'Sahˬ paˬ-oˇ, nawˬ-euˬ shuiˇ maˇ byaˆ k'oeˇ byaˆ neh, shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ byaˆ ngaˇ ga ̭ jeuˬ taˬ-euˬ ma.' 19 Aˬ yaw ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, 'Meuˬ ngaˬ meuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu baoˬ, ngaˇ nawˬ-ahˇ bi ̭-eu ma.' 20 Tiˬ g'aˬ paˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, 'Sahˬ paˬ-oˇ, nawˬ-euˬ shuiˇ maˇ byaˆ hehˬ. Nawˬ-euˬ shuiˇ maˇ byaˆ-ahˇ paˇ jeh neh toeˆ cu ̭-awˇ bi jaˆ-euˬ ma. 21 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nawˇ yaw ya ̭ miˇ neh nawˬ-ahˇ ngaˇ guˆ-eu ma. Nawˬ neh maˬ yuˇ taˬ-euˬ gaˇ nawˇ yuˇ geu ̭-awˇ, nawˬ neh maˬ sehˬ-euˬ gaˇ nawˇ yehˬ dzaˬ-eu meh.' 22 "Aˬ yaw ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, 'Haiˬ dui dui-eu zaˬ k'aˆ-oˇ, nawˬ-euˬ k'aˬ meh-ahˇ doˆ le-euˬ dawˬ neh, nawˬ-ahˇ ngaˇ yaˇ k'aˬ daˇ ma. Ngaˬ neh maˬ yuˇ taˬ-euˬ gaˇ ngaˇ yuˇ geu ̭-awˇ, ngaˬ neh maˬ sehˬ-euˬ gaˇ ngaˇ yehˬ dzaˬ-euˬ nawˇ siˬ duˬ-eu nga laˬ. 23 Toˆ-ehˇ ngeuˇ-eu maˇ-iˬ, aˬ jeˬ miˇ neh ngaˬ-euˬ pyuˇ-ahˇ pyuˇ cehˇ jiˇ la ̭ k'oeˇ maˬ dawˆ ahˇ-iˇ teˬ. Dawˆ ahˇ-iˇ law nmˇ-aˬ, ngaˇ g'o ̭ keuˆ laˇ ngeh, ngaˬ-euˬ pyuˇ uˬ ta ̭, jiˇ jeuˬ k'aw ̭ ngaˇ paˇ za teh ̭-a.' 24 " K'oeˇ naˇ, k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, 'Aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ jaˆ-eu shuiˇ maˇ byaˆ k'oeˇ byaˆ yuˇ k'o ̭-awˇ, shuiˇ maˇ byaˆ tseˇ byaˆ ahˇ-eu g'aˬ-ahˇ bi ̭ nehˬ-awˬ.' 25 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, 'Sahˬ paˬ-oˇ, aˬ yaw ̭ shuiˇ maˇ byaˆ tseˇ byaˆ ahˇ-eu beu tawˇ.' 26 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, 'Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Jaˆ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ paˇ bi ̭ lahˬ nehˬ teh ̭-a. Maˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, maˬ jaˆ k'aˇ jaˆ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ bi yuˇ jiˇ teh ̭-a. 27 Ngaˇ uˆ lahˇ-eu uˬ moˆ maˬ jawˇ maw ̭-eu ngaˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ-aˬ, heu gaˇ sheuˬ la ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ shi seh ̭ dzeh-awˬ."' 28 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ hu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ le tawˬ-euˬ meh. 29 Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ jaˆ-eu Behˬpaˇgeˬ pu hawˇ-eu Beˬtaˬniˇ pu dawˬ peh aˬ yaw ̭ le keuˆ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ mehˬ hu paw pyehˬ g'eh-euˬ meh. 30 Zaˬ lahˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ-awˇ bi le-euˬ meh. "Naw nya ̭-euˬ mehˬ hu jaˆ-eu pu k'oeˇ pu-ahˇ le-awˬ. Naw nya ̭ pu-ahˇ uˇ leˇ-eu nehˬ-ehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ dziˬ haw-euˬ mahˬ tahˬ laˆ zaˬ tiˬ mawˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-awˇ jawˇ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a. Aˇ caˆ tseuˆ puiˇ-awˇ heu gaˇ tsahˇ k'o ̭ le ̭-awˬ. 31 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na, 'Aˬ jeˬ miˇ neh mahˬ tahˬ laˆ aˇ caˆ tseuˆ puiˇ te' lehˇ ehˇ laˇ naˇ, 'Sahˬpaˬ loˬ-eu meh' lehˇ ehˇ nehˬ-awˬ." 32 Aˬ yaw ̭ nya ̭ le ngeh, yawˬ jeˬ na lu ̭ Yeˬsuˇ neh k'aˇ ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 33 Aˬ yaw ̭ nya ̭ mahˬ tahˬ laˆ aˇ caˆ tseuˆ puiˇ ngeh, "Naw nya ̭ aˬ jeˬ miˇ neh mahˬ tahˬ laˆ aˇ caˆ tseuˆ puiˇ te" lehˇ, yaw sahˇ g'aˬ ehˇ-eu meh. 34 "Sahˬpaˬ loˬeu meh" lehˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. 35 K'oeˇ naˇ, mahˬ tahˬ laˆ zaˬ k'oeˇ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ tsahˇ k'o ̭ le ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ mahˬ tahˬ laˆ k'oeˇ taˆ lehˆ k'awˬ-awˇ, Yeˬsuˇ bi dziˬ-euˬ meh. 36 Aˬ yaw ̭ mahˬ tahˬ laˆ dziˬ-awˇ le lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ lehˆ-awˇ gaˇ ma-ahˇ k'awˬ nehˬ-euˬ meh. 37 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ dawˬ peh le keuˆ-awˇ, Saˬloˬ gawˬ jawˬ caw caw-ehˇ iˇ ka ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ baˬ ma ̭ ma ̭ lah-ehˇ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ya mawˇ-euˬ huiˬ dui dui-eu gaˇ k'oeˇ deuˬ g'aˇ duˬ, yaw k'aˆ-ehˇ guˇ guˇ-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. 38 "Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ oe-euˬ sahˬ paˬ guiˬ lahˬ huiˬ lu ̭-uˇ. Mˬ k'oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ jaˆ-awˇ, yaw goˇ jawˇ-eu Miˬyehˇ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ lu ̭-uˇ." 39 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu Paˬliˬsehˇ tiˬ paˆ na deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ taˬ guˇ lehˇ dehˬ-awˬ." 40 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Tsawˇ haˬ heu deuˬ maˬ guˇ-ehˇ naˬ leˇ naˇ, k'aˬ lo deuˬ guˇ laˇ teh ̭-a." 41 Aˬ yaw ̭ meuˬ dawˬ peh le keuˆ-awˇ, meuˬ-ahˇ ya mawˇ ngeh, meuˬ-euˬ g'aˇ duˬ tsawˇ ngoeˇ ngoeˇ-awˇ, 42 heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-oˇ, nawˬ-ahˇ nui saˇ o ̭-eu jeˬ bi ̭ nya-eu aˬ jeˬ-a lehˇ iˬ nah nawˇ siˬ nya law nmˇ-aˬ, muiˬ dui dui meh. Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ jeˬ-ahˇ nymˬ-mˇ nawˇ maˬ mawˇ-a. 43 Nawˬ-ahˇ muiˇ-eu deuˬ nawˬ-euˬ tiˬ jawˬ taˆ ciˬ goˇ-awˇ lo ̭ jawˬ-eu la ̭ k'oeˇ, yawˬ paw na lu ̭ tah uˇ le-eu aˇ nah keuˆ le teh ̭-a. 44 Nawˇ hawˇ-eu nawˬ-euˬ meuˬ lahˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, geu ̭-eu jeˬ maˬ ahˇ-ehˇ pyeu ̭-iˇ ngeh keuˆ ni a yaw ̭ ma ̭ laˆ cawˆ jiˇ teh ̭-a. K'aˬ lo tsaˬ byaˆ deuˬ tiˬ siˬ k'oeˇ taˆ tiˬ siˬ maˬ jaˆ coeˇ gaˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭ ma ̭ jahˇ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ nawˬ-ahˇ ka k'o ̭ le-eu lehˇ oe ya ̭-euˬ aˇ yamˬ-ahˇ nawˇ maˬ siˬ nya-aˬ." 45 K'oeˇ naˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ Yeˬsuˇ uˇ leˇ-awˇ, myawˬ ahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ teh doˆ-euˬ meh. 46 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "'Ngaˬ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ guiˬ lahˇ shaˇ-eu nymˇ lehˇ kuˇ teh ̭-a' lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, smˇ k'oeˬ tahˇ joe deuˬ-euˬ baˇ shmˇ duˬ pyeu ̭-iˇ ni naw ma ̭ jahˇ lu ̭-eu ngaˇ." 47 Yawˬ nah na lu ̭, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu, miˇ k'ahˬ zaˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ maw ̭-eu meh. 48 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ g'eh nya-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ maw ̭ dui dui-awˇ, tiˬ dawˬ-iˬ maˬ bi ga ka ya ̭ maw ̭-a.

Luˇka 20

1 Tiˬ nah-aˬ, Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ mehˬ-awˇ tsoˆ-awˇ, Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ lu ̭ ngeh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu, aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, 2 "Nawˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ teu lo ̭-ehˇ mˇ te. Baoˬ teu aˬ suˇ g'aˬ neh nawˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ ta lehˇ nga ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ." 3 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ g'eh naw ma ̭-ahˇ tiˬ dawˬ naˇ haˬ la. Naw ma ̭ ehˇ haw sheˇ. 4 Yoˇhaˬ iˇ cu ̭ shawˇ-eu k'oeˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ za-awˇ mˇ ta. Miˬyehˇ neh bi mˇ taˬ loˇ. Tsawˇ haˬ neh bi mˇ taˬ loˇ." 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ heu lo ̭-ehˇ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. "'Miˬyehˇ neh bi mˇ-euˬ meh' lehˇ aˬ dui ma ̭ ehˇ naˇ, 'Toˆ-ehˇ maˇ-iˬ naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh Yoˇhaˬ-ahˇ maˬ jah te' lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ laˇ teh ̭-a. 6 'Tsawˇ haˬ zaˬ neh bi mˇ-euˬ meh' lehˇ paˇ ehˇ naˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ dui ma ̭-ahˇ k'aˬ lo biˬ laˇ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah duˬ taˬ-euˬ beu tawˇ." 7 K'oeˇ miˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Aˬ gaˇ-euˬ baoˬ neh aˬ yaw ̭ iˇ cu ̭ shawˇ-eu gaˇ kawˆ nga ma ̭ maˬ siˬ." 8 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ ehˇ nehˬ." 9 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ Yeˬsuˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ ga ̭ ga ̭ yaˇ tiˬ yaˇ yaˇ-awˇ, yaˇ kmˇ mˇ-eu deuˬ-ahˇ mˇ paˆ bi paˆ ya ̭-awˇ, yawˬ k'ahˬ yawˬ miˇ yawˬ-ahˇ g'awˬ myahˇ ni jawˇ-iˇ-euˬ meh. 10 Aˬ ga ̭ aˇ siˬ pyaˆ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ k'ehˇ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ o ̭-eu aˬ ga ̭ aˇ siˬ bi pi laˬ-iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ diˬ-awˇ, tiˬ jeˬ-iˬ maˬ bi ̭ ni bi g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 11 Zaˬ k'aˆ yawˬ g'aˬ yawˬ paˇ pyehˬ g'eh-euˬ meh. K'oeˇ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ diˬ-awˇ, sha ̭ dawˇ dui dui paˬ-ehˇ jahˇ nehˬ-awˇ, yaw ̭ ngeh ̭-ehˇ bi g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 12 Zaˬ k'aˆ smˇ g'aˬ tiˬ g'aˬ paˇ pyehˬ g'eh-euˬ meh. K'oeˇ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭ diˬ-awˇ, yaˇ kmˇ la ̭ nyiˇ ba ̭ dzeh-euˬ meh. 13 K'oeˇ ngeh, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, 'Ngaˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ paˬ nga. Ngaˇ gaˬ-eu ngaˬ li-ahˇ k'ehˇ g'eh ma. Aˬ yaw ̭-ahˇ maˇ diˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw zeu baw-eu duˇ.' 14 Ehˇ k'aw ̭, yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ ngeh heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 'Heu g'aˬ-aˬ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ yaw sahˇ-euˬ aˬ li ngaˇ. Aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ kaˇ-euˇ. Aˬ yaw ̭-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ a dui za teh ̭-a' lehˇ ehˇ-eu meh. 15 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ nyiˇ biˬ doˆ-awˇ seh ̭-euˬ meh. "K'oeˇ ngeh jawˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ nmˇ. 16 Aˬ yaw ̭ oe-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ seh ̭-awˇ, yawˬ deuˬ yawˬ-ahˇ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ k'oeˇ kmˇ a nehˬ-awˇ paˇ bi mˇ teh ̭-a." Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, "K'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ pyeu ̭ laˇ k'mˬ-aˇ' lehˇ ehˇ-eu meh. 17 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ haw-awˇ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ maˇ-iˬ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ k'oeˇ, aˬ jeˬ-ahˇ ehˇ maw ̭ ta. 'Nymˇ gawˬ-eu deuˬ maˬ geu ̭ nahˇ-ehˇ, ba ̭ dzeh taˬ-euˬ k'aˬ lo k'oeˇ siˬ, k'aˬ lo dawˬ tawˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu, la ̭ coeˇ lo zi ̭ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh.' 18 K'aˬ lo k'oeˇ siˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ ga daˆ-eu tsawˇ haˬ k'eh ̭-iˇ k'oeˆ-iˇ teh ̭-a. K'aˬ lo k'oeˇ siˬ neh k'aˇ bi ga daˆ-euˬ tsawˇ haˬ pyehˆ-iˇ teh ̭-a." 19 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ nyeh ̭-eu lehˇ g'eh-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ yaw jeˬ ma jeˬ ja-eu k'oeˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ g'oˆ siˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ guˆ-eu miˇ neh maˬ nyeh ̭ peuˬ-a. 20 K'oeˇ miˇ neh, aˬ myah yeh ̭ laˇ nga lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˬ lu ̭-eu meh. K'oeˬ sho-eu tsawˇ haˬ k'ehˇ-awˇ, tsawˇ haˬ yaw muiˬ bi geu ̭-awˇ bi iˇ-euˬ meh. Yeˬsuˇ dawˬ ngehˬ bahˬ gaˇ nyeh ̭-awˇ, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu Loˇmaˆ sahˬ paˬ-euˬ la ̭-ahˇ bi a nehˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ dawˇ coe ni ngehˬ-awˇ tmˇ-awˇ, dawˇ coe ni mehˬ-eu tsoˆ-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ nga ma ̭ siˬ nya ma. Nawˇ tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ myaˆ pyawˬ-ahˇ maˬ haw ni, Miˬyehˇ-euˬ nui k'ahˇ dawˇ coe ni mehˬ-eu meh. 22 Loˇmaˆ sahˬ paˬ-ahˇ kawˬ doˆ nehˬ-eu, aˬ dui-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ bahˬ meh loˇ, maˬ bahˬ-a loˇ lehˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ." 23 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˇ gahˇ gahˇ gaˇ Yeˬsuˇ haw siˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 24 "Ngaˬ-ahˇ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ bi haw la ̭ sheˇ. Heu gaˇ ahˇ-eu heu aˬ suˇ g'aˬ-euˬ aˇ baˇ hawˇ-eu tsawˇ myahˇ nga." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Loˇmaˆ sahˬ paˬ-euˬ aˇ baˇ meh." 25 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, Loˇmaˆ sahˬ paˬ-euˬ myawˬ Loˇmaˆ sahˬ paˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ myawˬ Miˬyehˇ-ahˇ bi ̭-awˬ." 26 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ mehˬ shi Yeˬsuˇ dawˬ ngehˬ bahˬ ni aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jahˇ nya-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ nyeh ̭ nya-a. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ neh ehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ zahˬ leˇ-awˇ, ciˬ cuˇ ni jawˇ-euˬ meh. 27 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ maˬ g'o ̭ deh ̭ laˇ nya-aˇ lehˇ ehˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, 28 heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Saˬ laˬ-oˇ, Moˇseˬ neh nga ma ̭ g'aˇ duˬ bo ̭ taˬ ya ̭-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 'Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ miˬ zaˬ sheuˬ-awˇ, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsui ̭ maˬ ya bi dahˬ-iˇ ni zaˬ bi jawˇ le-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ nyiˇ paˇ ya bi sheuˬ meh.' 29 Mehˇ nmˇ shi ̭ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yui ̭ yui ̭ saˬ g'aˬ miˬ zaˬ sheuˬ-awˇ, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ-euˬ meh. 30 K'oeˇ naˇ, aˬ nyiˇ nyiˬ g'aˬ tiˬ g'aˬ paˇ sheuˬ-euˬ meh. 31 K'oeˇ naˇ, aˬ nyiˇ smˇ g'aˬ tiˬ g'aˬ paˇ sheuˬ-euˬ meh. Shi ̭ mehˇ nmˇ lu ̭ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ, zaˬ maˬ jawˇ le ni shiˇ jiˇ-euˬ meh. 32 Aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭ shiˇ-euˬ meh. 33 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ ngeh nah, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ geu g'aˬ-euˬ miˬ zaˬ ya geu ̭ nmˇ. Shi ̭ mehˇ nmˇ lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ sheuˬ-euˬ meh." 34 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, sheuˬ dahˬ dzaˬ ta ̭-eu meh. 35 Ehˇ k'aw ̭, g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu geuˇ-awˇ, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ la ̭ k'oeˇ ya deh ̭ ya jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, sheuˬ dahˬ dzaˬ ta ̭-eu maˬ paˇ baw meh. 36 Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-awˇ, tiˬ jawˇ-iˬ maˬ shiˇ-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ shiˇ g'aˬ-awˇ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ miˇ neh, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ deuˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 37 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ diˇ ya g'o ̭ deh ̭ laˇ meh. Miˬ dzaˬ do ̭-eu baw duˆ gaˇ kawˆ bo ̭ taˬ-euˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ, Moˇseˬ neh SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ, 'Aˬbyaˬhaˬ-euˬ Miˬyehˇ, Iˇtsaˆ-euˬ Miˬyehˇ, Yaˬkoˆ-euˬ Miˬyehˇ' lehˇ kuˇ-euˬ gaˇ kawˆ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 38 Aˬ yaw ̭-aˬ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ maˬ ngeuˇ-a. Deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ shi dawˬ tawˆ lu ̭ yaw deh ̭ meh." 39 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˬ neh ehˇ-euˬ tsaˬ dui dui miˇ-a." 40 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ naˇ haˬ peuˬ-a. 41 Yeˬ suˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ka li-aˬ, Daˬbiˇ-euˬ zaˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nya ta. 42 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Daˬbiˇ aˬ yaw ̭ neh Ja ceuˬ-eu sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 'Nawˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ uˬ moˆ, ngaˇ maˬ nyeh ̭ uiˬ jiˇ k'oeˇ keuˆ ni, ngaˬ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ-awˬ lehˇ, ngaˬ-euˬ sahˬ paˬ kuˇ hawˇ kamˇ-ahˇ SahˬpaˬMiˬyehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.' 44 Daˬbiˇ-euˬ mawˇ do k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ sahˬ paˬ lehˇ kuˇ-eu meh. Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, Ka li-aˬ, Daˬbiˇ-euˬ zaˬ aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ nya ta." 45 Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˇ haˬ lu ̭ gaˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 46 "Pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ dm dm-ehˇ cah-awˇ, lehˆ lehˆ kawˆ doe ni aˬ cawˬ yaw zeu baw nehˬ-eu jeˬ-ahˇ geu ̭ maw ̭-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-ahˇ yahˇ-awˬ. Aˬ yaw ̭ maˬ-aˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ hawˇ-eu bawˬ-iˬ g'eh gaˇ, aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ muiˬ dzehˬ-eu nuiˇ duˬ deuˬ-ahˇ nuiˇ maw ̭-eu meh. 47 Miˬ coeˬ miˬ ma deuˬ-euˬ nymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aˆ dzaˬ-awˇ, aˬ cawˬ bi mawˇ-eu g'aˇ duˬ guiˬ lahˬ g'awˬ myahˇ ni shaˇ-eu meh. Doeˇ dui dui-eu k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya daˬ teh ̭-a."

Luˇka 21

1 Yeˬsuˇ haw g'eh ngeh, smˇ muiˬ smˇ baw deuˬ pyuˇ daˬ dawˆ duˬ-ahˇ pyuˇ daˬ dawˆ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ ngeh, shaˬ dui dui-eu miˬ coeˬ miˬ ma tiˬ g'aˬ guiˬ shuiˇ maˇ byaˆ nyiˬ byaˆ dawˆ ahˇ lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 3 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Shaˬ dui dui-eu miˬ coeˬ miˬ ma heu g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ myaˆ maˬ tseˇ damˬ-euˬ meh lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ-eu ma. 4 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, g'awˬ mya ni jaˆ-eu la ̭ k'oeˇ yuˇ doˆ-awˇ Miˬyehˇ-ahˇ damˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-aˬ, shaˬ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ yaw deh ̭ deh ̭-eu g'aˇ duˬ maˬ dzeˇ ni damˬ jiˇ-euˬ meh." 5 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ muiˬ dui dui-eu k'aˬ lo gawˬ-awˇ tsoˆ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, k'oeˇ gaˇ Miˬyehˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ lawˇ nehˬ shehˇ nehˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ ja poeˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 6 "Nymˬ-mˇ naw ma ̭ heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ya mawˇ lu ̭ meh. Heu gaˇ k'aˇ gawˬ taˬ-euˬ k'aˬ lo heu deuˬ tiˬ siˬ k'oeˇ taˆ tiˬ siˬ maˬ jaˆ zi ̭ nya ni byaˆ-iˇ jiˇ-eu aˇ nah keuˆ le teh ̭-a." 7 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ aˬ myah keuˆ le ta. K'oeˇ lo ̭-ehˇ keuˆ le-eu lehˇ g'eh ngeh, aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ laˇ gaˇ haw-awˇ ya siˬ ta." 8 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ neh gaˇ ma maˬ bi sheuˬ bahˬ ni yaw gahˇ gahˇ-ehˇ deh ̭-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngehˬ dah le-euˬ ma lehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ doˆ le-awˇ, 'Ngaˇ aˬ yaw ̭ ma. Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ keuˆ le-euˬ meh' lehˇ ehˇ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ nah naw ma ̭ taˬ caw teh. 9 Guiˇ deuˆ-eu teˇ saˇ hawˇ-eu miˇ k'ahˬ suˬ saˬ-eu gaˇ kawˆ naw ma ̭ ya gaˬ ngeh, taˬ tsawˬ guˆ-iˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ yaw beh keuˆ le teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ maˬ ngeuˇ-a siˬ." 10 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ paˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˇ k'ahˬ tiˬ k'ahˬ tiˇ k'ahˬ guiˇ deuˆ-awˇ, tsawˇ jeuˬ tiˬ jeuˬ tiˇ jeuˬ ceh teh ̭-a. 11 Miˇ luˆ luˆ dui dui-awˇ, yawˬ gaˇ na lu ̭ meh ̭-eu shu ̭-eu jeˬ hawˇ-eu, yaw jaw naˇ-eu naˇ gawˇ gawˇ ma keuˆ le teh ̭-a. Guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu huiˬ dui dui-eu bi siˬ bi mawˇ-eu jeˬ mˬ-ahˇ neh doˆ le teh ̭-a. 12 Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ maˬ keuˆ le mi naˆ-ehˇ, aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ nyeh ̭-awˇ, k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Yaˇ k'aˬ bi daˇ-eu g'aˇ duˬ, naw ma ̭-ahˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ doe ni nyeh ̭ g'eh-awˇ, pa ̭ kuˆ doe bi nyeh ̭ uˇ teh ̭-a. Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g'oe-eu baˬ da neh, sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ-euˬ mehˬ shi, aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ tsahˇ g'eh teh ̭-a. 13 K'oeˇ-aˬ, naw ma ̭ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ-eu g'aˇ duˬ muiˬ-eu aˇ yamˬ meh. 14 Naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ ya ngehˬ ya tmˇ k'o ̭ nehˬ-eu gaˇ kawˆ, aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˆ-ehˇ k'ahˬ maˬ lahˇ ni jawˇ-awˬ. 15 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ muiˇ-eu deuˬ maˬ ja g'aˬ nya-eu dawˬ hawˇ-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ bi ̭ ma. 16 Naw ma ̭-euˬ aˬ da aˬ ma, mehˇ nmˇ, aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ hawˇ-eu cawˬ deuˬ neh, naw ma ̭-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ bi a nehˬ gaˇ keuˆ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, seh ̭ gaˇ keuˆ ni ya daˬ teh ̭-a. 17 Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g'oe-eu miˇ neh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naw ma ̭-ahˇ bye teh ̭-a. 18 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ tiˬ kahˇ teh ̭-ehˇ k'aw ̭, cawˆ-iˇ gaˇ maˬ keuˆ-aˇ. 19 Naw ma ̭ zi ̭ dah ni kamˬ coeˇ naˇ, deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za teh ̭-a. 20 "Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ guiˇ ma ̭ deuˬ jawˬ lahˇ le-euˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, meuˬ k'oeˇ meuˬ ya cawˆ-iˇ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ gaˇ siˬ nya-awˬ. 21 K'oeˇ ngeh, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ gawˬ jawˬ paw ya cehˆ daˆ-awˇ, meuˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ meuˬ la ̭ nyiˇ ya cehˆ doˆ meh. Dahˇ taˆ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ meuˬ-ahˇ maˬ ya uˇ le-a. 22 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ-aˬ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ k'aˇ ehˇ taˬ-euˬ jeˬ bi byah laˇ-eu g'aˇ duˬ, k'ehˬ-eu k'aˆ-eu aˇ nah deuˬ pyeu ̭-eu meh. 23 Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ keuˆ le ngeh, aˬ nyiˇ pi lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ deuˬ hawˇ-eu, zaˬ nahˬ aˬ ma deuˬ shaˬ zahˬ na ̭ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, noeˬ shaˬ dui dui-eu jeˬ miˇ k'ahˬ heu k'ahˬ k'oeˇ taˆ keuˆ le-awˇ, Miˬyehˇ nui ma pehˇ-eu jeˬ tsawˇ jeuˬ heu jeuˬ k'oeˇ taˆ teuˇ le teh ̭-a. 24 Aˬ yaw ̭ ma ̭ mi cehˇ k'ehˬ-ahˇ ya shiˇ-awˇ, aˬ cawˬ miˇ k'ahˬ doe ni bi nyeh ̭ byoˆ g'eh teh ̭-a. Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-aˬ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ neh bi nawˬ pahˬ teh ̭-a. Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ k'oeˇ deuˬ-euˬ aˇ yamˬ maˬ jiˇ k'oeˇ keuˆ ni, bi nawˬ pahˬ taˬ teh ̭-a. 25 "Nahˇ ma, ba la, aˬ guiˇ la ̭ k'oeˇ, bi siˬ bi mawˇ-eu g'awˬ mya jeˬ pyeu ̭ doˆ laˇ teh ̭-a. Miˇ tsaˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ iˬ ma laˆ shaˆ iˇ luˆ dzeh-awˇ teˇ saˇ mahˇ gaˇ guˆ dui dui-awˇ, zahˬ leˇ tsoˆ leˇ teh ̭-a. 26 Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ keuˆ le teuˇ le-eu lehˇ g'eh-eu jeˬ-ahˇ tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ noeˬ mawˇ-awˇ, mya ̭ leˇ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ taˆ-euˬ baoˬ deuˬ luˆ laˇ nyeh laˇ jiˇ teh ̭-a. 27 K'oeˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ mˬ dmˇ dziˬ-awˇ, baoˬ hawˇ-eu yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ oe gaˇ ya mawˇ teh ̭-a. 28 Heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu deuˬ pyeu ̭ dahˬ beh laˇ ngeh, uˬ duˬ ba ̭ diˇ-awˇ haw-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ ka k'o ̭ le-eu aˇ yamˬ peh laˇ-euˬ meh." 29 K'oeˇ naˇ, yaw jeˬ maˬ jeˬ heu hmˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Siˬ guˬ aˇ bawˇ hawˇ-eu, aˇ bawˇ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ haw-awˬ. 30 Aˇ bawˇ baw nmˬ nmˬ laˇ gaˇ naw ma ̭ ya mawˇ ngeh, jawˇ la doˆ le shaw-iˬ meh lehˇ naw ma ̭ siˬ nya meh. 31 K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ pyeu ̭ doˆ laˇ ngeh, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ keuˆ le-eu dawˬ peh peh laˇ-euˬ meh lehˇ naw ma ̭ siˬ nya-awˬ. 32 "Nymˬ-mˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ maˬ shiˇ jiˇ mi naˆ-ehˇ, gaˇ kawˆ heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. 33 Mˬ hawˇ-eu miˇ maˬ jaˆ coeˇ-ehˇ byoˆ-iˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ dawˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ byoˆ-iˇ-aˇ. 34 "Naw ma ̭ yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. Maˬ ngeuˇ naˇ, dzaˬ boˆ dawˇ boˆ boˆ-eu jeˬ, dzaˬ yeh ̭ dawˇ yeh ̭-eu jeˬ hawˇ-eu, yaw deh ̭ deh ̭-eu gaˇ kawˆ k'ahˬ lahˇ-eu jeˬ naw ma ̭-euˬ nui ma-ahˇ ciˬ tehˬ taˬ-awˇ maˬ noeˬ maˬ duˇ-ehˇ jawˇ lu ̭ ngeh, lahˇ ju-ahˇ pa ̭ leˇ-eu lo ̭-ehˇ, aˇ nah k'oeˇ nah naw ma ̭ k'oeˇ taˆ ja pyuˬ ni bi keuˆ le nmˬ-mˇ. 35 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ aˇ nah k'oeˇ nah keuˆ le teh ̭-a. 36 Keuˆ le teuˇ le-eu gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, naw ma ̭ deh ̭ dzeuˇ jawˇ dzeuˇ nya ni g'aˬ tiˬ byah ahˇ-awˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ mehˬ shi ya yaw ̭ gaˇ deh ̭ keuˆ nya ni, aˬ myah lu ̭ yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ." 37 Yeˬsuˇ-aˬ, yawˬ nah na lu ̭ nah g'ahˇ paw Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ ya ̭ leˇ-eu meh. 38 Uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ le-awˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ naˇ haˬ leˇ-eu meh.

Luˇka 22

1 Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ lehˇ kuˇ-eu Dehˬ tseˬ maˬ dawˆ-euˬ Kaˬ muˇ dzaˬ-eu Bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ yamˬ peh laˇ-euˬ meh. 2 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-aˬ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ guˆ-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, Yeˬsuˇ-ahˇ ciˬ cuˇ ni seh ̭ k'oeˬ-eu gaˇ ma poˆ lu ̭-eu meh. 3 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu Iˇsaˬgaˬliˬoˆ lehˇ ehˇ-eu Yuˇdaˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ neh ̭ Saˬdaˬ uˇ leˇ-euˬ meh. 4 K'oeˇ miˇ neh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ lo ̭ piˇ-eu deuˬ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ jawˇ gaˇ Yuˇdaˆ iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ ahˬ dzaˬ-eu gaˇ kawˆ ja cawˬ-iˇ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ laˬ k'aˬ cehˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ bi ̭-eu g'aˇ duˬ nui ma tsaˬ-euˬ meh. 6 Yuˇdaˆ g'eh nui ma tsaˬ-awˇ, aˬ cawˬ maˬ bi siˬ ni Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a ahˇ nehˬ-eu g'aˇ duˬ aˬ myah yeh ̭ laˇ nga lehˇ jawˬ-euˬ meh. 7 K'oeˇ naˇ, Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ g'aˇ duˬ yawˇ zaˬ ya seh ̭-eu aˇ nah pyeu ̭-eu Dehˬ tseˬ maˬ ahˇ-eu kaˬ muˇ dzaˬ-eu aˇ nah keuˆ le-euˬ meh. 8 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Naw nya ̭ iˇ-awˇ aˬ dui ma ̭ Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ dzaˬ-eu g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ-iˇ-awˬ." 9 Aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ-eu, "Aˬ geu gaˇ lehˬ hmˬ-iˇ nmˇ." 10 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw nya ̭ meuˬ-ahˇ uˇ leˇ ngeh, iˇ cu ̭ mui deuˇ oeˬ lahˬ ba ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ uˇ-iˇ-eu nymˇ-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-awˬ. 11 K'oeˇ naˇ, nymˇ k'oeˇ nymˇ-euˬ nymˇ sahˇ g'aˬ-ahˇ, 'Saˬlaˬ nyaˇ-eu aˬ yaw ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ dzaˬ-eu g'aˇ duˬ aˇ lawˆ aˬ gaˇ jaˆ ta jeˇ' lehˇ naˇ haˬ-awˬ. 12 K'oeˇ ngeh, nymˇ-euˬ la ̭ taˆ tiˆ-ahˇ laˆ saˆ taˬ-awˇ jaˆ-eu aˇ lawˆ lawˆ ma tiˬ lawˆ, naw nya ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. K'oeˇ gaˇ lehˬ hmˬ dah taˬ-awˬ." 13 Aˬ yaw ̭ nya ̭ iˇ haw ngeh, yawˬ jeˬ na lu ̭ Yeˬsuˇ neh ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ-awˇ, Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ Lehˬ hmˬ laˆ dawˆ-euˬ meh. 14 Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ dzaˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ laˇ ngeh, Yeˬsuˇ hawˬ jeh-ahˇ jawˬ leˇ-euˬ meh. G'aˬ k'ehˇ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ jawˬ leˇ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ maˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ maˬ ya kamˇ shiˇ mi naˆ-ehˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ heu byawˇ dzaˬ ta ̭ maw ̭ dui dui-eu ma. 16 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ la ̭ k'oeˇ dzaˬ byawˇ heu-euˬ dawˬ tsui ̭ maˬ byah laˇ k'oeˇ keuˆ ni, dzaˬ byawˇ heu ngaˇ maˬ paˇ dzaˬ ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma." 17 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ k'mˬ maˬ ciˬ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ ehˇ-eu, "K'mˬ maˬ heu ciˬ-awˇ, tiˬ g'aˬ ui cuiˆ dawˇ-awˬ. 18 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ maˬ keuˆ le k'oeˇ keuˆ ni, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ ngaˇ maˬ paˇ dawˇ ma." 19 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ kaˬ muˇ yuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ ngawˬ pyehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ biˇ nehˬ-awˇ ehˇ-eu, "Heu-aˬ, naw ma ̭ g'aˇ duˬ lawˇ nehˬ-euˬ ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ ma. Ngaˬ-ahˇ noeˬ keuˆ-eu la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ-awˬ." 20 K'oeˇ gaˇ duˇ ni, ci ̭ hawˬ dzaˬ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ma ̭-ahˇ k'mˬ maˬ ciˬ nehˬ-awˇ ehˇ-eu, "Heu-aˬ, naw ma ̭ g'aˇ duˬ yoeˇ le-euˬ ngaˬ-euˬ shiˬ baˬ da neh pyeu ̭ laˇ-euˬ dawˬ ma saˇ jaˇ yaw shui ̭ ma. 21 "Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu g'aˬ-euˬ aˬ la ̭-aˬ, ngaˬ nehˬ-ehˇ hawˬ jeh ta ̭ lu ̭ meh. 22 Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Miˬyehˇ neh noeˬ tsehˆ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ ya shiˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ g'aˬ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a." 23 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ g'aˬ aˬ suˇ g'aˬ-a lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ naˇ haˬ-eu meh. 24 Zaˬ lahˇ deuˬ yaw kaˬ, aˬ geu g'aˬ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu gaˇ kawˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-eu meh. 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ cawˬ miˇ k'ahˬ-euˬ sahˬ paˬ deuˬ-aˬ, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ k'oeˇ taˆ baoˬ jaˆ-eu meh. Miˇ k'ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭, guiˬ lahˬ bi ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha kuˇ-eu meh. 26 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-aˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ taˬ geu ̭. Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ-aˬ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ-eu g'aˬ lo ̭-ehˇ geu ̭-awˇ, aˬ cawˬ koeˇ taˆ aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭-eu g'aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ lo ̭-ehˇ geu ̭-awˬ. 27 Huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ aˬ geu g'aˬ-a. Hawˬ jeh-ahˇ jawˬ-awˇ dzaˬ-eu g'aˬ-a loˇ. Hawˬ byawˇ laˆ dawˆ nehˬ-eu g'aˬ-a loˇ. Hawˬ jeh-ahˇ jawˬ-awˇ dzaˬ-eu g'aˬ huiˬ dzehˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ-aˬ, naw ma ̭-ahˇ hawˬ byawˇ laˆ dawˆ nehˬ-eu g'aˬ lo ̭-ehˇ duˇ-eu ma. 28 "Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh ni, ngaˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ shaˬ-eu zahˬ-eu jeˬ-ahˇ daˬ dzeuˇ la ̭-euˬ meh. 29 Ngaˬ Da neh ngaˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu baoˬ bi ̭ la ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ k'aw ̭ baoˬ k'oeˇ ngaˇ bi ̭-eu ma. 30 Ngaˇ uˆ lahˇ-eu miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ hawˬ jeh-ahˇ ya dzaˬ yaw dawˇ ta ̭-awˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ tseˇ nyi ̭ jeuˬ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ deuˬ k'oeˇ taˆ, naw ma ̭ nuiˇ-awˇ ya dzoeˬ teh ̭-a. 31 "Siˇmoˬ-oˇ, Siˇmoˬ-oˇ, haw taˬ-awˬ. Cehˇ baw shawˇ-eu lo ̭-ehˇ, yaw muiˬ yaw doeˇ siˬ duˬ laˇ ni naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ lawˬ haw-eu g'aˇ duˬ, neh ̭ Saˬdaˬ a kawˬ-aˬ za taˬ-euˬ meh. 32 Ehˇ k'aw ̭, Siˇmoˬ nawˇ jah-eu jeˬ-ahˇ maˬ ya byehˇ dzeh ni ngaˇ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭-eu ma. Nawˇ noeˬ poˆ-awˇ g'o ̭ k'o ̭ laˇ ngeh, nawˬ-euˬ cawˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ g'aˬ bi ̭ nehˬ-awˬ." 33 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˬ nehˬ-ehˇ pa ̭ kuˆ-ahˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ uˇ-awˇ tiˬ gaˇ shiˇ-eu g'aˇ duˬ ngaˇ noeˬ tsehˆ taˬ-euˬ ma." 34 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Beˬtuˆluˆ-oˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Nymˇ ci ̭ ya poeˇ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ, smˬ poˆ keuˆ ni nawˇ pyehˇ teh ̭-a." 35 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ, pyuˇ pawˬ behˆ, pehˇ tahˬ, sehˬ nawˆ, heu deuˬ maˬ bi yuˇ ni k'ehˇ g'eh ngeh, naw ma ̭ tiˬ jeˬ paˬ loˬ-euˬ jaˆ te loˇ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tiˬ jeˬ-iˬ maˬ loˬ-aˬ." 36 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, pyuˇ pawˬ behˆ k'aˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ, pyuˇ pawˬ behˆ pi g'eh-awˬ. Pehˇ tahˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ k'aw ̭, sha ̭ g'eh-awˬ. Mi cehˇ maˬ ahˇ-eu tsawˇ haˬ, yawˬ ha-euˬ pehˇ k'ahˬ ahˬ-awˇ mi cehˇ zeuˇ-awˬ. 37 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, 'Aˬ yaw ̭-ahˇ smˇ k'oeˬ tahˇ joe lo ̭-ehˇ sawˇ nehˬ teh ̭-a' lehˇ ehˇ-eu dawˬ k'oeˇ dawˬ ngaˬ-euˬ k'oeˇ taˆ keuˆ le teh ̭-a. Ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ k'aˇ bo ̭ taˬ-euˬ jeˬ byah laˇ meh." 38 Zaˬ lahˇ deuˬ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, haw sheˇ. Heu gaˇ mi cehˇ nyiˬ kahˇ ahˇ ma," Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "G'aˬ teh ̭-a." 39 Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ myah myah aˬ yaw ̭ k'aˇ jahˇ-eu lo ̭-ehˇ, meuˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, saˬ loˬ gawˬ jawˬ-ahˇ le-euˬ meh. Zaˬ lahˇ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ le-euˬ meh. 40 Jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ le keuˆ ngeh, "Muˇ juˇ juˇ-eu mehˬ nah maˬ ya caw teh g'eh ni guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 41 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh daˇ biˬ tiˬ biˬ kaˬ gaˇ aˬ yaw ̭ iˇ-awˇ, pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. 42 "Aˬ da-oˇ, nawˇ nui ma tsaˬ naˇ shaˬ zahˬ na ̭ dui dui-eu k'mˬ maˬ heu k'mˬ-ahˇ bi dzeuˇ-iˇ la ̭. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ nui noeˬ taˬ bi pyeu ̭ la ̭. Nawˬ-euˬ nui noeˬ bi pyeu ̭-awˬ." 43 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ doˆ le-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ g'aˬ bi ̭ lahˬ nehˬ-euˬ meh. 44 Aˬ yaw ̭ nui ma shaˬ zahˬ mˇ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ, yaw beh naˆ maˬ tseˇ guiˬ lahˬ paˇ shaˇ dui dui-euˬ meh. Shiˬ miˇ tsa dzaˆ ka-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ kuˬ pyuˇ yoeˇ le-euˬ meh. 45 Aˬ yaw ̭ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭-eu tuˇ laˇ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ g'o ̭-iˇ ngeh, noeˬ shaˬ dui dui-awˇ g'aˬ doeˇ doeˇ-eu miˇ neh, yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 46 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh yu ̭ k'aˆ lu ̭ te. Muˇ juˇ juˇ-eu mehˬ nah maˬ ya caw teh g'eh ni, tuˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ." 47 Yeˬsuˇ dawˬ ngehˬ g'aˬ-eu maˬ dah ni, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu Yuˇdaˆ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ mehˬ huˬ huˬ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ tiˬ ma ̭ laˇ keuˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ mehˬ cuˇ cuˇ-eu lehˇ, Yeˬsuˇ-euˬ dawˬ peh le-euˬ meh. 48 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Yuˇdaˆ-oˇ, nawˇ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ mehˬ cuˇ tiˬ poˆ cuˇ-awˇ ahˬ dzaˬ-eu lehˇ g'eh-eu ma loˇ." 49 Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭ laˇ-euˬ ngaˇ lehˇ haw siˬ ngeh, "Sahˬpaˬ-oˇ, nga ma ̭ mi cehˇ neh deuˆ ma de" lehˇ ehˇ-eu meh. 50 Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ, Piˇma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ mi cehˇ neh coeˇ-awˇ, naˬ pa ̭ aˇ maˇ paw pyawˬ coeˇ tsehˆ dzeh-euˬ meh. 51 Ehˇ k'aw ̭, "G'aˬ-aˇ. Taˬ paˇ jahˇ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ-awˇ, na pa ̭-ahˇ toeˬ ciˆ-awˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 52 K'oeˇ naˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ lo ̭ piˇ-eu guiˇ ma ̭ deuˬ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ hawˇ-eu, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ lu ̭-eu deuˬ -ahˇ, Yeˬ suˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-eu meh. "Smˇ k'oeˬ tahˇ joe-ahˇ nyeh ̭-eu lo ̭-ehˇ, mi cehˇ hawˇ-eu daˇ kawˬ ba ̭-awˇ naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ ya nyeh ̭ laˇ ta loˇ. 53 Naw ma ̭ nehˬ-ehˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ yawˬ nah na lu ̭ ngaˇ jawˇ lu ̭ ngeh, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ nyeh ̭-a. Ehˇ kaw ̭, yaw zahˇ-euˬ baoˬ uˆ lahˇ-eu aˇ yamˬ heu yamˬ, naw ma ̭ heu lo ̭-ehˇ mˇ-eu g'aˇ duˬ tsaˬ dui dui-eu aˇ yamˬ meh." 54 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬ suˇ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. Beˬtuˆluˆ-aˬ, naˇ k'ah paw ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ cah-awˇ caw teh lu ̭-eu meh. 55 Kmˇ cehˇ gawˬ lahˇ taˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu pu ka g'ahˇ ceh aˬ yaw ̭ ma ̭ miˬ dzaˬ baw do ̭-awˇ nuiˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ k'aw ̭, ga dzuˇ leˇ-euˬ meh. 56 Aˬ yaw ̭ miˬ dzaˬ bya gaˇ nuiˇ lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ haw tsoˆ taˬ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ jiˇ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ tsawˇ haˬ meh." 57 Ehˇ k'aw ̭, Beˬtuˆluˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬ buˇ-oˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ nya nya." 58 Tiˬ k'ehˬ paˇ keuˆ laˇ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ haw siˬ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ g'eh aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ meh." Ehˇ k'aw ̭, Beˬtuˆluˆ paˇ pyehˇ-eu, "Mawˬ cawˬ-oˇ, ngaˇ maˬ ngeuˇ." 59 Naˬ liˬ tiˬ la ̭ ehˇ g'aˬ ni paˇ kaˇ-iˇ ngeh, tiˬ g'aˬ paˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ Yeˬ suˇ nehˬ-ehˇ jawˇ euˬ yaw duˬ baw meh. Aˬ jeˬ miˇ ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ meh." 60 Ehˇ kaw ̭, Beˬtuˆluˆ pyehˇ-eu, " Mawˬ cawˬ-oˇ, nawˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ teu ngaˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ siˬ nya nya." Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-eu maˬ dah ni, ya poeˇ doeˇ doˆ laˇ-euˬmeh. 61 K'oeˇ ngeh, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ zeuˆ pyawˇ le ̭-awˇ, Beˬtuˆluˆ-ahˇ haw-euˬ meh. "Nymˇ ci ̭ ya poeˇ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ smˬ poˆ keu ni nawˇ pyehˇ teh ̭-a" lehˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ Beˬtuˆluˆ noeˬ doˆ leˇ-euˬ meh. 62 K'oeˇ naˇ, Beˬtuˆluˆ doˆ-iˇ-awˇ, ngoeˇ dui dui- euˬ meh. 63 Yeˬ suˇ-ahˇ nyeh ̭-awˇ lo ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ naˬ g'a naˬ g'a-ehˇ diˬ-euˬ meh. 64 K'oeˇ naˇ aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ nuiˆ ka ̭ kaˬ nehˬ-awˇ, "Nawˇ Miˬ yehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah nya-eu jeˬ maˇ-iˬ, nawˬ-ahˇ naˬ tehˆ tehˆ-euˬ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ ehˇ haw sheˇ " lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 65 K'oeˇ naˇ, aˬ yawˬ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ g'awˬ mya jeˬ ehˇ niˇ g'a nehˬ-euˬ meh. 66 Uˬ bya bya laˇ ngeh, tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ tiˬ gaˇ uiˬ leˇ-awˇ, Yeˬ suˇ-ahˇ Ba ̭ dzah -euˬ mehˬ shi bi sheuˬ la ̭-euˬ meh. 67 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ Ka li ngeuˇ ma loˇ lehˇ, nga ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ." Yeˬ suˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ ehˇ k'aw ̭ naw ma ̭ maˬ jah-aˇ. 68 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ paˇ naˇ haˬ k'aw ̭, naw ma ̭ maˬ ehˇ k'o ̭ nehˬ la ̭-aˇ. 69 Ehˇ kaw ̭, aˬ kaˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Baoˬhuiˬ-eu Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw ya nuiˇ teh ̭-aˬ." 70 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngeuˇ te loˇ." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Ngeuˇ meh lehˇ naw ma ̭ ehˇ ngaˇ tawˇ." 71 K'oeˇ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "A dui ma ̭ saˇ kiˇ yawˬ-awˇ yawˬ maˬ paˇ loˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ k'aˬ meh-ahˇ ngehˬ doˆ la ̭-euˬ dawˬ aˬ dui gaˬ duˬ-euˬ ma."

Luˇka 23

1 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ baˬ ma ̭ puˇ jeˬ-ehˇ tuˇ laˇ jiˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ iˬ baˇ poˆ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ nga ma ̭-euˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ gaˇ ma sheuˬ bahˬ-awˇ, sahˬ paˬ Gehˇsaˬ-ahˇ kawˬ taˬ doˆ nehˬ lehˇ nga ma ̭-ahˇ laˆ tsoeˬ-eu uˬ ta ̭, yawˬ haˇ yawˬ ha Ka li lehˇ kuˇ-eu sahˬ paˬ ma lehˇ ehˇ-eu nga ma ̭ mawˇ-euˬ ma." 3 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Nawˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ ngeuˇ ma loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ lu ̭ ngaˇ tawˇ." 4 K'oeˇ naˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ sahˬ paˬ Piˇla ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ lehˬ-eu ca-eu ngaˇ maˬ mawˇ-aˬ." 5 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ yaw lehˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ yaw k'aˆ-ehˇ paˇ leh jeh laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ k'ahˬ lah ni miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ luiˬ g'a laˇ ni aˬ yaw ̭ mehˬ lu ̭ tsoˆ lu ̭-eu meh. Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ mehˬ dahˬ beh-awˇ, nymˬ-mˇ heu gaˇ mehˬ keuˆ laˇ-euˬ meh." 6 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ ya gaˬ ngeh, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ-a loˇ" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 7 Yeˬsuˇ-aˬ, sahˬ paˬ Heˬloˆ uˆ lahˇ-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ sahˬ paˬ Piˇlaˆ ya siˬ ngeh, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ laˇ taˬ-awˇ jawˇ-eu sahˬ paˬ Heˬloˆ jawˇ gaˇ bi sheuˬ g'eh-euˬ meh. 8 Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ ngeh, Heˬloˆ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ ya gaˬ haw-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ maw ̭-eu meh. Yeˬsuˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ la ̭ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a lehˇ aˬ yaw ̭ noeˬ tmˬ taˬ-euˬ meh. 9 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ dawˬ g'awˬ mya dawˬ naˇ haˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ ngehˬ k'o ̭ nehˬ-a. 10 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ mehˬ hu paw yaw ̭ leˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ iˬ baˇ poˆ-eu dawˬ yaw k'aˆ-ehˇ ngehˬ-euˬ meh. 11 Heˬloˆ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ yehˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-awˇ naˬ g'a-euˬ meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ g'aˬ ngeh, sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ dm-eu muiˬ dui dui-eu mehˬ tsoeˬ bi dm-awˇ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ bi sheuˬ k'o ̭ g'eh-euˬ meh. 12 K'oeˇ ngeh nah, sahˬ paˬ Heˬloˆ hawˇ-eu sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ nya ̭ g'oeˇ leˇ-euˬ meh. Dzeuˇ laˇ ngeh aˬ yaw ̭ nya ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ muiˇ-euˬ meh. 13 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ hawˇ-eu, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ neh kuˇ uiˬ-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ gaˇ ma sheuˬ bahˬ-euˬ meh lehˇ naw ma ̭ ehˇ-awˇ ngaˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. Naw ma ̭-euˬ mehˬ shi aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ naˇ haˬ-awˇ pyehˆ tseˇ haw ngeh, naw ma ̭ ehˇ-eu lo ̭-ehˇ lehˬ-eu ca-eu ngaˇ maˬ mawˇ-aˬ. 15 Sahˬ paˬ Heˬ loˆ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ yaw lehˬ yaw ca maˬ poˆ mawˇ nya-eu miˇ neh, aˬ dui jawˇ gaˇ paˇ bi sheuˬ k'o ̭ ha le-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ shiˇ paˬ-ehˇ mˇ lehˬ taˬ-euˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a. 16 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ yahˬ caˆ neh bi jui ̭-awˇ pyehˬ nehˬ ma." 18 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ lah-ehˇ guˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-awˇ Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ doˆ nehˬ la ̭-awˬ." 19 Baˬlaˬbaˇ-aˬ, meuˬ la ̭ k'oeˇ miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ luiˬ g'a laˇ ni jahˇ-euˬ uˬ ta ̭, tsawˇ haˬ seh ̭-euˬ miˇ neh, tawˬ-ahˇ bi dawˆ taˬ-euˬ meh. 20 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ-aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ pyehˬ nehˬ maw ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ poˆ paˇ shaˇ-euˬ meh. 21 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ paˇ guˇ-eu, "La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ. La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ." 22 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ smˬ poˆ tiˬ poˆ paˇ shaˇ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ mˇ lehˬ mˇ ca-euˬ aˬ jeˬ jaˆ ta. Aˬ yaw ̭ ya shiˇ paˬ-ehˇ mˇ lehˬ taˬ-euˬ tiˬ jeˬ-iˬ ngaˇ maˬ ya mawˇ-aˬ. Aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ yahˬ caˆ neh bi jui ̭-awˇ pyehˬ nehˬ ma." 23 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˬ k'aˇ jaˆ-eu shaˇ shaˇ-ehˇ guˇ-eu miˇ neh, aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh aˬ yaw ̭ ma ̭ neh guˇ g'aˬ-euˬ meh. 24 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ geu ̭ maw ̭-eu lo ̭-ehˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ yaˇ k'aˬ daˇ tsehˆ nehˬ-euˬ meh. 25 Miˇ k'ahˬ zaˬ luiˬ g'a laˇ ni jahˇ-euˬ uˬ ta ̭, tsawˇ haˬ-ahˇ seh ̭-euˬ miˇ neh tawˬ-ahˇ bi nyeh ̭ uˇ taˬ-euˬ g'aˬ-ahˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ shaˇ-eu lo ̭-ehˇ pyehˬ doˆ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui noeˬ bi jahˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-euˬ meh. 26 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ sheuˬ g'eh lu ̭ ngeh, pu paw neh meuˬ-ahˇ laˇ lu ̭-eu Kuˇleˬniˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Siˇmoˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, la ̭ ya ̭ ba ̭ daˆ nehˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah bi cah-euˬ meh. 27 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma hawˇ-eu, Yeˬsuˇ g'aˇ duˬ noeˬ shaˬ-awˇ tsawˇ ngoeˇ ngoeˇ lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ deuˬ, Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu meh. 28 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ nahˇ g'o ̭ g'o ̭ haw-awˇ ehˇ-eu, "Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-euˬ zaˬ miˬ deuˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ tsawˇ ngoeˇ taˬ ngoeˇ. Naw ma ̭ g'aˇ duˬ hawˇ-eu naw ma ̭-euˬ zaˬ deuˬ g'aˇ duˬ tsawˇ ngoeˇ ngoeˇ-awˬ. 29 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, 'Maˬ baw aˬ ma hawˇ-eu aˬ nyiˇ maˬ pi haw-euˬ uˬ maˆ hawˇ-eu, zaˬ nahˬ neh tiˬ jawˇ-iˬ maˬ bi dawˇ haw-euˬ aˬ coeˇ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh' lehˇ ya ehˇ-eu aˇ nah keuˆ le lu ̭ meh. 30 K'oeˇ ngeh jawˇ, gawˬ jawˬ-ahˇ 'Nga ma ̭ k'oeˇ taˆ byaˆ tehˬ le ̭-awˬ' lehˇ ya ehˇ-awˇ, gawˬ duˇ-ahˇ 'Nga ma ̭ k'oeˇ taˆ pymˬ tehˬ le ̭-awˬ' lehˇ ya ehˇ gaˇ keuˆ teh ̭-a. 31 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˇ bawˇ yaw jmˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ heu naˆ ni jahˇ nehˬ naˇ, aˇ bawˇ yaw gui-ahˇ aˇ naˆ ni paˇ jahˇ nehˬ nmˇ." 32 Yaw haiˬ jeˬ mˇ-euˬ tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ ta ̭ seh ̭-eu lehˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 33 Uˬ duˬ k'mˬ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ le keuˆ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ-euˬ meh. Yaw haiˬ jeˬ mˇ bahˬ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ paw tiˬ g'aˬ, aˇ caˇ paw tiˬ g'aˬ lehˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ-euˬ meh. 34 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬda-oˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ siˬ nya-a." Aˬ yaw ̭ ma ̭ shehˆ tsaˬ tsaˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ tsoeˬ biˇ geu ̭-euˬ meh. 35 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni k'oeˇ gaˇ yaw ̭-awˇ haw lu ̭ ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˬ g'a naˬ g'a-ehˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ aˬ cawˬ-ahˇ ka k'o ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ neh Tseˇ doˆ-euˬ G'aˬ lehˇ ehˇ-eu Ka li ngeuˇ naˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha ka k'o ̭ lu ̭-uˇ." 36 Yehˇ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ niˇ g'a-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ le-awˇ, cehˇ myawˆ ni g'eh-eu aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ ciˬ nehˬ-awˇ ehˇ-eu, 37 "Nawˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ ngeuˇ naˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha ka k'o ̭-awˬ tawˇ." 38 Aˬ yaw ̭-euˬ k'oeˇ taˆ heu lo ̭-ehˇ bo ̭ myahˬ taˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ meh." 39 K'oeˇ gaˇ bi ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ yaw haiˬ k'oeˇ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu, "Nawˇ Ka li maˬ ngeuˇ loˇ. Yawˬ haˇ yawˬ ha ka k'o ̭-awˇ, nga nya ̭-ahˇ k'aw ̭ ka k'o ̭ nehˬ la ̭-awˬ tawˇ." 40 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ dehˬ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ Miˬyehˇ-ahˇ maˬ guˆ nya loˇ. Nawˇ g'eh aˬ yaw ̭ lo ̭-ehˇ bi seh ̭-eu g'aˇ duˬ bi daˇ tsehˆ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ te loˇ. 41 Aˇ nya ̭-aˬ, mˇ bahˬ-euˬ miˇ neh o ̭-eu geuˇ-eu lo ̭-ehˇ ya daˬ lu ̭-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ heu g'aˬ tiˬ jeˬ-iˬ mˇ bahˬ taˬ-euˬ maˬ jaˆ-a." 42 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Yeˬsuˇ-oˇ, nawˇ Sahˬ paˬ lo ̭-ehˇ za ̭ le ngeh, ngaˬ-ahˇ taˬ ngehˇ nehˬ la ̭." 43 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Iˬ nah nawˇ ngaˬ nehˬ-ehˇ Baˬlaˬdiˇsuˆ -ahˇ ya jawˇ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 44 Nah loˆ ceh laˇ ngeh neh dahˬ beh-awˇ, uˬ ci ̭ uˬ taw paw naˬ liˬ smˇ la ̭-ahˇ keuˆ ni, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ k'ahˬ lah-ehˇ zahˇ tsui ni jaˆ-eu meh. 45 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nahˇ ma yaw sheh ̭ maˬ bya ni naˬ leˇ-euˬ meh. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ taw taˬ-euˬ saˬ paˇ lawˆ kaˬ nyiˬ paˆ paˆ-iˇ-euˬ meh. 46 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ, "Aˬda-oˇ, ngaˬ-euˬ sa ̭ laˇ-ahˇ nawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-eu ma" lehˇ ehˇ-eu meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ guˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ sa ̭ tsehˆ leˇ-euˬ meh. 47 K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ, yehˇ k'oeˇ deuˬ k'oeˇ taˆ aˬ yui ̭ geu ̭-eu g'aˬ ya mawˇ ngeh, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ aˬ diˇ aˬ maˇ iˬ baˇ maˬ ahˇ law hawˇ ngaˬ" lehˇ ehˇ-eu eh. 48 K'oeˇ gaˇ haw laˇ-eu lehˇ k'aˇ uiˬ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, noeˬ shaˬ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ yawˬ ha-euˬ k'ahˬ-ahˇ teˇ teˇ-ehˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 49 Yeˬsuˇ-euˬ cawˬ deuˬ hawˇ-eu, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh la ̭-euˬ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ deuˬ, ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ yaw ̭-awˇ haw-euˬ meh. 50 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ meuˬ pyeu ̭-eu Aˬliˇma ̭tehˬ meuˬ-ahˇ, Yoˇsehˆ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ pyeu ̭-awˇ, Ba ̭dzah la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ meh. 51 Ehˇ k'aw ̭, Ba ̭dzah neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ daˇ tsehˆ-awˇ mˇ-euˬ gaˇ, aˬ yaw ̭ nui ma maˬ tsaˬ-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ keuˆ le gaˇ lo ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ meh. 52 Aˬ yaw ̭ sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ le-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ shaˇ leˇ-euˬ meh. 53 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ ba ̭ ka-awˇ, shawˇ jehˆ ni g'eh-eu saˬ paˇ neh mawˇ tawˆ tawˆ-awˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ ba ̭ pahˬ haw-euˬ, k'aˬ lo-ahˇ ta ̭ byoe-awˇ jahˇ taˬ-euˬ lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ ba ̭ pahˬ-iˇ-euˬ meh. 54 K'oeˇ ngeh nah-aˬ, Jawˇ nah g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ laˆ saˆ dah-eu aˇ nah pyeu ̭-awˇ, Jawˇ nah keuˆ le shaw-iˬ-eu meh. 55 Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh la ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ Yoˇsehˆ nehˬ-ehˇ iˇ-awˇ, lmˬ bymˇ hawˇ-eu Yeˬsuˇ-ahˇ k'oeˇ gaˇ aˬ joˆ-ehˇ ba ̭ pahˬ ya ̭-euˬ gaˇ mawˇ duˬ ya ̭-euˬ meh. 56 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ g'o ̭ leˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ laˆ saˆ-eu g'aˇ duˬ tsiˇ yaw saw g'awˬ mya jeˬ lehˬ hmˬ leˇ-euˬ meh. Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Jawˇ nah k'oeˇ nah-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˬ naˬ naˬ-euˬ meh.

Luˇka 24

1 Tiˬ jaw la ̭ k'oeˇ aˇ dahˬ beh-eu nah uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ tsiˇ yaw saw deuˬ yuˇ-awˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ ngeh, lmˬ bymˇ lo k'ahˬ-ahˇ ngawˬ tsoeˬ taˬ-euˬ k'aˬ lo k'oeˇ siˬ ngawˬ dzeh-awˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 3 Ehˇ k'aw ̭, la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ haw ngeh, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ maˬ jaˆ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ leˇ-awˇ jawˇ ngeh, yaw sheh ̭ bya-eu mehˬ tsoeˬ dm lu ̭-eu tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ dawˬ peh yaw ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˬ guˆ-iˇ-awˇ, baˬ ba miˇ tsa tuˆ ni awˆ byaˆ g'eh ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ shiˇ-euˬ deuˬ jawˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ poˆ le teˬ. 6 Aˬ yaw ̭ heu gaˇ maˬ paˇ jawˇ meh. Aˬ yaw ̭ g'o ̭ deh ̭ laˇ g'aˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ ngeh, naw ma ̭-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ gaˇ paˇ noeˬ poˆ haw sheˇ. 7 'Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ iˬ baˇ zaˬ deuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-awˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a' lehˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ." 8 K'oeˇ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ neh ehˇ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ noeˬ doˆ leˇ-euˬ meh. 9 K'oeˇ naˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ neh g'o ̭ leˇ-awˇ, G'aˬ k'ehˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ hawˇ-eu nui deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dzawˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 10 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ, Yoˇaˬnaˆ, Yaˬkoˆ-euˬ aˬ ma Maˬliˇ aˬ ha ma ̭ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ-eu zaˬ miˬ zaˬ nui deuˬ neh, G'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 11 Ehˇ k'aw ̭, maˬ ngeuˇ gaˇ ehˇ-eu nga lehˇ noeˬ-awˇ, G'aˬ k'ehˇdeuˬ maˬ jah-a. 12 Ehˇ k'aw ̭, Beˬtuˆluˆ tsawˬ tuˇ-awˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ cehˆ g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ awˆ k'o ̭-awˇ haw ngeh, mawˇ tawˆ saˬ paˇ teh ̭-ehˇ jaˆ ya ̭-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ zahˬ leˇ-awˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ ngeh nah-ahˇ, Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh-euˬ tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh shi ̭ laˇ byah ni kaˬ-eu Eˇmaw ̭ pu-ahˇ iˇ-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ nya ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ta ̭ seh ̭-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ ja ja-ehˇ iˇ lu ̭-eu meh. 15 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ja ja-ehˇ iˇ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ, tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ iˇ-euˬ meh. 16 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ myaˆ nuiˆ dehˬ kaˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ haw siˬ nya-a. 17 "Naw nya ̭ aˬ jeˬ gaˇ kawˆ ja ja-ehˇ cah te" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭ naˬ leˇ-awˇ, myaˆ pyawˬ nyoeˬ k'euˇ ni yaw ̭ lu ̭-eu meh. 18 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ la ̭ k'oeˇ, Gaˬloˇpaˇ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le-awˇ, nymˬ-mˇ heu myaˆ nah-ahˇ k'oeˇ gaˇ aˬ jeˬ pyeu ̭ ya ̭-euˬ gaˇ kawˆ maˬ siˬ nya-eu, nawˇ maˬ ngeuˇ aˬ suˇ g'aˬ jawˇ nga jeˇ." 19 Yeˬ suˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ gaˇ kawˆ-a." Aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ-eu. "Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ tawˇ. Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ hawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ mehˬ shi, mˇ-eu shaˇ-eu ngehˬ-eu tmˇ-eu baoˬ huiˬ dui dui-eu, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ meh. 20 Aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu lehˇ yaˇ k'aˬ bi daˇ tsehˆ-eu g'aˇ duˬ, nga ma ̭-euˬ piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ neh a dzeh nehˬ-awˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-ahˇ ka k'o ̭ teh ̭-a lehˇ nga ma ̭ jah-euˬ ma. K'oeˇ uˬ ta ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ dzeuˇ ya ̭-euˬ smˬ nah byah laˇ-euˬ meh. 22 K'oeˇ naˇ, nga ma ̭-euˬ aˇ muˇ-ahˇ ta ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ deuˬ nga ma ̭ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ paˇ ja-eu meh. Uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ lmˬ bymˇ-ahˇ iˇ-euˬ nga. 23 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ maˬ jaˆ gaˇ mawˇ ya ̭-awˇ, k'oeˇ naˇ, yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ paˇ mawˇ-awˇ, Yeˬsuˇ deh ̭ lu ̭ meh lehˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ meh lehˇ ja-eu meh. 24 Nga ma ̭-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ lmˬ bymˇ-ahˇ iˇ haw ngeh, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ deuˬ neh k'aˇ ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ jaˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ ya mawˇ-aˬ jeˇ." 25 K'oeˇ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Dawˇ ga-oˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ neh k'aˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ jah tuˆ le ̭-eu g'aˇ duˬ, aˇ naˆ naˆ-ehˇ ga-eu nya. 26 Ka li aˬ yaw ̭ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ nya ni, k'oeˇ deuˬ-ahˇ jeˬ huˬ ya daˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ." 27 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ja shaw nehˬ-euˬ meh. Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ k'aˇ ehˇ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, Moˇseˬ neh bo ̭-euˬ sahˬ bo ̭ deuˬ-ahˇ neh dahˬ beh-awˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngeh dah-eu deuˬ neh bo ̭-euˬ sahˬ bo ̭ deuˬ-ahˇ keuˆ ni, aˬ yaw ̭ nya ̭ g'oˆ shaw nya ni Yeˬsuˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. 28 Aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ lu ̭-eu pu k'oeˇ pu-euˬ pu dzeˇ iˇ keuˆ ngeh, Yeˬsuˇ-aˬ, mehˬ hu paw paˇ iˇ-eu lehˇ g'eh-eu meh. 29 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nya ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ g'eu tehˬ-awˇ, "Nga nya ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ ya ̭-awˬ. Uˬ ci ̭ ci ̭ le-awˇ zahˇ le shaw-iˬ ngaˇ." lehˇ ehˇ-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ nya ̭ nehˬ-ehˇ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-awˇ ya ̭-euˬ meh. 30 Aˬ yaw ̭ nya ̭ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ leˇ ngeh, aˬ yaw ̭ kaˬ muˇ yuˇ-awˇ dawˬ ngehˬ g'eh nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, ngawˬ pyehˬ-awˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ biˇ nehˬ-euˬ meh. 31 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ myaˆ nuiˆ pah laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ haw siˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ ni byoˆ-iˇ-euˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ nya ̭ yaw kaˬ ehˇ-eu, "Gaˇ pehˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ aˇ nya ̭-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ laˇ-awˇ Jaˇli ̭ gaˇ kawˆ ja mehˬ nehˬ la ̭ ngeh, nui ma la ̭ k'oeˇ miˬ dzaˬ do ̭-eu lo ̭-ehˇ g'eh law miˇ-a ehˇ lawˬ." 33 Aˬ yaw ̭ nya ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ tsawˬ tuˇ-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. Zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ hawˇ-eu nui deuˬ uiˬ leˇ taˬ-awˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 34 "Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ yaw duˬ baw meh. Aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ Siˇmoˬ-ahˇ bi mawˇ le-euˬ meh" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ lu ̭-eu meh. 35 K'oeˇ ngeh, gaˇ pehˇ-ahˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, kaˬ muˇ ngawˬ pyehˬ ngeh hawˇ-eu aˬ yaw ̭ nya ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ haw siˬ-euˬ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ dzawˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 36 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ja lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g'ahˇ ceh yaw ̭ le-awˇ, "Naw ma ̭ k'oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ jaˆ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 37 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ leˇ-awˇ, tsawˬ guˆ-iˇ-eu la ̭ k'oeˇ, yaw sahˇ mawˇ le-euˬ nga lehˇ noeˬ-euˬ meh. 38 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ nui ma suˬ saˬ-awˇ tsawˬ toeˬ tsawˬ daˆ-ehˇ noeˬ lu ̭ te. 39 Ngaˬ-euˬ aˬ kuiˇ aˬ la ̭-ahˇ haw sheˇ. Maˇ maˇ ni ngaˇ ma. Ngaˬ-ahˇ toeˬ haw sawˆ haw-awˇ, haw duˬ sheˇ. Yaw sahˇ ngeuˇ lawˬ naˇ, heu lo ̭-ehˇ shaˬ yoeˬ hawˇ-eu shaˬ jiˇ maˬ baw-aˇ." 40 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ kuiˇ aˬ la ̭ bi haw-euˬ meh. 41 Aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ leˇ-awˇ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui k'aw ̭, maˬ jah duˬ nya-ehˇ shaˬ lu ̭-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, "Dzaˬ-eu tiˬ jeˬ paˬ maˬ jaˆ loˇ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ-euˬ meh. 42 Aˬyaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˬ sha tehˬ ba-euˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 43 Aˬ yaw ̭ yuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ shi dzaˬ-euˬ meh. 44 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh bo ̭ taˬ-euˬ sahˬ bo ̭ deuˬ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, Ja ceuˬ-eu sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ bo ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, heu lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-awˇ ya byah laˇ meh lehˇ, ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ ngeh neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ ma." 45 K'oeˇ ngeh, Jaˇ li ̭-ahˇ g'oˆ shaw nya ni, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma-ahˇ aˬ yaw ̭ pah nehˬ-euˬ meh. 46 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. Ka li-aˬ, seh ̭ gaˇ ya daˬ-awˇ, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ neh paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a. 47 K'oeˇ naˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh dahˬ beh-awˇ, tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ iˬ baˇ noeˬ poˆ-eu gaˇ kawˆ hawˇ-eu, Miˬyehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ ya mehˬ nehˬ-iˇ meh lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 48 Naw ma ̭-aˬ, gaˇ kawˆ heu g'aˇ duˬ saˇ kiˇ ya kamˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ meh. 49 Ngaˬ Da neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ taˬ-euˬ saˇ jaˇ dawˬ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ paˇ bi ̭-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, mˬ taˆ-euˬ baoˬ naw ma ̭ k'oeˇ taˆ maˬ keuˆ le k'oeˇ keuˆ ni, meuˬ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ ya dawˬ tawˬ meh." 50 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Beˬtaˬniˇ pu dawˬ peh keuˆ ni sheuˬ keuˆ g'eh-awˇ, aˬ la ̭ ba ̭ diˇ-awˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dawˬ ngehˬ g'eh nehˬ-euˬ meh. 51 Aˬ yaw ̭ dawˬ ngehˬ g'eh nehˬ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'awˬ-iˇ-awˇ, mˬ k'oeˇ taˆ bi sheuˬ daˆ k'o ̭ le ̭-euˬ meh. 52 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ uˬ duˬ tahˬ ya ̭-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 53 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ teh ̭-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ ja ceuˬ-ehˇ jawˇ-euˬ meh.

Yoˇhaˬ 1

1 Mˬ hawˇ-eu miˇ maˬ seu le mi naˆ-ehˇ, Dawˬ jawˇ-euˬ meh. Dawˬ k'oeˇ Miˬyehˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ meh. Dawˬ k'oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ pyeu ̭-eu meh. 2 Aˇ dahˬ beh ngeh neh, Dawˬ k'oeˇ Miˬyehˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ meh. 3 K'aˇ jawˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ g'oe-awˇ beh taˬ-euˬ meh. K'aˇ beh taˬ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆlu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ g'oe ni beh taˬ-euˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a. 4 Aˬ yaw ̭-aˬ, deh ̭-eu jeˬ doˆ le duˬ pyeu ̭-awˇ, deh ̭-eu jeˬ k'oeˇ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ g'aˇ duˬ yaw sheh ̭ pyeu ̭-eu meh. 5 Yaw sheh ̭ k'oeˇ yaw zahˇ la ̭ k'oeˇ bya le-awˇ, yaw zahˇ k'oeˇ yaw sheh ̭-ahˇ maˬ g'aˬ leˇ-a. 6 Yoˇhaˬ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ Miˬyehˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh. 7 Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ya gaˬ-awˇ jah laˇ ni, yaw sheh ̭ k'oeˇ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ saˇ kiˇ kamˬ le-euˬ meh. 8 Aˬ yaw ̭-aˬ, yaw sheh ̭ k'oeˇ maˬ ngeuˇ-a. Yaw sheh ̭ k'oeˇ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ le-euˬ teh ̭ meh. 9 Yaw sheh ̭ k'oeˇ-aˬ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ oe-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ bya nehˬ le-euˬ maˇ maˇ ni g'eh-eu yaw sheh ̭ meh. 10 Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ g'oe-awˇ beh taˬ-euˬ miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ, aˬ yaw ̭ jawˇ lu ̭ meh. Ehˇ k'aw ̭, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ nya-a. 11 Aˬ yaw ̭-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ oe-euˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭-a. 12 Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ha geu ̭-awˇ jah-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ bi pyeu ̭ laˇ-eu a kawˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ bi ̭-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Miˬyehˇ-euˬ zaˬ pyeu ̭ laˇ-eu k'oeˇ-aˬ, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ aˬ da o neh deh ̭ le-awˇ aˬ da-euˬ zaˬ deuˬ pyeu ̭ gaˇ maˬ duˇ-a. Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ tiˬ jeˬ meh. 14 Dawˬ k'oeˇ tsawˇ haˬ zaˬ pyeu ̭ le-awˇ, g'awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ hawˇ-eu saˇ jaˇ zi ̭-eu jeˬ tiˬ byah ni ahˇ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ dui nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ meh. Aˬda-euˬ Zaˬmaˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ aˬ dui mawˇ-euˬ ma. 15 Aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ Yoˇhaˬ saˇ kiˇ kamˬ-awˇ ehˇ-eu, "'Ngaˬ-euˬ mehˬ nah oe lu ̭-eu g'aˬ ngaˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu mahˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ maˬ deh ̭ le mi naˆ-ehˇ aˬ yaw ̭ jawˇ lu ̭-eu meh' lehˇ ngaˬ neh ehˇ-euˬ k'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu ma." 16 Aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ tiˬ byah ni ahˇ-awˇ, aˬ dui-ahˇ guiˬ lahˬ tiˬ jeˬ saˇ-iˬ tiˬ jeˬ bi ̭ la ̭ lu ̭-eu meh. 17 Miˬyehˇ aˬ dui-ahˇ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ bi ̭ la ̭ ngeh, Moˇseˬ-ahˇ g'oe-awˇ bi ̭ la ̭-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ aˬ dui-ahˇ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ hawˇ-eu saˇ jaˇ zi ̭-eu jeˬ pah mehˬ la ̭ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ g'oe-awˇ pah mehˬ la ̭-euˬ meh. 18 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ Miˬyehˇ-ahˇ maˬ mawˇ haw-aˬ. Aˬda-euˬ bawˇ k'ahˇ-ahˇ nuiˇ-eu Zaˬmaˇ tiˬ g'aˬ teh ̭ neh, Miˬyehˇ aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ pah mehˬ le-euˬ meh. 19 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ neh, piˇ ma deuˬ hawˇ-eu Leˬbiˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ k'ehˇ g'eh-awˇ, "Nawˇ aˬ suˇ g'aˬ te" lehˇ bi naˇ haˬ-iˇ-euˬ meh. 20 Yoˇhaˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ za ̭ taˬ ni, bya cehˆ ni ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ Ka li maˬ ngeuˇ." 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, nawˇ aˬ suˇ g'aˬ te. Eˇliˇyaˆ te loˇ." Yoˇhaˬ ehˇ-eu, "Maˬ ngeuˇ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ te loˇ." Yoˇhaˬ ehˇ-eu, "Maˬ ngeuˇ." 22 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, nawˇ aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ nga ma ̭-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ. Nga ma ̭-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nga ma ̭ ya dzawˇ poˆ nehˬ leˇ meh. Nawˇ yawˬ haˇ yawˬ ha aˬ suˇ g'aˬ te lehˇ ehˇ nmˇ." 23 Yoˇhaˬ ehˇ-eu, "'SahˬpaˬMiˬyehˇ oe-eu g'aˇ duˬ gaˇ ma shaˇ dahˇ-awˬ' lehˇ, bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ guˇ teh ̭-a lehˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˆ neh ehˇ-euˬ k'oeˇ ngaˇ ma." 24 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, Paˬliˬsehˇ deuˬ neh k'ehˇ le ̭-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu meh. 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yoˇhaˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Nawˇ-aˬ, Ka li k'aw ̭ maˬ ngeuˇ, Eˇliˇyaˆ k'aw ̭ ma ̭ ngeuˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ k'aw ̭ maˬ ngeuˇ lehˇ ehˇ-eu jeˬ maˇ-iˬ, aˬ jeˬ miˇ neh aˬ cawˬ-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ te." 26 Yoˇhaˬ ehˇ-eu, "Ngaˇ-aˬ, iˇ cu ̭ neh iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ maˬ siˬ nya-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭ meh. 27 Aˬ yaw ̭ ngaˬ-euˬ mehˬ nah oe lu ̭ meh. Ngaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ sehˬ nawˆ aˇ caˆ puiˇ nehˬ-eu teh ̭-ehˇ k'aw ̭ maˬ geuˇ nya." 28 Yoˇhaˬ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ lu ̭-eu jawˇ duˬ pyeu ̭-eu Yawˇdaˬ lawˇ baˬ-euˬ nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw dzeˇ jaˆ-eu Beˬtaˬniˇ pu-ahˇ, Yoˇhaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 29 Yawˬ nah yawˬ, Yeˬsuˇ oe lu ̭ gaˇ Yoˇhaˬ mawˇ-awˇ ehˇ-eu, "Miˇ tsaˬ zaˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ pi dzeh le-euˬ Miˬyehˇ-euˬ yawˇ zaˬ-ahˇ haw sheˇ. 30 'Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ngaˬ-euˬ mehˬ nah oe lu ̭ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, ngaˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ maˬ deh ̭ le mi naˆ-ehˇ aˬ yaw ̭ jawˇ lu ̭ meh' lehˇ ngaˬ neh ehˇ-euˬ k'oeˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu ma. 31 Aˬ yaw ̭ aˬ suˇ g'aˬ-a lehˇ ngaˇ maˬ siˬ nya-aˬ. Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ siˬ duˬ laˇ nya ni, ngaˇ iˇ cu ̭ neh iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ le-euˬ ma." 32 K'oeˇ naˇ, Yoˇhaˬ heu lo ̭-ehˇ saˇ kiˇ kamˬ-eu meh. "Yaw sahˇ Miˬyehˇ k'aˬ k'oeˬ lo ̭-ehˇ mˬ k'oeˇ taˆ neh za ̭ le-awˇ, aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ jawˇ lu ̭-eu ngaˇ mawˇ-euˬ ma. 33 Ngaˇ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ nya-aˬ siˬ. Ehˇ k'aw ̭, iˇ cu ̭ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ le-eu lehˇ ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Miˬyehˇ ehˇ-eu, 'Yaw sahˇ Miˬyehˇ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ taˆ za ̭ le-awˇ jawˇ gaˇ nawˇ ya mawˇ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-euˬ g'aˬ meh' lehˇ ehˇ-eu meh. 34 K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ ngaˇ ya mawˇ g'aˬ-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ meh lehˇ saˇ kiˇ kamˬ-eu ma." 35 Yawˬ nah yawˬ keuˆ laˇ ngeh, Yoˇhaˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ nyiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ paˇ yaw ̭ lu ̭-eu meh. 36 Yeˬsuˇ oe lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, "Miˬyehˇ-euˬ Yawˇ zaˬ-ahˇ haw sheˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 37 Zaˬ lahˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ Yoˇhaˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ gaˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah iˇ-euˬ meh. 38 Yeˬsuˇ nahˇ g'o ̭ g'o ̭ haw-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah oe lu ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, "Naw nya ̭ aˬ jeˬ shaˇ caw te" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Laˬ biˇ-oˇ, nawˇ aˬ gaˇ jawˇ te" lehˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu meh. ('Laˬ biˇ' lehˇ ehˇ-eu-aˬ, 'saˬ laˬ' lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh.) 39 "Laˇ-awˇ haw laˇ-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.) K'oeˇ naˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ jawˇ duˬ-ahˇ ya mawˇ-awˇ, k'oeˇ ngeh nah k'oeˇ gaˇ jawˇ ci ̭-euˬ meh. 40 Tiˬ g'aˬ-aˬ, Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ-euˬ mehˇ nmˇ Aˬdehˬlehˬ meh. 41 Aˬ yaw ̭-euˬ mehˇ nmˇ Siˇmoˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ yaw kawˇ-ehˇ poˆ mawˇ-awˇ, "Nga nya ̭ Meˬsiˇyaˆ-ahˇ ya mawˇ g'aˬ-euˬ ma" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. ('Meˬsiˇyaˆ' hawˇ-eu 'Ka li' lehˇ ehˇ-eu tsawˇ myahˇ heu nyiˬ myahˇ dawˬ tsui ̭ tiˬ kawˆ meh.) 42 K'oeˇ naˇ, Siˇmoˬ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ sheuˬ g'eh-euˬ meh. Yeˬsuˇ Siˇmoˬ-ahˇ haw-awˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-aˬ, Yoˇhaˬ-euˬ aˬ li Siˇmoˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, nawˬ-ahˇ Geˬpaˇ lehˇ kuˇ teh ̭-a." lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. ('Geˬpaˇ' hawˇ-eu 'Beˬtuˆluˆ' lehˇ ehˇ-eu tsawˇ myahˇ heu nyiˬ myahˇ dawˬ tsui ̭ duˇ leˇ-awˇ, 'K'aˬ lo' lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 43 Yawˬ nah yawˬ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ-eu lehˇ Yeˬsuˇ noeˬ tsehˆ-euˬ meh. Piˇliˇpuˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ mawˇ-awˇ, "Ngaˬ nehˬ-ehˇ oe-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 44 (Piˇliˇpuˆ-aˬ, Aˬdehˬlehˬ hawˇ-eu Beˬtuˆluˆ aˬ nya ̭ nmˇ jawˇ-eu Behˬdzeˇdaˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu meh.) 45 Naˬdaˬneˬlaˇ-ahˇ Piˇluˇpuˆ mawˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Moˇseˬ neh bo ̭-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ hawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-euˬ sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ nga ma ̭ mawˇ-euˬ ma. Aˬ yaw ̭-aˬ, Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yoˇsehˆ-euˬ aˬ li meh." 46 Naˬdaˬneˬlaˇ ehˇ-eu, "Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu jeˬ mˇ doˆ la ̭ nya-eu tsawˇ haˬ jawˇ teh ̭-a loˇ." Piˇliˇpuˆ ehˇ-eu, "Haw laˇ-awˬ tawˇ." 47 Naˬdaˬneˬlaˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ lu ̭-eu ya mawˇ ngeh, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Maˇ maˇ ni g'eh-eu Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ laˇ ngaˇ. Aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu jeˬ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ ahˇ-a." 48 Naˬdaˬneˬlaˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ngaˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ siˬ nya te." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Piˇliˇpuˆ nawˬ-ahˇ maˬ kuˇ le mi naˆ-ehˇ, nawˇ siˬ guˬ aˇ bawˇ dawˬ pehˬ-ahˇ nuiˇ lu ̭ ngeh neh nawˬ-ahˇ ngaˇ mawˇ-euˬ ma." 49 Naˬdaˬneˬlaˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬ maˇ ngaˇ. Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-euˬ Sahˬ paˬ ngaˇ." 50 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ siˬ guˬ aˇ bawˇ dawˬ pehˬ-ahˇ jawˇ ngeh neh nawˬ-ahˇ ngaˇ mawˇ-euˬ ma lehˇ ngaˇ ehˇ-eu miˇ neh jah te loˇ. Heu naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu gaˇ kawˆ deuˬ-ahˇ nawˇ ya mawˇ teh ̭-a." 51 K'oeˇ naˇ, aˬ ha ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Mˬ pah le-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬ maˇ k'oeˇ taˆ tsawˬ toeˬ tsawˬ daˆ-ehˇ yaˇ gaˇ gaˇ taw ̭ le gaˇ naw ma ̭ ya mawˇ teh ̭-a."

Yoˇhaˬ 2

1 Smˬ nah byah laˇ ngeh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Gaˬnaˬ meuˬ-ahˇ oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ jaˆ-eu meh. Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma k'aw ̭ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. 2 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, oeˇ mˇ baˇ gaˇ kuˇ taˬ-euˬ meh. 3 Aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ k'aˇ jaˆ-eu dawˇ jiˇ shaw-euˬ miˇ neh, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ ha ma ̭ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ maˬ paˇ jaˆ ngaˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ ma nawˇ ngaˬ-ahˇ heu loˇ nga, k'oeˇ loˇ nga lehˇ maˬ ehˇ ni jawˇ sheˇ. Ngaˬ-euˬ aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ-aˬ siˬ." 5 K'oeˇ ngeh, "Ngaˬ li k'aˇ ehˇ-eu lo ̭-ehˇ mˇ-awˬ" lehˇ, zaˬ k'aˆ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma ehˇ nehˬ-euˬ meh. 6 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ iˇ cu ̭ ya dzui ̭ shawˇ-eu zahˇ jaˆ-eu meh. K'oeˇ-euˬ g'aˇ duˬ iˇ cu ̭ k'aw ̭ ahˇ-eu k'aˬ lo ciˬ cuˇ ko ̭ siˬ k'oeˇ gaˇ bi jaˆ-euˬ meh. K'aˬ lo ciˬ cuˇ k'oeˇ tiˬ siˬ-euˬ iˇ cu ̭ ngaˬ keuˆ ko ̭ keuˆ ehˇ g'aˬ ni deˇ leˇ-eu meh. 7 "Ciˬ cuˇ teu deuˬ-ahˇ iˇ cu ̭ k'aw ̭ ahˇ-awˬ" lehˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ ngeh, bi lehˬ lehˬ ni k'aw ̭ byah jiˇ-euˬ meh. 8 K'oeˇ naˇ, "Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, ciˬ cuˇ teu deuˬ-ahˇ k'aw ̭ dahˬ taˬ-euˬ iˇ cu ̭ paˇ kuˬ doˆ-awˇ, aˬ jaˇ mˇ gaˇ haw-eu aˬ yui ̭ g'aˬ-ahˇ ciˬ ha nehˬ-iˇ-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ ciˬ ha nehˬ-iˇ-euˬ meh. 9 Yeˬsuˇ neh aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ bi pyeu ̭-iˇ-euˬ iˇ cu ̭ k'oeˇ-ahˇ, aˬ jaˇ mˇ-eu aˬ yui ̭ g'aˬ kuiˇ haw-euˬ meh. Aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ k'oeˇ aˬ gaˇ neh oe-euˬ aˬ yaw ̭ maˬ siˬ nya-a. (Iˇ cu ̭ kuˬ doˆ le ̭-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ teh ̭-ehˇ siˬ nya-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, miˬ zaˬ sheuˬ-eu g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ kuˇ-awˇ, 10 heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ cawˬ-aˬ, kuiˇ dzehˬ-eu aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ jeˬ huˬ k'aˇ nehˬ-awˇ, daˬ yah deuˬ dawˇ dehˆ la ̭ jawˬ-ehˇ byawˬ dzehˬ-eu aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ k'aˇ nehˬ nmˇ. Nawˇ beu kuiˇ dzehˬ-eu aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ nymˬ-mˇ keuˆ ni maˬ k'aˇ nehˬ-ehˇ bi jaˆ-euˬ law hawˇ ngaˬ tawˇ." 11 Yeˬsuˇ-aˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Gaˬnaˬ meuˬ-ahˇ k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu yaw beh hmˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ mehˬ nehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ pah mehˬ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ jah laˇ-euˬ meh. 12 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma, aˬ yaw ̭-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ, Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ iˇ-awˇ, nah kaˬ nah jawˇ byah ni g'aˬ naˬ naˬ-euˬ meh. 13 Baˬ saˬ kaˬ bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ yamˬ dawˬ peh peh laˇ-euˬ miˇ neh, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ le-euˬ meh. 14 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ lahˇ la ̭ k'oeˇ, mawˇ neˇ, yawˇ hawˇ-eu yaˇ miˇ k'aˬ k'oeˬ ahˬ-eu deuˬ hawˇ-eu pyuˇ dawˬ paˇ-eu deuˬ ka ̭ g'a lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 15 Yeˬsuˇ aˇ caˆ caˆ zaˬ deuˬ nyeh ̭ bawˆ-awˇ tmˬ tehˬ-awˇ, jeˬ zaˬ-ahˇ jui ̭-eu aˇ caˆ jahˇ-euˬ meh. Yawˇ deuˬ maˬ ehˇ, mawˇ neˇ deuˬ maˬ ehˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ k'aˇ jawˇ-eu jeˬ zaˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ teh doˆ jiˇ-euˬ meh. Pyuˇ dawˬ paˇ nehˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ hawˬ jeh ngawˬ coˬ nehˬ-awˇ, pyuˇ bi yoeˇ k'aˇ jiˇ-euˬ meh. 16 Yaˇ miˇ k'aˬ k'oeˬ ahˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, "Yaˇ miˇ k'aˬ k'oeˬ teu deuˬ yuˇ doˆ g'eh-awˬ. Ngaˬ Da-euˬ nymˇ-ahˇ lehˆ ju ̭-eu nymˇ taˬ paˇ bi pyeu ̭" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 17 K'oeˇ ngeh, "Miˬyehˇ-oˇ, nawˬ-euˬ nymˇ-ahˇ ngaˇ gaˬ-eu ngaˬ-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ miˬ dzaˬ do ̭ gaˇ duˇ miˇ-a" lehˇ Jaˇ li ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ k'oeˇ tsahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ noeˬ doˆ leˇ-euˬ meh. 18 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ teu lo ̭-ehˇ jahˇ nya-eu a kawˬ-aˬ jaˆ-eu nga ma ̭ ya siˬ duˬ ni, k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu bi siˬ bi mawˇ-eu aˬ geu jeˬ nga ma ̭-ahˇ jahˇ mehˬ-eu g'eh te." 19 Yeˬsuˇ eh-eu, "Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma heu pyaˆ dzeh jiˇ-awˬ. Smˬ nah la ̭ k'oeˇ ngaˇ paˇ tsoˆ g'aˬ nya ma." 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Smˬ nah teh ̭-ehˇ nawˇ tsoˆ g'aˬ nya ma lehˇ la. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma heu tsoˆ g'aˬ-eu g'aˇ duˬ smˬ tseˇ ko ̭ k'o ̭ ga-euˬ nawˇ siˬ nya ma loˇ." 21 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ maw ̭-eu Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma k'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. etl 22 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ shiˇ-awˇ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭ neh ehˇ-euˬ dawˬ heu dawˬ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ paˇ noeˬ doˆ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh jawˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k'oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ hawˇ-eu, Yeˬsuˇ neh ehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah-euˬ meh. 23 Baˬ saˬ kaˬ bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ yamˬ la ̭ k'oeˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭ neh mˇ-euˬ k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu bi siˬ bi mawˇ-eu jeˬ-ahˇ aˬ cawˬ ya mawˇ-awˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭-ahˇ jah laˇ-euˬ meh. 24 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ maˬ a nehˬ peuˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ siˬ nya-eu meh. 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭-ahˇ ja mehˬ-eu maˬ loˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ meh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ-euˬ nui ma-ahˇ aˬ yaw ̭ siˬ nya-eu meh.

Yoˇhaˬ 3

1 Niˇgawˇdeˬ lehˇ myahˇ-euˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Paˬ liˬ sehˇ aˇ muˇ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ meh. 2 Tiˬ miˇ-aˬ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ le-awˇ, heu loˬ-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ-aˬ Miˬyehˇ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ saˬ laˬ tiˬ g'aˬ meh lehˇ nga ma ̭ siˬ nya ma. Miˬyehˇ aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ maˬ jawˇ naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ nawˬ neh mˇ-euˬ k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu heu jeˬ maˬ mˇ mehˬ nya-aˇ." 3 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ nyiˬ poˆ tiˬ poˆ maˬ deh ̭ paˇ naˇ, Miˬyehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ maˬ ya mawˇ-aˇ." 4 Niˇgawˇdeˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ k'aˆ aˬ da tiˬ g'aˬ nyiˬ poˆ tiˬ poˆ aˬ joˆ-ehˇ paˇ deh ̭ paˇ nya nmˇ. Yawˬ ha aˬ ma-euˬ uˬ maˆ la ̭ k'oeˇ paˇ uˇ poˆ leˇ-awˇ, nyiˬ poˆ tiˬ poˆ paˇ deh ̭ doˆ le nya teh ̭-a loˇ." 5 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ hawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k'oeˇ maˬ deh ̭ le-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, Miˬyehˇ Miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ maˬ ya uˇ leˇ-a. 6 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-euˬ shiˬ shaˬ jiˇ g'awˇ mawˇ-aˬ, aˬ da aˬ ma baˬ da neh deh ̭ le-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu yaw sahˇ-aˬ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ baˬ da neh deh ̭ le-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 7 Nyiˬ poˆ tiˬ poˆ paˇ ya deh ̭ paˇ meh lehˇ nawˬ-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu baˬ da neh taˬ zahˬ leˇ. 8 Jaˬ lehˇ-aˬ, yawˬ ha k'aˇ baw maw ̭-eu paw baw g'eh-eu meh. Jaˬ lehˇ baw-eu teˇ saˇ-ahˇ nawˇ gaˬ nya k'aw ̭, aˬ gaˇ neh oe-awˇ aˬ geu paw iˇ-eu nawˇ maˬ siˬ nya-a. Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k'oeˇ deh ̭ le-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ k'oeˇ gaˇ duˇ-eu meh." 9 Niˇgawˇdeˬ ehˇ-eu, "Teu lo ̭-ehˇ aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ nya ta." 10 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ saˬ laˬ yaw huiˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu k'aw ̭, ngaˇ ehˇ gaˇ aˬ joˆ-ehˇ maˬ g'oˆ shaw nya-eu nya. 11 Ngaˇ nawˬ-ahˇ aˬ diˇ aˬ maˇ ngeuˇ-eu jeˬ ehˇ nehˬ lu ̭-eu ma. Nga ma ̭ ya siˬ-euˬ jeˬ ja mehˬ-awˇ, nga ma ̭ ya mawˇ-euˬ jeˬ dzawˇ mehˬ-eu k'aw ̭, naw ma ̭ tiˬ g'aˬ-iˬ nga ma ̭ neh ehˇ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭ maw ̭-a. 12 Miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ pyeu ̭ lu ̭-eu gaˇ kawˆ deuˬ ngaˇ ja mehˬ gaˇ naw ma ̭ maˬ jah-eu-aˬ, mˬ k'oeˇ taˆ pyeu ̭ lu ̭-eu gaˇ kawˆ deuˬ ngaˇ ja mehˬ gaˇ naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ paˇ jah coeˇ nmˇ. 13 Mˬ k'oeˇ taˆ neh za ̭ ka le-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ maˬ ngeuˇ naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ mˬ k'oeˇ taˆ maˬ le keuˆ haw-aˬ." 14 Moˇseˬ neh bawˇ tsahˬ-ahˇ guiˬ shuiˇ aˇ lawˇ mawˇ kawˇ k'oeˇ kawˇ ka tuˇ-euˬ lo ̭-ehˇ, Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ aˬ cawˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ka tuˇ teh ̭-a. 15 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 16 Miˬyehˇ miˇ tsaˬ zaˬ-ahˇ gaˬ dui dui-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ Zaˬmaˇ tiˬ g'aˬ teh ̭ k'aw ̭ bi ̭ nehˬ le ̭-euˬ meh. Zaˬmaˇ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ maˬ ya cawˆ-iˇ-eu uˬ ta ̭, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za-eu meh. 17 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ k'oeˇ-aˬ, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ bi daˇ-eu g'aˇ duˬ maˬ ngeuˇ-a. Bi ka k'o ̭-eu g'aˇ duˬ meh. 18 Zaˬmaˇ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yaˇ k'aˬ daˇ gaˇ maˬ ya daˬ-a. Ehˇ k'aw ̭, maˬ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ maˬ jah-eu k'oeˇ baˬ da neh, nymˬ-mˇ mi naˆ-ehˇ yaˇ k'aˬ daˇ tsehˆ taˬ-euˬ gaˇ ya daˬ lu ̭ meh. 19 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu k'oeˇ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Yaw sheh ̭ k'oeˇ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ oe-euˬ k'aw ̭, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ yaw sheh ̭-ahˇ naˆ maˬ tseˇ yaw zahˇ-ahˇ gaˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw haiˬ jeˬ mˇ-eu meh. 20 Yaw haiˬ jeˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yaw sheh ̭-ahˇ bye-awˇ, yaw sheh ̭ jaˆ gaˇ maˬ laˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ neh mˇ-euˬ yaw haiˬ jeˬ-ahˇ aˬ cawˬ mawˇ gaˇ guˆ-eu meh. 21 Ehˇ k'aw ̭, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ neh mˇ-euˬ jeˬ Miˬyehˇ nui k'ahˇ shiˇ-eu jeˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ yaw sheh ̭ la ̭ k'oeˇ bya cehˆ ni bi doˆ laˇ-eu g'aˇ duˬ, yaw sheh ̭ jaˆ gaˇ laˇ-eu meh. 22 K'oeˇ naˇ Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ k'oeˇ gaˇ heu myaˆ jaw jawˇ-awˇ, aˬ cawˬ-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-euˬ meh. 23 Yoˇhaˬ k'aw ̭, Saˬliˬ meuˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ maˬ kaˬ-eu Eˇnoˬ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ lu ̭-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ iˇ cu ̭ yaw yeh ̭ meh. Aˬ cawˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ iˇ iˇ-ehˇ, aˬ yaw ̭ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-eu meh. 24 (K'oeˇ-aˬ, Yoˇhaˬ-ahˇ pa ̭ kuˆ la ̭ k'oeˇ maˬ nyeh ̭ ahˇ mi naˆ-ehˇ meh.) 25 Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ paˆ na deuˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ nehˬ-ehˇ, g'awˇ mawˇ shawˇ-eu zahˇ jahˇ-eu gaˇ kawˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ lu ̭-eu meh. 26 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ le-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ nahˇ ma doˆ k'ehˬ paw baˬ-ahˇ nawˬ nehˬ-ehˇ oe-awˇ, nawˇ aˬ yaw ̭ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ nymˬ-mˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ lu ̭ meh. Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ iˇ lu ̭ meh." 27 Yoˇhaˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, Miˬyehˇ neh maˬ bi ̭-euˬ gaˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ za nya-a. 28 'Ngaˇ-aˬ, Ka li maˬ ngeuˇ. Ka li-euˬ mehˬ hu Miˬyehˇ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ teh ̭ ma' lehˇ ehˇ-eu naw ma ̭ gaˬ duˬ taˬ-euˬ meh. 29 Smˇ miˇ iˇ-eu zaˬ miˬ-aˬ, miˬ zaˬ laˬ-eu zaˬ yo-ahˇ o ̭-eu meh. Miˬ zaˬ sheuˬ-eu g'aˬ-euˬ dawˬ peh yaw ̭ caw nehˬ-awˇ naˇ haˬ lu ̭-eu aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, miˬ zaˬ sheuˬ-eu g'aˬ-euˬ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, laˬ k'aˬ cehˇ-eu meh. K'oeˇ gaˇ duˇ ni, nymˬ-mˇ ngaˇ laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ byah miˇ-a. 30 Aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya myaˬ laˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya cuiˆ-iˇ teh ̭-a." 31 Mˬ-ahˇ neh oe-euˬ g'aˬ-aˬ, dawˬ tawˆ k'oeˇ taˆ huiˬ dzehˬ-eu meh. Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu g'aˬ-aˬ, miˇ tsaˬ-ahˇ ta ̭-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ-euˬ gaˇ kawˆ teh ̭-ehˇ ngehˬ-eu tmˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, mˬ-ahˇ neh oe-euˬ g'aˬ-aˬ, dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ huiˬ dzehˬ-eu g'aˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ neh ya gaˬ ya mawˇ-euˬ jeˬ aˬ yaw ̭ ja mehˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ehˇ gaˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jah-a. 33 Aˬ yaw ̭ ehˇ gaˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ tsaˬ meh lehˇ jah gaˇ duˇ-eu meh. 34 Miˬyehˇ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ ngehˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ tiˬ byah ni bi ̭ taˬ-euˬ meh. 35 Aˬda-aˬ, Zaˬmaˇ-ahˇ gaˬ-eu miˇ neh, yawˬ jeˬ na lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ a nehˬ jiˇ taˬ-euˬ meh. 36 Zaˬmaˇ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za-eu meh. Zaˬmaˇ-ahˇ maˬ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, deh ̭-eu jeˬ maˬ za-ehˇ, Miˬyehˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ-eu uˬ moˆ ya jawˇ teh ̭-a.

Yoˇhaˬ 4

1 Yoˇhaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu deuˬ myaˆ maˬ tseˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh-awˇ Yeˬsuˇ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ myaˬ dzehˬ-eu gaˇ kawˆ, Paˬ liˬ sehˇ deuˬ-ahˇ gaˬ keuˆ leˇ-euˬ meh. 2 (Aˬ diˇ aˬ maˇ ehˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ mawˇ do iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ shawˇ nehˬ-eu teh ̭ meh.) 3 Aˬ cawˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ g'o ̭ leˇ ngeh, Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ paw neh g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 5 Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ, Suˇkaˬ lehˇ kuˇ-eu meuˬ tiˬ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ iˇ keuˆ-euˬ meh. Meuˬ k'oeˇ meuˬ-aˬ, Yaˬkoˆ neh aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li Yoˇsehˆ-ahˇ bi ̭ tsehˆ nehˬ-euˬ deh yaˇ miˇ tsaˬ dawˬ peh jaˆ-eu meh. 6 Yaˬkoˆ-euˬ lah duˬ k'oeˇ gaˇ jaˆ-eu meh. Yeˬsuˇ gaˇ ma cah doeˇ la ̭-euˬ miˇ neh, lah duˬ dawˬ peh nuiˇ-euˬ meh. K'oeˇ-aˬ, nah loˆ ceh ngeh yamˬ meh. 7 Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ iˇ cu ̭ k'aw ̭ le gaˇ, "Ngaˬ-ahˇ iˇ cu ̭ ui cuiˆ bi dawˇ la ̭ sheˇ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 (Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-aˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ zeuˇ-eu g'aˇ duˬ meuˬ-ahˇ le uˇ-euˬ meh.) 9 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ meh. Ngaˇ-aˬ, Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ ma. Nawˇ ngaˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ iˇ cu ̭ shaˇ dawˇ k'mˬ-eu nya." (Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nui daˆ daˆ-awˇ, k'mˬ maˬ hawˇ-eu iˇ ceuˆ tiˬ gaˇ maˬ ta ̭ nahˇ-a.) 10 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ neh bi ̭ le ̭-euˬ jeˬ hawˇ-eu nawˬ-ahˇ iˇ cu ̭ shaˇ dawˇ-eu g'aˬ-ahˇ nawˇ siˬ nya law nmˇ-aˬ, nawˇ aˬ yaw ̭-ahˇ iˇ cu ̭ shaˇ dawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ nawˬ-ahˇ deh ̭-eu sa ̭ laˇ bi ̭-eu iˇ cu ̭ bi dawˇ la ̭ teh ̭-a." 11 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ iˇ cu ̭ k'aw ̭ doˆ-eu g'aˇ duˬ iˇ cu ̭ bahˬ keuˆ maˬ ahˇ-eu uˬ ta ̭, lah duˬ heu duˬ na ̭ dui dui-eu meh. Deh ̭-eu sa ̭ laˇ bi ̭-eu iˇ cu ̭ k'oeˇ nawˇ aˬ gaˇ k'aw ̭ laˬ-iˇ-eu duˇ teˬ. 12 Aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ Yaˬkoˆ neh lah duˬ heu duˬ nga ma ̭-ahˇ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li deuˬ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ jeˬ zaˬ deuˬ maˬ ehˇ, daw ̭ tawˆ lu ̭ lah duˬ heu duˬ-ahˇ dawˇ-euˬ meh. Nawˇ Yaˬkoˆ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ ma lehˇ ehˇ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ-eu paˬ. Ngeuˇ te loˇ." 13 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Iˇ cu ̭ heu dawˇ-eu tsawˇ haˬ iˇ cu ̭ paˇ meh ̭ laˇ teh ̭-a. 14 Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ neh bi ̭-euˬ iˇ cu ̭ dawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, iˇ cu ̭ meh ̭ laˇ-eu maˬ paˇ baw-aˇ. Ngaˬ neh bi dawˇ-euˬ iˇ cu ̭ k'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ deh ̭-eu sa ̭ laˇ bi ̭-eu iˇ cu ̭ yoeˇ doˆ-eu iˇ cu ̭ iˇ byoe pyeu ̭-iˇ-awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ aˬ yaw ̭-ahˇ bi ̭ teh ̭-a." 15 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, ngaˇ iˇ cu ̭ meh ̭ laˇ-eu maˬ paˇ baw-ehˇ, heu gaˇ oe-awˇ iˇ cu ̭ maˬ paˇ ya k'aw ̭ le ni, nawˬ-euˬ iˇ cu ̭ k'oeˇ ngaˬ-ahˇ bi dawˇ la ̭-awˬ." 16 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-euˬ k'aˬ dzeˇ zaˬ kuˇ laˬ leˇ-awˇ oe-awˬ." 17 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Ngaˇ k'aˬ dzeˇ zaˬ maˬ baw." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ k'aˬ dzeˇ zaˬ maˬ baw lehˇ ehˇ-eu-aˬ, k'aˇ ngeuˇ-eu lo ̭-ehˇ dawˇ coe ni ehˇ-eu meh. 18 Nawˇ-aˬ, ngaˬ zahˇ iˇ paˇ g'aˬ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, nymˬ-mˇ nawˬ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭-eu g'aˬ k'aw ̭, nawˬ-euˬ k'aˬ dzeˇ zaˬ maˇ maˇ ni maˬ ngeuˇ-a. Nawˇ ngaˬ-ahˇ ehˇ-eu teu tsaˬ meh." 19 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ-aˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ ngaˇ. 20 Nga ma ̭ Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ gawˬ jawˬ heu jawˬ k'oeˇ taˆ Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ ya ̭-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu-aˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ tahˬ-eu tsaˬ meh lehˇ naw ma ̭ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ ehˇ-eu meh." 21 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Zaˬ miˬ aˬ buˇ-oˇ, ngaˇ ehˇ gaˇ jah-awˬ. Gawˬ jawˬ heu jawˬ k'oeˇ taˆ maˬ ehˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ maˬ ehˇ, Aˬda-ahˇ uˬ duˬ maˬ paˇ tahˬ-eu aˇ nah keuˆ le teh ̭-a. 22 Naw ma ̭ Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, yawˬ ha uˬ duˬ tahˬ lu ̭-eu g'aˬ-ahˇ yaw duˬ duˬ-ehˇ maˬ siˬ nya-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ka k'o ̭-eu jeˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ le-euˬ meh. 23 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ-euˬ baoˬ baˬ da neh, Aˬda-ahˇ siˬ duˬ-eu la ̭ k'oeˇ uˬ duˬ tahˬ-awˇ, maˇ maˇ ni aˬ yaw ̭ geu ̭ maw ̭-eu uˬ duˬ tahˬ-eu jeˬ mˇ byah nya-eu aˇ nah keuˆ le lu ̭ meh. Nymˬ-mˇ k'aw ̭ keuˆ le taˬ-euˬ meh. 24 Miˬyehˇ-aˬ, Yaw sahˇ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ Yaw sahˇ-euˬ baoˬ baˬ da neh teh ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ siˬ duˬ-awˇ uˬ duˬ tahˬ nya-eu meh." 25 Zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "(Ka li lehˇ kuˇ-eu) Meˬsiˇya oe meh lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. Aˬ yaw ̭ oe keuˆ ngeh, aˬ dui-ahˇ yawˬ jeˬ na lu ̭ ehˇ mehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 26 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nymˬ-mˇ nawˬ-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ lu ̭-eu ngaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma." 27 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ g'o ̭ keuˆ le-awˇ, aˬ yaw ̭ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ nehˬ-ehˇ dawˬ ngehˬ cawˬ lu ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, zahˬ leˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ g'aˬ-iˬ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ "Nawˇ aˬ jeˬ loˬ-eu nya" lehˇ maˬ naˇ haˬ-a. Yeˬsuˇ-ahˇ k'aw ̭, "Nawˇ aˬ jeˬ miˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ te" lehˇ maˬ ehˇ nehˬ-a. 28 K'oeˇ naˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ miˇ tsaˬ oeˬ lahˬ taˬ ya ̭-awˇ, meuˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-awˇ, aˬ cawˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ gaˬ leˇ-euˬ meh. 29 "Ngaˬ neh k'aˇ mˇ dzeuˇ ya ̭-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ ehˇ mehˬ la ̭ nya-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ haw le sheˇ. Meˬsiˇya maˬ ngeuˇ nga lehˇ maˬ ehˇ nya lu ̭-a." 30 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ meuˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ-euˬ meh. 31 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, tiˬ jeˬ paˬ dzaˬ laˇ-awˬ." 32 Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ maˬ siˬ nya-eu dzaˬ-eu jeˬ ngaˇ dzaˬ g'aˬ-euˬ ma." 33 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ jeˬ paˬ yuˇ le ̭-awˇ bi dzaˬ-euˬ ngeuˇ-eu paˬ." 34 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ dzaˇ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-awˇ aˬ yaw ̭ neh bi mˇ la ̭-euˬ gaˇ-ahˇ mˇ jiˇ-eu jeˬ pyeu ̭-eu ma. 35 'Ba la oeˬ siˬ dzeuˇ naˇ cehˇ yehˬ-eu' lehˇ ehˇ-eu dawˬ daˬ jaˆ-eu maˬ ngeuˇ loˇ. Ehˇ k'aw ̭, cehˇ yaˇ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ haw sheˇ lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Cehˇ myah laˇ-awˇ yehˬ yamˬ tsaˬ laˇ taˬ-euˬ meh. 36 Cehˇ yehˬ-eu g'aˬ-ahˇ Miˬyehˇ aˇ poeˬ bi ̭-awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ g'aˇ duˬ cehˇ laˆ luiˆ-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, siˬ yoeˬ sehˬ-eu g'aˬ hawˇ-eu cehˇ yehˬ-eu g'aˬ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ laˬ k'aˬ ya cehˇ teh ̭-a. 37 'Tiˬ g'aˬ sehˬ-awˇ tiˬ g'aˬ yehˬ-eu' lehˇ dawˬ daˬ daˬ taˬ-euˬ k'oeˇ tsaˬ meh. 38 Naw ma ̭ neh maˬ mˇ taˬ-euˬ cehˇ yaˇ-ahˇ cehˇ bi yehˬ-eu lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ k'ehˇ g'eh-euˬ ma. Aˬ cawˬ neh mˇ doˆ taˬ-euˬ gaˇ naw ma ̭ ya yehˬ dzaˬ-eu meh." 39 Meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni Yeˬsuˇ-ahˇ jah laˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, "Ngaˬ neh k'aˇ mˇ dzeuˇ ya ̭-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ a yaw ̭ ngaˬ-ahˇ ehˇ mehˬ la ̭ nya eu nga" lehˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 40 Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ k'ehˬ jawˇ nehˬ la ̭ lehˇ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-eu miˇ neh, nyiˬ nah jawˇ nehˬ-euˬ meh. 41 Yeˬsuˇ-euˬ dawˬ-ahˇ paˇ ya gaˬ-euˬ miˇ neh, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni paˇ jah laˇ-euˬ meh. 42 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nawˇ ehˇ-eu miˇ neh nga ma ̭ jah-eu maˬ ngeuˇ. Nga ma ̭-euˬ naˬ bawˇ aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ ya gaˬ-euˬ miˇ neh jah-awˇ, aˬ yaw ̭-aˬ, aˬ diˇ aˬ maˇ miˇ tsaˬ zaˬ-ahˇ ka k'o ̭-eu g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ nga ma ̭ siˬ duˬ-euˬ ma." 43 K'oeˇ gaˇ nyiˬ nah jawˇ g'aˬ ngeh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ-euˬ meh. 44 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, "Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, yawˬ ha-euˬ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ yaw zeu maˬ baw-a" lehˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ jaˆ-eu meh. 45 Aˬ yaw ̭ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ ha-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Baˬ saˬ kaˬ bawˬ-iˬ g'eh gaˇ le-awˇ, bawˬ-iˬ g'eh lu ̭-eu aˇ yamˬ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ neh k'aˇ mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ ya mawˇ ya ̭-euˬ meh. 46 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ neh iˇ cu ̭-ahˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ bi pyeu ̭-iˇ-euˬ meuˬ pyeu ̭-eu Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Gaˬnaˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. Sahˬ paˬ sahˬ ma-euˬ gaˇ mˇ lu ̭-eu yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ jawˇ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li-aˬ, Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ naˇ lu ̭-eu meh. 47 Yeˬsuˇ Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ oe keuˆ-euˬ gaˇ kawˆ yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ ya gaˬ ngeh, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ le-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ oe-awˇ, shiˇ leˇ lu ̭-eu aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li-ahˇ laˆ taˬ nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ leˇ-euˬ meh. 48 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "K'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu bi siˬ bi mawˇ-eu jeˬ hawˇ-eu zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ maˬ ya mawˇ naˇ, naw ma ̭ maˬ jah-a." 49 Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ maˬ shiˇ mi naˆ-ehˇ tiˬ poˆ oe nehˬ la ̭-awˬ." 50 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "G'o ̭-iˇ-awˬ. Nawˬ li jawˇ saˇ doˆ laˇ g'aˬ-euˬ meh." Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ-euˬ dawˬ-ahˇ jah-awˇ, g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 51 Aˬ yaw ̭ iˇ kahˇ g'o ̭-iˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ tahˬ puˬ laˇ-awˇ, "Nawˬ li jawˇ saˇ doˆ laˇ lu ̭ meh" lehˇ tsa ̭ gaˬ laˇ-euˬ meh. 52 "Ngaˬ li maˬ gaˇ laˇ-euˬ aˬ geu yamˬ-ahˇ-a" lehˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ ngeh, "Miˇ nah nah g'ahˇ paw naˬ liˬ tiˬ la ̭ k'oeˇ yamˬ-ahˇ pyaˬ-eu tsehˆ leˇ-euˬ meh" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. 53 Yeˬ suˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ "Nawˬ li jawˇ saˇ doˆ laˇ g'aˬ-euˬ meh" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ k'oeˇ, aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ nyiˬ paˆ-ehˇ tsaˬ-eu gaˇ kawˆ, aˬ da k'oeˇ g'aˬ siˬ duˬ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ miˬ sawˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ jah laˇ-euˬ meh. 54 Heu-aˬ, Yeˬsuˇ Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭ laˇ g'aˬ miˇ tsa mˇ-euˬ, k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu bi siˬ bi mawˇ-eu nyiˬ hmˬ tiˬ hmˬ pyeu ̭-eu meh.

Yoˇhaˬ 5

1 K'oeˇ naˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭ bawˬ-iˬ g'eh gaˇ Yeˬsuˇ le-euˬ meh. 2 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-euˬ Yawˇ lahˇ k'ehˬ dawˬ peh, sehˬ g'awˆ ngaˬ g'awˆ g'awˆ taˬ-euˬ lah tiˬ lah jaˆ-eu meh. Lah k'oeˇ lah-ahˇ Heˬbyehˇ dawˬ Beˬzaˬdaˬ lehˇ kuˇ-eu meh. 3 Myaˆ beh ̭ deuˬ, kuiˇ kuˆ deuˬ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu deuˬ ahˇ leˇ-ehˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni sehˬ g'awˆ k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ yu ̭ lu ̭-eu meh. 5 Smˬ tseˇ yeh ̭ k'o ̭ naˇ keuˆ la ̭-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. 6 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ gaˇ yu ̭ lu ̭ gaˇ Yeˬsuˇ mawˇ-awˇ, g'awˬ mya k'o ̭ naˇ keuˆ la ̭-euˬ tsawˇ haˬ ngaˇ lehˇ siˬ nya-euˬ meh. K'oeˇ miˇneh, "Nawˬ-ahˇ naˇ gawˇ taˬ leˇ maw ̭ miˇ-a loˇ" lehˇ naˇ haˬ nehˬ-euˬ meh. 7 Naˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, iˇ cu ̭ heu nyeh laˇ ngeh ngaˬ-ahˇ lah la ̭ k'oeˇ ciˬ uˇ nehˬ la ̭-eu tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. Ngaˇ k'aˇ uˇ-iˇ-eu lehˇ g'eh ngeh, aˬ cawˬ ngaˬ-euˬ mehˬ hu uˇ keuˆ-iˇ-eu meh." 8 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tuˇ-awˇ, nawˬ-euˬ gawˬ pu ba ̭-awˇ cah-awˬ." 9 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ naˇ gawˇ ja pyuˬ ni taˬ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ gawˬ pu ba ̭-awˇ cah-euˬ meh. K'oeˇ ngeh nah-aˬ, Jawˇ nah-ahˇ tsaˬ-eu meh. 10 K'oeˇ miˇ neh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Iˬ nah Jawˇ nah pyeu ̭-eu miˇ neh, nawˬ-euˬ gawˬ pu ba ̭-awˇ cah-eu teu zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ bahˬ-eu meh." 11 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬ gawˬ pu ba ̭-awˇ cah-awˬ lehˇ, ngaˬ-ahˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ la ̭-euˬ g'aˬ ehˇ-eu meh." 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nawˬ-ahˇ gawˬ pu ba ̭-awˇ cah-awˬ lehˇ ehˇ-eu aˬ suˇ g'aˬ-a." 13 Naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ, Yeˬsuˇ aˬ geu g'aˬ pyeu ̭-eu maˬ siˬ nya-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ gaˇ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni jawˇ-eu miˇ neh, aˬ cawˬ-euˬ yaw kaˬ-ahˇ Yeˬsuˇ cah byoˆ-euˬ meh. 14 K'oeˇ naˇ k'ah, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ lahˇ la ̭ k'oeˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ paˇ tahˬ puˬ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naˇ haˬ sheˇ. Nymˬ-mˇ nawˇ jawˇ saˇ doˆ laˇ-euˬ meh. Teu miˇ neh iˬ baˇ taˬ paˇ mˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ yaw beh naˆ maˬ tseˇ nawˇ paˇ ya shaˬ teh ̭-a." 15 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ doˆ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ g'aˬ Yeˬsuˇ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-iˇ-euˬ meh. 16 K'oeˇ ngeh neh naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ laˆ shaˬ-eu jeˬ aˇ dahˬ beh-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Jawˇ nah ngeh nah aˬ yaw ̭ aˬ cawˬ-ahˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 17 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ Da nymˬ-mˇ keuˆ ni maˬ tsehˆ leˇ ni gaˇ mˇ lu ̭-eu miˇ neh, ngaˇ k'aw ̭ ya mˇ meh." 18 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu miˇ neh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ noeˬ tsehˆ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-aˬ, Jawˇ nah-ahˇ maˬ mˇ k'mˬ-eu jeˬ mˇ-eu teh ̭-ehˇ maˬ lo ̭ ni, Miˬyehˇ-aˬ aˬ yaw ̭-euˬ Aˬ da ma lehˇ ehˇ-eu la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ tiˬ kawˆ ma lehˇ ehˇ gaˇ duˇ leˇ-euˬ meh. 19 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Aˬda k'aˇ mˇ-eu jeˬ Zaˬmaˇ mˇ nya-eu meh. 20 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Aˬda-aˬ, Zaˬmaˇ-ahˇ gaˬ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ k'aˇ mˇ lu ̭-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ mehˬ -euˬ meh. Heu naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu deuˬ k'aw ̭ mˇ nya ni, aˬ yaw ̭ mehˬ teh ̭-a. Naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ ya zahˬ leˇ dui dui teh ̭-a. 21 Aˬda-aˬ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ, deh ̭-eu jeˬ bi ̭-eu lo ̭-ehˇ, Zaˬmaˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ bi ̭ maw ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ deh ̭-eu jeˬ bi ̭-eu meh. 22 Aˬda-euˬ mawˇ do yaˇ k'aˬ maˬ daˇ-a. Yaˇ k'aˬ daˇ-eu baoˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ bi ̭ jiˇ taˬ-euˬ meh. 23 K'oeˇ miˇ neh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Aˬda-ahˇ taˬ huiˬ taˬ mahˇ-eu lo ̭-ehˇ, Zaˬmaˇ-ahˇ taˬ huiˬ taˬ mahˇ teh ̭-a. Zaˬ maˇ-ahˇ maˬ taˬ huiˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Aˬda-ahˇ maˬ taˬ huiˬ gaˇ duˇ-eu meh. 24 "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Ngaˬ-euˬ dawˬ ya gaˬ-awˇ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za meh. Miˬyehˇ neh yaˇ k'aˬ daˇ nehˬ gaˇ maˬ ya daˬ-eu uˬ ta ̭, shiˇ-eu jeˬ-ahˇ neh deh ̭-eu jeˬ-ahˇ tsehˆ doˆ dzeuˇ-euˬ meh. 25 Shiˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, Miˬyehˇ Zaˬmaˇ-euˬ dawˬ ya gaˬ-eu aˇ nah keuˆ le lu ̭-awˇ, aˇ nah k'oeˇ nah heu gaˇ keuˆ le taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ yaw deh ̭ ya deh ̭ teh ̭-a. 26 Aˬda-aˬ, deh ̭-eu jeˬ doˆ le duˬ pyeu ̭-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ Zaˬmaˇ k'aw ̭ deh ̭-eu jeˬ doˆ le duˬ pyeu ̭ ni aˬ yaw ̭ jahˇ nehˬ-euˬ meh. 27 Zaˬmaˇ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu baoˬ bi ̭ taˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-aˬ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ meh. 28 Gaˇ kawˆ heu hmˬ-ahˇ naw ma ̭ taˬ zahˬ leˇ. Shiˇ dzeuˇ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ ya gaˬ-eu aˇ nah keuˆ le lu ̭ meh. 29 Lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭ doˆ laˇ-awˇ, yaw muiˬ jeˬ mˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. Yaw haiˬ jeˬ mˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, yaˇ k'aˬ daˇ nehˬ gaˇ ya daˬ teh ̭-a. 30 "Ngaˬ-euˬ baoˬ-ahˇ ngaˇ g'oe-awˇ yawˬ haˇ yawˬ ha tiˬ jeˬ-iˬ maˬ mˇ nya-a. Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ lo ̭-ehˇ ngaˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu ma. K'oeˇ miˇ neh, ngaˬ neh yaˇ k'aˬ daˇ-euˬ-aˬ, tsaˬ-eu dawˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ nui k'ahˇ ngaˇ maˬ mˇ-ehˇ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-euˬ nui k'ahˇ mˇ-eu ma. 31 "Ngaˇ yawˬ haˇ yawˬ ha saˇ kiˇ kamˬ naˇ, yawˬ ha ehˇ-euˬ ngeuˇ meh lehˇ maˬ ehˇ nya-a. 32 Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ saˇ kiˇ kamˬ-eu tiˬ g'aˬ jawˇ meh. Aˬ yaw ̭ ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ-euˬ k'oeˇ tsaˬ meh lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. 33 Yoˇ haˬ jawˇ gaˇ naw ma ̭ tsawˇ haˬ k'ehˇ g'eh-awˇ bi naˇ haˬ-iˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ k'aˇ ngeuˇ-eu loˬ-ehˇ ehˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 34 Ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ saˇ kiˇ bi kamˬ-eu lehˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu maˬ ngeuˇ. Naw ma ̭ ka k'o ̭-eu jeˬ bi za ni ehˇ-eu ma. 35 Yoˇhaˬ neh ehˇ-euˬ dawˬ-aˬ, bya cehˆ ni do ̭ lu ̭-eu tsiˇ k'mˬ-ahˇ duˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ laˬ k'aˬ bi cehˇ-eu meh. Naw ma ̭-ahˇ laˬ k'aˬ bi cehˇ-eu yaw sheh ̭-ahˇ duˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ k'oeˇ-ahˇ, naw ma ̭ tiˬ k'ehˬ tiˬ yamˬ ha geu ̭-euˬ meh. 36 Ehˇ k'aw ̭, Yoˇhaˬ neh saˇ kiˇ kamˬ-euˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ taˬ-euˬ jaˆ ma. Ngaˬ Da neh ngaˬ-ahˇ bi mˇ la ̭-euˬ ngaˬ neh mˇ-euˬ gaˇ k'oeˇ deuˬ ngaˬ-euˬ dah zaˇ dawˬ ngehˬ gaˇ duˇ ni, Aˬda neh ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh lehˇ saˇ kiˇ kamˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 37 K'oeˇ uˬ ta ̭, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Aˬda k'aw ̭, ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ gaˬ haw-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ pyawˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ mawˇ haw-aˬ. 38 Aˬ yaw ̭ neh bi oe-euˬ g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ jah-eu miˇ neh, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ nui ma la ̭ k'oeˇ maˬ jeˬ hmˬ taˬ-a. 39 Jaˇ li ̭ la ̭ k'oeˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ poˆ mawˇ nya teh ̭-a lehˇ naw ma ̭ noeˬ-awˇ, Jaˇ li ̭ gui-eu meh. Naw ma ̭ gui-eu Jaˇ li ̭ k'oeˇ-euˬ la ̭ k'oeˇ, ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ ehˇ taˬ-euˬ meh. 40 Ehˇ k'aw ̭, maˇ maˇ ni g'eh-eu deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za ni, ngaˇ jawˇ gaˇ naw ma ̭ maˬ laˇ maw ̭-a. 41 Tsawˇ haˬ zaˬ neh bi ja ceuˬ-eu jeˬ-ahˇ ngaˇ poˆ lu ̭-eu maˬ ngeuˇ. 42 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu ngaˇ siˬ nya-awˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ Miˬyehˇ-ahˇ gaˬ-eu nui ma maˬ ahˇ-eu ngaˇ siˬ nya ma. 43 Ngaˬ Da-euˬ baoˬ pi-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ dah zaˇ ngaˇ oe-euˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭-a. Yawˬ ha-euˬ baoˬ pi-awˇ yawˬ ha-euˬ g'aˇ duˬ teh ̭-ehˇ ngehˬ le tmˇ le-euˬ g'aˬ jawˇ naˇ, naw ma ̭ ha geu ̭ teh ̭-a. 44 Naw ma ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ja ceuˬ nehˬ la ̭-eu jeˬ-ahˇ geu ̭ maw ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu g'aˬ neh bi ja ceuˬ ni naw ma ̭ maˬ deh ̭-a. K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jah nya nmˇ. 45 Ngaˇ-aˬ, naw ma ̭-euˬ yaw lehˬ Ngaˬda-ahˇ ja mehˬ leˇ-eu g'aˬ meh lehˇ taˬ noeˬ. Naw ma ̭ noeˬ tmˬ-awˇ nui ma huiˬ taˬ-euˬ Moˇseˬ-aˬ, naw ma ̭-euˬ yaw lehˬ Ngaˬda-ahˇ ja mehˬ leˇ teh ̭-a. 46 Naw ma ̭ Moˇseˬ-ahˇ aˬ diˇ jah law nmˇ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'aw ̭ jah teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ bo ̭-euˬ meh. 47 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ neh bo ̭ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ naw ma ̭ maˬ jah-eu-aˬ, ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ paˇ jah nmˇ.

Yoˇhaˬ 6

1 K'oeˇ naˇ, Gaˬliˬlehˇ lah-euˬ nui baˬ-ahˇ Yeˬsuˇ tsehˆ-iˇ-euˬ meh. (Gaˬliˬlehˇ lah-ahˇ Deˬbeˬliˇ lah lehˇ k'aw ̭ kuˇ-eu meh.) 2 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ neh mˇ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ haw-euˬ meh. 3 Yeˬsuˇ gawˬ duˇ tiˬ duˇ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ nuiˇ-euˬ meh. 4 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ bawˬ-iˬ pyeu ̭-eu Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ yamˬ keuˆ laˇ taˬ-euˬ meh. 5 Yeˬsuˇ haw g'eh ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma uiˬ laˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-awˇ, "Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ bi dzaˬ bi dawˇ-eu g'aˇ duˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ aˬ gaˇ zeuˇ lo ̭ laˬ-iˇ nmˇ" lehˇ, Piˇliˇpuˆ-ahˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 6 Piˇliˇpuˆ-euˬ nui ma-ahˇ lawˬ haw maw ̭-eu miˇ neh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. Maˇ maˇ ni ehˇ naˇ, Yeˬ suˇ-aˬ, aˬ joˆ-ehˇ ya jahˇ-eu gaˇ kawˆ siˬ duˬ taˬ-awˇ jawˇ-eu meh. 7 Piˇliˇpuˆ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ tiˬ g'aˬ ui cuiˆ ui cuiˆ bi dzaˬ-eu kaˬ muˇ zeuˇ k'aw ̭, pyuˇ maˇ byaˆ nyiˬ yaˇ byaˆ neh maˬ zeuˇ lo ̭ nya-aˇ." 8 Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ yawˬ g'aˬ yawˬ pyeu ̭-eu Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ-euˬ aˬ nyiˇ Aˬdehˬlehˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 9 "Lawˬ loeˇ neh jahˇ taˬ-euˬ kaˬ muˇ ngaˬ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ nyiˬ mawˇ pi lu ̭-eu aˬ li tiˬ li jawˇ meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-awˇ biˇ o ̭ nehˬ nya nmˇ." 10 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ bi nuiˇ jiˇ-awˬ." Jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-aˬ, daˬ zawˬ deh pyeu ̭-awˇ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ gaˇ nuiˇ jiˇ-euˬ meh. K'aˬ dzeˇ zaˬ deuˬ teh ̭-ehˇ ngaˬ heˇ g'aˬ dawˬ peh byah-eu meh. 11 Yeˬsuˇ kaˬ muˇ k'oeˇ yuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ, k'oeˇ gaˇ nuiˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. Ngaˬ shaˬ k'oeˇ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ dehˆ dzaˬ-euˬ meh. 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ dehˆ g'aˬ jiˇ ngeh, "K'aˇ dzehˬ laˇ-euˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ bi cawˆ-iˇ ni g'oˆ uiˬ jiˇ-awˬ" lehˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 13 K'oeˇ naˇ, lawˬ loeˇ kaˬ muˇ k'oeˇ ngaˬ yaˆ-ahˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ dzaˬ dehˆ g'aˬ-awˇ, dzeˇ laˇ-euˬ deuˬ paˇ g'oˆ uiˬ ngeh, k'aˆ puˬ tseˇ nyi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh. 14 Yeˬsuˇ neh mˇ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu k'oeˇ-ahˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ ya mawˇ ngeh, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-aˬ, maˇ maˇ ni miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ oe meh lehˇ ehˇ taˬ-euˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu k'oeˇ g'aˬ ngaˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-awˇ, sahˬ paˬ maˬ geu ̭-ehˇ maˬ juˬ ni jahˇ teh ̭-a lehˇ Yeˬsuˇ siˬ duˬ taˬ-euˬ miˇ neh, gawˬ duˇ paw paˇ le daˆ le ̭-euˬ meh. 16 Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, Yeˬ suˇ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ lah-ahˇ g'o ̭ ka le-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lawˬ-ahˇ dziˬ leˇ-awˇ, lah nui baˬ paw jaˆ-eu Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭ tsehˆ-iˇ-euˬ meh. Uˬ ci ̭ zahˇ le-euˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ Yeˬsuˇ maˬ g'o ̭ doˆ le-a. 18 K'oeˇ naˇ, jaˬ lehˇ lehˇ ma baw laˇ-awˇ, iˇ luˆ dzeh dui dui-eu meh. 19 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lawˬ heu g'eh le ̭-euˬ smˬ laˇ oeˬ laˇ ehˇ g'aˬ ni byah laˇ ngeh, Yeˬsuˇ iˇ cu ̭ k'oeˇ taˆ gaˇ ma cah cah-ehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ oe lu ̭-eu ya mawˇ-awˇ, guˆ dui dui-iˇ-euˬ meh. 20 "Taˬ guˆ. Ngaˇ ma." lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 21 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ lawˬ la ̭ k'oeˇ bi uˇ laˇ-euˬ meh. Tiˬ k'ehˇ laˇ k'ehˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ lu ̭-eu lawˇ deh k'oeˇ tsahˇ-ahˇ iˇ keuˆ-euˬ meh. 22 Lah lah dzeˇ lawˬ tiˬ laˇ teh ̭-ehˇ jaˆ-awˇ, lawˬ k'oeˇ laˇ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ Yeˬsuˇ maˬ dziˬ-ehˇ, zaˬ lahˇ deuˬ teh ̭-ehˇ dziˬ-awˇ doˆ-iˇ-euˬ gaˇ kawˆ, lah nui baˬ-ahˇ jawˇ ya ̭-euˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭ yawˬ nah yawˬ siˬ duˬ-euˬ meh. 23 Ehˇ k'aw ̭, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ neh Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ kaˬ muˇ dzaˬ-euˬ jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-euˬ dawˬ peh, Deˬbeˬliˇ meuˬ-ahˇ neh lawˬ tiˬ deuˬ oe-euˬ meh. 24 Yeˬsuˇ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ maˬ ehˇ, k'oeˇ gaˇ maˬ paˇ jawˇ-euˬ gaˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭ ya mawˇ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ poˆ-iˇ-eu g'aˇ duˬ, lawˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ dziˬ-awˇ Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 25 Lah k'oeˇ baˬ-ahˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ poˆ mawˇ ngeh, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ heu gaˇ aˬ myah oe keuˆ teˬ" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 26 Yeˬ suˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ kaˬ muˇ tiˬ dehˆ ya dzaˬ-euˬ miˇ neh ngaˬ-ahˇ poˆ-eu meh. Ngaˬ neh mˇ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ g'oˆ shaw-euˬ miˇ neh poˆ-eu maˬ ngeuˇ-a. 27 Bu ̭-iˇ cehˇ-iˇ nya-eu dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ g'aˇ duˬ maˬ leh jeh ni, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ bi deh ̭-eu dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ g'aˇ duˬ leh jeh-awˬ. Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ pyeu ̭-eu ngaˇ naw ma ̭-ahˇ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ k'oeˇ jeˬ bi ̭ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Aˬda Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ nui ma tsaˬ-awˇ juˬ diˬ taˬ-euˬ meh." 28 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Miˬyehˇ-euˬ gaˇ mˇ-eu lehˇ nga ma ̭ aˬ geuˬ jeˬ ya mˇ ta." 29 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ-euˬ gaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ jah-eu k'oeˇ meh." 30 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nga ma ̭ nawˬ-ahˇ jah laˇ ni nawˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu aˬ geu jeˬ mˇ mehˬ nmˇ. Nawˇ aˬ geu jeˬ mˇ mehˬ-eu g'eh te. 31 'Aˬ yaw ̭ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ mˬ taˆ-euˬ kaˬ muˇ bi dzaˬ-euˬ meh' lehˇ Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, nga ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ k'aˇ shui ̭ deh yaˇ-ahˇ cah ngeh, maˬ naˆ kaˬ muˇ ya dzaˬ-euˬ meh." 32 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Moˇseˬ neh naw ma ̭-ahˇ bi dzaˬ-euˬ k'oeˇ-aˬ, mˬ taˆ-euˬ kaˬ muˇ maˬ ngeuˇ-a. Naw ma ̭-ahˇ maˇ maˇ ni g'eh-eu mˬ taˆ kaˬ muˇ bi ̭-eu g'aˬ-aˬ, ngaˬ Da meh. 33 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ neh bi ̭ le ̭-euˬ kaˬ muˇ lehˇ ehˇ-eu k'oeˇ-aˬ, mˬ k'oeˇ taˆ neh za ̭ ka le-awˇ, miˇ tsaˬ zaˬ-ahˇ deh ̭-eu sa ̭ laˇ bi ̭ le-euˬ g'aˬ-ahˇ ehˇ-eu meh." 34 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, kaˬ muˇ k'oeˇ jeˬ nga ma ̭-ahˇ aˬ myah lu ̭ bi dzaˬ la ̭-awˬ." 35 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ-aˬ, sa ̭ laˇ bi deh ̭-eu kaˬ muˇ ma. Ngaˇ jawˇ gaˇ k'aˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, tiˬ jawˇ-iˬ hawˬ maˬ paˇ meh ̭-aˇ. Ngaˬ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, tiˬ jawˇ-iˬ iˇ cu ̭ maˬ paˇ meh ̭-aˇ. 36 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ mawˇ-euˬ k'aw ̭ maˬ jah-aˇ lehˇ, naw ma ̭-ahˇngaˇ ehˇ nehˬ-euˬ ma. 37 Ngaˬ Da neh ngaˬ-ahˇ k'aˇ bi ̭ la ̭-euˬ tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ yawˬ na lu ̭ ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ teh ̭-a. Ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ-ahˇ maˬ kaˬ, ngaˇ maˬ ha geu ̭ nehˬ ni maˬ byehˇ. 38 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ mˬ k'oeˇ taˆ neh oe-euˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ nui k'ahˇ mˇ le-euˬ maˬ ngeuˇ. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-euˬ nui k'ahˇ mˇ le-euˬ ma. 39 Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-euˬ nui k'ahˇ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'aˇ bi ̭ la ̭-euˬ dawˬ tawˆ lu ̭, tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ ya byoˆ-iˇ-eu uˬ ta ̭, aˇ saˬ saˬ ngeh nah yawˬ g'aˬ yawˬ na lu ̭ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu g'aˇ duˬ pyeu ̭-eu meh. 40 Ngaˬ Da-euˬ nui k'ahˇ-aˬ, Zaˬmaˇ-ahˇ mawˇ-awˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ bi za-eu g'aˇ duˬ meh. Aˇ saˬ saˬ ngeh nah, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ ma." 41 "Ngaˇ-aˬ, mˬ k'oeˇ taˆ neh oe-euˬ kaˬ muˇ ma" lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu miˇ neh, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ toˇ-eu meh. 42 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ Yoˇsehˆ-euˬ aˬ li Yeˬsuˇ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ aˬ dui ma ̭ siˬ nya ma. Aˬ yawˇ yaw ̭ mˬ k'oeˇ taˆ neh oe-euˬ ma lehˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nya-eu nga." 43 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ toˇ ni naˬ leˇ sheˇ. 44 Aˬda neh sheuˬ ha laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ ngaˇ jawˇ gaˇ maˬ laˇ nya-a. Aˬda neh sheuˬ ha laˇ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, aˇ saˬ saˬ ngeh nah ngaˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ ma. 45 "'Tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ Miˬyehˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ teh ̭-a' lehˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ neh bo ̭ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. Aˬda-euˬ dawˬ ya gaˬ-awˇ dzaw geu ̭-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ teh ̭-a. 46 Heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na Aˬda-ahˇ mawˇ haw-euˬ meh lehˇ ehˇ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ. Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ Aˬda-ahˇ mawˇ haw-euˬ meh. 47 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Jah-eu tsawˇ haˬ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za-eu meh. 48 Ngaˇ-aˬ, sa ̭ laˇ bi deh ̭-eu kaˬ muˇ ma. 49 Naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ k'aˇ shui ̭ deh yaˇ-ahˇ cah ngeh, maˬ naˆ kaˬ muˇ ya dzaˬ-euˬ ngeuˇ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ shiˇ ni deh ̭-euˬ maˬ ngeuˇ-a. 50 Mˬ k'oeˇ taˆ neh oe-euˬ kaˬ muˇ heu-aˬ, k'aˇ dzaˬ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ shiˇ ni bi deh ̭-eu meh. 51 Ngaˇ-aˬ, mˬ k'oeˇ taˆ neh oe-euˬ deh ̭ lu ̭-eu kaˬ muˇ ma. Kaˬ muˇ heu-ahˇ k'aˇ dzaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭ teh ̭-a. Ngaˇ bi ̭-eu kaˬ muˇ-aˬ, ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ ma. Miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ za ni bi ̭-eu ma." 52 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ nui ma pehˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ ja dui dui-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ aˬ dui-ahˇ bi ̭-awˇ aˬ joˆ-ehˇ bi dzaˬ nya-eu lehˇ ehˇ ta." 53 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-euˬ shaˬ jiˇ maˬ dzaˬ-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ shiˬ maˬ dawˇ naˇ, deh ̭-eu sa ̭ laˇ maˬ za nya-a. 54 Ngaˬ-euˬ shaˬ jiˇ dzaˬ-awˇ ngaˬ-euˬ shiˬ k'aˇ dawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za-eu meh. Aˇ saˬ saˬ ngeh nah, aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ ma. 55 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ shaˬ jiˇ-aˬ, maˇ maˇ ni g'eh-eu dzaˬ-eu jeˬ pyeu ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ shiˬ-aˬ, maˇ maˇ ni g'eh-eu dawˇ-eu jeˬ pyeu ̭-eu ma. 56 Ngaˬ-euˬ shaˬ jiˇ dzaˬ-awˇ ngaˬ-euˬ shiˬ dawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-awˇ, ngaˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ k'oe jawˇ-eu ma. 57 Deh ̭ lu ̭-eu Aˬda neh ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh. Ngaˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ baˬ da neh deh ̭ lu ̭-eu ma. K'oeˇ gaˇ duˇ ni, ngaˬ-ahˇ k'aˇ dzaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˇ baˬ da neh deh ̭ teh ̭-a. 58 Heu-aˬ, mˬ k'oeˇ taˆ neh oe-euˬ kaˬ muˇ meh. Kaˬ muˇ heu-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh dzaˬ-euˬ kaˬ muˇ k'oeˇ-ahˇ maˬ duˇ-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, kaˬ muˇ k'oeˇ dzaˬ-euˬ k'aw ̭ shiˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, kaˬ muˇ heu-ahˇ dzaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ ya deh ̭ meh." 59 Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ jaˆ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ ngeh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-euˬ meh. 60 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ g'awˬ mya g'aˬ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ mehˬ-euˬ gaˇ kawˆ teu hmˬ teu naˆ naˆ-ehˇ k'aˆ-eu beu tawˇ. Aˬ suˇ g'aˬ ha geu ̭ coeˇ paˬ nga." 61 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ toˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ cawˬ Yeˬsuˇ-ahˇ maˬ ehˇ nehˬ-euˬ k'aw ̭, Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu miˇ neh, jah-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ byehˇ dzeh maw ̭-eu nya loˇ. 62 Toˆ-ehˇ maˇ-iˬ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ aˬ yaw ̭-euˬ jawˇ duˬ-ahˇ paˇ daˆ g'o ̭ leˇ naˇ, naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ. 63 Naw ma ̭-ahˇ deh ̭-eu sa ̭ laˇ bi ̭-euˬ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ meh. Tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ baoˬ neh tiˬ jeˬ-iˬ maˬ g'eh nya-a. Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu-aˬ, deh ̭-eu sa ̭ laˇ bi ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ-ahˇ naw ma ̭ bi za nya-eu g'aˇ duˬ pyeu ̭-eu ma. 64 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ paˆ na deuˬ maˬ jah nga siˬ." (Aˬ geu deuˬ maˬ jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-awˇ, aˬ geu g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ahˬ dzaˬ teh ̭-a lehˇ, na ̭ ngeh neh Yeˬsuˇ siˬ nya taˬ-euˬ meh.) 65 Aˬ yaw ̭ paˇ ehˇ-eu, "K'oeˇ miˇ neh, Aˬda neh bi laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ ngaˇ jawˇ gaˇ maˬ laˇ nya-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ-euˬ ma." 66 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-euˬ baˬ da neh, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ g'o ̭-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah maˬ paˇ caw teh ni byehˇ-euˬ meh. 67 K'oeˇ ngeh, "Naw ma ̭ g'eh byehˇ-awˇ g'o ̭-iˇ maw ̭-eu nya loˇ" lehˇ, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 68 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ bi ̭-eu dawˬ nawˇ jawˇ gaˇ jaˆ ngeh keuˆ keuˆ-ehˇ-aˬ, nga ma ̭ aˬ suˇ g'aˬ jawˇ gaˇ paˇ iˇ nmˇ. 69 Nawˇ-aˬ, Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ Muiˬ-eu Shawˇ-eu G'aˬ meh lehˇ nga ma ̭ siˬ duˬ jah duˬ g'aˬ-euˬ ma." 70 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ tseˇ nyi ̭ g'aˬ-ahˇ ngaˬ neh tseˇ doˆ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ-aˬ, Neh ̭sahˬpaˬ meh." 71 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu-aˬ, Siˇmoˬ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ-euˬ aˬ li Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yuˇdaˆ-aˬ, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu k'aw ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu lehˇ g'eh-eu meh.

Yoˇhaˬ 7

1 K'oeˇ naˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ Yeˬsuˇ cah-euˬ meh. Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ maˬ cah maw ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ maw ̭-eu meh. 2 Sehˬ g'awˆ-euˬ Bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ yamˬ peh laˇ-euˬ meh. 3 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ nawˬ neh mˇ mehˬ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ deuˬ-ahˇ ya mawˇ ni, heu gaˇ dzuˇ dzuˇ-ehˇ maˬ jawˇ ni Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ-awˬ. 4 Yawˬ ha neh mˇ-euˬ jeˬ aˬ cawˬ-ahˇ bi siˬ bi mawˇ maw ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yawˬ ha neh mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ za ̭ taˬ-aˇ. Nawˇ heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu gaˇ deuˬ mˇ lu ̭-eu-aˬ, nawˬ-euˬ gaˇ kawˆ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ bi siˬ jiˇ-awˬ tawˇ." 5 Aˬ yaw ̭-euˬ uˇ pyehˆ mehˇ nmˇ deuˬ k'aw ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ jah-a. 6 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ aˇ yamˬ maˬ tsaˬ laˇ-aˬ siˬ. Nawˬ ha mehˇ nmˇ-euˬ g'aˇ duˬ law nmˇ-aˬ, aˇ yamˬ maˬ tsaˬ laˇ-euˬ maˬ baw-a. 7 Miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ nawˬ ha mehˇ nmˇ-ahˇ muiˇ-eu gaˇ kawˆ maˬ jaˆ-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-ahˇ muiˇ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ deh ̭ jeˬ deh ̭ kawˆ maˬ muiˬ gaˇ ngaˇ maˬ tsehˆ leˇ ni ehˇ lu ̭-eu miˇ neh meh. 8 Bawˬ-iˬ g'eh gaˇ nawˬ ha mehˇ nmˇ iˇ-awˬ. Ngaˇ maˬ iˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ aˇ yamˬ maˬ tsaˬ laˇ-aˬ siˬ." 9 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-awˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ ya ̭-euˬ meh. 10 Yeˬsuˇ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ Sehˬ g'awˆ-euˬ bawˬ-iˬ-ahˇ iˇ dzeuˇ ngeh, Yeˬsuˇ jiˇ iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ bya cehˆ ni maˬ iˇ-ehˇ, ciˬ cuˇ ni iˇ k'oeˬ-euˬ meh. 11 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ, "Aˬ yaw ̭ aˬ gaˇ jawˇ ta" lehˇ naˇ haˬ naˇ haˬ-ehˇ, Bawˬ-iˬ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ-ahˇ poˆ lu ̭-eu meh. 12 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ g'awˬ mya jeˬ ja k'oeˬ lu ̭-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ muiˬ-eu gaˇ kawˆ ja-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ja ni, aˬ yaw ̭ aˬ cawˬ-ahˇ gaˇ ma sheuˬ bahˬ-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ ja-eu meh. 13 Ehˇ k'aw ̭, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-ahˇ gaˬ leˇ gaˇ guˆ-eu miˇ neh, tiˬ g'aˬ-iˬ bya cehˆ ni maˬ ja doˆ peuˬ-a. 14 Bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ nah aˇ yamˬ tiˬ paˆ jiˇ leˇ ngeh, Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ le-awˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ leˇ-euˬ meh. 15 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ zahˬ leˇ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ya dzaw haw-euˬ gaˇ, aˇ naˆ naˆ-ehˇ siˬ nya-eu nga teu." 16 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ mehˬ-eu heu-aˬ, ngaˬ-euˬ dawˬ maˬ ngeuˇ. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ meh. 17 Miˬyehˇ-euˬ nui k'ahˇ mˇ maw ̭-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˇ mehˬ-eu dawˬ heu Miˬyehˇ-euˬ dawˬ nga loˇ, ngaˬ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ mehˬ-eu tsoˆ-eu dawˬ nga loˇ lehˇ, tseˇ paˆ geu ̭ nya teh ̭-a. 18 Yawˬ ha-euˬ nui noeˬ ngehˬ-eu tmˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yawˬ ha yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ za ni mˇ-eu teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, yawˬ ha-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Miˬyehˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ bi doˆ laˇ maw ̭-eu g'aˬ-aˬ, yaw sui yaw dawˇ jeˬ ahˇ-awˇ, yaw lehˬ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ ahˇ-a. 19 Moˇseˬ neh naw ma ̭-ahˇ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ bi ̭ ya ̭-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ tiˬ g'aˬ-iˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ maˬ caw teh-a. Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ seh ̭-eu lehˇ leh jeh te." 20 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ neh ̭ uˇ-eu ngaˇ. Aˬ suˇ g'aˬ nawˬ-ahˇ seh ̭-eu g'eh nga lehˇ ehˇ te." 21 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ ngeh, naw ma ̭ zahˬ leˇ-eu meh. 22 (Baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ-eu zahˇ-ahˇ Moˇsehˬ neh mˇ dahˬ beh-euˬ maˬ ngeuˇ-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ hu deh ̭ dzeuˇ ya ̭-euˬ naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh mˇ dahˬ beh-euˬ k'aw ̭,) naw ma ̭-euˬ aˬ li deuˬ-ahˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ-eu g'aˇ duˬ Moˇseˬ neh dawˬ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ miˇ neh, Jawˇ nah ngeh nah naw ma ̭-euˬ aˬ li deuˬ-ahˇ naw ma ̭ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ-eu meh. 23 Jawˇ nah ngeh nah aˬ li tiˬ li-ahˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ-euˬ k'oeˇ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ maˬ bahˬ-a lehˇ ngeuˇ naˇ, Jawˇ nah ngeh nah tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-euˬ g'awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ muiˬ laˇ ni ngaˬ neh laˆ taˬ nehˬ-euˬ gaˇ, naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh nui ma pehˇ te. 24 K'oeˇ taˆ paw teh ̭-ehˇ haw-awˇ daˇ-eu jeˬ-ahˇ byehˇ-awˇ, maˇ maˇ ni k'aˇ ngeuˇ-eu lo ̭-ehˇ daˇ-awˬ." 25 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ seh ̭-eu lehˇ poˆ lu ̭-eu k'oeˇ heu g'aˬ-ahˇ poˆ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 26 Haw sheˇ. Aˬ yaw ̭ tsawˇ haˬ heu myaˆ ni g'eh-eu mehˬ shi bya cehˆ ni dawˬ ngehˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ehˇ nehˬ nga tawˇ. Aˬ yaw ̭ Meˬsiˇya pyeu ̭-eu ngaˇ lehˇ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ siˬ duˬ-eu miˇ neh nga loˇ. 27 Aˬ diˇ ehˇ naˇ, Meˬsiˇya oe ngeh, aˬ geu gaˇ neh oe-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ ya siˬ-aˇ. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ heu g'aˬ aˬ gaˇ neh oe-euˬ aˬ dui ma ̭ siˬ nya ma." 28 Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭ ngeh, teˇ saˇ yaw k'aˆ-ehˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Ngaˇ aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-awˇ aˬ gaˇ neh oe-euˬ naw ma ̭ siˬ duˬ ma loˇ. Ngaˇ ngaˬ-euˬ nui noeˬ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-aˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ meh. Naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ nya-a. 29 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ aˬ yaw ̭-ahˇ siˬ nya ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ neh oe-awˇ, aˬ yaw ̭ neh ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh." 30 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-eu lehˇ g'eh-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ yamˬ maˬ keuˆ le dah-euˬ miˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ nyeh ̭ nya-a. 31 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭-ahˇ jah laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Meˬsiˇya oe ngeh, tsawˇ haˬ heu g'aˬ naˆ maˬ tseˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ la ̭ nya teh ̭-a lehˇ duˇ te loˇ." 32 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ja k'oeˬ lu ̭ gaˇ Paˬliˬsehˇ deuˬ ya gaˬ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ bawˬ dzaˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ bi nyeh ̭-eu g'aˇ duˬ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 33 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ k'ehˬ jawˇ g'aˬ naˇ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ jawˇ gaˇ g'o ̭ leˇ ma. 34 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ poˆ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, maˬ poˆ mawˇ nya-aˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ naw ma ̭ maˬ laˇ keuˆ nya-a." 35 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ yaw kaˬ heu lo ̭-ehˇ ja-eu meh. "Aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ poˆ mawˇ nya paˬ-ehˇ aˬ yaw ̭ aˬ gaˇ iˇ-eu lehˇ nga. Heˬlaˬsaˇ tsawˇ haˬ-euˬ meuˬ deuˬ-ahˇ jawˇ-iˇ-euˬ aˬ dui-euˬ tsawˇ jeuˬ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, Heˬlaˬsaˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ mehˬ-iˇ tsoˆ-iˇ-eu lehˇ nga loˇ. 36 Aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ poˆ k'aw ̭ maˬ poˆ mawˇ nya-ehˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ aˬ dui ma ̭ maˬ le keuˆ nya-aˇ lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu k'oeˇ aˬ jeˬ ehˇ mawˬ-eu nga." 37 Sehˬ g'awˆ-euˬ Bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ saˬ saˬ-eu aˇ nah pyeu ̭-eu huiˬ dui dui-eu aˇ nah k'oeˇ nah-ahˇ, Yeˬsuˇ tuˇ -awˇ, teˇ saˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ -ehˇ-eu, "Iˇ cu ̭ k'aˇ meh ̭-eu tsawˇ haˬ ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ dawˇ laˇ-awˬ. 38 Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, 'Ngaˬ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ deh ̭-eu sa ̭ laˇ bi ̭-eu iˇ cu ̭ lawˇ gawˆ yoeˇ doˆ le teh ̭-a."' 39 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ Yaw sahˇ Miˬyehˇ za gaˇ ehˇ maw ̭-eu meh. Aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ-ahˇ keuˆ ni Yaw sahˇ Miˬyehˇ maˬ bi ̭ le ̭-aˬ siˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ la ̭ k'oeˇ maˬ ciˬ daˆ k'o ̭ le ̭-aˬ siˬ. 40 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ aˬ diˇ aˬ maˇ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ ngaˇ." 41 Yawˬ deuˬ yawˬ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ Meˬsiˇya ngaˇ." Ehˇ k'aw ̭, tiˬ deuˬ paˇ ehˇ-eu, "Meˬsiˇya Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh maˬ oe-aˇ. 42 Meˬsiˇya-aˬ, Daˬbiˇ-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ la ̭ k'oeˇ doˆ le- ̭ awˇ, Daˬbiˇ-euˬ meuˬ pyeu ̭-eu Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ deh ̭ le teh ̭-a lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ." 43 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭, Yeˬsuˇ gaˇ kawˆ tiˬ g'aˬ tiˬ jeˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ noeˬ-eu meh. 44 Tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭ maw ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, a yaw ̭-ahˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ nyeh ̭ nya-a. 45 Yehˇ k'oeˇ deuˬ g'o ̭ keuˆ leˇ ngeh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ nyeh ̭ la ̭ teˬ." 46 Yehˇ k'oeˇ deuˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ tsawˇ haˬ heu g'aˬ lo ̭-ehˇ dawˬ ngehˬ-eu maˬ gaˬ haw-aˬ." 47 Paˬliˬsehˇ deuˬ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ g'eh aˬ yaw ̭ neh paˇ bi laˆ jah teˬ loˇ. 48 Aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na mawˇ haw teˬ loˇ. 49 Haw taˬ-awˬ. Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭ Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh Miˬyehˇ neh yaˬ k'ehˇ bi yaˬ teh ̭-a." 50 Yaw beh Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ-euˬ Niˇgawˇdeˬ lehˇ myahˇ-euˬ k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭, Paˬliˬsehˇ k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu meh. 51 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Aˬ dui-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ tsaˬ ni ya ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ neh ngehˬ-euˬ dawˬ maˬ ya gaˬ duˬ-ehˇ, aˬ yaw ̭ neh mˇ-euˬ gaˇ deuˬ-ahˇ maˬ ya siˬ duˬ k'oeˇ keuˆ ni, aˬ yaw ̭-ahˇ yaˇ k'aˬ maˬ daˇ nya-aˇ." 52 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ g'eh Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh oe-euˬ tsawˇ haˬ te loˇ. Jaˇli ̭-ahˇ gui duˬ haw sheˇ. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh maˬ doˆ le haw-euˬ nawˇ ya siˬ duˬ teh ̭-a." 53 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yawˬ g'aˬ na lu ̭ g'o ̭-iˇ jiˇ-euˬ meh.

Yoˇhaˬ 8

1 Yeˬsuˇ-aˬ, Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ le-euˬ meh. 2 Yawˬ nah yawˬ uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ aˬ yaw ̭ le-euˬ meh. Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ uiˬ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ nuiˇ-awˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 3 Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ, aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ bahˬ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ sheuˬ ahˇ la ̭-awˇ, dawˬ tawˆ lu ̭ mehˬ shi bi yaw ̭-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ maˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, zaˬ miˬ zaˬ heu g'aˬ aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ bahˬ lu ̭ gaˇ nyeh ̭-euˬ ma. 5 Heu lo ̭-ehˇ g'eh-eu zaˬ miˬ zaˬ-ahˇ k'aˬ lo neh ya biˬ seh ̭ meh lehˇ, aˬ duiˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ Moˇseˬ neh ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. Nawˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nmˇ." 6 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ lahˇ ju k'mˇ pa ̭-awˇ, yaˇ k'aˬ ja maw ̭-eu miˇ neh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ awˆ k'o ̭ taˬ-awˇ, la ̭ noeˇ neh miˇ tsaˬ-ahˇ kawˆ bo ̭ kawˆ bo ̭-ehˇ jawˇ-eu meh. 7 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ gaˇ yaw ̭-awˇ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ naˬ leˇ ni naˇ haˬ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ tuˇ laˇ-awˇ, "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ iˬ baˇ maˬ mˇ haw-euˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˬ lo biˬ daw ̭ daw ̭-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ paˇ awˆ k'o ̭-awˇ, miˇ tsaˬ-ahˇ kawˆ bo ̭ kawˆ bo ̭-ehˇ paˇ jawˇ-euˬ meh. 9 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya gaˬ ngeh, aˇ k'o ̭ k'awˆ dzehˬ-eu deuˬ jeˬ huˬ huˬ-awˇ, tiˬ g'aˬ saˇ-iˬ tiˬ g'aˬ g'o ̭ doˆ-iˇ jiˇ-euˬ meh. Yeˬsuˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ k'oeˇ gaˇ jawˇ ya ̭-awˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu meh. 10 Yeˬsuˇ awˆ tuˇ laˇ-awˇ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ gaˇ iˇ jiˇ taˬ. Nawˬ-ahˇ iˬ baˇ poˆ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ paˇ jawˇ meh loˇ." 11 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ paˇ jawˇ meh." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ jiˇ nawˬ-ahˇ iˬ baˇ maˬ poˆ. G'o ̭-iˇ-awˬ. Ehˇ k'aw ̭, iˬ baˇ taˬ paˇ mˇ de." 12 K'oeˇ naˇ, Paˬliˬsehˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ-aˬ, miˇ tsaˬ-euˬ yaw sheh ̭ ma. Ngaˬ-euˬ mehˬ nah k'aˇ caw teh-eu tsawˇ haˬ-aˬ, deh ̭-eu sa ̭ laˇ yaw sheh ̭ za-awˇ, yaw zahˇ la ̭ k'oeˇ maˬ paˇ cah-aˇ." 13 Paˬliˬsehˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, nawˇ yawˬ ha gaˇ kawˆ yawˬ ha saˇ kiˇ kamˬ-eu teh ̭ ngaˇ. Nawˬ neh k'aˇ ehˇ-euˬ jeˬ yaw duˬ yaw ciˇ maˬ baw nga." 14 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ-eu nga lehˇ ehˇ k'aw ̭, ngaˬ neh k'aˇ ehˇ-euˬ jeˬ tsaˬ ma dawˇ ma. Ngaˇ aˬ gaˇ neh oe-awˇ aˬ gaˇ iˇ lu ̭-eu ngaˇ siˬ nya ma. Naw ma ̭-aˬ, ngaˇ aˬ gaˇ neh oe-awˇ aˬ gaˇ iˇ lu ̭-eu maˬ siˬ nya-a. 15 Naw ma ̭ shiˬ shaˬ jiˇ nui noeˬ-ahˇ g'oe-awˇ aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ poˆ-eu meh. Ngaˇ-aˬ, aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ maˬ poˆ. 16 Ehˇ law hawˇ k'aw ̭, ngaˇ aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ nga lehˇ daˇ naˇ, ngaˬ neh daˇ-euˬ k'oeˇ tsaˬ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ daˇ-eu maˬ ngeuˇ. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Aˬda ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ ma. 17 Tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ tiˬ jeˬ teh ̭-ehˇ saˇ kiˇ kamˬ naˇ, saˇ kiˇ kamˬ-euˬ k'oeˇ tsaˬ meh lehˇ, naw ma ̭-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 18 Ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ ngaˇ saˇ kiˇ kamˬ-eu ma. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Aˬda k'aw ̭, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ saˇ kiˇ kamˬ-eu meh." 19 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nawˬ da aˬ gaˇ jawˇ ta." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-ahˇ maˬ ehˇ, ngaˬ Da-ahˇ maˬ ehˇ, naw ma ̭ maˬ siˬ nya-a. Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ siˬ nya law nmˇ-aˬ, ngaˬ Da-ahˇ k'aw ̭ siˬ nya teh ̭-a." 20 Yeˬsuˇ-aˬ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu pyuˇ daˬ bahˬ keuˆ deuˬ ba ̭ taˬ-euˬ lawˆ-ahˇ jawˇ-awˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ nyeh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ-euˬ miˇ neh meh. 21 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ le ma. Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ poˆ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-euˬ iˬ baˇ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ ya shiˇ teh ̭-a. ngaˇ le-eu jawˇ duˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ le nya-a." 22 K'oeˇ ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ le-eu jawˇ duˬ-ahˇ aˬ dui maˬ le nya-aˇ lehˇ ehˇ-eu teu, aˬ yaw ̭ yawˬ haˇ yawˬ ha seh ̭ ma lehˇ ehˇ maw ̭ law hawˇ maˬ siˬ." 23 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭-aˬ, la ̭ oˆ miˇ tsaˬ zaˬ meh. Ngaˇ-aˬ, mˬ taˆ-euˬ tsawˇ haˬ ma. Naw ma ̭-aˬ miˇ tsaˬ heu-ahˇ ta ̭-eu tsawˇ haˬ meh. Ngaˇ-aˬ, miˇ tsaˬ heu-ahˇ maˬ ta ̭. 24 K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭-euˬ iˬ baˇ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ ya shiˇ meh lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 'Ngaˇ ehˇ lu ̭-eu k'oeˇ g'aˬ ngaˇ meh' lehˇ naw ma ̭ maˬ jah naˇ, naw ma ̭ yawˬ ha-euˬ iˬ baˇ la ̭ k'oeˇ ya shiˇ teh ̭-a." 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ aˬ suˇ g'aˬ te." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˇ dahˬ beh ngeh neh naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ g'aˬ-euˬ ma. 26 Ngaˇ naw ma ̭ gaˇ kawˆ ehˇ paˬ-ehˇ g'awˬ mya ni jaˆ ma. Naw ma ̭-ahˇ dehˬ paˬ-ehˇ g'awˬ mya ni jaˆ ma. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-aˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ meh. Aˬ yaw ̭ neh k'aˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ jeˬ teh ̭-ehˇ miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ-eu ma." 27 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Aˬda gaˇ kawˆ ja mehˬ lu ̭-eu meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ g'oˆ siˬ nya-a. 28 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ teh ̭-awˇ ka tuˇ ngeh nah, "Ngaˇ ehˇ lu ̭-eu k'oeˇ g'aˬ ngaˇ law hawˇ ngaˇ leh naw ma ̭ siˬ nya laˇ teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, ngaˇ ngaˬ-euˬ nui noeˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ mˇ ni, Aˬda neh k'aˇ bi ngehˬ k'aˇ bi tmˇ-euˬ jeˬ teh ̭-ehˇ ngaˇ ngehˬ-eu tmˇ-eu ngaˇ lehˇ, naw ma ̭ ya siˬ duˬ teh ̭-a. 29 Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ ma. Aˬ yaw ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh nehˬ la ̭-a. A jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ myah lu ̭ aˬ yaw ̭ nui ma tsaˬ-eu jeˬ teh ̭-ehˇ ngaˇ mˇ-eu ma." 30 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭-ahˇ jah laˇ-euˬ meh. 31 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ naˇ, maˇ maˇ ni ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ ma. 32 Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ naw ma ̭ siˬ nya laˇ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ naw ma ̭-ahˇ bi buˬ-iˇ teh ̭-a." 33 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nga ma ̭ Aˬbyaˬhaˬ-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ ma. Aˬ cawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ k'aw ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ geu ̭ haw-aˬ. 'Naw ma ̭ ya buˬ-iˇ teh ̭-a' lehˇ nawˇ ehˇ-eu teu, aˬ jeˬ ehˇ maw ̭ te." 34 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Iˬ baˇ k'aˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, iˬ baˇ-euˬ zaˬ k'aˆ meh. 35 Zaˬ k'aˆ-aˬ, nymˇ sahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, aˬ li-aˬ, nymˇ sahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ-eu meh. 36 Zaˬ maˇ neh naw ma ̭-ahˇ bi buˬ-iˇ la ̭ naˇ, naw ma ̭ aˬ diˇ buˬ-iˇ-euˬ teh ̭-a. 37 Naw ma ̭-aˬ, Aˬbyaˬhaˬ-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ meh lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ seh ̭-eu lehˇ leh jeh-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ ha geu ̭-a. 38 Ngaˬ Da neh bi mawˇ la ̭-euˬ jeˬ-ahˇ ngaˇ ja-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ da deuˬ neh ehˇ mehˬ nehˬ-euˬ jeˬ mˇ-eu meh." 39 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Nga ma ̭-euˬ aˬ da-aˬ, Aˬbyaˬhaˬ ma." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ maˇ maˇ ni Aˬbyaˬhaˬ-euˬ zaˬ ma lehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ yaw ̭ neh mˇ-euˬ jeˬ naw ma ̭ mˇ teh ̭-a. 40 Ngaˬ neh k'aˇ mˇ-euˬ-aˬ, Miˬyehˇ neh bi ehˇ-euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ teh ̭ ma. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ seh ̭-eu lehˇ leh jeh-eu meh. Aˬbyaˬhaˬ-aˬ, teu lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ maˬ mˇ-aˬ. 41 Naw ma ̭-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ da mˇ-euˬ lo ̭-ehˇ mˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nga ma ̭-euˬ aˬ da-aˬ, Miˬyehˇ tiˬ g'aˬ teh ̭ ma. Nga ma ̭ maˇ maˇ ni aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ ma. Jawˇ zaˇ shaˬ leˇ-awˇ deh ̭ le-euˬ zaˬ deuˬ maˬ ngeuˇ." 42 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ-aˬ, maˇ maˇ ni naw ma ̭-euˬ Aˬ da ma lehˇ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ gaˬ teh ̭-a. Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh ngaˇ oe taˬ-euˬ ma. Ngaˬ-euˬ nui noeˬ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Aˬ yaw ̭ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh. 43 Ngaˇ ehˇ gaˇ aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ maˬ g'oˆ shaw nya ta lehˇ naw ma ̭ siˬ nya ma loˇ. Ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ naˇ haˬ nahˇ-eu miˇ neh meh. 44 Naw ma ̭-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ da nehˬ sahˬ paˬ-euˬ zaˬ deuˬ pyeu ̭-awˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ da-euˬ nui k'ahˇ mehˬ nah caw teh maw ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, aˇ dahˬ beh ngeh neh aˬ cawˬ-ahˇ seh ̭-euˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ paw tiˬ paw ̭-iˬ maˬ pyawˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇnaˇ, aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ yaw tsawˬ yaw dawˇ jeˬ maˬ ahˇ-a. Aˬ yaw ̭ jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu k'oeˇ-aˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-eu lehˇ seu le-euˬ miˇ neh meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-aˬ, jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ aˬ da yaw dzahˇ g'aˬ meh. 45 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ-aˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ ngehˬ-eu ma. K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ jah-eu meh. 46 Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ iˬ baˇ toeˬ ceh nya-eu aˬ suˇ g'aˬ jawˇ te. Ngaˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ ngehˬ-eu ngeuˇ naˇ k'aw ̭, aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ jah te. 47 Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-aˬ, Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ maˬ ngeuˇ-a. K'oeˇ miˇ neh, Miˬyehˇ-euˬ ehˇ dawˬ naw ma ̭ maˬ naˇ haˬ maw ̭-a." 48 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ pyeu ̭-awˇ, nawˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh ̭ uˇ ngaˇ lehˇ nga ma ̭ ehˇ-eu maˬ tsaˬ nya loˇ." 49 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ neh ̭ maˬ uˇ. Ngaˇ ngaˬ Da-ahˇ taˬ huiˬ lu ̭ ma. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ taˬ huiˬ-a. 50 Ngaˇ-aˬ, aˬ cawˬ neh bi taˬ huiˬ bi taˬ mahˇ-eu jeˬ-ahˇ poˆ lu ̭-eu maˬ ngeuˇ. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ-ahˇ aˬ cawˬ bi taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ poˆ-awˇ, ngaˇ jawˇ paw pyawˬ-awˇ daˇ tsehˆ-eu tiˬ g'aˬ jawˇ meh. 51 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ gaˇ k'aˇ naˇ haˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, tiˬ jawˇ-iˬ maˬ shiˇ-aˇ." 52 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, nawˇ neh ̭ uˇ-eu nga ma ̭-ahˇ siˬ duˬ laˇ ngaˇ. Aˬbyaˬhaˬ g'eh shiˇ-euˬ meh. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ g'eh shiˇ jiˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, nawˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ gaˇ k'aˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ maˬ shiˇ-aˇ lehˇ nawˇ ehˇ-eu nga laˬ. 53 Aˬ dui-euˬ aˬ da Aˬbyaˬhaˬ shiˇ-euˬ meh. Nawˇ Aˬbyaˬhaˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ ma lehˇ ehˇ maw ̭ te loˇ. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ g'eh shiˇ-euˬ meh. Nawˇ aˬ suˇ g'aˬ te lehˇ ehˇ-eu g'eh te." 54 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ yawˬ haˇ yawˬ ha taˬ huiˬ naˇ, ngaˬ neh taˬ huiˬ-euˬ k'oeˇ maˬ poeˬ maˬ lawˬ-aˇ. Ngaˬ-ahˇ taˬ huiˬ-eu g'aˬ-aˬ, ngaˬ Da meh. Naw ma ̭-euˬ Miˬyehˇ ma lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu k'oeˇ g'aˬ meh. 55 Naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ nya-a. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ aˬ yaw ̭-ahˇ siˬ nya ma. Aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ nya nya lehˇ ngaˇ ehˇ naˇ, ngaˇ k'aw ̭ naw ma ̭ lo ̭-ehˇ jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ duˇ teh ̭-a. Ngaˇ aˬ yaw ̭-ahˇ a diˇ siˬ nya-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ lu ̭-eu ma. 56 Ngaˇ oe-eu aˇ nah-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a lehˇ noeˬ-awˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ da Aˬbyaˬhaˬ laˬ k'aˬ cehˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ aˬ diˇ ya mawˇ-awˇ laˬ k'aˬ ya cehˇ-euˬ meh." 57 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ngaˬ tseˇ k'o ̭ k'aw ̭ maˬ byah laˇ-euˬ gaˇ, aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-awˇ Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ mawˇ haw teˬ." 58 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬbyaˬhaˬ maˬ deh ̭ le mi naˆ-ehˇ ngaˇ jawˇ-euˬ ma." 59 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aˬ lo g'oˆ-awˇ Yeˬsuˇ-ahˇ biˬ-eu lehˇ g'eh-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ maˬ bi mawˇ ni Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ neh iˇ doˆ-euˬ meh.

Yoˇhaˬ 9

1 Yeˬsuˇ iˇ lu ̭ ngeh, deh ̭ le ngeh neh myaˆ beh ̭ beh ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ ya mawˇ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, aˬ yaw ̭ deh ̭ le ngeh neh myaˆ beh ̭ beh ̭-eu teu aˬ suˇ g'aˬ-euˬ iˬ baˇ baˬ da neh g'eh ta. Aˬ yaw ̭-euˬ iˬ baˇ baˬ da neh nga loˇ. Aˬ da aˬ ma-euˬ iˬ baˇ baˬ da neh nga loˇ." 3 Yeˬ suˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ myaˆ beh ̭ beh ̭-eu k'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ iˬ baˇ baˬ da neh maˬ ngeuˇ-a. Aˬ da aˬ ma euˬ iˬ baˇ baˬ da neh k'aw ̭ maˬ ngeuˇ-a. Miˬyehˇ teh ̭-ehˇ mˇ nya-eu zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ-ahˇ aˬ cawˬ ya mawˇ ni aˬ yaw ̭ myaˆ beh ̭ beh ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 4 Uˬ ci ̭ maˬ ci ̭ le k'oeˇ keuˆ ni, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-euˬ gaˇ-ahˇ aˬ dui ya mˇ meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ gaˇ maˬ mˇ nya-eu uˬ ci ̭ aˇ yamˬ keuˆ le lu ̭ meh. 5 Ngaˇ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ jawˇ k'oeˇ keuˆ ni, miˇ tsaˬ-euˬ yaw sheh ̭ pyeu ̭-eu ma." 6 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ, miˇ tsaˬ-ahˇ duˬ k'aˬ k'a shehˬ-awˇ shaˬ jehˆ laˆ pyeu ̭-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ leh ̭ nehˬ-awˇ, 7 "Siˇlamˬ lah-ahˇ myaˆ du ̭ pu ̭ shawˇ-iˇ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. (Siˇlamˬ lehˇ ehˇ-eu dawˬ tsui ̭-aˬ, 'K'ehˇ g'eh-euˬ' lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh.) K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ myaˆ du ̭ pu ̭ shawˇ-iˇ-awˇ, myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-awˇ g'o ̭ laˇ-euˬ meh. 8 Aˬ yaw ̭-ahˇ nymˇ kaˬ ta ̭-eu deuˬ hawˇ-eu, yaw beh aˬ yaw ̭ hawˬ shaˇ shaˇ dzaˬ ngeh mawˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ nuiˇ nuiˇ-ehˇ hawˬ shaˇ shaˇ dzaˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ maˬ ngeuˇ nga loˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 9 Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Ngeuˇ ngaˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Maˬ ngeuˇ nga. Aˬ yaw ̭-ahˇ duˇ leˇ-eu yawˬ g'aˬ yawˬ nga" lehˇ ehˇ-eu meh. K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ, "Hawˬ shaˇ shaˇ dzaˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ ngaˇ ma" lehˇ ehˇ duˬ nehˬ-euˬ meh. 10 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-awˇ myaˆ nuiˆ paˇ mawˇ laˇ teˬ." 11 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Yeˬsuˇ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ neh shaˬ jehˆ ui cuiˆ jahˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ leh ̭ nehˬ la ̭-awˇ, 'Siˇlamˬ lah-ahˇ myaˆ du ̭ pu ̭ shawˇ-iˇ-awˬ' lehˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ meh. Ngaˇ iˇ-awˇ myaˆ du ̭ pu ̭-euˬ nehˬ-ehˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ miˇ-a." 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ "Aˬ yaw ̭ aˬ gaˇ jawˇ ta" lehˇ naˇ haˬ ngeh, "Ngaˇ maˬ siˬ" lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. 13 K'oeˇ naˇ, yaw beh myaˆ beh ̭ beh ̭-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, Paˬliˬsehˇ deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 14 Yeˬsuˇ neh shaˬ jehˆ jahˇ-awˇ aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ nya ni laˆ taˬ nehˬ-euˬ aˇ nah k'oeˇ nah-aˬ, Jawˇ nah pyeu ̭-eu meh. 15 Aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-awˇ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ Paˬliˬsehˇ deuˬ paˇ naˇ haˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ ngaˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ shaˬ jehˆ leh ̭ nehˬ la ̭-awˇ, ngaˇ myaˆ du ̭ pu ̭ shawˇ-iˇ ngeh, myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ ma." 16 Paˬliˬsehˇ tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni jahˇ nehˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ lu ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Jawˇ nah-ahˇ ya lah ya daw-eu zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ maˬ caw teh ni, maˬ mˇ k'mˬ-eu jeˬ aˬ yaw ̭ mˇ-euˬ nga." Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Iˬ baˇ zaˬ tiˬ g'aˬ heu naˆ naˆ-ehˇ zahˬ lehˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ aˬ joˆ-ehˇ mˇ nya ta." Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ tiˬ g'aˬ tiˬ jeˬ noeˬ-eu meh. 17 K'oeˇ naˇ, Paˬliˬsehˇ k'oeˇ deuˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni aˬ yaw ̭ neh jahˇ nehˬ la ̭-euˬ meh lehˇ nawˇ ehˇ-eu-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ nawˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya." Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ meh." 18 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-aˬ, tsawˇhaˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ kuˇ-awˇ maˬ naˇ haˬ duˬ k'oeˇ keuˆ ni, yaw beh aˬ yaw ̭ myaˆ beh ̭ beh ̭-awˇ nymˬ-mˇ mawˇ laˇ-euˬ meh lehˇ ehˇ gaˇ maˬ jah-a. 19 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Aˬ yaw ̭ naw nya ̭-euˬ zaˬ ngeuˇ ma loˇ. Aˬ yaw ̭ deh ̭ le ngeh neh myaˆ beh ̭ beh ̭-eu meh lehˇ naw nya ̭ ehˇ-eu meh. Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭ aˬ joˆ-ehˇ myaˆ nuiˆ paˇ mawˇ laˇ nya taˬ." 20 Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da aˬ ma ehˇ-eu, "Nga nya ̭-euˬ zaˬ ma. Deh ̭ le ngeh neh myaˆ beh ̭ meh lehˇ nga nya ̭ siˬ duˬ-eu ma. 21 Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-awˇ myaˆ nuiˆ paˇ mawˇ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, aˬ suˇ g'aˬ neh myaˆ nuiˆ laˆ dahˇ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ nga nya ̭ maˬ siˬ nya nya. Aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-awˬ. Aˬ yaw ̭ huiˬ laˇ-euˬ meh. Aˬ yawˇ yaw ̭ ja mehˬ nehˬ la ̭ nya teh ̭-a." 22 Aˬ da aˬ ma k'oeˇ nyiˬ g'aˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-ahˇ guˆ-eu miˇ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ Meˬsiˇya meh lehˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ maˬ bi ta ̭ ni teh dzeh-eu g'aˇ duˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ neh bawˬ tsehˆ taˬ-euˬ meh. 23 K'oeˇ miˇ neh, "Aˬ yaw ̭ huiˬ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ-eu meh. 24 Deh ̭ le ngeh neh myaˆ beh ̭ beh ̭-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ poˆ paˇ kuˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ dawˇ coe ni ehˇ ma lehˇ Miˬyehˇ mehˬ shi kamˬ-awˬ. Nawˬ-ahˇ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni jahˇ nehˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ iˬ baˇ zaˬ meh lehˇ nga ma ̭ siˬ nya ma." 25 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ iˬ baˇ zaˬ ngeuˇ-eu maˬ ngeuˇ-eu k'oeˇ law nmˇ-aˬ ngaˇ maˬ siˬ. Ngaˇ siˬ nya-eu-aˬ, yaw beh ngaˇ myaˆ beh ̭ beh ̭-euˬ k'aw ̭, nymˬ-mˇ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ heu tiˬ hmˬ teh ̭ ma." 26 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ nawˬ-ahˇ aˬ jeˬ jahˇ nehˬ la ̭ taˬ. Nawˇ myaˆ beh ̭ beh ̭-eu mawˇ nya laˇ ni aˬ joˆ-ehˇ laˆ taˬ nehˬ la ̭ taˬ." 27 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ g'a-euˬ ma tawˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh paˇ gaˬ poˆ maw ̭-eu nya. Naw ma ̭ jiˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ geu ̭ maw ̭-eu nya loˇ." 28 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ yaˬ k'ehˇ yaˬ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ zaˬ lahˇ ngaˇ. Nga ma ̭-aˬ, Moˇseˬ-euˬ zaˬ lahˇ ma. 29 Moˇseˬ-ahˇ Miˬyehˇ dawˬ ngehˬ cawˬ-euˬ nga ma ̭ siˬ nya ma. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ gaˇ neh doˆ le-euˬ jiˇ nga ma ̭ maˬ siˬ." 30 Myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ ngehˬ-eu dawˬ teu dawˬ-ahˇ ngaˇ zahˬ dui dui leˇ nya. Aˬ yaw ̭ ngaˬ-ahˇ myaˆ nuiˆ bi mawˇ laˇ ngeh keuˆ ni, aˬ yaw ̭ aˬ gaˇ neh oe-euˬ naw ma ̭ maˬ siˬ nya nya lehˇ la. 31 Iˬ baˇ zaˬ-euˬ shaˇ dawˬ-ahˇ Miˬyehˇ maˬ naˇ haˬ-a lehˇ aˬ dui siˬ nya ma. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ yaw zeu baw-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nui k'ahˇ mˇ-eu deuˬ-euˬ shaˇ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ nehˬ meh. 32 Mˬ beh miˇ beh ngeh neh iˬ nah keuˆ ni, myaˆ beh ̭ beh ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni jahˇ nehˬ nya-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ gaˬ haw-aˬ siˬ. 33 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ maˬ ngeuˇ law nmˇ-aˬ, tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jahˇ nya-aˇ." 34 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu iˬ baˇ la ̭ k'oeˇ deh ̭ le-awˇ huiˬ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ nga ma ̭-ahˇ paˇ mehˬ paˇ tsoˆ-eu g'eh te loˇ." K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ maˬ bi ta ̭ ni teh dzeh nehˬ-euˬ meh. 35 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ teh dzeh nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ poˆ mawˇ-awˇ, "Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ nawˇ jah ma loˇ" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 36 Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ jah nya ni aˬ yaw ̭ aˬ suˇ g'aˬ-a lehˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ la ̭-awˬ." 37 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ aˬ yaw ̭-ahˇ tahˬ puˬ g'aˬ-euˬ meh. Nymˬ-mˇ nawˬ-ahˇ ngehˬ cawˬ lu ̭-eu g'aˬ aˬ yaw ̭ meh." 38 K'oeˇ ngeh jawˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˇ jah ma" lehˇ ehˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-euˬ meh. 39 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Myaˆ beh ̭ deuˬ-ahˇ myaˆ nuiˆ bi mawˇ laˇ-awˇ, myaˆ nuiˆ mawˇ lu ̭-eu deuˬ myaˆ beh ̭ bi beh ̭-iˇ ni yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˇ duˬ, miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ ngaˇ oe-euˬ ma." 40 K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu Paˬliˬsehˇ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, "Nga ma ̭-ahˇ myaˆ beh ̭ nga lehˇ nawˇ ehˇ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ-eu paˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. 41 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ myaˆ beh ̭ law nmˇ-aˬ, iˬ baˇ maˬ ahˇ-aˇ. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ myaˆ nuiˇ mawˇ nya ma lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu miˇ neh, iˬ baˇ ahˇ-eu meh."

Yoˇhaˬ 10

1 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Yawˇ yawˇ kuˆ la ̭ k'oeˇ g'oˆ k'ehˬ-ahˇ neh maˬ uˇ laˇ-ehˇ, yawˬ gaˇ yawˬ neh daˆ uˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, smˇ k'oeˬ tahˇ joe meh. 2 Ehˇ k'aw ̭, g'oˆ k'ehˬ-ahˇ neh uˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yawˇ bo-eu yaw sahˇ meh. 3 G'oˆ k'ehˬ-ahˇ lo ̭-eu g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ laˇ g'oˆ pah nehˬ-awˇ, yawˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ teˇ saˇ ya gaˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ yawˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ tsawˇ myahˇ kuˇ kuˇ-ehˇ la ̭ nyiˇ sheuˬ doˆ g'eh-eu meh. 4 Yawˇ deuˬ-ahˇ la ̭ nyiˇ sheuˬ doˆ jiˇ ngeh, aˬ yaw ̭ mehˬ hu paw cah-awˇ, yawˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ teˇ saˇ-ahˇ yawˇ deuˬ siˬ nya-eu meh. 5 Aˬ cawˬ-euˬ mehˬ nah yawˇ k'oeˇ deuˬ maˬ iˇ ni cehˆ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ cawˬ-euˬ teˇ saˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ siˬ nya-a." 6 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ-euˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tsui ̭ maˬ g'oˆ shaw nya-a. 7 K'oeˇ miˇ neh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ paˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ-aˬ, yawˇ deuˬ g'aˇ duˬ g'oˆ k'ehˬ pyeu ̭-eu ma. 8 Ngaˬ-euˬ mehˬ hu k'aˇ oe-euˬ deuˬ-aˬ, smˇ k'oeˬ tahˇ joe teh ̭ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ yawˇ deuˬ maˬ naˇ haˬ-a. 9 Ngaˇ-aˬ, g'oˆ k'ehˬ ma. Ngaˬ-ahˇ neh k'aˇ uˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ka k'o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ iˇ doˆ laˇ doˆ-ehˇ cah-awˇ, gaˆ dzaˬ duˬ ya mawˇ teh ̭-a. 10 Smˇ k'oeˬ tahˇ joe-aˬ, k'oeˬ-eu, seh ̭-eu, laˆ cawˆ-eu g'aˇ duˬ oe-eu teh ̭ meh. Ngaˇ-aˬ, naw ma ̭ deh ̭-eu sa ̭ laˇ za nya ni oe-euˬ ma. Deh ̭-eu sa ̭ laˇ k'oeˇ-ahˇ naw ma ̭ tiˬ byah tiˬ lo ̭ za ni oe-euˬ ma. 11 "Ngaˇ-aˬ, muiˬ-eu yawˇ bo-eu yaw sahˇ ma. Yawˇ deuˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngaˇ shiˇ dah peuˬ ma. 12 Maˇ maˇ ni yawˇ bo-eu tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-ehˇ, aˇ poeˬ bi ̭-awˇ bi bo-euˬ deuˬ-aˬ, k'aˬ yehˇ oe gaˇ ya mawˇ ngeh, yawˇ deuˬ-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-awˇ cehˆ-eu meh. K'oeˇ ngeh, k'aˬ yehˇ k'oeˇ yawˇ deuˬ-ahˇ kaw ̭ kaw ̭-ehˇ teh byaˆ-eu meh. 13 Aˬ yaw ̭-aˬ, aˇ poeˬ bi ̭-awˇ bi bo-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh, yawˇ deuˬ-ahˇ k'ahˇ maˬ k'o ̭ ni byehˇ dzeh-awˇ cehˆ-eu meh. 14 Ngaˇ-aˬ, muiˬ-eu yawˇ bo-eu yaw sahˇ ma. Aˬda ngaˬ-ahˇ siˬ nya-awˇ, ngaˇ k'aw ̭ Aˬda-ahˇ siˬ nya gaˇ duˇ ni, ngaˬ-euˬ yawˇ deuˬ-ahˇ ngaˇ siˬ nya-awˇ, ngaˬ-euˬ yawˇ deuˬ k'aw ̭ ngaˬ-ahˇ siˬ nya-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˇ duˬ ngaˇ shiˇ dah peuˬ-eu ma. 16 Yawˇ yawˇ kuˆ heu kuˆ-ahˇ maˬ uˇ-eu ngaˬ-euˬ yawˇ deuˬ jawˇ te siˬ. Yawˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ k'aw ̭ ngaˇ ya sheuˬ uˇ la ̭-a siˬ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, yawˇ dawˬ tawˆ lu ̭ yawˇ yawˇ ma ̭ ti ̭ ma ̭ teh ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-awˇ, yawˇ bo-eu yaw sahˇ tiˬ sahˇ teh ̭-ehˇ bo teh ̭-a. 17 "Ngaˇ tiˬ poˆ paˇ ya deh ̭ ni ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ shiˇ dah peuˬ-eu miˇ neh, Aˬda ngaˬ-ahˇ gaˬ-euˬ meh. 18 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ ngaˬ-euˬ sa ̭ laˇ-ahˇ maˬ seh ̭ doˆ geu ̭-aˬ. Ngaˬ neh nui ma keuˆ-awˇ shiˇ dah-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu ma. Shiˇ maw ̭-eu maˬ ehˇ, deh ̭ maw ̭-eu maˬ ehˇ, ngaˇ na ̭-i jaˆ-eu ma. Ngaˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-eu g'aˇ duˬ, ngaˬ Da neh dawˬ bi ̭ taˬ-euˬ meh." 19 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu miˇ neh, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ tiˬ g'aˬ tiˬ jeˬ noeˬ-eu meh. 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭ myaˬ tiˬ paˆ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ neh ̭ uˇ-awˇ uˬ tsehˆ-euˬ ngaˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh aˬ yaw ̭ ehˇ gaˇ naw ma ̭ naˇ haˬ te." 21 Ehˇ k'aw ̭, yawˬ deuˬ yawˬ ehˇ-eu, "Neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ teu lo ̭-ehˇ g'eh-eu dawˬ aˬ joˆ-ehˇ ngehˬ nya ta. Myaˆ beh ̭ beh ̭-eu tsawˇ haˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ nya ni neh ̭ jahˇ nya ta loˇ." 22 Tsahˬ gaˆ ahˇ le-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma A nehˬ-eu Bawˬ-iˬ g'eh lu ̭-eu aˇ yamˬ pyeu ̭-eu meh. 23 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ lahˇ la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu Sawˇlaˬmoˬ-euˬ sehˬ g'awˆ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ cah lu ̭-eu meh. 24 K'oeˇ ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ uiˬ le-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ nga ma ̭-ahˇ k'aˇ ngeuˇ-eu lo ̭-ehˇ maˬ ehˇ mehˬ nehˬ la ̭ ni, aˇ myah keuˆ ni nyi naˬ-eu g'eh te. Nga ma ̭-ahˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ. Nawˇ Meˬsiˇya ngeuˇ ma loˇ." 25 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ g'aˬ dzeuˇ-euˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ jah-a. Ngaˬ Da-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ ngaˬ neh mˇ-euˬ gaˇ deuˬ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ saˇ kiˇ kamˬ lu ̭ meh. 26 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ maˬ jah-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ yawˇ maˬ ngeuˇ-a. 27 Ngaˬ-euˬ yawˇ deuˬ ngaˬ-euˬ dawˬ naˇ haˬ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ siˬ nya-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu meh. 28 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ ngaˇ bi ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ti jawˇ-iˬ maˬ paˇ shiˇ meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ neh maˬ ceh doˆ geu ̭ nya-a. 29 Yawˇ k'oeˇ deuˬ ngaˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu ngaˬ Da-aˬ, dawˬ tawˆ k'oeˇ taˆ huiˬ-eu g'aˬ meh. Ngaˬ Da neh haw lahˇ taˬ-euˬ uˬ moˆ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ ceh doˆ geu ̭ g'eh nya-a. 30 Aˬda hawˇ-eu ngaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ tiˬ g'aˬ ma." 31 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ k'aˬ lo g'oˆ-awˇ aˬ yaw ̭-ahˇ biˬ-eu lehˇ g'eh-eu meh. 32 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬda neh bi mˇ la ̭-euˬ muiˬ-eu gaˇ g'awˬ mya jeˬ naw ma ̭ mehˬ shi ngaˇ mˇ g'aˬ-euˬ ma. Gaˇ k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ aˬ geu hmˬ-ahˇ dehˬ leh ̭-awˇ naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ k'aˬ lo biˬ-eu g'eh te." 33 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Muiˬ-eu gaˇ mˇ-euˬ miˇ neh nawˬ-ahˇ nga ma ̭ k'aˬ lo biˬ-eu lehˇ g'eh-eu maˬ ngeuˇ. Nawˇ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu miˇ neh biˬ-eu lehˇ g'eh-eu ma. Nawˇ tsawˇ haˬ zaˬ pyeu ̭ k'aw ̭, yawˬ haˇ yawˬ ha Miˬyehˇ tsaˬ geu ̭-eu beu tawˇ." 34 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ, 'Naw ma ̭ miˬyehˇ meh' lehˇ Miˬyehˇ neh ehˇ-euˬ dawˬ tiˬ dawˬ bo ̭ ahˇ taˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 35 Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ k'aˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ tsaˬ meh lehˇ aˬ dui siˬ duˬ-eu ma. Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ bi gaˬ-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ miˬyehˇ lehˇ kuˇ nehˬ-euˬ meh. 36 Ngaˬ-ahˇ maˇ diˇ-aˬ, Aˬda neh tseˇ doˆ-awˇ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh. Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, ngaˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ma lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ gaˇ, ngaˇ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu nga lehˇ naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nya te. 37 Ngaˬ Da neh bi mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ ngaˇ mˇ lu ̭-eu maˬ ngeuˇ nga lehˇ duˬ naˇ, ngaˬ-ahˇ taˬ jah. 38 Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ Da neh bi mˇ-euˬ gaˇ deuˬ-ahˇ ngaˇ mˇ lu ̭-eu yaw duˬ baw naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ mawˇ do-ahˇ maˬ jah k'aw ̭, ngaˬ neh mˇ-euˬ gaˇ deuˬ-ahˇ jah-eu tsaˬ teh ̭-a. Aˬda ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-awˇ, ngaˇ Aˬda-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu gaˇ kawˆ naw ma ̭ siˬ duˬ nya ni k'oeˇ lo ̭-ehˇ jah-eu tsaˬ teh ̭-a." 39 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-eu lehˇ paˇ leh jeh-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh maˬ bi nyeh ̭ mi ni law-iˇ-euˬ meh. 40 K'oeˇ naˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ nui baˬ paw Yoˇhaˬ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ lu ̭-eu jawˇ duˬ-ahˇ Yeˬsuˇ paˇ g'o ̭-iˇ-awˇ jawˇ-euˬ meh. 41 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Yoˇhaˬ-aˬ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ maˬ mˇ-aˬ. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ heu g'aˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ neh k'aˇ ehˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ tsaˬ law hawˇ nga." 42 K'oeˇ gaˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭-ahˇ jah laˇ-euˬ meh.

Yoˇhaˬ 11

1 Beˬtaˬniˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Laˬzaˬluˇ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ naˇ lu ̭-eu meh. Beˬtaˬniˇ meuˬ-aˬ, Maˬliˇ hawˇ-eu Maˬta aˬ nya ̭ nmˇ jawˇ-eu meuˬ k'oeˇ meuˬ meh. 2 Maˬliˇ-aˬ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ-ahˇ tsiˇ yaw saw jeˬ shehˆ daˆ-awˇ aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ neh shiˆ gui nehˬ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ meh. Naˇ lu ̭-eu Laˬzaˬluˇ-aˬ, Maˬliˇ-euˬ aˬ mahˇ aˬ da meh. 3 "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ g'oeˇ dui dui-eu g'aˬ naˇ lu ̭ meh" lehˇ, Maˬliˇ hawˇ-eu Maˬta aˬ nya ̭ nmˇ neh Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ bi tsa ̭ gaˬ leˇ-euˬ meh. 4 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Naˇ-eu gawˇ-eu k'oeˇ baˬ da neh, Laˬzaˬluˇ shiˇ gaˇ aˇ saˬ maˬ saˬ-aˇ. Miˬyehˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ bi doˆ laˇ-eu g'aˇ duˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-awˇ, K'oeˇ baˬ da neh Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ za teh ̭-a." 5 Maˬliˇ, Maˬta, Laˬzaˬluˇ aˬ ha mehˇ nmˇ-ahˇ Yeˬsuˇ g'oeˇ dui dui-eu meh. 6 Ehˇ k'aw ̭, Laˬzaˬluˇ naˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ya gaˬ g'aˬ-euˬ k'aw ̭, yaw kawˇ-ehˇ maˬ iˇ ni aˬ yaw ̭ jawˇ lu ̭-eu jawˇ duˬ-ahˇ nyiˬ nah jawˇ-euˬ meh. 7 K'oeˇ naˇ, "Aˬ dui ma ̭ Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ kaˇ-euˇ" lehˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 Zaˬ lahˇ deuˬ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, miˇ nah huˬ nah hawˇ-eu k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ nawˬ-ahˇ k'aˬ lo biˬ-eu lehˇ g'eh-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. Nawˇ k'oeˇ gaˇ paˇ g'o ̭-iˇ-eu g'eh te loˇ." 9 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tiˬ nah-euˬ tseˇ nyi ̭ naˬ liˬ jaˆ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. Nah g'ahˇ paw k'aˇ cah-eu tsawˇ haˬ miˇ tsaˬ-euˬ yaw sheh ̭ bya-eu miˇ neh maˬ pehˆ toˆ-aˇ. 10 Ehˇ k'aw ̭, uˬ ci ̭ paw cah naˇ, aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ yaw sheh ̭ maˬ ahˇ-eu miˇ neh pehˆ toˆ teh ̭-a." 11 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ miˇ tsa tiˬ poˆ paˇ ehˇ-eu, "Aˬ dui-euˬ cawˬ Laˬzaˬluˇ yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ meh. Ngaˇ iˇ-awˇ laˆ noeˬ nehˬ-iˇ ma." 12 Zaˬ lahˇ deuˬ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, aˬ yaw ̭ yu ̭ k'aˆ-euˬ teh ̭ ngeuˇ naˇ, maˬ gaˇ laˇ teh ̭-a." 13 Yeˬsuˇ ehˇ maw ̭-eu-aˬ, Laˬzaˬluˇ shiˇ-euˬ meh lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, zaˬ lahˇ deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ maˇ maˇ ni yu ̭ k'aˆ taˬ-eu meh lehˇ g'oˆ shaw-euˬ meh. 14 K'oeˇ miˇ neh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ-eu, "Laˬzaˬluˇ shiˇ-euˬ meh. 15 Ngaˇ Laˬzaˬluˇ nehˬ-ehˇ maˬ jawˇ zaˬ-euˬ miˇ neh, naw ma ̭ g'aˇ duˬ laˬ k'aˬ cehˇ miˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, gaˇ kawˆ heu hmˬ baˬ da neh naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ jah laˇ teh ̭-a. Aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ iˇ kaˇ-euˇ." 16 'Nyiˬ g'aˬ deh ̭ le-euˬ' lehˇ kuˇ-eu Toˇmaˆ g'aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ, "Aˬ dui ma ̭ g'eh saˬ laˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ gaˇ shiˇ ma." 17 Yeˬsuˇ oe keuˆ ngeh, Laˬzaˬluˇ-ahˇ ba ̭ pahˬ dzeuˇ-euˬ oeˬ nah byah laˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 18 Beˬtaˬniˇ meuˬ-aˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh nyiˬ laˇ kaˬ-eu meh. 19 Miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni, Maˬliˇ hawˇ-eu Maˬta aˬ mahˇ aˬ da bi shiˇ-euˬ miˇ neh, g'aˬ bi ̭ nehˬ-eu lehˇ uiˬ le taˬ-euˬ meh. 20 Yeˬsuˇ oe-euˬ gaˇ kawˆ ya gaˬ ngeh, Maˬta iˇ doˆ-awˇ ha-iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Maˬ liˇ g'aˬ iˇ kahˇ-ahˇ jawˇ ya ̭-euˬ meh. 21 Maˬta Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ heu gaˇ jawˇ zaˬ-euˬ law nmˇ-aˬ, ngaˬ-euˬ aˬ mahˇ aˬ da maˬ shiˇ-aˇ. 22 Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ k'aw ̭ ni, nawˇ k'aˇ shaˇ-eu jeˬ Miˬyehˇ nawˬ-ahˇ mˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a lehˇ ngaˇ siˬ nya ma." 23 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-euˬ aˬ mahˇ aˬ da paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 24 Maˬta ehˇ-eu, "Miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ ngeh nah aˬ yaw ̭ paˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a lehˇ ngaˇ siˬ nya ma." 25 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ-aˬ, g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu jeˬ hawˇ-eu sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu ma. Ngaˬ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, shiˇ-euˬ k'aw ̭, deh ̭ teh ̭-a. 26 Deh ̭ lu ̭-awˇ ngaˬ-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, tiˬ jawˇ-iˬ maˬ paˇ shiˇ-aˇ. Ngaˇ ehˇ gaˇ nawˇ jah ma loˇ." 27 Maˬta ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, ngaˇ jah ma. Nawˇ-aˬ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ oe meh lehˇ ehˇ taˬ-euˬ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ Meˬsiˇya meh lehˇ ngaˇ jah ma." 28 Maˬta k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, Maˬliˇ jawˇ gaˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, "Saˬ laˬ oe keuˆ-awˇ nawˬ-ahˇ kuˇ lu ̭ meh" lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-euˬ meh. 29 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ Maˬliˇ ya gaˬ ngeh, yaw kawˇ-ehˇ tsawˬ tuˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ha laˬ-iˇ-euˬ meh. 30 Yeˬsuˇ pu-ahˇ maˬ oe keuˆ ni, Maˬta-ahˇ tahˬ puˬ-euˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ jawˇ lu ̭-eu meh. 31 Maˬliˇ-euˬ nymˇ-ahˇ oe-awˇ g'aˬ bi ̭ le-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ k'aw ̭, Maˬliˇ tehˬ law tehˬ tsaˇ-ehˇ iˇ doˆ g'eh gaˇ ya mawˇ ngeh, caw teh g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ lmˬ bymˇ-ahˇ iˇ-awˇ, tsawˇ ngoeˇ ngoeˇ-iˇ-eu g'eh-eu nga lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ noeˬ-euˬ meh. 32 Maˬliˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ keuˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ya tahˬ puˬ-euˬ nehˬ- ehˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ heu gaˇ jawˇ-euˬ law nmˇ-aˬ, ngaˬ-euˬ aˬ mahˇ aˬ da maˬ shiˇ-aˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 33 Maˬ liˇ ngoeˇ lu ̭-awˇ, Maˬliˇ nehˬ-ehˇ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭ ngoeˇ lu ̭ gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ nui ma-ahˇ zaw dui dui leˇ-euˬ meh. 34 "Naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ aˬ gaˇ ba ̭ pahˬ teˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ ngeh, "Sahˬpaˬ-oˇ, oe-awˇ haw le-awˬ" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. 35 Yeˬsuˇ myaˆ biˇ doˆ le-euˬ meh. 36 K'oeˇ ngeh, "Aˬ yaw ̭ Laˬzaˬluˇ-ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ gaˇ haw sheˇ" lehˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ ehˇ-eu meh. 37 Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Myaˆ beh ̭-ahˇ myaˆ nuiˆ mawˇ nya laˇ ni aˬ yaw ̭ jahˇ nehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Laˬzaˬluˇ maˬ bi shiˇ ni aˬ yaw ̭ maˬ jahˇ nehˬ nya taˬ loˇ." 38 Yeˬsuˇ nui ma-ahˇ paˇ zaw dui dui leˇ-awˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. Lmˬ bymˇ k'oeˇ-aˬ, lo k'ahˬ pyeu ̭-awˇ, mehˬ k'ehˬ-ahˇ k'aˬ lo ngawˬ tsoeˬ taˬ-euˬ meh. 39 "K'aˬ lo ngawˬ dzeh-awˬ" lehˇ, Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. Shiˇ-euˬ g'aˬ-euˬ dmˇ ma pyeu ̭-eu Maˬta ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, yaw bu ̭ beh ̭ la ̭-iˇ-euˬ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭-ahˇ ba ̭ pahˬ-euˬ oeˬ nah byah laˬ-euˬ meh." 40 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ jah naˇ, Miˬyehˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ ehˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ." 41 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aˬ lo ngawˬ dzeh-euˬ meh. Yeˬsuˇ mˬ paw g'awˇ leuˇ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬda-oˇ, ngaˬ-euˬ shaˇ dawˬ-ahˇ nawˇ naˇ haˬ nehˬ la ̭-eu miˇ neh nawˬ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-eu ma. 42 Nawˇ ngaˬ-euˬ shaˇ dawˬ-ahˇ aˬ myah lu ̭ naˇ haˬ nehˬ la ̭ meh lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ shaˇ-eu heu-aˬ, heu gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ ma. Ngaˬ-ahˇ nawˬ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah laˇ ni shaˇ-eu ma." 43 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, "Laˬzaˬluˇ-oˇ, doˆ le-awˬ" lehˇ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-euˬ meh. 44 K'oeˇ ngeh, Laˬzaˬluˇ doˆ le-euˬ meh. Aˬ kuiˇ aˬ la ̭-ahˇ mawˇ tawˆ tawˆ taˬ-awˇ, myaˆ pyawˬ-ahˇ paˇ jeh lahˇ cu ̭ taˬ-euˬ meh. "Aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ tawˆ puiˇ dzeh nehˬ-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 45 Maˬliˇ jawˇ gaˇ oe-euˬ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ jah laˇ-euˬ meh. 46 Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ Paˬliˬsehˇ deuˬ jawˇ gaˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ neh mˇ-euˬ gaˇ kawˆ dzawˇ mehˬ-euˬ meh. 47 K'oeˇ ngeh, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ Ba ̭dzah aˇ muˇ-ahˇ tahˬ puˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Aˬ dui aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu g'awˬ mya jeˬ mˇ lu ̭ meh. 48 Aˬ yaw ̭-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ teh ̭-ehˇ mˇ mˇ-ehˇ bi jawˇ naˇ, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ jah leˇ jiˇ-eu ngaˇ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ naˇ, Loˇmaˆ tsawˇ haˬ deuˬ oe-awˇ, aˬ dui-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma hawˇ-eu aˬ dui-euˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ laˆ cawˆ le-eu ngaˇ." 49 Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ, Gaˬyaˬpaˇ lehˇ kuˇ-eu, k'oeˇ ngeh k'o ̭-ahˇ Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ geu ̭ lu ̭-eu g'aˬ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ aˬ jeˬ dawˇ ga ga te. 50 Tsawˇ jeuˬ tiˬ jeuˬ jeuˬ lah-ehˇ bi laˆ cawˆ-eu naˆ maˬ tseˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ bi shiˇ dah-eu muiˬ dzehˬ meh lehˇ naw ma ̭ maˬ g'oˆ shaw nya te loˇ." 51 Maˇ maˇ ni ehˇ le ̭ naˇ, aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu-aˬ, aˬ yawˇ yaw ̭ noeˬ doˆ-awˇ ehˇ-eu maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ ngeh k'o ̭-ahˇ Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ geu ̭ lu ̭-eu miˇ neh, Yuˇdaˆ tsawˇ jeuˬ g'aˇ duˬ Yeˬsuˇ shiˇ dah teh ̭-a lehˇ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ ngehˬ dah-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 52 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˇ duˬ teh ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ ni, miˇ tsaˬ doe ni bi teh byaˆ taˬ-euˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ tiˬ ma ̭ tiˬ muˇ teh ̭-ehˇ paˇ bi pyeu ̭ laˇ-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ ya shiˇ dah-eu gaˇ kawˆ ngehˬ dah-eu jeˬ k'aw ̭ pyeu ̭-eu meh. 53 K'oeˇ ngeh nah neh dahˬ beh-awˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ-euˬ meh. 54 K'oeˇ miˇ neh, Yeˬsuˇ Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ mawˇ gaˇ maˬ cah ni pyeu ̭-iˇ-awˇ, k'aˇ shui ̭ deh ga bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ dawˬ peh jaˆ-eu Eˇpaˬleˬ meuˬ-ahˇ iˇ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ k'oeˇ gaˇ jawˇ-euˬ meh. 55 Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh-eu aˇ yamˬ peh laˇ-euˬ miˇ neh, bawˬ-iˬ maˬ g'eh mi naˆ-ehˇ g'awˇ mawˇ shawˇ-eu zahˇ jahˇ leˇ-eu g'aˇ duˬ, dahˇ taˆ jawˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭-eu meh. 56 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ poˆ lu ̭-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ ngeh, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Naw ma ̭-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya. Aˬ yaw ̭ bawˬ-iˬ g'eh gaˇ maˬ laˇ-eu yaw duˬ baw teh ̭-a. Maˬ ngeuˇ-aˇ loˇ." 57 Yeˬsuˇ jawˇ-eu k'aˇ mawˇ-euˬ tsawˇ haˬ ya tsa ̭ gaˬ laˇ meh lehˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ neh dawˬ bi ̭ taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭ mi nya ni k'oeˇ lo ̭-ehˇ dawˬ bi ̭-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh.

Yoˇhaˬ 12

1 Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh-eu mehˬ hu ko ̭ nah huˬ-ehˇ, aˬ yaw ̭ neh bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ Laˬzaˬluˇ k'oeˇ g'aˬ jawˇ-eu Beˬtaˬniˇ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ gaˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ hawˬ byawˇ lawˇ nehˬ-euˬ meh. Maˬta g'aˬ hawˬ lahˬ dzaˇ lahˬ lahˬ-eu g'aˬ geu ̭-awˇ, Laˬzaˬluˇ g'aˬ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ-euˬ meh. 3 Maˬliˇ-aˬ, naˬduˇ lehˇ kuˇ-eu aˇ bawˇ-euˬ tsiˇ neh jahˇ taˬ-euˬ aˇ poeˬ k'aˆ dui dui-eu tsiˇ yaw saw jeˬ smˬ kaˇ byah ni yuˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ kuiˇ-ahˇ shehˆ daˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ neh shiˆ shawˇ nehˬ-euˬ meh. 4 Tsiˇ yaw saw jeˬ k'oeˇ, nymˇ nymˇ lah-ehˇ saw dui dui-eu meh. Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ, aˇ nah Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 5 "Aˬ jeˬ miˇ neh tsiˇ yaw saw jeˬ teu pyuˇ maˇ byaˆ smˬ yaˇ byaˆ-ehˇ neh ahˬ-awˇ, shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ maˬ biˇ nehˬ te." 6 Shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ g'aˇ duˬ shaˇ noeˬ-awˇ aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu maˬ ngeuˇ-a. Aˬ yaw ̭ smˇ k'oeˬ tiˬ g'aˬ miˇ neh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu dawˬ ngehˬ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, pyuˇ pawˬ behˆ tawˬ-eu pyuˇ jeˬ hmˬ-eu g'aˬ pyeu ̭-awˇ, tiˬ poˆ na pyuˇ daˬ yuˇ-awˇ aˬ yaw ̭-euˬ g'aˇ duˬ zmˬ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu meh. 7 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ taˬ ehˇ bahˬ nehˬ. Ngaˬ-ahˇ ba ̭ pahˬ-eu aˇ nah g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭-euˬ tsiˇ yaw saw heu ehˬ-ehˇ zmˬ lu ̭-uˇ. 8 Shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ meh. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ." 9 Yeˬsuˇ Beˬtaˬniˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu gaˇ kawˆ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni ya gaˬ-awˇ, k'oeˇ gaˇ iˇ-euˬ meh. Yeˬsuˇ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu baˬ da neh teh ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ ni, Yeˬsuˇ neh bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ Laˬzaˬluˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ haw mawˇ maw ̭-eu miˇ neh k'aw ̭, tsawˇ haˬ iˇ myaˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 10 K'oeˇ miˇ neh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ Laˬzaˬluˇ-ahˇ g'eh seh ̭-eu lehˇ lehˬ hmˬ-euˬ meh. 11 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ shiˇ-awˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ baˬ da neh, Yuˇdaˆ tawˇ haˬ g'awˬ mya ni aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ jah laˇ lu ̭-eu meh. 12 Yawˬ nah yawˬ, Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh laˇ-euˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma k'oeˇ deuˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ laˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ ya gaˬ-euˬ meh. 13 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ daoˇ uˬ pyaˬ ba ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ha laˬ-iˇ-eu lehˇ heu lo ̭-ehˇ guˇ guˇ-ehˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. "Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˬ. Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ oe-euˬ g'aˬ-ahˇ Miˬyehˇ guiˬ lahˬ bi ̭ lu ̭-uˇ. Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-euˬ sahˬ paˬ-ahˇ Miˬyehˇ guiˬ lahˬ bi ̭ lu ̭-uˇ." 14 Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ, Yeˬsuˇ mahˬ tahˬ laˆ tiˬ mawˇ poˆ mawˇ-awˇ dziˬ-euˬ meh. Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 15 "Ziˇoˬ meuˬ-oˇ taˬ guˆ. Nawˬ-euˬ dzoeˬ dzaˬ sahˬ paˬ, tahˬ laˆ dziˬ-awˇ oe lu ̭ meh." 16 Pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ-euˬ dawˬ tsui ̭-ahˇ, aˇ dahˬ beh ngeh zaˬ lahˇ deuˬ maˬ siˬ nya-a. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ za g'aˬ ngeh, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ k'oeˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ha-euˬ k'oeˇ-aˬ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ byah laˇ ni mˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ duˬ-euˬ meh. 17 Yeˬsuˇ Laˬzaˬluˇ-ahˇ lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ neh kuˇ doˆ le ̭-awˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ gaˇ mawˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ya mawˇ-euˬ lo ̭-ehˇ aˬ cawˬ-ahˇ dzawˇ mehˬ-euˬ meh. 18 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ ma ̭ aˬ yaw ̭ neh mˇ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ ya gaˬ taˬ-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ ha laˬ le-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 19 K'oeˇ ngeh, Paˬliˬsehˇ deuˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Haw sheˇ. Aˬ dui ma ̭ neh noeˬ taˬ-euˬ jeˬ maˬ paˇ mˇ pyeu ̭ nya ngaˇ. Miˇ tsaˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-iˇ jiˇ-euˬ ngaˇ." 20 Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh ngeh, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ leˇ-euˬ deuˬ la ̭ k'oeˇ, Heˬlaˬsaˇ tsawˇ haˬ k'aw ̭ keuˬ-eu meh. 21 Heˬlaˬsaˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Behˬdzeˇdaˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-euˬ Piˇliˇpuˆ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, "Saˬ laˬ-oˇ, nga ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ mawˇ maw ̭ nya" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 22 Piˇliˇpuˆ Aˬdehˬlehˬ-ahˇ cawˬ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ leˇ-euˬ meh. 23 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ huiˬ dui dui-eu yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ za-eu aˇ yamˬ keuˆ laˇ-euˬ meh. 24 Ngaˇ naw nya ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Cehˇ cehˇ nuiˆ tiˬ nuiˆ-aˬ, miˇ tsaˬ-ahˇ ga-iˇ-awˇ maˬ shiˇ k'oeˇ keuˆ ni, cehˇ cehˇ nuiˆ tiˬ nuiˆ teh ̭ meh. Ehˇ k'aw ̭, cehˇ cehˇ nuiˆ k'oeˇ nuiˆ shiˇ ngeh, cehˇ cehˇ nuiˆ g'awˬ mya ni paˇ myaˬ laˇ-eu meh. 25 Yawˬ ha-euˬ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, deh ̭-eu jeˬ-ahˇ smˬ-iˇ teh ̭-a. Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ deh ̭ ngeh yawˬ ha-euˬ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za teh ̭-a. 26 Ngaˬ-euˬ gaˇ mˇ maw ̭-eu tsawˇ haˬ aˬ geuˬ g'aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah ya caw teh laˇ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-aˬ, ngaˇ k'aˇ jawˇ gaˇ ya jawˇ teh ̭-a. Ngaˬ-euˬ gaˇ k'aˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˬ Da taˬ huiˬ taˬ mahˇ nehˬ teh ̭-a." 27 "Ngaˬ-euˬ nui ma shaˬ zahˬ na ̭ dui dui nya. A joˆ-ehˇ ehˇ paˬ maˬ siˬ miˇ-a. 'Aˬ da-oˇ, aˇ yamˬ heu yamˬ ngaˬ-euˬ k'oeˇ taˆ taˬ bi keuˆ le la ̭' lehˇ ehˇ naˇ muiˬ-eu maˬ siˬ. Ehˇ k'aw ̭, heu-euˬ g'aˇ duˬ ngaˇ oe-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu ma. K'oeˇ miˇ neh, shaˬ zahˬ heu ngaˇ ya pi meh. 28 Aˬ da-oˇ, nawˬ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ bi mawˇ-awˬ." K'oeˇ ngeh, mˬ k'oeˇ taˆ dawˬ ngehˬ-awˇ ehˇ g'eh le ̭-eu, "Ngaˬ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ bi mawˇ g'aˬ-euˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, tiˬ poˆ paˇ bi mawˇ te siˬ." 29 K'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ teˇ saˇ k'oeˇ saˇ-ahˇ ya gaˬ ngeh, tiˬ paˆ na deuˬ "Mˬ jeˬ jeˬ-eu nya" lehˇ ehˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ, "Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ-eu nya" lehˇ ehˇ-eu meh. 30 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Dawˬ k'oeˇ ngehˬ doˆ le-euˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ maˬ ngeuˇ-a. Naw ma ̭-euˬ g'aˇ duˬ meh. 31 Nymˬ-mˇ miˇ tsaˬ heu-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu aˇ yamˬ tsaˬ laˇ-euˬ meh. Nymˬ-mˇ miˇ tsaˬ heu-ahˇ uˆ lahˇ lu ̭-eu g'aˬ bi teh dzeh teh ̭-a. 32 Miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ ngaˬ-ahˇ k'ahˬ tuˇ ngeh, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ ni ngaˇ jahˇ ma." 33 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu k'oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ aˬ jeˬ-euˬ g'aˇ duˬ shiˇ-eu lehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ ehˇ maw ̭-eu meh. 34 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ehˇ-eu, "Nga ma ̭-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ, Meˬsiˇya mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭ meh lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ bi k'ahˬ tuˇ teh ̭-a lehˇ nawˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nya te. Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ k'oeˇ aˬ suˇ g'aˬ-a." 35 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Yaw sheh ̭-aˬ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ k'ehˬ jawˇ teh ̭-a. Naw ma ̭ yaw sheh ̭ za lu ̭ ngeh, naw ma ̭ k'oeˇ taˆ yaw zahˇ maˬ bi keuˆ le ni cah tehˇ tehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yaw zahˇ la ̭ k'oeˇ cah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yawˬ ha aˬ geu paw iˇ lu ̭-eu maˬ siˬ nya-a. 36 Yaw sheh ̭-ahˇ jah-awˬ. Naw ma ̭ yaw sheh ̭ za ngeh jawˇ, yaw sheh ̭-euˬ zaˬ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a." Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ mawˇ gaˇ iˇ doˆ-awˇ jawˇ-iˇ-euˬ meh. 37 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ shi zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ k'oeˇ naˆ ni mˇ mehˬ-euˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ jah-a. 38 Aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jah-eu k'oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu dawˬ byah laˇ-eu g'aˇ duˬ pyeu ̭-eu meh. "Gaˇ kawˆ heu nga ma ̭ ja mehˬ gaˇ, jah nehˬ la ̭-eu aˬ suˇ jawˇ nmˇ. Heu-euˬ la ̭ k'oeˇ Miˬyehˇ aˬ la ̭, ahˇ lu ̭ meh lehˇ aˬ suˇ mawˇ nmˇ." 39 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ diˇ maˬ jah-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Iˇsaˬyaˇ neh heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 40 "Tsawˇ haˬ heu deuˬ nui ma g'ahˇ-awˇ, naˬ bawˇ yaw tuˇ bi tuˇ laˇ-awˇ, myaˆ nuiˆ myaˆ beh ̭ laˆ beh ̭ nehˬ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ jahˇ nehˬ taˬ naˇ, yaw ̭ ma ̭ myaˆ nuiˆ haw mawˇ nya-awˇ, naˬ bawˇ gaˬ nya laˇ-eu uˬ ta ̭, nui ma g'oˆ shaw nya-eu miˇ neh, ngaˇ jawˇ paw paˇ g'o ̭ k'o ̭ laˇ-awˇ, naˇ gawˇ bi yaˇ taˬ laˇ teh ̭-a." 41 Iˇsaˬyaˇ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ k'oeˇ-aˬ, Yeˬsuˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-awˇ aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ ehˇ taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 42 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ la ̭ k'oeˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ jah-eu g'awˬ mya ni jawˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ maˬ bi ta ̭ ni Paˬliˬsehˇ deuˬ teh dzeh laˇ gaˇ guˆ-eu miˇneh, bya cehˆ ni maˬ ehˇ doˆ peuˬ-a. 43 Miˬyehˇ neh ciˬ poeˬ nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ naˆ maˬ tseˇ, tsawˇ haˬ zaˬ neh ciˬ poeˬ nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ geu ̭ maw ̭-eu meh. 44 Yeˬsuˇ teˇ saˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ jah-eu maˬ ngeuˇ-a. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-eu g'aˬ-ahˇ k'aw ̭ jah gaˇ duˇ-eu meh. 45 Ngaˬ-ahˇ mawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-ahˇ mawˇ gaˇ duˇ-eu meh. 46 Ngaˬ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ yaw zahˇ la ̭ k'oeˇ maˬ paˇ ya jawˇ ni, yaw sheh ̭ lo ̭-ehˇ miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ ngaˇ za ̭ le-euˬ ma. 47 Ngaˬ-euˬ dawˬ ya gaˬ-awˇ maˬ jah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˇ yaˇ k'aˬ maˬ daˇ. Miˇ tsaˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ le-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Ka k'o ̭ le-eu lehˇ oe-euˬ ma. 48 Ngaˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭-ehˇ ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ jawˇ meh. Miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ ngeh nah, ngaˬ neh ngehˬ dzeuˇ-euˬ dawˬ heu deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ teh ̭-a. 49 Ngaˇ ehˇ-eu heu tsaˬ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh-ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ nui noeˬ nui loˆ ngehˬ-eu maˬ ngeuˇ. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Aˬda neh bi ngehˬ bi tmˇ la ̭-euˬ meh. 50 Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ la ̭ k'oeˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ ahˇ meh lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. Ngaˬ neh ngehˬ-euˬ dawˬ-aˬ, Aˬ da Miˬ yehˇ neh ngaˬ-ahˇ bi ngehˬ la ̭-euˬ dawˬ meh."

Yoˇhaˬ 13

1 Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ keuˆ le-eu mehˬ hu ngeh nah, aˬ yaw ̭ miˇ tsaˬ heu-ahˇ g'awˬ-iˇ-awˇ, Aˬda jawˇ gaˇ ya g'o ̭ leˇ-eu aˇ yamˬ tsaˬ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ siˬ nya-eu meh. Miˇtsaˬ k'oeˇ taˆ jawˇ-eu aˬ yaw ̭-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ gaˬ-awˇ, aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni gaˬ-euˬ meh. 2 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ ci ̭ hawˬ dzaˬ lu ̭-eu meh. Siˇmoˬ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ-euˬ aˬ li Yuˇdaˆ-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ maw ̭-eu nui ma Neh ̭sahˬpaˬ neh dawˆ ahˇ g'aˬ nehˬ-euˬ meh. 3 Aˬda neh Yeˬsuˇ-ahˇ baoˬ tiˬ byah ni bi ̭ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ siˬ nya-eu meh. Aˬ yaw ̭ Aˬda jawˇ gaˇ neh oe-awˇ, Aˬda jawˇ gaˇ ya g'o ̭ leˇ-eu gaˇ kawˆ k'aw ̭, siˬ nya-eu meh. 4 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ hawˬ jeh-ahˇ tuˇ-awˇ, k'oeˇ taˆ dm lu ̭-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ lehˆ-awˇ, jo ̭-ahˇ paˇ jeh pa ̭-euˬ meh. 5 K'oeˇ naˇ, k'mˬ maˬ shehˇ byehˇ-ahˇ iˇ cu ̭ shehˆ ahˇ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-euˬ aˬ kuiˇ dzui ̭ nehˬ-awˇ, jo ̭-ahˇ pa ̭ taˬ-euˬ paˇ jeh neh shiˆ gui nehˬ-euˬ meh. 6 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ jawˇ gaˇ iˇ keuˆ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ ngaˬ-euˬ aˬ kuiˇ dzui ̭-eu lehˇ g'eh te loˇ." 7 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ mˇ lu ̭-eu heu nawˇ nymˬ-mˇ maˬ g'oˆ shaw-a siˬ. Ehˇ k'aw ̭, ni shawˇ pehˬ siˬ nya laˇ teh ̭-a." 8 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Nawˬ neh ngaˬ-euˬ aˬ kuiˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ bi dzui ̭." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ ngaˇ maˬ ya dzui ̭ nehˬ naˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ paˇ ta ̭ nya meh." 9 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, toˆ-ehˇ jeˬ maˬ-iˬ, ngaˬ-euˬ aˬ kuiˇ teh ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ ni, aˬ la ̭ hawˇ-eu uˬ duˬ jiˇ dzui ̭ nehˬ la ̭-awˬ." 10 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Iˇ cu ̭ dzui ̭ g'aˬ-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, yaw shawˇ miˇ neh, aˬ kuiˇ maˬ ngeuˇ naˇ dzui ̭-eu maˬ paˇ loˬ meh. Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ maˬ ngeuˇ naˇ dawˬ tawˆ lu ̭ yaw shawˇ meh." 11 Aˬ geu g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu lehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ siˬ duˬ taˬ-euˬ miˇ neh, "Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ maˬ ngeuˇ naˇ dawˬ tawˆ lu ̭ yaw shawˇ meh" lehˇ ehˇ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 12 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ kuiˇ dzui ̭ nehˬ jiˇ g'aˬ ngeh, pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ paˇ dm-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nuiˇ duˬ-ahˇ hawˬ jawˬ paˇ jawˬ leˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Naw ma ̭-ahˇ ngaˬ neh mˇ nehˬ-euˬ heu naw ma ̭ g'oˆ shaw ma loˇ." 13 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ 'Saˬ laˬ-oˇ', 'Sahˬpaˬ-oˇ' lehˇ kuˇ-eu meh. Naw ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ kuˇ-eu tsaˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ-aˬ, naw ma ̭ kuˇ-eu lo ̭-ehˇ naw ma ̭-euˬ saˬ laˬ hawˇ-eu Sahˬpaˬ pyeu ̭-eu ma. 14 Naw ma ̭-euˬ Sahˬpaˬ hawˇ-eu naw ma ̭-euˬ saˬ laˬ pyeu ̭-eu ngaˇ-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ kuiˇ dzui ̭ nehˬ g'aˬ-euˬ ma. K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ k'aw ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ aˬ kuiˇ dzui ̭ nehˬ-eu tsaˬ meh. 15 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ dzaw geu ̭-awˇ mˇ nya ni, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ g'aˬ-euˬ ma. 16 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Zaˬ k'aˆ-aˬ baw leˬ naˆ maˬ tseˇ maˬ huiˬ dzehˬ-aˇ. Myawˬ k'ehˇ g'oˆ le-euˬ g'aˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ naˆ maˬ tseˇ maˬ huiˬ dzehˬ-aˇ. 17 Nymˬ-mˇ, gaˇ kawˆ heu deuˬ naw ma ̭ ya siˬ g'aˬ jiˇ-euˬ meh. Siˬ nya-eu lo ̭-ehˇ mˇ naˇ, naw ma ̭ aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu nga. 18 "Naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ gaˇ kawˆ ngaˇ ehˇ lu ̭-eu maˬ ngeuˇ. Ngaˬ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ ngaˇ siˬ nya ma. Ehˇ k'aw ̭, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ, 'Ngaˬ nehˬ-ehˇ g'awˬ nyoeˇ k'mˬ maˬ ta ̭-eu g'aˬ ngaˬ-ahˇ puiˬ-eu meh' lehˇ ehˇ-eu dawˬ k'oeˇ dawˬ maˬ byah laˇ-ehˇ maˬ g'eh nya-a. 19 Aˬ diˇ aˬ maˇ pyeu ̭ laˇ ngeh jawˇ, ngaˬ neh ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ ngaˇ-aˬ ngaˇ law hawˇ nga lehˇ naw ma ̭ siˬ nya ni, maˬ pyeu ̭ laˇ mi naˆ-ehˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ k'mˬ taˬ-eu ma." 20 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Ngaˬ neh k'ehˇ g'eh-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ k'aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ha geu ̭ gaˇ duˇ-awˇ, ngaˬ-ahˇ k'aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ-ahˇ ha geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh." 21 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nui ma shaˬ zahˬ mˇ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ, heu lo ̭-ehˇ bya cehˆ ni ehˇ doˆ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ teh ̭-a." 22 Zaˬ lahˇ deuˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ haw haw-ehˇ, aˬ yaw ̭ aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu maˬ siˬ lehˇ zahˬ leˇ-euˬ meh. 23 Yeˬsuˇ gaˬ-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-euˬ dawˬ peh nuiˇ lu ̭-eu meh. 24 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ neh zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ la ̭ dzawˇ dzawˇ nehˬ-awˇ, "Aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ maw ̭ te lehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ poˆ naˇ haˬ-iˬ sheˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 25 Zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ dawˬ peh jiˆ tuˆ leˇ-awˇ, "Sahˬpaˬ-oˇ, aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ maw ̭ te" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 26 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ kaˬ muˇ yuˇ-awˇ g'awˬ nyoeˇ-ahˇ tahˬ leh ̭-awˇ bi ̭ nehˬ ma. Ngaˬ neh bi ̭ nehˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, ngaˇ ehˇ-eu k'oeˇ g'aˬ meh." K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ kaˬ muˇ yuˇ-awˇ g'awˬ nyoeˇ-ahˇ tahˬ leh ̭-awˇ, Siˇmoˬ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ-euˬ aˬ li Yuˇdaˆ-ahˇ bi ̭-euˬ meh. 27 Kaˬ muˇ k'oeˇ-ahˇ Yuˇdaˆ yuˇ-eu nehˬ-ehˇ, Saˬdaˬ aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-euˬ meh. "Nawˇ mˇ-eu lehˇ g'eh-eu jeˬ-ahˇ yaw kawˇ-ehˇ mˇ-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 28 Aˬ jeˬ miˇ neh Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ k'oeˇ lo ̭-eh ehˇ nehˬ-eu gaˇ kawˆ, hawˬ jawˬ jawˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ nui deuˬ maˬ siˬ nya-a. 29 Yuˇdaˆ-aˬ, pyuˇ pawˬ behˆ tawˬ-eu pyuˇ jeˬ hmˬ-eu g'aˬ pyeu ̭-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ k'ehˇ-awˇ, Bawˬ-iˬ g'eh gaˇ zmˬ-eu jeˬ maˬ ngeuˇ naˇ, shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ-ahˇ bi ̭-eu tiˬ jeˬ paˬ bi zeuˇ-iˇ-eu lehˇ ehˇ-eu paˬ lehˇ, zaˬ lahˇ tiˬ paˆ na deuˬ noeˬ-euˬ meh. 30 Yuˇdaˆ-aˬ, kaˬ muˇ k'oeˇ jeh ̭ yuˇ-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, sehˇ g'ahˇ ceh laˇ taˬ-euˬ meh. 31 Yuˇdaˆ doˆ-iˇ dzeuˇ ngeh, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a. Zaˬmaˇ-euˬ la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a. 32 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ la ̭ k'oeˇ Miˬyehˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ ya mawˇ-eu jeˬ ngeuˇ naˇ, Miˬyehˇ-euˬ la ̭ k'oeˇ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ pah mehˬ le teh ̭-a. Miˬyehˇ yaw kawˇ-ehˇ pah mehˬ le teh ̭-a. 33 Ngaˇ gaˬ-eu ngaˬ-euˬ zaˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ g'awˬ myahˇ ni maˬ paˇ ya jawˇ meh. Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ poˆ teh ̭-a. Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-ahˇ ngaˬ neh ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ ngaˇ naw ma ̭-ahˇ paˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. 'Ngaˇ le-eu lehˇ g'eh-eu jawˇ duˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ le nya-a.' 34 Nymˬ-mˇ ngaˇ naw ma ̭-ahˇ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ yaw shui ̭ bi ̭ ya ̭-eu ma. Tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ gaˬ-awˬ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ gaˬ gaˇ duˇ ni, naw ma ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ya gaˬ meh. 35 Naw ma ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ gaˬ-eu jeˬ ahˇ naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ ngaˇ lehˇ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ siˬ nya teh ̭-a." 36 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ nawˇ aˬ gaˇ le-eu lehˇ g'eh te." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ le-eu lehˇ g'eh gaˇ nawˇ nymˬ-mˇ mi naˆ-ehˇ maˬ caw teh laˇ nya-a siˬ. Ehˇ k'aw ̭, aˬ kaˇ caw teh laˇ nya teh ̭-a." 37 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh ngaˇ nawˬ-euˬ mehˬ nah nymˬ-mˇ mi naˆ-ehˇ maˬ caw teh laˇ nya ta. Ngaˇ nawˬ-euˬ g'aˇ duˬ shiˇ dah peuˬ ma." 38 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ aˬ diˇ aˬ maˇ shiˇ dah peuˬ ma loˇ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Ya poeˇ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ smˬ poˆ keuˆ ni nawˇ pyehˇ teh ̭-a."

Yoˇhaˬ 14

1 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ nui ma shaˬ zahˬ taˬ mˇ. Miˬyehˇ-ahˇ jah-awˇ, ngaˬ-ahˇ k'aw ̭ jah-awˬ. 2 Ngaˬ Da-euˬ nymˇ-ahˇ jawˇ k'aˇ za gahˬ meh. Ngaˇ naw ma ̭ g'aˇ duˬ jawˇ zaˇ laˆ saˆ leˇ ma. Jawˇ k'aˇ maˬ za law nmˇ-aˬ, maˬ za-a lehˇ ngaˇ dawˇ coe ni ehˇ ma. 3 Ngaˇ jawˇ zaˇ laˆ saˆ leˇ g'aˬ ngeh, naw ma ̭-ahˇ paˇ sheuˬ laˬ le-awˇ, ngaˬ nehˬ-ehˇ bi jawˇ laˇ ma. 4 Ngaˇ le-eu lehˇ g'eh-eu jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ le-eu gaˇ ma naw ma ̭ siˬ nya meh." 5 Toˇmaˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ aˬ gaˇ le-eu lehˇ g'eh-eu nga ma ̭ maˬ siˬ nya nya. Nawˇ le-eu jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ le-eu gaˇ ma nga ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ siˬ nya nmˇ." 6 Toˇmaˆ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ-aˬ, gaˇ ma pyeu ̭-eu ma. Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ hawˇ-eu sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ k'aw ̭ pyeu ̭-eu ma. Ngaˬ-ahˇ maˬ g'oe naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ Aˬda jawˇ gaˇ ma le keuˆ nya-a. 7 Nymˬ-mˇ ngaˇ aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-eu naw ma ̭ siˬ duˬ-euˬ miˇ neh, ngaˬ Da aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-eu siˬ duˬ teh ̭-a. Iˬ nah ta ̭ naˇ, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ siˬ duˬ mawˇ duˬ g'aˬ-euˬ meh." 8 Piˇliˇpuˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nga ma ̭-ahˇ Aˬda bi mawˇ la ̭-awˬ. Aˬ yaw ̭-ahˇ ya mawˇ naˇ, nga ma ̭ nui k'ahˇ shiˇ ma." 9 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ heu myah ni jawˇ keuˆ la ̭-euˬ k'aw ̭, Piˇliˇpuˆ nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ nya nga siˬ laˬ. Ngaˬ-ahˇ k'aˇ ya mawˇ-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, Aˬda-ahˇ ya mawˇ-euˬ gaˇ duˇ meh. 'Nga ma ̭-ahˇ Aˬda bi mawˇ la ̭' lehˇ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ te. 10 Aˬda-euˬ la ̭ k'oeˇ ngaˇ jawˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ Aˬda jawˇ meh lehˇ Piˇliˇpuˆ nawˇ maˬ jah te loˇ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ-eu dawˬ heu deuˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ nui noeˬ ehˇ-eu maˬ ngeuˇ. Ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ lu ̭-eu Aˬda gaˇ mˇ lu ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 11 Aˬda-euˬ la ̭ k'oeˇ ngaˇ jawˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ Aˬda jawˇ meh lehˇ ngaˇ ehˇ gaˇ naw ma ̭ jah-awˬ. Toˆ-ehˇ maˬ ngeuˇ naˇ k'aw ̭, ngaˬ neh mˇ-euˬ gaˇ deuˬ baˬ da neh jah-awˬ. 12 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Ngaˬ-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ neh mˇ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ deuˬ mˇ teh ̭-a. Ngaˬ neh mˇ-euˬ gaˇ deuˬ myaˆ maˬ tseˇ aˬ yaw ̭ mˇ huiˬ g'eh teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ-aˬ, Aˬda jawˇ gaˇ ya g'o ̭ leˇ meh. 13 Zaˬmaˇ la ̭ k'oeˇ Aˬda-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ ya mawˇ ni, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ la ̭ k'oeˇ k'aˇ shaˇ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ ngaˇ mˇ byah nehˬ ma. 14 Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ la ̭ k'oeˇ ngaˬ-ahˇ k'aˇ shaˇ-eu jeˬ ngaˇ mˇ byah nehˬ ma. 15 "Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ gaˬ naˇ, ngaˬ neh bi ̭-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ teh ̭-a. 16 Ngaˇ Aˬda-ahˇ shaˇ-awˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ bi jawˇ-eu g'aˇ duˬ Caw ba-eu g'aˬ bi bi ̭ le ̭ ma. 17 Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ gaˇ kawˆ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ pah mehˬ-eu g'aˬ pyeu ̭-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ meh. Miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ nui ma la ̭ k'oeˇ maˬ ha geu ̭ nya-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ maˬ mawˇ nya-a. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ siˬ nya meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ uˇ-eu meh. 18 "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ muˇ coe aˬ nmˇ lo ̭-ehˇ byehˇ dzeh-awˇ bi shaˬ ya ̭-eu maˬ ngeuˇ. Naw ma ̭ jawˇ gaˇ paˇ g'o ̭ le ma. 19 Tiˬ k'ehˬ tiˬ yamˬ la ̭ k'oeˇ, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ ngaˬ-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ meh. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a. Ngaˇ deh ̭-eu baˬ da neh, naw ma ̭ k'aw ̭ ya deh ̭ teh ̭-a. 20 Aˇ nah k'oeˇ nah keuˆ le ngeh, ngaˇ ngaˬ Da-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu gaˇ kawˆ hawˇ-eu, ngaˇ naw ma ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu lo ̭-ehˇ naw ma ̭ k'aw ̭ ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭ ya siˬ duˬ teh ̭-a. 21 Ngaˬ neh bi ̭-euˬ dawˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ lo ̭-ehˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ meh. Ngaˬ-ahˇ k'aˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˬ Da gaˬ teh ̭-a. Ngaˇ k'aw ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ gaˬ-awˇ, ngaˇ aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ a yaw ̭-ahˇ bi siˬ bi mawˇ ma." 22 (Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ maˬ ngeuˇ-eu) Yuˇdaˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ aˬ suˇ g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ nga ma ̭-ahˇ bi siˬ bi mawˇ la ̭-awˇ, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ-ahˇ-aˬ, maˬ bi siˬ maˬ bi mawˇ lehˇ ehˇ-eu teu, aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ nya ta." 23 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ teh ̭-a. K'oeˇ lo ̭-ehˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˬ Da gaˬ-awˇ, ngaˬ Da nga nya ̭ aˬ yaw ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ jawˇ le ma. 24 Ngaˬ-ahˇ maˬ gaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭-a. Naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ ngaˬ neh mehˬ-euˬ tsoˆ-euˬ dawˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ nui noeˬ ngehˬ-euˬ dawˬ maˬ ngeuˇ. Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Aˬda-euˬ dawˬ meh. 25 "Ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭ ngeh, dawˬ heu deuˬ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ ma. 26 Aˬda k'ehˇ g'eh le ̭-eu lehˇ g'eh-eu Caw ba-eu g'aˬ pyeu ̭-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-aˬ, naw ma ̭-ahˇ yawˬ jeˬ na lu ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ la ̭-awˇ, ngaˬ neh ehˇ taˬ ya ̭-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ noeˬ mawˇ ni caw ba nehˬ la ̭ teh ̭-a. 27 "Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ jeˬ-aˬ, nui saˇ o ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu ma. Ngaˇ nui saˇ o ̭-eu jeˬ bi ̭-eu-aˬ, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ nui saˇ o ̭-eu jeˬ bi ̭ gaˇ maˬ duˇ. Naw ma ̭ nui ma shaˬ zahˬ taˬ mˇ. Taˬ guˆ. 28 'Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ byehˇ ya ̭-euˬ k'aw ̭, tiˬ poˆ paˇ oe ma' lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ g'aˬ-euˬ ma. Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ gaˬ law nmˇ-aˬ, ngaˇ Aˬda jawˇ gaˇ g'o ̭ leˇ ngeh, naw ma ̭ laˬ k'aˬ cehˇ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-aˬ, ngaˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu meh. 29 Aˇ yamˬ k'oeˇ keuˆ le ngeh naw ma ̭ jah zi ̭ ni, aˇ yamˬ maˬ keuˆ le mi naˆ-ehˇ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ nymˬ-mˇ neh ehˇ k'mˬ taˬ-eu ma. 30 Ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ ngehˬ cawˬ ngehˬ cawˬ-ehˇ jawˇ-eu aˇ yamˬ maˬ paˇ jaˆ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, miˇ tsaˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu g'aˬ oe lu ̭ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, ngaˬ-ahˇ maˬ zuiˆ g'aˬ nya-a. 31 Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ Aˬda-ahˇ gaˬ-eu gaˇ kawˆ siˬ nya-eu tsaˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ neh ngaˬ-ahˇ dawˬ k'aˇ bi ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ ngaˇ mˇ-eu ma. "Zoˬ-awˬ. Jawˇ duˬ heu tsahˇ-ahˇ neh aˬ dui ma ̭ doˆ-iˇ kaˇ-euˇ."

Yoˇhaˬ 15

1 Ngaˇ-aˬ, maˇ maˇ ni g'eh-eu aˬ ga ̭ ciˇ ni ma. Ngaˬ Da-aˬ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-ahˇ bo saˆ-eu g'aˬ meh. 2 Aˇ siˬ maˬ siˬ le-eu ngaˬ-euˬ uˬ la ̭ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ deuˆ cuˬ dzeh jiˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˇ siˬ siˬ le-eu uˬ la ̭ deuˬ-ahˇ-aˬ, bi siˬ dzehˬ le-eu g'aˇ duˬ, uˬ pyaˬ daw nehˬ-eu meh. 3 Ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ dawˬ deuˬ baˬ da neh, naw ma ̭ muiˬ laˇ shawˇ laˇ g'aˬ-euˬ meh. 4 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ tso ̭ tsa ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ tso ̭ tsa ̭-awˬ. Uˬ la ̭-aˬ, baw duˆ-ahˇ maˬ tso ̭ tsa ̭ naˇ aˇ siˬ maˬ siˬ le nya-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ k'aw ̭, ngaˬ-ahˇ maˬ tso ̭ tsa ̭ naˇ, aˇ siˬ maˬ siˬ le nya-a. 5 "Ngaˇ-aˬ, aˬ ga ̭ ciˇ ni ma. Naw ma ̭-aˬ, uˬ pyaˬ uˬ la ̭ meh. Ngaˬ-ahˇ tso ̭ tsa ̭-awˇ, ngaˇ k'aw ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ tso ̭ tsa ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˇ siˬ g'awˬ mya ni siˬ le-eu meh. Ngaˬ-ahˇ maˬ tso ̭ tsa ̭ naˇ, naw ma ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jahˇ nya-a. 6 Ngaˬ-ahˇ maˬ k'aˇ tso ̭ tsa ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, uˬ la ̭ bi deuˆ tsehˆ dzeh-awˇ koˆ-iˇ gaˇ duˇ teh ̭-a. K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu uˬ la ̭ deuˬ-ahˇ g'oˆ uiˬ-awˇ, miˬ dzaˬ jehˆ bymˇ-ahˇ ba ̭ ahˇ-awˇ bi puiˆ dzaˬ jiˇ teh ̭-a. 7 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ tso ̭ tsa ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ dawˬ naw ma ̭-ahˇ tso ̭ tsa ̭ taˬ naˇ, naw ma ̭ k'aˇ shaˇ maw ̭-eu jeˬ shaˇ-awˬ. K'aˇ shaˇ-eu jeˬ za teh ̭-a. 8 Naw ma ̭ aˇ siˬ siˬ dui dui le gaˇ haw-awˇ, ngaˬ Da-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ aˬ cawˬ ya mawˇ teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh lehˇ ehˇ nya meh. 9 Aˬda ngaˬ-ahˇ gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ gaˬ-eu ma. Ngaˬ-euˬ g'oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-awˬ. 10 Ngaˬ Da-euˬ dawˬ-ahˇ ngaˇ naˇ haˬ geu ̭-awˇ, ngaˬ Da-euˬ g'oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ ngaˇ jawˇ-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ naˇ, ngaˬ-euˬ g'oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ jawˇ teh ̭-a. 11 Ngaˬ-euˬ laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ ahˇ-awˇ, naw ma ̭ laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ byah laˇ ni, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu ma. 12 Naw ma ̭-ahˇ dawˬ heu dawˬ bi ̭-eu ma. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ gaˬ-awˬ. 13 Yawˬ ha-euˬ cawˬ g'aˇ duˬ shiˇ dah nehˬ-eu naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g'oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ maˬ paˇ jaˆ meh. 14 Ngaˬ neh dawˬ bi ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ naw ma ̭ mˇ naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ cawˬ ma. 15 Aˬ kaˇ naˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ zaˬ k'aˆ lehˇ maˬ paˇ kuˇ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, zaˬ k'aˆ-aˬ, yawˬ ha-euˬ baw leˬ aˬ jeˬ mˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ maˬ siˬ nya-a. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ngaˬ-euˬ cawˬ lehˇ kuˇ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ Da neh k'aˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ jeˬ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ dzawˇ nehˬ g'aˬ jiˇ-euˬ ma. 16 Naw ma ̭ neh ngaˬ-ahˇ tseˇ geu ̭-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ tseˇ doˆ-euˬ ma. Naw ma ̭ iˇ-awˇ zi ̭-eu gmˬ-eu aˇ siˬ g'awˬ mya ni siˬ le-eu g'aˇ duˬ tseˇ doˆ-euˬ ma. K'oeˇ ngeh jawˇ, ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ k'aˇ shaˇ-eu jeˬ, Aˬda naw ma ̭-ahˇ bi ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 17 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ bi ̭-euˬ dawˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ ma. Naw ma ̭ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ gaˬ-awˬ. 18 "Miˇ tsaˬ zaˬ naw ma ̭-ahˇ muiˇ laˇ ngeh, naw ma ̭-ahˇ maˬ muiˇ mi naˆ-ehˇ ngaˬ-ahˇ jeˬ huˬ muiˇ-euˬ meh lehˇ siˬ nya-awˬ. 19 Naw ma ̭ miˇ tsaˬ heu-ahˇ ta ̭ naˇ, miˇ tsaˬ heu naw ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lo ̭-ehˇ gaˬ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, miˇ tsaˬ heu-euˬ la ̭ k'oeˇ neh naw ma ̭-ahˇ ngaˇ tseˇ doˆ g'aˬ-euˬ ma. Miˇ tsaˬ heu-ahˇ naw ma ̭ maˬ paˇ ta ̭ meh. K'oeˇ miˇ neh, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ naw ma ̭-ahˇ muiˇ-eu meh. 20 'Baw leˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu zaˬ k'aˆ maˬ jawˇ-a' lehˇ ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ taˬ ngehˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ la ̭-euˬ-aˬ, naw ma ̭-ahˇ k'aw ̭ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ naˇ, naw ma ̭ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ k'aw ̭ naˆ haˬ geu ̭ teh ̭ -a. 21 Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ naw ma ̭-ahˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ siˬ nya-a. 22 Ngaˇ oe-awˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ maˬ ehˇ mehˬ le law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˬ baˇ maˬ ahˇ lehˇ ehˇ nya teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mˇ-euˬ jeˬ iˬ baˇ ahˇ teh ̭-a lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ duˇ-aˬ lehˇ maˬ paˇ pyehˇ nya meh. 23 Ngaˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ Da-ahˇ k'aw ̭ muiˇ gaˇ duˇ-eu meh. 24 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ mˇ haw-euˬ gaˇ heu deuˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ ngaˇ maˬ mˇ-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˬ baˇ maˬ ahˇ-aˇ. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ neh mˇ-euˬ gaˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ-awˇ, ngaˬ-ahˇ maˬ ehˇ, ngaˬ Da-ahˇ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ muiˇ-eu meh. 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ, 'Gaˇ kawˆ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-ahˇ muiˇ-eu meh' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu miˇ neh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ pyeu ̭ laˇ-ehˇ maˬ g'eh nya-a. 26 "Caw ba-eu g'aˬ oe teh ̭-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ gaˇ kawˆ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ bi siˬ bi mawˇ le-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu, Aˬda jawˇ gaˇ neh oe-euˬ Yaw sahˇ Miˬyehˇ meh. Aˬda jawˇ gaˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ bi oe-awˇ, ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ saˇ kiˇ kamˬ teh ̭-a. 27 Naw ma ̭ k'aw ̭, aˇ dahˬ beh ngeh neh ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ miˇ neh, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ saˇ kiˇ kamˬ teh ̭-a.

Yoˇhaˬ 16

1 "Naw ma ̭ jah-eu jeˬ-ahˇ maˬ ya byehˇ dzeh ni, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭ehˇ ehˇ-eu jeˬ pyeu ̭-eu ma. 2 Naw ma ̭-ahˇ Yuˇdaˆ tawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ maˬ bi ta ̭ ni teh dzeh nehˬ la ̭ teh ̭-a. Naw ma ̭-ahˇ seh ̭-eu k'oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ nui k'ahˇ mˇ-eu jeˬ pyeu ̭-eu ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ seh ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ noe-eu aˇ nah keuˆ le teh ̭-a. 3 Aˬda-ahˇ maˬ ehˇ, ngaˬ-ahˇ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh, naw ma ̭-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ k'ehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 4 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ naw ma ̭-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ la ̭-eu aˇ yamˬ keuˆ le ngeh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ keuˆ le teh ̭-a lehˇ ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ gaˇ naw ma ̭ bi noeˬ mawˇ-eu g'aˇ duˬ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ na ̭ ngeh neh heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-eu ma." Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ pyeu ̭ laˇ beh beh ngeh, gaˇ kawˆ heu naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ ehˇ nehˬ-aˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ jawˇ-euˬ ma. 5 Nymˬ-mˇ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ g'aˬ jawˇ gaˇ ngaˇ g'o ̭ leˇ-eu lehˇ g'eh-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, 'Nawˇ aˬ gaˇ iˇ-eu g'eh te' lehˇ, naw ma ̭ tiˬ g'aˬ-iˬ ngaˬ-ahˇ maˬ naˇ haˬ-a. 6 Gaˇ kawˆ heu deuˬ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ-euˬ miˇ neh, naw ma ̭ nui ma shaˬ zahˬ mˇ lu ̭ meh. 7 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Ngaˇ g'o ̭ leˇ-eu-aˬ, naw ma ̭ g'aˇ duˬ muiˬ dzehˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ maˬ g'o ̭ leˇ naˇ, Caw ba-eu g'aˬ naw ma ̭ jawˇ gaˇ maˬ oe nya-a. Ngaˇ g'o ̭ leˇ naˇ, caw ba-eu g'aˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭ ma. 8 Aˬ yaw ̭ oe ngeh, iˬ baˇ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, Miˬyehˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ jah lehˬ-eu meh lehˇ aˬ yaw ̭ saˇ kiˇ kamˬ teh ̭-a. 9 Iˬ baˇ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah lehˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ jah-a. 10 Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah lehˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ Aˬda jawˇ gaˇ g'o ̭ leˇ-awˇ naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ paˇ ya mawˇ meh. 11 Yaˇ k'aˬ daˇ-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah lehˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, miˇ tsaˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu g'aˬ yaˇ k'aˬ daˇ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ g'aˬ-euˬ meh. 12 "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ paˬ-ehˇ g'eh-eu g'awˬ mya ni jaˆ te siˬ. Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ maˬ g'oˆ taˬ jiˇ coeˇ-a. 13 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ gaˇ kawˆ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ pah mehˬ le-eu g'aˬ pyeu ̭-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ oe ngeh, yaw tsaˬ yaw dawˇ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ naw ma ̭ siˬ nya laˇ ni aˬ yaw ̭ sheuˬ mehˬ la ̭ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ aˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nui noeˬ nui loˆ maˬ ngehˬ maˬ tmˇ-ehˇ, Aˬda neh k'aˇ ehˇ nehˬ-euˬ jeˬ naw ma ̭-ahˇ dzawˇ nehˬ-awˇ, mehˬ hu paw pyeu ̭ laˇ-eu lehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ deuˬ ehˇ mehˬ la ̭ teh ̭-a. 14 Ngaˬ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ doˆ laˇ ni aˬ yaw ̭ mˇ teh ̭-a. 15 Ngaˬ Da k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˬ-euˬ ma. K'oeˇ miˇ neh, Yaw sahˇ Miˬyehˇ-aˬ, ngaˬ neh k'aˇ bi ̭ nehˬ-euˬ dawˬ deuˬ yuˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ paˇ ehˇ nehˬ le teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 16 "Tiˬ k'ehˬ g'eh naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ-aˇ. Tiˬ k'ehˬ paˇ g'eh naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ paˇ ya mawˇ teh ̭-a." 17 Zaˬ lahˇ deuˬ yaw kaˬ ja-eu, "Aˬ jeˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu nga. Tiˬ k'ehˬ g'eh naˇ aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ-ehˇ, tiˬ k'ehˬ paˇ g'eh naˇ, aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ ya mawˇ teh ̭-a lehˇ ehˇ-eu meh. 'Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ Da jawˇ gaˇ ngaˇ g'o ̭ leˇ ma' lehˇ k'aw ̭ paˇ ehˇ-eu meh. 18 'Tiˬ k'ehˬ g'eh naˇ' lehˇ ehˇ-eu teu aˬ jeˬ-ahˇ ehˇ-eu nga. Aˬ yaw ̭ aˬ jeˬ ehˇ maw ̭-eu maˬ g'oˆ shaw nya nya." 19 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ naˇ haˬ maw ̭-eu Yeˬsuˇ siˬ nya-eu miˇ neh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Tiˬ k'ehˬ g'eh naˇ naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ-ehˇ, tiˬ k'ehˬ paˇ g'eh naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ paˇ ya mawˇ teh ̭-a lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Ngaˇ aˬ jeˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu nga lehˇ naw ma ̭ yaw kaˬ ja naˇ haˬ lu ̭-eu maˬ ngeuˇ loˇ. 20 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ dawˇ coe ni ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ myaˆ biˇ doˆ le-eu uˬ ta ̭, tsawˇ ngoeˇ k'aw ̭ ya ngoeˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ laˬ k'aˬ cehˇ teh ̭-a. Naw ma ̭ nui ma shaˬ zahˬ ya mˇ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ neh noeˬ shaˬ-euˬ jeˬ k'oeˇ, laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ paˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. 21 Zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ zaˬ baw-eu lehˇ g'eh ngeh, shaˬ zahˬ ya mˇ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ miˇ neh noeˬ shaˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, zaˬ ciˬ doˆ le ̭ g'aˬ ngeh, shaˬ zahˬ na ̭-eu jeˬ-ahˇ ngehˇ jiˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, zaˬ tiˬ g'aˬ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ deh ̭ doˆ le-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ laˬ k'a ̭ cehˇ-eu meh. 22 Naw ma ̭ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ duˇ-eu meh. Nymˬ-mˇ naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ paˇ haw mawˇ le ngeh, naw ma ̭ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui teh ̭-a. K'oeˇ ngeh jawˇ, naw ma ̭ laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ-ahˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ paˇ lu doˆ geu ̭ g'eh nya-aˇ. 23 "Aˇ nah k'oeˇ nah keuˆ le ngeh, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ paˇ shaˇ-aˇ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ k'aˇ shaˇ-eu jeˬ-ahˇ, Aˬda bi ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 24 Iˬ nah keuˆ ni, ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ shaˇ-aˬ siˬ. Naw ma ̭ laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ tiˬ byah tiˬ lo ̭ za ni shaˇ-awˬ. Shaˇ naˇ za teh ̭-a." 25 "Ngaˇ yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ, gaˇ kawˆ heu deuˬ naw ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ-euˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ yaw jeˬ ma jeˬ maˬ paˇ ja ni, Aˬda gaˇ kawˆ naw ma ̭-ahˇ dawˇ coe ni ya ehˇ nehˬ-eu aˇ nah keuˆ le teh ̭-a. 26 Aˇ nah k'oeˇ nah keuˆ le ngeh, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ la ̭ k'oeˇ Aˬda-ahˇ shaˇ teh ̭-a. Naw ma ̭-euˬ dah zaˇ ngaˇ aˬ yaw ̭-ahˇ shaˇ-eu maˬ paˇ loˬ meh. 27 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ gaˬ-awˇ, Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ meh lehˇ jah-eu miˇ neh, Aˬda naw ma ̭-ahˇ gaˬ-eu meh. 28 Ngaˇ Aˬda jawˇ gaˇ neh oe-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ oe-euˬ ma. Nymˬ-mˇ ngaˇ miˇ tsaˬ heu-ahˇ byehˇ ya ̭-awˇ, Aˬda jawˇ gaˇ g'o ̭ leˇ ma." 29 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, nawˇ yaw jeˬ ma jeˬ maˬ paˇ ja mehˬ ni dawˇ coe ni ngehˬ-eu tmˇ-eu meh. 30 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ dawˬ maˬ ngehˬ doˆ laˇ mi naˆ-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ k'aˇ noeˬ lu ̭-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ nawˇ siˬ nya meh lehˇ, nymˬ-mˇ nga ma ̭ siˬ duˬ-eu ma." 31 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ nymˬ-mˇ jah duˬ g'aˬ maˬ loˇ. 32 Naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ bi teh byaˆ jiˇ-awˇ, yawˬ ha-euˬ nymˇ-ahˇ yawˬ ha cehˆ g'o ̭ jiˇ-awˇ, ngaˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ byehˇ dzeh ya ̭-eu aˇ yamˬ keuˆ le lu ̭ meh. Aˇ yamˬ k'oeˇ aˬ diˇ keuˆ le taˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ-aˬ, tiˬ g'aˬ teh ̭ maˬ ngeuˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Aˬda ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ ma. 33 Ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ nui saˇ o ̭-eu jeˬ za nya ni, naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ, k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ ya daˬ teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paw ̭-iˬ taˬ guˆ. Miˇ tsaˬ heu-ahˇ ngaˇ g'aˬ leˇ-euˬ ma."

Yoˇhaˬ 17

1 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ngehˬ g'aˬ tmˇ g'aˬ ngeh, mˬ paw g'awˇ leuˇ-awˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Aˬda-oˇ, aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ meh. Zaˬ maˇ baˬ da neh nawˬ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ aˬ cawˬ mawˇ nya ni, nawˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ bi ̭ la ̭-awˬ. 2 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nawˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˇ a nehˬ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ aˬ yaw ̭ bi ̭ nya ni, miˇ tsaˬ tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ aˬ yaw ̭-ahˇ nawˇ baoˬ bi ̭ taˬ-euˬ meh. 3 Nawˇ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ maˇ maˇ ni Miˬyehˇ meh lehˇ siˬ nya-awˇ, nawˬ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Yeˬsuˇ Ka li-ahˇ siˬ nya-eu k'oeˇ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 4 Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ nawˬ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ ngaˇ bi mawˇ g'aˬ-euˬ ma. Nawˬ neh bi mˇ la ̭-euˬ gaˇ-ahˇ ngaˇ mˇ luiˆ g'aˬ-euˬ ma. 5 Miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ maˬ beh mi naˆ-ehˇ, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ taˬ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ k'oeˇ, nawˬ-euˬ mehˬ shi aˬ cawˬ-ahˇ bi mawˇ la ̭-awˬ. 6 Miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ doˆ nehˬ la ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nawˬ-ahˇ siˬ nya ni ngaˇ mˇ g'aˬ-euˬ ma. Aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-awˇ, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ meh. Nawˬ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ haˬ geu ̭-euˬ meh. 7 Nawˬ neh ngaˬ-ahˇ k'aˇ bi ̭ la ̭-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ nawˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ meh lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ nymˬ-mˇ siˬ nya-eu meh. 8 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ dawˬ deuˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ bi ̭ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ha geu ̭-euˬ meh. Ngaˇ-aˬ nawˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ duˬ-awˇ, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah-eu meh. 9 Nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ ngaˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu meh. Miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ g'aˇ duˬ ngaˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu maˬ ngeuˇ. 10 Ngaˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nawˬ-euˬ pyeu ̭-awˇ, nawˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˬ-euˬ pyeu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ ngaˬ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ aˬ cawˬ ya mawˇ-eu meh. 11 Nymˬ-mˇ nawˇ jawˇ gaˇ ngaˇ g'o ̭ laˇ-eu lehˇ g'eh-eu ma. Ngaˇ-aˬ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ maˬ paˇ jawˇ ma. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ ya jawˇ-a siˬ. Muiˬ-eu shawˇ-eu Aˬda-oˇ, aˇ nya ̭ Da zaˬ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ pyeu ̭ lu ̭-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aw ̭ nui ma tiˬ siˬ teh ̭-ehˇ taˬ nya ni, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ tsawˇ myahˇ k'oeˇ myahˇ-euˬ baoˬ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ haw lahˇ nehˬ-awˬ. 12 Ngaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭ ngeh, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ tsawˇ myahˇ k'oeˇ myahˇ-euˬ baoˬ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ haw lahˇ-euˬ ma. Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ byah laˇ ni byoˆ-iˇ-euˬ k'oeˇ tiˬ g'aˬ maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ bi byoˆ-iˇ ni ngaˇ haw lahˇ-euˬ ma. 13 Nymˬ-mˇ nawˇ jawˇ gaˇ ngaˇ g'o ̭ laˇ-eu lehˇ g'eh-eu ma. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ ngaˬ-euˬ laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ tiˬ byah ni za-eu g'aˇ duˬ, ngaˇ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ jawˇ lu ̭ ngeh heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. 14 Ngaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ nawˬ-euˬ dawˬ bi ̭-euˬ ma. Miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ muiˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ miˇ tsaˬ heu-ahˇ maˬ ta ̭-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aw ̭ miˇ tsaˬ heu-ahˇ maˬ ta ̭-a. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ maˬ paˇ bi jawˇ ni sheuˬ doˆ-eu g'aˇ duˬ, ngaˇ nawˬ-ahˇ shaˇ-eu maˬ ngeuˇ. Ehˇ k'aw ̭, Haiˬ dui dui-eu G'aˬ-euˬ la ̭-ahˇ maˬ ya bi ahˇ-iˇ ni haw lahˇ nehˬ-awˬ lehˇ shaˇ-eu ma. 16 Ngaˇ miˇ tsaˬ heu-ahˇ maˬ ta ̭-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aw ̭ miˇ tsaˬ heu-ahˇ maˬ ta ̭-a. 17 Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ g'oe-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ nawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ ha ahˇ geu ̭-awˬ. Nawˬ-euˬ dawˬ-aˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ meh. 18 Nawˬ neh ngaˬ-ahˇ miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, ngaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ k'ehˇ g'eh-eu ma. 19 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g'awˇ mawˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ la ̭ k'oeˇ nawˬ-ahˇ a nehˬ nya ni, aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˇ duˬ ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ nawˬ-ahˇ a nehˬ-eu ma. 20 "Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˇ duˬ teh ̭-ehˇ ngaˇ nawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu maˬ ngeuˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ dawˬ baˬ da neh ngaˬ-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ g'aˇ duˬ k'aw ̭ shaˇ-eu ma. 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ nui ma tiˬ siˬ teh ̭-ehˇ taˬ nya laˇ ni ngaˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu ma. Aˬda-oˇ, ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ nawˇ jawˇ-awˇ, nawˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ ngaˇ jawˇ-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˇ nya ̭ Da zaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ lu ̭-uˇ. Nawˬ neh ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh lehˇ miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ jah laˇ ni, aˬ yaw ̭ ma ̭ nui ma tiˬ siˬ teh ̭-ehˇ taˬ lu ̭-uˇ. 22 Aˇ nya ̭ Da zaˬ nui ma tiˬ siˬ teh ̭-ehˇ taˬ-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aw ̭ nui ma tiˬ siˬ teh ̭-ehˇ taˬ nya laˇ ni, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ bi ̭-eu ma. 23 Nawˬ neh ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, ngaˬ-ahˇ nawˇ gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, ngaˬ-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ k'aw ̭ nawˇ gaˬ-eu gaˇ kawˆ miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ bi siˬ nya-eu g'aˇ duˬ, ngaˬ-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ nui ma g'awˇ mawˇ ta ̭ leˇ nya ni, ngaˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ nawˇ jawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ ngaˇ jawˇ-eu ma. 24 Aˬda-oˇ, nawˬ neh bi ̭ la ̭-euˬ tsawˇ haˬ heu deuˬ nawˇ ngaˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ mawˇ nya ni, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ k'aˇ jawˇ gaˇ bi jawˇ maw ̭-eu ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ maˬ beh mi naˆ-ehˇ nawˇ ngaˬ-ahˇ gaˬ-euˬ meh. 25 Tsaˬ dui dawˇ dui dui-eu Aˬda-oˇ, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ nawˬ-ahˇ maˬ siˬ nya k'aw ̭, ngaˇ nawˬ-ahˇ siˬ nya-awˇ, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh lehˇ tsawˇ haˬ heu deuˬ siˬ nya meh. 26 Nawˬ neh ngaˬ-ahˇ gaˬ-euˬ g'oeˇ-eu gaˬ-eu k'oeˇ hmˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-awˇ, ngaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ nya-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-ahˇ siˬ nya laˇ ni ngaˇ mˇ-euˬ lo ̭-ehˇ, mehˬ hu paw paˇ mˇ daˆ le ̭ ma."

Yoˇhaˬ 18

1 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ sheuˬ-awˇ, Giˇdaˬloˬ lawˇ gawˆ nui baˬ paw iˇ-euˬ meh. K'oeˇ gaˇ yaˇ kmˇ tiˬ kmˇ jaˆ-awˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ yaˇ kmˇ k'oeˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-euˬ meh. 2 Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ Yuˇdaˆ k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭, yaˇ kmˇ k'oeˇ kmˇ jaˆ-eu jawˇ duˬ siˬ nya-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ yaˇ kmˇ k'oeˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ g'awˬ mya poˆ mawˇ dzoeˇ haw-euˬ meh. 3 Yuˇdaˆ-aˬ, Loˇmaˆ yehˇ yehˇ ma ̭ tiˬ ma ̭ hawˇ-eu, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ lo ̭-eu yehˇ deuˬ sheuˬ-awˇ, yaˇ kmˇ k'oeˇ kmˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, guiˇ deuˆ-eu keu ka yuˇ-awˇ, tsiˇ k'mˬ hawˇ-eu tsiˇ du keuˬ-awˇ iˇ-euˬ meh. 4 Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ k'oeˇ taˆ keu le lu ̭-eu yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ siˬ nya-eu miˇ neh, mehˬ hu paw le doˆ-awˇ, "Naw ma ̭ aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ poˆ te" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 5 "Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yeˬsuˇ-ahˇ poˆ-eu ma" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. "Ngaˇ Yeˬsuˇ ma" lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ Yuˇdaˆ g'eh, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ nehˬ-ehˇ yaw ̭ lu ̭-eu meh. 6 "Ngaˇ Yeˬsuˇ ma" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ k'ah paw jiˆ k'o ̭-iˇ-awˇ sehˇ pyaˆ-ehˇ coˬ-iˇ-euˬ meh. 7 "Naw ma ̭ aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ poˆ te" lehˇ Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yeˬsuˇ-ahˇ poˆ-eu ma" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ paˇ ehˇ-eu meh. 8 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ Yeˬsuˇ ma lehˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ lu ̭-eu ma tawˇ. Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ poˆ-eu ngeuˇ naˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ maˬ nyeh ̭ ni bi go ̭-iˇ-awˬ." 9 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu k'oeˇ-aˬ, "Aˬda-oˇ, nawˬ neh ngaˬ-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ bi byoˆ-iˇ-aˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ bi byah laˇ-eu g'aˇ duˬ pyeu ̭-eu meh. 10 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ mi cehˇ tiˬ kahˇ ahˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ mi cehˇ k'oeˇ kahˇ g'awˇ doˆ-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-ahˇ coeˇ-awˇ, naˬ pa ̭ aˇ maˇ pyawˬ coeˇ tsehˆ dzeh-euˬ meh. Zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-aˬ, Maˬlaˬkuˇ meh. 11 Beˬtuˆluˆ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˬ-euˬ mi cehˇ paˇ soeˬ ahˇ k'o ̭-awˬ. Nga Da neh ngaˬ-ahˇ bi dawˇ la ̭-euˬ k'aˬ dui dui-eu k'mˬ maˬ heu-ahˇ ngaˇ maˬ dawˇ-aˇ lehˇ nawˇ noeˬ te loˇ." 12 K'oeˇ ngeh, Loˇmaˆ yehˇ k'oeˇ ma ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ lo ̭-eu yehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-awˇ pa ̭-euˬ meh. 13 K'oeˇ naˇ, Aˬna jawˇ gaˇ jeˬ huˬ sheuˬ g'eh-euˬ meh. Aˬ na-aˬ, k'oeˇ ngeh k'o ̭-ahˇ Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ geu ̭ lu ̭-eu Gaˬyaˬpaˇ-euˬ tsawˇ mawˬ meh. 14 Tsawˇ jeuˬ tiˬ jeuˬ jeuˬ lah ni ya cawˆ-iˇ-eu dah zaˇ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ bi shiˇ dah-eu muiˬ dzehˬ meh lehˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-ahˇ ja noeˬ nehˬ-euˬ g'aˬ-aˬ, Gaˬyaˬpaˇ meh. 15 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu zaˬ lahˇ yawˬ g'aˬ yawˬ Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. Zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ siˬ nya-eu miˇ neh, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ kmˇ cehˇ gawˬ lahˇ taˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ, Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh uˇ g'eh-euˬ meh. 16 Beˬtuˆluˆ-aˬ, la ̭ nyiˇ paw lahˇ k'ehˬ dawˬ peh jawˇ ya ̭-euˬ meh. Zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ paˇ g'o ̭ poˆ-iˇ-awˇ, lahˇ k'ehˬ-ahˇ lo ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-awˇ, Beˬtuˆluˆ-ahˇ sheuˬ uˇ g'eh-euˬ meh. 17 Lahˇ k'ehˬ-ahˇ lo ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ Beˬtuˆluˆ-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ g'eh tsawˇ haˬ k'oeˇ g'a-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu maˬ ngeuˇ loˇ." Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Ngaˇ maˬ ahˇ." 18 Yaw gaˆ gaˆ-eu miˇ neh, zaˬ k'aˆ deuˬ hawˇ-eu lo ̭ lu ̭-eu yehˇ deuˬ k'aˬ g'eu baw do ̭-awˇ, tiˬ jawˬ yaw ̭-awˇ yaw gaˆ lmˇ-euˬ meh. Beˬtuˆluˆ g'eh, k'oeˇ gaˇ yaw ̭ leˇ-awˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ yaw gaˆ lmˇ-euˬ meh. 19 Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ neh mehˬ-euˬ tsoˆ-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ pyehˆ tseˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 20 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ aˬ cawˬ-ahˇ dawˬ k'aˇ ngehˬ cawˬ ngeh, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni jawˇ-eu mehˬ shi bya cehˆ ni ngehˬ cawˬ-euˬ ma. Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ uiˬ laˇ-eu jawˇ duˬ pyeu ̭-eu uˬ duˬ tahˬ nymˇ deuˬ hawˇ-eu, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ teh ̭-ehˇ ngaˇ mehˬ-euˬ tsoˆ-euˬ ma. Yaw za ̭-ahˇ ngehˬ k'oeˬ tmˇ k'oeˬ-euˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ. 21 Aˬ jeˬ miˇ neh nawˇ ngaˬ-ahˇ pyehˆ tseˇ naˇ haˬ te. Ngaˬ-euˬ dawˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ngaˇ aˬ jeˬ ehˇ ta lehˇ naˇ hawˬ-awˬ." 22 Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ ngeh, k'oeˇ gaˇ lo ̭ lu ̭-eu yehˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ baˬ ba-ahˇ tehˆ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-ahˇ teu lo ̭-ehˇ ehˇ k'mˬ ta loˇ." 23 Piˇma Yaw huiˬ g'aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ neh ngehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ naˇ, maˬ ngeuˇ-a lehˇ heu gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ mehˬ shi ehˇ duˬ-awˬ. Ehˇ k'aw ̭, ngaˬ neh ngehˬ-euˬ ngeuˇ naˇ, aˬ jeˬ miˇ neh ngaˬ-euˬ baˬ ba-ahˇ bi tehˆ te." 24 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-euˬ maˬ puiˇ nehˬ ni, Aˬna neh aˬ yaw ̭-ahˇ Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Gaˬyaˬpaˇ jawˇ gaˇ bi sheuˬ ha-iˇ-euˬ meh. 25 Beˬtuˆluˆ-aˬ, k'oeˇ gaˇ yaw ̭-awˇ yaw gaˆ lmˇ lu ̭-eu meh. Aˬ cawˬ a yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Nawˇ g'eh tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ zaˬ lahˇ maˬ ngeuˇ loˇ." Beˬtuˆluˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ maˬ ngeuˇ." 26 Beˬtuˆluˆ neh naˬ pa ̭ bi coeˇ tsehˆ-euˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ ta ̭-eu, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ Beˬtuˆluˆ-ahˇ ehˇ-eu, "Nawˇ g'eh Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ yaˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ lu ̭-eu ngaˇ mawˇ-euˬ ma." 27 Beˬtuˆluˆ tsawˇ pyehˇ paˇ pyehˇ-awˇ ehˇ-eu, "Maˬ ngeuˇ." Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-eu maˬ dah ni, ya poeˇ doeˇ doˆ laˇ-euˬ meh. 28 Yawˬ nah yawˬ uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ Gaˬyaˬpaˇ-euˬ nymˇ-ahˇ neh sheuˬ doˆ g'eh-awˇ, sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-aˬ, Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ dzaˬ gaˇ uˇ leˇ-eu g'aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ g'awˇ mawˇ maˬ bi jaw ̭-iˇ-ehˇ shawˇ jehˆ ni bi jaˆ maw ̭-eu miˇ neh, sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ maˬ uˇ keuˆ leˇ ni jawˇ-euˬ meh. 29 K'oeˇ miˇ neh, sahˬ paˬ-euˬ mawˇ do la ̭ nyiˇ doˆ le-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ aˬ geu jeˬ lehˬ nga lehˇ naw ma ̭ ehˇ te." 30 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ yaw haiˬ jeˬ mˇ taˬ-euˬ maˬ jaˆ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ nawˇjawˇ gaˇ nga ma ̭ maˬ sheuˬ ha laˇ nya-aˇ." 31 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ sheuˬ k'o ̭ g'eh-awˇ, naw ma ̭-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭ k'aˇ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ yaˇ k'a daˇ-awˬ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu "Nga ma ̭ tsawˇ haˬ maˬ seh ̭ k'mˬ-a." 32 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ aˬ joˆ-ehˇ ya shiˇ-eu gaˇ kawˆ aˬ yawˇ yaw ̭ ehˇ taˬ-euˬ jeˬ byah laˇ nya ni, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ k'oeˇ jeˬ-ehˇ ngehˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 33 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ hawˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ paˇ g'o ̭ k'o ̭ leˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ kuˇ-awˇ naˇ haˬ-eu, "Nawˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ Sahˬ paˬ ma loˇ." 34 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Dawˬ teu dawˬ maˇ maˇ ni nawˬ-euˬ dawˬ ma loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, ngaˬ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ neh nawˬ-ahˇ ehˇ nehˬ la ̭-euˬ dawˬ-ahˇ g'oe-awˇ ngehˬ te loˇ." 35 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Ngaˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ nga loˇ. Nawˬ-euˬ tsawˇ jeuˬ hawˇ-eu piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ neh nawˬ-ahˇ ngaˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ la ̭-euˬ meh. Nawˇ aˬ jeˬ mˇ teˬ." 36 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬ miˇ k'ahˬ-aˬ, miˇ tsaˬ heu-ahˇ ta ̭-eu jeˬ maˬ ngeuˇ. Ngaˬ-euˬ miˇ k'ahˬ miˇ tsaˬ heu-ahˇ ta ̭-eu jeˬ law nmˇ-aˬ, ngaˬ-ahˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ neh maˬ bi nyeh ̭ ni ngaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ guiˇ deuˆ teh ̭-a. Ngaˬ-euˬ miˇ k'ahˬ-aˬ, miˇ tsaˬ heu-ahˇ maˬ ta ̭." 37 K'oeˇ ngeh, sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Nawˇ sahˬ paˬ ngeuˇ ma loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ sahˬ paˬ nga lehˇ ehˇ-euˬ-aˬ, naw ma ̭ meh. Ngaˇ miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ za ̭ le-awˇ deh ̭ le-euˬ-aˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ ngehˬ le tmˇ le-euˬ teh ̭ ma. Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ k'aˇ ta ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ dawˬ naˇ haˬ geu ̭-eu meh." 38 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Yaw tsaˬ yaw dawˇ ehˇ-eu aˬ jeˬ-a." 39 K'oeˇ naˇ, hawˇ nymˇ-euˬ la ̭ nyiˇ jawˇ-eu deuˬ jawˇ gaˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ iˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-euˬ yaw lehˬ ngaˇ maˬ poˆ mawˇ nya nya. Ehˇ k'aw ̭, Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ k'aˇ keuˆ le ngeh, naw ma ̭ g'aˇ duˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ngaˇ ya pyehˬ nehˬ-eu zahˇ sahˇ k'o ̭ jaˆ-eu ma. Naw ma ̭ g'aˇ duˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ Sahˬ paˬ heu g'aˬ-ahˇ bi pyehˬ nehˬ maw ̭-eu nya loˇ." 40 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-ahˇ taˬ pyehˬ. Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ-awˬ." Baˬlaˬbaˇ-aˬ, Loˇmaˆ sahˬ paˬ-ahˇ puiˬ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu meh.

Yoˇhaˬ 19

1 K'oeˇ naˇ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ neh Yeˬsuˇ-ahˇ bi sheuˬ doˆ g'eh-awˇ, yahˬ caˆ neh bi jui ̭-euˬ meh. 2 Yehˇ k'oeˇ deuˬ aˬ gah ciˇ ni neh sahˬ paˬ-euˬ uˬ k'oˆ lo ̭-ehˇ daˇ k'ahˇ k'ahˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ-ahˇ nyeh ̭ k'oˆ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, neˇ naˆ naˆ-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ nyeh ̭ dm nehˬ-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭ dawˬ peh le-awˇ, "Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ Sahˬ paˬ ziˇ baw ziˇ za lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ-awˇ, baˬ ba-ahˇ tehˆ nehˬ-euˬ meh. 4 Sahˬpaˬ Piˇlaˆ tiˬ poˆ paˇ iˇ doˆ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh, "Naˇ haˬ sheˇ. Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-euˬ yaw lehˬ ngaˇ maˬ poˆ mawˇ nya-euˬ naw ma ̭ ya siˬ duˬ ni, aˬ yaw ̭-ahˇ naw ma ̭ jawˇ gaˇ sheuˬ doˆ nehˬ le ̭ ma." 5 K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ doˆ le-euˬ meh. Aˬ gah neh jahˇ taˬ-euˬ sah paˬ-euˬ uˬ k'oˆ k'oˆ lu ̭-awˇ, neˇ naˆ naˆ-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ dm lu ̭-eu meh. Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Hehˬ. Tsawˇ haˬ heu g'aˬ sheuˬ doˆ ha le-euˬ ma." 6 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ya mawˇ ngeh, "La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ. La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ" lehˇ guˇ-eu meh. Sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-iˇ-awˬ. Ngaˇ aˬ yaw ̭-euˬ yaw lehˬ maˬ poˆ mawˇ nya nya." 7 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ehˇ-eu, "Nga ma ̭-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ tiˬ dawˬ-ahˇ g'oe-awˇ ya ehˇ naˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ma lehˇ ehˇ-eu baˬ da neh aˬ yaw ̭ shiˇ-eu tsaˬ meh." 8 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ ya gaˬ ngeh, paˇ guˆ dzehˬ laˇ-euˬ meh. 9 Aˬ yaw ̭ hawˇ nymˇ la ̭ k'oeˇ paˇ g'o ̭ k'o ̭-iˇ-awˇ, "Nawˇ aˬ gaˇ neh oe teˬ" lehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬ suˇ dawˬ maˬ tmˇ-a. 10 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh nawˇ ngaˬ-ahˇ dawˬ maˬ ngehˬ cawˬ te. Nawˬ-ahˇ pyehˬ nehˬ-eu g'aˇ duˬ maˬ ehˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-eu g'aˇ duˬ maˬ ehˇ, ngaˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ jaˆ ma." 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ neh nawˬ-ahˇ baoˬ bi ̭ taˬ-euˬ miˇ neh, nawˇ ngaˬ-euˬ k'oeˇ taˆ baoˬ jaˆ-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, ngaˬ-ahˇ nawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ laˇ-euˬ g'aˬ-aˬ, nawˇ naˆ maˬ tseˇ iˬ baˇ huiˬ dzehˬ meh." 12 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ ya gaˬ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ pyehˬ nehˬ-eu gaˇ ma poˆ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ aˬ yaw ̭-ahˇ pyehˬ nehˬ te lehˇ ngeuˇ naˇ, nawˇ sahˬ paˬ Gehˇsaˬ-euˬ cawˬ maˬ paˇ ngeuˇ meh. Yawˬ haˇ yawˬ ha sahˬ paˬ ma lehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, sahˬ paˬ Gehˇsaˬ-ahˇ puiˬ-eu tsawˇ haˬ meh." 13 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ ya gaˬ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ la ̭ nyiˇ sheuˬ doˆ le ̭-awˇ, "K'aˬ lo k'awˬ taˬ-euˬ jawˇ duˬ" lehˇ kuˇ gaˇ jaˆ-eu yaˇ k'aˬ daˇ-eu nuiˇ mahˬ-ahˇ nuiˇ le-euˬ meh. K'aˬ lo k'awˬ taˬ-euˬ jawˇ duˬ-ahˇ, Heˬbyeˇ dawˬ "Gaˬbaˬdaˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. 14 K'oeˇ ngeh nah-aˬ, Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh-eu g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ-eu aˇ nah pyeu ̭-awˇ, nah loˆ ceh laˇ maw ̭ laˇ-euˬ meh, Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭-euˬ sahˬ paˬ-ahˇ haw sheˇ." 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭ guˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-awˬ. Aˬ yawˬ-ahˇ sehˬ-awˬ. La ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ." Sahˬ paˬ Piˇla ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭-euˬ sahˬ paˬ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ loˇ." Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ ehˇ-eu, "Nga ma ̭-euˬ sahˬ paˬ-aˬ sahˬ paˬ Gehˇsaˬ tiˬ g'aˬ teh ̭ ma." 16 K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-eu g'aˇ duˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, yehˇ deuˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ sheuˬ doˆ g'eh-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭-aˬ yawˬ ha-euˬ la ̭ ya ̭ ba ̭-awˇ Uˬ duˬ k'mˬ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ le keuˆ-euˬ meh. Jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ, Heˬbyehˇ dawˬ Gawˇlaˬgawˇda lehˇ kuˇ-eu meh. 18 K'oeˇ gaˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ dzeˇ tiˬ paw tiˬ g'aˬ-ehˇ ta ̭ tehˬ taˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ g'ahˇ ceh ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ meh. 19 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ neh sahˬ bo ̭ bo ̭-awˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ myahˬ-euˬ meh. "Heu-aˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ Sahˬpaˬ pyeu ̭-eu Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yeˬsuˇ meh" lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 20 Yeˬsuˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ jawˇ duˬ k'oeˇ-aˬ, meuˬ-ahˇ neh yaw k'aˆ-ehˇ maˬ kaˬ-eu miˇ neh, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni sahˬ bo ̭ bo ̭ myahˬ taˬ-euˬ gaˇ ya gui-euˬ meh. Sahˬ bo ̭ k'oeˇ-aˬ, Heˬbyehˇ dawˬ, Laˬteˬ dawˬ, Heˬlaˬsaˇ dawˬ, heu smˇ jeˬ lu ̭ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 21 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "'Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ' lehˇ maˬ bo ̭ ni, 'Tsawˇ haˬ heu g'aˬ yawˬ haˇ yawˬ ha Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ ma lehˇ tsaˬ geu ̭-euˬ meh' lehˇ bo ̭-eu tsaˬ dzehˬ teh ̭-a." 22 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Ngaˬ neh bo ̭ g'aˬ-euˬ jeˬ-aˬ, k'aˇ bo ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ ya bi jaˆ meh." 23 Yehˇ k'oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ-ahˇ oeˬ bymˇ bymˇ-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˬ bymˇ geu ̭-euˬ meh. La ̭ k'oeˇ dm ahˇ-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ k'oeˇ kahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ yuˇ geu ̭-euˬ meh. Pehˇ k'ahˬ k'oeˇ kahˇ-aˬ, saˬ paˇ tiˬ dzeh teh ̭-ehˇ za ̭ taˬ-euˬ, paˇ k'awˇ maˬ baw-eu pehˇ k'ahˬ pyeu ̭-eu meh. 24 Yehˇ k'oeˇ deuˬ tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Pehˇ k'ahˬ heu kahˇ maˬ cehˬ paˆ ni, aˬ geu g'aˬ geu ̭-eu tsaˬ nga lehˇ, pyuˇ maˇ byaˆ dzeh diˇ-awˇ tsaˬ geu ̭ kaˇ-euˇ." Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ jeˬ byah laˇ ni, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. "Ngaˬ-euˬ dm g'aˬ dm lmˇ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ biˇ geu ̭-awˇ, la ̭ k'oeˇ dm-eu pehˇ k'ahˬ pehˇ mahˇ, peh ̭ sa dzeh-awˇ tsaˬ geu ̭-euˬ meh" Yehˇ k'oeˇ deuˬ mehˬ tsoeˬ biˇ geu ̭-euˬ k'oeˇ-aˬ, Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ gaˇ tsaˬ-eu meh. 25 Yeˬsuˇ-euˬ la ̭ ya ̭ dawˬ peh tehˬ ni yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ mui, Gaˬlawˇpaˇ-euˬ nymˇ dahˬ pyeu ̭-eu Maˬliˇ hawˇ-eu, Maˬgaˬdaˬlaˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Maˬliˇ, aˬ ha oeˬ g'aˬ meh. 26 Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma hawˇ-eu aˬ yaw ̭ gaˬ dui dui-eu zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, "Aˬ ma-oˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ nawˬ li lo ̭-ehˇ sawˇ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 27 K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ k'aw ̭, "Aˬ yaw ̭-ahˇ nawˬ ma lo ̭-ehˇ sawˇ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh nah neh naˇ, zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma-ahˇ sheuˬ k'o ̭ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ-ahˇ bi jawˇ-euˬ meh. 28 Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ byah laˇ g'aˬ-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ siˬ nya-euˬ meh. Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ byah laˇ ni, "Iˇ cu ̭ meh ̭ nya" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ-eu meh. 29 Aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ uiˇ cehˇ tiˬ byah ni dahˬ-eu ciˬ cuˇ cuˇ zaˬ tiˬ siˬ k'oeˇ gaˇ jaˆ-eu meh. Boeˇ baˆ la ̭ daˬ-ahˇ duˇ-eu laˆ shaˆ iˇ jaˬ caˆ luˆ tiˬ luˆ-ahˇ k'oeˇ gaˇ dawˆ duiˆ-awˇ, hiˇ soˆ kahˬ zaˬ uˬ du g'oˆ tehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ luˬ-ahˇ cawˬ miˇ nehˬ-euˬ meh. 30 Yeˬsuˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ k'oeˇ cuˆ dawˇ g'aˬ-awˇ, "Gaˇ mˇ jiˇ-euˬ ma" lehˇ ehˇ-eu meh. K'oeˇ naˇ, uˬ duˬ ga mo ̭ le-awˇ, sa ̭ tsehˆ leˇ-euˬ meh. 31 K'oeˇ naˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ tehˬ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-euˬ aˬ kuiˇ deh k'eh ̭-awˇ, la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ neh ba ̭ ka le ̭-eu g'aˇ duˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ shaˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh nah-aˬ, Jawˇ nah g'aˇ duˬ lehˬ hmˬ dah-eu aˇ nah pyeu ̭-awˇ, shiˇ taˬ-euˬ g'awˇ mawˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Jawˇ nah ngeh nah keuˆ ni la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ maˬ bi jaˆ maw ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ shaˇ-eu meh. K'oeˇ uˬ ta ̭, jawˇ nah k'oeˇ ngeh nah-aˬ, muiˬ dzehˬ shawˇ dzehˬ-eu Jawˇ nah tiˬ nah pyeu ̭-eu miˇ neh meh. 32 K'oeˇ miˇ neh, yehˇ k'oeˇ deuˬ le-awˇ, Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ tehˬ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-euˬ aˬ kuiˇ deh k'eh ̭-euˬ meh. 33 Yehˇ k'oeˬ deuˬ Yeˬsuˇ-euˬ dawˬ peh le keuˆ ngeh, Yeˬsuˇ shiˇ tsehˆ-euˬ gaˇ ya mawˇ-awˇ, aˬ kuiˇ maˬ deh k'eh ̭ nehˬ ni byehˇ-euˬ meh. 34 ehˇ k'aw ̭, yehˇ tiˬ g'aˬ neh Yeˬsuˇ-euˬ byaˇ g'aˇ-ahˇ gahˬ tsawˆ-awˇ, shiˬ hawˇ-eu iˇ cu ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ yoeˇ doˆ le-euˬ meh. 35 (Pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ-ahˇ mawˇ duˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ, naw ma ̭ k'aw ̭ jah laˇ nya ni dzawˇ duˬ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu maˇ maˇ ni ngeuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ dawˇ coe ni ehˇ-eu ma lehˇ aˬ yawˇ yaw ̭ siˬ duˬ-eu meh.) 36 "Aˬ yaw ̭-euˬ shaˬ yoeˬ tiˬ kahˬ-iˬ ma ya k'eh ̭-iˇ-aˇ" lehˇ Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ byah laˇ ni, k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 37 Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ tsahˇ paˇ ehˇ taˬ-euˬ, "Aˬ yaw ̭ ma ̭ neh gahˬ tsawˆ byoe-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ cawˬ haw teh ̭-a." 38 K'oeˇ naˇ, Aˬliˇma ̭tehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yoˇsehˆ k'oeˇ g'aˬ, Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ ba ̭ k'o ̭ g'eh-eu g'aˇ duˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ shaˇ leˇ-euˬ meh. Yoˇsehˆ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-ahˇ guˆ-eu miˇ neh, Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ ciˬ cuˇ ni geu ̭ k'oeˬ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ meh. Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ ba ̭ k'o ̭ g'eh-eu g'aˇ duˬ sahˬ paˬ Piˇlaˆ neh aˬ yaw ̭-ahˇ aˬ kawˬ-aˬ bi ̭-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ le-awˇ, ba ̭ k'o ̭ laˬ leˇ-euˬ meh. 39 Yaw beh Yeˬsuˇ-ahˇ uˬ ci ̭ tiˬ miˇ tahˬ puˬ leˇ haw-euˬ Niˇgawˇdeˬ k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭, muˇlaˬ hawˇ-eu aˇjawˬ keuˬ-awˇ jahˇ taˬ-euˬ mawˇ tawˆ tawˆ gaˇ zmˬ-eu tsiˇ yaw saw jeˬ nyiˬ tseˇ jaw ̭-i ehˇ g'aˬ ni yuˇ-awˇ, Yoˇsehˆ nehˬ-ehˇ iˇ-euˬ meh. 40 Aˬ yaw ̭ nya ̭ Yeˬsuˇ-euˬ g'awˇ mawˇ ba ̭-awˇ, tsiˇ yaw saw jeˬ k'oeˇ byaˆ shehˬ byaˆ shehˬ-ehˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ mawˇ tawˆ tawˆ-eu zahˇ sahˇ k'o ̭ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ, shawˇ jehˆ ni g'eh-eu saˬ paˇ neh mawˇ tawˆ tawˆ-euˬ meh. 41 Yeˬsuˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-euˬ jawˇ duˬ dawˬ peh yaˇ kmˇ tiˬ kmˇ jaˆ-eu meh. Yaˇ kmˇ k'oeˇ kmˇ la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ ba ̭ pahˬ haw-euˬ lmˬ bymˇ lo k'ahˬ yaw shui ̭ tiˬ k'ahˬ jaˆ-eu meh. 42 Jawˇ nah tah tehˬ le taˬ-euˬ uˬ ta ̭, lmˬ bymˇ k'oeˇ hmˬ k'aw ̭ dawˬ peh jaˆ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ nya ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ k'oeˇ gaˇ ba ̭ pahˬ-euˬ meh.

Yoˇhaˬ 20

1 Tiˬ jaw la ̭ k'oeˇ aˇ dahˬ beh-eu nah uˬ shawˬ paw uˬ bya maˬ bya laˇ mi naˆ-ehˇ, Maˬgaˬdaˬlaˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Maˬliˇ k'oeˇ g'aˬ lmˬ bymˇ-ahˇ iˇ haw ngeh, lmˬ bymˇ mehˬ k'ehˬ-ahˇ jaˆ-eu k'aˬ lo ngawˬ dzeh-awˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ ngeh, Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yeˬsuˇ gaˬ dui dui-eu zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ cehˆ g'eh-awˇ, "Aˬ yaw ̭ ma ̭ Sahˬpaˬ-ahˇ lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ neh ba ̭ doˆ g'eh-awˇ, aˬ gaˇ ba ̭ taˬ-iˇ-euˬ lehˇ maˬ paˇ siˬ ngaˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 3 K'oeˇ naˇ, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ lmˬ bymˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ nya ̭ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ cehˆ cehˆ-ehˇ iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ Beˬtuˆluˆ naˆ maˬ tseˇ kawˇ dzehˬ-eu miˇ neh, Beˬtuˆluˆ-euˬ jeˬ hu lmˬ nymˇ-ahˇ cehˆ keuˆ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ awˆ k'o ̭-awˇ haw ngeh, mawˇ tawˆ saˬ paˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ lmˬ bymˇ lo k'ahˬ la ̭ k'oeˇ maˬ uˇ-iˇ haw ni jawˇ-euˬ meh. 6 Aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah Beˬtuˆluˆ cehˆ keuˆ le ̭-awˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ lmˬ bymˇ lo k'ahˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-iˇ-euˬ meh. Mawˇ tawˆ saˬ paˇ ga gaˇ Beˬtuˆluˆ mawˇ-euˬ meh. 7 Yeˬsuˇ-euˬ uˬ duˬ-ahˇ lahˇ nehˬ-euˬ paˇ jeh k'oeˇ kahˇ k'aw ̭, k'oeˇ gaˇ ga-eu meh. Paˇ jeh k'oeˇ-aˬ, mawˇ tawˆ saˬ paˇ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ maˬ ga ni, yawˬ gaˇ yawˬ yaw yoˆ yoˆ-ehˇ jaˆ-eu meh. 8 K'oeˇ ngeh, lmˬ bymˇ-ahˇ jeˬ huˬ cehˆ keuˆ le ̭-euˬ zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ g'eh lmˬ bymˇ lo k'ahˬ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-awˇ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ-awˇ jah-euˬ meh. 9 K'oeˇ ngeh keuˆ ni, Yeˬsuˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a lehˇ Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ yaw muiˬ paˬ-ehˇ maˬ g'oˆ shaw-aˬ siˬ. 10 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 11 Maˬliˇ-aˬ, lmˬ bymˇ lo k'ahˬ la ̭ nyiˇ yaw ̭-awˇ ngoeˇ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ awˆ k'o ̭-awˇ, lmˬ bymˇ lo k'ahˬ la ̭ k'oeˇ haw ahˇ g'eh-euˬ meh. 12 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ nyiˬ g'aˬ mehˬ tsoeˬ yaw pyuˇ dm-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ba ̭ taˬ-awˇ bi jaˆ-euˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ, mˬ g'mˬ paw tiˬ g'aˬ, kuiˇ bi paw tiˬ g'aˬ jawˇ lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 13 "Zaˬ miˬ aˬ buˇ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh ngoeˇ te" lehˇ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ ehˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ngaˬ-euˬ sahˬ paˬ-ahˇ ba ̭ doˆ g'eh-awˇ, aˬ gaˇ ba ̭ taˬ-iˇ-euˬ maˬ siˬ ngaˇ." 14 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ zeuˆ pyawˇ ngeh, Yeˬsuˇ k'oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ nga lehˇ aˬ yaw ̭ maˬ siˬ nya-a. 15 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Zaˬ miˬ aˬ buˇ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh ngoeˇ te. Nawˇ aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ poˆ lu ̭ te." Yeˬsuˇ-ahˇ yaˇ kmˇ laˆ saˆ-eu tsawˇ haˬ nga lehˇ duˇ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬ yui ̭-oˇ, nawˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ba ̭ doˆ g'eh-euˬ ngeuˇ naˇ, aˬ gaˇ ba ̭ taˬ teˬ lehˇ ngaˬ-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ la ̭-awˬ. Aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ ba ̭ k'o ̭ laˬ-iˇ ma." 16 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ "Maˬliˇ-oˇ" lehˇ kuˇ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ciˬ pyawˇ-awˇ, "Laˬboˇniˇ-oˇ" lehˇ oˬ toˬ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Laˬboˇniˇ" lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Heˬbyehˇ dawˬ pyeu ̭-awˇ, "saˬlaˬ" lehˇ ehˇ maw ̭-euˬ meh. 17 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-ahˇ taˬ nyeh ̭ tehˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ Aˬda jawˇ gaˇ maˬ g'o ̭ leˇ-aˬ siˬ. Ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ Aˬda hawˇ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ Aˬda pyeu ̭-eu, ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ Miˬyehˇ jawˇ gaˇ ngaˇ g'o ̭ leˇ ma lehˇ ehˇ-eu meh lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ." 18 K'oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ deuˬ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 19 Tiˬ jaw la ̭ k'oeˇ aˇ dahˬ beh-eu aˇ nah pyeu ̭-eu k'oeˇ ngeh nah uˬ ci ̭ paw, zaˬ lahˇ deuˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-ahˇ guˆ-eu miˇ neh, tiˬ gaˇ uiˬ leˇ jiˇ-awˇ, laˇ g'oˆ sehˬ sehˬ tehˬ-awˇ jawˇ-eu meh. K'oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ yaw ̭ le-awˇ, "Naw ma ̭ nui saˇ o ̭ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ le-euˬ meh. 20 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭ hawˇ-eu byaˇ g'aˇ bi haw-euˬ meh. Zaˬ lahˇ deuˬ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ-euˬ miˇ neh laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu meh. 21 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ poˆ paˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ nui saˇ o ̭ lu ̭-uˇ. Aˬda ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ k'ehˇ g'eh-eu ma." 22 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ aˬ yaw ̭ sa ̭ baw nehˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Muiˬ-eu Shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ ha geu ̭-awˬ. 23 Naw ma ̭ neh iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ Miˬyehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ teh ̭-a. Naw ma ̭ neh iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ Miˬyehˇ iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ-aˇ." 24 Zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ Yeˬsuˇ oe ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu "Nyiˬ g'aˬ deh ̭ le-euˬ" lehˇ kuˇ-eu Toˇmaˆ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ gaˇ maˬ jawˇ-a. 25 K'oeˇ miˇ neh, "Nga ma ̭ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ-euˬ ma" lehˇ, zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Toˇmaˆ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭-ahˇ shmˇ sehˬ ta ̭-euˬ maˇ byaw ̭-ahˇ ngaˇ mawˇ duˬ-awˇ, ngaˬ-euˬ la ̭ noeˇ neh maˇ byaw ̭ k'oeˇ-ahˇ toeˬ haw g'aˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ byaˇ g'aˇ-ahˇ ngaˬ-euˬ la ̭ zaˬ neh yaw muiˬ paˬ-ehˇ sawˆ duˬ haw g'aˬ miˇ tsa maˬ ngeuˇ naˇ, ngaˇ maˬ jah." 26 Tiˬ jaw dzeuˇ-iˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ nymˇ tiˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ-eu meh. Toˇmaˆ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ nehˬ-ehˇ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ laˇ g'oˆ sehˬ sehˬ tehˬ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ yaw ̭ le-awˇ, "Naw ma ̭ nui saˇ o ̭ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 27 K'oeˇ ngeh, Toˇmaˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˬ-euˬ la ̭ noeˇ neh toeˬ haw-awˇ ngaˬ-euˬ aˬ la ̭-ahˇ haw duˬ laˇ sheˇ. K'oeˇ naˇ, nawˬ-euˬ aˬ la ̭ cawˬ ja-awˇ, ngaˬ-euˬ byaˇ g'aˇ-ahˇ sawˆ haw-awˇ, poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ maˬ paˇ noeˬ ni jah-awˬ." 28 Toˇmaˆ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, ngaˬ-euˬ Sahˬpaˬ hawˇ-eu ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ meh." 29 Aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ ngaˬ-ahˇ mawˇ-euˬ miˇ neh jah te loˇ. Ngaˬ-ahˇ maˬ mawˇ-euˬ k'aw ̭ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu nga." 30 Sahˬ bo ̭ heu ta ̭ la ̭ k'oeˇ maˬ bo ̭ ahˇ jiˇ taˬ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu g'awˬ mya jeˬ, zaˬ lahˇ deuˬ mehˬ shi Yeˬsuˇ mˇ-euˬ meh. 31 Ehˇ k'aw ̭, heu gaˇ k'aˇ bo ̭ taˬ-euˬ heu deuˬ-aˬ, Yeˬsuˇ-aˬ Meˬsiˇya hawˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ pyeu ̭-eu naw ma ̭ jah laˇ ni maˬ ehˇ, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ jah-eu la ̭ k'oeˇ deh ̭-eu jeˬ za nya ni maˬ ehˇ, bo ̭ taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu ma.

Yoˇhaˬ 21

1 K'oeˇ naˇ, Deˬbeˬliˇ lah lah dzeˇ, zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ doˆ le-euˬ meh. Gaˇ kawˆ k'oeˇ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. 2 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ, nyiˬ g'aˬ deh ̭ le-euˬ lehˇ kuˇ-eu Toˇmaˆ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ Gaˬnaˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Naˬdaˬneˬlaˇ, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li nyiˬ li, k'oeˇ maˬ ngeuˇ-eu Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ nyiˬ g'aˬ, heu deuˬ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ jawˇ lu ̭-eu meh. 3 "Ngaˇ za dzeh-iˇ la" lehˇ Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ aˬ yawˬ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ ngeh, "Nga ma ̭ g'eh nawˬ nehˬ-ehˇ iˇ ma" lehˇ aˬ yaw ̭ maˬ ehˇ-eu meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lawˬ dziˬ-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ ngeh miˇ miˇ lah-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ shaˬ tiˬ mawˇ-iˬ maˬ dzeh mi nya-a. 4 Uˬ shawˬ paw nahˇ ma doˆ laˇ ngeh, Yeˬsuˇ lah lah dzeˇ yaw ̭ lu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ nga lehˇ zaˬ lahˇ deuˬ maˬ haw siˬ-aˬ. 5 "Zaˬ guˬ deuˬ-oˇ, ngaˬ shaˬ dzeh mi maˬ loˇ" lehˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ ngeh, "Maˬ dzeh mi-aˬ" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. 6 "Lawˬ-euˬ aˇ maˇ paw dzeh ahˇ g'eh-awˬ. Ngaˬ shaˬ mi laˇ teh ̭-a" lehˇ Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dzeh ahˇ g'eh-awˇ, ngaˬ shaˬ pa ̭ dui dui leˇ-euˬ miˇ neh, za maˬ g'eu k'o ̭ coeˇ-a. 7 Yeˬsuˇ gaˬ dui dui-eu zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ Beˬtuˇluˆ-ahˇ, "Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ nga" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ nga lehˇ ehˇ gaˇ Beˬtuˆluˆ ya gaˬ ngeh, mehˬ tsoeˬ g'eu dm-awˇ iˇ cu ̭-ahˇ tsawˬ pu ̭-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ tsoeˬ maˬ dm ni za dzeh lu ̭-eu meh. 8 Zaˬ lahˇ nui deuˬ-aˬ, lawˬ heu-awˇ, ngaˬ shaˬ tiˬ byah ni pa ̭ leˇ taˬ-euˬ za-ahˇ lah lah dzeˇ g'eu doˆ la ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ za dzeh-euˬ k'oeˇ-aˬ, lah lah dzeˇ-ahˇ neh ngaˬ tseˇ lmˇ ehˇ g'aˬ ni kaˬ-eu teh ̭ meh. 9 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dahˇ taˆ daˆ doˆ laˇ ngeh, k'aˬ g'euˬ baw do ̭ taˬ-euˬ gaˇ ngaˬ shaˬ tehˬ ba taˬ-awˇ, kaˬ muˇ g'eh jaˆ luˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 10 "Naw ma ̭ neh nymˬ-mˇ dzeh mi-euˬ ngaˬ shaˬ teu ui cuiˆ hehˇ la ̭-awˬ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 11 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ lawˬ-ahˇ uˇ-iˇ-awˇ, ngaˬ shaˬ yaw huiˬ tiˬ byah ni pa ̭ leˇ taˬ-euˬ za-ahˇ lah lah dzeˇ g'eu doˆ la ̭-euˬ meh. Ngaˬ shaˬ yaw huiˬ k'oeˇ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ yaˇ ngaˬ tseˇ smˬ mawˇ byah-eu meh. Ngaˬ shaˬ k'oeˇ myaˆ myaˆ-ehˇ dzeh pa ̭-euˬ k'aw ̭, za k'oeˇ kahˇ maˬ pyaˬ-iˇ ni jaˆ-eu meh. 12 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ "Shawˬ hawˬ dzaˬ laˇ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Zaˬ lahˇ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ "Nawˇ aˬ suˇ g'aˬ te" lehˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ naˇ haˬ peuˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ nya-eu meh. 13 Yeˬsuˇ kaˬ muˇ yuˇ laˬ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ biˇ nehˬ-euˬ meh. Ngaˬ shaˬ tehˬ ba-euˬ k'oeˇ k'aw ̭ paˇ yuˇ laˬ-iˇ-awˇ biˇ nehˬ-euˬ meh. 14 Heu-aˬ, Yeˬsuˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ g'aˬ miˇ tsa, zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ doˆ le-euˬ smˬ poˆ tiˬ poˆ pyeu ̭-eu meh. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ g'aˬ dawˇ g'aˬ ngeh, Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ-ahˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ-eu, "Yoˇhaˬ-euˬ aˬ li Siˇmoˬ-oˇ, tsawˇ haˬ heu deuˬ ngaˬ-ahˇ gaˬ-eu naˆ maˬ tseˇ nawˇ ngaˬ-ahˇ gaˬ ma loˇ." Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Gaˬ ma Sahˬpaˬ-oˇ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ gaˬ-eu nawˇ siˬ nya meh." Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Yawˇ zaˬ-ahˇ bo saˆ-eu lo ̭-ehˇ, ngaˬ-euˬ yawˇ deuˬ-ahˇ bo saˆ-awˬ." 16 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ nyiˬ poˆ tiˬpoˆ paˇ naˇ haˬ-eu, "Yoˇhaˬ-euˬ aˬ li Siˇmoˬ-oˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ gaˬ ma loˇ." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Gaˬ ma Sahˬpaˬ-oˇ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ gaˬ-eu nawˇ siˬ nya meh. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ yawˇ deuˬ-ahˇ bo saˆ-awˬ." 17 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ smˬ poˆ tiˬ poˆ paˇ naˇ haˬ-eu, "Yoˇhaˬ-euˬ aˬ li Siˇmoˬ-oˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ gaˬ ma loˇ." "Nawˇ ngaˬ-ahˇ gaˬ ma loˇ" lehˇ Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ smˬ poˆ naˇ haˬ keuˆ la ̭-euˬ miˇ neh, Beˬtuˆluˆ nui ma maˬ saˇ-ehˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ yawˬ jeˬ na lu ̭ siˬ nya meh. Ngaˇ nawˬ-ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ-eu nawˇ siˬ nya meh." Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ yawˇ deuˬ-ahˇ bo saˆ-awˬ. 18 Ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Nawˇ zaˬ guˬ pyeu ̭ ngeh, yawˬ haˇ yawˬ ha jo ̭ pa ̭ pa ̭ deuˇ-awˇ, yaw haˬ k'aˇ iˇ maw ̭ gaˇ iˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, nawˇ tsawˇ mawˬ mawˬ le ngeh, nawˬ-euˬ aˬ la ̭ cawˬ diˇ nehˬ-awˇ, aˬ cawˬ neh jo ̭ pa ̭ bi pa ̭-awˇ, yawˬ ha maˬ iˇ maw ̭ gaˇ bi tsahˇ g'eh teh ̭-a." 19 (Yeˬsuˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu k'oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ aˬ cawˬ ya mawˇ ni, aˬ kaˇ Beˬtuˆluˆ aˬ joˆ-ehˇ ya shiˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ toeˬ mehˬ maw ̭-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh.) K'oeˇ naˇ, Beˬtuˆluˆ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah laˇ g'eh la ̭-awˬ." 20 Beˬtuˆluˆ zeuˆ pyawˇ haw ngeh, Yeˬsuˇ gaˬ dui dui-eu zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah cah lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, ci ̭ hawˬ dzaˬ ta ̭ ngeh miˇ Yeˬsuˇ-euˬ dawˬ peh tah tehˬ leˇ-awˇ, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu lehˇ g'eh-eu aˬ suˇ g'aˬ-a" lehˇ naˇ haˬ-euˬ k'oeˇ g'aˬ meh. 21 Beˬtuˆluˆ zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ mawˇ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Sahˬpaˬ-oˇ, heu g'aˬ toe. Aˬ yaw ̭-euˬ g'aˇ duˬ mehˬ hu paw aˬ joˆ-ehˇ jaˆ ta." 22 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ oe ngeh keuˆ ni aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ bi deh ̭ keuˆ maw ̭ lawˬ naˇ, nawˇ aˬ jeˬ k'ahˇ k'o ̭ k'aˇ za ta. Ngaˬ-euˬ mehˬ nah laˇ g'eh la ̭-awˬ." 23 K'oeˇ ngeh jawˇ, zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ shiˇ-eu maˬ paˇ baw meh jeˇ lehˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ yaw kaˬ ja byah taˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ maˬ shiˇ-a lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ-a. "Ngaˇ oe ngeh keuˆ ni aˬ yaw ̭-ahˇ bi deh ̭ keuˆ maw ̭ lawˬ naˇ, nawˇ aˬ jeˬ k'ahˇ k'o ̭ k'aˇ za ta" lehˇ ehˇ-euˬ teh ̭ meh. 24 Zaˬ lahˇ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, gaˇ kawˆ heu deuˬ saˇ kiˇ kamˬ-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu uˬ ta ̭, bo ̭ doˆ-euˬ g'aˬ k'aw ̭ pyeu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ neh ehˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu deuˬ maˇ maˇ ni ngeuˇ meh lehˇ aˬ dui siˬ nya-eu ma. 25 Yeˬsuˇ neh mˇ-euˬ gaˇ g'awˬ mya ni jaˆ-a siˬ. Aˬ yaw ̭ neh k'aˇ mˇ-euˬ gaˇ deuˬ tiˬ jeˬ saˇ-iˬ tiˬ jeˬ bo ̭ doˆ jiˇ naˇ, bo ̭ doˆ-euˬ sahˬ bo ̭ paˇ dmˬ k'oeˇ deuˬ miˇ tsaˬ heu k'oeˇ taˆ maˬ deˇ leˇ-aˇ lehˇ ngaˇ noeˬ-eu ma.

G'aˬk'ehˇ 1

1 Tawˇpiˇluˆ-oˇ, ngaˬ neh bo ̭-euˬ sahˬ bo ̭ yaw beh ta ̭ la ̭ k'oeˇ, Yeˬsuˇ gaˇ mˇ dahˬ beh ngeh neh aˬ yaw ̭ neh k'aˇ mˇ k'aˇ shaˇ, k'aˇ mehˬ k'aˇ tsoˆ ya ̭-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ bo ̭ taˬ-euˬ ma. 2 Aˬ yaw ̭-ahˇ mˬ k'oeˇ taˆ bi ciˬ daˆ k'o ̭ g'eh ngeh nah-ahˇ keuˆ ni bo ̭ taˬ-euˬ ma. Aˬ yaw ̭-ahˇ mˬ k'oeˇ taˆ maˬ bi ciˬ k'o ̭ daˆ k'o ̭ le ̭ mi naˆ-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'aˬ k'ehˇ bi geu ̭-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-eu la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ mehˬ ya ̭ tsoˆ ya ̭-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ aˬ diˇ aˬ maˇ deh ̭ lu ̭-eu gaˇ kawˆ noeˬ bahˬ k'aˇ maˬ bi za-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ shiˇ g'aˬ naˇ k'ah, aˇ yamˬ oeˬ tseˇ nah la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ g'awˬ mya poˆ doˆ le-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ-awˇ, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ja mehˬ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ gaˇ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ dawˬ bi ̭ ya ̭-euˬ meh. "Ngaˬ Da neh naw ma ̭-ahˇ bi ̭ ma lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu, ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ za k'oeˇ keuˆ ni, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh maˬ doˆ-iˇ ni dawˬ tawˬ-awˬ. 5 Yoˇhaˬ-aˬ, iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, g'awˬ myahˇ maˬ g'eh-ehˇ, Miˬ yehˇ naw ma ̭-ahˇ Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 6 Zaˬ lahˇ deuˬ tiˬ gaˇ uiˬ leˇ-awˇ Yeˬsuˇ-ahˇ ya tahˬ dzoeˇ ngeh heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Sahˬpaˬ-oˇ, nymˬ-mˇ poˆ jawˇ Miˇ k'ahˬ heu k'ahˬ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-ahˇ nawˇ bi ̭ k'o ̭-eu lehˇ g'eh-eu ma loˇ." 7 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˇ yamˬ aˇ law-ahˇ ngaˬ Da-euˬ baoˬ neh to ̭ taˬ g'aˬ jiˇ-euˬ meh. Naw ma ̭ siˬ nya-eu maˬ loˬ-a. 8 Ehˇ k'aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ naw ma ̭ k'oeˇ taˆ oe keuˆ ngeh, naw ma ̭ baoˬ za-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ doe ni maˬ ehˇ, mˬ dzeˇ miˇdzeˇ keuˆ ni maˬ ehˇ, naw ma ̭ ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ saˇ kiˇ kamˬ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a." 9 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ haw haw-ehˇ jawˇ ngeh, mˬ k'oeˇ taˆ bi ciˬ daˆ k'o ̭ le ̭-euˬ meh. Mˬ dmˇ aˬ yaw ̭-ahˇ tsahˇ kaˬ le-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ mawˇ nya-a. 10 A yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭ mˬ-ahˇ g'o ̭ daˆ leˇ gaˇ haw tsoˆ-awˇ jawˇ ngeh, mehˬ tsoeˬ pyuˇ deuˬ ni dm lu ̭-eu tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ dawˬ peh ja pyuˬ ni yaw ̭ le-euˬ meh. 11 Aˬ yaw ̭ nya ̭-ehˇ-eu, "Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ heu gaˇ yaw ̭-awˇ mˬ-ahˇ haw haw-ehˇ jawˇ te. Naw ma ̭ jawˇ gaˇ neh mˬ-ahˇ bi ciˬ k'o ̭ daˆ le ̭-euˬ Yeˬsuˇ heu g'aˬ-aˬ, naw ma ̭-euˬ mehˬ shi k'aˇ g'o ̭ daˆ leˇ-euˬ lo ̭-ehˇ tiˬ poˆ paˇ g'o ̭ ka le meh." 12 K'oeˇ naˇ, g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ deuˬ Saˬloˬ Gawˬ jawˬ-ahˇ neh Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. Gawˬ jawˬ k'oeˇ jawˬ-aˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh oeˬ yaˇ oeˬ tseˇ lmˇ kaˬ-eu teh ̭ meh. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭ meuˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, nymˇ la ̭ taˆ tiˆ-ahˇ jaˆ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭ ya ̭-eu lawˆ-ahˇ g'o ̭ uˇ leˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, Beˬtuˆluˆ, Yoˇhaˬ, Yaˬkoˆ hawˇ-eu Aˬdehˬlehˬ, Piˇliˇpuˆ, Toˇmaˆ, Baˬtawˇlaˬmehˇ, Ma ̭tehˬ, Aˬlaˬpehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ, Siˇmoˬ Zeˬloˆ, Yaˬkoˆ-euˬ aˬ li Yuˇdaˆ, heu deuˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, zaˬ miˬ zaˬ deuˬ hawˇ-eu, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma Maˬliˇ hawˇ-eu Yeˬsuˇ-euˬ aˬ nyiˇ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, tiˬ k'ehˬ maˬ taˬ ni uiˬ leˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. 15 G'awˬ myahˇ maˬ g'eh-ehˇ, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ tiˬ yaˇ nyiˬ tseˇ g'aˬ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ gaˇ, Beˬtuˆluˆ tuˇ laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 16 "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-oˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gaˇ ma sheuˬ mehˬ nehˬ-euˬ g'a pyeu ̭-eu Yuˇdaˆ-euˬ gaˇ kawˆ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh Daˬbiˇ-ahˇ g'oe-awˇ ehˇ taˬ-euˬ Jaˇli ̭ dawˬ kawˬ k'oeˇ byah laˇ-euˬ meh. 17 Yuˇdaˆ-aˬ, aˬ dui-euˬ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ dui nehˬ-ehˇ gaˇ mˇ-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭-ahˇ tseˇ doˆ taˬ-euˬ meh." 18 (Haiˬ dui dui-eu gaˇ k'oeˇ mˇ-awˇ za-euˬ pyuˇ neh, miˇ tsaˬ tiˬ tsahˇ Yuˇdaˆ zeuˇ-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ uˬ duˬ tahˬ poˆ-ehˇ ga seh ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ u maˆ ga paˆ-awˇ, baw uˇ baw ma dawˬ tawˆ lu ̭ doˆ le jiˇ-euˬ meh. 19 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, gaˇ kawˆ k'oeˇ gaˬ jiˇ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, miˇ tsaˬ k'oeˇ tsahˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ dawˬ-ahˇ neh Aˬkeˬdaˬmaˬ lehˇ kuˇ-eu meh. Dawˬ tsui ̭-aˬ, 'Shiˬ doˆ-euˬ miˇ tsaˬ' lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 20 "Ja ceuˬ-eu sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 'Aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ ngeh ̭-iˇ jiˇ-awˇ, tsawˇ haˬ maˬ jawˇ ni jaˆ lu ̭-uˇ' lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 'Aˬ yaw ̭ mˇ-euˬ gaˇ-ahˇ mˇ-eu, dah zaˇ tiˬ g'aˬ doˆ le lu ̭-uˇ' lehˇ k'aw ̭ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 21 "K'oeˇ miˇ neh, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ-eu g'aˇ duˬ, aˬ dui nehˬ-ehˇ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ya bi lahˬ laˇ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, Yoˇhaˬ iˇ cu ̭ shawˇ-eu gaˇ kawˆ mehˬ ngeh neh aˇ dahˬ beh-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ mˬ-ahˇ ciˬ daˆ k'o ̭ le ̭-euˬ aˇ yamˬ-ahˇ keuˆ ni, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ aˬ dui nehˬ-ehˇ k'aˇ cah ta ̭-euˬ aˇ yamˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ dui-euˬ aˇ muˇ-ahˇ uˇ-awˇ cah ta ̭-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ya bi pyeu ̭ meh." 23 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ-ahˇ shaˇ noeˬ-euˬ meh. Yaw beh g'aˬ-aˬ, tsawˇ myahˇ myahˇ maˇ Yuˇtuˬ lehˇ myahˇ-awˇ, Baˬsaˬbaˆ lehˇ k'aw ̭ kuˇ-eu Yoˇsehˆ meh. Nyiˬ g'aˬ tiˬ g'aˬ-aˬ, Maˬtiˇ meh. 24 K'oeˇ naˇ, a yaw ̭ ma ̭ heu lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. "SahˬpaˬMiˬyehˇ-oˇ, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭-euˬ nui noeˬ nui duˇ-ahˇ nawˇ siˬ nya-eu meh. Yuˇdaˆ-aˬ, yawˬ paw yawˬ ciˬ pyawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ geuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ le dzeuˇ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, Yuˇdaˆ-euˬ dah zaˇ g'aˬ k'ehˇ geu ̭-awˇ gaˇ mˇ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ heu nyiˬ g'aˬ la ̭ k'oeˇ nawˬ neh tseˇ doˆ-euˬ g'aˬ nga ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ la ̭-awˬ." 26 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ tsawˇ myahˇ bo ̭ ahˇ-awˇ, maˬ haw ni beuˬ ngeh, Maˬtiˇ-ahˇ zaˬ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, Maˬtiˇ-ahˇ g'aˬ k'ehˇ tseˇ ti ̭ g'aˬ nehˬ-ehˇ bi gaw ̭ leˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 2

1 Beˬdeˬgoˇdeˬ aˇ nah keuˆ le ngeh, jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, tiˬ gaˇ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ-euˬ meh. 2 Ja pyuˬ ni, jaˬ lehˇ lehˇ ma baw-eu lo ̭-ehˇ mˬ k'oeˇ taˆ teˇ saˇ mahˇ doˆ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ nuiˇ lu ̭-eu nymˇ nymˇ lah-ehˇ teˇ saˇ k'oeˇ byah-iˇ-euˬ meh. 3 K'oeˇ ngeh, miˬ dzaˬ miˬ lmˇ-ahˇ duˇ-eu mehˬ laˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ-euˬ meh. Mehˬ laˇ k'oeˇ deuˬ oe k'awˬ g'eh-awˇ, k'oeˇ gaˇ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ byah laˇ-awˇ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh bi ngehˬ bi tmˇ-euˬ lo ̭-ehˇ, dawˬ g'awˬ mya jeˬ ngehˬ-euˬ meh. 5 K'oeˇ ngeh, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ jaˆ-eu miˇ k'ahˬ yawˬ k'ahˬ na lu ̭-ahˇ neh uiˬ laˇ taˬ-euˬ Miˬyehˇ-ahˇ yaw zeu baw dui dui-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ lu ̭-eu meh. 6 Teˇ saˇ k'oeˇ ya gaˬ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ baˬ ma ̭ puˇ jeˬ-ehˇ uiˬ le bymˇ le-euˬ meh. Jah-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ ngehˬ lu ̭-eu dawˬ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ yawˬ ha tsawˇ jeuˬ-euˬ dawˬ lo ̭-ehˇ gaˬ le-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ leˇ-euˬ meh. 7 Aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ dui dui leˇ-eu la ̭ k'oeˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Dawˬ heu lo ̭-ehˇ ngehˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ deuˬ ngaˇ. 8 Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ dui yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ yawˬ ha tsawˇ jeuˬ-euˬ dawˬ-ahˇ neh aˬ joˆ-ehˇ gaˬ le-eu nga. 9 Aˬ dui ma ̭-aˬ, Baˬtiˇ miˇk'ahˬ, Meˬdiˇ miˇk'ahˬ, Eˇlamˬ miˇ k'ahˬ, Maˬsoˬpoˬtaˬmiˇ miˇ k'ahˬ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ, Gaˬbaˬdawˇciˆ miˇ k'ahˬ, Boˬtuˆ miˆ k'ahˬ, Aˬshaˆ miˇ k'ahˬ, 10 Puˬgiˇ miˇ k'ahˬ, Paˬbuˇliˇ miˇ k'ahˬ, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ, Kuˇleˬniˬ miˇ k'ahˬ dawˬ peh jaˆ-eu Liˆbyaˇ miˇ k'ahˬ, heu deuˬ doe ni tiˬ paw tiˬ g'aˬ-ehˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ma. Aˬ dui tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Loˇmaˆ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu oe taˬ-euˬ ma. 11 Yuˇdaˆ tsawˇ jeuˬ maˬ ehˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ maˬ ehˇ, aˬ dui la ̭ k'oeˇ ahˇ-eu ma. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ Gaˬlaˬdeˬ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Aˬleˬbyaˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ neh mˇ-euˬ huiˬ-eu gaˇ deuˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ ngehˬ-eu k'oeˇ, aˬ dui dawˬ tawˆ lu ̭ yawˬ ha tsawˇ jeuˬ-euˬ dawˬ-ahˇ neh ya gaˬ-euˬ ma." 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ noeˬ maˬ doˆ-ehˇ zahˬ leˇ tsoˆ leˇ jiˇ-awˇ, "Aˬ joˆ-ehˇ maˇ diˇ g'eh-eu nga teu" lehˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ ehˇ-eu meh. 13 Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, jah-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ ceh ̭ leh ̭ ka-eu la ̭ k'oeˇ, "Aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ dawˇ yeh ̭-euˬ miˇ neh g'eh-eu nga" lehˇ ja uiˇ niˇ g'a-eu meh. 14 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ-aˬ, g'aˬ k'ehˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ nehˬ-ehˇ yaw ̭-awˇ, teˇ saˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, gaˇ kawˆ heu ngaˇ ja gaˇ tiˬ poˆ naˇ haˬ sheˇ. 15 Naw ma ̭ noeˬ-eu lo ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ heu deuˬ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ dawˇ yeh ̭-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nymˬ-mˇ uˬ shawˬ paw naˬ liˬ g'oeˬ la ̭ keuˆ laˇ-euˬ teh ̭-a siˬ. 16 Gaˇ kawˆ heu-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngeh dah-eu Yawˇlaˆ neh ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Yawˇlaˆ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. 17 'Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ-aˬ, Aˇ saˬ saˬ-eu aˇ nah keuˆ ngeh, tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ k'oeˇ taˆ, ngaˬ-euˬ Yaw sahˇ shehˆ daˆ nehˬ ma. Naw ma ̭-euˬ aˬ buˇ aˬ li deuˬ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ ngehˬ dah teh ̭-a. Naw ma ̭-euˬ tsawˇ haˬ zaˬ guˬ deuˬ, Yaw sahˇ mehˬ-eu jeˬ ya mawˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ, yu ̭ maˆ g'awˬ mya jeˬ maˆ teh ̭-a. 18 Aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ keuˆ le ngeh, ngaˬ-euˬ zaˬ k'aˆ deuˬ-euˬ k'oeˇ taˆ, zaˬ miˬ zaˬ yo maˬ tseˇ paˆ ni, ngaˬ-euˬ Yaw sahˇ shehˆ daˆ nehˬ-awˇ, ngaˬ-euˬ g'aˇ duˬ bi ngehˬ dah ma. 19 Mˬ maˬ mˬ taˆ yaw goˇ k'oeˇ gaˇ, k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu mˇ mehˬ-awˇ, La ̭ oˆ miˇ maˬ heu k'oeˇ taˆ k'aw ̭, zahˬ leˇ-eu jeˬ ngaˇ jahˇ mehˬ ma. Shiˬ doˆ-awˇ miˬ dzaˬ puiˆ teh ̭-a. Uˬ k'oeˬ naˆ u ̭ ni jaˆ teh ̭-a. 20 Yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ dui dui-eu, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ aˇ nah k'oeˇ, miˇ k'oeˇ taˆ maˬ keuˆ le nmˇ kaˬ, nahˇ ma zahˇ tsui ni pyeu ̭-iˇ-awˇ, ba la shiˬ neˇ neˇ-iˇ teh ̭-a. 21 K'oeˇ ngeh, 'Caw ba nehˬ la ̭-awˬ' lehˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ kuˇ-eu deuˬ, ka k'o ̭ nehˬ-eu jeˬ za teh ̭-a.' 22 "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ ehˇ gaˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ naˇ haˬ sheˇ. Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ-aˬ, maˇ maˇ ni Miˬyehˇ neh bi oe-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭-ahˇ g'oe-eu la ̭ k'oeˇ Miˬyehˇ neh mˇ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ k'oeˇ deuˬ saˇ kiˇ kamˬ lu ̭ meh. Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ naw ma ̭-euˬ mehˬ shi pyeu ̭ dzeuˇ ya ̭-euˬ miˇ neh, naw ma ̭ yaw muiˬ paˬ-ehˇ siˬ duˬ meh. 23 Miˬyehˇ-aˬ, yaw beh neh aˬ yaw ̭ neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ naw ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-eu g'aˇ duˬ, na ̭ ngeh neh noeˬ tsehˆ taˬ g'aˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, iˬ baˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ neh la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ bi ta ̭ tehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-euˬ meh. 24 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ Miˬyehˇ neh paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu la ̭ k'oeˇ, shiˇ-eu jeˬ-euˬ baoˬ uˬ moˆ bi dzeuˇ-iˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, shiˇ-eu jeˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ pa ̭ taw ̭ nya-a. 25 Aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ Daˬbiˇ neh heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 'Ngaˬ-euˬ mehˬ shi yawˬ jawˇ na lu ̭, SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ mawˇ lu ̭ ma. Ngaˬ-euˬ dawˬ peh aˬ yaw ̭ jawˇ-awˇ, ngaˇ k'ahˬ lahˇ duˬ maˬ paˇ jaˆ ma. 26 Ngaˬ-euˬ nui ma nui saˇ za-awˇ, laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ dawˬ ngehˬ-eu ma. Shiˬ shaˬ g'awˇ mawˇ maˬ gmˬ-eu k'aw ̭, noeˬ tmˬ taˬ-euˬ zi ̭ dah jaˆ ma. 27 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, shiˇ-eu jeˬ-euˬ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh ya ̭-aˇ. Saˇ jaˇ zi ̭-eu zaˬ k'aˆ-ahˇ nawˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ maˬ bi bu ̭ shoˆ-aˇ. 28 Deh ̭-eu gaˇ ma nawˇ mehˬ la ̭-awˇ, nawˇ ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ-eu miˇ neh, ngaˇ laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ byah ma.' 29 "A yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-oˇ, tsawˇ myahˇ doˆ dui dui-eu aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ sahˬ paˬ Daˬbiˇ gaˇ kawˆ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ k'aˬ duˬ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬ yaw ̭ shiˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ba ̭ pahˬ-euˬ lmˬ bymˇ iˬ nah keuˆ ni aˬ dui ma ̭ jawˇ gaˇ jaˆ lu ̭ meh. 30 Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ siˬ nya meh. Daˬbiˇ-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ la ̭ k'oeˇ, Daˬbiˇ-ahˇ duˇ-eu sahˬ paˬ tiˬ g'aˬ bi doˆ laˇ ma lehˇ, Miˬyehˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ meh. 31 Mehˬ hu paw Miˬyehˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-eu lehˇ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ Daˬ biˇ haw mawˇ-euˬ miˇ neh, Ka li g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 'Shiˇ-eu jeˬ-euˬ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ byehˇ dzeh ya ̭-ehˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ maˬ bi bu ̭ shoˆ-aˬ.' 32 Yeˬsuˇ heu g'aˬ-ahˇ Miˬyehˇ neh bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ meh. Gaˇ kawˆ heu aˬ diˇ aˬ maˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ aˬ dui yawˬ g'aˬ na lu ̭ siˬ duˬ mawˇ duˬ-euˬ saˇ kiˇ pyeu ̭-eu ma. 33 Aˬ yaw ̭-euˬ Aˬda pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw aˬ yaw ̭-ahˇ ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ keuˆ nehˬ-awˇ, Miˬyehˇ neh saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ za-euˬ meh. Nymˬ-mˇ naw ma ̭ ya gaˬ ya mawˇ lu ̭-eu heu-aˬ, a yaw ̭ neh Yaw sahˇ Miˬyehˇ shehˆ daˆ nehˬ la ̭-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 34 Mˬ k'oeˇ taˆ daˆ g'o ̭ leˇ-euˬ g'aˬ-aˬ, Daˬbiˇ maˬ ngeuˇ-a. Daˬbiˇ aˬ yaw ̭ neh ehˇ taˬ-euˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 'SahˬpaˬMiˬyehˇ neh heu lo ̭-ehˇ, ngaˬ-euˬ Sahˬpaˬ-ahˇ ehˇ-euˬ meh. Ngaˬ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ laˇ-awˬ. 35 Nawˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, nawˇ aˬ kuiˇ bi cawˬ daˆ-eu lehˇ, nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ uˬ moˆ, ngaˇ nyeh ̭ taˬ ngeh keuˆ ni nuiˇ-awˬ.' 36 "K'oeˇ miˇ neh, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ heu lo ̭-ehˇ ya siˬ duˬ meh. Naw ma ̭ neh la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-euˬ Yeˬsuˇ heu g'aˬ-aˬ, Miˬyehˇ neh Sahˬpaˬ hawˇ-eu Ka li bi pyeu ̭ laˇ-euˬ g'aˬ meh." 37 Beˬtuˆluˆ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma-ahˇ zaw dui dui leˇ-awˇ, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ ehˇ-eu, "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-oˇ, nga ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ paˬ nga." 38 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Beˬtuˆluˆ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ yawˬ g'aˬ na lu ̭ yawˬ ha-euˬ iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ, Yeˬsuˇ Ka li-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ iˇ cu ̭ shawˇ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ la ̭-awˇ, Miˬyehˇ neh bi ̭ le ̭-euˬ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ naw ma ̭ za teh ̭-a. 39 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ bi ̭ ma lehˇ Miˬyehˇ neh saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ k'oeˇ-aˬ, naw ma ̭ hawˇ-eu naw ma ̭-euˬ zaˬ deuˬ-ahˇ dzaˬ taˬ-euˬ saˇ jaˇ pyeu ̭-eu meh. K'oeˇ uˬ ta ̭, gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu aˬ dui-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ k'aˇ kuˇ taˬ-euˬ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ dzaˬ-euˬ saˇ jaˇ k'aw ̭ pyeu ̭-eu meh." 40 Beˬtuˆluˆ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'awˬ mya jeˬ ja ja-ehˇ mehˬ nehˬ-awˇ heu lo ̭ ehˇ g'aˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. "Ziˇ heu ziˇ-ahˇ deh ̭-eu haiˬ-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ k'oeˇ taˆ keuˆ le-eu lehˇ g'eh-eu k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭ ya buˬ-iˇ ni leh jeh-awˬ." 41 Aˬ yaw ̭ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni jah laˇ-awˇ, iˇ cu ̭ bi shawˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh nah teh ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ-ahˇ tsawˇ haˬ smˬ heˇ g'aˬ lahˬ laˇ-euˬ meh. 42 Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ neh mehˬ nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ dzaw geu ̭-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ cawˬ yaw muiˬ-ehˇ cawˬ ta ̭-eu la ̭ k'oeˇ, tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ ta ̭-euˬ meh. 43 G'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ g'oe-awˇ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu g'awˬ mya jeˬ Miˬyehˇ jahˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ zahˬ leˇ-awˇ guˆ-euˬ meh. 44 Jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ deh ̭ ta ̭-eu la ̭ k'oeˇ, k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ geu ̭-awˇ zmˬ-euˬ meh. 45 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yawˬ ha-euˬ myawˬ gahˬ ahˬ dzeh-awˇ, za-euˬ pyuˇ k'oeˇ aˬ yaw ̭ g'aˬ yaw ̭ k'aˇ loˬ-eu lo ̭-ehˇ biˇ geu ̭-euˬ meh. 46 Aˬ yaw ̭ nah yaw ̭ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ tahˬ dzoeˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ laˬ k'aˬ cehˇ-awˇ nui gaˬ shaˬ coeˇ byah-eu la ̭ k'oeˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭-euˬ meh. 47 K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ lu ̭ ngeh, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-awˇ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ nui k'ahˇ shiˇ dui dui-euˬ meh. Ka k'o ̭-eu jeˬ za-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, tiˬ nah saˇ-iˬ tiˬ nah aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ bi lahˬ laˇ ni SahˬpaˬMiˬyehˇ mˇ lu ̭-eu meh.

G'aˬk'ehˇ 3

1 Tiˬ nah-aˬ, guiˬ lahˬ shaˇ yamˬ pyeu ̭-eu uˬ ci ̭ uˬ taw paw naˬ liˬ smˇ la ̭ k'oeˇ yamˬ-ahˇ, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ le-euˬ meh. 2 Haw muiˬ dui dui-eu Lahˇ k'ehˬ lehˇ kuˇ-eu lahˇ k'ehˬ k'oeˇ k'ehˬ-ahˇ, deh ̭ le ngeh neh aˬ kuiˇ yaw cawˆ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ k'aˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ pyuˇ bi shaˇ-eu g'aˇ duˬ, yawˬ nah na lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ lahˇ k'ehˬ k'oeˇ k'ehˬ-ahˇ ba ̭ taˬ laˇ-eu meh. 3 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ uˇ leˇ-eu lehˇ g'eh gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, tiˬ jeˬ paˬ bi ̭ la ̭ lehˇ shaˇ-euˬ meh. 4 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ haw tsoˆ taˬ-awˇ, "Nga nya ̭-ahˇ haw sheˇ" lehˇ, Beˬtuˆluˆ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ nya ̭ tiˬ jeˬ paˬ bi ̭ la ̭ teh ̭-a lehˇ noeˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ haw tsoˆ taˬ-euˬ meh. 6 Ehˇ k'aw ̭, Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Ngaˇ pyuˇ maˬ ahˇ. Ehˇ k'aw ̭, ngaˇ ahˇ-eu jeˬ nawˬ-ahˇ bi ̭ ma. Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ Ka li-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ tuˇ-awˇ gaˇ ma cah g'eh-awˬ lehˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ dawˬ bi ̭-eu ma." 7 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ aˇ maˇ la ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ-awˇ tsahˇ tuˇ nehˬ-euˬ meh. Ja pyuˬ ni tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ hawˇ-eu kuiˇ myaˆ puˇ g'aˬ ahˇ laˇ-euˬ meh. 8 Aˬ yaw ̭ tsawˬ diˇ laˇ-awˇ, gawˬ yaw ̭ yaw ̭-awˇ gaˇ ma cah-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ tsawˬ tsawˬ-ehˇ cah-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ nehˬ-ehˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ le-euˬ meh 9 Aˬ yaw ̭ gaˇ ma cah-awˇ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ lu ̭ gaˇ, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya mawˇ-euˬ meh. 10 Aˬ yaw ̭-aˬ, Haw muiˬ dui dui-eu Lahˇ k'ehˬ-ahˇ nuiˇ-awˇ shaˇ dzaˬ shaˇ dawˇ lu ̭-eu k'oeˇ g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ haw siˬ ngeh, aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 11 Sawˇlaˬmoˬ-euˬ guiˇ ga ceuˬ lehˇ kuˇ-eu tsahˇ-ahˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ-ahˇ g'eu tehˬ-awˇ jawˇ ngeh, aˬ cawˬ zahˬ leˇ-awˇ cehˆ g'eh la ̭-euˬ meh. 12 Cehˆ g'eh la ̭-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Beˬtuˆluˆ mawˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh gaˇ kawˆ heu-ahˇ zahˬ leˇ-awˇ nga nya ̭-ahˇ haw te. Nga nya ̭-euˬ baoˬ hawˇ-eu nga nya ̭ muiˬ-eu shawˇ-eu baˬ da neh tsawˇ haˬ heu g'aˬ gaˇ ma cah nya laˇ ni jahˇ nehˬ nya-eu ngaˇ lehˇ naw ma ̭ noeˬ te loˇ. 13 Aˬbyaˬhaˬ, Iˇtsaˆ hawˇ-eu Yaˬkoˆ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu aˬ dui ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ neh, a yaw ̭-euˬ Zaˬ k'aˆ Yeˬsuˇ-ahˇ muiˬ-eu shawˇ-eu yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ miˇ k'ahˬ sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ naw ma ̭ a nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ pyehˬ nehˬ-eu g'aˇ duˬ sahˬ paˬ Piˇlaˆ noeˬ tsehˆ g'aˬ-euˬ k'aw ̭, sahˬ paˬ Piˇlaˆ mehˬ shi aˬ yaw ̭-ahˇ naw ma ̭ iˬ baˆ poˆ-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭-aˬ, muiˬ-eu shawˇ-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ dah zaˇ aˬ cawˬ-ahˇ seh ̭-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ pyehˬ nehˬ-awˬ lehˇ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ naw ma ̭ shaˇ-euˬ meh. 15 Deh ̭-eu gaˇ ma sheuˬ mehˬ-eu g'aˬ-ahˇ naw ma ̭ seh ̭-euˬ meh. Ehˇk'aw ̭, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ meh. Nga nya ̭ siˬ duˬ mawˇ duˬ-euˬ ma. 16 Kuiˇ cawˆ heu g'aˬ aˬ yaw ̭ tsawˇ myahˇ-euˬ baoˬ baˬ da neh g'aˬ paˇ ahˇ laˇ-euˬ meh. Naw ma ̭ ya siˬ ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ jah-eu jeˬ baˬ da neh pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Naw ma ̭ mawˇ lu ̭-eu lo ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ heu g'aˬ muiˬ laˇ-euˬ-aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ jah-eu jeˬ baˬ da neh meh. 17 "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ hawˇ-eu naw ma ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ jahˇ nehˬ-euˬ heu-aˬ, naw ma ̭ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh meh lehˇ ngaˇ siˬ duˬ ma. 18 K'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ Ka li ya daˬ-euˬ gaˇ kawˆ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-ahˇ g'oe-awˇ aˇ hu ba neh Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ, dawˬ k'oeˇ dawˬ byah laˇ ni Miˬyehˇ heu lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 19 Naw ma ̭-euˬ iˬ baˇ bi pyehˬ nehˬ-eu g'aˇ duˬ, iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ Miˬyehˇ jawˇ paw g'o ̭ k'o ̭ laˇ-awˬ. Naw ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, 20 guiˬ lahˬ sa ̭ laˇ g'aˬ byah-eu aˇ yamˬ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ bi ̭ le ̭-awˇ, naw ma ̭ g'aˇ duˬ Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ taˬ-euˬ Ka li pyeu ̭-eu Yeˬsuˇ-ahˇ, aˬ yaw ̭ pyehˬ g'eh le ̭ teh ̭-a. 21 Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-ahˇ g'oe-awˇ yawˬ jeˬ na lu ̭ yaw shui ̭ beˬ paˇ jiˇ-eu aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ k'oeˇ keuˆ ni, mˬ k'oeˇ taˆ aˬ yaw ̭ ya jawˇ tawˬ meh. 22 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Moˇseˬ neh heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 'Naw ma ̭-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ jawˇ gaˇ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngeh dah-eu tiˬ g'aˬ k'ehˇ g'eh le ̭ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˇ jeuˬ aˇ ca pyeu ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ k'aˇ ehˇ-eu jeˬ naw ma ̭ ya naˇ haˬ geu ̭ teh ̭-a. 23 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu k'oeˇ g'aˬ-euˬ ehˇ dawˬ maˬ k'aˇ naˇ haˬ-eu aˬ geu g'aˬ maˬ kaˬ, Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ la ̭ k'oeˇ bi sawˇ dzeh-awˇ, laˆ luˬ laˆ seˇ nehˬ gaˇ ya daˬ teh ̭-a' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 24 Saˬmeuˬlaˆ-euˬ ziˇ-ahˇ neh naˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ k'aˇ ngehˬ dah ka le ̭-euˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, iˬ nah aˇ yamˬ heu la ̭ k'oeˇ pyeu ̭ laˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ ehˇ taˬ ya ̭-euˬ jaˆ-eu meh. 25 Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-ahˇ g'oe-awˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ-aˬ, naw ma ̭ g'aˇ duˬ pyeu ̭-awˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ yaw kaˬ dzaˬ taˬ-euˬ dawˬ ma saˇ jaˇ k'oeˇ, naw ma ̭-ahˇ k'aw ̭ ta ̭-eu meh. Miˬyehˇ neh Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ 'Nawˬ-euˬ zaˬ nawˬ-euˬ uˆ deuˬ-ahˇ g'oe-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ngaˇ guiˬ lahˬ bi ̭ ma lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ, naw ma ̭-ahˇ k'aw ̭ ehˇ maw ̭-eu meh. 26 K'oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ yawˬ g'aˬ na lu ̭ maˬ muiˬ maˬ jaˬ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ maˬ paˇ deh ̭ ni iˬ baˇ bi noeˬ poˆ-awˇ guiˬ lahˬ bi ̭-eu g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-euˬ Zaˬ k'aˆ-ahˇ tseˇ doˆ-awˇ, naw ma ̭ jawˇ gaˇ jeˬ huˬ pyehˬ g'eh le ̭-euˬ meh."

G'aˬk'ehˇ 4

1 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ dawˬ ngehˬ ngehˬ lu ̭ ngeh, piˇ ma deuˬ, Uˬduˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ lo ̭ piˇ-eu deuˬ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yawˬ huiˬ yaw mahˇ deuˬ hawˇ-eu, Saˬduˬgehˇ deuˬ laˇ keuˆ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ nya ̭ Yeˬsuˇ shiˇ-awˇ Miˬyehˇ neh paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ mehˬ-awˇ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ nya meh lehˇ ehˇ maw ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ nui ma tiˬ paw ̭-iˬ maˬ tsaˬ-a. 3 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ nyeh ̭-awˇ, k'oeˇ ngeh nah uˬ ci ̭ ci ̭ le shaw-iˬ-eu miˇ neh. yawˬ nah yawˬ-ahˇ keuˆ ni pa ̭ kuˆ-ahˇ dawˆ-euˬ meh. 4 Ehˇ k'aw ̭, dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni jah laˇ-awˇ, jah-eu tsawˇ haˬ ngaˬ heˇ g'aˬ byah laˇ-euˬ meh. 5 Yawˬ nah yawˬ-ahˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ, tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meu la ̭ k'oeˇ uiˬ laˇ-euˬ meh. 6 Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ pyeu ̭-eu Aˬna hawˇ-eu Gaˬyaˬpaˇ, Yoˇhaˬ, Aˬleˬsaˬduˇ hawˇ-eu, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ tahˬ dzoeˇ-euˬ meh. 7 G'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ shi bi yaw ̭-awˇ, "Aˬ geu jeˬ baoˬ hawˇ-eu aˬ suˇ g'aˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g'oe-awˇ naw nya ̭ teu lo ̭-ehˇ mˇ te" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 8 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ tiˬ byah ni ahˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Miˇ k'ahˬ za-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ hawˇ-eu tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ-oˇ, 9 aˬ kuiˇ yaw cawˆ heu g'aˬ-ahˇ mˇ nehˬ-euˬ muiˬ-eu gaˇ hawˇ-eu, aˬ yaw ̭ aˬ joˆ-ehˇ taˬ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ nga nya ̭-ahˇ naˇ haˬ te lehˇ ngeuˇ naˇ, 10 naw ma ̭ neh la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭ nehˬ-awˇ, Miˬyehˇ neh bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ Ka li-euˬ tsawˇ myahˇ baoˬ baˬ da neh, nymˬ-mˇ naw ma ̭ mehˬ shi yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ heu g'aˬ muiˬ laˇ-euˬ meh lehˇ naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ siˬ duˬ-eu uˬ ta ̭, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ siˬ duˬ-eu tsaˬ meh. 11 Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ, 'Naw ma ̭ nymˇ tsoˆ gaˇ maˬ geu ̭-ehˇ, ba ̭ dzeh taˬ-euˬ k'aˬ lo k'oeˇ siˬ, k'aˬ lo dawˬ tawˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu, la ̭ coeˇ lo zi ̭ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh.' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ k'oeˇ-aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 12 Aˬ yaw ̭ maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ dui-ahˇ ka k'o ̭ nya-eu tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ heu siˬ-euˬ uˬ moˆ aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ myahˇ maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ dui-ahˇ ka k'o ̭ nya ni tsawˇ myahˇ yawˬ myahˇ yawˬ bi ̭ taˬ-euˬ maˬ jaˆ-a." 13 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ maˬ ya dzaw haw-euˬ dahˇ taˆ zaˬ pyeu ̭ k'aw ̭, k'oeˇ lo ̭-ehˇ k'aˬ duˬ ni ngehˬ gaˇ tmˇ gaˇ, Ba ̭ dzah aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ zahˬ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ mi neh, aˬ yaw ̭ nya ̭ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ haw-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu ngaˇ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ duˬ-euˬ meh. 14 Ehˇ k'aw ̭, aˬ kuiˇ muiˬ laˇ-euˬ tsawˇ ha k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ dawˬ peh yaw ̭ lu ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ehˇ nya-a. 15 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Ba ̭ dzah dzah lu ̭-eu nymˇ la ̭ nyiˇ bi doˆ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ teh ̭-ehˇ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. 16 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu nyiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ paˬ nga. Tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mˇ nya-eu zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu gaˇ heu hmˬ aˬ yaw ̭ nya ̭ neh mˇ-euˬ meh lehˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ meuˬ lah ni siˬ nya-euˬ miˇ neh, aˬ dui tsawˇ pyehˇ maˬ paˇ pyehˇ nya ngaˇ. 17 Ehˇ k'aw ̭, nui gaˇ jawˇ-eu miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ jawˇ gaˇ maˬ bi gaˬ keuˆ-iˇ-eu g'aˇ duˬ, Yeˬsuˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ aˬ cawˬ-ahˇ dawˬ tiˬ jawˇ-iˬ taˬ paˇ ngehˬ cawˬ lehˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ mehˬ nehˬ kaˇ-euˇ." 18 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ la ̭ k'oeˇ paˇ kuˇ ahˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Aˬ kaˇ naˇ, Yeˬsuˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ dawˬ mehˬ mehˬ-eu maˬ ehˇ, mehˬ-eu tsoˆ-eu maˬ ehˇ, naw nya ̭ tiˬ jawˇ-iˬ taˬ paˇ mˇ." 19 Ehˇ k'aw ̭, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ ehˇ-eu, "Naw ma ̭-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-eu hawˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-eu heu nyiˬ jeˬ, Miˬyehˇ mehˬ shi aˬ geu jeˬ tsaˬ dzehˬ ta lehˇ naw ma ̭ shaˇnoeˬ haw sheˇ. 20 Nga nya ̭ law nmˇ-aˬ, nga nya ̭ neh k'aˇ ya gaˬ k'aˇ ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu maˬ ja-ehˇ maˬ jawˇ coeˇ nya." 21 K'oeˇ ngeh, Ba ̭ dzah-ahˇ uiˬ laˇ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ mehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, guˆ tsiˬ nyeh ̭-awˇ pyehˬ nehˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ kuiˇ yaw cawˆ muiˬ laˇ-euˬ gaˇ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ lu ̭-eu miˇ neh, aˬ yui ̭ aˬ tsu k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ maˬ k'ehˬ maˬ k'aˆ nehˬ peuˬ-a. 22 Zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, aˇ k'o ̭ oeˬ tseˇ dzehˬ-iˇ-euˬ meh. 23 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ-ahˇ pyehˬ k'o ̭ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ aˇ muˇ jawˇ gaˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ hawˇ-eu tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ neh aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ ehˇ-euˬ dawˬ deuˬ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 24 Aˬ yaw ̭ nya ̭ dzawˇ mehˬ gaˇ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya gaˬ ngeh, tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. "Mˬ hawˇ-eu miˇ-ahˇ maˬ ehˇ, iˬ ma laˆ shaˆ hawˇ-eu k'aˇ deh ̭ k'aˇ jawˇ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ maˬ ehˇ, beh-euˬ yaw sahˇ pyeu ̭-eu Dawˬ tawˆ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ-oˇ, 25 muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ g'oe-eu la ̭ k'oeˇ, nawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ pyeu ̭-eu nga ma ̭-euˬ aˬ poeˬ Daˬbiˇ heu lo ̭-ehˇ ngehˬ nya tmˇ nya ni nawˇ jahˇ-euˬ meh. 'Aˬ jeˬ miˇ neh lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ, teu naˆ naˆ-ehˇ nui ma pehˇ ta. Aˬ jeˬ miˇ neh miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ, gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu jeˬ toˆ ta. 26 Miˇ k'ahˬ sahˬ paˬ deuˬ lehˬ hmˬ-awˇ, miˇ k'ahˬ sahˬ ma deuˬ ymˬ leˇ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ guiˇ mˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ neh tsiˇ leh ̭-euˬ g'aˬ-ahˇ, guiˇ deuˆ-eu lehˇ laˆ dah lu ̭ meh.' lehˇ, Daˬbiˇ neh ehˇ taˬ-euˬ meh. 27 Nawˬ neh Ka li bi geu ̭-euˬ nawˬ-euˬ muiˬ-eu shawˇ-eu Zaˬ k'aˆ pyeu ̭-eu Yeˬsuˇ-ahˇ muiˇ-eu g'aˇ duˬ, Heˬloˆ hawˇ-eu Boˬtiˇ Piˇlaˆ aˬ nya ̭, lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ hawˇ-eu Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ meuˬ heu meuˬ la ̭ k'oeˇ aˬ diˇ aˬ maˇ mehˬ bawˬ mˇ-euˬ meh. 28 Nawˬ-euˬ baoˬ hawˇ-eu nawˬ-euˬ nui k'ahˇ-ahˇ g'oe-awˇ bi pyeu ̭ laˇ-eu g'aˇ duˬ aˇ hu ba neh nawˬ neh noeˬ tsehˆ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ keuˆ le ni mˇ-eu lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ uiˬ leˇ-euˬ meh. 29 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-oˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ nga ma ̭-ahˇ laˆ cawˆ-eu lehˇ g'eh lu ̭ gaˇ haw mawˇ-awˇ, nawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ pyeu ̭-eu nga ma ̭ nawˬ-euˬ dawˬ k'aˬ duˬ ni mehˬ nehˬ nya ni caw ba nehˬ la ̭. 30 Nawˬ-euˬ aˬ la ̭ cawˬ ja-eu la ̭ k'oeˇ, naˇ-eu gawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ bi taˬ leˇ-awˇ, nawˬ-euˬ muiˬ-eu shawˇ-eu Zaˬk'aˆ pyeu ̭-eu Yeˬsuˇ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g'oe-awˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ la ̭." 31 Aˬ yaw ̭ ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ-eu jawˇ duˬ k'oeˇ tsahˇ luˆ laˇ nyeh laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ byah laˇ-awˇ, nui ma k'aˬ duˬ ni Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ-euˬ meh. 32 Jah-eu tsawˇ haˬ-euˬ aˇ muˇ k'oeˇ muˇ-aˬ, nui ma tiˬ siˬ teh ̭-ehˇ taˬ-awˇ, nui noeˬ tiˬ gaˇ ta ̭-eu meh. Yawˬ ha k'aˇ jaˆ-eu myawˬ gahˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ teh ̭ ma lehˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ ehˇ ni, k'aˇ jaˆ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ geu ̭-euˬ meh. 33 G'aˬ k'ehˇ deuˬ baoˬ tiˬ byah ni ahˇ-eu la ̭ k'oeˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ-awˇ, muiˬ dui dui-eu guiˬ lahˬ deuˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ Miˬyehˇ shehˬ nehˬ lawˇ nehˬ-euˬ meh. 34 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ maˬ jawˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, deh ma hawˇ-eu nymˇ k'aˇ jaˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ahˬ-awˇ, za-euˬ pyuˇ hehˇ uiˬ la ̭-euˬ meh. 35 Pyuˇ k'oeˇ deuˬ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ, yawˬ g'aˬ na lu ̭-ahˇ k'aˇ loˬ-eu lo ̭-ehˇ biˇ nehˬ-euˬ meh. 36 Guˇbaˬluˇ iˇ jaw lahˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ deh ̭ le-euˬ Leˬbiˇ tsawˇ jeuˬ Yoˇsehˆ lehˇ myahˇ-euˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. G'aˬ k'ehˇ deuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ Baˬnaˬbaˇ lehˇ myahˇ paˇ nehˬ-euˬ meh. Baˬnaˬbaˇ lehˇ ehˇ-eu dawˬ tsui ̭-aˬ, "G'aˬ bi ̭-eu g'aˬ" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 37 Aˬ yaw ̭ deh ma tiˬ kawˬ ahˬ-awˇ, za-euˬ pyuˇ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ a nehˬ laˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 5

1 Aˬnaˬniˇ hawˇ-eu Saˬpiˇla lehˇ myahˇ-euˬ nyiˬ dzeˇ zaˬ k'aw ̭, myawˬ gahˬ ui cuiˆ ahˬ-euˬ meh. 2 Ehˇ k'aw ̭, miˬ zaˬ g'aˬ nehˬ-ehˇ bawˬ dzaˬ-awˇ, ahˬ za-euˬ pyuˇ tiˬ paˆ yuˇ taˬ ya ̭-awˇ, tiˬ paˆ teh ̭-ehˇ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ aˬ nehˬ-iˇ-euˬ meh. 3 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Aˬnaˬniˇ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh Saˬdaˬ nawˬ-ahˇ bi uˆ lahˇ-awˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu la ̭ k'oeˇ, myawˬ gahˬ ahˬ za-euˬ pyuˇ tiˬ paˆ yuˇ doˆ taˬ ya ̭ teˬ. 4 Myawˬ gahˬ k'oeˇ maˬ ahˬ mi naˆ-ehˇ, nawˬ-euˬ maˬ ngeuˇ loˇ. Ahˬ g'aˬ-awˇ za-euˬ pyuˇ k'oeˇ k'aw ̭ nawˬ-euˬ maˬ ngeuˇ loˇ. Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, teu lo ̭-ehˇ jahˇ-eu g'aˇ duˬ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ doˆ k'mˬ-eu nya. Nawˇ tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ jaˬ myaw ̭ myaw ̭-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Miˬyehˇ-ahˇ jaˬ myaw ̭ myaw ̭-euˬ meh." 5 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ Aˬnaˬniˇ ya gaˬ-euˬ nehˬ-ehˇ, coˬ dzeh-awˇ shiˇ-euˬ meh. Gaˇ kawˆ k'oeˇ k'aˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ guˆ dui dui-iˇ-euˬ meh. 6 Zaˬ guˬ deuˬ uˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ mawˇ tawˆ tawˆ-awˇ ba ̭ pahˬ-iˇ-euˬ meh. 7 Naˬ liˬ smˇ la ̭ ehˇ g'aˬ ni kaˇ-iˇ-awˇ, miˬ zaˬ g'aˬ paˇ uˇ laˇ-euˬ meh. Pyeu ̭ dzeuˇ ya ̭-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ miˬ zaˬ g'aˬ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ siˬ nya-a. 8 Beˬtuˆluˆ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Naw nya ̭ dzeˇ zaˬ neh myawˬ gahˬ ahˬ za-euˬ pyuˇ dawˬ tawˆ lu ̭ heu myaˆ teh ̭ ma loˇ." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Heu myaˆ teh ̭ ma." 9 Ehˇ k'aw ̭, Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh naw nya ̭ dzeˇ zaˬ nui ma tiˬ siˬ teh ̭-ehˇ taˬ-awˇ SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ-ahˇ lawˬ haw te. Nawˬ-euˬ k'aˬ dzeˇ zaˬ-ahˇ ba ̭ pahˬ-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nymˬ-mˇ g'oˆ k'ehˬ-ahˇ g'o ̭ uˇ laˇ lu ̭ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-ahˇ paˇ ya ba ̭ doˆ g'eh teh ̭-a." 10 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ja pyuˬ ni coˬ lah-awˇ shiˇ-euˬ meh. Zaˬ guˬ k'oeˇdeuˬ g'o ̭ uˇ laˇ ngeh, aˬ yaw ̭ shiˇ taˬ-awˇ ga gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ba ̭ doˆ g'eh-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ k'aˬ dzeˇ zaˬ gaˇ dzeˇ ba ̭ pahˬ nehˬ-euˬ meh. 11 Ka li zaˬ aˇ muˇ muˇ lah ni maˬ ehˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ k'aˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, guˆ dui dui-iˇ-euˬ meh. 12 Zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu g'awˬ mya jeˬ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ g'aˬ k'ehˇ deuˬ mˇ mehˬ-euˬ meh. Jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Sawˇlaˬmoˬ-euˬ Guiˇ ga ceuˬ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ uiˬ leˇ-euˬ meh. 13 Aˬ cawˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ ja ceuˬ-awˇ taˬ huiˬ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ-ahˇ maˬ gaw ̭ leˇ peuˬ-a. 14 Ehˇ k'aw ̭, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ jah-eu k'aˬ jeˇ zaˬ deuˬ hawˇ-eu zaˬ miˬ zaˬ deuˬ, aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ ngehˬ jawˇ ngehˬ lahˬ laˇ lu ̭-eu meh. 15 G'aˬ k'ehˇ deuˬ-euˬ mˇ myawˬ shaˇ kawˆ-ahˇ aˬ cawˬ ya mawˇ ngeh, naˇ-eu gawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gaˇ ma-ahˇ ba ̭ doˆ le ̭-awˇ, gawˬ pu hawˇ-eu yu ̭ zaˇ k'oeˇ taˆ bi jawˇ-awˇ, Beˬtuˆluˆ oe tsehˆ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ-euˬ naˇ shmˇ bi zaw le-eu g'aˇ duˬ lo ̭ lu ̭-eu meh. 16 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-euˬ tahˬ g'o ̭ tahˬ jawˇ jaˆ-eu meuˬ deuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ neh naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu neh ̭ yaw jaw ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ sheuˬ la ̭-awˇ, baˬ ma ̭ puˇ jeˬ-ehˇ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ naˇ gawˇ taˬ leˇ jiˇ-euˬ meh. 17 K'oeˇ ngeh, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, Saˬduˬgehˇ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ myaˆ naˆ dui dui laˇ-awˇ, yaw doeˇ jahˇ-eu g'aˇ duˬ noeˬ tsehˆ-euˬ meh. 18 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ-euˬ tawˬ-ahˇ dawˆ-euˬ meh. 19 Ehˇ k'aw ̭, k'oeˇ ngeh miˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ pa ̭ kuˆ laˇ g'oˆ pah le-awˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ sheuˬ doˆ nehˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 20 "Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ yaw ̭ leˇ-awˇ, yaw shui ̭ deh ̭ paˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu tiˬ byah tiˬ lo ̭ ja mehˬ leˇ-awˬ." 21 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ g'aˬ k'ehˇ deuˬ naˇ haˬ-awˇ, uˬ bya bya laˇ ngeh Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-awˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ neh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ dawˬ tawˆ lu ̭ kuˇ ymˬ jiˇ-awˇ, Ba ̭ dzah dzah ma dzah-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ shi bi sheuˬ la ̭-eu g'aˇ duˬ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 22 Ehˇ k'aw ̭, miˇ k'ahˬ gaˇ mˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ oe keuˆ ngeh, g'aˬ k'ehˇ deuˬ tawˬ-ahˇ maˬ paˇ jawˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ-awˇ, Ba ̭ dzah-ahˇ paˇ g'o ̭ leˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ tsa ̭ gaˬ leˇ-euˬ meh. 23 "Nga ma ̭ tawˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, g'oˆ k'ehˬ zi ̭ dah ni taw ̭ tehˬ taˬ-awˇ, lo ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭ yaw muiˬ paˬ-ehˇ lo ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ ma. Ehˇ k'aw ̭, nga ma ̭ g'oˆ k'ehˬ k'oeˇ pah haw ngeh, la ̭ k'oeˇ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a." 24 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ lo ̭ piˇ-eu deuˬ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ g'aˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ ya gaˬ ngeh, g'aˬ k'ehˇ deuˬ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-euˬ gaˇ kawˆ noeˬ maˬ doˆ-ehˇ pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 25 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ uˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Naˇ haˬ sheˇ. Naw ma ̭ neh pa ̭ kuˆ-ahˇ dawˆ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ mehˬ lu ̭ tsoˆ lu ̭ meh." 26 Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ sheuˬ-awˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ sheuˬ laˬ-iˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'aˬ lo biˬ laˇ gaˇ guˆ-eu miˇ neh, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ maˬ jahˇ ni sheuˬ la ̭-euˬ meh. 27 G'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ sheuˬ uˇ la ̭-awˇ, Ba ̭ dzah-euˬ mehˬ shi bi yaw ̭-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu la ̭ k'oeˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 28 "Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ mehˬ-eu tsoˆ-eu jeˬ taˬ mˇ lehˇ, nga ma ̭ neh naw ma ̭-ahˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ meuˬ lah-ehˇ gaˬ byah jiˇ ni naw ma ̭ mehˬ-awˇ tsoˆ-awˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ shiˇ-euˬ gaˇ kawˆ nga ma ̭ k'oeˇ taˆ keuˆ le ni naw ma ̭ jahˇ-euˬ meh." 29 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu g'aˬ k'ehˇ deuˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu naˆ maˬ tseˇ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ nga ma ̭ ya naˇ haˬ meh. 30 Naw ma ̭ neh la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ-awˇ bi shiˇ-euˬ Yeˬsuˇ-ahˇ, aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ neh paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ meh. 31 Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ, iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu jeˬ-ahˇ za nya ni, Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw aˬ yaw ̭-ahˇ ciˬ huiˬ keuˆ nehˬ-awˇ, Sheuˬ g'eh-eu g'aˬ hawˇ-eu Ka k'o ̭-eu g'aˬ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 32 Nga ma ̭-aˬ, gaˇ kawˆ heu-euˬ saˇ kiˇ pyeu ̭-eu ma. K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Miˬyehˇ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ geu ̭-eu deuˬ-ahˇ Miˬyehˇ neh bi ̭-euˬ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ k'aw ̭, gaˇ kawˆ heu-euˬ saˇ kiˇ pyeu ̭-eu meh." 33 Ba ̭ dzah-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, nui ma pehˇ dui dui laˇ-awˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ seh ̭ maw ̭-eu meh. 34 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ yaw zeu baw dui dui-eu Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ pyeu ̭-eu Gaˬmaˬleˬlaˇ lehˇ myahˇ-euˬ Paˬliˬsehˇ tiˬ g'aˬ Ba ̭ dzah la ̭ k'oeˇ tuˇ laˇ-awˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ la ̭ nyiˇ tiˬ k'ehˬ bi sheuˬ doˆ g'eh-eu g'aˇ duˬ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 35 K'oeˇ naˇ, Ba ̭ dzah-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ nmˇ lehˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ heu, yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ shaˇ noeˬ-awˬ. 36 Aˇ hu Tuˇdaˆ lehˇ kuˇ-euˬ tiˬ g'aˬ doˆ le-euˬ naw ma ̭ siˬ lu ̭ meh. Aˬ yawˇ yaw ̭ yaw huiˬ tiˬ g'aˬ ma lehˇ ehˇ-awˇ, tsawˇ haˬ oeˬ yaˇ g'aˬ byah ni aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ gm leˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ ngeh, aˬ yaw ̭ mehˬ nah caw teh-euˬ deuˬ cehˆ piˬ cehˆ byoˆ jiˇ-awˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ hmˬ co ̭-iˇ-euˬ meh. 37 K'oeˇ naˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ yuˇ ngeh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ lehˇ kuˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ paˇ doˆ le-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ k'aw ̭ tiˬ ma ̭ jawˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ g'eh bi seh ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ nah caw tehˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ cehˆ piˬ cehˆ byoˆ jiˇ-euˬ meh. 38 K'oeˇ miˇ neh, gaˇ kawˆ heu hmˬ-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ maw ̭ miˇ-a. Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ do maˬ yuˇ ni bi jawˇ-awˬ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mˇ-euˬ gaˇ heu, tsawˇ haˬ zaˬ neh noeˬ doˆ-awˇ mˇ-euˬ jeˬ ngeuˇ naˇ, aˬ yawˇ yaw ̭ piˬ-iˇ byoˆ-iˇ teh ̭-a. 39 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ neh bi mˇ-euˬ jeˬ ngeuˇ lawˬ naˇ, naw ma ̭ maˬ zuiˆ g'aˬ nya-aˇ. Nymˬ-mˇ Miˬyehˇ-ahˇ guiˇ deuˆ cawˬ shaˇ gaˇ duˇ teh ̭-a." Ba ̭ dzah aˇ muˇ k'oeˇ, Gaˬmaˬleˬlaˇ-euˬ ehˇ dawˬ geu ̭-euˬ meh. 40 G'aˬ k'ehˇ deuˬ-ahˇ la ̭ k'oeˇ paˇ kuˇ ahˇ-awˇ, yahˬ caˆ neh jui ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ maˬ ngehˬ maˬ tmˇ-eu g'aˇ duˬ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ mehˬ-awˇ pyehˬ nehˬ-euˬ meh. 41 G'aˬ k'ehˇ deuˬ Ba ̭ dzah-ahˇ neh g'o ̭ doˆ le ngeh, laˬ k'aˬ cehˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yeˬsuˇ g'aˇ duˬ sha ̭ dawˇ-eu jeˬ-ahˇ daˬ geuˇ-eu tsawˇ haˬ lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ sawˇ nehˬ-euˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ siˬ nya-eu meh. 42 K'oeˇ naˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, nymˇ doe ni maˬ ehˇ, Yeˬsuˇ Ka li gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-eu hawˇ-eu mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu jeˬ, yawˬ nah na lu ̭ maˬ tsehˆ leˇ ni mˇ daˆ le ̭-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 6

1 Zaˬ lahˇ deuˬ myaˬ laˇ lu ̭-eu aˇ nah aˇ yamˬ k'oeˇ la ̭ k'oeˇ, Heˬlaˬsaˇ dawˬ ngehˬ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, Yuˇdaˆ dawˬ ngehˬ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ yaw kaˬ dawˬ ja doˆ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nah yaw ̭ loˬ-eu jeˬ biˇ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ miˬ coeˬ miˬ ma deuˬ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ maˬ biˇ o ̭ doe nehˬ nga lehˇ, Heˬlaˬsaˇ dawˬ ngehˬ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ ehˇ-eu meh. 2 K'oeˇ miˇ neh, jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ g'aˬ k'ehˇ tseˇ nyi ̭ g'aˬ neh kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nga ma ̭ pyuˇ shuiˇ-ahˇ ta ̭ leˇ-eu gaˇ heu deuˬ mˇ-eu baˬ da neh Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ-eu paw teˬ-iˇ naˇ, maˬ muiˬ-a. 3 K'oeˇ miˇ neh aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ la ̭ k'oeˇ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ tiˬ byah ni ahˇ-awˇ, tsawˇ gahˇ byah-eu tsawˇ haˬ shi ̭ g'aˬ tseˇ doˆ-awˬ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ gaˇ heu hmˬ bi mˇ ma. 4 Nga ma ̭-aˬ, guiˬ lahˬ shaˇ-eu hawˇ-eu dawˬ mehˬ mehˬ-eu jeˬ teh ̭-ehˇ aˇ yamˬ tiˬ byah ni mˇ ma." 5 G'aˬ k'ehˇ deuˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ, aˇ muˇ muˇ lah-ehˇ nui ma tsaˬ-awˇ, tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ tseˇ doˆ-euˬ meh. Jah-eu nui ma tiˬ byah ni ahˇ-awˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ tiˬ byah ni ahˇ-eu Saˬteˬpaˬ, Piˇliˇpuˆ, Bawˇkawˬ, Niˇgaˬnawˬ, Tiˇmoˬ, Baˬmeˬnaˇ, Niˇgawˇla heu deuˬ meh. Niˇgawˇla-aˬ, yaw beh Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-euˬ lawˇ ci ̭ zaˬ pyeu ̭-awˇ, dzeuˇ laˇ ngeh Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ zahˇ tiˬ poˆ tawˬ haw-euˬ meh. 6 Aˇ muˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'aˬ k'ehˇ deuˬ jawˇ gaˇ sheuˬ g'eh-awˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ guiˬ lahˬ shaˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ nehˬ-euˬ meh. 7 K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-eu la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ mehˬ hu paw maˬ naˬ leˇ ni gaˬ doe-iˇ lu ̭-eu meh. Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ zaˬ lahˇ deuˬ tiˬ jawˇ saˇ-iˬ tiˬ jawˇ myaˬ laˇ lu ̭-awˇ, piˇ ma g'awˬ mya g'aˬ jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 8 Miˬyehˇ neh guiˬ lahˬ tiˬ byah ni bi ̭ taˬ-awˇ, baoˬ tiˬ byah ni ahˇ-eu Saˬteˬpaˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ mehˬ shi zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ-euˬ meh. 9 Kuˇleˬniˬ meuˬ hawˇ-eu Aˬleˬsaˬduˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ ahˇ leˇ taˬ-euˬ, Buˬ-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ -euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ lehˇ ehˇ-eu aˇ muˇ k'oeˇ muˇ-ahˇ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, Giˇliˇciˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Aˬshaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ tuˇ laˇ-awˇ, Saˬteˬpaˬ-ahˇ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-euˬ meh. 10 Ehˇ k'aw ̭, Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh Saˬteˬpaˬ-ahˇ tsawˇ gahˇ bi ̭ taˬ-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ pyehˇ g'aˬ nya-a. 11 K'oeˇ miˇ neh, tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ nm ̭ nm ̭-awˇ, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ Moˇseˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ-ahˇ bahˬ leˇ-eu dawˬ ngehˬ-euˬ nga ma ̭ gaˬ-euˬ ma" lehˇ bi ehˇ-euˬ meh. 12 K'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-eu la ̭ k'oeˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ, tsawˇ mawˬ tsawˇ k'aˆ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ nui ma pehˇ laˇ ni kawˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ Saˬteˬpaˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, Ba ̭ dzah mehˬ shi sheuˬ g'eh-euˬ meh. 13 K'oeˇ naˇ, jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mehˬ gahˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ sheuˬ ahˇ la ̭-awˇ, heu lo ̭-ehˇ bi ehˇ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-aˬ, aˬ dui-euˬ muiˬ-eu shawˇ-eu Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma hawˇ-eu Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ bahˬ leˇ-eu dawˬ maˬ tsehˆ leˇ ni ngehˬ lu ̭ meh. 14 Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ heu g'aˬ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma heu laˆ cawˆ-awˇ, Moˇseˬ neh bi ̭ la ̭-awˇ tawˬ ka le ̭-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ laˆ paˇ jiˇ teh ̭-a lehˇ, tsawˇ haˬ heu g'aˬ ehˇ-eu nga ma ̭ gaˬ-euˬ ma." 15 Ba ̭ dzah-ahˇ k'aˇ nuiˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Saˬteˬpaˬ-ahˇ haw tsoˆ taˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ pyawˬ k'oeˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ-euˬ myaˆ pyawˬ-ahˇ duˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 7

1 Piˇ ma yaw huiˬ g'aˬ Saˬteˬpaˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu ngeuˇ meh loˇ." 2 Saˬteˬpaˬ ehˇ-eu, "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ aˬ da aˬ ma deuˬ-oˇ, ngaˇ ehˇ gaˇ naˇ haˬ sheˇ. Aˬ dui-euˬ aˬ da yaw dzahˇ Aˬbyaˬhaˬ Haˬlaˬ meuˬ-ahˇ maˬ jawˇ-iˇ mi naˆ-ehˇ, Maˬsoˬpoˬtaˬmiˇ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ-eu Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi doˆ le-awˇ, 3 'Nawˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ hawˇ-eu nawˬ-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-awˇ, ngaˬ neh mehˬ-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-iˇ-awˬ' lehˇ ehˇ le-euˬ meh. 4 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ byehˇ dzeh ya ̭-awˇ, Haˬlaˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-iˇ-euˬ meh. Aˬbyaˬhaˬ-euˬ aˬ da shiˇ dzeuˇ ngeh jawˇ, iˬ nah naw ma ̭ jawˇ lu ̭-eu miˇ k'ahˬ heu k'ahˬ la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi jawˇ laˇ-euˬ meh. 5 K'oeˇ ngeh, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ miˇ tsaˬ la ̭ zaˬ tiˬ daˬ hui ni k'aw ̭ maˬ bi ̭-aˬ. Ehˇ k'aw ̭, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ aˬ yaw ̭-ahˇ bi ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ-euˬ miˇ k'ahˬ bi pyeu ̭ laˇ ma lehˇ, Miˬyehˇ neh saˇ jaˇ dzaˬ-euˬ meh. Miˬyehˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ saˇ jaˇ dzaˬ ngeh, Aˬbyaˬhaˬ zaˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ le-aˬ siˬ. 6 Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 'Nawˬ-euˬ zaˬ nawˬ-euˬ uˆ deuˬ-aˬ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ ya jawˇ-iˇ-awˇ, aˬ cawˬ-euˬ zaˬ k'aˆ ya geu ̭-awˇ, aˬ cawˬ k'ehˬ nehˬ k'aˆ nehˬ gaˇ oeˬ yaˇ k'o ̭ byah ni ya daˬ teh ̭-a. 7 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ zaˬ k'aˆ bi geu ̭-euˬ tsawˇ jeuˬ k'oeˇ jeuˬ-ahˇ ngaˇ yaˇ k'aˬ daˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ neh bi doˆ laˇ ma. K'oeˇ ngeh, jawˇ duˬ heu tsahˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ teh ̭-a.' 8 K'oeˇ naˇ, Miˬyehˇ neh Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ-eu zahˇ bi jahˇ-eu la ̭ k'oeˇ, dawˬ ma saˇ jaˇ dzaˬ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, Iˇtsaˆ deh ̭ le-awˇ tiˬ jaw byah laˇ ngeh, Aˬbyaˬhaˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li Iˇtsaˆ-ahˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Iˇtsaˆ g'eh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ-ahˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ nehˬ-euˬ meh. Yaˬkoˆ g'eh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li tseˇ nyi ̭ li-ahˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ nehˬ-euˬ meh. Aˬ li k'oeˇ tseˇ nyi ̭ liˬ-aˬ, aˬ dui tsawˇ jeuˬ-euˬ tsawˇ myahˇ doˆ-eu aˬ poeˬ deuˬ pyeu ̭-eu meh. 9 "Yaˬkoˆ-euˬ aˬ li deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ha mehˇ nmˇ-euˬ aˬ nyiˇ Yoˇsehˆ-ahˇ myaˆ naˆ-eu miˇ neh, aˬ cawˬ-ahˇ ahˬ nehˬ-awˇ, aˬ cawˬ neh Iˇjiˇtuˆ miˆ k'ahˬ-ahˇ zaˬ k'aˆ bi geu ̭-iˇ-eu g'aˇ duˬ ahˬ dzaˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yoˇsehˆ-ahˇ Miˬyehˇ maˬ byehˇ dzeh-ehˇ, 10 shaˬ-eu zahˬ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ sheuˬ dzeuˇ nehˬ-euˬ meh. Iˇjiˇtuˆ sahˬ paˬ mehˬ shi Yoˇsehˆ ya le ngeh, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ myaˆ pyawˬ pyuˇ-eu jeˬ hawˇ-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ bi ̭ neh-euˬ meh. Sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ neh Yoˇsehˆ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ miˇ k'ahˬ k'oeˇ taˆ hawˇ-eu sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ k'oeˇ taˆ bi uˆ lahˇ-euˬ meh. 11 K'oeˇ naˇ, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ k'ahˬ lah ni hawˇ-eu Kaˬnaˬ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ meh ̭-eu shu ̭-eu jeˬ keuˆ le-awˇ, shaˬ dui dui laˇ taˬ-euˬ meh. A dui-euˬ aˬ poeˬ deuˬ k'aw ̭, dzaˬ-eu jeˬ maˬ jaˆ-ehˇ shaˬ laˇ taˬ-euˬ meh. 12 K'oeˇ ngeh, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ cehˇ jaˆ-eu gaˇ kawˆ Yaˬkoˆ ya gaˬ ngeh. aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li pyeu ̭-eu aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ deuˬ-ahˇ pyehˬ g'eh-awˇ, yaw beh tiˬ doˆ bi iˇ haw-euˬ meh. 13 Nyiˬ doˆ tiˬ doˆ paˇ bi iˇ ngeh, aˬ yaw ̭ Yoˇ sehˆ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ Yoˇsehˆ bi siˬ-awˇ, Yoˇsehˆ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ gaˇ kawˆ Iˇjiˇtuˆ sahˬ paˬ ya siˬ-euˬ meh. 14 K'oeˇ naˇ, pehˬ zaˬ ma zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ sheuˬ-awˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ oe-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da Yaˬkoˆ-ahˇ Yoˇsehˆ tsa ̭ ahˇ g'eh-euˬ meh. Pehˬ zaˬ ma zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ shi ̭ tseˇ ngaˬ g'aˬ byah-eu meh. 15 Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ Yaˬkoˆ jawˇ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li dawˬ tawˆ lu ̭, k'oeˇ gaˇ ziˇ deh ̭ jiˇ-euˬ meh. 16 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ Sheˬkmˬ meuˬ-ahˇ ba ̭ k'o ̭ g'eh-awˇ, Haˬmawˬ aˇ jeuˬ-ahˇ Aˬbyaˬhaˬ neh pyuˇ bi ̭-awˇ zeuˇ tsehˆ ya ̭-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ ba ̭ pahˬ-euˬ meh. 17 "Miˬyehˇ neh Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ bi byah laˇ-eu aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ lu ̭-eu aˬ dui-euˬ tsawˇ jeuˬ myaˬ dui dui laˇ taˬ-euˬ meh. 18 Aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh, Yoˇsehˆ gaˇ kawˆ maˬ siˬ nya-eu sahˬ paˬ tiˬ g'aˬ daˆ laˇ-awˇ, Iˇjiˇtuˆ miˆ k'ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ-euˬ meh. 19 Aˬ yaw ̭-aˬ, aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ tsawˇ gahˇ gahˇ-euˬ uˬ ta ̭, g'awˬ shaˬ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ gaˬ-aˬ. Zaˬ nahˬ deuˬ bi shiˇ jiˇ-eu g'aˇ duˬ, iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ maˬ bi jawˇ ni, la ̭ nyiˇ bi ciˬ dzeh-euˬ meh. 20 K'oeˇ ngeh yamˬ-ahˇ Moˇsehˬ deh ̭ le-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, muiˬ dui dui-eu aˬ li tiˬ li pyeu ̭-eu meh. Ba la smˇ siˬ byah ni aˬ yaw ̭-ahˇ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ bo saˆ-awˇ cu-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ nyiˇ ciˬ dzeh ha-iˇ ngeh, sahˬ paˬ zaˬ miˬ neh ciˬ cu-awˇ, aˬ yaw ̭-eu ̭ aˬ li lo ̭-ehˇ cu huiˬ geu ̭-euˬ meh. 22 Iˇjiˇtuˆ tsawˇ jeuˬ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭ ya dzaw-awˇ, ngehˬ-eu tmˇ-eu paw dzeˇ maˬ ehˇ, mˇ-eu shaˇ-eu paw dzeˇ maˬ ehˇ, nya dui dui-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 23 "Moˇseˬ oeˬ tseˇ k'o ̭ k'awˆ laˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ jeuˬ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ cawˬ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ gaˇ cah haw-iˇ-eu lehˇ noeˬ doˆ leˇ-euˬ meh. 24 Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ Iˇjiˇtuˆ tsawˇ haˬ neh k'ehˬ nehˬ-euˬ gaˇ mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ caw ba nehˬ-iˇ-awˇ, Iˇjiˇtuˆ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ la ̭ poˆ poˆ-awˇ seh ̭-euˬ meh. 25 Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ zmˬ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ ka k'o ̭-eu lehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ noeˬ siˬ teh ̭-a lehˇ aˬ yaw ̭ noeˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ noeˬ siˬ-a. 26 Yawˬ nah yawˬ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ yaw kaˬ ceh lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ mawˇ-awˇ, aˇ kaˬ piˇ nehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, 'Naˇ haˬ sheˇ. Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ cawˬ cawˬ aˬ jeˬ miˇ neh teu lo ̭-ehˇ ceh dzaˬ te' lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 27 Ehˇ k'aw ̭, lehˬ dzehˬ-eu g'aˬ Moˇseˬ-ahˇ dehˬ dzeh-awˇ ehˇ-eu, 'Nga ma ̭-ahˇ uˆ lahˇ-awˇ yaˇ k'aˬ bi daˇ-eu lehˇ nawˬ-ahˇ aˬ suˇ g'aˬ neh k'ehˇ taˬ ta. 28 Miˇ nah Iˇjiˇtuˆ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ nawˇ seh ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, ngaˬ-ahˇ paˇ seh ̭-eu g'eh te loˇ.' 29 Dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ Moˇseˬ ya gaˬ ngeh, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh cehˆ-awˇ, Miˇdiˬyaˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ cehˆ jawˇ-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ k'oeˇ gaˇ jawˇ ngeh, aˬ li nyiˬ li jawˇ le-euˬ meh. 30 Oeˬ tseˇ k'o ̭ dzeuˇ-iˇ geh, Siˇnaˆ gawˬ jawˬ dawˬ peh baw duˆ tiˬ duˆ-ahˇ do ̭ lu ̭-eu miˬ dzaˬ miˬ lmˇ la ̭ k'oeˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ Moˇseˬ-euˬ mehˬ shi doˆ le-euˬ meh. 31 K'oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ zahˬ leˇ-awˇ, baw duˆ dawˬ peh le peh-awˇ haw duˬ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ teˇ saˇ aˬ yaw ̭ ya gaˬ-euˬ meh. 32 'Ngaˇ-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ pyeu ̭-eu Aˬbyaˬhaˬ, Iˇtsaˆ hawˇ-eu Yaˬkoˆ-euˬ Miˬyehˇ ma' lehˇ ehˇ-eu meh. K'oeˇ ngeh, Moˇseˬ guˆ dui dui-eu miˇ neh yaw dzuˬ dzuˬ-awˇ, maˬ haw cawˬ peuˬ-a. 33 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ ehˇ-eu, 'Nawˬ-euˬ sehˬ nawˆ lehˆ-awˬ. Nawˇ yaw ̭ lu ̭-eu jawˇ duˬ teu tsahˇ muiˬ-eu shawˇ-eu pehˇ tsahˇ meh. 34 Ngaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ ya daˬ lu ̭ gaˇ ngaˇ mawˇ-euˬ ma. Aˬ yaw ̭ ma ̭ shaˬ zahˬ na ̭ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ mahˇ lu ̭-eu teˇ saˇ-ahˇ ngaˇ gaˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi buˬ bi law-iˇ-eu lehˇ ngaˇ za ̭ ka le-euˬ ma. Laˇ-awˬ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh-eu ma.' 35 "'Nga ma ̭ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ-awˇ yaˇ k'aˬ bi daˇ-eu lehˇ, aˬ suˇ g'aˬ nawˬ-ahˇ k'ehˇ taˬ ta' lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ehˇ nehˬ-awˇ byehˇ dzeh nehˬ-euˬ Moˇseˬ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi baw duˆ la ̭ k'oeˇ ya mawˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ neh bi caw ba-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi uˆ lahˇ-awˇ bi ka k'o ̭-eu g'aˇ duˬ Miˬyehˇ neh k'ehˇ le ̭-euˬ Moˇseˬ pyeu ̭-eu meh. 36 Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, Iˬ ma laˆ shaˆ Yaw neˇ g'ahˇ ceh maˬ ehˇ, bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ oeˬ tseˇ k'o ̭ oeˬ tseˇ myaˇ cah lu ̭ ngeh maˬ ehˇ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu g'awˬ mya jeˬ mˇ mehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ neh sheuˬ doˆ g'eh-euˬ meh. 37 'Ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tiˬ g'aˬ naw ma ̭ jawˇ gaˇ Miˬyehˇ paˇ k'ehˇ g'eh le ̭ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˇ jeuˬ aˇ ca pyeu ̭ teh ̭-a' lehˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ g'aˬ-aˬ, Moˇseˬ meh. 38 Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ k'aˇ shui ̭ deh yaˇ-ahˇ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ k'oeˇ g'aˬ Moˇseˬ meh. Aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ meh. Siˇnaˆ Gawˬ jawˬ-ahˇ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ dawˬ ngehˬ cawˬ le ngeh jawˇ-euˬ g'aˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ meh. Aˬ dui-ahˇ bi ̭-eu g'aˇ duˬ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ za-euˬ g'aˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ meh. 39 "Ehˇ k'aw ̭, aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ ehˇ dawˬ maˬ naˇ haˬ ni, aˬ yaw ̭-ahˇ dehˬ dzeh-awˇ, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ maw ̭-eu nui ma ahˇ-eu meh. 40 K'oeˇ miˇ neh, 'Nga ma ̭-ahˇ mehˬ hu paw bi sheuˬ g'eh-eu g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ tiˬ deuˬ tehˆ nehˬ la ̭-awˬ. Nga ma ̭-ahˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ neh sheuˬ doˆ nehˬ la ̭-euˬ Moˇseˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ jeˬ g'eh-euˬ maˬ siˬ miˇ-a' lehˇ, Aˬloˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 41 K'oeˇ ngeh, mawˇ neˇ mawˇ gaw mawˇ kawˇ tiˬ kawˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ tehˆ-awˇ, lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ mˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh tehˆ-euˬ mawˇ kawˇ k'oeˇ-ahˇ taˬ huiˬ-eu bawˬ-iˬ g'eh-euˬ meh. 42 K'oeˇ miˇ neh, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ byehˇ dzeh nehˬ-awˇ, mˬ k'oeˇ taˆ jaˆ-eu nahˇ ma, ba la, aˬ guiˇ deuˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-euˬ sahˬ bo ̭ la ̭ k'oeˇ, heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 'Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ k'aˇ shui ̭ deh-ahˇ, oeˬ tseˇ k'o ̭ oeˬ tseˇ myaˇ byah ni, naw ma ̭ jeˬ zaˬ seh ̭-awˇ lawˇ-euˬ, ngaˬ-ahˇ lawˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a de. 43 Mawˇleh miˬ yehˇ sehˬ g'awˆ hawˇ-eu, aˬ guiˇ miˬ yehˇ Leˬpaˬ mawˇ kawˇ, naw ma ̭ ba ̭ ba ̭-ehˇ cah-euˬ meh. Tahˬ pahˬ aˬ ma k'oeˇ deuˬ tehˆ-awˇ, naw ma ̭ uˬ duˬ tahˬ-euˬ miˇ neh, Baˬbuˇloˬ miˇ k'ahˬ nya baˬ-ahˇ, naw ma ̭-ahˇ bi pa ̭ byoˆ g'eh ma.' 44 "Aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ, bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ Dawˬ ma saˇ jaˇ Sehˬ g'awˆ jaˆ-euˬ meh. Miˬyehˇ neh Moˇseˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-awˇ bi tsoˆ-euˬ lo ̭-ehˇ, Moˇseˬ neh ya mawˇ-euˬ hmˬ-ahˇ duˇ leˇ ni tsoˆ-euˬ meh. 45 Aˬ dui ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ k'oeˇ deuˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ da deuˬ-euˬ la ̭-ahˇ neh sehˬ g'awˆ k'oeˇ hmˬ za-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ mehˬ hu paw le g'eh le ̭-eu nehˬ-ehˇ Miˬyehˇ neh bi teh doˆ-euˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ-euˬ miˇ k'ahˬ yuˇ geu ̭-eu lehˇ Yawˇshuˆ nehˬ-ehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ le ngeh jawˇ, sehˬ g'awˆ k'oeˇ g'awˆ ba ̭ g'eh-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, sehˬ g'awˆ k'oeˇ Daˬbiˇ-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ ni k'oeˇ gaˇ jaˆ-euˬ meh. 46 Daˬbiˇ-aˬ, Miˬyehˇ nui ma tsaˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, Yaˬkoˆ-euˬ Miˬyehˇ bi jawˇ-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ jawˇ duˬ tiˬ tsahˇ tsoˆ-eu aˬ kawˬ-aˬ bi ̭ la ̭ lehˇ, Miˬyehˇ-ahˇ shaˇ-euˬ meh. 47 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ nymˇ tsoˆ-euˬ g'aˬ-aˬ, Sawˇlaˬmoˬ meh. 48 "Ehˇ k'aw ̭, Dawˬ tawˆ k'oeˇ taˆ Huiˬ-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ aˬ la ̭ neh tsoˆ-euˬ nymˇ-ahˇ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ-a lehˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngeh dah-eu tsawˇ haˬ neh ehˇ taˬ-euˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 49 'Mˬ maˬ ngaˬ-euˬ dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ, miˇ maˬ ngaˬ-euˬ kuiˇ nawˬ k'awˬ boˆ, Naw ma ̭ ngaˇ paˇ bi jawˇ-eu lehˇ, nymˇ aˬ joˆ-ehˇ tsoˆ-eu g'eh te. Ngaˇ jawˇ naˬ mˇ nya-eu jawˇ duˬ, nui gaˇ aˬ geu tsahˇ paˇ jaˆ ta. 50 Mˬ ga miˇ nawˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, ngaˬ neh beh-euˬ maˬ ngeuˇ ta loˇ.' 51 Naw ma ̭ nui ma aˇ naˆ naˆ-ehˇ g'ahˇ te. Naˬ bawˇ aˇ naˆ naˆ-ehˇ tuˇ te. Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ aˇ naˆ naˆ-ehˇ dzawˬ te. Naw ma ̭-aˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ-ahˇ duˇ-awˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ naˇ haˬ geu ̭-a. 52 Naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh maˬ bi k'ehˬ maˬ bi k'aˆ haw-euˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. Miˬyehˇ-euˬ tsaˬ-eu dawˇ-eu Zaˬk'aˆ oe teh ̭-a lehˇ aˇ hu ngehˬ dah-euˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ seh ̭-euˬ meh. Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, naw ma ̭ yaw tsaˬ yaw dawˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-awˇ seh ̭-euˬ meh. 53 Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ neh bi ̭ le-euˬ Miˬyehˇ-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ za-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, naw ma ̭ meh. Ehˇ k'aw ̭, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ k'oeˇ-ahˇ naw ma ̭ maˬ naˇ haˬ geu ̭-a." 54 Saˬteˬpaˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, Bah ̭dzah la ̭ k'oeˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ nui ma pehˇ dui dui laˇ-awˇ, seuˬ teu ̭-eu meh. 55 Ehˇ k'aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ tiˬ byah ni ahˇ-eu Saˬteˬpaˬ-aˬ, mˬ-ahˇ g'awˇ leuˇ haw ngeh, Miˬyehˇ-euˬ yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ-ahˇ maˬ ehˇ, Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw Yeˬsuˇ yaw ̭ lu ̭ gaˇ maˬ ehˇ, ya mawˇ-euˬ meh. 56 "Haw sheˇ. Mˬ pah taˬ-awˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ k'oeˇ g'aˬ Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw yaw ̭ lu ̭-eu mawˇ laˇ ngaˇ" lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu meh. 57 K'oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ guˇ k'aˆ le ̭-awˇ, naˬ bawˇ dehˬ tsoeˬ-awˇ Saˬteˬpaˬ jawˇ gaˇ coeˬ g'eh-euˬ meh. 58 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ meuˬ la ̭ nyiˇ biˬ doˆ-awˇ, k'aˬ lo neh biˬ-euˬ meh. Saˇ kiˇ geu ̭-awˇ haw le-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ pehˇ k'ahˬ lehˆ taˬ ya ̭-awˇ, Sawˇluˆ lehˇ kuˇ-eu zaˬ guˬ tiˬ g'aˬ neh bi haw ya ̭-euˬ meh. 59 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Saˬteˬpaˬ-ahˇ k'aˬ lo biˬ dui dui lu ̭ ngeh, "Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-oˇ, ngaˬ-euˬ sa ̭ laˇ-ahˇ ha geu ̭ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ, Saˬteˬpaˬ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. 60 Aˬ yaw ̭ pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ ga dmˬ-awˇ, "Sahˬpaˬ-oˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mˇ-euˬ yaw lehˬ heu, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ iˬ baˇ taˬ taˬ nehˬ." lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ-awˇ shiˇ tsehˆ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 8

1 Aˬ yaw ̭-ahˇ k'oeˇ lo ̭-ehˇ seh ̭ gaˇ, Sawˇluˆ k'aw ̭ nui ma tsaˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh nah, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Ka li zaˬ aˇ muˇ, k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ ya daˬ-euˬ meh. G'aˬ k'ehˇ deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ, jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ doe ni cehˆ byaˆ jiˇ-euˬ meh. 2 Miˬyehˇ-ahˇ jah-eu g'aˬ k'aˆ-eu deuˬ Saˬteˬpaˬ-ahˇ duˬ pahˬ-iˇ-awˇ, tsawˇ ngoeˇ yaw k'aˆ-ehˇ ngoeˇ-euˬ meh. 3 Ehˇ k'aw ̭, Sawˇluˆ-aˬ, Ka li zaˬ aˇ muˇ-ahˇ laˆ byoˆ-eu lehˇ leh jeh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ tiˬ nymˇ saˇ-iˬ tiˬ nymˇ iˇ iˇ-ehˇ, jah-eu tsawˇ haˬ k'aˇ ngeuˇ-eu deuˬ-ahˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ maˬ ehˇ, zaˬ miˬ zaˬ maˬ ehˇ, nyeh ̭-awˇ tawˬ-ahˇ dawˆ-euˬ meh. 4 Cehˆ byaˆ taˬ-euˬ jah-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ, yawˬ gaˇ na lu ̭ guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ mehˬ-ehˇ cah-euˬ meh. 5 Piˇliˇpuˆ k'aw ̭, Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ meuˬ tiˬ meuˬ-ahˇ le-awˇ, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Ka li gaˇ kawˆ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh. 6 Piˇliˇpuˆ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ ya gaˬ-awˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ mehˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ deuˬ aˬ yaw ̭ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ nui ma keuˆ-awˇ, yaw muiˬ paˬ-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 7 Tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu neh ̭ yaw jaw ̭ deuˬ guˇ guˇ-ehˇ doˆ-iˇ-awˇ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni taˬ leˇ-euˬ meh. 8 K'oeˇ miˇ neh, meuˬ k'oeˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu meh. 9 Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ mah loˬ loˬ mehˬ nehˬ-awˇ, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ zahˬ nehˬ-euˬ aˇ yamˬ ui cuiˆ myahˇ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, huiˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ma lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu meh. 10 Meuˬ la ̭ k'oeˇ k'aˇ jawˇ-eu huiˬ zaˬ nyiˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-aˬ, 'Huiˬ dui dui-eu Baoˬ' lehˇ kuˇ-eu Miˬyehˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ baoˬ pyeu ̭-eu ngaˇ" lehˇ ehˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-euˬ meh. 11 Aˬ yaw ̭ mah loˬ loˬ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi zahˬ leˇ-euˬ myahˇ laˇ-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 12 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ Miˇk'ahˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu Yeˬsuˇ Ka li gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ-ahˇ Piˇliˇpuˆ mehˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah laˇ-awˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ maˬ ehˇ, zaˬ miˬ zaˬ maˬ ehˇ, iˇ cu ̭ shawˇ-euˬ meh. 13 Siˇmoˬ k'oeˇ g'aˬ k'aw ̭ jah laˇ-awˇ, iˇ cu ̭ shawˇ-awˇ Piˇliˇpuˆ-ahˇ maˬ g'awˬ-iˇ ni jawˇ-euˬ meh. K'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu zahˬ leˇpaˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 14 Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ ha geu ̭-euˬ gaˇ kawˆ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu g'aˬ k'ehˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ-ahˇ k'oeˇ gaˇ bi le-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ nya ̭ le keuˆ ngeh, jah-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ za ni guiˬ lahˬ shaˇ nehˬ-euˬ meh. 16 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ maˬ za ̭ le dah-ehˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ iˇ cu ̭ shawˇ-awˇ jawˇ tawˬ lu ̭-eu meh. 17 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ za-euˬ meh. 18 Jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ k'oeˇ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ nehˬ ngeh, Yaw sahˇ Miˬyehˇ za gaˇ Siˇmoˬ ya mawˇ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ pyuˇ naˇ haˬ bi ̭-awˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 19 "Ngaˬ neh aˬ la ̭ k'aˇ ba ̭ daˆ nehˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ za nya ni, ngaˬ-ahˇ k'aw ̭ baoˬ teu jeˬ bi ̭ nehˬ la ̭ sheˇ." 20 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ Beˬtuˆluˆ heu lo ̭-ehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Miˬyehˇ neh bi ̭-euˬ la ̭ sawˬ-ahˇ pyuˇ neh zeuˇ tsehˆ nya meh lehˇ nawˇ noeˬ-eu miˇ neh, nawˇ hawˇ-eu nawˬ-euˬ pyuˇ, shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ ga pu ̭-iˇ lu ̭-uˇ. 21 Miˬyehˇ-euˬ mehˬ shi nawˬ-euˬ nui ma maˬ dawˇ-eu miˇ neh, nga ma ̭ neh mˇ-euˬ gaˇ heu-ahˇ nawˇ maˬ ta ̭ laˇ nya-a. 22 Haiˬ dui dui-eu nawˬ-euˬ nui noeˬ teu hmˬ noeˬ paˇ-awˬ. K'oeˇ lo ̭-ehˇ noeˬ-eu jeˬ-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ la ̭ ni, SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ. 23 Aˬ jeˬ miˇ neh lehˇ ehˇ naˇ, k'aˬ jaw ̭ ni g'eh-eu myaˆ naˆ-eu jeˬ nawˬ-euˬ la ̭ k'oeˇ tiˬ byah ni ahˇ-awˇ, iˬ baˇ neh nawˬ-ahˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-euˬ ngaˇ mawˇ lu ̭ ma." 24 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭-ahˇ Siˇmoˬ ehˇ nehˬ-eu, "Naw nya ̭ neh k'aˇ ehˇ-euˬ jeˬ, ngaˬ-euˬ k'oeˇ taˆ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ bi keuˆ le-eu g'aˇ duˬ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ nehˬ la ̭-awˬ." 25 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭-aˬ, saˇ kiˇ kamˬ-eu jeˬ mˇ g'aˬ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ mehˬ nehˬ g'aˬ ngeh, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. Gaˇ pehˇ g'o ̭-iˇ lu ̭ ngeh, Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ jaˆ-eu pu g'awˬ mya pu-ahˇ, Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ nehˬ ya ̭-euˬ meh. 26 SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ Piˇliˇpuˆ-ahˇ ehˇ-eu, "Lehˬ hmˬ-awˇ, la ̭ oˆ paw pyawˬ-ahˇ jaˆ-eu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh Gaˬzaˬ meuˬ-ahˇ iˇ-eu gaˇ ma k'oeˇ kahˇ-ahˇ iˇ-awˬ." (Gaˇ ma k'oeˇ kahˇ nymˬ-mˇ maˬ paˇ cah ni byehˇ-euˬ meh.) 27 K'oeˇ ngeh, Piˇliˇpuˆ lehˬ hmˬ dah-awˇ iˇ-euˬ meh. Iˬdiˬyoˇbyaˇ sahˬ paˬ ma-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ deuˬ-ahˇ jeˬ hmˬ bo saˆ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g'aˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ leˇ-euˬ g'o ̭ le lu ̭-eu meh. 28 Aˬ yaw ̭-aˬ, mahˬ laˆ lawˬ-ahˇ dziˬ-awˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh bo ̭ taˬ-euˬ sahˬ bo ̭ gui gui-ehˇ g'o ̭ le lu ̭-eu meh. 29 "Mahˬ laˆ lawˬ k'oeˇ laˇ-euˬ dawˬ peh tehˬ ni iˇ-awˬ" lehˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ Piˇliˇpuˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 30 Piˇliˇpuˆ cehˆ keuˆ g'eh ngeh, yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh bo ̭ taˬ-euˬ sahˬ bo ̭-ahˇ gui lu ̭ gaˇ ya gaˬ-awˇ, "Nawˇ gui lu ̭-eu gaˇ kawˆ teu g'oˆ shaw laˇ miˇ-a loˇ" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 31 Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Dawˬ tsui ̭ ehˇ mehˬ nehˬ la ̭-eu g'aˬ maˬ jawˇ gaˇ, ngaˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-awˇ g'oˆ shaw nya nmˇ." k'oeˇ naˇ, Piˇliˇpuˆ-ahˇ mahˬ laˆ lawˬ k'oeˇ taˆ kuˇ daˆ-awˇ, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ bi dziˬ-euˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ gui lu ̭-eu Jaˇli ̭ aˇ deuˆ k'oeˇ deuˆ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. "Diˬ seh ̭-eu lehˇ bi tsahˇ g'eh-euˬ, yawˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ duˇ leˇ-eu meh. Ca ̭ hm bi tehˬ lu ̭-eu yawˇ zaˬ, ciˬ cuˇ ni awˆ daˬ-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ dawˬ maˬ ngehˬ doˆ laˇ-a. 33 Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ maˬ geu ̭ ni, aˬ yaw ̭ sha ̭ dawˇ ni jahˇ-euˬ meh. A ̭ yaw ̭ miˇ k'oeˇ taˆ ya deh ̭-eu, aˇ nah aˇ yamˬ li-iˇ jiˇ-awˇ, tsui ̭ dahˬ dahˬ shaw-euˬ baˬ da neh, tsui ̭ toeˬ maˬ paˇ gui ka nya meh." 34 Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ Piˇliˇpuˆ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu heu g'aˬ aˬ suˇ g'aˬ-euˬ gaˇ kawˆ ehˇ-eu nga. Aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ ehˇ-euˬ nga loˇ. Aˬ cawˬ-euˬ gaˇ kawˆ ehˇ-euˬ nga loˇ. Ngaˬ-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ." 35 K'oeˇ ngeh, Piˇliˇpuˆ-aˬ, Jaˇli ̭ k'oeˇ deuˆ-ahˇ neh aˇ dahˬ beh-awˇ, Yeˬsuˇ gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ ja mehˬ-euˬ meh. 36 Aˬ yaw ̭ nya ̭ gaˇ ma kahˇ li iˇ g'eh-awˇ, iˇ cu ̭ jaˆ-eu jawˇ duˬ tiˬ tsahˇ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Heu gaˇ iˇ cu ̭ jaˆ ngaˇ. Ngaˇ iˇ cu ̭ shawˇ gaˇ aˬ jeˬ laˆ tsoeˬ-eu jaˆ ta." 38 Mahˬ laˆ lawˬ bi naˬ leˇ-eu g'aˇ duˬ, yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ dawˬ bi ̭-awˇ, Piˇliˇpuˆ aˬ yaw ̭ nya ̭ iˇ cu ̭-ahˇ uˇ-iˇ-awˇ, Piˇliˇpuˆ neh iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-euˬ meh. 39 Aˬ yaw ̭ nya ̭ iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ neh doˆ laˇ ngeh, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ neh Piˇliˇpuˆ-ahˇ ciˬ k'o ̭ g'eh-euˬ meh. Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ g'aˬ Piˇliˇpuˆ-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ-euˬ k'aw ̭, laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 40 Piˇliˇpuˆ-aˬ, Aˬzoˇtuˆ meuˬ-ahˇ bi ciˬ k'o ̭ keuˆ g'eh-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, Geˇsaˬliˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ le-euˬ meh. Gaˇ pehˇ k'aˇ jaˆ-eu meuˬ yawˬ meuˬ na lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 9

1 K'oeˇ ngeh, Sawˇluˆ-aˬ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah k'aˇ caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ seh ̭ ma lehˇ lmˬ lmˬ-ehˇ k'aˬ-euˬ meh. Piˇ ma Yaw huiˬ g'aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ le-awˇ, 2 Daˬmaˬsehˇ meuˬ-ahˇ jaˆ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ deuˬ-ahˇ sahˬ bo ̭ bi bo ̭ nehˬ-eu g'aˇ duˬ shaˇ leˇ-euˬ meh. Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ Gaˇma -ahˇ cah-eu deuˬ-ahˇ k'oeˇ gaˇ ya mawˇ lawˬ naˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ maˬ ehˇ, zaˬ miˬ zaˬ maˬ ehˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ nyeh ̭ ka le ̭ nya ni sahˬ bo ̭ bi bo ̭ nehˬ-eu lehˇ shaˇ leˇ-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ Daˬmaˬsehˇ meuˬ dawˬ peh le keuˆ ngeh, ja pyuˬ ni mˬ k'oeˇ taˆ neh aˬ yaw ̭-euˬ tiˬ jawˬ yaw sheh ̭ bya le-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ miˇ tsa coˬ dzeh-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu teˇ saˇ-ahˇ ya gaˬ-euˬ meh. "Sawˇluˆ-oˇ, Sawˇluˆ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh nawˇ ngaˬ-ahˇ k'ehˬ te." 5 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nawˇ aˬ suˇ g'aˬ te." 6 Teˇ saˇ k'oeˇ saˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ-aˬ, nawˇ k'ehˬ lu ̭-eu Yeˬsuˇ ma. Tuˇ-awˇ meuˬ-ahˇ le uˇ-awˬ. Nawˇ aˬ joˆ-ehˇ ya jahˇ-eu gaˇ kawˆ k'oeˇ gaˇ ehˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 7 Sawˇluˆ nehˬ-ehˇ le lu ̭-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ, dawˬ maˬ ngehˬ ni tsoˆ leˇ jiˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ teˇ saˇ ya gaˬ-euˬ k'aw ̭, tsawˇ haˬ maˬ ya mawˇ-a. 8 Sawˇluˆ miˇ tsa coˬ dzeh-euˬ tuˇ laˇ-awˇ, myaˆ nuiˆ byeh haw-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, myaˆ nuiˆ maˬ mawˇ nya-a. K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭-ahˇ tsahˇ-awˇ, Daˬmaˬsehˇ meuˬ-ahˇ sheuˬ keuˆ g'eh-euˬ meh. 9 Smˬ nah keuˆ ni aˬ yaw ̭ myaˆ nuiˆ maˬ mawˇ nya-a. K'oeˇ smˬ nah la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ maˬ dzaˬ maˬ dawˇ ni jawˇ-euˬ meh. 10 Daˬmaˬsehˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ, Aˬnaˬniˇ lehˇ myahˇ-euˬ jah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ bi siˬ bi mawˇ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ, "Aˬnaˬniˇ-oˇ" lehˇ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ kuˇ ngeh, "Sahˬpaˬ-oˇ, ngaˇ heu gaˇ jawˇ ma" lehˇ, Aˬnaˬniˇ oˬ toˬ nehˬ-euˬ meh. 11 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Lehˬ hmˬ-awˇ, Gaˇdawˇ lehˇ kuˇ-eu gaˇ ma k'oeˇ kahˇ-ahˇ iˇ-awˇ, Yuˇdaˆ-euˬ nymˇ-ahˇ Daˬsuˆ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Sawˇluˆ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ maˬ jawˇ nga loˇ lehˇ haw-iˇ-awˬ. Aˬ yaw ̭ guiˬ lahˬ shaˇ shaˇ-ehˇ jawˇ meh. 12 Aˬnaˬniˇ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ uˇ le-awˇ, aˬ yaw ̭ k'oeˇ taˆ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ nya ni guiˬ lahˬ shaˇ nehˬ le-euˬ gaˇ, yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh." 13 Aˬnaˬniˇ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, tsawˇ haˬ heu g'aˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu nawˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ neh k'ehˬ-euˬ k'aˆ-euˬ gaˇ kawˆ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya g'aˬ ngaˬ-ahˇ ja mehˬ la ̭-euˬ meh. 14 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ baoˬ bi ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, nawˬ-ahˇ uˬ duˬ k'aˇ tahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nyeh ̭-eu g'aˇ duˬ, Daˬmaˬsehˇ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ laˇ-euˬ meh." 15 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Iˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ maˬ ehˇ, miˇ k'ahˬ sahˬ paˬ deuˬ maˬ ehˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ siˬ nya laˇ ni bi mˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ tseˇ doˆ taˬ-euˬ ma. 16 Ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ g'aˇ duˬ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ aˇ naˆ ni ya daˬ paˬ-ehˇ jaˆ-eu gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭-ahˇ ngaˇ bi mawˇ ma." 17 K'oeˇ naˇ, Aˬnaˬniˇ iˇ-awˇ, nymˇ k'oeˇ nymˇ-ahˇ uˇ-iˇ-awˇ, Sawˇluˆ k'oeˇ taˆ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ nyiˇ Sawˇluˆ-oˇ, nawˇ heu gaˇ laˇ lu ̭ ngeh gaˇ pehˇ-ahˇ nawˬ-ahˇ bi mawˇ le-euˬ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ k'oeˇ g'aˬ ngaˬ-ahˇ nawˇ jawˇ gaˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh. Nawˇ myaˆ nuiˆ paˇ mawˇ laˇ-awˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ za nya ni, aˬ yaw ̭ ngaˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ meh." 18 K'oeˇ ngeh, ngaˬ shaˬ ngaˬ g'aw lo ̭-ehˇ g'eh-eu jeˬ Sawˇluˆ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ neh tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ ga doˆ le-awˇ, myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ tuˇ-awˇ, iˇ cu ̭ shawˇ-euˬ meh. 19 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ hawˬ dzaˬ-awˇ, g'aˬ k'o ̭ laˇ-euˬ meh. Sawˇluˆ-aˬ, Daˬmaˬsehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ ui cuiˆ yaw myaˬ nah jawˇ-euˬ meh. 20 Aˬ yaw ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ k'aˇ jaˆ gaˇ le-awˇ, Yeˬsuˇ-aˬ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬ maˇ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ k'aˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ leˇ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g'aˬ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ Yeˬsuˇ lehˇ kuˇ-eu g'aˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ k'oeˇ g'aˬ maˬ ngeuˇ nga loˇ. Heu gaˇ k'aw ̭ ni, k'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ jawˇ gaˇ sheuˬ k'o ̭ g'eh-eu lehˇ aˬ yaw ̭ laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ." 22 Ehˇ k'aw ̭, Sawˇluˆ dawˬ mehˬ mehˬ-eu baoˬ ahˇ dzehˬ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-aˬ, Ka li pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ saˇ kiˇ kamˬ-eu tsaˬ dui byah dui dui-eu miˇ neh, Daˬmaˬsehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ehˇ nya-a. 23 G'awˬ mya nah byah laˇ-awˇ, Sawˇluˆ-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ bawˬ k'oeˬ-euˬ meh. 24 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ bawˬ k'oeˬ-euˬ gaˇ kawˆ Sawˇluˆ ya siˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ, uˬ ci ̭ nah g'ahˇ maˬ ehˇ meuˬ-euˬ lahˇ k'ehˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭ lu ̭-eu meh. 25 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ, uˬ ci ̭ paw aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˆ kaˇ-ahˇ bi uˇ-iˇ-awˇ, meuˬ lahˇ k'oeˇ taˆ neh la ̭ nyiˇ paw aˬ za za-ehˇ pyehˬ ka nehˬ-euˬ meh. 26 Sawˇluˆ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ jawˇ-eu lehˇ g'eh-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ zaˬ lahˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jah-ehˇ, dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ guˆ-eu meh. 27 K'oeˇ ngeh, Baˬnaˬbaˇ oe-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ g'aˬ k'ehˇ deuˬ jawˇ gaˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. Sawˇluˆ gaˇ pehˇ-ahˇ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ ya tahˬ puˬ-awˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ dawˬ ngehˬ cawˬ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ, Baˬnaˬbaˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. Daˬmaˬsehˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ, Yeˬsuˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ Sawˇluˆ k'aˬ duˬ ni dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ gaˇ kawˆ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 28 K'oeˇ ngeh jawˇ, Sawˇluˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ ya jawˇ-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ doe ni aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ cah cah-ehˇ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ k'aˬ duˬ ni dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh. 29 Heˬlaˬsaˇ dawˬ ngehˬ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ dawˬ ja ja-awˇ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu lehˇ g'eh-eu meh. 30 Jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ-ahˇ ya siˬ ngeh, Sawˇluˆ-ahˇ Gehˇsaˬliˇ meuˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ, Daˬsuˆ meuˬ-ahˇ bi g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 31 K'oeˇ ngeh, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu, Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ doe ni jaˆ-eu Ka li zaˬ aˇ muˇ deuˬ, nui saˇ o ̭-eu la ̭ k'oeˇ co ̭ ngehˇ ni tiˬ k'ehˬ ya deh ̭-euˬ meh. SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ yaw zeu baw-awˇ deh ̭-eu lo ̭-ehˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ caw ba-eu la ̭ k'oeˇ myaˬ laˇ behˇ laˇ lu ̭-eu meh. 32 Beˬtuˆluˆ-aˬ, doe doe-ehˇ cah cah-ehˇ jawˇ-euˬ meh. Tiˬ poˆ-aˬ, Luˇda meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ jawˇ gaˇ dawˬ deh g'a-iˇ-euˬ meh. 33 K'oeˇ gaˇ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu miˇ neh yeh ̭ k'o ̭ keuˆ ni yu ̭ zaˇ la ̭ nyiˇ maˬ doˆ le nya-ehˇ jawˇ-eu Ehˇneˬ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ mawˇ-euˬ meh. 34 Beˬtuˆluˆ a ̭ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ehˇneˬ-oˇ, Yeˬsuˇ Ka li nawˬ-ahˇ bi muiˬ laˇ-euˬ meh. Tuˇ-awˇ nawˬ-euˬ yu ̭ zaˇ laˆ luiˆ-awˬ." K'oeˇ ngeh, Ehˇneˬ ja pyuˬ ni tuˇ laˇ-euˬ meh. 35 Luˇda meuˬ hawˇ-eu Shaˬloˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ ya mawˇ ngeh, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ jawˇ paw pyawˇ laˇ jiˇ-euˬ meh. 36 Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ Daˬbiˇtaˆ lehˇ myahˇ-euˬ jah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. (Aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ myahˇ k'oeˇ-aˬ, Heˬlaˬsaˇ dawˬ-ahˇ neh Dawˬka ̭ lehˇ kuˇ-awˇ, dawˬ tsui ̭-aˬ, "K'aˬ tsehˆ" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh.) Aˬ yaw ̭-aˬ, aˬ myah lu ̭ yaw muiˬ jeˬ mˇ-awˇ, shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ maˬ tsehˆ leˇ ni caw na nehˬ-eu meh. 37 Aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ-awˇ shiˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ iˇ cu ̭ dzui ̭ nehˬ-awˇ, nymˇ la ̭ taˆ tiˆ-ahˇ jaˆ-eu kuˆ lawˆ tiˬ lawˆ la ̭ k'oeˇ ba ̭ taˬ-euˬ meh. 38 Yuˇbeˬ meuˬ-aˬ, Luˇda meuˬ-ahˇ yaw k'aˆ-ehˇ maˬ kaˬ-a. Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ, Luˇdaˆ meuˬ-ahˇ Beˬtuˆluˆ jawˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ ya gaˬ ngeh, tsawˇ haˬ nyiˬ g'aˬ pyehˬ g'eh-awˇ, "Nga ma ̭ jawˇ Gaˇ yaw kawˇ-ehˇ tiˬ poˆ oe nehˬ la ̭ sheˇ" lehˇ bi ehˇ gaˬ leˇ-euˬ meh. 39 Beˬtuˆluˆ lehˬ hmˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ nehˬ-ehˇ iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ iˇ keuˆ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ nymˇ la ̭ taˆ tiˆ-ahˇ sheuˬ daˆ le ̭-euˬ meh. Miˬ coeˬ miˬ ma dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-euˬ tiˬ jawˬ uiˬ le-awˇ, Dawˬka ̭ yaw deh ̭ deh ̭ ngeh gu ̭ nehˬ ya ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ sheu haw sheu haw-ehˇ ngoeˇ-eu meh. 40 Beˬtuˆluˆ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ la ̭ nyiˇ bi doˆ-iˇ jiˇ-awˇ, pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, shiˇ taˬ-euˬ g'awˇ mawˇ jaˆ gaˇ ciˬ pyawˇ-awˇ, "Daˬbiˇtaˆ-oˇ, tuˇ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ myaˆ nuiˆ byeh haw laˇ-awˇ, Beˬtuˆluˆ-ahˇ mawˇ ngeh, tuˇ-awˇ nuiˇ-euˬ meh. 41 K'oeˇ naˇ, Beˬtuˆluˆ aˬ la ̭ cawˬ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ g'eu tuˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu miˬ coeˬ miˬ ma k'oeˇ deuˬ-ahˇ Beˬtuˆluˆ kuˇ-awˇ, zaˬ miˬ zaˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ, yaw deh ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ a k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. 42 Gaˇ kawˆ k'oeˇ Yuˇbeˬ meuˬ meuˬ lah-ehˇ gaˬ doe-iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ jah laˇ-euˬ mehl. 43 Beˬtuˆluˆ-aˬ, Yuˇbeˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ shaˬ k'oˆ jahˇ-eu g'aˬ nehˬ-ehˇ g'awˬ mya nah jawˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 10

1 Gehˇsaˬliˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ Gawˬ neˬ liˇ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, "Iˬtaˬliˬ guiˇ ma ̭" lehˇ kuˇ-eu Loˆmaˆ guiˇ ma ̭ tiˬ ma ̭ k'oeˇ taˆ uˆ lahˇ lu ̭-eu yaw huiˬyaw mahˇ tiˬ g'aˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭-aˬ, guiˬ lahˬ sa ̭ laˇ paw g'aˬ k'aˆ-awˇ, aˬ yaw ̭ hawˇ-eu miˬ sawˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu meh. Shaˬ-eu zahˬ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ caw ba-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ maˬ tsehˆ leˇ ni guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. 3 Tiˬ nah-aˬ, uˬ ci ̭ uˬ taw paw naˬ liˬ smˇ la ̭ k'oeˇ yamˬ-ahˇ, yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ bya cehˆ ni heu lo ̭-ehˇ ya mawˇ duˬ-euˬ meh. Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ, "Gawˬneˬliˇ-oˇ" lehˇ kuˇ le-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ guˆ dui dui-iˇ-awˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ haw tsoˆ-awˇ, "Sahˬpaˬ-oˇ, aˬ jeˬ ehˇ te" lehˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ meh. Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Nawˬ neh guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ, nawˇ aˬ cawˬ-ahˇ caw ba nehˬ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ, Miˬyehˇ nui k'ahˇ shiˇ-eu miˇ neh, nawˬ-euˬ shaˇ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ nehˬ la ̭-euˬ meh. 5 Nymˬ-mˇ, Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ tsawˇ haˬ pyehˬ g'eh-awˇ, Beˬtuˆluˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ-ahˇ bi kuˇ laˬ-iˇ-awˬ. 6 Iˬ ma laˆ shaˆ lawˇ dzeˇ jawˇ-eu Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ shaˬ k'oˆ jahˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ya ̭ lu ̭ meh." 7 K'oeˇ naˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ g'o ̭ doˆ-iˇ-euˬ meh. Gawˬneˬliˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k'aˆ nyiˬ g'aˬ hawˇ-eu yehˇ tiˬ g'aˬ-ahˇ kuˇ-euˬ meh. Yehˇ k'oeˇ g'aˬ-aˬ, guiˬ lahˬ sa ̭ laˇ paw g'aˬ k'aˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ kuiˇ la ̭ geu ̭ lu ̭-eu yehˇ tiˬ g'aˬ meh. 8 K'aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-awˇ, Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 9 Yawˬ nah yawˬ aˬ ha smˇ g'aˬ Yuˇbeˬ meuˬ dawˬ peh iˇ keuˆ ngeh, Beˬtuˆluˆ-aˬ, nah loˆ ceh laˇ-euˬ miˇ neh guiˬ lahˬ shaˇ leˇ-eu lehˇ, nymˇ mˬ -ahˇ daˆ leˇ-euˬ meh. 10 Aˬ yaw ̭ hawˬ meh ̭ laˇ-awˇ, tiˬ jeˬ paˬ dzaˬ maw ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ g'aˇ duˬ dzaˇ laˆ saˆ lu ̭ ngeh, yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 11 Mˬ pah le-awˇ, aˇ bui bui ma lo ̭-ehˇ g'eh-eu tiˬ hmˬ la ̭ coeˇ oeˬ coeˬ-ahˇ aˇ caˆ pa ̭-awˇ, miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ aˬ za za-ehˇ pyehˬ ka le ̭ lu ̭ gaˇ mawˇ-euˬ meh. 12 Aˇ bui k'oeˇ-euˬ la ̭ k'oeˇ, oeˬ kuiˇ tso ̭-eu jeˬ zaˬ, joe joe-ehˇ cah-eu jeˬ zaˬ hawˇ-eu, aˇ jiˇ deuˬ tiˬ ku ̭ uˇ-eu meh. 13 Teˇ saˇ tiˬ saˇ ehˇ-eu, "Beˬtuˆluˆ-oˇ, tuˇ-awˇ seh ̭ dzaˬ-awˬ." 14 Ehˇ k'aw ̭, Beˬtuˆluˆ ehˇ k'o ̭ nehˬ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, aˬ jeˬ keuˆ le k'aw ̭ ngaˇ maˬ dzaˬ. Zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ maˬ shawˇ-a lehˇ ehˇ taˬ-euˬ yaw jaw ̭ jeˬ-ahˇ tiˬ jawˇ-iˬ ngaˇ maˬ dzaˬ haw-aˬ." 15 Teˇ saˇ k'oeˇ saˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ neh yaw shawˇ meh lehˇ k'aˇ ehˇ-euˬ jeˬ-ahˇ, maˬ shawˇ-a lehˇ nawˇ maˬ noeˬ k'mˬ-a." 16 K'oeˇ lo ̭-ehˇ smˬ poˆ keuˆ ni pyeu ̭ laˇ-awˇ, aˇ bui bui ma-ahˇ duˇ-eu k'oeˇ hmˬ mˬ-ahˇ g'eu daˆ k'o ̭ le ̭-euˬ meh. 17 Yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ-euˬ dawˬ tsui ̭-ahˇ Beˬtuˆluˆ zahˬ leˇ-awˇ jawˇ ngeh, Gawˬneˬliˇ neh k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ smˇ g'aˬ Siˇmoˬ-euˬ nymˇ-ahˇ naˇ haˬ ka le ̭-awˇ, nymˇ g'oˆ k'ehˬ-ahˇ oe keuˆ-awˇ yaw ̭ lu ̭-eu meh. 18 "Beˬtuˆluˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ k'oeˇ g'aˬ heu gaˇ maˬ ya ̭-a loˇ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ haˬ-eu meh. 19 Yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ-euˬ dawˬ tsui ̭-ahˇ Beˬtuˆluˆ shaˇ sawˇ haw lu ̭ ngeh, Yaw sahˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Naˇhaˬ sheˇ. Tsawˇ haˬ smˇ g'aˬ nawˬ-ahˇ poˆ le-euˬ meh. 20 Lehˬ hmˬ-awˇ za ̭ ka-iˇ-awˇ, maˬ nyi naˬ ni aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ le-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˬ neh bi oe-euˬ ma." 21 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ za ̭ ka-iˇ-awˇ, aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ poˆ lu ̭-eu g'aˬ ngaˇ ma. Aˬ jeˬ loˬ-eu oe teˬ." 22 Aˬ ha smˇ g'aˬ ehˇ-eu, "Guiˇ ma ̭-ahˇ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ pyeu ̭-eu Gawˬneˬliˇ neh nga ma ̭-ahˇ k'ehˇ le ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu tsawˇ haˬ yaw muiˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ yaw zeu baw-eu meh. Nawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ-ahˇ kuˇ ahˇ-awˇ, nawˬ neh ngehˬ-euˬ tmˇ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ le-euˬ meh." 23 Aˬ ha smˇ g'aˬ-ahˇ Beˬtuˆluˆ kuˇ ahˇ-awˇ, uˬ ci ̭ bi ya ̭-euˬ meh. Yawˬ nah yawˬ aˬ yaw ̭ lehˬ hmˬ-awˇ, aˬ ha smˇ g'aˬ nehˬ-ehˇ le-euˬ meh. Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g'eh-euˬ meh. 24 Yawˬ nah yawˬ Geˇsaˬliˇ meuˬ-ahˇ le keuˆ-euˬ meh. Gawˬneˬliˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ hawˇ-eu cawˬ deuˬ kuˇ uiˬ taˬ-awˇ, Beˬtuˆluˆ laˇ keuˆ gaˇ dawˬ lu ̭-eu meh. 25 Beˬtuˆluˆ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ uˇ leˇ-eu lehˇ g'eh ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh Gawˬneˬliˇ pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-euˬ meh. 26 Ehˇ k'aw ̭, Beˬtuˆluˆ neh aˬ yaw ̭-ahˇ g'eu tuˇ-awˇ, "Tuˇ-awˬ. Ngaˇ k'aw ̭ tsawˇ haˬ zaˬ teh ̭ ma" lehˇ ehˇnehˬ-euˬ meh. 27 Beˬtuˆluˆ Gawˬneˬliˇ-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ ngehˬ cawˬ-ehˇ iˇ kahˇ-ahˇ uˇ leˇ ngeh, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni uiˬ leˇ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 28 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Beˬtuˆluˆ ehˇ nehˬ-eu, "Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ cawˬ cawˬ-eu maˬ ehˇ, dawˬ deh g'a ta ̭-eu maˬ ehˇ, maˬ mˇ k'mˬ-eu gaˇ kawˆ naw ma ̭ yaw muiˬ paˬ-ehˇ siˬ duˬ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ-iˬ maˬ muiˬ maˬ shawˇ-eu tsawˇ haˬ lehˇ maˬ ya sawˇ-eu g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ mehˬ nehˬ la ̭ g'aˬ-euˬ meh. 29 K'oeˇ miˇ neh, ngaˬ-ahˇ bi kuˇ laˬ le ngeh, ngaˇ dawˬ maˬ tmˇ ni laˇ-euˬ ma. Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, aˬ jeˬ miˇ neh ngaˬ-ahˇ bi kuˇ laˬ le teˬ lehˇ naˇ haˬ maw ̭ miˇ-a." 30 Gawˬneˬliˇ ehˇ-eu, "Dzeuˇ ya ̭-euˬ smˬ nah-ahˇ, nymˬ-mˇ lo ̭-ehˇ uˬ ci ̭ uˬ taw naˬ liˬ smˇ la ̭ k'oeˇ kaˬ-ahˇ, ngaˬ-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ ngaˇ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭-eu ma. Ja pyuˬ ni, yaw sheh ̭ bya-eu mehˬ tsoeˬ dm lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ ngaˬ-euˬ mehˬ shi yaw ̭ le-euˬ meh. 31 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, 'Gawˬneˬliˇ-oˇ, nawˬ-euˬ shaˇ dawˬ-ahˇ Miˬyehˇ gaˬ-awˇ, nawˬ neh shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ-ahˇ caw ba-euˬ aˬ yaw ̭ siˬ lu ̭ mawˇ lu ̭ meh. 32 Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ tsawˇ haˬ k'ehˇ g'eh-awˇ, Beˬtuˆluˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ bi kuˇ laˬ-iˇ-awˬ. Iˬ ma laˆ shaˆ lawˇ dzeˇ jawˇ-eu, shaˬ k'oˆ jahˇ-eu Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ya ̭ lu ̭ meh' lehˇ ehˇ-eu meh. 33 K'oeˇ miˇ neh, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ nawˬ-ahˇ bi kuˇ laˬ le-euˬ ma. Nawˇ nui ma keuˆ-awˇ laˇ nehˬ la ̭-euˬ guiˬ lahˬ huiˬ miˇ-a. Nymˬ-mˇ nga ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭, heu gaˇ Miˬyehˇ mehˬ shi uiˬ laˇ taˬ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh nawˬ-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-awˇ bi ngehˬ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu lehˇ dawˬ lu ̭-eu ma." 34 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ dawˬ ngehˬ-eu aˇ dahˬ beh-awˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Miˬyehˇ myaˆ pyawˬ huiˬ nyiˇ maˬ tseˇ-eu gaˇ kawˆ nymˬ-mˇ ngaˇ siˬ duˬ-eu ma. 35 Aˬ geu jeˬ tsawˇ jeuˬ pyeu ̭-eu maˬ kaˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ guˆ-awˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ nui ma tsaˬ-eu meh. 36 Dawˬ tawˆ k'oeˇ taˆ sahˬ paˬ pyeu ̭-eu Yeˬsuˇ Ka li baˬ da neh nui saˇ o ̭-eu jeˬ za-eu gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ heu-ahˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ jawˇ gaˇ bi mehˬ-iˇ-euˬ naw ma ̭ siˬ nya meh. 37 Yoˇhaˬ iˇ cu ̭ shawˇ-eu gaˇ kawˆ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ k'oeˇ dzeuˇ naˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh dahˬ beh-awˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ doe ni Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ gaˬ byah-iˇ-euˬ naw ma ̭ siˬ lu ̭ meh. 38 Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ k'oeˇ taˆ Miˬyehˇ neh Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ hawˇ-eu baoˬ aˬ joˆ-ehˇ shehˆ daˆ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, naw ma ̭ siˬ lu ̭ meh. Miˬyehˇ aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ yawˬ gaˇ na lu ̭ iˇ doe-awˇ, yaw muiˬ jeˬ mˇ mˇ-ehˇ, Neh ̭-euˬ baoˬ uˬ moˆ shaˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 39 Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ neh k'aˇ mˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ mawˇ duˬ-euˬ tsawˇ kaˬ-aˬ, nga ma ̭ ma. K'oeˇ naˇ, aˬ cawˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ zeuˇ liˬ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-euˬ meh. 40 Ehˇ k'aw ̭, smˬ nah byah laˇ ngeh, Miˬyehˇ neh paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ bi mawˇ le-euˬ meh. 41 Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ bi mawˇ le-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Gaˇ kawˆ heu saˇ kiˇ bi kamˬ-eu g'aˇ duˬ yaw duˬ duˬ-ehˇ bi mawˇ duˬ-eu lehˇ, yaw beh neh Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ pyeu ̭-eu nga ma ̭ heu myaˆ g'aˬ-ahˇ bi mawˇ la ̭-euˬ teh ̭ meh. Aˬ yaw ̭ g'o ̭ deh ̭ laˇ g'aˬ miˇ tsa, nga ma ̭ aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭-euˬ ma. 42 Miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ dawˬ mehˬ mehˬ-awˇ, deh ̭ lu ̭-eu deuˬ-ahˇ maˬ ehˇ, shiˇ-euˬ deuˬ-ahˇ maˬ ehˇ, yaˇ k'aˬ bi daˇ-eu g'aˇ duˬ Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ-euˬ g'aˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ meh lehˇ saˇ kiˇ kamˬ-eu g'aˇ duˬ, nga ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭ la ̭-euˬ meh. 43 Aˬ yaw ̭-ahˇ k'aˇ jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭ tsawˇ myahˇ-euˬ baoˬ baˬ da neh iˬ baˇ pyehˬ-eu jeˬ-ahˇ za-eu gaˇ kawˆ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ saˇ kiˇ kamˬ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh." 44 Beˬtuˆluˆ dawˬ ngehˬ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ k'aˇ naˇ haˬ lu ̭-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ za ̭ le-euˬ meh. 45 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ-ahˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ neh Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ shehˆ daˆ nehˬ-euˬ gaˇ, Beˬtuˆluˆ nehˬ-ehˇ Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ neh laˇ-euˬ jah-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ zahˬ leˇ-euˬ meh. 46 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ dawˬ g'awˬ mya jeˬ ngehˬ-awˇ, Miˬyehˇ-ahˇ ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, 47 "Tsawˇ haˬ heu deuˬ k'aw ̭,aˬ dui ma ̭ lo ̭-ehˇ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ za-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ shawˇ gaˇ aˬ suˇ g'aˬ paˇ laˆ tsoeˬ nya ta." 48 K'oeˇ miˇ neh, Yeˬsuˇ Ka li-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ iˇ cu ̭ shawˇ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ k'ehˬ jawˇ nehˬ la ̭-eu g'aˇ duˬ, Beˬtuˆluˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ shaˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 11

1 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ k'aw ̭, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ-ahˇ ha geu ̭-euˬ gaˇ kawˆ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ hawˇ-eu Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya gaˬ-euˬ meh. 2 Beˬtuˆluˆ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ-ahˇ k'aw ̭ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ bi yehˬ maw ̭-eu nui ma ahˇ-eu deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ iˬ baˇ taˬ-eu meh. 3 "Aˬ jeˬ miˇ neh nawˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ maˬ yehˬ-euˬ aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ nymˇ-ahˇ daˆ leˇ-eu uˬ ta ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭ te." 4 K'oeˇ miˇ neh, Beˬtuˆluˆ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˇ dahˬ beh gaˇ neh heu lo ̭-ehˇ dzawˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 5 "Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ ngaˇ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭ ngeh, yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ heu lo ̭-ehˇ ya mawˇ-euˬ ma. Aˇ bui bui ma lo ̭-ehˇ g'eh-eu tiˬ hmˬ la ̭ coeˇ oeˬ coeˇ-ahˇ aˇ caˆ pa ̭-awˇ, mˬ-ahˇ neh aˬ za za-ehˇ pyehˬ ka le ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ dawˬ peh naˬ le-euˬ meh. 6 La ̭ k'oeˇ paw yaw muiˬ paˬ-ehˇ haw duˬ ngeh, cu-eu jeˬ zaˬ maˬ ehˇ, bawˇ tsahˬ jeˬ zaˬ maˬ ehˇ, joe joe-ehˇ cah-eu jeˬ zaˬ maˬ ehˇ, aˇ jiˇ deuˬ maˬ ehˇ, ya mawˇ-euˬ ma. 7 K'oeˇ ngeh, 'Beˬtuˆluˆ-oˇ, tuˇ-awˇ seh ̭ dzaˬ-awˬ' lehˇ, teˇ saˇ tiˬ saˇ ngaˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. 8 Ehˇ k'aw ̭, 'Sahˬpaˬ-oˇ, aˬ jeˬ keuˆ le k'aw ̭ ngaˇ maˬ dzaˬ. Zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ maˬ muiˬ maˬ shawˇ-eu jeˬ lehˇ k'aˇ ehˇ taˬ-euˬ dzaˇ yaw jaw ̭ jeˬ, ngaˬ-euˬ k'aˬ meh la ̭ k'oeˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ dawˆ ahˇ haw-aˬ' lehˇ, ngaˇ ehˇ k'o ̭ nehˬ-euˬ ma. 9 'Miˬyehˇ neh yaw shawˇ meh lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ, maˬ shawˇ-a lehˇ maˬ noeˬ k'mˬ-a' lehˇ, teˇ saˇ k'oeˇ saˇ mˬ k'oeˇ taˆ neh paˇ ehˇ-eu meh. 10 K'oeˇ lo ̭-ehˇ smˬ poˆ keuˆ ni pyeu ̭ laˇ g'aˬ-awˇ, aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh, dawˬ tawˆ lu ̭ mˬ k'oeˇ taˆ g'eu daˆ k'o ̭ le ̭-euˬ meh. 11 K'oeˇ ngeh k'a tseuˆ ni, Gehˇsaˬliˇ meuˬ-ahˇ neh ngaˇ jawˇ gaˇ k'ehˇ g'eh le ̭-euˬ tsawˇ haˬ smˇ g'aˬ, ngaˇ ya ̭ lu ̭-eu nymˇ-ahˇ oe keuˆ-euˬ meh. 12 Maˬ nyi naˬ ni aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ le-awˬ lehˇ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ heu ko ̭ g'aˬ k'aw ̭, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˇ, nga ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ Gawˬneˬliˇ-euˬ nymˇ-ahˇ uˇ leˇ-euˬ ma. 13 Aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ yaw ̭ le-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ aˬ joˆ-ehˇ mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭ nga ma ̭-ahˇ dzawˇ nehˬ la ̭-euˬ meh. 'Yuˇbeˬ meuˬ-ahˇ tsawˇ haˬ pyehˬ g'eh-awˇ, Beˬtuˆluˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ-ahˇ biˬ kuˇ laˬ-iˇ-awˬ. 14 Nawˇ hawˇ-eu nawˬ-euˬ miˬ sawˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ka k'o ̭-eu jeˬ za nya ni, aˬ yaw ̭ dawˬ mehˬ mehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a' lehˇ ehˇ-eu meh lehˇ, ngaˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ la ̭-euˬ meh. 15 K'oeˇ naˇ, ngaˇ dawˬ ngehˬ dahˬ beh-eu nehˬ-ehˇ, yaw beh aˬ dui ma ̭ k'oeˇ taˆ pyeu ̭ beh beh laˇ ngeh poˆ lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ za ̭ le-euˬ meh. 16 K'oeˇ ngeh, 'Yoˇhaˬ-aˬ, iˇ cu ̭ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ ya shawˇ teh ̭-a' lehˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ neh ehˇ-euˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ ngaˬ-ahˇ noeˬ doˆ laˇ-euˬ miˇ-a. 17 Aˬ dui ma ̭ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ Ka li-ahˇ jah ngeh, Miˬyehˇ neh aˬ dui-ahˇ bi ̭ la ̭-euˬ la ̭ sawˬ k'oeˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu k'oeˇ deuˬ-ahˇ k'aw ̭ Miˬyehˇ bi ̭-euˬ ngaˇ lehˇ, bya cehˆ ni siˬ duˬ laˇ-euˬ meh. Miˬyehˇ-ahˇ ngaˇ aˬ joˆ-ehˇ paˇ laˆ tsoeˬ nya nmˇ tawˇ." 18 K'oeˇ lo ̭-ehˇ dzawˇ mehˬ nehˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya gaˬ ngeh, Beˬtuˆluˆ-ahˇ iˬ baˇ maˬ taˬ ni byehˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Miˬyehˇ-aˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ-ahˇ k'aw ̭, iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ deh ̭ nya ni aˬ kawˬ-aˬ bi ̭-euˬ nga." 19 Saˬteˬpaˬ-ahˇ seh ̭ ngeh poˆ k'ehˬ-eu k'aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-awˇ cehˆ byaˆ-euˬ jah-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Piˇniˇshaˆ miˇ k'ahˬ, Guˇbaˬluˇ iˇ jaw lahˇ hawˇ-eu, Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ keuˆ ni cehˆ keuˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-euˬ meh. 20 Ehˇ k'aw ̭, Guˇbaˬluˇ iˇ jaw lahˇ hawˇ-eu Kuˇleˬniˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ-aˬ, Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ le-awˇ, Yuˇdaˆ tawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ-ahˇ k'aw ̭ guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-awˇ, Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ Ka li gaˇ kawˆ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ ja mehˬ-euˬ meh. 21 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ baoˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ jawˇ-eu miˇ neh, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni jah laˇ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ jawˇ paw pyawˇ laˇ-euˬ meh. 22 Gaˇ kawˆ k'oeˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Ka li zaˬ aˇ muˇ-ahˇ gaˬ keuˆ-iˇ-euˬ miˇ neh, Baˬnaˬbaˇ-ahˇ Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ pyehˬ g'eh-euˬ meh. 23 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ gaˇ le keuˆ-awˇ, Miˬyehˇ neh tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ guiˬ lahˬ bi ̭-euˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ, Sahˬ paˬ Yeˬsuˇ-ahˇ nui ma la ̭ k'oeˇ keuˆ ni saˇ jaˇ zi ̭-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ g'aˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 24 Baˬnaˬbaˇ-aˬ, muiˬ-eu jaˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ tiˬ byah ni ahˇ-awˇ, jah-eu jeˬ k'aw ̭ tiˬ byah ni ahˇ-eu miˇ neh, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ jawˇ paw ahˇ laˇ-euˬ meh. 25 K'oeˇ naˇ, Daˬsuˇ meuˬ-ahˇ Baˬnaˬbaˇ iˇ-awˇ, Pawˇluˆ-ahˇ poˆ-iˇ-euˬ meh. 26 Aˬ yaw ̭-ahˇ poˆ mawˇ ngeh, Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ, Ka li zaˬ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ k'o ̭ k'o ̭ lah ni tahˬ dzoeˇ-awˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. Jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Ka li zaˬ lehˇ kuˇ beh beh-euˬ k'oeˇ-aˬ, Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ meh. 27 Aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tiˬ paˆ na deuˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ le-euˬ meh. 28 Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ, Aˬgaˬbuˇ lehˇ myahˇ-euˬ g'aˬ tuˇ laˇ-awˇ, "Miˇ tsaˬ heu dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ, meh ̭ dui shu ̭ dui dui-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a" lehˇ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ ehˇ-eu meh. (Meh ̭-eu shu ̭-eu k'oeˇ poˆ-aˬ, Loˇmaˆ sahˬ paˬ Gaˬlawˇdiˇ dzoeˬ dzaˬ ngeh keuˆ le-euˬ meh.) 29 Zaˬ lahˇ deuˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, yawˬ ha k'aˇ g'eh nya-eu lo ̭-ehˇ, Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ caw ba-eu g'aˇ duˬ noeˬ tsehˆ-euˬ meh. 30 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-awˇ, Baˬnaˬbaˇ hawˇ-eu Sawˇluˆ aˬ nya ̭-ahˇ neh tiˬ tiˆ, Ka li zaˬ aˇ muˇ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ jawˇ gaˇ pyuˇ dawˆ ahˇ g'eh-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 12

1 Aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ la ̭ k'oeˇ, Ka li zaˬ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ, sahˬ paˬ Heˬloˆ neh k'ehˬ-euˬ meh. 2 Yoˇhaˬ nehˬ-ehˇ tiˬ mehˇ nmˇ pyeu ̭-eu Yaˬkoˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ mi cehˇ neh seh ̭-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ miˇ-ahˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ nui ma tsaˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, tiˬ tiˆ paˇ k'aˬ dzehˬ laˇ-awˇ, Beˬtuˆluˆ-ahˇ nyeh ̭-euˬ meh. (K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ aˇ yamˬ k'oeˇ-aˬ, Dehˬ tseˬ maˬ dawˆ-euˬ Kaˬmuˇ dzaˬ-eu Bawˬ-iˬ g'eh ngeh yamˬ-ahˇ tsaˬ-eu meh.) 4 Beˬtuˆluˆ-ahˇ nyeh ̭ g'aˬ ngeh, pa ̭ kuˆ-ahˇ dawˆ-awˇ, tiˬ muˇ-euˬ oeˬ g'aˬ byah-eu yehˇ oeˬ muˇ neh bi lo ̭-euˬ meh. Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g'eh g'aˬ naˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ-euˬ mehˬ shi tsahˇ doˆ-awˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˇ duˬ, Heˬloˆ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ meh. 5 K'oeˇ miˇ neh, Beˬtuˆluˆ-ahˇ pa ̭ kuˆ-ahˇ dawˆ taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, Ka li zaˬ aˇ muˇ muˇ lah-ehˇ, Beˬtuˆluˆ g'aˇ duˬ nui ma keuˆ dui dui-eu la ̭ k'oeˇ Miˬyehˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. 6 Aˬ yaw ̭-ahˇ miˇ k'ahˬ zaˬ mehˬ shi Heˬloˆ tsahˇ doˆ-eu lehˇ g'eh-eu aˇ nah keuˆ le-eu mehˬ hu uˬ ci ̭ k'oeˇ miˇ-ahˇ, a yaw ̭-ahˇ lo ̭ lu ̭-eu yehˇ nyiˬ g'aˬ-euˬ aˇ kaˬ-ahˇ, Beˬtuˆluˆ yu ̭ k'aˆ taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-ahˇ shmˇ caˆ nyiˬ caˆ pa ̭ taw ̭ taˬ-awˇ, pa ̭ kuˆ-euˬ g'oˆ k'ehˬ-ahˇ k'aw ̭, yehˇ deuˬ lo ̭ lu ̭-eu meh. 7 Ja pyuˬ ni SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ tiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ yaw ̭ le-awˇ, paˬ kuˆ aˇ lawˆ k'oeˇ lawˆ-ahˇ yaw sheh ̭ bya le-euˬ meh. Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ Beˬtuˆluˆ-euˬ ba ̭ pu-ahˇ ngawˬ zuˆ-awˇ, "Yaw kawˇ-ehˇ tuˇ-awˬ" lehˇ laˆ noeˬ-euˬ meh. Beˬtuˆluˆ-euˬ aˬ la ̭-ahˇ pa ̭ taˬ-euˬ shmˇ caˆ k'oeˇ deuˬ ga puiˇ-iˇ-euˬ meh. 8 "Jo ̭ pa ̭ pa ̭ zi ̭-awˇ, sehˬ nawˆ nawˆ-awˬ" lehˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ ngeh, k'aˇ ehˇ-eu lo ̭-ehˇ Beˬtuˆluˆ jahˇ-euˬ meh. "Nawˬ-euˬ mehˬ tsoeˬ tsahˇ lahˇ-awˇ ngaˬ-euˬ mehˬ nah laˇ-awˬ" lehˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ ehˇ-eu meh. 9 K'oeˇ naˇ, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ-euˬ mehˬ nah caw caw-ehˇ pa ̭ kuˆ la ̭ nyiˇ caw teh doˆ g'eh-euˬ meh. Mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ le-euˬ k'oeˇ aˬ diˇ ngeuˇ meh lehˇ aˬ yaw ̭ maˬ siˬ duˬ-ehˇ, yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ ya mawˇ-euˬ jeˬ nga lehˇ teh ̭-ehˇ noeˬ-euˬ meh. 10 Aˬ yaw ̭ nya ̭-aˬ, lo ̭ duˬ yaw beh tsahˇ maˬ ehˇ, nyiˬ tsahˇ tiˬ tsahˇ maˬ ehˇ, oe dzeuˇ jiˇ-awˇ,meuˬ paw dahˇ doˆ-eu shmˇ laˇ g'oˆ g'oˆ ma-ahˇ oe keuˆ-euˬ meh. Laˇ g'oˆ g'oˆ ma k'oeˇ aˬ yawˇ yaw ̭ pah-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ la ̭ nyiˇ iˇ doˆ g'eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭ gaˇ ma tiˬ kahˇ law caw iˇ lu ̭ ngeh, mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ g'aˬ ja pyuˬ ni Beˬtuˆluˆ-ahˇ g'awˬ-iˇ-euˬ meh. 11 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ yaw muiˬ paˬ-ehˇ noeˬ gahˇ laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, yu ̭ maˆ maˆ-eu maˬ ngeuˇ-ehˇ aˬ diˇ aˬ maˇ pyeu ̭ lu ̭ law hawˇ ngaˬ tawˇ. Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ pyehˬ g'eh le ̭-awˇ, Heˬloˆ-euˬ baoˬ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ neh ngaˬ-ahˇ jahˇ nehˬ-eu lehˇ noeˬ tmˬ taˬ-euˬ jeˬ la ̭ k'oeˇ maˬ ehˇ, ngaˬ-ahˇ bi ka k'o ̭ le-euˬ ngaˇ." 12 Gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ siˬ duˬ g'aˬ ngeh, Maˬkuˆ lehˇ k'aw ̭ kuˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ aˬ ma pyeu ̭-eu Maˬliˇ-euˬ nymˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni k'oeˇ gaˇ uiˬ leˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ lu ̭-eu meh. 13 Aˬ yaw ̭ laˇ g'oˆ la ̭ nyiˇ g'oˆ-ahˇ k'oˆ ngeh, Loˇdeˬ lehˇ myahˇ-euˬ aˬ buˇ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ naˇ haˬ le-euˬ meh. 14 Beˬtuˆluˆ-euˬ teˇ saˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ g'oˆ siˬ-awˇ, laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu miˇ neh laˇ g'oˆ pah nehˬ-eu maˬ noeˬ ni iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ paˇ cehˆ uˇ g'eh-awˇ, Beˬtuˆluˆ laˇ g'oˆ dawˬ peh yaw ̭ lu ̭ meh lehˇ ehˇ gaˬ nehˬ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ, "Nawˇ uˬ-iˇ-euˬ nya loˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, "Aˬ diˇ aˬ maˇ ngeuˇ meh" lehˇ teh ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu miˇ neh, "Aˬ yaw ̭-euˬ yaw sahˇ teh ̭-a" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. 16 K'oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ-aˬ, laˇ g'oˆ-ahˇ maˬ naˬ leˇ ni k'oˆ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ laˇ g'oˆ pah-iˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ-ahˇ ya mawˇ-awˇ, zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ciˬ cuˇ ni jawˇ-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ la ̭ dzawˇ dzawˇ nehˬ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ pa ̭ kuˆ la ̭ k'oeˇ aˬ joˆ-ehˇ sheuˬ doˆ laˬ le-euˬ gaˇ kawˆ dzawˇ mehˬ nehˬ-awˇ, "Gaˇ kawˆ heu Yaˬkoˆ hawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ dzawˇ mehˬ nehˬ-awˬ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ doˆ-iˇ-awˇ, yawˬ gaˇ yawˬ iˇ-euˬ meh. 18 Uˬ bya bya laˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ iˇ zaˇ laˇ zaˇ maˬ siˬ ni byoˆ-iˇ-euˬ miˇ neh, k'oeˇ gaˇ lo ̭-eu yehˇ k'oeˇ deuˬ bahˬ g'a dui dui-eu meh. 19 Heˬloˆ neh dawˬ bi ̭-awˇ aˬ yaw ̭-ahˇ bi poˆ k'aw ̭, maˬ poˆ mawˇ nya-a. K'oeˇ miˇ neh, lo ̭-eu yehˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Beˬtuˆluˆ bi cehˆ doˆ-euˬ gaˇ kawˆ naˇ haˬ g'aˬ-awˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 20 Heˬloˆ-aˬ, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nui ma pehˇ dui dui-eu meh. K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ nui maˬ tiˬ siˬ teh ̭-ehˇ taˬ-eu la ̭ k'oeˇ, baˬ ma ̭ puˇ jeˬ-ehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ tahˬ puˬ laˇ-euˬ meh. Sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ-ahˇ aˬ yui ̭ geu ̭-awˇ haw-eu pyaˆ-eu g'aˬ pyeu ̭-eu Baˬlaˬduˇ-ahˇ jeˬ huˬ ja cawˬ-awˇ, Heˬloˆ nehˬ-ehˇ ja tsaˬ geu ̭ leˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, sahˬ paˬ Heˬloˆ-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ g'oe lu ̭-eu meh. 21 Ngehˬ cawˬ taˬ-euˬ aˇ nah keuˆ laˇ ngeh, Heˬloˆ-aˬ, sahˬ paˬ-euˬ dm g'aˬ dm lmˇ dm-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ k'oeˇ taˆ nuiˇ-awˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ dawˬ ngehˬ nehˬ-euˬ meh. 22 "Tsawˇ haˬ zaˬ dawˬ ngehˬ gaˇ maˬ duˇ nya. Miˬyehˇ dawˬ ngehˬ gaˇ duˇ nya" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ guˇ-eu meh. 23 Ja pyuˬ ni, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ g'aˬ k'ehˇ neh Heˬloˆ-ahˇ k'ehˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ maˬ taˬ huiˬ-a. K'oeˇ miˇ neh, aˇ boeˬ aˇ mawˇ neh bi dzaˬ seh ̭-euˬ meh. 24 K'oeˇ ngeh, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ-aˬ, tiˬ gaˇ saˇ-iˬ tiˬ gaˇ gaˬ byah-iˇ lu ̭-eu meh. 25 Baˬnaˬbaˇ hawˇ-eu Sawˇluˆ aˬ nya ̭-aˬ, aˬ yaw ̭ nya ̭ ya mˇ-eu saˬ saˬ naˬ gaˇ mˇ luiˆ ya ̭-awˇ, Maˬkuˆ lehˇ k'aw ̭ kuˇ-eu Yoˇhaˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh g'o ̭ daˆ leˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 13

1 Aˬdiˇawˬ Ka li zaˬ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ hawˇ-eu mehˬ-eu tsoˆ-eu saˬ laˬ deuˬ jawˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, Baˬnaˬbaˇ, Niˇgaˬ lehˇ kuˇ-eu Suˇmoˬ, Kuˇleˬniˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh laˇ-euˬ Luˇgiˇ, sahˬ paˬ Heˬloˆ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ huiˬ laˇ-euˬ Maˬneˬ hawˇ-eu, Sawˇluˆ aˬ ha ma ̭ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ-awˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ tahˬ-ehˇ jawˇ ngeh, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ neh a yaw ̭ nya ̭-ahˇ bi mˇ-eu lehˇ kuˇ-euˬ gaˇ deuˬ-ahˇ bi mˇ-eu g'aˇ duˬ, Baˬnaˬbaˇ hawˇ-eu Sawˇluˆ aˬ ha nya ̭-ahˇ tseˇ doˆ-awˇ bi jawˇ-awˬ." 3 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ k'oeˇ taˆ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ nehˬ-awˇ k'ehˇ g'eh-euˬ meh. 4 Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh k'ehˇ g'eh-euˬ lo ̭-ehˇ Baˬnaˬbaˇ hawˇ-eu Sawˇluˆ aˬ nya ̭ Seˬluˇgiˇ meuˬ-ahˇ iˇ-awˇ, k'oeˇ gaˇ neh naˇ, Guˇbaˬluˇ iˇ jaw lahˇ-ahˇ lawˬ dziˬ-awˇ iˇ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ nya ̭ Saˬlaˬmiˇ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, uˬ duˬ tahˬ nymˇ doe ni Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ nehˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ caw ba-eu g'aˇ duˬ, Yoˇhaˬ k'aw ̭ jawˇ-eu meh. 6 Aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ jaw lahˇ k'oeˇ caw caw-ehˇ iˇ-awˇ, Baˬpuˇ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, Baˬyeˬsuˇ lehˇ myahˇ-euˬ maw loˬ nya-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ tahˬ puˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yawˇ yaw ̭ Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ ma lehˇ ehˇ-eu meh. 7 Seˬlaˬgiˇ Pawˇluˆ lehˇ myahˇ-euˬ iˇ jaw lahˇ miˇk'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu sahˬ paˬ pyeu ̭-eu tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ g'oeˇ-eu meh. Sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ gaˬ maw ̭-eu miˇ neh, Baˬnaˬbaˇ hawˇ-eu Sawˇluˆ-ahˇ kuˇ-euˬ meh. 8 Ehˇ k'aw ̭, Heˬlaˬsaˇ dawˬ-ahˇ neh Eˇluˇma lehˇ myahˇ-euˬ maw loˬ nya-eu k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ laˆ tsoeˬ-awˇ, sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ jah-eu tsawˇ haˬ maˬ bi pyeu ̭ laˇ ni leh jeh-eu meh. 9 K'oeˇ ngeh, Pawˇluˆ lehˇ kuˇ-eu Sawˇluˆ k'oeˇ g'aˬ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ tiˬ byah ni ahˇ-eu la ̭ k'oeˇ, maw loˬ nya-eu k'oeˇ g'aˬ-ahˇ haw tsoˆ taˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 10 "Neh ̭sahˬpaˬ-euˬ zaˬ-oˇ, yaw muiˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ nawˇ muiˇ-eu meh. Nawˇ-aˬ, nui ma g'o ̭ dui dui-awˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ jaˬ myaw ̭ mehˇ shuiˇ pyeu ̭-iˇ jiˇ ni leh jeh lu ̭-eu meh. 11 SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ aˬ la ̭ nawˬ-euˬ k'oeˇ taˆ nymˬ-mˇ keuˆ le-awˇ, nawˇ yaw sheh ̭-ahˇ maˬ mawˇ nya ni myaˆ beh ̭ beh ̭-iˇ-awˇ, tiˬ coeˬ tiˬ law ya shaˬ teh ̭-a." Tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ, zahˇ tsui ni g'eh-eu juˬ k'oeˬ aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ tmˬ tsoeˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ jawˬ jawˬ-ehˇ cah cah-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭-ahˇ tsahˇ-awˇ bi sheuˬ g'eh-eu tsawˇ haˬ-ahˇ poˆ-eu meh. 12 K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ gaˇ sahˬ paˬ k'oeˇ g'aˬ ya mawˇ ngeh, Miˬyehˇ-ahˇ jah laˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ gaˇ kawˆ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ aˬ yaw ̭ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 13 Pawˇluˆ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ deuˬ lawˬ dziˬ-awˇ, Baˬpuˇ meuˬ-ahˇ neh Baˬpuˇliˇ miˇ k'ahˬ Beˬlaˬgeˬ meuˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. K'oeˇ gaˇ, Maˬkuˆ lehˇ k'aw ̭ kuˇ-eu Yoˇhaˬ k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ g'awˬ-iˇ-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 14 Beˬlaˬgeˬ meuˬ-ahˇ neh tiˬ poˆ paˇ luˆ-iˇ-awˇ, Biˇsiˇdiˇ miˇ k'ahˬ Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ-euˬ meh. K'oeˇ gaˇ, Jawˇ nah keuˆ laˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ nuiˇ-euˬ meh. 15 Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ sahˬ bo ̭ hawˇ-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh bo ̭-euˬ sahˬ bo ̭ deuˬ-ahˇ gui g'aˬ ngeh, uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ aˬ yui ̭ geu ̭-eu deuˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ bi tsa ̭ gaˬ-iˇ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ g'aˬ bi ̭ maw ̭-eu jeˬ jaˆ naˇ, naw nya ̭-ahˇ dawˬ ngehˬ-eu aˇ yamˬ bi ̭ maw ̭ miˇ-a." 16 K'oeˇ ngeh, Pawˇluˆ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, la ̭ dzawˇ dzawˇ dzawˇ-ehˇ, heu lo ̭-ehˇ dawˬ ngehˬ ngehˬ-euˬ meh. "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ k'aˇ tahˬ-eu tsawˇ jeuˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ ehˇ gaˇ tiˬ poˆ naˇ haˬ sheˇ. 17 Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-euˬ Miˬyehˇ-aˬ, aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ-ahˇ tseˇ doˆ-awˇ, Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ boeˇ miˬ siˬ k'aˬ geu ̭-awˇ ya deh ̭ lu ̭ ngeh, huiˬ-eu tsawˇ jeuˬ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Miˬyehˇ-aˬ, huiˬ dui dui-eu aˬ yaw ̭-euˬ baoˬ-ahˇ g'oe-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ neh sheuˬ doˆ nehˬ la ̭-euˬ meh. 18 K'oeˇ naˇ, oeˬ tseˇ k'o ̭ keuˆ ni bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ jeuˬ jeuˬ-ehˇ shaˬ-euˬ meh. 19 Kaˬnaˬ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-euˬ tsawˇ jeuˬ shi ̭ jeuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ laˆ cawˆ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ bi ̭-euˬ meh. 20 K'oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ ngeh keuˆ ni, oeˬ yaˇ ngaˬ tseˇ k'o ̭ ga-euˬ meh. "K'oeˇ naˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g'aˬ pyeu ̭-eu Saˬmeuˬlaˆ-euˬ ziˇ maˬ keuˆ laˇ nmˇ kaˬ, yaˇ k'aˬ daˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ bi ̭ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi uˆ lahˇ-euˬ meh. 21 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ sahˬ paˬ shaˇ ngeh, Miˬyehˇ neh a yaw ̭ ma ̭-ahˇ Beˬyaˬmiˬ tsawˇ jeuˬ Giˇshaˆ-euˬ aˬ li Sawˇluˆ bi ̭ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ taˆ sahˬ paˬ geu ̭-awˇ oeˬ tseˇ k'o ̭ bi uˆ lahˇ-euˬ meh. 22 Aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ yuˇ dzeh ngeh jawˇ, Daˬbiˇ-ahˇ sahˬ paˬ paˇ bi geu ̭-euˬ meh. 'Yeˬshehˇ-euˬ aˬ li Daˬbiˇ-aˬ, ngaˇ k'aˇ bi mˇ maw ̭-eu jeˬ mˇ-eu, ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ gaˇ ngaˇ ya mawˇ-euˬ ma' lehˇ, Daˬbiˇ gaˇ kawˆ Miˬyeh neh ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 23 Daˬbiˇ-euˬ tsui ̭-ahˇ ta ̭-eu Yeˬsuˇ k'oeˇ g'aˬ, Miˬyehˇ neh saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-ahˇ Miˬyehˇ neh bi ̭ le ̭-euˬ ka k'o ̭-eu g'aˬ pyeu ̭-eu meh. 24 Yeˬsuˇ gaˇ mˇ dahˬ maˬ beh mi naˆ-ehˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ iˇ cu ̭ shawˇ-eu g'aˇ duˬ, Yoˇhaˬ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh. 25 Yoˇhaˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ya mˇ-eu saˬ saˬ naˬ gaˇ aˇ saˬ saˬ-eu dawˬ peh peh laˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 'Ngaˇ aˬ suˇ g'aˬ nga lehˇ naw ma ̭ noeˬ te. Naw ma ̭ noeˬ tmˬ lu ̭-eu k'oeˇ g'aˬ ngaˇ maˬ ngeuˇ. Aˬ yaw ̭-aˬ, ngaˬ-euˬ jeˬ nah oe lu ̭ meh. Ngaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ sehˬ nawˆ aˇ caˆ puiˇ nehˬ-eu teh ̭-ehˇ k'aw ̭ mˇ-eu maˬ geuˇ nya.' 26 "Aˬbyaˬhaˬ-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ pyeu ̭-eu ngaˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ k'aˇ tahˬ-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ-oˇ, ka k'o ̭-eu gaˇ kawˆ guiˬ lahˬ dawˬ heu-aˬ, aˬ dui-euˬ g'aˇ duˬ meh. 27 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ Ka k'o ̭-eu g'aˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ siˬ nya-eu maˬ ngeuˇ-a. Jawˇ nah aˬ yaw ̭ nah yaw ̭ gui lu ̭-eu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-euˬ dawˬ-ahˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ siˬ nya-a. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ muiˇ-eu la ̭ k'oeˇ, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ byah laˇ ni jahˇ-euˬ meh. 28 Aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu lehˇ yaˇ k'aˬ bi daˇ paˬ-ehˇ huiˬ-eu yaw lehˬ maˬ poˆ doˆ nya k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu g'aˇ duˬ sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ shaˇ-euˬ meh. 29 Aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ k'aˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ mˇ byah g'aˬ jiˇ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k'oeˇ taˆ neh ba ̭ ka-awˇ, lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ ba ̭ pahˬ-iˇ-euˬ meh. 30 Ehˇ k'aw ̭, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ meh. 31 K'oeˇ naˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ k'aˇ cah-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ g'awˬ mya nah bi mawˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ iˬ nah Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ saˇ kiˇ kamˬ lu ̭ meh. 32 Laˬ k'aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ heu, naw ma ̭ jawˇ gaˇ nga nya ̭ hehˇ la ̭-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu ma. Aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ-ahˇ Miˬyehˇ neh saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ jeˬ, 33 Yeˬsuˇ-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ zaˬ deuˬ pyeu ̭-eu aˬ dui-euˬ ziˇ-ahˇ bi byah laˇ-euˬ meh. Ja ceuˬ-eu sahˬ bo ̭ nyiˬ bymˇ tiˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ, 'Nawˇ ngaˬ-euˬ zaˬ maˇ ma. Iˬ nah nawˬ-euˬ Aˬda, ngaˇ pyeu ̭ laˇ g'aˬ-euˬ ma' lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. 34 K'oeˇ naˇ, lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ maˬ bi bu ̭-iˇ ni, shiˇ g'aˬ-euˬ gaˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ, Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 'Daˬbiˇ-ahˇ ngaˇ saˇ jaˇ dzaˬ-euˬ, yaw duˬ baw-eu guiˬ lahˬ yaw shawˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ bi ̭ ma.' 35 Ja ceuˬ-eu sahˬ bo ̭ yawˬ tsahˇ yawˬ la ̭ k'oeˇ, 'Nawˬ-euˬ Muiˬ-eu shawˇ-eu G'aˬ-ahˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ maˬ bi bu ̭-iˇ-aˇ' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 36 Daˬbiˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ tiˬ ziˇ Miˬyehˇ-euˬ nui k'ahˇ mˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ shiˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ nehˬ-ehˇ bi ba ̭ pahˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ lmˬ bymˇ la ̭ k'oeˇ bu ̭-iˇ-euˬ meh. 37 Ehˇ k'aw ̭, shiˇ g'aˬ-euˬ gaˇ Miˬyehˇ neh paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ g'aˬ-aˬ, k'oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a. 38 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ heu lo ̭-ehˇ siˬ duˬ-awˬ. Yeˬsuˇ baˬ da neh iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu jeˬ-ahˇ za-eu gaˇ kawˆ naw ma ̭-ahˇ bya cehˆ ni bi gaˬ keuˆ le-awˇ, 39 Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ neh maˬ bi buˬ-iˇ nya-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ la ̭ k'oeˇ, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬsuˇ baˬ da neh buˬ-iˇ nya meh. 40 Teu miˇ neh, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ k'oeˇ, naw ma ̭ k'oeˇ taˆ maˬ bi keuˆ le-eu g'aˇ duˬ yahˇ-awˬ. 41 'Dawˬ doeˇ ngehˬ-eu deuˬ haw taˬ-awˬ. Zahˬ dui dui leˇ-awˇ shiˇ tsehˆ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, iˬ nah ngaˇ mˇ-eu g'eh-eu heu, aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ ehˇ-euˬ k'aw ̭, naw ma ̭ ngeuˇ meh lehˇ maˬ duˇ-a' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh." 42 Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ aˬ nya ̭ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ neh g'o ̭ le lu ̭ ngeh, Jawˇ nah-ahˇ tiˬ poˆ paˇ laˇ-awˇ gaˇ kawˆ k'oeˇ deuˬ ja mehˬ laˇ-eu g'aˇ duˬ, tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ shaˇ-eu meh. 43 Aˬ yaw ̭ ma ̭ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ daˆ laˇ-euˬ g'o ̭ ka-iˇ ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni hawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ g'awˬ mya ni, Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ aˬ nya ̭-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ-awˇ, Miˬyehˇ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ zi ̭ dah ni deh ̭ daˆ le ̭-eu g'aˇ duˬ g'aˬ bi ̭-euˬ meh. 44 Jawˇ nah paˇ keuˆ laˇ ngeh, meuˬ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭ ehˇ g'aˬ ni Miˬyehˇ dawˬ kawˬ naˇ haˬ laˇ-euˬ meh. 45 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ myaˬ dui dui gaˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ ya mawˇ ngeh, myaˆ naˆ-awˇ, Pawˇluˆ ehˇ gaˇ tsawˇ pyehˇ pyehˇ pyehˇ-ehˇ, Pawˇluˆ-ahˇ yaˬ k'ehˇ yaˬ-euˬ meh. 46 Ehˇ k'aw ̭, Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ aˬ nya ̭ k'aˬ duˬ ni ngehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, "Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ heu naw ma ̭-ahˇ jeˬ huˬ ya ja mehˬ-eu ngeuˇ meh. Ehˇ k'aw ̭, naw ma ̭ maˬ naˇ haˬ geu ̭-ehˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za-eu geuˇ miˇ-a lehˇ maˬ shaˇ noeˬ-eu miˇ neh, naw ma ̭-ahˇ byehˇ-awˇ aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ mehˬ-iˇ-eu ma. 47 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ neh nga ma ̭-ahˇ bi ̭ taˬ-euˬ dawˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. 'Mˬ dzeˇ miˇ dzeˇ tuˆ gaˇ keuˆ ni, ka k'o ̭-eu jeˬ za-eu g'aˇ duˬ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ bya nehˬ ni, nawˬ-ahˇ yaw sheh ̭ bi pyeu ̭-eu ma"' 48 Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ k'oeˇ deuˬ dawˬ k'oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, Laˬ k'aˬ cehˇ-awˇ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. Mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za ni tseˇ doˆ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 49 Miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ yawˬ gaˇ na lu ̭ gaˬ doe-iˇ-euˬ meh. 50 Ehˇ k'aw ̭, meuˬ la ̭ k'oeˇ aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ lu ̭-eu deuˬ hawˇ-eu, Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ jaˆ-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ zaˬ miˬ zaˬ deuˬ, Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ-ahˇ nui ma pehˇ ni Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ kawˆ-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ bi k'ehˬ-awˇ, miˇ k'ahˬ k'oeˇ k'ahˬ-ahˇ neh bi teh dzeh-euˬ meh. 51 G'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ-ahˇ leh ̭-eu k'aˬ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ sawˆ k'aˇ nehˬ ya ̭-awˇ Iˇgawˇniˇ meuˬ-ahˇ le-euˬ meh. 52 Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ hawˇ-eu Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ tiˬ byah ni ahˇ lu ̭-eu meh.

G'aˬk'ehˇ 14

1 Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ aˬ nya ̭ Iˇgawˇniˇ meuˬ-ahˇ le keuˆ-awˇ jawˇ ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ dawˬ ngehˬ leˇ-euˬ meh. K'oeˇ gaˇ k'aw ̭, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ehˇ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ maˬ ehˇ, g'awˬ mya ni jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 2 Ehˇ k'aw ̭, maˬ jah-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ kawˆ-awˇ, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ muiˇ laˇ ni jahˇ-euˬ meh. 3 G'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ k'oeˇ gaˇ g'awˬ myahˇ ni jawˇ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ gaˇ kawˆ k'aˬ duˬ ni mehˬ-euˬ meh. Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu g'awˬ mya jeˬ jahˇ nya-eu baoˬ bi ̭-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ gaˇ kawˆ mehˬ-eu k'oeˇ tsaˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu saˇ kiˇ bi doˆ laˇ-euˬ meh. 4 Meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ nyiˬ paˆ paˆ-iˇ-euˬ meh. Tiˬ paˆ na deuˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ jawˇ paw pyawˬ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ jawˇ paw pyawˬ-euˬ meh. 5 K'oeˇ naˇ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ tiˬ paˆ na deuˬ hawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ nehˬ-ehˇ gm leˇ-awˇ, g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ jahˇ nehˬ-awˇ k'aˬ lo biˬ-eu lehˇ g'eh-eu meh. 6 Gaˇ kawˆ k'oeˇ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ ya siˬ ngeh, Luˇdaˬlaˇ meuˬ, Deˬbeˬ meuˬ hawˇ-eu, dawˬ peh jaˆ-eu miˇ k'ahˬ-ahˇ cehˆ-euˬ meh. 7 K'oeˇ gaˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-euˬ meh. 8 Luˇdaˬlaˇ meuˬ-ahˇ, deh ̭ le ngeh neh aˬ kuiˇ yaw cawˆ miˇ neh, gaˇ ma tiˬ to ̭-iˬ maˬ zoˬ haw-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. 9 Aˬ yaw ̭ nuiˇ-awˇ, Pawˇluˆ dawˬ ngehˬ gaˇ naˇ haˬ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, taˬ leˇ nya ni jah-eu nui ma ahˇ lu ̭ gaˇ Pawˇluˆ ya mawˇ-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ haw tsoˆ-awˇ, 10 "Tuˇ-awˇ dawˇ coe ni yaw ̭-awˬ" lehˇ, teˇ saˇ yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, gaˇ ma cah-euˬ meh. 11 Pawˇluˆ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ gaˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ya mawˇ ngeh, "Miˬ yehˇ k'oeˇ deuˬ tsawˇ haˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ le-awˇ, aˬ dui jawˇ gaˇ za ̭ le-euˬ ngaˇ" lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ Luˇgawˇni dawˬ-ahˇ neh guˇ-eu meh. 12 Baˬnaˬbaˇ-ahˇ Juˇsaˆ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ myahˇ nehˬ-awˇ, Pawˇluˆ g'aˬ-aˬ ngehˬ zaˬ tmˇ zaˬ pyeu ̭-eu miˇ neh, Heˬmeˬ lehˇ myahˇ nehˬ-euˬ meh. 13 Meuˬ meuˬ dzeˇ jaˆ-eu Juˇsaˆ miˬ yehˇ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ jawˇ-eu piˇ ma tiˬ g'aˬ, meuˬ-euˬ lahˇ k'ehˬ-ahˇ mawˇ neˇ mawˇ gaw hawˇ-eu aˇ yehˆ hehˇ la ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ hawˇ-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ g'aˬ k'ehˇ k'oeˇ nyiˬ g'aˬ-ahˇ lawˇ nehˬ-eu lehˇ g'eh-eu meh. 14 Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-eu lehˇ g'eh-eu gaˇ kawˆ, Baˬnaˬbaˇ hawˇ-eu Pawˇluˆ aˬ nya ̭ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭ yawˬ ha dm lu ̭-eu mehˬ tsoeˬ g'eu pyaˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ guˇ guˇ-ehˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ yaw kaˬ-ahˇ coeˬ uˇ g'eh-euˬ meh. 15 "Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh teu lo ̭-ehˇ jahˇ te. Nga nya ̭ k'aw ̭ naw ma ̭ lo ̭-ehˇ tsawˇ haˬ zaˬ ma. Gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu gaˇ kawˆ heu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ byehˇ dzeh-awˇ, mˬ, miˇ, iˬ ma laˆ shaˆ hawˇ-eu k'oeˇ gaˇ k'aˇ jawˇ k'aˇ jaˆ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ beh-euˬ g'aˬ pyeu ̭-eu deh ̭ lu ̭-eu Miˬyehˇ jawˇ paw bi g'o ̭ pyawˇ laˇ-eu g'aˇ duˬ, nga nya ̭ heu gaˇ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ laˇ-euˬ ma. 16 Dzeuˇlaˇ-euˬ aˇ yamˬ-ahˇ, tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ yawˬ ha-euˬ zahˇ yawˬ ha tawˬ-awˇ bi deh ̭ tawˬ-euˬ meh. 17 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ neh mˇ-euˬ yaw muiˬ jeˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ deh ̭ lu ̭ jawˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ myah lu ̭ bi siˬ bi mawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ naw ma ̭-ahˇ mˬ k'oeˇ taˆ neh uˬ yehˇ bi yehˇ le-awˇ, aˇ yamˬ tsaˬ ngeh dzaˬ la g'o cehˇ bi keuˆ le-euˬ meh. Naw ma ̭-ahˇ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ bi ̭-awˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k'oeˇ laˬ k'aˬ cehˇ-eu jeˬ bi byah laˇ-euˬ meh." 18 Aˬ yaw ̭ nya ̭ k'oeˇ naˆ ni ehˇ keuˆ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ maˬ bi lawˇ-eu g'aˇ duˬ maˬ g'aˬ maˬ na-ehˇ ja g'aˬ-euˬ meh. 19 Biˇsiˇdiˇ miˇ k'ahˬ Aˬdiˇawˬ meuˬ hawˇ-eu Iˇgawˇniˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ paw pyawˬ ni mehˇ shuiˇ shuiˇ tawˆ-awˇ, Pawˇluˆ-ahˇ k'aˬ lo biˬ-awˇ, shiˇ-euˬ ngaˇ lehˇ noeˬ-awˇ, meuˬ la ̭ nyiˇ g'eu dzeh ha-iˇ-euˬ meh. 20 Ehˇ k'aw ̭, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭ ga-eu tiˬ jawˬ uiˬ le ngeh, aˬ yaw ̭ tuˇ laˇ-awˇ, meuˬ-ahˇ g'o ̭ uˇ leˇ-euˬ meh. Yawˬ nah yawˬ, Baˬnaˬbaˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ehˇ Deˬbeˬ meuˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 21 Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ aˬ nya ̭ Deˬbeˬ meuˬ-ahˇ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-awˇ, tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni zaˬ lahˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, Luˇdaˬlaˇ meuˬ, Iˇgawˇniˇ meuˬ, Biˇsiˇdiˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ jaˆ-eu Aˬdiˇawˬ meuˬ heu deuˬ-ahˇ, tiˬ meuˬ saˇ-iˬ tiˬ meuˬ g'o ̭ leˇ lu ̭-eu meh. 22 Jah-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ zi ̭ ni, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ g'aˬ bi ̭ ya ̭-euˬ meh. "Miˬyehˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu g'aˇ duˬ, shaˬ zahˬ g'awˬ mya jeˬ-ahˇ aˬ dui ya tahˬ puˬ teh ̭-a" lehˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ ya ̭-euˬ meh. 23 Ka li zaˬ aˇ muˇ yawˬ muˇ na lu ̭ la ̭ k'oeˇ, aˬ yui ̭ aˬ tsu tseˇ doˆ nehˬ-awˇ, maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jah lu ̭-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ ya ̭-euˬ meh. 24 Biˇsiˇdiˇ miˇ k'ahˬ doe ni cah g'aˬ-awˇ, Paˬbuˇliˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ paˇ g'o ̭ ka le-euˬ meh. 25 Beˬlaˬgeˬ meuˬ-ahˇ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ nehˬ ya ̭-awˇ, Aˬdaˬliˇ meuˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 26 K'oeˇ gaˇ neh naˇ, lawˬ dziˬ-awˇ Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭ keuˆ-iˇ-euˬ meh. Nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ neh mˇ g'aˬ-euˬ gaˇ heu deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ mˇ-eu lehˇ g'eh ngeh, Aˬdiˇawˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Miˬyehˇ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k'oeˇ a nehˬ-euˬ meh. 27 Aˬ yaw ̭ nya ̭ Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭ keuˆ le ngeh, Ka li zaˬ aˇ muˇ la ̭ k'oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ uiˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ nehˬ-ehˇ Miˬyehˇ neh k'aˇ mˇ k'aˇ shaˇ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ ni Miˬyehˇ gaˇ ma aˬ joˆ-ehˇ pah nehˬ la ̭-euˬ gaˇ kawˆ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 28 K'oeˇ naˇ, jah-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ nehˬ-ehˇ, k'oeˇ gaˇ aˬ yaw ̭ nya ̭ g'awˬ myahˇ ni jawˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 15

1 Yuˇdaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ laˇ-awˇ, "Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ maˬ yehˬ naˇ, naw ma ̭ ka k'o ̭-eu jeˬ-ahˇ maˬ za nya-aˇ" lehˇ, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ mehˬ laˇ-euˬ meh. 2 Gaˇ kawˆ k'oeˇ-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ, Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ aˬ nya ̭ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ nehˬ-ehˇ pyehˇ dui dui-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh, gaˇ kawˆ k'oeˇ hmˬ-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ, Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ aˬ nya ̭-ahˇ, Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ nehˬ-ehˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ bi iˇ-awˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ nehˬ-ehˇ bi ja cawˬ-iˇ-eu g'aˇ duˬ ja tsehˆ-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Ka li zaˬ aˇ muˇ neh k'ehˇ-awˇ bi iˇ-euˬ meh. Piˇniˇshaˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Saˬmaˬliˆ miˇ k'ahˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ iˇ lu ̭ ngeh, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ Miˬyehˇ jawˇ paw g'o ̭ pyawˇ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ ja mehˬ-euˬ meh. Gaˇ kawˆ k'oeˇ k'aˇ ya gaˬ-euˬ jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, Ka li zaˬ aˇ muˇ maˬ ehˇ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ maˬ ehˇ, aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ ha-euˬ meh. K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ g'oe-awˇ Miˬyehˇ neh k'aˇ mˇ k'aˇ shaˇ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dzawˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 5 Ehˇ k'aw ̭, Paˬliˬsehˇ aˇ muˇ-ahˇ uˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ tuˇ laˇ-awˇ, "Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ g'eh baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ ya bi yehˬ-awˇ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ ya bi caw teh teh ̭-a" lehˇ ehˇ-eu meh. 6 K'oeˇ ngeh, g'aˬ k'ehˇ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ uiˬ leˇ-awˇ, gaˇ kawˆ k'oeˇ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. 7 Gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ja dui dui-euˬ meh. G'awˬ myahˇ ni ja keuˆ la ̭ ngeh Beˬtuˆluˆ tuˇ laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-oˇ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ g'eh Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ heu-ahˇ ya gaˬ-awˇ jah laˇ nya ni dawˬ mehˬ mehˬ-iˇ-eu g'aˇ duˬ, aˬ dui ma ̭ la ̭ k'oeˇ yaw beh ngeh neh Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ tseˇ doˆ-euˬ naw ma ̭ siˬ nya lu ̭ meh. 8 Tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ nui ma-ahˇ siˬ jiˇ mawˇ jiˇ lu ̭-eu Miˬyehˇ-aˬ, aˬ dui-ahˇ Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ bi ̭ la ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ k'aw ̭ bi ̭ nehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k'aw ̭ aˬ yaw ̭ ha geu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ dui-ahˇ bya cehˆ ni bi mawˇ la ̭-euˬ meh. 9 Aˬ dui hawˇ-eu aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ sawˇ beu-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ jah-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-euˬ meh. 10 Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ dui-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ maˬ ehˇ, aˬ dui maˬ ehˇ, maˬ daˬ coeˇ-eu k'aˆ behˆ k'oeˇ-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ naˇ k'ah ciˬ pi nehˬ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ Miˬyehˇ-ahˇ lawˬ haw-eu g'eh te. 11 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ guiˬ lahˬ yaw dzahˇ baˬ da neh aˬ dui ka k'o ̭-eu jeˬ za-euˬ ma lehˇ jah-eu ma. K'oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'aw ̭ ka k'o ̭-eu jeˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ za teh ̭-a." 12 Baˬnaˬbaˇ hawˇ-eu Pawˇluˆ aˬ nya ̭, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ g'oe-awˇ aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ mehˬ shi mˇ mehˬ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ hawˇ-eu k'aˆ jeˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ gaˇ kawˆ dzawˇ mehˬ ngeh, uiˬ laˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ciˬ cuˇ ni jawˇ-awˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ nya ̭ dzawˇ mehˬ g'aˬ ngeh, Yaˬkoˆ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ-oˇ, ngaˇ ehˇ gaˇ tiˬ poˆ naˇ haˬ sheˇ. 14 Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ la ̭ k'oeˇ Miˬyehˇ-ahˇ ta ̭-eu aˇ muˇ tiˬ muˇ bi baw laˇ-euˬ la ̭ k'oeˇ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ g'eh Miˬyehˇ ha geu ̭ dahˬ beh-euˬ gaˇ kawˆ bya cehˆ ni bi siˬ bi mawˇ la ̭-euˬ k'oeˇ hmˬ, Siˇmoˬ neh naw ma ̭-ahˇ ja mehˬ g'aˬ-euˬ meh. 15 Gaˇ kawˆ heu Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh ehˇ taˬ ya ̭-euˬ dawˬ-ahˇ tsaˬ dui dui leˇ-eu meh. Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ-aˬ, 16 'Gaˇ kawˆ heu deuˬ pyeu ̭ laˇ g'aˬ ngeh, ngaˬ-euˬ g'awˇ mawˇ paˇ g'o ̭ le-awˇ, Daˬbiˇ-euˬ miˇ k'ahˬ laˆ zi ̭ ma. Yaw cawˆ deuˬ-ahˇ paˇ gawˬ muiˬ-awˇ, zi ̭ dah ni paˇ bi pyeu ̭ laˇ ma. 17 Dzeˇ-eu miˇ tsaˬ tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ, ngaˇ jawˇ gaˇ g'o ̭ laˇ jiˇ teh ̭-a. Ngaˬ-euˬ tsawˇ haˬ bi pyeu ̭-eu lehˇ, ngaˬ neh kuˇ-euˬ aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ, dawˬ tawˆ g'o ̭ laˇ jiˇ teh ̭-a lehˇ, 18 gaˇ kawˆ heu deuˬ aˇ hu ba neh, bi siˬ la ̭-euˬ yaw sahˇ pyeu ̭-eu, SahˬpaˬMiˬyehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh.' 19 "K'oeˇ miˇ neh, Miˬyehˇ jawˇ paw g'o ̭ pyawˇ laˇ lu ̭-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ-ahˇ laˆ bahˬ-eu maˬ tsaˬ-a lehˇ ngaˇ ehˇ tsehˆ-eu ma. 20 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ sahˬ bo ̭ bo ̭ nehˬ-awˇ, tahˬ pahˬ aˬ ma mawˇ kawˇ-ahˇ lawˇ nehˬ-euˬ maˬ shawˇ-eu dzaˇ deuˬ-ahˇ dzaˬ-eu, maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu la ̭ k'oeˇ k'aˬ miˬ sheu ta ̭-eu, shiˬ maˬ seh ̭ dzeˇ ni pa ̭ seh ̭-euˬ shaˬ jiˇ hawˇ-eu shiˬ dzaˬ-eu, heu deuˬ-ahˇ maˬ mˇ ni ya yahˇ meh lehˇ ehˇ nehˬ-eu tsaˬ teh ̭-a. 21 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Jawˇ nah aˬ yaw ̭ nah yaw ̭ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ aˇ hu ba neh Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ gui mehˬ ka le ̭-awˇ, meuˬ yawˬ meuˬ na lu ̭ la ̭ k'oeˇ dawˬ k'oeˇ deuˬ mehˬ nehˬ-euˬ meh." 22 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k'oeˇ tsawˇ haˬ tseˇ doˆ-awˇ, Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ nehˬ-ehˇ Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ bi le-eu g'aˇ duˬ, g'aˬ k'ehˇ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ Ka li zaˬ aˇ muˇ nehˬ-ehˇ bawˬ dzaˬ tsehˆ-euˬ meh. Jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ yaw zeu baw dui dui-eu Baˬsaˬbaˆ lehˇ kuˇ-eu Yuˇdaˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭-ahˇ tseˇ doˆ-awˇ, 23 sahˬ bo ̭ heu ta ̭ aˬ yaw ̭ nya ̭ nehˬ-ehˇ dawˆ caw g'eh-euˬ meh. "Aˬdiˇawˬ meuˬ, Suˇliˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu, Giˇliˇciˆ miˇ k'ahˬ heu deuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ deuˬ jawˇ gaˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ pyeu ̭-eu nga ma ̭ g'aˬ k'ehˇ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ, sahˬ bo ̭ bo ̭-awˇ dawˬ cawˬ puˬ ahˇ le ̭-eu ma. 24 Nga ma ̭-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ naw ma ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma suˬ saˬ-awˇ poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ noeˬ ni mehˬ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ ya gaˬ g'aˬ-euˬ ma. Tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ nga ma ̭ neh mehˬ-awˇ bi laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ. 25 K'oeˇ miˇ neh, nga ma ̭ bawˬ dzaˬ-awˇ dawˬ tawˆ lu ̭ nui ma tsaˬ-eu la ̭ k'oeˇ, naw ma ̭ jawˇ gaˇ bi laˇ-eu tsawˇ haˬ tseˇ doˆ-euˬ ma. Aˬ dui-euˬ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ Ka li g'aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ g'awˇ mawˇ shiˇ gaˇ maˬ guˆ ni gaˇ mˇ-eu nga ma ̭ zawˇ gaˬ-eu Baˬnaˬbaˇ hawˇ-eu Pawˇluˆ aˬ nya ̭ nehˬ-ehˇ, nga ma ̭ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ bi laˇ caw ma. 27 Yuˇdaˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭-ahˇ bi laˇ ma. Nga ma ̭ neh k'aˇ bo ̭ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu, aˬ yaw ̭ nya ̭ dzawˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 28 Maˬ caw teh-ehˇ maˬ g'eh nya-eu zahˇ sahˇ k'o ̭ heu deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ k'aˆ behˆ aˇ dzehˬ maˬ ciˬ pi nehˬ-eu g'aˇ duˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ hawˇ-eu nga ma ̭ nui ma tsaˬ-eu ma. 29 Tahˬ pahˬ aˬ ma mawˇ kawˇ-ahˇ lawˇ nehˬ g'aˬ-euˬ jeˬ taˬ dzaˬ. Shiˬ taˬ dzaˬ. Shiˬ maˬ seh ̭ dzeˇ ni pa ̭ seh ̭-euˬ shaˬ jiˇ taˬ dzaˬ. Maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu la ̭ k'oeˇ k'aˬ miˬ taˬ sheu. Heu deuˬ-ahˇ maˬ mˇ ni g'eh nya naˇ, muiˬ dui dui teh ̭-a. Guiˬ lahˬ huiˬ lu ̭-uˇ." 30 K'ehˇ g'eh-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, jah-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ kuˇ uiˬ-awˇ, sahˬ bo ̭ k'oeˇ ta ̭ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 31 Aˬ yaw ̭ ma ̭ sahˬ bo ̭ k'oeˇ ta ̭-ahˇ gui haw ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'aˬ bi ̭ nehˬ-eu gaˇ kawˆ bo ̭ taˬ-euˬ miˇ neh laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu meh. 32 Yuˇdaˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭ k'aw ̭, Miˬyehˇ g'aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dawˬ g'awˬ myahˇ ni ngehˬ-awˇ g'aˬ bi ̭ lahˬ nehˬ-euˬ meh. 33 Aˬ yaw ̭ nya ̭ k'oeˇ gaˇ tiˬ k'ehˬ jawˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ k'ehˇ g'eh la ̭-euˬ deuˬ jawˇ gaˇ bi g'o ̭-iˇ-eu g'aˇ duˬ, jah-eu tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ laˬ k'aˬ cehˇ taˆ ni pyehˬ nehˬ-euˬ meh. 35 Pawˇluˆ hawˇ-eu Baˬnaˬbaˇ aˬ nya ̭-aˬ, Aˬdiˇawˬ meuˬ la ̭ k'oeˇ tiˬ k'ehˬ tiˬ yamˬ jawˇ-awˇ, aˬ cawˬ g'awˬ mya g'aˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 36 Aˇ nah aˇ yamˬ ui cuiˆ myahˇ laˇ ngeh, Baˬnaˬbaˇ-ahˇ Pawˇluˆ ehˇ nehˬ-eu, "Aˇ nya ̭ neh Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ k'aˇ mehˬ ya ̭-euˬ meuˬ yawˬ meuˬ na lu ̭-ahˇ dawˬ deh g'o ̭ g'a-iˇ-awˇ, jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ k'oeˇ deuˬ aˬ joˆ-ehˇ jawˇ lu ̭ nga lehˇ haw-iˇ kaˇ-euˇ." 37 Baˬnaˬbaˇ-aˬ, Maˬkuˆ lehˇ kuˇ-eu Yoˇhaˬ-ahˇ k'aw ̭ sheuˬ g'eh maw ̭-eu meh. 38 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ sheuˬ g'eh-eu maˬ tsaˬ-a lehˇ Pawˇluˆ noeˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yaw beh Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ-eu cah ngeh jawˇ, aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni maˬ cah-ehˇ, Paˬbuˇliˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ aˬ yaw ̭ tiˬ g'aˬ teh ̭-ehˇ g'o ̭ le-euˬ meh. 39 Aˬ yaw ̭ nya ̭ yaw kaˬ gaˇ kawˆ k'oeˇ yaw k'aˆ-ehˇ ja dzaˬ-awˇ g'awˬ-iˇ-euˬ meh. Baˬnaˬbaˇ g'aˬ Maˬkuˆ-ahˇ sheuˬ-awˇ, Guˇbaˬluˇ iˇ jaw lahˇ-ahˇ lawˬ dziˬ-awˇ iˇ-euˬ meh. 40 Pawˇluˆ g'aˬ-aˬ, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ yaw dzahˇ la ̭ k'oeˇ bi a nehˬ g'aˬ miˇ tsa, Siˬlaˆ-ahˇ tseˇ doˆ-awˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 41 Suˇliˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Giˇliˇciˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ cah-iˇ-awˇ, Ka li zaˬ aˇ muˇ deuˬ zi ̭ laˇ ni g'aˬ bi ̭ nehˬ-iˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 16

1 K'oeˇ naˇ, Deˬbeˬ meuˬ hawˇ-eu Luˇdaˬlaˇ meuˬ-ahˇ Pawˇluˆ iˇ-euˬ meh. Luˇdaˬlaˇ meuˬ-ahˇ Tiˆmoˇseˬ lehˇ myahˇ-euˬ Ka li zaˬ tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma-aˬ, Yuˇdaˆ tsawˇ jeuˬ Ka li zaˬ pyeu ̭-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ da-aˬ Heˬlaˬsaˇ tsawˇ jeuˬ meh. 2 Luˇdaˬlaˇ meuˬ hawˇ-eu Iˇgawˇniˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Ka li zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Tiˆmoˇseˬ-ahˇ ja ceuˬ-eu meh. 3 Pawˇluˆ-aˬ, Tiˆmoˇseˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ cah maw ̭-eu miˇ neh, baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Tiˆmoˇseˬ-euˬ aˬ da Heˬlaˬsaˇ tsawˇ jeuˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ siˬ nya jiˇ-eu miˇ neh, k'oeˇ lo ̭-ehˇ baˆ baˆ k'oˆ mehˬ dzaˬ yehˬ nehˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 4 Aˬ yaw ̭ nya ̭ tiˬ meuˬ saˇ-iˬ tiˬ meuˬ iˇ-awˇ, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu g'aˬ k'ehˇ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ neh bawˬ tsehˆ taˬ-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭ deuˬ bi ̭ nehˬ-awˇ, zahˇ sahˇ k'o ̭ k'oeˇ deuˬ-ahˇ caw teh-eu g'aˇ duˬ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 5 K'oeˇ miˇ neh, Ka li zaˬ aˇ muˇ deuˬ jah-eu paw g'aˬ k'aˆ dzehˬ laˇ-awˇ, tiˬ nah saˇ-iˬ tiˬ nah tsawˇ haˬ myaˬ laˇ lu ̭-eu meh. 6 Aˬshaˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ guiˬ lahˬ dawˬ maˬ ya mehˬ-iˇ ni, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ laˆ tsoeˬ-eu miˇ neh, Puˬgiˇ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Gaˬlaˬtiˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ le-euˬ meh. 7 Muˇsiˇ miˇ k'ahˬ-euˬ miˇ kaˬ-ahˇ le keuˆ ngeh, Beˬtuˇniˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu lehˇ tiˬ poˆ g'eh-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ-euˬ Yaw sahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ kawˬ-aˬ maˬ bi ̭-a. 8 K'oeˇ miˇ neh, Muˇsiˇ miˇk'ahˬ nyiˬ tsehˆ-ehˇ iˇ g'eh-awˇ, Daˬloˇ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ-euˬ meh. 9 K'oeˇ ngeh miˇ yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ Pawˇluˆ heu lo ̭-ehˇ ya mawˇ-euˬ meh. Maˬgeˬdawˇniˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ yaw ̭ le-awˇ, "Maˬgeˬdawˇniˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ laˇ-awˇ, nga ma ̭-ahˇ tiˬ poˆ caw ba laˇ-awˬ" lehˇ shaˇ le-euˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 10 Yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ Pawˇluˆ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ya siˬ ya mawˇ g'aˬ-euˬ nehˬ-ehˇ, Maˬgeˬdawˇniˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ le-eu g'aˇ duˬ nga ma ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ lehˬ hmˬ-euˬ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Laˬ k'aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ bi mehˬ leˇ-eu g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ nga ma ̭-ahˇ kuˇ le-euˬ ngaˇ lehˇ nga ma ̭ noeˬ tsehˆ-euˬ ma. 11 Nga ma ̭ Daˬloˇ meuˬ-ahˇ neh saˇ baoˬ dziˬ-awˇ, Saˬmoˬdaˬlehˇ iˇ jaw lahˇ-ahˇ dawˇ coe ni iˇ-awˇ, yawˬ nah yawˬ Naˬbawˇliˇ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ-euˬ ma. 12 K'oeˇ gaˇ neh naˇ, Piˇliˇpiˆ meuˬ-ahˇ nga ma ̭ le-euˬ ma. Meuˬ k'oeˇ meuˬ-aˬ, Loˇmaˆ tsawˇ haˬ uˆ lahˇ lu ̭-eu Maˬgeˬdawˇniˆ miˇ k'ahˬ la ̭ k'oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu meuˬ pyeu ̭-eu meh. K'oeˇ gaˇ nga ma ̭ g'awˬ mya nah jawˇ-euˬ ma. 13 Jawˇ nah keuˆ laˇ ngeh, nga ma ̭ meuˬ la ̭ nyiˇ iˇ doˆ-awˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ uiˬ leˇ-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu jawˇ duˬ tiˬ tsahˇ mawˇ le teh ̭-a lehˇ noeˬ-eu la ̭ k'oeˇ, lawˇ baˬ lawˇ dzeˇ iˇ-euˬ ma. nga ma ̭ nuiˇ-awˇ, k'oeˇ gaˇ uiˬ le taˬ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ deuˬ-ahˇ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ ma. 14 Saˬdiˬlehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-awˇ aˇ poeˬ k'aˆ dui dui-eu neˇ naˆ naˆ-eu saˬ paˇ ga ̭-eu Lu diˇ lehˇ myahˇ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ k'aw ̭, nga ma ̭ mehˬ gaˇ naˇ haˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ pyeu ̭-awˇ, Pawˇluˆ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ naˇ haˬ ni, SahˬpaˬMiˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ nui ma laˇ g'oˆ pah nehˬ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ k'ahˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ iˇ cu ̭ shawˇ g'aˬ ngeh jawˇ, "Ngaˇ-aˬ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ aˬ diˇ jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu ngaˇ lehˇ naw ma ̭ noeˬ tsehˆ g'aˬ-euˬ ngeuˇ naˇ, ngaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ ya ̭ laˇ-awˬ" lehˇ ehˇ-awˇ, nga ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ-ahˇ sheuˬ daˆ g'eh-euˬ meh. 16 Tiˬ nah-aˬ, uˬ duˬ tahˬ-eu jawˇ duˬ-ahˇ nga ma ̭ iˇ lu ̭ ngeh, ja maw maw nya-eu neh ̭ uˇ-eu aˬ buˇ zaˬ k'aˆ tiˬ g'aˬ tahˬ puˬ le-euˬ meh. Aˬ buˇ k'oeˇ buˇ ja maw maw nehˬ-eu pyuˇ g'awˬ mya ni za-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ baw leˬ deuˬ smˇ muiˬ muiˬ laˇ-euˬ meh. 17 Aˬ buˇ k'oeˇ g'aˬ Pawˇluˆ nga ma ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-awˇ, "Tsawˇ haˬ heu deuˬ-aˬ, Huiˬ dui mahˇ dui dui-eu Miˬyehˇ-euˬ zaˬ k'aˆ pyeu ̭-awˇ, naw ma ̭ ka k'o ̭-eu jeˬ za nya-eu gaˇ ma mehˬ le-euˬ meh" lehˇ guˇ guˇ-ehˇ cah-eu meh. 18 Aˬ yaw ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ guˇ guˇ-ehˇ caw teh-eu g'awˬ mya nah byah laˇ-euˬ miˇ neh, Pawˇluˆ maˬ oˇ o ̭ coeˇ laˇ-ehˇ, naˇ k'ah paw zeuˆ pyawˇ-awˇ, neh ̭ k'oeˇ mawˇ-ahˇ "Aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ k'oeˇ neh doˆ-iˇ-awˬ lehˇ, Yeˬsuˇ Ka li-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ ngaˇ nawˬ-ahˇ dawˬ bi ̭-eu ma" lehˇ ehˇ nehˬ ngeh, neh ̭ k'oeˇ mawˇ aˬ buˇ k'oeˇ buˇ-euˬ la ̭ k'oeˇ neh tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. 19 Aˬ buˇ k'oeˇ buˇ-euˬ baw leˬ k'oeˇ deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ pyuˇ maˬ paˇ za nya ngaˇ lehˇ siˬ leˇ-awˇ, Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭-ahˇ nyeh ̭-awˇ, lehˆ lehˆ tsmˇ-ahˇ jaˆ-eu miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ ba ̭ dzah dzah duˬ-ahˇ sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ jawˇ gaˇ g'eu g'eh-euˬ meh. 20 Loˇmaˆ tsawˇ haˬ yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ nyeh ̭ g'eh-awˇ heu lo ̭-ehˇ tsa ̭ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ heu nyiˬ g'aˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ pyeu ̭-awˇ, aˬ duiˬ-euˬ meuˬ-ahˇ laˆ suˬ saˬ le-euˬ meh. 21 Aˬ dui-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ bahˬ-eu zahˇ deuˬ-ahˇ caw teh ni aˬ yaw ̭ nya ̭ mehˬ lu ̭ tsoˆ lu ̭-eu meh. Aˬ dui Loˇmaˆ miˇ k'ahˬ zaˬ deuˬ zahˇ heu deuˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭ nya-a." 22 K'oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k'oeˇ deuˬ g'eh, Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ jawˇ paw gm leˇ-awˇ tuˇ laˇ-euˬ meh. Yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ deuˬ Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ g'eu paˆ dzeh jiˇ-awˇ, yahˬ caˆ neh bi jui ̭-eu g'aˇ duˬ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 23 Yaw k'aˆ-ehˇ diˬ naˇ diˬ gawˇ nehˬ g'aˬ ngeh, tawˬ-ahˇ nyeh ̭ ahˇ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ lo ̭-eu g'aˇ duˬ tawˬ-ahˇ haw-eu g'aˬ-ahˇ dawˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 24 Yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ neh dawˬ bi ̭ ya ̭-euˬ lo ̭-ehˇ, tawˬ-ahˇ haw-eu k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ la ̭ k'oeˇ paw jaˆ-eu pa ̭ kuˆ-ahˇ nyeh ̭ uˇ-awˇ, diˬ tm tm ma neh kuiˇ taw ̭ taw ̭-awˇ bi jawˇ-euˬ meh. 25 Sehˇ g'ahˇ ceh laˇ ngeh, Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭ guiˬ lahˬ shaˇ shaˇ-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-eu caˇ dawˬ caˇ lu ̭-awˇ, tawˬ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ naˇ haˬ lu ̭-eu meh. 26 Ja pyuˬ ni, miˇ luˆ luˆ dui dui laˇ-awˇ, tawˬ-euˬ dawˬ pehˬ duˬ puˇ-ahˇ keuˆ ni nyeh laˇ-awˇ, laˇ g'oˆ deuˬ pah laˇ jiˇ-awˇ, tawˬ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-euˬ shmˇ caˆ dawˬ tawˆ lu ̭ ga lehˆ jiˇ-euˬ meh. 27 Tawˬ-ahˇ haw-eu g'aˬ tsawˬ noeˬ laˇ-awˇ, tawˬ laˇ g'oˆ deuˬ yaw pah-ehˇ jaˆ gaˇ ya mawˇ ngeh, tawˬ-ahˇ nyeh ̭ uˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ cehˆ doˆ jiˇ-euˬ ngaˇ lehˇ duˇ-awˇ, mi cehˇ g'eu doˆ-awˇ yawˬ haˇ yawˬ ha seh ̭-eu lehˇ g'eh-eu meh. 28 Ehˇ k'aw ̭, Pawˇluˆ yaw k'aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˬ-euˬ g'awˇ mawˇ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ taˬ jahˇ. Nga ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ heu gaˇ jawˇ jiˇ ma." 29 K'oeˇ ngeh, tawˬ-ahˇ haw-eu k'oeˇ g'aˬ miˬ dzaˬ keuˬ le ̭-awˬ lehˇ guˇ-awˇ, tawˬ la ̭ k'oeˇ cehˆ uˇ g'eh-awˇ, guˆ-awˇ yaw dzuˬ dzuˬ-eu la ̭ k'oeˇ Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ ga dmˬ-euˬ meh. 30 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ la ̭ nyiˇ sheuˬ doˆ g'eh-awˇ ehˇ-eu, "Saˬlaˬ-oˇ, ka k'o ̭-eu jeˬ za nya ni ngaˇ aˬ joˆ-ehˇ ya jahˇ ta." 31 Aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ jah-awˬ. Ka k'o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. Nawˇ hawˇ-eu nawˬ-euˬ miˬ sawˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ za teh ̭-a." 32 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ k'aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 33 Uˬ ci ̭ k'oeˇ miˇ aˇ yamˬ k'oeˇ yamˬ-ahˇ, tawˬ-ahˇ haw-eu k'oeˇ g'aˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ sheuˬ g'eh-awˇ, maˇ k'ehˬ maˇ naˇ tsiˬ shawˇ nehˬ-euˬ meh. K'oeˇnaˇ, aˬ yaw ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ miˬ sawˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ iˇ cu ̭ shawˇ-euˬ meh. 34 Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ sheuˬ uˇ g'eh-awˇ, bi dzaˬ bi dawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ miˬ sawˇ zaˬ deuˬ laˬ k'aˬ cehˇ dui dui-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ-ahˇ jah-eu jeˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ za g'aˬ-euˬ meh. 35 Yawˬ shawˬ yawˬ, Loˇmaˆ tsawˇ haˬ sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ neh piˆ liˆ deuˬ-ahˇ dawˬ bi ̭-awˇ, "Tsawˇ haˬ k'oeˇ nyiˬ g'a-ahˇ pyehˬ nehˬ-awˬ" lehˇ bi ehˇ gaˬ-iˇ-euˬ meh. 36 K'oeˇ miˇ neh, tawˬ-ahˇ haw-eu k'oeˇ g'aˬ Pawˇluˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Siˬlaˆ naw nya ̭-ahˇ pyehˬ nehˬ-eu g'aˇ duˬ yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ-euˬ dawˬ oe keuˆ g'aˬ-euˬ meh. Teu miˇ neh doˆ laˇ-awˇ laˬ k'aˬ tiˬ cehˇ g'o ̭ leˇ-awˬ." 37 Ehˇ k'aw ̭, piˆ liˆ aˬ yui ̭ deuˬ-ahˇ Pawˇluˆ ehˇ nehˬ-eu, "Nga nya ̭ Loˇmaˆ miˇ k'ahˬ zaˬ pyeu ̭-eu ma. Ehˇ k'aw ̭, nga nya ̭-euˬ yaw lehˬ yaw ca tiˬ jeˬ-iˬ maˬ poˆ mawˇ-euˬ gaˇ, miˇ k'ahˬ zaˬ mehˬ shi nga nya ̭-ahˇ yahˬ caˆ neh jui ̭-awˇ tawˬ-ahˇ dawˆ nehˬ la ̭-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, aˬ cawˬ maˬ bi siˬ ni nga nya ̭-ahˇ ciˬ cuˇ ni pyehˬ-awˇ bi g'o ̭ leˇ-eu g'eh te loˇ. Ma geu ̭. Loˇmaˆ tsawˇ haˬ yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ deuˬ oe-awˇ nga nya ̭-ahˇ pyehˬ doˆ nehˬ le-eu maˬ ngeuˇ naˇ maˬ geu ̭." 38 Piˆ liˆ aˬ yui ̭ k'oeˇ deuˬ Loˇmaˆ tsawˇ haˬ yaw huiˬ yaw mahˇ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Pawˇluˆ neh ehˇ-euˬ dawˬ dzawˇ nehˬ leˇ-euˬ meh. Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭ Loˇmaˆ miˇ k'ahˬ zaˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ ya siˬ ngeh, guˆ-iˇ-euˬ meh. 39 K'oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lehˬ-iˇ-euˬ gaˇ kawˆ ja mehˬ-awˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ tahˬ shaˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ pyehˬ nehˬ-awˇ, meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ nehˬ la ̭ lehˇ shaˇ-euˬ meh. 40 Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭ tawˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Lu diˇ-euˬ nymˇ-ahˇ le-euˬ meh. Jah-eu tsawˇhaˬ deuˬ-ahˇ k'oeˇ gaˇ tahˬ dzoeˇ-awˇ g'aˬ bi ̭ nehˬ ya ̭-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ neh aˬ yaw ̭ nya ̭ doˆ-iˇ-euˬ meh.

G'aˬk'ehˇ 17

1 Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ-aˬ, Aˬpiˇbawˇliˇ meuˬ hawˇ-eu Aˬpawˇlawˇniˇ meuˬ-ahˇ neh iˇ g'eh-awˇ, Teˇsaˬloˇni meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ-euˬ meh. Meuˬ k'oeˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ tiˬ nymˇ jaˆ-eu meh. 2 Pawˇluˆ-aˬ, aˬ myah myah lo ̭-ehˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ le-euˬ meh. Jawˇ nah smˬ nah keuˆ ni, aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ Jaˇli ̭ gaˇ kawˆ ja sawˇ-euˬ meh. 3 Jaˇli ̭ la ̭ k'oeˇ ehˇ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ja mehˬ-awˇ, Ka li shiˇ-awˇ g'o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ k'oeˇ-aˬ, maˬ pyeu ̭ laˇ-ehˇ maˬ g'eh nya-eu gaˇ kawˆ tiˬ hmˬ meh lehˇ mehˬ duˬ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ja mehˬ lu ̭-eu Yeˬsuˇ heu g'aˬ-aˬ, Ka li meh" lehˇ Pawˇluˆ ehˇ-eu meh. 4 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ paˆ na deuˬ noeˬ peh ̭-awˇ, Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ nehˬ-ehˇ gm leˇ-euˬ meh. Myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ jaˆ-eu zaˬ miˬ zaˬ g'awˬ mya g'aˬ hawˇ-eu Heˬlaˬsaˇ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. 5 Ehˇ k'aw ̭, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ myaˆ naˆ-eu miˇ neh, aˬ dzawˬ aˇ gah deuˬ deh uiˬ-awˇ aˇ muˇ tiˬ muˇ muˇ doˆ-eu la ̭ k'oeˇ, meuˬ meuˬ lah-ehˇ laˆ luiˬ-euˬ meh. Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ aˬ nya ̭-ahˇ miˇ k'ahˬ zaˬ-euˬ mehˬ shi g'eu doˆ le ̭-eu g'aˇ duˬ, Yaˬsoˬ-euˬ nymˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ga jawˬ-iˇ-euˬ meh. 6 Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ maˬ poˆ mawˇ nya-eu miˇ neh, Yaˬsoˬ hawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ, meuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ jawˇ gaˇ g'eu g'eh-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ leˇ-euˬ meh. "Miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ poˆ laˆ paˇ laˇ paˬ-ehˇ laˆ suˬ saˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ meuˬ heu meuˬ-ahˇ oe keuˆ taˬ-euˬ meh. 7 Yaˬsoˬ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ-ahˇ cu taˬ-euˬ meh. Yeˬsuˇ lehˇ myahˇ-eu sahˬ paˬ tiˬ g'aˬ jawˇ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ ehˇ-ehˇ, sahˬ paˬ Gehˇsaˬ neh bi ̭ taˬ-euˬ zahˇ sahˇ k'o ̭ deuˬ-ahˇ laˆ cawˆ lu ̭ meh." 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ hawˇ-eu meuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ-ahˇ laˆ luiˬ-euˬ meh. 9 Sahˬ paˬ sahˬ ma k'oeˇ deuˬ Yaˬsoˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ deuˬ-ahˇ pyuˇ bi doˆ-awˇ pyehˬ k'o ̭ g'eh-euˬ meh. 10 Uˬ ci ̭ ci ̭ le-eu nehˬ-ehˇ, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ Pawˇluˆ hawˇ-eu Siˬlaˆ-ahˇ Beˬliˇ meuˬ-ahˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ bi iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭ k'oeˇ gaˇ iˇ keuˆ ngeh, uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ le-euˬ meh. 11 K'oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, Teˇsaˬloˇni meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ naˆ maˬ tseˇ nui ma laˇ g'oˆ pah taˬ-awˇ, guiˬ lahˬ dawˬ-ahˇ nui ma keuˆ-eu la ̭ k'oeˇ naˇ haˬ-awˇ, Pawˇluˆ neh ehˇ-euˬ k'oeˇ tsaˬ-eu maˬ tsaˬ-eu siˬ duˬ laˇ ni yawˬ nah na lu ̭ Jaˇli ̭-ahˇ gui haw lu ̭-eu meh. 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g'awˬ mya ni jah laˇ-euˬ meh. Myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ jaˆ-eu Heˬlaˬsaˇ tsawˇ haˬ k'aˬ dzeˇ zaˬ deuˬ k'aw ̭, g'awˬ mya g'aˬ jah laˇ-euˬ meh. 13 Ehˇ k'aw ̭, Beˬliˇ meuˬ-ahˇ k'aw ̭ Pawˇluˆ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ-ahˇ Teˇsaˬloˇni meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ oe-awˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ nui ma zo laˇ ni ja-awˇ laˆ luiˬ-euˬ meh. 14 K'oeˇ ngeh, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ neh Pawˇluˆ-ahˇ iˬ ma laˆ shaˆ lawˇ deh paw bi iˇ doˆ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Siˬlaˆ hawˇ-eu Tiˆmoˇseˬ aˬ nya ̭-aˬ, Beˬliˇ meuˬ-ahˇ jawˇ ya ̭-euˬ meh. 15 Pawˇluˆ-ahˇ sheuˬ ha-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ Aˬteˬ meuˬ-ahˇ keuˆ ni sheuˬ ha keuˆ-iˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, Siˬlaˆ hawˇ-eu Tiˆmoˇseˬ aˬ nya ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ yaw kawˇ-ehˇ bi oe-eu g'aˇ duˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Pawˇluˆ dawˬ tsa ̭ tsa ̭ nehˬ-awˇ Beˬliˇ meuˬ-ahˇ bi g'o ̭ leˇ-euˬ meh. 16 Aˬteˬ meuˬ-ahˇ Siˬlaˆ hawˇ-eu Tiˆmoˇseˬ aˬ nya ̭-ahˇ Pawˇluˆ dawˬ lu ̭ ngeh, meuˬ k'oeˇ meuˬ la ̭ k'oeˇ tahˬ pahˬ aˬ ma mawˇ kawˇ tiˬ byah jaˆ gaˇ ya mawˇ-awˇ, nui ma maˬ saˇ-a. 17 K'oeˇ miˇ neh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ nehˬ-ehˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ ja uˇ-eu uˬ ta ̭, lehˆ lehˆ tsmˇ miˇ k'ahˬ zaˬ ba ̭ dzah dzah duˬ-ahˇ k'aw ̭, k'aˇ iˇ k'aˇ laˇ doˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ ja uˇ haw-euˬ meh. 18 Iˇbiˇguˇlu zahˇ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu, Saˬdawˇiˇ zahˇ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ ja sawˇ haw-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ paˆ na deuˬ ehˇ-eu, "Yaw gahˇ jahˇ geu ̭-eu dawˇ ga teu g'aˬ aˬ jeˬ ehˇ-eu nga teu." Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Yawˬ k'ahˬ yaw miˇ yawˬ-ahˇ-euˬ miˬ yehˇ deuˬ-euˬ gaˇ kawˆ mehˬ-eu tsawˇ haˬ ngeuˇ-eu jeˬ nga" lehˇ ehˇ-eu meh. Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu jeˬ gaˇ kawˆ Pawˇluˆ dawˬ mehˬ mehˬ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ k'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 19 K'oeˇ miˇ neh, Aˬleˬpaˬguˇ lehˇ kuˇ-eu meuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu deuˬ-euˬ ba ̭ dzah mehˬ shi Pawˇluˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ sheuˬ g'eh-awˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nawˇ mehˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ yaw shui ̭ teu hmˬ nga ma ̭ siˬ duˬ maw ̭ miˇ-a. 20 Nawˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ tiˬ paˆ na deuˬ nga ma ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ gaˬ haw-euˬ miˇ neh dawˬ tsui ̭ siˬ nya maw ̭ miˇ-a." 21 Aˬteˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, aˬ cawˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh laˇ-awˇ k'oeˇ gaˇ jawˇ lu ̭-eu deuˬ maˬ ehˇ, shui ̭ teˇ poˬ ni pyeu ̭ le keuˆ le-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ ja-eu, naˇ haˬ-eu, heu-euˬ g'aˇ duˬ teh ̭-ehˇ aˇ yamˬ bi jiˇ lu ̭-eu meh. 22 Meuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu deuˬ-euˬ ba ̭ dzah mehˬ shi Pawˇluˆ yaw ̭-awˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Naw ma ̭ Aˬteˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, yawˬ jeˬ na lu ̭ la ̭ k'oeˇ uˬ duˬ tahˬ-eu zahˇ sahˇ k'o ̭-ahˇ taˬ huiˬ dui dui lu ̭ gaˇ ngaˇ ya mawˇ-euˬ ma. 23 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, meuˬ heu meuˬ doe ni ngaˇ cah-awˇ naw ma ̭ uˬ duˬ tahˬ-eu jawˇ duˬ deuˬ-ahˇ haw ngeh, 'Nga ma ̭ maˬ siˬ nya-eu Miˬyehˇ tiˬ g'aˬ-euˬ g'aˇ duˬ' lehˇ bo ̭ myahˬ taˬ-euˬ lawˇ duˬ tiˬ tsahˇ mawˇ-euˬ ma. Naw ma ̭ maˬ siˬ nya k'aw ̭ uˬ duˬ tahˬ lu ̭-eu k'oeˇ-aˬ, nymˬ-mˇ ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ja mehˬ le-euˬ heu meh. 24 Miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ hawˇ-eu k'oeˇ-euˬ k'oeˇ taˆ k'aˇ jawˇ k'aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ beh-euˬ yaw sahˇ Miˬyehˇ-aˬ, Mˬsahˇ Sahˬpaˬ Miˇsahˇ Sahˬma pyeu ̭-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ aˬ la ̭ neh tsoˆ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ uˇ-eu maˬ ngeuˇ-a. 25 Aˬ dui tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ aˬ la ̭ neh ngehˬ g'eh bo saˆ-awˇ mˇ cu nehˬ-eu jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ maˬ loˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, deh ̭-eu jeˬ, sa ̭ g'awˇ nya-eu jeˬ hawˇ-eu, yawˬ jeˬ na lu ̭ bi ̭-eu g'aˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ meh. 26 Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ o neh miˇ k'ahˬ tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ beh taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-awˇ, miˇ tsaˬ tahˬ k'awˇ bi jawˇ byah taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw deh ̭ ya deh ̭-eu aˇ yamˬ hawˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ, aˇ dahˬ beh ngeh neh neh lehˬ hmˬ taˬ-awˇ to ̭ tsaˬ jiˆ tsaˬ jiˇ taˬ-euˬ meh. 27 Miˬyehˇ-ahˇ la ̭ sawˆ sawˆ sawˆ-ehˇ poˆ naˇ, sawˆ zaˬ-awˇ poˆ mawˇ nya ni, k'oeˇ lo ̭-ehˇ beh taˬ nehˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu k'aw ̭, Miˬyehˇ-aˬ, aˬ dui yawˬ g'aˬ na lu ̭ nehˬ-ehˇ gaˇ mahˇ kaˬ-eu maˬ ngeuˇ-a. 28 'Aˬ yaw ̭ la ̭ k'oeˇ aˬ dui deh ̭ lu ̭, jawˇ lu ̭, luˆ lu ̭, laˆ lu ̭-eu ma' lehˇ, aˬ cawˬ neh ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ meh. Dawˬ caˇ bo ̭-eu naw ma ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ k'aw ̭,tiˬ tsahˇ na, 'Nga ma ̭ k'aw ̭ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ ma' lehˇ ehˇ taˬ-euˬ gaˇ duˇ-eu meh. 29 Aˬ dui-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ pyeu ̭-eu miˇ neh, Miˬyehˇ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ neh noeˬ doˆ-awˇ jahˇ taˬ-euˬ shuiˇ mawˇ kawˇ, pyuˇ mawˇ kawˇ, k'aˬ lo mawˇ kawˇ heu deuˬ-ahˇ duˇ teh ̭-a lehˇ aˬ dui noeˬ-eu maˬ tsaˬ-a. 30 Aˇ hu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ nya ngeh mˇ dzeuˇ shaˇ dzeuˇ ya ̭-euˬ jeˬ-ahˇ Miˬyehˇ iˬ baˇ maˬ taˬ-a. Ehˇ k'aw ̭, nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, yawˬ gaˇ na lu ̭ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-eu g'aˇ duˬ Miˬyehˇ neh dawˬ bi ̭ taˬ-euˬ meh. 31 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ g'oe-awˇ, miˇ tsaˬ heu dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ neh yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˇ duˬ, Miˬyehˇ neh to ̭ taˬ-euˬ aˇ nah tiˬ nah jaˆ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ shiˇ-euˬ gaˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu la ̭ k'oeˇ, aˬ yaw ̭ neh k'oeˇ lo ̭-ehˇ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ jaˆ-eu gaˇ kawˆ, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ bi siˬ duˬ-euˬ meh." 32 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ paˇ bi g'o ̭ deh ̭ laˇ-eu gaˇ kawˆ Pawˇluˆ ehˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ niˇ g'a-awˇ uiˇ-eu meh. Ehˇ k'aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Gaˇ kawˆ teu nawˇ ja gaˇ tiˬ poˆ paˇ naˇ haˬ maw ̭ nya siˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. 33 K'oeˇ naˇ, Pawˇluˆ-aˬ, ba ̭ dzah-ahˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 34 Tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ nui ma gm-awˇ jah-euˬ meh. Jah laˇ-euˬ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ la ̭ k'oeˇ, meuˬ k'oeˇ meuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu ba ̭ dzah aˇ muˇ-ahˇ ahˇ-eu Daˬyawˇnaˬsiˇ hawˇ-eu Daˬmaˬliˇ lehˇ myahˇ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g'aˬ uˬ ta ̭, nui deuˬ k'aw ̭ ahˇ-eu meh.

G'aˬk'ehˇ 18

1 K'oeˇ naˇ, Aˬteˬ meuˬ-ahˇ neh Pawˇluˆ doˆ-iˇ-awˇ, Gawˇliˬtu meuˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 2 K'oeˇ gaˇ, Boˬtuˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ deh ̭ le-euˬ Aˬguˇla lehˇ myahˇ-euˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ya tahˬ puˬ-euˬ meh. Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Loˇmaˆ meuˬ-ahˇ neh ya doˆ-iˇ jiˇ meh lehˇ, Loˇmaˆ sahˬ paˬ Gaˬlawˇdiˇ dawˬ bi ̭-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ mi zaˬ Biˇgiˇla sheuˬ-awˇ Iˇdaˬliˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh g'o ̭ doˆ le-euˬ tiˬ dehˬ pyeu ̭-eu meh. Aˬ nya ̭ dzeˇ zaˬ-ahˇ Pawˇluˆ tahˬ puˬ leˇ-euˬ meh. 3 Aˬ nya ̭ dzeˇ zaˬ nehˬ-ehˇ aˬ yaw ̭ jawˇ-awˇ gaˇ mˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ k'aw ̭, aˬ nya ̭ dzeˇ zaˬ lo ̭-ehˇ saˬ paˇ sehˬ g'awˆ gu ̭ ahˬ-awˇ deh ̭-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu meh. 4 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ehˇ, Heˬlaˬsaˇ tsawˇ haˬ maˬ ehˇ, jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ ni, Jawˇ nah aˬ yaw ̭ nah yaw ̭ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k'oeˇ Pawˇluˆ ja sawˇ-euˬ meh. 5 Siˬlaˆ hawˇ-eu Tiˆmoˇseˬ aˬ nya ̭ Maˬgeˬdawˇniˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ neh oe keuˆ ngeh, Pawˇluˆ g'aˬ-aˬ, Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ-eu gaˇ teh ̭-ehˇ aˇ yamˬ tiˬ byah ni mˇ-awˇ, Yeˬsuˇ Meˬsiˇya pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ saˇ kiˇ kamˬ-euˬ meh. 6 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭ mehˬ gaˇ maˬ naˇ haˬ ni aˬ yaw ̭-ahˇ yaw doeˇ ehˇ ngeh, aˬ yaw ̭ pehˇ k'ahˬ byuˬ k'aˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ smˬ naˇ, naw ma ̭-euˬ iˬ baˇ meh. Ngaˬ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ta ̭. Iˬ nah ta ̭ naˇ, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-ahˇ ngaˇ mehˬ-iˇ ma." 7 K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh aˬ yaw ̭ doˆ-iˇ-awˇ, Tiˇtuˆ Yuˇtuˬ lehˇ myahˇ-euˬ, Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ tiˬ g'aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ jawˇ-iˇ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ-euˬ nymˇ-aˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ nymˇ kaˬ ta ̭-eu meh. 8 Gaˬliˇpuˆ lehˇ myahˇ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ aˬ yui ̭ geu ̭-eu g'aˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ miˬ sawˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ jah-euˬ meh. Gawˇliˬtu meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni Miˬyehˇ dawˬ kawˬ ya gaˬ-awˇ, jah-eu la ̭ k'oeˇ iˇ cu ̭ shawˇ-euˬ meh. 9 Tiˬ miˇ-aˬ, yaw sahˇ la ̭ k'oeˇ ya siˬ ya mawˇ-eu jeˬ la ̭ k'oeˇ, Pawˇluˆ-ahˇ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Taˬguˆ. Dawˬ mehˬ maˬ mehˬ-ehˇ ciˬ cuˇ ni taˬ jawˇ. 10 Ngaˇ nawˬ nehˬ-ehˇ jawˇ ma. Aˬ cawˬ nawˬ-ahˇ laˆ tahˬ laˆ naˇ-eu jeˬ maˬ mˇ nya-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, meuˬ heu meuˬ la ̭ k'oeˇ ngaˬ-euˬ tsawˇ haˬ g'awˬ mya ni jawˇ ma." 11 K'oeˇ miˇ neh, Pawˇluˆ k'oeˇ gaˇ tiˬ k'o ̭ uˬ ta ̭ ba la ko ̭ siˬ jawˇ-awˇ, Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 12 Gaˬliˬoˬ lehˇ kuˇ-eu g'aˬ, Aˬgaˬyaˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ lu ̭ ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ gm leˇ-awˇ Pawˇluˆ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, yaˇ k'aˬ daˇ-eu saˇ naˇ-ahˇ sheuˬ g'eh-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g'aˬ-aˬ, zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ-ahˇ maˬ tsaˬ ni yawˬ jeˬ yawˬ-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu g'aˇ duˬ aˬ cawˬ-ahˇ mehˇ shuiˇ shuiˇ lu ̭ meh." 14 Pawˇluˆ dawˬ ngehˬ-eu lehˇ g'eh ngeh, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ k'oeˇ deuˬ-ahˇ Gaˬliˬoˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Yuˇ daˆ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, gaˇ kawˆ teu hmˬ-aˬ, yaw haiˬ tiˬ jeˬ paˬ mˇ bahˬ-euˬ loˇ, yaw lehˬ tiˬ jeˬ na jahˇ-euˬ loˇ lehˇ ngeuˇ law nmˇ-aˬ, naw ma ̭ ehˇ gaˇ ngaˇ oˇ-awˇ naˇ haˬ nehˬ nya te siˬ. 15 Ehˇ k'aw ̭, dawˬ-euˬ gaˇ kawˆ, tsawˇ myahˇ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu, naw ma ̭-euˬ zahˇ dawˬ k'o ̭ dawˬ gaˇ kawˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-eu teh ̭ miˇ neh, naw ma ̭ yawˬ haˇ yawˬ ha jahˇ jiˇ-awˬ. Ngaˇ teu lo ̭-ehˇ g'eh gaˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ." 16 K'oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g'aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu nymˇ la ̭ nyiˇ paw teh doˆ nehˬ-euˬ meh. 17 K'oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ ga uiˬ-awˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ aˬ yui ̭ geu ̭ lu ̭-eu Suˇdeˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, yaˇ k'aˬ daˇ-eu nymˇ-euˬ mehˬ shi diˬ-euˬ meh. Ehˇ k'aw ̭, Gaˬliˬoˬ-aˬ, gaˇ kawˆ k'oeˇ aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ta ̭-eu lo ̭-ehˇ jawˇ-euˬ meh. 18 Pawˇluˆ-aˬ, Gawˇliˬtu meuˬ-ahˇ jawˇ-eu jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ g'awˬ mya nah paˇ jawˇ-euˬ meh. K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g'awˬ-iˇ-awˇ, Biˇgiˇla hawˇ-eu Aˬguˇla aˬ nya ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ saˇ baoˬ dziˬ-awˇ, Suˇliˆ miˇ k'ahˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. Geˬjeˬ meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ ngeh, aˬ yaw ̭ dawˬ ma saˇ jaˇ dzaˬ-eu la ̭ k'oeˇ uˬ jehˆ jehˆ dzeh-euˬ meh. 19 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Eˇpeˇsu meuˬ-ahˇ iˇ keuˆ-awˇ, Biˇgiˇla hawˇ-eu Aˬguˇla aˬ nya ̭-ahˇ k'oeˇ gaˇ taˬ ya ̭-euˬ meh. Pawˇluˆ-aˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ le-awˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ ja sawˇ-euˬ meh. 20 K'oeˇ gaˇ tiˬ k'ehˬ jawˇ-eu g'aˇ duˬ aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ shaˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ jawˇ-a. 21 Aˬ yaw ̭ doˆ-iˇ ngeh, "Miˬyehˇ nui ma tsaˬ naˇ, naw ma ̭ jawˇ gaˇ ngaˇ tiˬ poˆ paˇ laˇ keuˆ ma" lehˇ ehˇ nehˬ ya ̭-awˇ, saˇ baoˬ dziˬ-awˇ Eˇpeˇsu meuˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 22 Gehˇsaˬliˇ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ iˇ keuˆ ngeh, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le-awˇ Ka li zaˬ aˇ muˇ-ahˇ dawˬ cawˬ puˬ nehˬ ya ̭-awˇ, Aˬdiˇawˬ meuˬ-ahˇ g'o ̭-iˇ-euˬ meh. 23 K'oeˇ gaˇ tiˬ k'ehˬ jawˇ g'aˬ ngeh, Gaˬlaˬtiˆ miˇ k'ahˬ hawˇ-eu Puˬgiˇ miˇ k'ahˬ-ahˇ cah leˇ-awˇ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ g'aˬ bi ̭ leˇ-euˬ meh. 24 K'oeˇ ngeh, Aˬleˬsaˬduˇ meuˬ-ahˇ deh ̭ le-euˬ Aˬpawˇluˆ lehˇ myahˇ-euˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Eˇpeˇsu meuˬ-ahˇ oe-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, dawˬ ngehˬ-eu bym dui dui-awˇ, Jaˇli ̭ yaw muiˬ paˬ-ehˇ siˬ nya-eu ts