The Old Testament of the Holy Bible

Башталыштар 1

Жарыктын жаратылышы

(1:1-5) Адегенде Кудай таала асман менен жерди жараткан... Жер жарала электе ааламда башаламандык өкүм сүрүп, жердин орду каңгыpап ээн болуп, сууга толгон туңгуюкту каpаңгылык басып жаткан. Ошол туңгуюктун үстүнөн Кудай тааланын Руху учуп жүргөн. Анан Кудай таала: “Жаpык пайда болсун!” — деп жаpыкты пайда кылган. Жарык купулуна толуп, аны караңгыдан бөлүп, “күндүз” атаган. Караңгылык болсо “түн” аталган. Кеч кирип, таңаткан. Бул биринчи күн.

Аба катмарынын жаратылышы

(1:6-8) Анан Кудай таала: "Туңгуюктун ортосунда катмар болсун да эки жагында калган сууларды бөлүп турсун!" — деген. Айтканы айткандай болгон. Анан астында калган сууларды үстүндөгүлөрдөн ажыратып, ортосуна аба катмарын жараткан да аны "асман" деп атаган. Анан кеч кирип, таң аткан. Бул экинчи күн.

Жердин жана өсүмдүктөр дүйнөсүнүн жаратылышы

(1:9-13) Анан Кудай таала: “Асман алдындагы суулар бир жерге чогулсун да, кургактык пайда болсун!” — деген. Айтканы айтканындай ордуна келген. Ошондо Кудай таала кургактыкты “жер”, ал эми топтолгон сууларды “деңиздер” деп атаган. Бул жараткандары көңүлүнө абдан жаккан. Ушундан соң Кудай таала: “Жер өз түрүнө жараша, уругунан көбөйө турган өсүмдүктү жана мөмөсүндө уругу бар даракты өстүрсүн!” — деген. Баары Кудайнын айтканындай болуп, жараткан нерселери көңүлүнө жаккан. Ошентип, үчүнчү күндүн кечи кирип, таңы аткан.

Күн, ай, жылдыздардын жаратылышы

(1:14-19) Анан Кудай таала: “Күндүздү түндөн бөлүп туруу үчүн, жышаан-белгилер үчүн, мезгилдер, күндөр, жылдарды билдирип туруу үчүн асманда шам-чырактар болсун! Алар асмандан жерге нурун чачып турсун!” — деген. Кудайнын айтканы айтканындай болгон. Ошентип, Кудай таала эки чоң жарыкты жаратып, асманга коюп койгон. Чоңураагын күндүз, ал эми кичинерээгин түндө башкарып туруу үчүн жараткан. Ошондой эле жылдыздарды жараткан. Алар жарыкты караңгыдан, күндү түндөн бөлүп турсун үчүн, ар кандай жышаандар үчүн, күндөр менен жылдарды белгилөө үчүн, күн-түн дебей жер бетин башкарып туруу үчүн жаратылган. Жараткандарынын баары Кудайдын купулуна толгон. Ошентип, төртүнчү күндүн кечи кирип, таңы аткан.

Суу жаныбарлары менен канатуулар дүйнөсүнүн жаратылышы

(1:20-23) Анан Кудай таала: “Суу ар кандай жаныбарларды жаратсын, асманда канаттуулар учсун!” — деген. Ошентип, Кудай таала чоң-чоң балыктар менен түрлүү-түрлүү суу жаныбарларын жана канатууларды жараткан. Жараткандары көңүлүнө жагып: “Көбөйгүлө, жер-сууларды толтургула!” — деп аларга батасын берген. Ошентип, бешинчи күндүн кечи кирип, таңы аткан.

Жан жаныбарлар дүйнөсүнүн жана адамдардын жаратылышы

(1:24-25) Анан Кудай таала: “Жер түр-түрүнө жараша ар кандай жаныбарларды жаратсын!” — деген. Так ошондой болгон. Кудай таала жараткандарынынын жакшы экенин көрүп, абдан ыраазы болгон. Ошентип, Кудай таала кургакта жашай турган, ар түрдүү, ар кыл жан-жаныбарлар дүйнөсүн жараткан. Ушундан соң Кудай таала: “Эми, өзүбүздүн образыбыздай, өзүбүзгө окшотуп адам2 жараталы. Алар бүт жер бетине жана жан-жаныбарларга бийлик кылышсын”, — деген да, өзүнүн образындай, өзүнө окшотуп, Aдамды жараткан. Кудай таала адамдарды эркек жана аял кылып жараткан. “Өркүндөп-өскүлө, көбөйгүлө, жер бетин толтургула, жан-жаныбарлардын баарына бийлик кылгыла”, — деп аларга батасын берген. Анан: “Мен силерге жер бетиндеги уруктай турган өсүмдүктөрдү, жемишинде уругу бар дарактарды жегенге бердим. Ал эми жер бетинде кыбыр эткен жан-жаныбарлар менен канаттуулар чөп жешсин!” — деген. Баары Кудай тааланын айтканындай болгон. Кудай таала жараткан нерселеринин сонун экенин көргөндө, баары купулуна толуп, абдан ыраазы болгон. Ошентип, алтынчы күндүн кечи кирип, таңы аткан.

Башталыштар 2

Ыйык күн

(2:1-3) Асман-жер менен андагылар ушундайча жаратылган. Кудай таалабыз бардык иштерин бүтүрүп, жетинчи күнү эс алган. Ал күнгө батасын берип, ыйык күн деп жарыялаган.

Бейиш багынын жаратылышы жана адамзат тарыхынын башталышы

(2:4-17) Асман-жерди Теңир ушундайча жараткан. Бирок дароо эле жер жайнаган өсүмдүктөр өсүп чыга калган эмес. Анткени жамгыр жаачу эмес, анын үстүнө жерге көз салып, иштеткенге киши да жок эле, тек гана буу көтөрүлүп, бүт жер бетин суугарып турчу. Теңир адамды топурактан жаратып, ичине демин үйлөгөндө ал тирүү жан болуп тура келди. Чыгыштагы бир жерге бейиш орнотуп, аны ошого жайгаштырды. Анан көрүнүшү татынакай, жегенге жакшы ар кандай дарактарды өстүрдү. Бейиштин так ортосуна өмүр бере турган жана жакшылык-жамандыкты тааныта турган дарактарды өстүрдү. Эденден бейиш багын суугаруу үчүн бир дарыя агып чыкчу да кийин төрткө бөлүнүп кетчү. Бөлүнүп аккан дарыянын бирөөсү Фисон деп аталып, таза алтындуу, асыл ташка жана акакка бай Кыбыла аймагынан агып өтөт. Экинчиси Гишон деп аталат да Куш жергесиненен агып өтөт. Үчүнчүсү — Тигр, ал Ассириянын чыгыш жагынан өтөт. Төртүнчүсү - айтылуу Евфат дарыясы. Жерди иштетип, сактасын үчүн Теңир Адамды Эден багына кигизип койду. Анан: “Бардык дарактардын жемишинен жесең болот, бирок жакшылык менен жамандыкты таанытуучу дарактын жемишинен жебе! Жеген күнү өлөсүң”, — деп катуу эскертти.

Обо эненин жаратылышы

(2:18-25) Анан Теңир мындай деди: “Кой, Адамдын жалгыз болгону жакшы эмес экен, өзүнө окшош жардамчы жаратып берели”. Теңир топурактан жасалган бардык жан-жаныбарлады Адамдын алдына аткойдуруш үчүн айдап келгенде, ал баарына ат коюп чыкты. Бирок Адам үчүн жер жайнаган макулуктардын ичинен өзүнө ылайык шерик табылбады. Ошондо Теңир аны терең уйкуга салып, бир кабыргасын сууруп алды да, ордундагы этин кайра өстүрүп койду. Кабыргадан аял-кишини жаратып, Адамга алып келди. Ошондо Адам аялды көрүп: “Сөөгүмдөн чыккан сөөк — ушул, этимден чыккан эт — ушул, ошондуктан "аял" атайм, себеби бул эркектен алынды”,— деп абдан сүйүнүп кетти. Ушул себептүү адам ата-энесин калтырат да, аялына кошулат. Экөө тең жылаңач болсо да, бири-биинен эч уялышкан эмес.

Башталыштар 3

Шайтандын азгырыгы жана күнөө

(3:1-7) Теңир жараткан жапайы жаныбарлардын ичинен эң митаамы жылан болгон. Ал аялга келип: — Эй, аял, Кудай таала силерге эч бир дарактын жемишинен жебегиле дегени ыраспы? — деди Кудай тааланын сөзүн бурмалай. — Жок, андай эмес, — аял аны менен сөзгө кирди, — бардыгынан эле жей берсек болот, бир гана бактын ортосундагынын жемишин жей турган болсок, ал тургай колубузду эле тийгизсек өлүп калабыз. — Койсоңчу, өлбөйсүңөр. Эгер андан ооз тийсеңер, көзүңөр ачылып, жаман-жакшыны айрып-таанып, өзүндөй болуп каларыңарды Кудай таала жакшы билет. Аял дарактын жемиши жегенге жакшы да, көз жоосун алган кооз да экенин көрдү. Баарынан да билим берери кызыктырды. Анан жемишинен жеди. Күйөөсүнө берип, аны да жегизди. Ошол замат экөөнүн тең көзү ачылды. Жылаңач экенин көрүшүп, анжир жалбырагынан белдерине байлана калышты.

Күнөөнүн кесепети

(3:7-24) Салкын түшкөн маалда бейишти аралап жүргөн Теңирдин үнүн угуп, экөө тең жашына калышты. Теңир: — Адам, кайда жүрөсүң? — деп үн катты. — Бейиштен үнүңдү угуп, коркконумдан жашынып турам, анткени жылаңачмын,— деди Адам дарактын далдаасынан. — Жылаңач экениңди кимден уктуң? Мен жебе деген дарактан жеген жок белең? — Сен берген аял берди эле жедим, — деди Адам аялына шылтап. Ошондо Теңир аялга кайрылып: — Эмне үчүн ушундай кылдың? — деди. Аял: — Жылан мени азгырып кетти, — деди жыланга шылтап. Ошондо Теңир жыланга кайрылып: "Жан-жаныбарлардын алдында сага каргыш тийсин, боортоктоп, өлөөр- өлгөнчө чаң жутуп өт! Аял экөөңдү бири-бириңе өч кылам. Аялдын тукуму менен сенин тукумуң бири-бирине душман болот. Ылайым сен анын тукумунун согончогун чагып кал да, анын тукуму болсо сенин башыңды жанча бассын!” — деп каргап салды. Аялга: “Кош бойлуу кезиңде азап чегип, кыйналып жүрүп, көз жарасың. Күйөөңө байланып, анын кол астында өтөсүң!”— деди. Адамга болсо мындай деди: “Аялыңын тилине кирип, осуятымды бузганың үчүн сенин айыңан мынабу жер каргышка калды. Эми өмүрүң өткөнчө кыйынчылык менен оокат кыла турган болосуң. Мындан ары жер сага тикенек менен уйгак өстүрөт. Чөп-чар жеп, өзүң алынган топуракка кеткиче, маңдай териң төгүлүп, наныңды табасың. Анткени сен топураксың, ошондуктан кайра топуракка кетесиң!”

Адам ата менен Обо эненин бейиштен куулушу

(3:20-24) Адам аялына “Өмүр”деген ат койду, анткени кийин ал бүткүл адамзаттын энеси болуп калды. Теңир Адам ата менен Обо энеге териден кийим жасап кийгизди. “Мына, Адам жакшылык-жамандыкты билип, биздей болуп калды, эми ал өмүр дарагына кол созуп жүрбөсүн. Жемишинен жеп алып, түбөлүк жашап калбасын”,— деди Теңир. Ошондуктан аларды бейиштен чыгарып салды да Чыгыштагы өмүр берүүчү даракка барчу жолду айланып турган оттуу кылычка жана периштеге кайтартып койду.

Башталыштар 4

Адам ата менен Обо эненин алгачкы балдары

(4:1-16) Кийинчерээк Адам ата менен Обо эне эки уулдуу болушту. Кенжеси Абыл койчу болуп чоңойду, ал эми улуусу Кабыл болсо дыйкан болду. Бир күнү Кабыл жер-жемиштен Теңирге тартуу апкелди. Абыл да койлорунун төлбашыларынын ичинен семизин тандап апкелди. Ошондо Теңир Абылдын кумандыгын кабыл алды да Кабылдын тартуусун да, өзүн да карабай койду. Буга Кабылдын ичи күйүп, арданып, өңү кумсарды. "Эмне ачууланып жатасың?! — деди ага Теңир, — неге жүзүң кумсарды?! Эгер кылган ишиң жакшы болсо, неге түз карабайсың? Эгер жаман болсо, анда сени күнөө азгырып жатканы, сага бийлик кылгысы келип, жүрөгүңдүң босогосунда турат, бирок сен киргизбей ага үстөмдүк кыл!" Бирок Кабыл ызасын ичине каткан бойдон калып калды. Бир күнү инисин талаага ээчитип барды да, өлтүрүп салды. — Иниң кайда? — деп сурады Теңир ошондон кийин. — Мен эмне, ага кароолчу белем? — деди Кабыл корсулдай, күнөөсүн мойнуна албай жашырып. Бирок Кудай: — Эмне кылып салдың? Бир тууганыңдын каны жерден мага зарлап жатпайбы. Эми бир тууганыңдын канын жутууга оозун ачкан жердин каргышы сага тиет. Айдасаң талааңдан түшүм ала албай, жерден жер кезген, тентимишке айланасың, — деди. — Бул ашыкча оор жаза, — деди Кабыл догурунуп, — сен мени бул жерден кубалап жатасың, эми сенин алдыңан башка жакка тентип, жер кезип кетем, анан жолуман чыккандын колунан өлөм. — Жок, андай болбойт. Сени ким өлтүрө турган болсо, толугу менен кун төлөйт. Теңир ушинтти да аны жолуктурган бирөө өлтүрүп койбосун деген белги салып берди.

Кабылдын урпактары

(4:16-22) Ошентип, Кабыл Эдендин чыгышында жайгашкан Нод аталган жерге барып отурукташты. Үйлөнүп, бала-чакалуу болду. Шаар куруп, аны Энох деп баласынын аты менен атады. Энохтон Ирад, Ираддан, Мехиаел, Мехиаелден Мафусал, Мафусалдан Ламех. Ламехтин эки аялы болгон. Ада деген аялынан: Явал менен Ювал. Явалдын балдары чабан болушту. Ювалдын балдарынан музыканттар чыгышты. Зилла деген аялынан: Тубалкаин жана Ноема (кызы). Тувалкаиндин балдарынан темир усталар чыгышты. Ламех аялдарына мындай деди: "Аялдарым Ада жана Зилла! Сөзүмдү, кунт коюп уккула! Өзүмдү өзүм жаралап, уулумду өлтүрүп алдым. Эми, Кабыл үчүн жети эсе өч алынса, мен үчүн жетимиш эсе алынат".

Шеттин төрөлүшү

(4:25-26) Адам ата Кабыл кеткенден кийин дагы бир уулдуу болду. Ошондо Обо эне: "Кабыл өлтүрүп салган Абылымдын одуна Кудай таала башкасын берди", — деп аны Шет атады. Шет да уулдуу болуп, атын Энош койду. Ошол кез адамдар Теңирге жаңыдан таат ибдат кыла башташкан убак эле.

Башталыштар 5

Адам атанын урпактары

(5:1-32) Кудай таала адамдарды өз бейнеси боюнча, өзүнө окшош кылып жараткан. Аларды эркек-аял кылып жаратып, ошол күнү ак батасын берип, адам атка кондурган. Адам 130га чыкканда өз бейнеси боюнча, өзүнө окшош дагы бир уулдуу болуп, Шет атаган. Шеттен кийин дагы 800 жыл жашап, көптөгөн уул-кыздуу болуп, 930 жашка чыгып каза болгон. Шет 105ке чыкканда Энош туулган. Кийин дагы 807 жыл жашап, көптөгөн уул-кыздуу болуп, 912 жашында дүйнөдөн кайткан. Энош 90го чыкканда Каинан төрөлгөн. Каинан төрөлгөндөн дагы 815 жыл жашап, көп уул-кыздуу болуп, 905 жашында каза болгон. Каинан 70ке чыкканда Малелеил төрөлгөн. Андан соң дагы 840 жыл жашап, көптөгөн уул-кыздуу болуп, 910 жашында дүйнөдөн өткөн. Малалеил 65ке келгенде Яред төрөлгөн. Кийин дагы 830 жыл өмүр сүрүп, көптөгөн уул-кыздуу болуп, 895жаш курагында каза болгон. Яред 162ге чыкканда Энох төрөлгөн. Кийин дагы 800 жыл жашап, көп уул-кыздуу болуп, 962 жаш курагында дүйнөдөн өткөн. Энох 65ке чыкканда Мафусал төрөлгөн. Мафусал төрөлгөндөн кийин Энох (Идрис) дагы 300 жыл Кудай тааланын алдында жашап, көп уул-кыздуу болгон. Бир күнү ал кайып болуп кеткен. Кудай таала аны тирүүлөй асманга алып кеткен. Мафусал 187ге келгенде Ламех төрөлгөн. Кийин дагы 782 жыл жашап, көп уул-кыздуу болуп, 969 жаш курагында көзү өткөн. Ламех 182ге чыкканда Нук төрөлгөн. "Теңирдин каргышына калган жерди иштете берип, оор мээнеттен чарчадык, Нук бизге тыныгуу алып келет", деди ал. Нук төрөлгөндөн дагы 595 жашап, 777 жашында каза болгон. Нук 500гө чыкканда Сим, Хам, Жапас деген үч уулдуу болгон.

Башталыштар 6

Кудай Рухунун адамдардан алынышы

(6:1-7) Жер бетинде адамдар улам көбөйө беришти. Кудай тааланын уулдары (кызматчылары деген мааниде) адам баласынын кыздарынын суулуулугуна кызыгып, аларга үйлөнө башташты. Ошондо Теңир: "Адамдар абдан бузулуп кетишти, алар 120 жылдан ашык жашашпасын,мындан ары менин Ыйык Рухум пенделердин боюнда калбайт!" — деди. Алардан төрөлгөндөр баатыр, алп23адамдар болгон менен ак жашашчу эмес. Теңир адамдардын ой-санаалары, ниеттери бузулуп, ар дайым жамандыкты самап калышканын көрүп, жаратканына өкүнүп, ичинен сыздады. Ошондуктан жараткан жандарынын баарын кырып жок кылууну чечти.

Топон суу башталаарда

(6:8-22) Бир гана Нук аттуу адам Теңирден ырайым тапты. Анткени ал замандаштарынан айырмаланып, Кудай тааладан ыйбаа кылып, ак жашачу. Анын Сим, Хам жана Жапас аттуу үч уулу бар эле... Жер бети жамандыкка толуп кетти. Кудай таала мунун баарын көрүп турду да акырында Нукка: "Бүттү, жер бетиндеги кыбыр эткен жандын баарын кырам. Жер бети жамандыкка толуп кетти. А сен эң мыкты жыгачтан бир үкөк кур. Узуну 300, туурасы 50, бийиктиги 30 чыканак болсун. Yкөктүн ичи тышын суу өтпөс кылып, чайырлап, төбөсүнөн терезе оюп, капталынан эшик чыгар. Ичин үч кабат кылып, бөлмөлөргө бөл. Мен жер бетин топон сууга бастырып, кыбыр эткен жандын баарын жок кылам. А сени менен келишим түзөм, үй-бүлөң менен ошол үкөккө кирип аман каласың. Сени менен бирге аман калсын үчүн үкөккө ар кандай жаныбарлардын да эркек-ургаачысынан жуп-жуп кылып киргиз. Ошондой эле бардык канатуулардан, жандыктардан, сойлоочулардан жуп-жуп болуп киришет. А сен болсо өзүңө да, кемеге кире тургандарга да азык даярда!" — деди. Нук Кудай тааланын айтканын айтканындай орундатты.

Башталыштар 7

Топон суу

(7:1-24) Топон суу каптаардан жети күн мурун Теңир Нукка мындай деди: "Мына бул адамдардын арасынан сенин гана адил экениңди көрдүм. Ошондуктан үй-бүлөң менен үкөккө кир.Ошондой эле тукумун сактап калуу үчүн төрт түлүк малдан жана канаттуулардан эркек-угаачы кылып жети жуптан, ар кандай жаныбарладан эки жуптан ала кир. Жети күндөн кийин жамгыр нөшөрлөтүп, жерди сууга бастырам", — деди. Нук Теңирдин айткандарын баарын орундатты. Ошол кезде ал 600 жашта болчу. Жогоруда айтылгандардын баары киргенден 7 күн өткөндө Теңир үкөктүн эшигин жапты. Бул күн 2-айдын он 7-күнү эле. Ошол убакта Нук 600 жашта болгон. Анан туңгуюкта ачылып, асмандан жаан куюп, топон суу жер бетине келди. Нөшөр 40 күн, 40 түн созулду да үкөктү көтөрдү. Ташкын болсо уламдан-улам күчөп, тоолордун үстүнөн 15 чыканакка ашып кетти. Жер бетиндеги дем алган жан менен абада учкан канаттуунун баары суу астында калды. Yкөктүн ичиндегилер гана аман калышты. Суу болсо 150 күн бою ташкындап турду.

Башталыштар 8

Топон суунун токтошу

(8:1-12) Кудай таала үкөктөгүлөрдү эстеди да жер бетине шамал соктуруп, сууну тарта баштады. Жамгыр токтоп, жер алдынан атырылган суулар тыйылды. Жүз элүү күн дегенде, топон суу башталгандан ашык-кеми жок беш ай өткөндө үкөк Арарат тоосунун чокусуна урунду. 10-айдын биринде тоолордун чокулары көрүндү. Ошентип, суу уламдан-улам ылдыйлай берди. Нук 40 күн өткөндөн кийин терезеден бир кузгунду сыртка учурду. Ал жер кургаганча улам учуп кетип, кайра учуп келип жатты. Андан кийин жерден суу кеткендигин билүү үчүн көгүчкөндү кое берди. Бирок ал конууга жай таппай Нукка кайтып келди. Нук 7 күн күтө туруп, көгүчкөндү кайра учурду эле кечке маал зайтун дарагынын жаш жалбырагын тиштей келди. Ошондон улам Нук жер үстүнөн суунун тартылганын билди. Дагы 7 күн күтө туруп, баягы көгүчкөндү сыртка учуруп жиберди. Бул сапар ал артына кайтпады.

Жердеги жашоонун кайрадан уланышы

(8:13-22) 601-жылдын 1-айынын биринде Нук үкөктүн төбөсүн ачып караса жер тоборсуп калыптыр. Дагы бир ай жыйырма алты күн өткөндө жер бети толугу менен кургады. Ошондо Кудай таала Нукка мындай деди: "Yй-бүлөң менен үкөктөн чык да жан-жаныбарлардын баарын агыт. Алар туш-тушка тарап, көбөйүшсүн". Нук сыртка чыгып, үкөктүн ичиндегилердин баарын кое берди. Анан Теңирге курмандык чала турган жай куруп, бардык адал малдан жана канатуулардан алып, курмандыкка багыштап, өрттөп жиберди. Нуктун бул курмандыгынын жыты Теңирге жакты жана Теңир мындай деди: "Адам баласынын ниети жаштайынан эле зулумдукка толгон болсо да экинчи жерди анын айынан каргабайм. Бул кылганымдай кылып, мындан ары жер бетиндеги тирүү жандарды кы байм. Эми мындан быякка жер жер болуп турганында эгим-терим, ысык-суук, жай-кыш, күн-түн үзүлбөйт.

Башталыштар 9

Кудай Нук менен анын балдарына батасын берет

(9:1-7) Кудай таала аман калган адамдарга: "Өсүп-өнүп, жерге толгула!"— деп батасын берди. Дагы мындай деди: "Жан-жаныбарлардын баары силерден айбыгып, сестенип турушсун. Аларды силердин кол алдыңарга бердим. Көгөргөн чөптү бергенимдей эле бардык кыбыр эткен жанды да жегенге уруксаат кылдым. Бирок канын агызбай туруп, этин жечү болбогула. Анткени кан — бул жан. Адам канын төккөн а бир жан: мейли жырткыч болобу, мейли адам болобу, жоопко тартылат. Кимде-ким адам канын төксө, анын канын башка адам төгөт, анткени адам Кудай таалага окшоштурулуп жаратылган. Силер көбөйүп, жер бетине тарап, өсүп-өнгүлө".

Кудайдын убадасынын белгиси

(9:8-17) Анан Нук менен анын балдарына айтты: "Силер менен, урпактарыңар менен, үкөктөн чыккан жан-жаныбарлар менен мындай деген түбөлүктүү келишим түзөм: мындан ары же бетин сууга бастырбайм. Келишим белгиси — асан-үсөн болсун. Жер бетине булут каптатканымда ошону көрө калам да ушул келишимди эстейм".

Сим, Хам жана Жапас

(9:18-28) Ошентип, топон суудан кийин аман калган Нуктун үй-бүлөсүнөн жер бетинде адамзаттын жашоосу кайрадан уланды. Нук дыйканчылык кылып, жүзүмзар отургузду. Бир күнү жүзүмдөн шарап жасап ичип алып, мас болуп, чатырынын ичинде жылаңач жатып калды. Муну Канандын атасы Хам көрүп калып, Сим менен Жапаска айтып чыкты. Бул эки бир тууганы болсо аны менен кошо күлүшпөстөн, атасынын этин кароодон ыйбаа кылышып, далысы менен киришти да атасын жаап коюшту. Нук ойгонгондо кенже уулунун кылганын билип: "Канан курусун, бир туугандарына кулдун кулу болсун!"- деп каргап салды. Дагы мындай деди: "Симдин Теңирине алкыш. Жапас өрүшүн жайып, Симдин чатырларына көчүп кирсин! Канан болсо буларга кул болсун!" Нук топон суудан кийин дагы 350 жыл жашады. 950 жашка чыгып, каза болду.

Башталыштар 10

(10:1) Сим, Хам жана Жапас топон суудан кийин көптөгөн балалуу болушту. Төмөндө алардын урпактарынын санжырасы.

Жапастын урпактары

(10:2-5) Гомер, Магог, Мадай, Яван,Фувал, Мешех, Фирас. Гомерден Аскеназ, Рифат, Фогарма. Явандан Елиса, Фарсис, Киттим, Доданим. Жер Ортолук Деңизди айлана тегерегин жердегендердин баары ушул Жапастын укум-тукумдары. Ар бир баласынын өз жери болуп, көбөйүп, өз алдынча элге айланган.

Хамдын урпактары

(10:6-20) Хуш, Мисираим, Фут, Канан. Хуштан: Сева, Хавила, Савта, Раама, Савтеха. Раамадан: Шева, Дедан. Атактуу баатыр Нимрод да Хуштун баласы. Ал көзгө атар мерген болгон, ошондон улам эл арасында "Теңир алдында мергенчи Нимроддой..." деген сөз калган. Анын падышалыгына алгач Вавилон, Эрех жана Сенаар өлкөсүндөгү Аккад кирген. Ал Ассирияга келип, Ниневия, Реховофир, Калах жана атактуу Ресен шаарын курган. Мисираимден: Лудим, Анамим, Легавим, Нафтухим, Патрусим, Каслухим чыккан. Булардан филистимдиктер менен кафторлуктар келип чыккан. Канандан: Сидон, Хет, Иевусей, Аморрей, Гергесей, Евей, Аркей, Синей, Арвадей, Семарей, Химафей. Кийин булар бүт жер жүзүнө чачырап кетишкен. Булардын жери Сидондон тартып Герарга карай Газага чейин, анан Содом, Гоморра, Адма жана Севоимден Лашага чейин созулат. Булардын баары Хамдын урпактары. Ар бир уруунун өз эне тили, жери болуп, ар башка элдерди түзүп кетишкен.

Симдин урпактары

(10:21-32) Сим Жапастын улуу агасы. Анын урпактарынын бири Евер. Симден Елам, Ассур, Арфаксад, Луд, Арам. Арамдан Уц, Хул, Гефер, Маш. Арфаксаддан Сала. Саладан Евер. Еверден Фалек, Ёктан. Фалектин тушунда жер бөлүм башталган. Ёктандан Алмодад, Шалеф, Хасармавеф, Иерах, Гадорам, Узал, Дикла, Овал, Авимаил, Шева, Офир, Хавила, Иовав. Булар Меша менен Чыгыштагы тоолордун ортосундагы аралыкта жашашкан46. Меша Сефарга жакын. Симдин урпактары ушулар. Бул Нуктун балдарынын санжырасы. Топон суудан кийинки адамзаттын түп аталары ушулар.

Башталыштар 11

Тилдердин келип чыгышы

(11:1-8) Ошентип топон суудан аман калган Нуктун балдарынан адамзат тукуму кайра уланды. Ал убакта улут, тил боюнча бөлүнүү деген жок болгон. Баары бир тилде сүйлөп, Чыгышта көчүп-конуп жүрүп, акыры бир түз жер таап, ошол жерге отурукташты. Жашаган жайын мурдараак таштан салышса, эми бышкан кыштан сала башташты. "Жер бетине тарап кетпес үчүн шаар куруп, ичине чокусу көк тиреген мунара куруп, атыбызды чыгарып алалы", — дешти. Теңир адамдардын куруп жаткан шаары менен мунарасын көргөнү келип: "Карачы бир эл, бир тилдүү адамдардын эмне кылып жатышканын. Эми буларды токтото албайсың. Кой, түшөлү да бири-бирин түшүнбөс кылып, тилдерин аралаштырып салалы", — деди. Анан ошондой кылды. Алар бири-бирин түшүнө алышпай, ишин токтотууга мажбур болушту да топ-топ болуп туш-тушка тарай башташты. Мына, азыркы дүйнө жүзүндөгү тилдердин келип чыгуу башаты ошол жерден башталган. Ошол себептен адамдардын тили аралашып калган жердин аты Вавилон6аталып калган. Сим менен Хамдын балдары Жакынкы чыгыш менен түштүк жакка тарап отурукташты. Жапастын балдары болсо Жер Ортолук Деңиз жакка ооп кетти. Алар уруу-урууларга бөлүнүп, тилдери башка, өз алдынча эл-журт боло башташты. Азыркы адамзат — ошолордун тукумдары.

Симдин урпактарынын санжырасы жана Ибраимдин ата-теги

(11:10-32) Арфаксад — Симдин топон суудан 200 жыл өтүп, 100 жашында көргөн уулу. Кийин ал дагы 500 жүз жыл жашап көп уул кызга ата болгон. Арфаксад 35 жашында Сала төрөлгөн. Андан кийин да көп уул-кыздуу болуп, 438 жашында көз жумган. Сала 30га чыкканда Евер төрөлгөн. Андан кийин да көп уул-кыздуу болуп, 433 жыл жашаган. Еверден Фалек менен Ёоктан. (Фелектин тушунда жер бөлүм болгон.) Ёктандан Алмодад, Шалеф, Хацармавеф, Иерах, Гадорам, Узал, Дикла, Овал, Авимаил, Шева, Офир, Хавила, Аюба. Булар Мешадан чыгыш тоосу Сефарга чейин отурукташкан. Фалек төрөлгөндө Евер 34 жашта болгон. Кийин дагы көп бала- чакалуу болуп, 464 жашында каза болгон. Фалек 30га чыкканда Рагав төрөлгөн. Андан кийин да бала-чакалуу болуп, дагы 209 жыл жашаган. Рагав 32ге келгенде Серухтун атасы болгон. Андан кийин да дагы башка көптөгөн уул-кыздуу болуп, 239 жашында көз жумган. Серух 30 жашында Нахорду көргөн. Кийин дагы бала-чакалуу болуп, 230 жашында дүйнөдөн өткөн. Нахор 29 жашында Фарра төрөлгөн. Кийин дагы 119 жыл өмүр сүрүп, көп уул-кыз көрүп, каза болгон. Фарра 70ке чыкканда үч уулдуу болгон: Ибраим, Нахор, Аран. Арандан Лут чыккан. Аран атасы Фарранын тирүүсүндө эле, туулган жери — Халдей өлкөсүнүн Ур шаарында каза болгон. Ибраим Сарага үйлөнгөн. Сара төрөбөс аял болгон. Нахор болсо Арандын Милка деген кызын алган. Арандын Иска деген дагы бир кызы болгон. Фарра туугандары менен Халдей элинин Ур деген шаарында жашаган. Ал бир күнү уулу Ибраимди, небереси Лотту, келини Сараны жанына алып, жашаган жеринен чыгып, Канан жерине бет алган. Бирок Каранга жеткенде, сапарын токтотуп, ошол жерде отурукташып, 205 жашында каза болгон.

Башталыштар 12

Кудайдын Ибраимге берген убадасы

(12:1-3) Каранда Теңир Ибраимге мындай деди: "Ибраим, эли-жериңди таштап, мен көрсөткөн өлкөгө жөнө! Сенин тукумуңан улуу эл жаратып, сага ак батамды берем. Сени алкагандар алкышымды алышат, каргагандар каргышка дуушар болушат. Сен аркылуу жер жүзүнүн бардык элдерине менин батам тиет".

Кудайдын Ибраимге берген экинчи убадасы

(12:4-9) Ибраим тил алып, аялын, инисинин баласы Лутту, тапкан-ташыганын, кол алдында кызматчыларын алып, Кудай айткан өлкөнү көздөй жол тартты. Ошол кезде Ибраим 75те эле. Бул өлкөнүн аты — Канан. Ибраим аны аралап, Шехем деген жерге жеткенде ага Теңир аян берип: "Ушул жерди урпактарыңа берем" деп убада этти. Ибраим ага көрүнгөн Теңирге атап, ошол жерге курмандык чалчу жер курду. Андан ары карай жылып олтуруп, Бетель шаарынын чыгыш тарабындагы тоо тарапка барып, Бетель батышында, Гай шаары чыгышында калгандай кылып чатырын тикти. Дагы бир курмандык чалчу жай куруп, Теңирге тайынды. Андан соң Негев тарапты беттеп, дагы сапар тартты.

Ибраимдин Египетке түшүшү

(12:10-20) Ошол кездеги кургакчылык болуп, Канан катуу жутагандыктан Ибраим убактылуу жашоо үчүн Египетке жөнөдү. Жетээрде Сарага: "Сен сулуу аялсың. Сени кордош үчүн булар мени өлтүрүшөт. Ошондуктан сурагандарга мени агам деп койсоң, бизди жылуу тосуп алышат да, жанымды сактап каласың", — деди. Египеттиктер Саранын абдан сулуу аял экенин көрүштү. Хансарайындагылар фараонго аны мактап барышты. Фараон Сараны сарайына алдырды. Ибраимди агасы деп ойлоп, Сара үчүн жылуу мамиле кылып, төрт түлүк мал менен кулдан мол берди. Бирок Теңир Сара үчүн фараондун бүт үй-бүлөсүнө, малына катуу оору каптатты. Ошондо Ибраимди чакырып алып: “Эмне үчүн мага мындай кылдың? Эмне үчүн Саранын аялың экенин айтпадың? Эмне үчүн карындашым дедиң? Аялдыкка алайын дегем, эми ал да кет!” — деди. Ошентип, Ибраимди аялы, бүт мал-мүлкү менен кошо өз жеринен чыгартып жиберди.

Башталыштар 13

Ибраимдин Кананга кайтып келиши

(13:1-4) Ибраим кайрадан Негев чөлүн аралап, Бетел менен Гайдын ортосуна жасаган баягы курмандык чалчу жайга келип, Теңирге тайынды. Лут да кошо келди. Ошол кезде Ибраим абдан бай эле.

Луттун Ибраимден бөлүнүп кетиши

(13:5-18) Лут Ибраим менен көчүп-конуп, жанында жүрдү. Эми, экөөнүн малынан жайыт тарып, койчулары чатакташа баштагандыктан, бөлүнүүгө туура келди. (Анда ошол жерде канандыктар менен перестиктер жашоочу.) Ошондо Ибраим Лутка мындай деди: "Биз тууганбыз, экөөбүз араздашпайлы, чабандарыбыз да чатакташпасын. Карачы, жер көп, сен менден бөлүн: солго кетсең мен оңго кетейин, оңго кетсең, мен солго кетейин", — деди. Иордандын айланасы шылдырап аккак сууга бай, бейиш багындай, мисир жериндей, ажайып жер эле. Лут ошол Иордандын жээгин жактырып, Содом тарапты карай, чыгышка көчүп кетти. (Бирок Содомдун эли ыйманын жеген адепсиз адамдар болгон.) Ибраим болсо Кудай буюрган Канан жеринде калып калды. Лут кеткенден кийин Теңир Ибраимге үчүнчү ирет келип: "Чар тарабыңа көз чаптырчы. Ушунун баарын сага жана урук-тукумуңа бердим. Укум-тукумуңду эсеп жеткис кылам. Эми бар да көз алдыңдагы жерди узун-туурасынан аралап чык. Мен сага ушул жерди берем", — деди. Ибраим Хеврондогу Мамренин ыйык теректердин жанына көчүп барып, Теңирге курмандык чала турган жай курду.

Башталыштар 14

Луттун туткунга түшүшү

(14:1-13) Сенаар падышасы Амрафел, Елласар падышасы Ариох, Елам падышасы Кедорлаомер, Гоим падышасы Фидал, Сиддим өрөөнүндө (азыркы Туздуу деңиз) аскерлери биригип турган Содом падышасы Бера, Гомарра падышасы Берша, Адма падышасы Шимевер, Сигор аталган Бела падышага каршы согуш ачышат. Бул падышалар он эки жыл бою Кедерломерге кызмат кылып келип, он үчүнчү жылга караганда ага каршы чыгышыптыр. Ошондуктан 14-жылы Кедерломер менен анын шериктери аларга каршы согуш ачышып, рефаимдерди Аштероф-Карнаимде, зузимдерди Гамда, эмимдерди Шаве-Кирифаимде, хоррейлерди Сеир тоосунда чөл менен чектешкен Эл-Фаранга чейин таш-талканын чыгарышат. Анан Кедолаомер түндүккө жортуул жасап, Ен-Мишпатка (Кадес деп да аталат) жеткенде амаликтерди жана Хасасон-Тамарада жашаган аморрейлерди басып алат. Ошол убакта Содом, Гоморра, Адма, Севоимдин жана Беланын падышалары биригип алышып, Сиддим өрөөнүндө душмандары менен согушууга чыгышкан. Алар Кедерломер, Фидал, Амрафел, Ариох менен согушушат. Төрт падыша беш падыша менен согушат. Сиддим өрөөнүндө көптөгөн жабышкан чайыр толтурулган абдан көп чуңкурлар бар эле. Содом менен Гоморранын падышалары качып кетишет да көп жоокерлер ушул чуңкурларга түшүп, көбү тоо тарапка качып кутулушат. Ошондо баскынчылар Содом менен Гоморранын мүлкүн тоноп, Содомдо жашаган Лотту да мал-мүлкү менен кошо байлап кетишет. Аман калган бирөө Ибраимге акыбалды кабар жеткиргени чаап жөнөйт. Ал убакта Ибраим амморейлик Мамренин эмен токоюна жакын жерде жашап турган. Мамре, Ешкол, Анер бири-бирине жардамдашабыз деп келишим түзүшөт. Бул келишимге Ибраим да кошулат.

Ибраимдин Лутту куткарып алышы

(14:14-17) Луттун туткундалганын укканда, Ибраим үйүндө туулуп өскөн кулдарын куралдантып алып, 318 кишиси менен баскынчыларды Дандан кууп жетип, түндө карп-күрп үстүнөн басып, таш-талканын чыгарат да Лутту бошотот. Тигилерди болсо Дамаскинин түндүк тарабына сүрүп салып, уурдалган мүлктүн баарын: аялдар менен кызматчыларды, ошондой эле Лутту да бүт мүлкү менен кайтарып алып, жеңиштүү кайтып келе жатканда азыркы Падыша өрөөнү деп аталган жерде Содомдун падышасы алдынан куттуктап тосуп чыгат.

Маликсадык

(14:18-24) Ошондой эле Эң Жогорку Кудуреттин ыйык дин кызматкери — Салам падышасы Маликсадык да нан, шарап менен алдынан тосуп чыгып: "Ибраим, асман-жердин ээси - Эң Жогорку Кудурет сага батасын берсин! Душмандарыңды жеңип чыгууга жардам берген ага даңк!" — деп батасын берди. Ибраим ага согуштан түшкөн олжонун ондон бир бөлүгүн берди. Содом падышасы Ибраимге: "Адамдарымды мага бер да мүлктү өзүңө калтыр" дегенде ал мындай деп жооп берди: "Кийин Ибраимди мен байыттым дебешиң үчүн Эң Жогорку турган Теңирге, асман-жердин Ээсине колумду жайып, шоонаңды да албайм деп ант берем. Кулдарым жеп койгонду гана кабыл этем. Мага согушта жардам кылган шериктерим: Анер, Ешкол, Мамрий өз энчисин ала беришсин. А мага эч нерсеңдин кереги жок."

Башталыштар 15

Кудайдын Ибраимге уул берем деген убадасы

(15:1-21) Бир түнү Ибраим аян көрдү. — Ибраим, кадырың жам болсун, коркпо. Сенин калканың — менмин. Сага абдан чоң сыйлык берем, — деди ага Теңир. — Оо, Кудай Эгем, мени бактылуу кылгыдай эмне бере алат элең. Бала бербедиң, эми мына, үйүмдөгү Дамаскилик кул артымда калып, мураскерим болот. Теңир ага: — Мураскериң ал болбойт, өз балаң болот, — деди да алачыгынан сыртка алып чыгып, жылдыздарды көрсөтүп: — Санап чыга аласыңбы. Тукумуң ушунча болот, — деди. Ибраим Теңирдин бул айткан сөзүнө ишенди. Теңир анын бул ишенимин чыныгы адилдик катары кабыл кылды. Анан: — Мен сага ушул жерди ээлик кылууга берүү үчүн халдейлердин Урунан алып чыккан Теңирмин, — деди. Ибраим: — Теңири Кудай таалам! Бул жер меники болорун эмнеден билсем болот? — деп сурады. Теңир ага: — Мага бир ноопас, чебич, кочкор, бактек жана жаш көгүчкөн алып кел, — деди. Ибраим апкелип, канаттуулардан башкасын ортосунан жара чаап, бөлүктөрүн ошол бойдон бири-биринин тушуна койду. Аңгыча ит-куштар учуп келе башташты. Ибраим этке кондурбай коруп турду. Күн бата уйку басып, көзү илинип кетти. Түндө түш көрүп, Теңирдин үнүн укту: — Билип ал! Балдарың чет жерде келгин катары жашап, төрт жүз жыл кул болушат, ошондон кийин аларды эзгендерди жазалап, ал жерден көп мал-мүлк менен алып чыгам. Сен өзүң болсо терең карып, көз жумасың, урпактарың жат элден төртүнчү тукумунда, Амор элинин күнөөлөрү чегине жеткенде кайра келишет, — деди. Күн батканда караңгы басып, өлүмтөлөрдүн жара чабылган жеринен түтүн менен от мамычасы сыяктанган нерсе аралап өттү. Ошентип Теңир Ибрайым менен ошол күнү Мисирдин четиндеги дарыя менен Евфрат дарыясынын ортосунда жашаган элдердин жерин берем деп келишим түздү. Ал элдер: кенейлер, кенезейлер, кедмонейлер, хеттер, ферезейлер, рефаимдер, аморрейлерлер, канандыктар, гергесейлер жана евусейлер.

Башталыштар 16

Исмаилдин төрөлүшү

(16:1-16) Ибрайымдын Кананда турганына он жылдын жүзү болсо да байбичеси Сара көз жарган жок. Саранын египеттик Агар аттуу күңү боло турган. Сара күйөөсүн Агарга үйлөнтүп, төрөлгөн баланы багып алууну чечти. Ошентип Ибраим Канан жерине келгени он жылдын жүзү болгондо Сара аны күңүнүн койнуна салып берди. Ибраим аялынын тилин алып, Агарды токолдукка алды. Күңдүн боюна бүткөндө, төрайымына кербездене баштады. Ошондо Сара: "Сенин айыңан жабыр тартып отурам, күңүмдү койнуңа салып бердим эле, эми кош бойлуу болуп алып, мени көзүнө илбей калды. Экөөбүзгө Теңир калыс",- деп күйөөсүнө даттанды. "Күң сеники эмеспи, — деди Ибраим ага, — эмнекылам десең өзүң билесиң да". Сара күн көрсөтпөй, кууруй баштаганда күңү чыдай албай качып кетти. Агарга ээн талаадагы Сурга барчу жолдун боюндагы кудуктун жанынан Теңирдин периштеси кезигип: — Саранын күңү Агар, кайдан келатасың? Кайда баратасың? — деди. Агар: — Мырзайымымдан качып чыктым, — деди. Периште: — Кой Агар, мырзайымыңа кайта барып, айтканында бол. Мен сенин тукумуңду сансыз көп кылам. Сен азыр кош бойлуусуң, уул төрөйсүң, атын Исмаил коесуң. Теңир зарыңды укту. Исмаил агайындарына каршылаш жашайт, — деди. "Мага көз кырын салып жүрүүчү Теңирди көрдүм", — деп, Агар ошол кудукту "Кам көргөн тирүү Теңирим" атады. Ал кудук азыр деле ошол Кадес менен Бареддин ортосунда турат. Агар Саранын үйүнө кайтып барды. Ай-күнү келгенде сексен алты жаштагы Ибраимге уул төрөп берди. Ибраим баласынын атын Исмаил койду.

Башталыштар 17

Сүннөт

(17:1-14) Ибраим токсон тогузга чыкканда Теңир ага келип:"Мен Кудуретүү Теңирмин. Мага берилип, ак жаша. Экөөбүздүн ортобуздагы келишимди бекитип, урпактарыңды эсепсиз көбөйтөм", — деди. Ибраим жүзтөмөндөп жыгылды. "Айтканым айткандай болот, — деди Теңир сөзүн улай,— сен көп элдердин атасы болосуң, ошондуктан мындан ары Ибраим эмес, Ибрайым аталасың. Сенин урпактарыңдан падышалар чыгат. Сенин, урпактарыңдын Кудай тааласы болом деп түбөлүктүү келишим бекитип, сен азыр мусаапыр болуп, жер кезип жүргөн Кананды сага жана сенин укум-тукумуңа биротоло энчилеп берем. Бирок өзүң да, урпактарың да укумдан-тукумга менин силер менен түзгөн келишимиме ак болгула. Силер тараптан эркек аттууңардын бири калбай сүннөттөлүүгө тийишсиңер. Силер менен түзгөн келишимимдин белгиси — ушул. Араңардагы ар бир эркек наристе: өзүңөрдүкүбү же акчаңарга келген башка элдикпи, сегиз күндүгүндө сүннөткө отургузулушу керек. Бул силердин денеңерге басылган келишим белгиси болсун, силер аны укумдан-тукумга сакташыңар керек. Сактабаган киши эл ичинен жоготулсун, анткени ал келишимимди бузган болуп саналат".

Кудайдын Ибрайымга бир жылдан кийин уулдуу болосуң деген убадасы

(17:15-27) Кудай таала Ибрайымга дагы мындай деди: — Эми аялыңды Сара дебей, Сарра деп жүр. Мен анын этегин жалгап, ал аркылуу сага дагы бир уул берем. Саррага ак батамды берип, көптөгөн улуттардын түп энеси кылып, балдарынан падышаларды чыгарам. Ибрайым буга ишене бербеди. Бетин басып: "Чал-кемпирге кайдагы бала", — деп ичинен күлдү. Анан: — Исмайылым эле аман болсо экен,— деди. Ошондо Кудай: — Так ушул Саррадан уул көрүп, атын Исхак коесуң. Мен Исхак менен келишим түзүп, анын урпактары үчүн ошол келишимди түбөлүккө бекитем. Исмаил тууралуу айтканыңды да эшиттим. Ага да батамды берип, урук-тукумун абдан көбөйтүп, он эки уруубашынын атасы кылам. Андан улуу эл жаралат. Бирок мен келишимди Сарра эмки жылы ушул маалда төрөй турган Исхак менен түзөм, — деди да Ибрайым менен сүйлөшкөнүн токтотуп, көккө көтөрүлүп кетти. Ибрайым Теңир айткандай кылып, үйүндөгү сүннөттөлүүгө тийиштүүлөрдүн баарын сүннөттөп чыкты. Өзү да сүннөткө олтурду. Ошондо ал токсон тогуз жашта эле.

Башталыштар 18

Көктөн түшкөн үч конок

(18:1-16) Теңир "ыйык теректер" деп аталган жерде жашаган Ибрайымга дагы жолукту. Ал түшкө маал, күн куйкалап турганда чатырынын оозунда ойго батып отурган эле. Бир оокумда башын көтөрүп, каршысында турган үч кишини көрдү. Ордунан атып туруп, тосо чуркап, ийиле салам берди. "Мырзалар,— деди ал,— мендей кулуңарды кыя басып, өтүп кетпегиле деп өтүнөм. Азыр колу-бутуңуздарды чайкаганга суу апкелдирем. Мына бул дарактын көлөкөсүнө отуруп, тыныгып алыңыздар. Мен болсо нан апкеле калайын, сапарыңыздарды өзөк жалгап алып, анан улантыңыздар". Тигилер макул болушту. Ибрайым чатырына шаша кирип, Саррага ундун мыктысынан үч чара жууруп, калама жасай салууну дайындады. Өзү бадага жүгүрүп барып, эң семиз торпокту тандап, аны кызматчысына сойдуруп, казан астырды. Анан конокторго айран-сүт жана эт тартып, тамактанып жатканда жанында кызмат кылып жүрдү. — Сарра кайда? — деп сурашты алар Ибрайымдан. Ал: — Чатырда, — деди. — Келээрки жылы так ушул маалда сага дагы келем, ошондо аялың Сарра уул төрөйт,— деди тигилердин бири. Сарра болсо мунун баарын Ибрайымдын артында, чатырдын кире беришинде туруп алып тыңшап турган. Күйөөсү менен бирге карылыкка моюн сунуп калган анын этек кири да эбак токтоп калган болчу. Ошондуктан ишенбей: "Кайдагы бала кемпирге?! Төрөм да арыды" деп ичинен күлдү. Муну тигил киши билип коюп, Ибрайымга айтты: — Сарра эмнеге күлүп жатат? Теңирдин колунан келбеген иш барбы?! Айтканым айткандай болот. Сага айткан маалда келгенимде Сарра уулдуу болот. Сарра коркуп кетип: — Коюңуз, күлгөн жокмун,— деди танып. Бирок тиги киши: — Жок, күлдүң!— деди. Алар ордунан туруп, Содом тарапка жөнөштү. Ибрайым аларды узатып чыкты.

Содом калаасы үчүн Ибрайымдын ортого түшүп, жалынуусу

(18:17-33) "Эмне кыла турганымды Ибрайымдан жашырмак белем, — деди Теңир ичинен,— сан жеткис, күчтүү эл ал аркылуу жаралып, бүт адамзатка бата ошол аркылуу тиет эмеспи. Аны мен артында калган туяктарына ак жашоону осуяттасын деп, ошентсе, ага айткандарымдын баарын орундатайын деп тандап албадым беле". Анан Ибрайымга карап: "Содом менен гоморралыктар абдан күнөөкөр эл деп көп уктум. Эми чындыгын өз көзүм менен көрүп келейин деп баратам",— деди. Ошондо жанындагы кишилер бурулуп, Содомду көздөй басышты. Ибрайым болсо Теңирдин маңдайында калып, ага жакын басып келди да: — Бузукуга кошуп, адилди да жок кыласызбы? Балким шаарда элүү адил адам бар чыгар? Ошолор үчүн ал жерге ырайым кылбай коесуңбу? Адил адамды бузуку менен бирге өлтүрүп таштаарыңа түк ишенбейм. Бүткүл ааламдын Калысы адилетсиз өкүм чыгармак беле? — деди. — Эгер Содомдон элүү адилди тапсам,— деп жооп берди Теңир ага,— анда ал жерге ырайым кылам. — Мен сиздин алдыңызда чаңмын, пендемин, ошого карабай Эгеме дагы сөз айтууга батындым, эгер элүүгө бешөө жетпей калсачы, ушул жетпей калган бешөө үчүн бүт шаарды кыйратасызбы? — Кырк беш адил үчүн кыйратпайм. Ибрайым кемитип отуруп онго түшүрдү. Теңир он адил табылса да кыйратпоого убада кылып, Ибрайымдын жанынан кетти. Ибрайым болсо чатырына кайтты.

Башталыштар 19

Адепсиз содомдуктар

(19:1-14) Кечкурун бул эки периште Содомго келишти. Лут шаар дарбазасынын жанында отурган. Бул экөөнү көргөндө ийиле салам айтып, үйүнө конуп кетүүнү өтүндү. Башында булар макул болушпады, бирок Луттун кыйылып суранганынан үйүнө келишти. Лут алардын курсагын тойгузуп, жакшылап сыйлады. Бирок коноктордун башы жаздыкка тие электе, Содомдун эли жаш-карысы дебей, шаардын тегерек четинен бери жыйылып келип, Лутка: "Кечинде сеникине келгендерди чыгарып бер, көңүл ачып алалы",— деп чуулдашты үйдү тегеректеп. "Агайындар, кыянаттык кылбагыла! Эр көрө элек эки кызымы берейин, каалаганыңарды кылгыла. Бирок буларга тийбегиле, булар менин кудайы конокторум", — деди Лут каалганы артынан жаба чыгып. Содомдуктар болсо: "Тур мындай! Муну кара, келгин болуп туруп, башкарганын көр тимеле, эми сени тигилерден беш-бетер кылабыз!" — дешип, аны туш-туштан каалгага кыса башташты. Ошондо үйдүн ичиндеги алиги экөө эшикти ачып, Лутту ичкериге киргизип, эшикти кайра жаап алышты. Ал эми сырттагылардын баарын эшикти таба алгыс кылып, көздөрүн карайлатып салышты. "Туугандарың бар болсо чыгып айт, бул шаардан тезирээк кетишсин. Теңир бул шаардын жамандыгы жөнүндө көп уккандыктан аны жер менен жексен кылууга бизди жиберди", — дешти Лутка. Лут сыртка чыгып, күйөө балдарына айтты. Бирок Луттун айткандарын азил катары кабыл алышкан алар ишенишпеди.

Луттун Содомдон качып чыгышы

(19:15-26) — Бол, аялың менен кыздарыңды алып, биерден тезирээк качып чык! — деп периштелер Лутту таңатпай шаштыра башташты. Лут эмне кылаарын билбей деңдароо болуп турганда, эки периште аларды колунан сүйрөп, шаардын сыртына чыгарып салышты. Ошондо бирөөсү: — Эми бул чөлкөмдүн эч жерине токтобостон аркаңарга карабай, тоого качып кутулгула,— деди. — Жок, таксыр! — деди Лут,— ырас, сиз мага зор жакшылык кылдыңыз, бирок мен тоого качсам кутула албайм. Мына жакын жерде чакан шаар бар, ошого качсам кутулам. Ал чакан эмеспи. Периште: — А мейли, сен үчүн аны жок кылбайын, бирок, кач эми тезирээк ошол шаарга, сен жетмейин ишимди баштай албайм,— деди. Лут эки кызы менен өзү айткан шаарга күн чыкканда жетти. Аялы болсо жолдо артын карай салып, туз мамыга айланып, катып калды.

Содомдун кыйратылышы

(19:23-29) Ошондо Теңир асмандан от аралаш күкүрт жаадырып, Содом менен Гоморра жайгашкан өрөөндүн таш талканын чыгарды. Эч нерсе соо калган жок... Ибрайым саар менен бир күн мурда Теңир менен сүйлөшкөн жерге барып, ылдый жакты караса өрөөндү уюлгуган түтүн басып жатыптыр. Ошентип, Кудай таала күнөөлүү шаарларды жок кылаарда Ибрайымды эске алып, анын инисин аман сактап калган.

Луттун урпактары

(19:30-38) Лут өзү тандап алган шаарда калгандан коркуп, эки кызы менен тоодогу үңкүрдө жашай баштады. Бир күнү улуу кызы кичүүсүнө мындай деди: "Аттиң, бардык жерде эркек-аял турмуш куруп, тукумун улашат. Атабыз болсо карып, үйлөнүүдөн калды. А бизге күйөө болгудай бул жерде эркек да жок. Ошондуктан атабыздын тукумун улантуу үчүн аны мас кылып туруп, койнуна жатып чыгалы". Ошентип, алар муну ишке ашырышты: биринчи түнү эжеси, экинчи түнү сиңдиси жатып чыкты. Лут болсо эч нерсени билген жок. Кийин ошол эки кыздан моав эли менен аммон эли келип чыккан.

Башталыштар 20

Ибрайым менен Сарра Филистимде

(20:1-18) Ибрайым түштүктөгү Герар шаарына көчтү. Сурагандарга Сарраны "карындашым" деп жүрдү. Бир күнү ошол жердин падышасы— Абдумалик Сарраны сарайына алдыртты. Ошондо Кудай анын түшүнө кирип:" Бирөөнүн аялын алдырганың үчүн өлөсүң!"— деди. Бирок Ал Саррага тие элек эле. Ошондуктан: "Теңири, менде күнөө жок. Күнөөсүз эле өлтүрүп саласыңбы? Ибрайым аны "карындашым" деп өзү айтпадыбы! Сарра да Ибрайымды "агам" деди го! Жок, Теңир, менин ниетим ак, колум да таза",— деди. "Көңүлүңдө кир жоктугунан күнөөдөн сактап калдым,— деди ага Кудай, — эми Сараны эрине бер. Анын күйөөсү пайгамбар. Аны өзүң үчүн ибадат кылдыр, ошондо аман каласың. Эгер бербесең бүт үй-бүлөң менен сөзсүз мерт болосуң". Абдумалик таң атаары менен бүт кызматчыларын жыйнап, түндө көргөн аянды айтканда баарынын үрөйү учту. Анан Ибрайымды чакыртып: — Айтчы, сага кандай жамандык кылдым? Аз жерден эли-журтумду чоң күнөөгө киргизип кое жаздадың го! Сен мындай кылбашың керек эле! Кандай ой менен ушундай кылдың? — деди. — Бул жердиктерди Кудай тааладан коркпогон эл экен деп ойлоп, аялымы тартып алуу үчүн мени өлтүрүп салышабы деп корктум, — деди Ибрайым жооп берип, —аялым чынында эле аталаш карындашым. Кудай таала ата- энемдин үйүнөн жер кезүүгө алып чыкканда андан: "Кайда барсак да агам де" деп суранган элем",— деди. Абдумалик ага бай белектерди тартуу кылып, аялын колуна тапшырды да каалаган жеринде жашоого уруксаат берди. Эл алдында Сарранын жүзү ак болсун деп Ибрайымга миң дилде берди. Анан Ибрайым Теңирге сыйынды. Ошондо Абдумалик, анын аялы жана күңдөрү төрөбөс ооруудан айыкты.

Башталыштар 21

Кудайдын убадасынын аткарылышы

(21:1-8) Теңир айткан маалда Сарра жүз жаштагы чалы Ибрайымга уул төрөдү. Ибрайым баласынын атын Исхак коюп, Кудай осуяттагандай сегиз күндүгүндө сүннөткө отургузулду. "Кудай багымы ачты, эми уулдуу болгонумду уккандар кубанычыма ортоктош болот. Чиркин десең, мени төрөп, бала эмизет деп ким ойлоптур? Бирок карыса да Ибрайымды уулдуу кылдым", - деп Сарранын кубанычы койнуна батпады.

Агар менен Исмайылдын куулушу

(21:8-21) Исхак эмчектен чыккан күнү атасы чоң той берди. Ошол убакта Исмаил он төрттө эле. Бир күнү Сарра анын Исхакты келекелеп жатканын көзү чалып калды да Ибрайымга: "Мынабу күңдү баласы менен кошуп кууп жибер. Анын баласын Исхагым менен энчилеш кылгым келбейт",— деди. Ибрайым баласын ойлоп, ичи ачышты. Бирок Кудай таала: "Балаң менен токолуң үчүн кабатыр болбо. Байбичеңин тилин ал, анткени сенин уругуң Исхак аркылуу көбөйөт. Күңүңдүн баласынан да эл жаратам, анткени ал да сенин уругуң",— деп анын көңүлүн жубатты. Ал эртеси таңазанда турду да, нан менен бир чанач сууну Агардын ийнине артып, баланы колуна жетелетип, жолго салды. Агар чөлдө баратып, Вирсавиянын тушунда адашып кетти. Суусу да түгөнүп калды. Ошондо баланы бадалдын түбүнө жаткырып, өлгөнүн көзүм көрбөсүн деп, бута атым жерге отуруп алып, канкакшап, ыйлай баштады. Кудай баланын үнүн укту. Ошондо Кудайнын периштеси: "Агар, сага эмне болду? Коркпо, балаңдын үнү Кудайга жетти. Кой, ыйлаба, тур да балаңды колунан ал. Мен андан чоң эл жаратам",— деп Агарга кудукту көргөздү. Агар чаначын толтуруп, баланын суусунун кандырды Кудай бала үчүн кам көрдү. Ал Фаран чөлүндө мерген болуп чоңойду. Эр жеткенде энеси ага Мисирден аял алып берди.

Ибрайым менен Абдумаликтин келишими

(21:22-33) Бир күнү Абдумалик аскербашысы менен Ибрайымга келип: "Кудай таала колдогон киши экенсиң. Ошондуктан мен сага кандай жылуу мамиле кылган болсом, сен да мага, балама, небереме, конок катары жашап турган жерге ошондой мамиле кылам деп убада бер, мен ошон үчүн келдим",— деди. Ибрайым убада берди, бирок Абдумаликтин адамдары зордук менен тартып алган кудукту айтып, нааразылыгын билдирди. Абдумалик бул тууралуу эч ким айтпаганын, биринчи жолу угуп жатканын айтты. Ошондо Ибрайым ага төрт түлүк малдан тартуу этип, аны менен тынчтык келишим түздү. Ибрайым бул келишимден сырткары жети козу тартуу этип:"Булар кудукту мен казгандыгыма кепил болушсун", — деп Абдумаликтен ант алды... (Ошондон улам ал жер Вирсавия (ант кудугу) аталып калган.) Тигилер кеткенде Ибрайым Вирсавияга бак отургузуп, анын жанында түбөлүктүү Кудай — Теңирге тайынды. Ошентип, ал Филистим жеринде келгин катары, бир топ жашап турду.

Башталыштар 22

Ибрайымдын ишеними

(22:1-19) Ушул окуялардан кийин Кудай Ибрайымдын ишенимин сынамакчы болуп, бир күнү: — Ибрайым, Ибрайым! — деп үн катты. — Кулак сизде, — деди Ибрайым. — Жалгыз уулуң, көкүрөк күчүгүң — Исхагыңды алып, Мориа жерине бар, ошол жердеги тоолордун бирөөн көргөзөм, ошонун чокусуна чык да аны курмандыкка чалып, денесин өрттөп жибер Ибрайым эртеси кулан өөк туруп, эшегин токуп, курмандыкты өртөөгө жетерлик отун алды да үйүндө өскөн эки малай баланы жана уулу Исхакты ээрчитип, жолго чыкты. Ибрайым үч күн дегенде Кудай айткан жерди алыстан көрдү. Ошондо малайларына: "Силер эшектин жанында калгыла, уулум экөөбүз тыякка барып, таат-ибадат кылып келели" деп, аларды калтырып, отунду уулунун жонунаартып, өзү от менен бычакты алды да жолун улантты. — Ата,— деди Исхак бир оокумдан кийин сөз баштап. — Кулак сенде, балам. — Атаке, оттук менен отун мына, а курмандыкка чалынып, өрттөлө турган козу кана? — Уулум, аны убагында Кудай өзү караштырып коет, — деди Ибрайым ага жооп берип. Ошентип, Кудай көргөзгөн жерге жетип келишти. Ибрайым курмандык өрттөй турган жай жасап, баласы Исхакты таңып туруп, каланган отундун үстүнө жаткырды да колун бычакка сунду. Ошондо көктөн: "Ибрайым, Ибрайым!"— деген Теңирдин периштесинин добушун эшитти. "Балага кол көтөрбө,— деди ал,— Кудайны урматтаганыңды, жалгыз балаңды да менден аябаганыңды көрдүм". Ибрайым артын кылчая карап, калың бутага мүйүзү менен чалынып турган кочкорду көрдү. Ошону алып, уулунун ордуна курмандыкка чалып, өрттөп жиберди. (Ибрайым ал жерге "Теңир керегиңди берет" деп ат койгонунун себеби ошондон. Эл азыр да ал жерди "Теңир Тоодо Кудай керегиңди өзү берет",— деп коет.) Периште Ибрайымга экинчи ирет асмандан үн катты: "Теңир мындай дейт: "Мен үчүн жалгыз уулуңду аябай, ушул ишке барганың үчүн өзүмдүн атым менен ант берем: сени ак батама карк кылам, жыбыраган жылдыздардай, көл жээгиндеги кумдай кылып, урук- тукумуңду көбөйтөм, алар кастарынын шаарларын ээлейт, сенин уругуң аркылуу жер жүзүндөгү калктардын баарына батам тиет. Себеби сен менин тилимди алдың".Ибрайым жолдон малайларын алып, Вирсавияга кайтып келип, ал жерде жашап турду.

Нахордун урпактары

(22:20-24) Ушул окуялардан кийин ал: "Нахор да карындашыңыз Милкадан көп бала- чакалуу болуптур",— деген кабар укту. Алар: Уц, Вуз, Кемуил, Кесед, Хазо, Пилдаш, Идлаф, Вафуил. Кемуилден Арам. Вафуилден Рабига. Токолу Реумадан: Тевах, Гахама, Тахаш, Мааха.

Башталыштар 23

Сарранын дүйнөдөн кайтышы

(23:1-20) Сарра 127 жетиге чыгып, Канан элиндеги, Кириат-Арбада көз жумду. Ибрайым аялын жоктоп ыйлап, абдан каттуу кайгырды. Анан хеттиктердин алдына келип: — Мен жериңиздерде жүргөн бир карып, мусаапыр адаммын. Маркумумду койгонго жериңиздерден сатып алайын дедим эле,— деди. Алар: — О аксакал, биз сизди Кудайнын адамы деп билебиз. Мүрзөбүздүн эң мыкты жерине көмө бериңиз, эч кимибиз каршы болбойбуз,— деп жооп беришти, чын жүрөктөн кабыл алышып. Ошондо Ибрайым аларга таазим кылып, дагы мындай деди: — Эгер маркумумду көмгөнгө макул болсоңуздар, анда Цохардын баласы Ефрондон талаасынын четиндеги үңкүрдү сиздердин алдыңыздарда толук баасына мага сатуусун сурап берсеңиздер экен. Бүт шаар эли ошол жерде жыйылып турган. Ефрон ошол элдин арасында эле. Ал баарына угуза: — Коюңуз, аксакал, талааны үңкүрү менен кошо ушул элдин көзүнчө бекер эле берейин. Сизге белек болсун. Маркумуңуздун сөөгүн кое бериңиз,— деди. Ибрайым эл алдында таазим этип, Ефронго: — Акчасын берейин, айтканыма көнүп, алып кой, — деди элге угуза. Ефрон: — Аксакал, жер көп болсо төрт жүз күмүш дилде турат, экөөбүз үчүн бул бир нерсеге арзырлык акча беле? Маркумуңуздун сөөгүн кое бериңиз,— деди. Ибрайым аны угуп чыгып, элге угуза айтылган наркты санап берди. Ошентип, ошол талаа, үңкүрү, бак-дарактары жана башка нерселери менен кошо мүлдө хет элинин көзүнчө толугу менен Ибрайымдын карамагына өттү. Кемпири Сарраны ошол жерге көмдү.

Башталыштар 24

Ибрайымдын кулуна берген осуяты

(24:1-10) Ибрайым жашы өр тартып калды. Теңир аны бардык жактан берекелүү кылды. Күндөрдүн биринде ал башчы кулуна мындай деди: — Сен азыр уулум Исхакка аялды бул жердиктерден эмес, менин ата- журтума барып, ошол жактан алып берем деп, асман-жердин Кудайынын атын оосанып ант бергин! — Куп болот, төрөм,— деп жооп берди кулу,— бирок келин бул жакка келгиси келбесечи, анда уулуңду сен чыккан жерге кайтарышым керекпи? — Антпегин! Уулумду ал жакка кайтарбагын! Мени атамдын үйүнөн, киндик каным тамган жерден алып чыккан, "урук-тукумуңа ушул жерди берем!" деп ант кылган Көк Теңири алдыңан периштесин жиберип, жолуңду ачат. Эгер келин сени менен келгиси келбесе, анда анттан башың бош. Бирок эч качан уулумду ал жакка кайтарбагын! Кул ант берди. Анан кожоюнунун төөлөрүнөн онду алып, ар түрдүү кымбат-баа буюмдардан артып, бир топ киши менен Месопотамиядагы Нахордун шаарына жөнөдү...

Ибрайымдын кулунун Исхакка колукту табышы

(24:11-61) Кечке жуук, кыз-келиндер суу алганы чыгаар маалда, төөлөрдү кудуктун жанына токтотту да: "Оо Теңир, кожоюнум Ибрайымдын Кудайы — Кудай таала! Кожоюнума ырайым кылып, келинге бүгүн туш кыла көр. Мына, мен ушул кудуктун жанында турам, кыздар шаардан суу алганы чыгып жатышат. Кимисине: "Кумараңды эңкейтчи, суу ичип алайын" дегенимде, "Ичиңиз, төөлөрүңүзгө да сузуп берейин" дегенин сенден деп билейин",— деп сыйынып турду. Сөзүн аяктай электе бир кыз шаардан кумарасын көтөрүп чыга келди. Ал Нахордун небереси — Рабига эле. Рабига абдан чырайлуу, эркек колу тийбеген кыз болчу. Ал булакка түшүп келип, кумарасын толтуруп, өйдө жөнөгөндө кул алдынан торой чыкты да: — Садагасы, бир аз суу ичкизчи, — деди. Кыз дароо ийининен кумарасын түшүрүп, кулдун суусунун кандырды да: — Төөлөрүңүзгө да сузуп берейин, кангыча ичип алышсын, — деп, калган сууну аштоого куя сала, кайрадан кудукка чуркап кетти. Бу киши үн катпастан, Кудай жолумду ачты бекен деп, кызды таң кала карап турду. Төөлөрдүн суусуну канганда, кызга чоң алтын сырга менен эки билерикти салып, андан: — Кагылайын, кимдин кызысың, ошону айтчы? Атаңкынан бизге түнөөгө жай табылаар бекен?— деп сурады. Кыз ата-тегин айтып: — Биздикинде тоют көп, түнөк да бар,— деди. Ошондо Ибрайымдын кулу тизе бүгүп, Теңирге таазим этти. "Менин кожоюнум Ибрайымдын Кудайы — Теңири Кудайга алкыш,— деди бу киши,— кожоюнумдан мээрими менен берекесин аябастан мени түптүз инисиникине апкелиптир". Кыз болсо бул окуяны жүгүрүп барып, энесине айтты. Рабиганын Лабан деген агасы боло турган. Ал карындашынын жаңы жасалгаларын көрүп, андан чоочун адамдын сөзүн укту да ага жетип барып: — Эй, Теңир жалгаган адам, үйгө кириңиз, неге сыртта турасыз? Сизге да, төөлөрүңүзгө да жай даярдап койдум,— деди. Ошондон соң тигил киши үйгө кирди. Лабан төөлөрдү жайдактап, отко койду. Анан конокторго суу куюп, тамак тарттырды. Ошондо кул: — Жөн-жайымды айтмайынча наар сызбайм, — деди. — Анда кулак сизде. — Мен Ибрайымдын кулу болом,— деп сөзүн баштады ал,— Теңир кожоюнума береке төгүп, абдан байытты. Төрт түлүк малдан берди, алтын-күмүшкө карк кылды, кул-күңдөрүн көбөйттү. Кемпири карыганда болсо, уулдуу кылып сүйүнттү. Азыр төрөм ошол баласына колундагысынын баарын берген... Кул Ибрайымга берген антын, бүгүнкү кудуктун мойнундагы окуяны — баарын төкпөй-чачпай айтып келип: — Эми, төрөмө бир жакшылык кылалы деген ниетиңер болсо, айткыла, болбосо аны да айткыла, мындан ары кайсы жолго түшөрүмдү билип алайын,— деди. Ошондо Лабан менен Батуил: — Бул Теңирден экен. Сизге жакшы-жаман дей албайбыз. Рабига алдыңызда турат. Алып кетсеңиз болот. Теңир айткандай, кожоюнуңуздун баласына аял болуп берсин,— дешти. Ошондо кул Теңирге терең таазим этип, куржунунан алтын-күмүшүн, кийитин алып чыгып, Рабигага берди. Кыздын агасы менен энесин да кымбат баалуу белектерден кур калтырбады. Анан Ибрайымдын кишилери ичип-жеп, жатып калышты. Кул эртеси туруп, кетүүгө уруксаат сураганда кыздын агасы менен энеси: “Кызыбыз дагы беш-он күн биз менен турсунчу”, — деп өтүнүштү. “Кудай жолумду ачты, эми мени кармабаңыздар, кожоюнума барайын”, — деп кул макул болбоду. Ошондо алар кыздын өзүнөн сурап көрөлүчү дешти да аны чакырып алып: “Кетесиңби бу киши менен?” — деп сурашканда кыз: “Кетем”,— деди. Ошондо алар Рабигага: “Карындашыбыз, сен миң-сандаган урпактардын энеси бол ылайым, балдарың душмандарынын шаарларын ээлешсин!” — деп бата беришип, баккан энеси менен Ибрайымдын адамдарына кошуп, жолго узатышты. Рабига кызматчы кызы экөө төөлөргө минип, тиги кишинин артынан ээрчишти. Исхак ошол кезде Канандын түштүк жагында турчу. Ал "Кам көргөн тирүү Кудайым100" деген кудуктан кайтып келип, бир аз ой жүгүртүү үчүн күүгүм кирген маалда ачык талаага чыккан. Аңгыча келе жаткан төөлөрдү көзү чалды. Рабига да ай-талаадагы адамды көрүп, төөдөн түшө калып, кулдан: — Алдыбыздан келе жаткан киши ким? — деп сурады. Кул: — Кожоюнум, — деп жооп берди. Рабига үлбүрчөгүн ала коюп жамына калды. Кул болсо Исхакка кылган ишин төкпөй-чачпай баяндап берген соң, Исхак Рабиганы маркум энеси Сарранын чатырына киргизди. Ошентип Рабига Исхактын аялы болду. Исхак Рабиганы берилип сүйүп, энесине болгон кусалыктан жеңилдеди.

Башталыштар 25

Ибрайымдын дүйнөдөн өтүшү

(25:1-10) Кийин Ибрайым Хеттура аттуу аял алып, андан Зимран, Ёкшан, Медан, Мадиан, Ишбак, Шуах деген балалуу болду. Иокшандан Шева, Дедан. Дедандан Ашурим, Летушим, Леюмим. Мадиандан Ефа, Ефер, Ханох, Авида, Елдага. Ибрайым колундагы байлыгынын баарын уулу Исхакка мурастап берди, ал эми токолдорунан төрөлгөн балдарына белектерди берип, көзү тирүүсүндө эле Исхактын жанынан алысыраак, чыгыш тарапка жөнөтүп жиберди. Ал жүз жетимиш бешке чыгып, өмүргө тоюп, көз жумду. Сөөгүн балдары: Исхак менен Исмайыл энеси Сарра коюлган жерге коюшту. Ибрайымдын көзү өткөндөн кийин Кудай анын уулу Исхакка батасын берди. Ал "Кам көргөн тирүү Кудайым" кудугуна жакын жерде жашап турду.

Исмаилдин урпактары

(25:12-18) Исмаилден булар тараган: Навайоф, Кедар, Адбеел, Мивсам, Мишма, Дума, Масса, Хадад, Фема, Иетур, Нафиш, Кедма. Исмайылдын урпактарынын он эки уруу башчысы ушулар. Исмайыл жүз отуз жетиге чыгып, каза болду. Андан он эки көчмөн уруу тарады. Алар Кыбыладан тартып, Египеттин алдындагы Сурга чейинки аралыкты мекендеп, көчүп-конуп, мурда айтылган пайгамбардык сөздөгүдөй агайындарына каршылашып жашашты.

Исхактын урпактары

(25:19-26) Исхак Рабигага үйлөнгөндө кырк жашта эле. Бирок, Рабига менен жашаганына жыйырма жылдын жүзү караса да аялынын согончогу канабады. Ошондо Кудайга жалынды. Кудай зарын угуп, Рабиганын боюна эгиз бала бүттү. Алар энесинин кардында жатканда эле бири-бири менен тебише баштагандыктан Рабига: "Кокуй, бул эмнеси?" — деп Теңирге сыйынды. "Ичиңде эки уруу эл жатат,— деди ага Теңир,— эки башка эл чыгат, бири экинчисинен күчтүүрөөк болуп, чоңу кичирээгине кызмат кыла турган болот". Ошентип, Рабига ай-күнү жетип, эгиз төрөдү. Биринчиси бүткөн бою кызыл түк болгондуктан Исав аталды. Экинчиси түгөйүнүн согончогун кармай чыкты. Ага Жакып деген ат коюлду.

Исавдын жеңил ойлуулугу

(25:27-34) Балдар эр жетти. Исав талаа кезген аңчы болсо, Жакып чатырдан чыкпаган жоош бала болуп өстү. Атасы илбээсин этин жакшы көргөндүктөн, Исавды өзгөчө сүйчү, ал эми Жакып болсо энесинин сүйүктүү баласы эле. Бир күнү Исав аңдан чарчап келсе иниси тамак бышырып жатыптыр. Ал казанда кайнап жаткан көжөнү көрө сала Жакыпка: — Бол эми, мага бачымыраак мынабу кызылынан берчи, курсагым ачты,— деди. (Ошондон улам ал кийин Едом (мааниси кызыл) аталып калган.) Жакып ага: — Алды менен мага тунгучтук укугуңду сат, анан берем,— деди митаамданып. — Ачкадан өлүп баратам, өлүп калсам туңгучтук энчимден не пайда? Ала бер нары! — деди Исав чыдамы кетип. — Анда ант бер,— деди Жакып. Исав ант берип, укугун бир нан менен бир кесе жазымык көжөгө алмаштырды. Жакыптын бергенин жеп алып, кагынып силкинип, ордунан туруп басып кетти.

Башталыштар 26

Исхак Филистимде

(26:1-11) Исхак жашаган жерде, мурда Ибрайымдын тушунда болгондой катуу ачарчылык жүрүп, ал Абдумаликтин жери тарапка жол тартты. Ошондо Теңир алдынан чыгып: "Египетке түшпөй мен айткан жерде жаша! Мен дайыма сага жар болуп, батамды берем. Атаңа берген антымды орундатып, ушулжерлердин баарын балдарыңа берем. Аларды жыбыраган жылдыздардай кылып көбөйтөм. Сенин уругуң аркылуу жер жүзүндөгү мүлдө адамзатка батам тиет. Себеби атаң Ибрайым тилимди алып, айтканымдын баарын сактаган" дегенинен улам ал Герарда калып калды. Рабиганы аялым десем ага көз арткандар көзүмдү тазалайбы деп коркуп, сураган кишилерге карындашым деп койчу. Анткени Рабига ай-чырайлуу, келишкен сулуу аял эле. Арадан бир топ убакыт өттү. Бир күнү Абдумалик терезесинен Исхак менен Рабиганын жубайларча ойноп жатканын көрүп калды. Анан Исхакты чакырып алып: — Рабига аялың турбайбы кокуй! Эмнеге карындашым дедиң? — деди. — Ооба таксыр, анын айынан мени өлтүрүп коюшабы деп... — деди Исхак мукактанып. — Бул эмне кылганың? Элден бирөө аялыңа жакындап кое жаздады, антсе, бизди күнөөгө батырмаксың. Абдумалик буларга тийген киши өлүм жазасына тартылат деп элге жарыя кылды.

Исхактын Филистимден куулушу жана Абдумалик менен түзгөн келишими

(26:12-33) Исхакка Теңир жар болуп, ошол жылы сепкен эгининен жүз эселеп түшүм жыйнап алды. Анын дүнүйөсүнүн үстүнө дүнүйө кошулуп отуруп, абдан байып кетти. Ошондон улам филистимдиктер ич күйдүлүк кылышып, атасы Ибрайымдын көзү тирүүсүндө анын кулдары казган кудуктардын баарын көмүп, кыянаттык кыла башташты. Абдумалик да "биерден кет, анткени бизден күчтүү болуп кеттиң" дегенинен Герар өрөөнүнө көчүп кетти. Тигилер толтуруп салган кудуктарды кайрадан тазалап, аларга атасынын көзү тирүүсүндөгү аттарын кайра берди. Бир жолу Исхактын кулдары кудук казып жатып, кайнар булакка туш болушту. "Бул суу биздики" деп, герардык чабандар Исхактын чабандарынан талаша кеткенинен Исхак аны "Талаш кудук" атап, башка кудук казганы кетип калды. Экинчисин да талашып, касташа башташканынан аны "Жаңжал кудук" атап, аны да калтырып, үчүнчү кудукту казды. Бул кудукту эчкимиси талашпады, ошондо Исхак: "эми өрүшүбүздү жайып, өркүндөп өсөбүз" деп аны "Кең өрүш кудук" атады да Вирсавияга журт жаңыртты. Ошол түнү ага Теңир аян берип: "Мен атаң Ибрайым сыйынган Кудаймын. Сен коркпо, ар дайым жаныңда болуп, батамды берем. Кулум Ибрайым үчүн урпагыңды көбөйтөм ",— деди. Исхак курмандык чала турган жай орнотуп, Теңирге тайынды. Ошол жерге чатырын тигип, кулдарына кудук каздырды. Ошол күндөрдүн биринде аскербашчысын жанына алып, Абдумалик келди. Исхак аларга: — Ии, келип калыпсыңар! Өчөшүп, араңардан кууп жибербедиңер беле?— деди зекий. — Теңир колдогон киши экениңди ачык билип, сени менен ант менен бекитилген келишим түзүүнү чечтик. Ошондуктан бири-бирибизге шарт коелу: биз сага тийишпей, жакшылык гана кылып, тынчтык менен кое бердик эле, мына, сага Теңир эми батасын берип отурат, эми сен да бизге жамандык кылбайм деп ант бер. Исхак аларды жакшылап сыйлап, эртеси эрте туруп, алар менен ант бекитип, тынчтык менен узатып койду. Ошол күнү Исхактын кулдары суу таптык деп кабар жеткиришти, Исхак аны "Вирсавия" атады. Ошол жердеги шаар азыр Вирсавия деп аталат. Ал эми Исав болсо кыркка чыкканда хеттик эки аял алды. Бирок Исхак менен Рабига бул келиндеринен көп убайым жешти.

Башталыштар 27

Жакыптын агасын алдап, тунгучтук укунгун сатып алышы

(27:1-29) Исхак абдан карып, көзү көрбөй калды. Ошондо улуу баласын чакырып алып мындай деди: — Уулум, мен карыдым, өлөөр күнүм белгисиз. Бачымыраак курал-жарагыңды ал да илбээсин атып келип, сүйгөн тамагымды жасап бер, өлө элегимде сага батамды берип калайын. Рабига тыңшап турган. Улуусу талаага кетээр менен укканын Жакыбына айтып берди. — Эми, балам, тилимди ал,— деди Рабига Жакыпка, — короого барып, семиз улактан экини апкел. Мен атаң сүйгөн тамакты жасайын. Сен астына апарып, өлөөр алдында батасын алып кал. — Агам Исав түктүү адам, а мен болсом сыйдамын да? Кокус, сыйпалап калса, калпым чыгып, алдында алдамчы болсомчу? Батасын эмес каргышын алып калбайын,— деди Жакып коркуп. Энеси ага: — Каргыш-балакетиңди мен алайын, тил алып, айтканымды апкел! — деди. Жакып энесинин тилин алып, айтканын апкелди. Рабига чалынын сүйгөн тамагын жасады. Анан Жакыпка үйүндө илинип турган улуу уулунун сый кийимин кийгизип, колу-мойнуна улактын терисин ороду да тамакты колуна карматып, атасынын үстүнө киргизди. — Атаке,— деди Жакып босогону аттап. Исхак: — Атаң айлансын, кайсы баламсың?— деди бүшүркөп. — Тун уулуңуз Исавмын, айтканыңызды аткардым. Туруп, илбээсинимди жеп, батаңызды бериңиз. — Тез эле атып келе калдыңбы, балам?— деди Исхак шекший. Жакып: — Анткени сиз сыйынган Теңир алдыма салып берди,— деди. — Жакын келчи балам, Исавымсыңбы же жокпу сыйпалап көрөйүн. Жакып жанына барды. Исхак сыйпалап көрүп: "Кудая тообо, дабышы Жакыптыкы да колдору Исавдыкындай",— деп кобуранып алды да: — Уулум Исав сенсиңби? — деп сурады дагы бир мертебе. Жакып: — Ооба,— деп жооп берди. — Анда апкел, айланайын, илбээсиниңди жеп, батамды берейин. Жакып атасынын алдына энеси даярдаган тамакты апкелип койду. Атасы берген тамагын жеп, шарабын ичип бүттү да: — Уулум, келип, бетимден сүйчү,— деди. Жакып басып барып, бетинен өпкөндө, атасы анын үстүндөгү Исавдын кийиминин жытын сезип, мындай деп батасын берди: “Теңир жалгаган талаанын жытындай болгон жытыңдан айланайын! Ылайым Кудайым сени жамгырдан, берекелүү жерден, эгин менен ширеден кем кылбасын! Калктар сенин кызматыңды кылышсын! Элдер сенин алдыңда, таазим этишсин! Агайын-туугандарыңдын бийи болгун! Сага наалат айткандар, өздөрү наалатка калсын! Сени алкагандар алкышка тунушсун!”

Пайдасыз өкүнүч

(27:30-40) Жакып атасынын алдынан чыгаар менен талаадан Исав келди. Ал да тамак жасап, атасынын алдына апкелди да: — Ата, туруңуз, илбээсинимди жеп батаңызды бериңиз,— деди эч нерседен бейкапар. — А кимсиң сен? — Тун уулуң Исавмын. Исхак селт элтип, катуу чочуп кетти. — Кокуй, анда сенин алдыңда илбээсин апкелген ким эле? Мен анын бергенин жеп, батамды берип койбодумбу? Эми батам анын үстүндө калды. Ошондо Исав: — Ата, мага да батаңызды бериңиз, — деп туталанып ыйлап жиберди. А бирок атасы: — Иниң куулук менен келип, сага бере турган батамды алып кетти,— деди. — Аты бекеринен Жакып эмес экен анын, ал мени эки ирет сызга отургузду. Адегенде туңгучтук укугумду, эми болсо мага тийиштүү батаны алдап алды,— деди Исав, ичи өрттөнүп, — ата, чындап эле мен үчүн батаңыздан калтырган жоксузбу? — Алда балам ай, мен аны сага бий кылып, бардык агайындарын кол алдына бердим. Эгин менен ширеге карк бол дедим. Эми сага эмнени берейин? — Атаке, батаңыз бирөө элеби? Исав өңгүрөп, ыйлап жиберди. Ошондо Исхак ага мындай деди: "Ээ балам, сен жер соорусунан оолакта, көк шүүдүрүмүн көрбөй, алыс жакты мекендейсиң. Кылычың менен жан багып, иниңе кызмат кыласың. Сенин да саатың келет бир убактарда. Ошондо башыңа катылган ноктону, силкип таштайсың".

Алдамчылыктын алгачкы жемиши

(27:41-46) Исав ошондон баштап, Жакыпты жек көрүп калды. "Атамдын көзү өтөөр кез келатат, ошондо аны өлтүрөм", — деди ал. Бул сөз Рабигага жетип, ал Жакыбын чакыртып алды да: "Агаң көзүңдү тазалайм деп коркутуп жатат. Эми, балам, тилимди ал, тезирээк Карандагы агамкына кач. Агаңын ачуусу тарап, сенин ага кылган ишиңди унутканча, ошонукунда жашай тур. Кийин киши жиберип, алдырып алам. Бир күндө экөөңдөн тең ажырап, көзүмдү кашайткым келбейт?"— деди.

Башталыштар 28

Каранга сапар

(28:1-9) Исхак Жакыпты чакырып алып, батасын берди да "канандыктардан аял алба!" деп катуу эскертти. “Месопотамиядагы таятаңкына барып, таякең Лабандын кыздарынан ал, — деди ал, — кудуреттүү Кудай жалгап, укум- тукумуңду көбөйтүп, көп улуттардын түп атасы кылсын. Ибрайымга берген батасы сага жана сенин урпактарыңа тийип, азыр бөтөн адам болуп жашап жаткан жердин ээси бол”. Ошентип, Исхак баласын жолго салды. Исав болсо мунун баарын байкап турган. Жакып ата-энесинин тилин алып, Месопотамияга кеткенин да көрдү. Атасынын сөзүнөн канандык аялдарды жактырбаганын билди. Анан Исмайылга барып, эки аялынын үстүнө анын кызын алды.

Жакыптын түшү жана Кудай менен биринчи жолугуусу

(28:10-22) Күн батканда, Жакып бир жай таап, таш жазданып, жата кетти. Түшүнө жерден көккө чейин жетип турган шаты кирди. Кудайдын периштелери аны менен чыгып-түшүп жатыптыр. Анан ошол шатынын жанында турган Теңирди көрдү. Ал Жакыпка мындай деди: "Мен — Теңирмин, атаң Ибрайым менен Исхактын Кудайымын. Жаткан жериңди сага жана урпактарыңа берем. Тукумуң кумдай көп болуп, төрт тарапка жайылат. Сен жана сенин урпактарың аркылуу мүлдө адамзатка батам тиет. Мен сага жар болуп, кайда болбо — коргойм, кийин сени ушул жерге кайра алып келем. Убадамды орундатмайын сени калтырбайм". Жакып ойгонуп кетип: "Бул жерде Теңир бар экенинде шек жок, а мен билбептирмин! Бул жер касиеттүү жер экен, биерде Кудайдын үйү бар экен, көккө кире турган эшик экен",— деди эси чыгып. Эртеси кулан өөк туруп, жазданган ташын эстелик катары койду да үстүнө май куйду. Ал жерди Бетель атап, анан мындай деп сөз берди: "Эгер Кудай мага жар болуп, ушул сапарымда аман сактап, ичер тамагым менен киер кийимимден аздыртпай, үйүмө аман келсем, анда сыйынчу Кудайым — Теңир болот. Эстелик катары койгон мына бул ташты ага табына турган жай кылам. Теңир, ошондо мага берген нерсеңдин бардыгынан ондон бирин сага берем".

Башталыштар 29

Жакыптын таекеси Лабандын үйүнө келиши

(29:1-14) Жакып күн чыгыштагы өлкөгө келип, талаадагы кудукту тегерете жуушап жаткан үч короо койго туш болду. Койчулар малы түгөл чогулганда кудуктун оозундагы килейген ташты жылдырып, малын суугарып алып, кайра ордуна коюп коюшчу. — Бурадарларым, кай жерден болосуңар? — деп сурады Жакып чабандардан. — Каранданбыз,— дешти бир ооздон. — Нахордун Лабан деген баласын тааныйсыңарбы? — Ооба, тааныйбыз. — Күүлүү-күчтүүбү? — Күүлүү-күчтүү, сак-саламатта. Тигине, кызы Рахила коюн айдап келе жатат. — Али күн эрте го, койлорду жыйнай турган маал боло элек. Суугарып алып, дагы жая түшкүлө! — Койлор түгөл жыйылып, кудуктун оозун ачмайынча суугара албайбыз. Жакып койчулар менен сүйлөшүп жатканда жайган коюн айдап Рахила келип калды. Жакып таякеси Лабандын кызы менен малын көргөндө, кудуктун оозундагы ташты жылдырып, аларга суу ичкизди. Анан Рахиланы бетинен сүйүп, буркурап ыйлап, ким экенин айтты. Кыз жүгүрүп барып, муну атасына жеткирди. Атасы жээнинин кабарын угаары менен алдынан тосо чыгып, бооруна кысып, бетинен өөп, үйүнө алып кирди. Жакып ага болгон ишти айтып бергенде: "Бир боорум келиптир" деп жадырап жайнап кабыл алды.

Жакыптын Лабанга Рахила менен Лия үчүн өтөгөн кызматы

(29:15-30) Арадан бир ай өттү. Бир күнү Лабан Жакыпка: — Жээним, тууганым болгонуң үчүн бекер иштешиң керекпи? Айтчы, акыңа эмне берейин? — деди. Лабандын Лия, Рахила атуу эки кызы бар эле. Лия анча сулуу эмес болсо, Рахиласы ай-чырайлуу, мүчөсү келишкен татынакай кыз эле. Ошондуктан Жакып Рахилага көңүлү түшүп, Лабанга: — Кичүү кызыңыз үчүн жети жыл иштеп берүүгө даярмын,— деп жооп берди. — Жаттан көрө сага бергеним дурус эмеспи, мейли, үйүмдө жашай бер. Жакып Рахила үчүн жети жыл кызмат өтөдү. Ал Рахиланы сүйгөндүктөн, бул жылдар тез эле, зымырап өтүп кетти. "Таяке,— деди ал ошондо Лабанга келип,— мөөнөтүм бүттү, эми колуктумду бериңиз, үйлөнгүм келип жатат". Лабан элдин баарын чакырып, күтүрөтө той берди. Кеч киргенде Рахиланын ордуна Лиясын жетелеп келип, Жакыптын үстүнө киргизди. Кызына өз күңү — Зельфаны күңдүккө берди. Таң атканда Жакыптын жанындагы Лия болуп чыкты! Ошондо ал Лабанга жетип келип: — Бул эмне кылганыңыз? Сизге Рахила үчүн кызмат кылбадым беле? Эмнеге мени алдап койдуңуз? — деди. — Биздин салтыбыз боюнча улуусунан мурда сиңдисин күйөөгө берүүгө болбойт. Мейли, Лиянын келиндик жумалыгы бүтсүн, анан Рахиланы да беребиз. Бирок ал үчүн дагы жети жыл иштеп берүүгө тийишсиң! Жакып буга көнүп, бир жума Лия менен болгондон кийин Рахилага үйлөндү. Лабан бул кызына да Кудай деген күңүн кызмат кылууга кошуп берди. Жакып Лияга караганда Рахиланы көбүрөөк сүйчү. Ал үчүн дагы жети жыл таякеси Лабанга кызмат өтөдү.

Башталыштар 30

Жакыптын урпактары

(29:31- 30:24) Теңир күйөөсү анчейин сүйбөгөнүн көрүп, Лияга ырайым кылды. А Рахила болсо төрөбөс аял эле. Лия кош бойлуу болуп, уул төрөдү. "Теңир башыма түшкөн азапка назарын салды, эми эрим мени сүйө турган болот", — деп биринчисин Рувим атады. Экинчисин төрөгөндө: "Сүйүктүү жары эмесмин деп зарлаганымды угуп, Теңир муну да берди", — деп анысын Ысман атады. Үчүнчүсүн төрөгөндө: "Күйөөм мага эми жабышат, анткени мен ага үч уул төрөп бердим", — деп мунусун Левий атады. Төртүнчүсүн төрөгөндө: "Эми Жаратканды мактайм", — деди. Ошондуктан анын аты Яхуд коюлду. Ушундан кийин төрөтү токтоду. Рахила өзү төрөбөс болгондуктан эжесине көз артып: — Мага бала бербесеңиз өлөм!— деди Жакыпка бир күнү. — Мен сени туубас кылган Кудай таала белем! — деди Жакып буга кыжыры кайнап. — Кудайны караңызчы, — деди Рахила ошондо — ал менин күңүм, ошо менен жатыңыз, ал тиземе төрөп берип, андан балалуу болуп алайын. Ошентип Рахила күңүн эрине алып берди. Күңү Жакыпка эки уул төрөдү. Биринчисин төрөгөндө Рахила: "Теңир мен үчүн ортого түшүп, зарымды угуп, мага уул берди", — деп анын атын Дан койду. Экинчисин төрөгөндө: "Эжем менен таймашып, аны жеңип алдым", — деп, аны Неффалим атады. Лия да өзү төрөбөй калганда эрине күңүн салып берди. Ал да Жакыпка эки уул төрөдү. Биринчисин төрөгөндө Лия: "Бул не деген бакыт!" — деди да, аны Гад атады. Экинчисин төрөгөндө: "Мен таалайлуумун, эми аялдар мени бактылуу деп аташат",— деп аны Ашыр атады. Оруу-жыюу маалынын бир күнү Рувим талаадан ышкы алмасы деп атала турган жемишти таап алып, энесине апкелди. Муну төрөбөй жүргөн Рахила көрүп калып, Лиядан: — Уулуң апкелген жемишти мага берчи,— деп суранды. — Күйөөмдү ээлеп алганың аз келгенсип, эми баламдын алмасына асылдыңбы! — деди Лия чуучуңдап. Рахила: — Мейли, анда балаңдын алмасы үчүн Жакып ушул түнү сени менен жатсын, — деди алмадан көзү өтүп. Жакып кечке маал талаадан кайтканда Лия алдынан чыгып: "Сиз бүгүн меникинде болосуз, анткени уулум апкелген махабат алмасына сизди сатып алдым", — деп, аны үйүндө алып калды. Кудай Лиянын тилегин орундатып, кош бойлуу кылды. Ал бешинчи уулун төрөгөндө: "Күңүмдү күйөөмө алып бергеним үчүн Кудай мага сыйлык берди", — деп аны Иссахар17атады. Ушундан соң дагы бир уул төрөдү. "Жараткан мага эң сонун белек берди, эми эрим меникинде жашайт, анткени мен ага алты бала төрөп бердим",— деп аны Завулон атады. Алтынчысынан кийин кыз төрөп, Дина атады. Кудай Рахиланы эстеп, төрөбөстүктөн айыктырды. Рахила уул төрөп: "Шерменделигимди Кудайым алып таштады, Теңирим мага дагы уул берет",— деп аны Жусуп атады.

Жакыптын байлыгы

(30:25-43) Жусуп төрөлгөндөн кийин Жакып Лабанга мындай деди: — Эми, таяке, үй-бүлөмү алып, өз жериме кетүүгө уруксаат бериңиз. Үй-бүлөм үчүн кылган кызматымды билесиз. — Жээним, эгер көңүлүңдү тапкыдай бир жакшылык кылган болсом, кал деп суранам! Сен үчүн Теңир мени ырыс-кешиктүү кылып атканын байкап жүрөм. Айтчы, кылган кызматың үчүн канча төлөп берейин? — деди Лабан аны кое бергиси келбей. — Сизге кылган кызматымды билесиз. Мага чейин малыңыз аз гана эле, эми кандай көбөйгөнүн көрүп турасыз. Менин келишим менен сизди Теңир жалгады. Эми мен өзүмүн үй-бүлөм үчүн да иштешим керек да. — Айтчы, сага эмне берейин?! — Эч нерсе бербей эле коюңуз. Бир шартымды аткарсаңыз эле кайрадан коюңузду багып берем. Бүгүн короолоруңузду аралап, темгил, ала кой-эчки менен кара козуларды бөлүп коеюн. Мындан ары ушундай мал менин кызмат акым болсун. Кийин менин кызмат акымды көргөнү келгениңизде, менден мала эмес эчки менен кара эмес кой чыкса, демек уурдалган. Сиздин алдыңызда актыгымды ошентип текшерсеңиз болот. — А макул, айтканыңдай болсун. Лабан ошол күнү жогоруда айтылган малды бөлүп, балдарына берди да, Жакыптан үч күндүк жолдой жерге көчүп кетти. Жакып болсо анын калган малын багып кала берди. Жакып куут маалында терек, бадам жана чынардан жаш чыбык кыйып алып, ар-ар жерин агарта аарчып, мал суугарган аштоолорго салып койду. Мал чыбыктарды карап суу ичип, ошол эле жерде жалгашкандыктан темгил, ала төлдөй башташты. Жакып бул төлдү Лабандын малынан бөлөк кармап, төмөн жакка айдап турду. Ар дайым куут убагында тың мал келсе аштоого чыбык салып, начар мал келсе салчу эмес. Натыйжада малдын тыңы Жакыпка калып, начары Лабанга тийип турду. Ушундай жол менен Жакып абдан байып кетти. Артын төрт түлүк мал басып, кул-күңдөрү көбөйдү.

Башталыштар 31

Жакыптын Кудай менен кездешүүсү жана Лабандан жашыруун качып чыгышы

(31:1-18) Бир күнү Жакып Лабандын балдарынын: "Атабыздын жыйган-тергенин шылып алып, байып кетти",— дешкенин кулагы чалып калды. Лабандын кабагы да баштагыдай болбой калганын байкады. Ошол убакта Теңир ага: "Ата-журтуңа кайт, мен жаныңда болом", — деди. — Атаңардын кабагы башкача болуп калыптыр, бирок атамдын Кудайы дайыма жанымда, — деди Жакып эки аялын жайытка чакыртып алып. Атаңарга болгон күчүмдү үрөп, кызмат кылганымды өзүңөр деле билесиңер. Ал болсо мени алдап, эмгек акымды он жолу алмаштырды. Бирок Кудай анын мага кыянаттык кылуусунан сактады. "Темгил мал сеники болсун" дегенде малдын баары темгил төлдөп, "ала-буласы сеники болсун" дегенде баары тең ала-була төлдөдү. Мына, Кудай өзү атаңардын малын алып, мага берип салды. Бир жолу куут маалында түш көрдүм. Түшүмдө эчкилерге секирген текелердин баары темгил, ала экен. Анан Теңирдин Периштеси мага: "Карачы, текелердин өңүн: баары темгил, ала, анткени Лабандын сага кылган иштеринин баарын көрүп турам. Мен Кудаймын, Бетелде сен эстелик ташка май куюп, мага убада кылгансың. Эми, сен бул жерден чык да мекениңе кайт!"— деди. — Атабыздын бизге сеп катары берээр эч нерсеси жок. Бизди жаттай көрдү! Калыңдан түшкөн акчаны болсо жеп алды! Ошондуктан атабыздан Кудай алып койгон мүлк бизге жана балдарыбызга тийиштүү. Эми сиз Кудайдын айтканын кыла бериңиз, — дешти ага Рахила менен Лия. Ошондо Жакып үй-бүлөсүн төөгө мингизип, тапкан-ташыганынан түк калтырбай алып, атасы Исхакка баруу үчүн дарыяны кечип өтүп, Галаад тоосуна бет алды.

Куугун

(31:19-42) Жакып жолго чыкканда Лабан кой кыркынга кеткен болчу. Ошондон пайдаланып, Рахила атасынын буркандарын уурдап кетти. Жакып болсо, кетерин айтпай арамейлик Лабандын жүрөгүн уурдап кетти. Анын кеткени Лабанга үч күн өткөндөн кийин жетти. Угаары менен туугандарын алып, Жакыптын артынан сая түшүп, Галаад тоосунда тигилген чатырынын үстүнөн чыкты. Ал да ошол жерге чатырын тикти. Ошол түнү Кудай Лабандын түшүнө кирип: "Жакыпка жаман-жакшы сөз айтып, опузалаба!"— деди. Бирок Лабан эртеси күнү Жакыпка мындай деп күпүлдөдү: — Ээ ботом, бул эмне кылганың? Мени алдап, кыздарымды олжологонсуп алып кеткениң эмнең? Жашыруун жыла качып, айтпай кеткениң кандай? Шаан-шөкөт менен узатат элем го? Коштошоордонеберелерим менен кыздарымдын бетинен сүйүп калгангада мүмкүнчүлүк бербедиң. Мунуң — акылсыздык. Атаңардын Кудайы кечээ түшүмө кирип: "Жакыпка өйдө-төмөн сөз айтпа!" деген, болбосо силерге жамандык кылып коюуга деле күчүм жетет. Атаңдын үйүн катуу сагыныптырсың, өзүң эле кете бербейт белең, менинбуркандарымды кытып алганың эмнең? — Кыздарыңызды алып коер бекенсиз деп корктум, — деди Жакып ага, — туугандарыбыздын көзүнчөкарап чыгыңыз, буркандарыңыз кимден табылса, аман калбасын. (Жакып Рахиланын кытып алганын билген эмес эле.) Ошентип, Лабан Жакыптын, Лиянын, эки күңдүн, Рахиланын чатырларын тинтип, буркандарын таппады. Анткени Рахила аларды төөнүн чомуна катып, үстүнөн минип алган. Атасы жанына келгенде: "Таксыр, кечириңиз, ооруп атам, ордуман тура албайм", — дей салды. Лабан издеп-издеп таппаганда, Жакыптын ачуусу келип, аны менен үрпөңдөшө кетти. — Не жазыгым, не күнөөм үчүн мынча артымдан сая түштүңүз!? Буюмдарымдын баарын карап чыгып, сизгетаандык бир нерсетаптыңызбы!?Кана, туугандардыналдында көрсөтүңүзчү! Ортобузда калыс болуп беришсин. Жыйырма жылдан бери кызматыңызды кылдым, бала салган мал болбоду, коюңуздан жебедим, жырткыч тытканын алдыңызга апарбадым — мындайлар менин чыгашам болуп турду. Күндүз жоголсо да, түндө жоголсо да, менден доолап алып турдуңуз. Күндүз — ысыктан, түндө — сууктан куурап, уйкумдан бездим. Сиздикинде жыйырма жылым ушундай өттү. Он төрт жыл эки кызыңыз үчүн, алты жыл малыңыз үчүн кызмат кылдым, а сиз болсо кызмат акымды он мертебе алмаштырдыңыз. Эгер атам Ибрайымдын Кудайы, Исхактын Коргоочусу жар болбогондо мени кур кол кое берет элеңиз. Бирок Кудай башыма түшкөн мүшкүл менен кылган мээнетимди көрүп, таламымды талашты.

Жакып менен Лабандын келишими

(31:43-55) Ошондо Лабан: — Аялдарың — менин кыздарым, балдарың да, малың да меники. Көзүң көрүп тургандын баары мага караштуу. Эми кыздарым менен алар төрөп берген неберелериме бир нерсе кыла алмак белем? Кой, андан көрө кел, экөөбүз келишим түзөлү. Бул келишим экөөбүздүн ортобузда күбө болсун, — деди. Ошондо Жакып бир ташты алды да эстелик катары ошол жерге орнотуп койду. Анан туугандарына карап: — Таш терип келгиле, — деди. Туугандары таш терип келишип, дөбө кылып үйүштү да үстүндө олтуруп алып, баары чогуу тамактанышты. Лабан бул дөбөнү "Кепил Дөбө" деп, ал эми Жакып болсо "Күбө Дөбө" деп атады. — Бүгүнтөн баштап экөөбүздүн ортобузга ушул таштөбө күбө, — деп, Лабан аны Галаад деп атап койду. Лабан: — Экөөбүз бири-бирибизден кеткен соң Теңир экөөбүздүн тең үстүбүздөн кароол болуп турсун! Эгерде менин кыздарымды жакшы карабай, үстүнө аял алсаң, экөөбүздүн ортобузда адам болбосо да дөбөдөн Теңирдин карап турганы эсиңде болсун! — деди. Ошондон улам бул дөбө "Кароол мунарасы" деп да аталат. Лабан Жакыпка дагы мындай сөздөрдү айтты: — Мына, ташдөбө менен мен орноткон эстелик ортобузда турат. Арам ой менен ушул таштөбөдөн мен сен жакка аттабайын, сен мен жакка аттаба. Бул экөө ошого күбө болушсун. Ибрайым менен Нахордун жана алардын ата-бабаларынын Кудайы ортобузда сот болсун. Ошондо Жакып атасы Исхак ыйбаа кылган Кудайдын атынан ант берди. Анан тоонун башында курмандык чалып, туугандарын чакырып, кудайы берди. Баары ичип-жешип, ошондо түнөп калышты. Таң сүргөндө Лабан ордунан туруп, неберелери менен кыздарынын бетинен өөп, батасын берди. Ушундан соң үйүнө кайтып кетти.

Башталыштар 32

Исавка Жакып келатат деген кабардын жетиши

(32:1-22) Жакып өз сапарын андан ары улантты. Жолдон ага Кудайдын периштелери жолукту. Аларды көргөндө: "Бул жерде Кудайдын үйү бар экен" деп, ошол жерди "Кудайдын Yйү" деп атап койду. Жакып андан ары Сеир жергесиндеги Эден аймагында жашаган агасы Исавка алдынан чабарман жиберип: — Силер менин таксырыма мындай дегиле: кулуңуз Жакып сизге салам айтты. Ушул кезге чейин Лабандыкында турдум. Көп сандаган төрт түлүк малым, кул-күңдөрүм менен кайтып келатам. Ошондуктан таксырымдын алдында ырайым табайын деген ниетте алдыңыздан өтүп коюу үчүн чабарман жиберип отурам, — деп айттырды. Чабармандар Жакыпка кайта келип: — Агаңыздын алдына бардык. Ал жанына төрт жүз кишини алып, сизге карай келе жатат, — дешти. Жакыптын жаны чыгып, жүрөгү оозуна тыгылды. Дароо адамдары менен малын экиге бөлүп, эки жакка жайгаштырды. "Исав кол салып, бир бөлүгүн жок кылса, экинчиси аман калат" деп ойлонду ал. — Аталарым Ибрайым менен Исхактын Кудайы! Мени "киндик каның тамган ата-журтуңа кайт, мен сага жакшылык кылам" деген Теңир. Мендей кулуңа кылган ырайымың менен жакшылыктарыңдын эч бирине мен татыксызмын, анткени мына бул Иордан дарыясын куу таяк кармап кечип өттүм эле, эми мына, эки короо малдуу болуп кайтып баратам. О Теңир, мени агамдын колунан куткарагөр, мен андан корком, өзүмө кошуп, бүт үй-бүлөмдү кырып салбасын. Мен сага жакшылык кылып, сенден тараган урпактардын санын деңиз жээгиндеги санаса сан жеткис кумдай көп кылам деп өзүң айткансың, — деп жалбарды Жакып. Анан ошол жерде түнөп калды. Ушундан соң эки жүз эчки, жыйырма теке, эки жүз кой, жыйырма кочкор, ботолору жанында чуркаган отуз саан төө, кырк уй, он өгүз, жыйырма ургаачы, он айгыр эшекти малынан бөлүп алып, агасы Исавка тартуу иретинде жөнөттү. Yйүр-үйүргө бөлүп, ар бир үйүрдү кулдарына өзүнчө дайындап: — Алдыман жөнөгүлө да үйүр менен үйүрдүн ортосунан аралыкты кармагыла, — деди. Биринчи кулуна: — Агам Исав алдыңан жолугуп: "Кимдин кулусуң? Кайда баратасың? Айдаган малың кимдики?" деп сураганда: "Кулуңуз Жакыптыкы. Булар таксырым Исавка жиберген анын тартуусу. Өзү артыбыздан келе жатат" де, — деп буюрду. Мал айдаган экинчи, үчүнчү, жана башка кулдарынын баарына ушул сөзүн айтып чыкты. "Исавка жолукканыңарда ушундай дегиле. Кулуңуз Жакыптын өзү да артыбыздан келе жатат дегиле", — деп айтып чыкты. Мындай кылганынын себеби ал ичинен: "Алдыман жиберген тартууларым менен жүрөгүн жибитип, көңүлүн алайын да анан жүз көрүшөйүн, балким мени кабыл алаар" деп ойлогон эле. Ошентип анын белектери алдынан жөнөдү,өзү болсо ошол түнү журтта түнөп калды. Бирок түн ичинде ойгонуп, эки аялын, эки күңүн жана он бир баласын алып, Явок өзөнүнүн аркы жээгине өткөздү. Алардын артынан колунда болгон нерсесинин баарын алып өттү да өзү жалгыз калды.

Жакыптын Кыдыр менен төртүнчү ирет кезигиши жана Исраил атка конушу

(32:24-32) Жалгыз калган Жакып менен кимдир бирөө таң атканга чейин күрөшүп чыкты. Жеңе албай баратканын көрүп, жамбашын чыгара сокту. Анан Жакыпка: — Кое бер мени, карачы таң атып кетти, — деди. — Батаңды бермейин кое бербейм, — деди Жакып тырышып. Тиги: — Атың ким? — деди. — Жакып. — Мындан ары атың Жакып эмес, Исраил болот, анткени сен Кудай менен күрөштүң, эми адамдарга үстөмдүк кыласың, — деди баягы. Ошондо Жакып да андан: — Сен да атыңды айт! — деп сурады. Тигил: — Менин атымды билип эмне кыласың, — деди да Жакыпка ошол жерден батасын берди. "Мен Кудайдын жүзүн көрсөм да аман калдым" деп, Жакып ошол жерди "Кудайдын жүзү" атады. Жакып жамбашынан сылтып, "Кудайдын жүзүнөн" өтүп баратканда күн чыкты. Ошол себептен Исраилдин урпактары бүгүнкү күнгө дейре малдын жамбашынын тарамышын жешпейт, анткени Жакып менен күрөшкөн баягы Кудурет анын жамбашындагы тарамышка колун тийгизип койгон эле.

Башталыштар 33

Жакыптын Исав менен элдешүүсү

(33:1-20) Жакып алды жагына көз чартырып, агасы Исавдын төрт жүз адам менен келе жатканын көрдү. Ошондо балдарын Лияга, Рахилага жана эки күңүнө бөлүп берди да күңдөрүн балдары менен алдыга, Лияны балдары менен ортого, ал эми Рахила менен Жусупту арт жакка жайгаштырды. Өзү болсо алдыга чыгып, агасынын алдына келип, башын жерге жеткизе ийип, жети ирет жүгүндү. Ошондо Исав Жакыптын алдынан тосо чуркап, мойнунан кучактап, бетинен өпкүлөп, экөө тең шолоктоп ыйлашты. Анан Исав Жакыптын артындагы аялдары менен балдарын көрүп: — Булар кимдериң? — деп сурады. Жакып: — Кудайдын кулуңузга белек эткен балдары, — деп жооп берди. Ошондо күңдөр балдары менен басып келип таазим этишти. Алардын артынан Лия да балдары менен келип таазим кылды. Акырында Жусуп менен Рахила да келип, таазим этишти. Ошондо Исав: — Менин жолуман жолуккан күтүрөгөн малың эмне үчүн? — деди. Жакып: — Таксырым сиздин алдыңызда ырайым табуу үчүн, — деп жооп берди. Исав: — Боордошум, менде көп, өзүмө жетет, сеники сенде эле калсын, — деди. — Жок, алдыңыздан ырайым тапкан болсом, сунган белегимди алып коюңуз, анткени мен сиздин жүзүңүздү көргөндө Кудайдын жүзүн көргөндөй болдум. Сиз мени жылуу кабыл алдыңыз. Эми менин берген батамды кабыл этип коюңуз, анткени Кудайым мага ырайым этип, баарын берди, — деп, Жакып агасын көндүрдү. Исав анын тартуусун кабыл алды да: — Эми жөнөйлү, мен алдыңан барайын, — деди. Жакып: — Таксырым, балдардын жаш, бодо малым менен кара малымдын саамал экенин көрдүңүз, катуу айдап жөнөсөк малдын баары бир күндүн ичинде кырылып калат. Ошондуктан, сиз бара бериңиз, а мен болсом мал менен балдардын басыгына жараша акырын басып, Сеирден жолугушайын, — деди. Исав: — Жанымдагы адамдардын бир нечесин сага калтырайын, — дегенде Жакып: — Мунун кандай кереги бар? Таксырымдын көңүлүн тапсам эле болгону, — деп жооп берди. Ошентип Исав ошол эле күнү өз жолуна түшүп, Сеирге кайтып кетти. Жакып болсо Суккот тарапка барып, өзүнө үй, малына короо салды. Ушундан улам ал жер "Короо" аталып калган. Кийин Месопотамиядан аман-эсен кайтып, Канан жергесиндеги Шехем шаарына келди да анын дарбазасынын алдына жайгашты. Шехемдин атасы Еммордун балдарынан жүз күмүш теңгеге ошол жердеги талаанын бир бөлүгүн сатып алып, чатырын тикти. Анан курмандык чалчу жай куруп, аны “Исрайылдын Кудай тааласы”деп атады.

Башталыштар 34

Зордук

(34:1-31) Бир күнү Лиянын Жакыпка төрөп берген Дина аттуу кызы ошол жердик кыздар менен таанышсам деген максатта сыртка чыкты. Ошол жердин акими — Евеялык Еммордун баласы Шехем алдынан чыгып, аны кармап алып зордуктап салды. Динага ашык болуп, жаны жармашып калган ал кыздын көңүлүн таба сүйлөдү. Анан атасына барып "мага ушул кызды алып бер" деп суранды. Кызын Еммордун баласы бузуп койгону Жакыпка угулду. Бирок балдары талаада мал жайып жүргөндүктөн улам, алар келгиче эч кимге ооз ачпады. Ал эми Шехемдин атасы болсо Жакып менен сүйлөшкөнү алдына келди. Ошол убакта Жакыптын балдары да талаадан келип калышты. Иштин жайын укканда түнөрүшүп, абдан ачууланышты, анткени Шехем Жакыптын кызын бузуп, Исраилдин абийирин төктү. Бул туура эмес иш эле. Еммор сөз баштап: — Кызыңарга баламдын көңүлү түшүп калыптыр, эми кызыңарды бергиле. Куда-сөөк бололу, ынтымакта жашайлы. Жер болсо кенен, чарба күтүп, ээлик кылгыла, — деди. Шехем болсо: — Көңүлүңөрдү тапсам эле болгону, айтканыңарды берейин, калыңын канча деп бычсаңар макулмун, кызды эле берсеңер болду, — деди. Ошондо Жакыптын балдары Шехем менен Емморго митайымдык менен жооп беришти. Анткен себеби алардын карындашынын абийирин тепселеп кетпедиби Шехем. — Жок, андай кыла албайбыз, сүннөткө олтургузулбаган адамга карындашыбызды бере албайбыз, бул биз үчүн уят иш. Силер да бизге окшоп, бардык эркек аттууңар сүннөткө олтурганда гана макулдугубузду беребиз. Анан кыз алып, кыз беришип, куда-сөөк бир эл, бир журт болуп, чогуу жашайбыз. А эгер айтканыбызга көнбөй, сүннөткө олтурбасаңар, кызыбызды алабыз да кетип калабыз. Бу сөздөр тигилерге жагып калды. Атасынын эң сыйлуусу болгон жаш жигит Жакыптын кызына ашык болуп калгандыктан айткандарына буйдалбастан макул болду. Анан атасы экөө шаардын дарбазасына келип, андагы жашагандарга: — Бул адамдардын бизге жаман ою жок экен. Жерибизге келип, чарбасын жүргүзө беришсин, жер кенен эмеспи. Кыз алып, кыз беришип, туугандашалы. Бирок баарыбыз алар сыяктуу сүннөткө олтурсак кана алар биз менен жашап, бир эл, бир журт болууга макул болушат экен. Биз менен бирге турса малы-мүлкүнүн баары биздики болот да. Айтканына көнсөк эле болду, биз менен калышат, — дешти. Шаар дарбазасынан кирип-чыккандардын баары алардын тилин алып, сүннөткө олтургузулушту. Yч күндөн кийин баары ооруп жатканда Динанын агалары — Жакыптын эки уулу Ысман менен Левий кылычтарын алып, тайманбастан шаарга кол салып, эркек аттуунун баарын кырып салышты. Еммордун өзүн да, баласы Шехемди да өлтүрүшүп, анын үйүнөн Динаны алып чыгып кетишти. Жакыптын башка балдары өлтүрүлгөндөргө келип, карындашын бузганы үчүн шаарды тоноп кетишти. Бодо малы болобу, кара малы болобу, эшеги болобу, шаардагы, талаадагысынын баарын айдап кетишти. Бардык байлыктарын олжолоп, балдарын, аялдарын туткундап, үйлөрүндөгү дүнүйөсүнүн баарын тоноп кетишти. Бирок Жакып Ысманменен Левийге: — Силер ферезейлер менен канандыктарга мени жек көрүндү кылып, куураттыңар. Адамым болсо аз. Эгер булар чогулуп алып кол салышса, мени жеңип, үй-ичим менен тыптыйпыл кылат, — деди. Бирок алар: — Эмне үчүн анда карындашыбызды сойкудай көрүп, намысын тебелеп тепседи, — деп жооп беришти.

Башталыштар 35

Жакыптын Кудай менен бешинчи ирет кездешүүсү

(35:1-9) Кудай Жакыпка: — Жыйнал да Бетелге барып, ошерде жаша. Агаңдан качып баратканда көрүнгөн Кудайга курмандык чала турган жай кур, — деди. Ошондо Жакып үйүндөгүлөргө, жанындагылардын баарына кулактандырды: — Алып жүргөн бөтөн кудайларды таштагыла да, тазалануу расмисинен өтүп, кийимиңерди алмаштыргыла. Бетелге барабыз. Ал жерде башыма мүшкүл түшкөндө зарымды угуп, сапарымда жар болгон Кудайга курмандык чала турган жай курам. Колунда болгон чет элдиктердин бардык буркандарын, кулактарындагы сөйкөлөрүн Жакыпка беришти. Жакып аларды Шехемге жакын жердеги бир эмендин түбүнө көмүп салды. (Ушул күнгө чейин алардын кай жерде экенин эч ким билбейт). Анан Шехемден чыгып кетишти. Айлана-тегеректеги шаарларга Кудай коркунуч туудургандыктан Жакыптын балдарынын артынан сая түшүп кууганга дити барбады. Жакып жанындагы бардык адамдары менен бирге Канан жергесиндеги Лузга (башкача айтканда Бетель) келди. Келип, курмандык чала турган жай куруп, ал жерди Эль-Бетель деп атап койду. Анткени так ушул жерден агасынан качып баратканда Кудайга жолуккан эле. Ошол кезде Рабиганын баккан энеси каза болуп, сөөгү Бетелден бир аз ылдыйдагы эмендин түбүнө коюлду. Жакып аны "Ый Эмен" деп атады.

Жакыптын Кудай менен алтынчы жолку кездешүүсү

(35:9-15) Месопотамиядан кайтып келгенден кийин Жакыпка Кудай кайрадан көрүнүп, батасын берди. "Сенин атың — Жакып. Бирок мындан ары Исрайыл болосуң", — деп, Жакыпты Исраил атка кондурду. "Мен кудуреттүү Кудаймын, — деди ал Жакыпка, — өркөнүң өссүн. Сенден бир эл чыгат. Андан башка да көптөгөн башка элдердин атасы болосуң. Ибрайым менен Исхакка берген ушул жерди сага жана сенин урпактарыңа берем". Ушуну айтып, ал жерден көккө көтөрүлүп, көздөн кайым болду. Жакып Кудай менен сүйлөшкөн ошол жерге таштан эстелик коюп, үстүнө шарап куюп, май менен майлады да Бетель деп атады.

Рахиланын каза болушу

(35:16-21) Анан Бетелден чыгып, сапарын улантышты. Ефрафага бир аз калганда Рахиланын ай-күнү жетип, төрөдү. Төрөтү абдан оор болду. Толготуп жатканда аначы кемпир: — Коркпо, мунуң да уул, — деди. Жаны чыгып баратканда баланы Бенони деп атап кетти. Бирок атасы Бенжамин деп атады.. Ошентип Рахила каза болуп, Ефрафага бараткан жолдо сөөгү көмүлдү. Жакып бейитине эстелик курду. Ошол таш эстелик дале да турат.

Жакыптын балдары

(35:22-26) Жакып ал жактан чыгып, Гадер мунарасынын арт жагына жетип, чатырын тигип, отурукташты. Ошол элде жашап жүргөндө Рубими ВКудай деген токолунун койнуна кирип, атасынын төшөгүн булгады. Бул иш Исраилге да жетти. Жакыптын он эки баласы бар эле: Лиядан: тун уулу Рубим, андан кийинкиси Ысман, Левий, Яхуд, Иссахар жана Завулон. Рахиладан: Жусуп менен Бенжамин. Рахиланын күңү Кудайдан: Дан менен Неффалим. Лиянын күңү Зелфадан: Гад менен Асир. Булар Жакыптын Месопотамияда туулган балдары.

Исхактын дүйнөдөн кайтышы

(35:27-29) Жакып Хеврон деп аталган Кириф-Арбадагы Мамреге, атасы Исхакка кайтып келди. Ибрайым менен Исхак бөтөн адамдар катары журттан журтка көчүп-конуп жашап турушкан жер ушул жер. Исхак жүз сексенге чыгып, терең карып, өмүргө тоюп, о дүйнө кетти. Уулдары Исав менен Жакып анын сөөгүн жерге беришти.

Башталыштар 36

Исавдын санжырасы

(36:1-19) Исавдын санжырасы мындай: (Исавдын урпактарынын дагы бир аталышы — Едом.) Исав канандыктардын кыздарына үйлөндү. Алар: хеттик Елондун кызы Ада, евеялык Сивеондун баласы Ананын кызы Оливема жана Исмайылдын кызы, Навайофтун карындашы Васемаф. Ададан Елифаз, Васемафтан Рагуил, Оливемадан Иеус, Иеглом жана Корей аттуу балалуу болду. Булар Исавдын Канан жеринде көргөн балдары. Бир күнү Исав аялдарын, уул-кыздарын, үйүндөгү кызматчыларынын баарын алды да, Канан жергесинде тапкан мал-мүлкүн түгөл жыйнап, иниси Жакыптын жанынан башка жакка көчүп кетти. Себеп дегенде алардын мал-мүлкүнүн көптүгүнөн жашаган жерине батпай калышты. Ошентип Исав Сеир тоосуна барып, отурукташты. Сеир тоосунун койнунда жашаган едомдуктардын түп атасы Исавдын санжырасы бул: Исавдын уулдары: Ада деген аялынан Елифас, Васемафа деген аялынан Рагуил төрөлгөн. Елифаздан Феман, Омар, Цефо, Гафам жана Кеназ. Елифаз Фамна деген токолунан Амалик аттуу бала көргөн. Исавдын Ада деген аяланынан тарагандар ушулар. Рагуилден Нахаф менен Зерах, Шамма менен Миза төрөлгөн. Булар Исавдын Васемафа деген аялынан көргөн балдары Оливема деген аялынан болсо булар чыккан: Юс, Еглом жана Корей. Исавдан чыккан уруу аксакалдары булар: тун уулу Елифаздан Феман аксакал, Омор аксакал, Сефо аксакал, Кеназ аксакал, Корей аксакал, Гафам аксакал, Амалик аксакал. Булар Едом жериндеги Елифаздын Ада деген аялынан көргөн уулдары. Рагуилден тараган уруу аксакалдары булар: Нахаф аксакал, Зерах аксакал, Шамма аксакал, Миза аксакал. Булар Рагуилдин Едом жеринде Васемафтан көргөн балдары. Оливемадан болсо төмөндөгү уруу аксакалдары төрөлгөн: Иеус аксакал, Иеглом аксакал, Корей аксакал. Ананын кызы Оливемадан көргөн Исавдын балдары ушулар. Мына, Исавдан чыккан уруу аксакалдары ушулар. Булар жалпысынан Едом деп да аталат.

Сеирде жашаган жергиликтүү элдин санжырасы

(36:20-30) Ошол жердин түпкү жашоочулары болгон Сеирдин Хорей деген жеринен чыккан кишинин балдары: Лотан, Шовал, Цивеон, Ана, Дишон, Эцер жана Дишан. Булар Едомдогу Сеирдин балдары хорейлердин уруу аксакалдары. Лотандан Хори менен Геман чыккан; Лотандын Фамна деген карындашы болгон Шовалдан Алван, Манахаф, Эвал, Шефо жана Онам. Сивеондон: Аиа менен Ана. Ушул Ана, ээн талаада атасынын коюн кайтарып жүрүп, ысык суунун булагын таап алган. Ананын балдары булар: Дишон менен Оливема. (Оливема — кызы.) Дишондон Хемдан, Эшбан, Ифран жана Херан. Эцерден Билган, Зааван жана Акан. Дишандан Уц менен Аран. Сеир жергесинде жашаган хоррейлердин уруу аксакалдарынын атын улуусунан тартып, атын атай кетсек, төмөнкүдөй: Лотан аксакал, Шовал аксакал, Сивеон аксакал, Ана аксакал, Дишон аксакал, Эцер аксакал, Дишан аксакал.

Исрайылга чейинки Едомдогу падышалар

(36:31-43) Исраилдин тукумдары бийликке келгенге чейин Едом жергесин төмөнкү падышалар бийлеп турган: Дингавалык Беордун баласы Бела. Ал өлгөн соң Босоралык Зерахтын баласы Иовав. Андан кийин феманийлердин жеринен чыккан Хушам. Андан кийин Авифтен чыккан Бедаддын баласы Гадад. (Гадад Моав талаасындагы майданда мидиялыктарды жеңген). Андан кийин масрекилик Самла такка олтурган. Анан дарыянын боюнда жайгашкан Реховофтон чыккан Шаул. Анан Ахбордун баласы Баал-Ханан. Анан Пау шаарынан чыккан Гадар. (Гадардын аялы Мегетавеель Мезагавдын баласы Матреданын кызы болот). Исав төмөнкү уруу аксакалдарынын түп атасы болот: Фимна, Алва, Иетеф, Оливема, Эла, Пинон, Кеназ, Феман, Мивцар, Магдиил, Ирам. Ар бир уруунун жашаган жери ушул уруу башчыларынын аты менен аталып калган.

Башталыштар 37

Жусуп жана анын бир туугандары

(37:1-4) Жакып атасы Исхак көчүп-конуп мекендеген Кананда өмүр сүрдү. Анын урук-тукумунун тарыхы төмөнкүдөй: Жусуп он жети жашынан тартып аталаш бир туугандары менен бирге атасы Жакыптын коюн кайтарды. (Бир туугандары Кудай менен Зелфадан төрөлгөндөр). Алардын үстүнөн атасына жаман кабарларды ташып турду. Карганда көргөн көкүрөк күчүгү болгондуктан Исраил Жусупту балдарынын ичинен өзгөчө сүйчү. Ошондуктан кооз чапан тигип берди. Ошондо атасынын Жусупту артык сүйгөнүн көргөн бир туугандары Жусупту жек көрүшүп, аны менен жылуу сүйлөшө албай калышты.

Жусуптун түшү

(37:5-11) Бир күнү Жусуп түш көрүп, аны бир туугандарына айтып берди. Анын түшүн укканда алар Жусупту мурдагыдан бетер жек көрүп калышты. Жусуп аларга мындай деген эле: — Көргөн түшүмдү айтып берейин, угуп чыксаңар: талаада боо байлап жүрүптүрбүз. Аңгыча менин боом тикесинен тура калды. Силердин боолоруңар болсо аны тегеректеп алып, таазим кылышты. Муну укканда бир туугандары: - Эмне, бизге падыша болосуңбу? Биздин үстүбүздөн бийлик кыласыңбы? — дешти кекетишип. Айтып берген түшү үчүн мурдагыдан да катуу жек көрүп калышты. Андан соң дагы түш көрүп, аны да айтып берди: — Мага күн, ай жана он бир жылдыз таазим кылып жатышыптыр, — деди ал. Ошондо атасы: — Бул эмне деген түш! Эмне, мен, энең жана бир туугандарың сенин алдыңа жүгүнгөнү келет дегени турасыңбы? — деп жемеледи. Бир туугандарынын ичтери күйдү, бирок атасы бул сөздү көңүлүнө сактап калды.

Жусуптун бир туугандары тарабынан Египетке кулдукка сатылышы

(37:12-28) Бир күнү Жусуптун агалары атасынын коюн жайганы Шехемге кетишти. Жакып Жусупка: — Сен да барып агаларыңа кошул, — деди. Жусуп: — Куп болот ата, мен даярмын, — деп жооп берди. Ошондо атасы: — Агаларың аман-эсен бекен, малы жайындабы, барып көрүп кел да мага айтып бер, — деди. Ошентип атасы аны Хеврон өрөөнүнө жиберди. Жусуп Шехемге келип, изденип, агаларын таба албай жүргөндө аны бир киши көрүп калып: — Эмне издеп жүрөсүң? — деп сурады. — Кой кайтарып жүргөн агаларымды издеп жүрөм, — деп жооп берди ал, — сиз көргөн жоксузбу? — Алар биерден кетип калышты. Дотанга барабыз деп жатканын кулагым чалган, — деди жолоочу. Жусуп Дотанга барып, агаларын ошерден тапты. Агалары алыстан көрүшүп, өздөрүнчө масилет курушуп, өлтүрүүнү чечишти. — Карасаңар, "түш көргүч" келатат. Өлтүрүп туруп, какшыган кудукка ыргытып жиберели да атабызга жырткыч тытып кетиптир дейли, ошондо түшүнө эмне болорун көрөбүз, — дешти алар бири-бирине. Рубим бул сөздү угуп, Жусупту сактап калгысы келди. "Кой өлтүрбөйлү! — деди ал, — андан көрө кудукка таштап салалы, бирок кол көтөрбөйл ү!" Рубим Жусупту алардын колунан куткарып, атасына кайра жиберүү максатын көздөп ушуну айтты. Жусуп жакын келгенде үстүндөгү кооз чапанын сыйрып алышты да, өзүн какшыган кудукка ыргытып жиберишти. Анан тамактанганы отурушту. Аңгыча, күтүлбөгөн жерден Галааддан Египетке сапар тарткан арабдардын карааны көрүндү. Төөлөрүнө ар кандай жыттуу заттарды артып алышыптыр. Ошондо Яхуд ордунан туруп: — Бир тууганыбызды өлтүрүп, канкор болгондон эмне тапмак элек? Андан көрө, мына бул арабдарга сатып жиберели. Ага кол көтөрбөйлү, башкасын кой, ал биздин бир тууганыбыз эмеспи, өзүбүздүн аталаш, кандаш инибиз го акыры, — деди. Баары макул болушту. Анан мидиялыктар жанына келгенде аны кудуктан тартып чыгарышты да, он эки күмүш теңгеге сатып жиберишти. Алар аны Египетке алып кетишти.

Жусуп тууралуу суук кабар

(37:29-36) Рубим болсо кудукка келип, Жусупту таппай калды. Ошондо күйүттөн кийимин тытып, бир туугандарына келди да: — Бала жок кудукта! Эми эмне кылдым, каран күн! — деп боздоду. Анан алар бир улакты союп, Жусуптун кийимин ошонун канына чылашты да атасына алып келип: — Муну биз талаадан таап алдык, балаңыздыкы эмес беле? — дешти. Жакып таанып: — Баламдыкы! Жырткыч тытып салган турбайбы кокуй күн. Баламды тытмалап салган турбайбы! — деп, күйүтүнөн кийимин тытып, аза күттү. Көп убак бою уулун жоктоп ыйлады. Уул-кыздарынын баары сооротууга аракет кылышты, бирок ал сооронгусу келбеди. — Уулумду жоктоп боздогон бойдон тиги дүйнөгө кетем, — деп, Жусупту жоктоп, ыйлай берди. Ошол убакта Египетте мидиялыктар Жусупту фараондун кызматкери, падыша сарайынын сакчыларынын башчысы Потифарга сатып жиберишти.

Башталыштар 38

Яхуд жана Тамара

(38:1-30) Ошол кезде Яхуд бир туугандарынан кетип, Адуллам шаарынан чыккан Хира дегендин жанына барып жашап калган эле. Ошол жерден бир канандык аял менен таанышып, ага үйлөндү. Аялдын атасынын аты Шуа. Ал ага уул төрөп берди. Атын Ер койду. Андан соң дагы бир эркек бала төрөп, атын Онан коюшту. Үчүнчү баласынын атын Шела коюшту. Шела төрөлгөндө Яхуд Хезивде эле. Улуу уулуна Тамара аттуу кыз алып берди. Ердин жүрүш-турушу жаман болгондуктан, Теңирге жакпай, ал аны өлтүрдү. Ошондо Яхуд орто баласына: — Бар да жесир жеңеңе үйлөн. Кайниси катары анын алдында парызыңды аткар, агаң тукум курут болбосун, — деди. Бирок Онан баласы баары бир ага тиешелүү болбосун билип, жеңеси менен жатканда уругун төшөккө түшүрүүчү. Агасынын тукуму уланышын каалоочу эмес. Бул кылганы Теңирге жакпады, ошондуктан аны да Теңир өлтүрдү. Ошондо Яхуд келини Тамарага: — Төркүнүңө барып, кичүү уулум чоңойгончо күтө тур, — деди. Мындай дегенинин себеби — Шеласы да берки балдарындай өлүп калабы деп коркконунан эле. Ошентип Тамара кайра үйүнө кетти. Арадан бир нече убакыт өтүп, Яхуддун аялы кайтыш болду. Аза күндөрү аяктаганда Яхуд досу Хира экөө Тимнага барышты. Ал жерде булардын койлору кыркында эле. Тамарага болсо кимдир бирөө: "Кайнатаң кыркынга барууга камынып жатат", — деген болчу. Ошондо Тамара кара кийимин алмаштырып, бетин үлбүрчөк менен жаап алып, Тимнага бараткан жолдогу Енаим деген шаардын кире беришине олтуруп алды. Анткени ал Яхуддун кенже уулу Шеланын бойго жеткенин, бирок алиге чейин өзүнүн ага аялдыкка берилбегенин угуп жүргөн. Яхуд олтурган аялды көргөндө сойку деп ойлоду, анткени анын бети жабылуу эле. Жолдун жээгине алып барып: — Канча турасың? — деди. (Келинин тааныбады). Аял: — Эмне бересиз? — деди. Яхуд: — Короомдон бир улак берип жиберейин, — деди. — Макул, улакты берип жибергиче күрөөгө бир нерсе калтырасыз. — Эмне калтырайын? — Боосу бар мөөрүңүз менен таягыңызды, — деди Тамара. Яхуд ага сураганын берди. Анан ага жакындап, боюна бүтүрдү. Тамара болсо үйүнө барып, бетине жапкан үлбүрчөгүн чечип, кайрадан кара кийимин кийинди. Яхуд улакты алып барып, күрөөгө калтырган баягы буюмдарын алуу үчүн досу Хираны жиберди. Бирок Хира барып, аялды ордунан таппады. Енаимдик кишилерден: — Бул жерде жол боюнда олтурган сойку аял кайда кетти, — деп сураштырды. Алар: — Биерде эч качан сойку аял олтурган эмес, — деп жооп беришти. Хира Яхудка кайтып келип: — Таппадым, ошердик кишилер бул жерде эч качан сойку болгон эмес дешти, — деди. Яхуд: — Буюмдарды сактап жүрө берсин. Эл үстүбүздөн күлбөсө эле болду. Акысын төлөп берейин деп аракет кылсам, сен таппай келдиң, — деди. Арадан үч айдай өткөндө кимдир бирөө Яхудка келип: — Келиниң сойкулук кылып, боюна болтуруп алыптыр, — деди. Ошондо Яхуд: — Шаардан сыртка алып чыгып өрттөп жибергиле, — деп буйруду. Сыртка алып чыгып баратышканда келин: — Мен мына бул буюмдардын ээсинен кош бойлуу болдум. Карап көргүлө: бул боолуу мөөр менен таяк кимдики? — кайнатасына айттырып жиберди. Яхуд өзүнүн буюмдарын таанып: — Аныкы туура. Мен өз парызымды аткарган жокмун. Аны балам Шелага алып беришим керек болчу, — деди. Яхуд кийин эч качан аны менен жатпады. Ай-күнү жетип, көз жара турган кез келгенде боюнда эгиздер жатканы билинди. Толгоо тартып жатканда эгиздин бири колун чыгара калды. Ошондо аначы аял кармай калып, кызыл жипти байлады да: — Ушунусу биринчи төрөлдү, — деди. Бирок анысы колун кайра тартып алып, экинчиси төрөлдү. Муну көргөн аначы аял:“Ой, кантип сен жолуңду жарып чыга алдың?” — деп таңданды. Ошондуктан тун уулунун аты Перес коюлду. Андан соң колуна кызыл жип байланган тели төрөлүп, ага Зара деген ат коюлду.

Башталыштар 39

Жусуп жана Потифардын аялы

(39:1-20) Исмаилиттер Жусупту Египетке алып барып, фараондун бир кызматкери болгон Потифарга сатып жиберишти. Ал падыша сарайынын кароол башчысы эле. Теңир Жусупка жар болуп, ишине ийгилик берди. Ал египеттик кожоюнун үйүндө жашап турду. Кандай жумуш кылса да Теңир жолдош болуп, иштин майын чыгара кылганын кожоюну байкап жүрдү. Потифарга жагып, өзүнүн менчик кызматчысы кылып, бүт үй-чарбасын башкарууну анын колуна өткөрүп берди. Ошондон тартып, Жусуп үч ү н Теңир египеттиктин үй-бүлөсүнө батасын жаадырды. Үйүндөгү, талаасындагы бардык нерселерине береке кирди. Потифар бүт бийликти Жусупка өткөрүп берди. Жеген нанынан башка эч нерсе менен иши болбоду. Жусуп зыңкыйган сулуу жигит эле. Ошондуктан кожоюнунун аялынын көзү түшүп, азгырып, төшөккө жатканга сунуш кыла баштады. Жусуп анын мындай сунушун четке кагып: “Коюңуз, мен бул жерде экенимде кожоюнумдун эч нерсе менен иши жок, анткени мага ишенет. Колундагысынын баарын мага өткөрүп берди. Бул үйдө менин аброюм кожоюнумдуку менен бирдей, ал сенден башка эч нерсесин менден аяган жок. Анан кантип мен ушундай уятсыз ишке барып, Кудай алдында күнөө кыла алам?” — деди. Аял болсо күндөн күнгө Жусупка асылганын койбоду. Бир күнү Жусуп иш менен үйгө кирип калды. Үй кызматчыларынын эч кимиси жок эле. Аңгыча баягы аял Жусуптун чапанынан кармай калып: “Жүр, жатабыз!” — деди. Жусуп чапанын аялдын колуна калтырып сыртка качып чыкты. Аял Жусуптун чапанын таштай качканын көргөндө үй кызматчыларын чакырып: “Муну карагылачы! Булеврейди күйөөм бизди кордотуу үчүн үйгө алып келиптир. Бул менин бөлмөмө кирип келип, мени зордуктамакчы болду эле, күчүмдүн барынча чаңырып жибердим. Чаңырганымда сыртка чапанын жаныма таштай качты”, — деди. Ушундай деп чапанды Жусуптун кожоюну үйгө келгенге чейин өзүндө кармап турду. Анан күйөөсү келгенде баягысын кайталап айтып берди: “Жанагы үйгө апкелген еврей кулуң менин бөлмөмө кирип келип, мени кордоду. Бирок кыйкырып жибергенимде чапанын жаныма таштап, сыртка качып кетти. Муну укканда Жусуптун кожоюнунун кыжыры кайнады. Жусупту кармап, түрмөгө каматты.

Жусуп түрмөдө

(39:20-23) Ошентип, Жусуп падышанын туткундары турган жерде камакта жатты. Теңир жар болуп, түрмө башчынын ырайымын тартуулады. Түрмө башчысы Жусупту башка бардык камактагылардын үстүнөн башчы шайлап, түрмөнүн ичиндеги иштердин баарына жоопкер кылып койду. Жусуптун кылган иштеринин эч нерсесин көзөмөлдөп, убара болбой оңуп калды, анткени Жусупту Теңир колдоп, бардык иштерине ийгилик берип турду.

Башталыштар 40

Жусуптун түрмөдөгү падыша кызматчыларынын түштөрүн жоруусу

(40:1-23) Бир нече убакыт өтүп, фараондун баш шарапчысы менен баш наабайчысы кожоюнунун каарына калышты. Аларга ачуусу келген фараон сакчылардын башчысынын үйүндөгү түрмөгө салып салды. Так ушул жерде Жусуп да камакта болчу. Алар көп убакыт түрмөдө жатышты. Түрмө башчысы Жусупту аларга кызмат кылууга дайындады. Бир түнү бул экөө эки башка маанидеги түш көрүштү. Эрте менен Жусуп келип, алардын кабатырланып, тынчсызданып жатканын көрдү да: — Бүгүн эмне мынчалык тынчсызданып атасыздар, — деп сурады. Алар: — Ар бирибиз түш көрүп, жоруганга адам жок, — деп жооп беришти. — Түш жоруу Кудайдан бериле турган касиет, — деди Жусуп аларга, — түшүңөрдү мага айткыла. Ошондо баш шарапчы мындай деди: — Түшүмдө бет алдымда турган жүзүм сабагын көрдүм. Анын үч бутагы бар экен. Бүчүр байлары менен гүлдөп, мөмөлөрү бышты. Мен болсо анын жемиштеринен терип, ширесин фараондун чөйчөгүнө сыгып, ага сунуп жатыптырмын. Жусуп мындай жооп берди: — Түшүңүздүн мааниси мындай: үч сабак — бул үч күн. Үч күндөн соң фараон сизди бошотуп, мунапыс кылат да, кайра ордуңузга коет, анан сиз ага мурдагыдай эле шарап сунасыз. Ошондо, баары жайындагыдай болгондо, мени эстей көрүңүз, мага кайрым кылып, мени фараондун эсине салыңыз, мына бул түрмөдөн чыкканга жардам бериңиз. Анткени мени еврейлердин жеринен уурдап келишкен, ошондой эле бул жерде да түрмөгө салына тургандай эч бир жаман иш кылган жокмун. Баш наавайчы баш шарапчынын түшүнүн жакшы жорулганын көрүп, ал да Жусупка өзүнүн түшүн айтып берди: — Мен да түш көрүп, түшүмдө башыма үч себет нанды көтөрүп баратыптырмын. Эң үстүңкүсүндө падышага арналган ар кандай бөлкөлөр, токочтор бар эле. Аларды болсо чымчыктар чокуп жатышыптыр. Жусуп ага мындай жооп берди: — Түшүңүздүн мааниси мындай: үч себет — бул үч күн. Үч күндөн соң падыша сизди бошотот да башыңызды алат. Денеңизди жыгачка асып коет. Чымчыктар келип, этиңизди чокуп жейт. Ушундан үч күн өтүп, фараон туулган күнүн белгилеп, бардык кызматчыларын чакырып, чоң той берди. Баш шарапчысы менен баш наавайчысын бошотуп, башка кызматчыларынын алдына алып келди. Баш шарапчысын мурдагы ордуна койду, ал эми баш наавайчысын болсо өлтүрдү. Баары Жусуптун айтканындай болду. Бирок баш шарапчы Жусупту таптакыр көңүлүнө албай, унутту.

Башталыштар 41

Фараондун түшү

(41:1-36) Ушундан эки жыл өткөндө фараон түш көрүп, түшүндө дарыянын жээгинде турду. Дарыядан сүлкүлдөгөн семиз жети уй чыгып, камыштын арасында оттоп жүрүштү. Аңгыча тыртайган арык дагы башка жети уй чыгып, жанагы уйлардын жанына келишти да, аларды жеп салышты. Ушул жерден фараон ойгонуп кетти.Бирок кайрадан уйкуга кирип, түшүндө бадырайган дандуу жети буудайдын өсүп чыкканын көрдү. Аңгыча алардын артынан чөлдүн шамалынан улам даны кагайып, бүрүшүп-чүрүшүп калган дагы жети буудай өсүп чыгып, бадырайган дандуу берки буудайларды жеп салышты. Фараон ойгонуп кетип, түш көргөнүн түшүндү. Эрте менен тынчы кетип, Египеттин бардык балчы-даанышмандарын чакырып, аларга түшүн айтып берди. Бирок эч кимиси анын түшүн жоруй алышпады. Ошондо баш шарапчы фараонго: — Таксырым, күнөөлөрүмдү бүгүн эстеп олтурам. Бир кезде падышам кулдарына ачууланып, баш наавайчы экөөбүздү сакчылардын башчысынын үйүндөгү түрмөгө салган болчу. Ошондо экөөбүз тең бир түндө эки башка маанидеги түш көргөнбүз. Түрмөдө биз менен бирге түрмөбашчынын кулу болгон бир еврей жигит бар эле. Ал биздин түшүбүздү жоруп берген. Ошонун жоруганы ордунан чыкты: мен ордума келтирилдим, тиги болсо дарга асылды, — деп сүйлөй баштады. Фараон киши жиберип, Жусупту чакыртты. Жусупту шашылыш түрдө түрмөдөн алып чыгышты. Жусуп чачын алдырып, кийимдерин алмаштырып кийди да фараонго келди. Фараон Жусупка: — Түш көрүп, жоруй турган адам таппадым. Сени түш жоруй алат дешти, — деди. — Бул менин колумдан келбейт, бирок Кудай сиздин пайдаңызга жооп берет, — деди Жусуп. Ошондо фараон Жусупка түшүн айта баштады: — Түшүмдө дарыянын жээгинде туруптурмун. Аңгыча дарыядан сүлкүлдөгөн семиз жети уй чыга калып, камыштын арасына киришти. Бирок алардын аркасынан кынжыйган арык дагы башка жети уй чыкты. Мен мындай арык уйларды Египеттин эч жеринен көргөн эмесмин. Алар семиз уйларды жеп салышты. Ошондо деле курсактары билинбеди, мурдагыдай тыртайган бойдон кала беришти. Анан мен ойгонуп кеттим. Кайра көзүм илинип кетип, дагы түш көрдүм: бадырайган дандуу жакшынакай жети буудайдын өсүп чыкканы кирди. Аңгыча алардын артынан чөлдүн шамалынан улам кагайып, үлдүрөгөн дагы жети буудай өсүп чыкты да, беркилерди жеп койду. Бул түштү уламаларга айтып берсем эч кимиси жоруй албады. Жусуп фараонго жооп берди: — Фараондун түштөрүнүн мааниси бир: Кудай өз амирин фараонго алдын ала кабарлаптыр. Жети семиз уй — бул жети жыл. Жети жакшынакай буудай да жети жылды билдирет. Семиз уйлардын артынан чыккан жети тыртайган арык уйлар да жети жылды билдирет. Чөл шамалынан улам кагайып, үлдүрөп калган жети буудай да жети жыл ачкачылыкты билдирет. Кудай өз амирин фараонго алдын ала айтып бериптир дегеним ушундан. Бүт Египет жергесинде береке төгүлгөн молчулуктун жети жылы жакындап келе жатат. Алардан кийин жети жыл ачарчылык болот. Молчулук жылдары унутулуп, алардан из калбайт, жер бети ачарчылыктан жабыркайт. Баягы молчулуктун артынан келген жети жыл ачарчылыктын айынан мурдагы берекеси төгүлгөн жылдар билинбей калат. Анткени ачарчылык абдан катуу болот. Ал эми бир эле маанидеги түштүн кайталанышы бул кабардын Кудайдан экенин жана ал айткандарын жакында ишке ашырарын тастыктап турат. Ошондуктан фараон азыртан кечикпей бир акылдуу, даанышман адамды таап, Египет жерине башчы шайласын. Бардык жерде көзөмөлчүлөрдү дайындоого буйрук берип, молчулуктун жети жылында түшүмдүн бештен бир бөлүгүн жыйнатсын. Алар келе жаткан жакшы жылдардагы бардык түшүмдөн шаарлардагы кампаларга чогултуп, кайтарышсын. Бул кийин келе турган ачарчылык жылдарында керек болот. Ошентип адамдар кырылуудан аман калышат.

Жусуптун Египетте бийликке келиши

(41:37-57) Жусуптун сөздөрү фараонго жакты. Ал кызматчыларына: — Кудайдын Руху даарыган мындай башка кишини кайдан табабыз? — деди. Анан Жусупка кайрылып: — Ушунун баарын Кудай сага ачып берип жаткан соң, демек, сендей акылдуу, даанышман башка адам жок. Сен менин бүткүл мамлекетимдин үстүнөн башчы болосуң, элим сага баш ийет. Мен сенден тактым менен гана бийигирээк болом, — деди да Жусупту кызматка дайындады. Колундагы мөөр шакегин чыгарып, колуна салды. Үстүнө кымбат чапан жаап, мойнуна алтын мончок такты. Падыша арабаларынын экинчисине отургузуп, эл аралатып: "Таазим кылгыла!" деп алдынан жар салдырды. Ошентип, бүткүл Египетке башчы кылды. Анан:“Мен падыша катары сага айтып коеюн:сенин уруксатыңсыз бүт Египет жеринде эч ким эч нерсе кыла албайт”, — деди. Фараон Жусупка Сафнат-панеах деген жаңы ат койду. Күншаар деген шаардын дин кызматкери Потифардын кызы Асенафаны алып берди. Ошентип Жусуп Египетти кыдырып, башчылык кыла баштады. Фараондун алдына келгенде Жусуп отузда эле. Жусуп фараондун жанынан чыгып, бүткүл Египтет жерин кыдырганы жөнөдү. Жети жыл бою жер түшүмүн мол берип, берекелүү болду. Жусуп Египеттеги жети жылдын түшүмүнөн жыйнап, шаарлардагы кампаларга төктүрдү. Ар бир шаарга айланасындагы талаанын түшүмүн жыйды. Ушунчалык мол түшүм жыйнап, көптүгүнөн сан жетпей акырында санабай да калды. Ачарчылык жылдары келгенге чейин Гелиополистик дин кызматкеринин кызы Асенафадан эки балалуу болду. Кудай менин азап-кайгым менен атамдын үйүн унутканга күч берди деп, биринчисин Манас20 атады. Азап тарткан жеримде мени бала-чакалуу кылды деп, экинчисин Ефраим атады. Ошентип, Египеттеги молчулуктун жети жылы бүтүп, Жусуп алдын ала айткандай ачарчылыктын жети жылы башталды. Египеттен башка өлкөлөрдүн баарында ачарчылык болуп, Египеттин бардык жерлеринде болгон жок. Ачарчылык Египетке жеткенде эл нан сурап, фараонго жалына баштады. Фараон аларга: “Жусупка барып, ал эмне десе, ошону кылгыла!”— деди. Бүт жер жүзүн ачарчылык каптап, Жусуп бардык кампаларын ачып, египеттиктерге нан сата баштады. Ачарчылык болсо Египетте күчөгөндөн күчөй берди. Бүт жерде ачарчылык болгондуктан, Жусуптан дан сатып алуу үчүн Египетке туш тараптан адамдар келип жатышты.

Башталыштар 42

Жакыптын он баласын Египетке жибериши

(42:1-5) Жакып Египетте дан бар экенин угуп, балдарына: — Неге карап отурасыңар? Египетте дан бар деп уктум, барып, бизге нан сатып келгиле. Бөөдө, ачкадан өлүп калбайлы, — деди. Ошентип дан сатып алуу үчүн он бир тууган Египетке аттанышты. Ал эми Жусуптун иниси Бенжаминди болсо Жакып бир тууганына кошподу. "Кырсыкка кабылып калбасын" деди ал.

Жусуптун тогуз бир тууганын кайра Кананга жөнөтүшү

(42:6-28) Ошентип, Исраилдин балдары башкалар менен бирге дан сатып алганы Египетке келишти. Анткени Кананда ачарчылык эле. А Жусуп болсо ал жерде башчы болчу. Бир туугандары анын алдына келип, жерге жете баштарын ийип, таазим кылышты. Жусуп агаларын көрүп, тааныды. Бирок тааныбагандай түр көрсөтүп, алар менен кырс сүйлөштү: — Эй, кайдан келдиңер силер? — Канандан, тамак-аш сатып алалы дедик эле, — дешти агалары. Жусуп агаларын тааныды, бирок агалары аны таанышкан жок. Ошондо Жусуп алар тууралуу көргөн түшүн эстеди. Анан аларга: — Силер тыңчысыңар, биздин жерибиздин алсыз жактарын тымызын билиш үчүң келдиңер, — деди жекирип. — О таксыр, андай дебеңиз, кулдарыңыз тамак-аш сатып алганы келишти. Биз, кулдарыңыз, баарыбыз бир атанын балдарыбыз, чынчыл адамдарбыз, өмүрү тыңчы болуп көргөн эмеспиз, — дешти булар бөжөңдөшүп. — Жок, силер бул жердин алсыз жактарын билгени келгенсиңер, — деди Жусуп кайталап. — Биз, кулдарыңыз, он эки бир тууганбыз. Баарыбыз Кананда жашаган бир кишинин балдарыбыз. Кенжебиз атабыз менен калды, дагы бирөөбүз каза болду. — Айтпадым беле тыңчысыңар деп. Силерди мындайча текшерем: фараондун өмүрү менен ант берем: кичүүңөр келмейин бул жактан чыкпайсыңар! Бирөөңөрдү жибергиле, иниңерди алып келсин, а силер болсо кайтарууда болосуңар. Анан чын айтып жатасыңарбы же жокпу белгилүү болот, эмесе фараондун өмүрү менен ант берем: силер анык тыңчысыңар. Жусуп ушундай деди да аларды үч күнгө кайтартып койду. Үчүнчү күнү аларга мындай деди: — Дегенимди аткаргыла, ошондо аман каласыңар, анткени мен Кудайдан корккон адаммын. Эгерде чынчыл адамдар болсоңор, анда бирөөңөр жаткан жериңерде калсын да калганыңар ачка олтурган үй-бүлөңөргө тамак-аш алып барып бергиле. Ал эми сөзүңөр ырасталып жана өлбөшүңөр үчүн кенже иниңерди мага алып келгиле. Тигилер макул болушту. Анан бири-бирине: "Бир тууганыбызга карата кылган күнөөбүз үчүн жазаланып жатканыбыз анык. Бизге жалынып жатканда анын кыйналып жатканын көрүп, укпай койгон элек. Ошон үчүн ушул кырсыкка дуушар болуп олтурабыз", — дешти. Рубим аларга айтты: — Балага каршы күнөө кылбагыла деп силерге айткан жок белем? Силер укпай койдуңар. Эми мына анын канынын азабын тартып жатасыңар. Ортодо тилмеч тургандыктан Жусуптун түшүнүп жатканын алар билишкен жок. Жусуп мындай чыгып, өксүп ыйлады. Кайра келип, алар менен сүйлөшүп, арасынан Ысманды алды да, алардын көз алдында байлады. Анан кызматчыларына каптарын данга толтуруп, ар биринин акчасын өз-өз кабына кайра салып, жолго азык берүүнү буйруду. Ошентип бир туугандарыэшектерине дан артып, жолго чыгышты. Жолдо түнөгөнү жатып, бирөөсү эшегине жем берейин деп кабын ача салса оозунда акчасы жатат. Муну дароо бир туугандарына билдирди. Жүрөктөрү түшүп: "Кудайдын бул кылганы эмнеси?" — дешти бири-бирине.

Жакыптын балдарынын Канандагы атасына кайтып келиши

(42:29-37) Кананга келип, баштарынан өткөргөндөрүн Жакыпка төкпөй-чачпай айтып беришти: "А жердин өкүмдары бизге катаал мамиле кылып, тыңчылар катары кабыл алды. — Биз ак жашаган адамдарбыз, эч качан тыңчы болгон эмеспиз, атадан он эки элек, бирөөбүз арабыздан алынды, эң кенжебиз болсо атабыз менен Кананда, — дедик биз. Тигил жердин өкүмдары болсо: — Ак экениңерди мындайча текшерем: бирөөңөр калсын, калганыңар ачка олтурган үй-бүлөңөргө азык апарып бергиле да мага кенжеңерди алып келгиле. Ошондо тыңчы эмес, чынчыл адамдардан экениңерге ишенем. Анан бул жерде ишиңерди кыла берсеңер болот, — деди". Ушуну айтып, анан каптарын бошотуп жатышканда ар биринин түйүнчөккө салынган акчасы өз-өз каптарынан чыкты. Муну көргөндө баарынын үрөйү учту. Атасы Жакыптын да жүрөгү түштү. Ошондо Жакып: — Силер мени балдарымдан айрыдыңар, Жусуп жок, Ысман жок, эми Бенжаминди да алганы турасыңар, шорумду куруттуңар го! — деди. Рубим атасына: — Мен балаңызды кайра алып келип, өз колуңузга тапшырбасам, анда менин эки баламды өлтүрүп салыңыз. Балаңызды мага бериңиз, кайра алып келип берем, — деди. — Балам силер менен барбайт. Агасы өлүп, энеден жалгыз калды. Баратканыңарда жолдо кырсык болсо бөөдө ак чач баскан башымды азапка саласыңар, — деп Жакып көнбөдү.

Башталыштар 43

Жакыптын он уулун кайрадан Египетке жөнөтүшү

(43:1-15) Ачарчылык күчөгөндөн күчөй берди. Египеттен алып келген азыкты жеп бүтүшкөндө Жакып балдарына: — Дагы барып, бир аз азык-түлүк алып келгиле, — деди. Ошондо Яхуд: — Жанагы киши бир тууганыңар менен келбесеңер көзүмө көрүнбөгүлө деп катуу эскерткен. Эгер инибизди кошуп берсеңиз, анда барып, сизге азык-түлүк сатып келебиз, антпесеңиз барбайбыз, анткени жанагы киши кенжеңер менен келбесеңер көзүмө көрүнбөгүлө деген, — деди. Жакып: — А кишиге дагы бир инибиз бар деп, эмне үчүн башыма балээ үйдүңөр? — деди. Балдары: — Ал биз тууралуу, уруубуз тууралуу сурады. "Атаңар али тирүүбү? Дагы бир тууганыңар барбы?" деди. Анан биз сураганына жараша жооп бердик. Иниңерди алып келгиле деп айтарын кайдан билдик? — деп жооп беришти. Анан Яхуд Жакыпка мындай деди: — Балаңызды мага кошуп бериңиз, барып келели. Ошондо биз да, сиз да, бала-чакабыз да аман калабыз. Ал үчүн жоопкерчилик менин мойнумда болсун, менден сураңыз, эгер аны кайра алдыңызга алып келбесем, түбөлүккө айыптуу болоюн. Маалкатып, чое бербесек эки жолу барып келип калат элек. Жакып: — Анда мындай кылгыла: бул жактын эң мыкты жер-жемиштери: бальзам, бал, жыпар жыттуу стиракс менен ладан, мисте менен жер жаңгактан алиги адамга тартуу ала баргыла. Акча да ала баргыла. Бирок жанагы кабыңарга кайра салынган акчаны өз колуңар менен кайтарып бергиле, а балким жаңылыштыктыр. Иниңерди да кошуп алгыла, жанагы кишиге кайра баргыла. Кудуреттүү Кудай ошо кишинин жүрөгүн жибитип, силерге кайрым кылдырып, силерди да, тыяктагы бир тууганыңар Бенжаминди да кое берсин. А мен баласыз калсам, калайын, — деди акыры. Ошентип айтылган белектерди, мурункудан эки эсе көп акчаны жана Бенжаминди алышып, Египетке жетишти да Жусуптун алдына келишти.

Жусуптун үйүндөгү той

(43:16-34) Алар менен бирге келген энелеши Бенжаминди көргөн Жусуп, үй-чарбасын башкаруучу кулуна: — Бу кишилерди үйгө киргиз да, малдан союп, тамак даярда. Түшкү тамакты булар мени менен чогуу жешет, — деп буюрду. Тигил киши кожоюнун айтканын аткарып, үйгө киргизди. Жусуптун үйүнө киргизилгенин көргөндө булар коркуп кетишти. "Мурда каптарыбызга кайра салып коюшкан акча үчүн ушундай кылып жатышат. Үйгө киргизип туруп, бизге күтпөгөн жерден кол салып, эшектерибизди тартып алып, өзүбүздү кул кылганы жатышат" деп ойлошту. Кире бериште турган Жусуптун үй башкаруучу кулуна жакын басып келишип: — Таксырыбыз, уксаңыз, биз мурда азык сатып алганы келип кеткен элек. Талаада түнөп калып, жатаарда каптарыбыздын оозун чечсек ар бирибизде мурда канча акчабыз болсо, ошончо акча жатыптыр. Мына, эми өз колубуз менен кайтарып берип жатабыз. Ал эми азык сатып алуу үчүн башка акча алып келдик. Мурдагы акчаны каптарыбызга ким салып койгонун билбейбиз, — дешти. Үй башкаруучу кул: — Камтама болуп, коркпогула. Силердин жана атаңардын Кудайы салып койгон, а мен акчаңарды алгам, — деди да Ысманды алып келди. Анан Жусуптун үйүнө киргизип, алардын колу-бутуна суу куйду. Эшектерине от салды. Жакыптын балдары болсо белектерин түшкө, Жусуптун келер убагына белендеп коюшту, анткени аларга Жусуп менен тамактанышаары айтылган болчу. Жусуп үйгө келгенде, колдорундагы белектерин беришип, жерге жете ийилип, таазим кылышты. Жусуп алардын ден-соолугун сурап, анан: — Силер айткан кары атаңар күүлүү-күчтүүбү? Аман-эсенби? — деди. Бир туугандары: — Сиздин кулуңуз, биздин атабыз аман-эсен, али тирүү, — деп жооп беришти да тизе бүгүп, жүгүнүштү. Жусуп энелеши Бенжаминди көрүп: — Силер айткан иниңер ушулбу? Кудай сага мээримин төксүн, уулум, — деди. Айтары менен дароо шашылыш түрдө ары басып кетти, анткени бир тууганына болгон сезими жүүнүн бошотуп, көз жашы ыргып кете жаздады. Төркү үйүнө кирип алып, эчкирип ыйлады. Анан бетин жууп, кайратына келди да, сыртка чыгып, тамакты чыгарууга буйрук берди. Жусуп өзүнчө, бир туугандары өзүнчө, ошердеги египеттиктер өзүнчө тамактанып жатышты. Анткени египеттиктер еврейлер менен бирге бир үстөлдөн тамактанууну жийиркеничтүү, пастык деп эсептешип, чогуу тамактана алышпайт. Жусуптун бир туугандары анын алдында улуулашып, өз-өз ордуларына тизилип олтурушту. Туну тун уулга тиешелүү ордун, кенжеси өзүнө тиешелүү ордун ээлешти. Бири-бирин карап таңданышты. Жусуптан алардын алдына тамак тартылды. Бенжаминдин шыбагасы башкаларынын ар бириникине караганда беш эсе көп болду. Жусуп мене бирге ичишти, ичкенде да мас болгуча ичишти.

Башталыштар 44

Жоголгон чөйчөк

(44:1-17) Жусуп үй башкаруучу кулуна: — Бу кишилердин каптарын көтөрө алышынча тамак-ашка толтур, анан ар биринин акчасын кабынын оозуна салып кой. А менин күмүш чөйчөгүмдү болсо кенжесинин кабына данга берген акчасы менен кошо салып кой, — деп буюрду. Ал так ошондой кылды. Эрте менен жарык киргенде булар эшектери менен бирге кое берилди. Шаардан узаша электе Жусуп үй башкаруучу кулуна айтты: — Тигилерди кууп жет да: "Эмне үчүн жакшылыкка жамандык менен жооп бердиңер? Бул чөйчөк менин кожоюнум ичкен, бал ачкан чөйчөк ко?" — де. Кулу кууп жетти да ушундай деди. Ошондо тигилер: — Таксыр, бул айткандарыңызды кандай түшүнсө болот? Коюңуз, биз андай ишке барбайбыз. Каптарыбыздын оозунан тапкан акчабызды сизге тээ Канандан кайра алып келип бердик эле го, анан кантип кожоюнуңуздун үйүнөн күмүш же алтын уурдамак элек? Кимибизден чөйчөк табылса, ошого өлүм, а биз таксырыбызга кулчулукка кетели, — деп чурулдашты. — Макул деди, — кул, — айтканыңардай болсун, кимден чөйчөк табылса, ошол мага кул болот, калганыңарда айып жок. Тигилер бат-баттан каптарын жерге түшүрүшүп, ар бири өз кабынын оозун чечишти. Кул улуусунан тартып кичүүсүнө карай тинтип чыгып, чөйчөктү Бенжаминдин кабынан тапты. Тигилер күйүттөн кийимдерин тытышып, ар бири өз жүгүн өз эшегине жүктөп, шаарга кайтып келишти. Яхуд бир туугандарын баштап, Жусуптун үйүнө келди. Ал үйүнөн кете элек экен. Келип, анын алдына жүзтөмөндөп жыгылышты. Жусуп: — Бул эмне кылганыңар? Мендей көзү ачык адам сөзсүз таап аларын билген эмес белеңер? — деди. Яхуд: — Таксырыбызга эмне деп айтмак элек? Не демекпиз? Кантип актана алабыз? Кудай кулдарыңыздын айыбын тапты. Мына эми биз сизге кул болдук. Баарыбыз, биз да, чөйчөк табылган да, — деди. — Жок, мен андай кылбайм, — деди Жусуп, — кимден чөйчөк табылса, ошол мага кул болот, а калганыңар тынчтык менен атаңарга бара бергиле.

Яхуддун Бенжамин үчүн суранычы

(44:18-34) Ошондо Яхуд Жусупка басып келип, мындай деди: — Мырзам, сиз менен ачык сүйлөшкөнгө уруксат этиңиз, кулуңузга ачуулана көрбөңүз, анткени сиз фараон менен бирдейсиз. Бизден: "Атаңар же дагы башка бир тууганыңар барбы?" — деп сураган элеңиз. Биз карган атабыз бар экенин, анын карганда көргөн көкүрөк күчүгү бар экенин, ошол кенжеси бир тууганы өлүп калып, энеден жалгыз калганын, атабыздын аны артыкча жакшы көргөнүн айткан элек. Сиз: "Кенжеңерди апкелгиле, көрөйүн", — дегенсиз. Биз: "Ал атасын таштап келе албайт, антсе атабыз сар-санаадан өлүп калат", — дегенбиз. Сиз бизге: "Кенже бир тууганыңар келбесе, экинчи көзүмө көрүнчү болбогула!" — дедиңиз. Биз барып, сиздин кулуңуз, биздин атабызга сөздөрүңүздү кайталап айтып бердик. Анан атабыз: "Дагы барып, бир аз азык сатып келгиле", — деди. "Бизге кайра барууга болбойт, эгер кенже инибиз кошо барса барабыз, анткени ансыз тиги кишинин алдына бара албайбыз", — дедик биз. Ошондо сиздин кулуңуз, а биздин атабыз бизге мындай деген: "Аялым Рахиланын мага эки бала төрөп бергенин билесиңер. Бирөөсү менден чыгып кетип, кайрылбады, жырткыч тытып салды окшойт деп ойлоп калдым. Эми муну да алып кетип, бир кырсыкка кабылсаңар, мына бу ак баскан чачым менен көргө тыгасыңар." Эми сиздин кулуңузга, атабызга, бул баласы жок барсак, муну көргөндө ал өлөт. Анткени анын жаны бул баласына биротоло байланып калган. Ошентип биз сиздин ак чач кулуңузду, атабызды, кайгы менен көргө жаткызабыз. Анын үстүнө мен: "Эгер балаңызды кайра алып келбесем, өмүр бою алдыңызда айыптуу болоюн", деп ага сөз берип койдум эле. Ошондуктан мен, баланын ордуна калып кулуңуз болоюн да ал агалары менен бирге кетсин. Анткени бул инимсиз кантип атама барам? Атамын күйүткө батып, кырсыкка кабылганын көргүм келбейт.

Башталыштар 45

Жусуптун бир туугандарына өзүн ачып бериши

(45:1-23) Мындан ары жанындагылардын алдында өзүн кармоого Жусуптун кудурети жетпеди: — Кеткиле жаныман! — деп кыйкырып жиберди. Эч ким калбай калганда Жусуп өзүнүн ким экенин агаларына айкын кылды. Өкүрүп ыйлаган үнүн египеттиктер да, фараондун үйүндөгүлөр да угушту. Жусуп агаларынан: — Мен Жусупмун, атам тирүүбү? — деп сурады. Агалары анын алдында тайсалдап, жооп бере алышпады. — Бери келгиле, — деди аларга Жусуп. Алар басып келишти. Ошондо Жусуп аларга мындай деди: — Мен силер Египетке сатып жиберген бир тууганыңар Жусупмун, бирок эми кайгырып, бушайман болбогула. Өмүрүңөрдү сактап калуу үчүн мени Кудай силердин алдыңардан жибериптир. Анткени жер бетинде боло турган ачарчылыктын жети жылынын эки жылы араң өттү. Бул жылдары айдашпайт да орушпайт. Силерди тукум курут кылбастан улуу куткарылууну тартуу кылыш үчүн Кудай мени алдыңардан жибериптир. Демек, мени силер эмес, Кудай жибериптир. Ал мени фараонго ата болдуртуп, бүт үй-ичине башчы шайлап, бүткүл Египетке эгедер кылды. Эми тезирээк атама барып: уулуңуз Жусуп: "Кудай мени бүткүл Египетке эгедер кылды, тезирээк келиңиз, маалкатпаңыз, Гесем деген жерде жашайсыз. Өзүңүз да, балдарыңыз да, неберелериңиз да, төрт түлүк малыңыз да — бардык мал-мүлкүңүз менен менин жанымда болосуздар. Ошо жактан сизди багып турам, анткени ачарчылык дагы беш жылга созулат. Антпесеңиз өзүңүз баш болуп бүт үй-бүлөңүз, дегеле сизге караштуунун баары жакырлыкка батып каласыздар", деди, — дегиле. Мына, айткан сөзүмө силер да, иним Бенжамин да күбө. Атама менин Египеттеги кадыр баркым тууралуу, өз көзүңөр менен көргөндөрүңөр тууралуу айтып, атамды тезирээк бул жакка алып келгиле. Ушундай деп, Жусуп иниси Бенжаминдин мойнунан кучактап, өпкө кагып ыйлады. Бенжамин да ыйлап турду. Анан агаларынын баарын бетинен өөп, кучагына кысып, ыйлады. Ушундан соң агалары аны менен сүйлөшүштү. Фараондун үйүнө Жусуптун бир туугандары келиптир деген сөз жетти. Муну укканда фараон өзү да, кулдары да кубанышты. Анан фараон Жусупка мындай деди: — Бир туугандарыңа мындай кылгыла деп айт: малыңарга жүк артып, Кананга баргыла да атаңарды, бала-чакаңарды алып мага келгиле, мен силерге Египеттин эң мыкты жеринен берем, анын берекесин жеп жыргайсыңар. Сага болсо буйрук берем: ушундай кылгыла: Египеттен балдарыңарга, аялдарыңарга арабаларды алгыла да атаңарды алып келгиле. Калган мүлкүңөргө ичиңер ачышпасын, анткени Египеттеги эң жакшы нерселердин баары силердики болот. Жакыптын балдары так ушундай кылышты. Жусуп аларга фараондун буйругу боюнча арабаларды берип, жолго керектүү нерсе менен камсыз кылды. Ар бирине бирден ашыкча кийим берди, ал эми Бенжаминге болсо үч жүз күмүш акча, беш артыкбаш кийим берди. Ошондой эле он айгыр эшекке Египеттин эң мыкты жемиштеринен артып, жолдо керек болот деп он ургаачы эшекке нан жана башка керектелүүчү нерселерди артып, бир туугандарын жолго чыгарды. "Чырдашпагыла!" — деп эскертти узатып жатып.

Сүйүнчү

(45:25-28) Ошентип алар Египеттен чыгып, Канандагы атасы — Жакыпка келишти. Келип ага: — Жусуп тирүү экен! Ал бүткүл Египет элинин үстүнөн башчылык кылып атыптыр! — деп кабарлашты. Жакып ар кандай ойго кетип, аларга ишенген жок. Алар Жусуптун айткандарын төкпөй-чачпай айтып бергенде жана Жусуп ал үчүн жиберген арабаларды көргөндө гана Жакып жанданып, ишенди. — Чындап эле уулум Жусуп тирүү экен, көзүм өтө электе барып, көрүп келейин, — деди Исраил.

Башталыштар 46

Жакыптын Египетке көчүп келиши

(46:1-7) Ошентип Исраил колунда барын бүт алып, Вирсавияга келди да атасы Исхак сыйынган Кудайга курмандык чалды. Түндө Кудай ага келип: — Жакып! Жакып! — деди. — Кулак сизде, Эгем! — деди Исраил. — Мен Кудаймын, атаңдын Кудайымын, Египетке баргандан коркпо, анткени ал жерден сенин уругуңдан улуу эл жаратам. Мен Египетке сени менен барам, анан өзүм кайра андан алып чыгам. Жусуп өз колу менен сенин көзүңдү жабат. Жакып Вирсавиядан жолго аттанды. Балдары фараон жиберген арабаларга атасын, балдарын, аялдарын салып, Кананда тапкан мал-мүлкүн алып Египетке келишти. Ошентип Жакып бүт урук-тукуму менен Египетке келди. Уул-кыздарын, неберелерин, бүт урук тукумун өзү менен бирге Египетке алыпкелди. Төмөндө ошолордун санжырасы берилди:

Жакыптын Египетке келген урпактарынын тизмеси

(46:9-27) Жакыптын туну Рубим. Рубимдин балдары: Ханох менен ФКудай, Хецрон менен Харми. Ысмандын балдары: Емуил, Ямин, Огад, Иахин, Цохар, Канандык аялынан төрөлгөн Саул. Левийдин балдары: Гирсон, Кааф жана Мерари. Яхуддун балдары: Ир, Онан, Шела, Фарес, Зара; бирок Ир менен Онан Кананда каза болушкан. Фарестин Есром жана Хамул деген балдары болгон. Иссахардын балдыры: Фола, Фува, Аюб, Шимрон. Завулондун балдары: Серед, Елон, Яхлеил. Жакыптын Месопотамиядан Лиядан көргөн балдары ушулар. Дина деген кызы да бар эле. Уул-кыздарынын саны бардыгы болуп отуз үч. Гаддын балдары: Цифион, Хагги, Шуни, Эцбон, Ери, Ароди жана Арели. Асирдин балдары: Имна, Ишва, Ишви, Бриа жана алардын карындашы Серах. Бриадан: Хевер, Малхиил. Булар Лабан кызы Лияга кызмат кылуу үчүн энчилеп берген Зелфадан көргөн Жакыптын балдары. Баары болуп он алты адам. Жакыптын Рахила деген аялынан: Жусуп жана Бенжамин. Жусуп Египеттеги Гелиополис деген шаардагы диний кызматкер Потифардын кызы Асенафадан көргөн балдарынын аты: Манас менен Ефрем. Бенжаминдин балдары: Бела, Бехер, Ашбел, Гера, Нааман, Эхи, Рош, Муппим, Хуппим, Ард. Булар Жакыптын Рахилден көргөн балдары. Бардыгы болуп он төрт киши. Дандан: Хушим. Неффалимден: Яхсеил, Гуни, Ясер, Шиллем. Булар Лабан кызы Рахилге берген ВКудайдан көргөн Жакыптын балдары. Баары болуп 7 киши. Аялдарынан сырткары Жакыптын Египетке келген уул-кыздарынын жалпы саны алтымыш алты. Египетте Жусуп эки уулдуу болду. Египетке келген Жакыптын бүт үй-бүлөсүнүн саны жетимиш адам эле.

Жусуптун кеңеши

(46:28-34) Гесемге барчу жолду көрсөтүп берсин деп, Жакып Яхудду алдын ала Жусупка жиберди. Ошентип, баары Гесемге да жетип калышты. Жусуп өзүнүн арабасын даярдап, атасын Гесемден тосуп чыкты. Көрүп, мойнуна асылып, шолоктоп ыйлады. Исраил Жусупка: "Тирүү экенсиң, жүзүңдү көзүм көрдү, эми өлсөм мейли", — деди. "Мен барып фараонго айтайын, — деди Жусуп атасына жана анын бүт үй-бүлөсүнө, — Кананда жашаган бир туугандарым жана атамдын бүт үй-бүлөсү мага келишти. Алар чабандар, бүт малын айдай келишиптир дейин. Эгер ал силерди чакырып, кесибиңер тууралуу сурап кала турган болсо: "Биз, кулдарыңыз, ата-бабаларыбыз сыяктуу эле бармактайыбыздан тартып мал баккан адамдарбыз", — дегиле. Ошондо силерди Гесемге жайгаштырат, анткени египеттиктер үчүн чабан аттуунун баары пас, жийиркеничтүү эсептелет".

Башталыштар 47

Жакыптын фараонго батасын бериши

(47:1-11) Жусуп фараонго келип: "Атам менен бир туугандарым Канандан колунда болгон бардык малын айдап келип калышты, азыр Гесемде", — деп кабарлады. Анан бир туугандарынан бешөөн алып, фараондун алдына алып келди. Фараон алардан: — Кесибиңер эмне? — деп сурады. - Биз, кулдарыңыз, ата-бабаларыбыз сыяктуу эле чабан болобуз, — деп жооп беришти алар, - Кананда катуу жут болуп, малыбызга от жок болгондугунан ушул жерде жашай туралы деп келдик. Кулдарыңызга Гесемде жашаганга урусаат бериңиз. Фараон Жусупка карап: — Атаң менен бир туугандарың сага келишти, Египет жери сенин колуңда, аларды эң мыкты жерине жайгаштыр. Гесемде жашаганга уруксаат бер. Эгер арасында жөндөмдүүлөрүн билсең менин малыма көзөмөлчү кылып кой, — деди. Жусуп атасын алып келип, фараон менен тааныштырды. Жакып фараонго батасын берди. — Канчага келдиңиз? — деп сурады фараон андан. Жакып: — Жүз отуз жыл жер кезип жүрөм. Аз жашап, көп кыйынчылыктарды көрдүм, ата-бабаларымдын курагына жетпедим, — деди да фараонго батасын берип, андан чыгып кетти. Ошентип Жусуп атасы менен бир туугандарын Египетке жайгаштырып, фараондун буйругуна жараша Египеттин эң мыкты жери — Раамсес аймагынан энчи бөлүп берди. Атасын, бир туугандарын, атасынын бүт үй-бүлөсүн керектөөсүнө жараша үзбөй азык менен камсыздап турду.

Ачарчылык

(47:13-26) Бүт жер бетинде дан-азык калбай, ачарчылык абдан күчөдү, Египет жери да, Канан жери да каатчылыктан кабыргасы кайышты. Жусуп дан сатып, Египет менен Канандын бардык акчасын баарын жыйнап алды да фараон жашаган хансарайга алып кирди. Египетте да, Кананда да акча калбады. Ошондо бүткүл египет эли Жусупка келишип: — Бизге азык бер, көз алдыңда өлгөнүбүздөн не пайда, акчабыз болсо түгөндү, — дешти. Жусуп: — Акчаңар түгөнсө малыңарды айдап келгиле, данды малыңарга алмаштырам, — деп жооп берди. Ошентип алар эми малдарын айдап келип жатышты. Жусуп бир жыл бою жылкыларына, майда малына, кара малына, эшектерине дан алмаштырып, аларды камсыз кылып турду. Эми аларда мал да калбады. Ошондо тигилер дагы келишип: — Таксыр, ачыгын айтсак, акчабыз калбады, бүт малыбыз да сизге өттү. Тулку боюбуз менен менчик жерибизден башка эч нерсебиз калбады. Көз алдыңызда өзүбүз да, жерибиз да куураганынан не пайда? Жерибиз менен кошо өзүбүздү дан-азыкка сатып алыңыз да бизге урук бериңиз. Ачкадан өлүп, египет жери каңгырап ээн калгандан көрө жерибиз менен бирге фараонго кул бололу, — дешти. Ошондо Жусуп бүткүл Египет жерин фараон үчүн сатып алды. Ачарчылыктан жабыркаган египеттиктер жерлеринин баарын сатышты. Жердин баары фараондун карамагына өттү. Египеттин бүт элин Жусуп кул кылды. Диний кызматкерлердин гана жерине тийген жок, анткени аларга фараондон жер бөлүнүп, ошондон азыктанышчу. Ошол себептен алар жерлерин сатышкан жок. Анан Жусуп элге айтты: — Мен өзүңөрдү да, жериңерди да фараонго сатып бердим. Мына урук, алгыла, сепкиле. Оргонуңарда түшүмдүн бештен бир бөлүгүн фараонго бересиңер да калганын уруктукка, бала-чакаңарга жана башка үйүңөрдө жашагандарга сарптагыла. — Таксыр, сиз бизди сактап калдыңыз, сиздин ырайымыңызга ээ бололу, а фараонго кул бололу, — деди эл. Ошентип, Жусуп Египет жеринде түшүмдүн бештен бирин фараонго бериш керек деген мыйзам киргизди. (Ал мыйзам ушул китеп жазылып жаткан убакта да иштеп турган). Бул мыйзам диний кызматкерлердин гана жерине тиешеси жок эле, анткени алардын жери фараонго сатылган эмес.

Жакыптыр керээзи

(47:27-31) Исраил Гесемде өмүр сүрүп, ээлик кылып, бала-чакасы өсүп-өнүп абдан көбөйүп кетти. Жакып Египетте он жети жыл жашады. Жүз кырк жети жашка келди. О дүйнө кетер маалы жакындап калганын сезгенде уулу Жусупту чакырып алып, ага мындай деди: — Көңүлүңдөн орун тапкан болсом, колуңду тиземе коюп, ырайым этип, ишеним көрсөтүп, сөөгүмдү Египетке койбоймун деп ант бер. Ата-бабаларымдын жанына жатайын. Бул жактан алып чыгып, ошолордун мүрзөсүнө көм, — деди. Жусуп: — Айтканыңыздай кылам, — деди. Ошондо Жакып: — Ант бер, — деди. Жусуп ант берди. Ошондо Исраил төшөгүнүн баш жагына туруп, баласы Жусупка таазим кылды.

Башталыштар 48

Жакыптын Ефрем менен Манаска батасын бериши

(48:1-22) Бир күнү Жусупка атасынын ооруп жатканы тууралуу кабар жеткирилди. Жусуп эки баласы Манас менен Ефремди алып, атасынын алдына жөнөдү. "Уулуңуз Жусуп келе жатат" деген кабарды уккан Жакып, күчүн жыйнап, төшөгүнө олтурду. Жусуп келгенде ага мындай деди: — Кудуреттүү Кудай Канан жергесиндеги Лузда көзүмө көрүнүп, батасын берген. Анан айткан: "Мен сенин укум-тукумуңду абдан көп кылам, көптөгөн элдерди чыгарам, сен өлгөндө ушул жерди урпактарыңа түбөлүккө мураска берем. Азыр болсо Египетке сага келгенге чейинки төрөлгөн эки балаң меники болот. Рубим менен Ысман сыяктуу эле Ефрем менен Манас меники болушат. Кийинки балдарың сага калат, өз энчисине алыша турган жерде бир туугандарынын аттарынын алдында аталышат... Рахила Месопотамиядан келе жатканымда Ефрафага бир аз жетпей жолдо көз жумган болчу. Сөөгүн ошол жерге койгом. (Ефрафа азыр Бетлехем деп аталат). Исраил Жусуптун балдарын көрүп: — Булар кимдер? — деп сурады. Жусуп: — Менин балдарым, Кудай мага ушул жерден ушуларды берди, — деп жооп берди. — Бери алып келчи, батамды берейин, — деди Жакып. Карылыктан көзү начарлап, даана көрө албай калган эле. Жусуп балдарын алып келгенде, Жакып алардын бетинен сүйүп, кучагына кысты. "Сенин өзүңдүн жүзүңдү көргөндөн түңүлүп калган элем, Кудай мага балдарыңды да көрсөтүп олтурат" деди ал. Жусуп атасынын тизесинде олтурган балдарын алып, жерге жете баштарын ийип таазим кылды. Анан эки баласын тең жетелеп, Ефремди Исраилдин сол колуна туштап оң колунан алып, ал эми Манасты болсо оң колуна туштап, сол колунан алып, атасына жакын алып келди. Бирок Исраил оң колун созуп, кичүүсү болгонуна карабай Ефремдин башына, ал эми сол колун Манастын башына койду. Манас Жусуптун тун баласы экенине карабай атайын ушундай кылды. Анан Жусупка карап туруп, мындай деп бата тиледи: — Аталарым Ибрайым менен Исхак сыйынган, ушул убакка, ушул күнгө чейин мени кайтарып, багып келген Кудай, башымды ар кандай жамандыктан куткаруучу Периште ушул балдарга батасын берсин. Менин жана менин ата-бабаларым Ибрайым менен Исхактын аттары менен аталышсын. Жер бетинде өркөнү өсүп, көбөйүшсүн. Жусуп атасы оң колун Ефремге койгонун көрүп, капа болду. Ефремдин башынан Манастыкына которуп коюу үчүн атасынын колун кармап: — Ата, мындай эмес, тун балам мунусу, оң колуңузду ушунун башына коюңуз, — деди. Бирок атасы: — Билем, уулум, билем. Андан да улуу эл жаралат, бирок кичүүсү андан улуурак болот, кичүүсүнүн урпактарынан көп сандаган эл чыгат, — деп макул болбоду. Ошентип ошол күнү аларга батасын берди: — Исраил сенин атыңан: "Кудай Ефрем менен Манаска берген батасын сага берсин!" деп бата берет. Ошентип ал Ефремди Манастан өйдө койду. Эми мына мен о дүйнөгө аттанганы турам, силерге Кудай жар болуп, ата-бабаларыңардын жерине кайра алып барат. Мен сага бир туугандарыңдан өзгөчөлөп, Аморрейлерден согушуп жатып, тартып алган кыркалуу жерди энчиңе кошуп берем.

Башталыштар 49

Жакыптын балдарына берген пайгамбардык батасы

(49:1-28) "Чогулуп келип, уккула менин сөзүмдү, Баяндайын алдыда жаткан күндөрдү. Жакыптан чыккан чүрпөлөр кулак салгыла, Атакеңер Исрайыл айтар сөздөрдү. Туңгучум Рубим — кайратымдын башаты, Күч-кубатым, эң биринчи дүрмөтүм, Кадырымдын, дарманымдын чокусу. Кумарландың кирген суудай оргуштап, Бирок эми жарыбайсың эч качан. Анткени сен ала жипти аттадың, Өз атаңдын ак төшөгүн булгадың. Ысман, Левий жатындаш бир туугандар, Кылычтарын зөөкүрлүккө жуугандар. Катышпаймын курган кеңешиңерге, Кадыр-баркым кетирбеймин силерге. Туталанып, канкорлукка бардыңар, Алжаңдашып, курмандыкка чалдыңар. Каргыш тийсин ачууңарга силердин Кыжырыңар келгенде таш боорсуңар. Каргыш тийсин каарыңарга силердин, Тутансаңар ченемсиз зөөкүрсүңөр. Мен силерди туш-тарапка таратам, Исраилдин ичинен чачыратам. Яхуд сени боордошторуң ардактайт, Кастарыңды алкымынан аласың, Агайындын урмат-сыйын татасың. Уудан келген жаш арстаным — Яхудум! Ким даап сени тургуза алат ордуңдан? Эгедериң, дүйнө жүзү баш ийчү, Чыныгы Хан бул дүйнөгө келгиче, Хан таягы сенин колуңан түшпөйт, Уругуңан өкүмдарлар үзүлбөйт. Жүзүмзарга коделегиң аркандап, Шиңгилине эшегиңди байлайсың. Кийимиңди шарабына жубасың, Чапаныңды ширесине чылайсың. Жылт-жылт этет сенин көзүң шараптан, Сүттөн тишиң аппак болуп кашкаят. А Завулон деңиз жээгин мекендейт, Кемелерге баш калкалаар жай болот, Ээлегени Сидонго чейин созулат. Чымыр эшек сыяктанган Иссахар, Жүктөн чарчап, жатып алат турбастан, Жаткан жайы жакшы экенин көргөндө, Ошол жердин жагымдуусун билгенде, Жүк артууга тосуп берет далысын, Макул болот кулдай иштеп бергенге. Дан өзүнүн уруусуна баш болот. Оролуп, жылан сымал жатып алып, Жолдон өткөн атты туякка чагат, Чабандесин чалкасынан кулатат. Оо Теңир өзүң сактайгөр. Топурап келип, Гадка чабуул жасашат, Бирок кайра кутулууга шашышат. Ашыр жери — берекелүү, семиз жер, Падышага эчен түрдүү даам берер. Маңкайган ак маралдайсың Неффалим, Так өзүңдөй улактарды төрөйсүң. Түшүмү мол жүзүм сабак — бул Жусуп, Бутактары дубалды ороп, салаңдап, Суу боюнда өсүп турат жайкалып. Эчен ирет, жебелерин агытып, Жаа тарткандар түзүк эле касташты. Бирок жаасы ийилбеди Жусуптун, Булчуңдары кубатынан тайбады. Анткени аны Кудай өзү колдоду. Жолдош болду Исраилдин Чабаны, Опол тоосу, таянаары, кубаты, Атакеңдин караан кылган Кудайы. Ошол сага жардам берсин ылайым, Кудуреттүү сага берсин батасын, Көктөн сага берекесин жаадырсын, Жер астынан ырыскысын аттырсын, Сүт берсин да төл берсин. Карт тоолордун баталарынан ашкан, Түбөлүктүү дөбөлөрдүкүн баскан, Ыраа кылсын атакеңдин батасын. Башыңа консун түбөлүк ушул баталар. Бир туугандар арасынан Тандалган, Баш-аягың ак батага маарысын. Бенжамин — жырткыч карышкыр, Тытмаласа тоногонун таң эртең, Бөлүштүрөт олжосун кеч киргенде." Исраилдин он эки уруу урпактары ушулар. Аларга атасы ушуларды айтты. Айтып, батасын берди, бергенде да ар бирине өзгөчө, өзүнө тиешелүү батасын берди.

Жакыптын керээзи жана дүйнөдөн кайтышы

(49:1-29) Андан соң мындай керээзин айтты: "Мен ата-бабам кеткен жакка жөнөгөнү турам. Сөөгүмдү хеттик Ефрондун тааласындагы үңкүргө, ата-бабаларымдын жанына койгула. Ал үңкүр Канан жериндеги Мамреге кире беришинде жайгашкан, Махпелдин талаасында. Аны Ибрайым сөөк коюу үчүн атайын хеттик Ефрондон талаасы менен кошо сатып алган. Ибрайым менен анын аялы Сарраны да, Исхак менен анын аялы Рабиганы да ошол жерге коюшкан. Так ошерге эле мен Лияны көмгөм. Бул талаа үңкүрү менен кошо хеттиктерден сатып алынган." Жакып уулдарына керээзин айтып бүтүп, төшөгүнө бутун сунуп, жатты да, о дүйнө кетти.

Башталыштар 50

Жакыптын сөөгүн коюу

(50:1-14) Жусуп атасынын бетин бетине кысып, ыйлап жатты, өөп жатты. Анан өзүнүн кызматчылары — дарыгерлерлерге атасынын сөөгүн мумиялоого буюрду. Дарыгерлер айтканын аткарууга киришишти. Арадан кырк күн өттү. (Мумиялаганга ушунча күн керек.) Египеттиктер аны жетимиш күн бою жоктоп ыйлап, аза күтүштү. Ушул күндөр аяктаганда Жусуп хан сарайдын кызматчыларына айтты: — Эгерде мен көңүлүңөрдөн орун алган болсом, анда фараонго атам менден ант алып, калтырган керээзин айтып бергиле. (Жусуп мындай деди дегиле:) "Атам: "Мен о дүйнө кеткени турам, сөөгүмдү Канандагы өзүмө арнап казган мүрзөгө апарып көм", — деген. Эми болсо барып, атамын сөөгүн коюп келгенге уруксат этиңиз". (Жусуптун айтканын фараонго жеткиришти.) Ошондо фараон: — Атаңа берген антың боюнча барып, сөөгүн коюп кел, — деди. Уруксат алган соң Жусуп, жолго чыкты. Аны менен фараондун бардык кызматчылары, хан сарайдагы, бүткүл Египеттеги аксакалдар кошо чыгышты. Ошондой эле Жусуптун бүт үй-бүлөсү, бир туугандары, атасынын үй-бүлөсү да кошулду. Бала-чакасы менен малын гана Гесемге калтырышты. Арабалар менен атчандар да чыгышып, ээрчиген эл өзүнчө эле бир чоң топ болду. Иордан дарыясынын боюндагы Горенгаатадага жеткенде чуруу-чуу түшүп, өкүрүп ыйлашты. Жусуп атасын жоктоп ыйлап, жети күн аза күттү. Канандыктар, ошол жердин жашоочулары, өкүрүктү угуп: "Бул египеттиктер өтө катуу ыйлап, аза күтүп жатышат!" — дешти. Ошондон улам Иордандын боюнда жайгашкан ошол жер "Египеттиктердин ыйы" аталып калган. Жакыптын балдары атасынын осуятын аткарышты: сөөгүн Кананга алып барып, Мамренин жанында жайгашкан Махпелдин талаасындагы үңкүргө коюшту. Бул үңкүрдү Ибрайым хеттик Ефрондон мүрзө кылуу үчүн сатып алган. Жусуп атасын көмүүгө кошо чыккандардын баары менен бирге Египетке кайра келди.

Жусуптун бир туугандарына көрсөткөн ырайымы

(50:15-21) Атасы өлгөндөн кийин Жусуптун бир туугандары: "Жусуп, бизди жек көрүп, кылган жамандыктарыбыз үчүн өч алгысы келсе эмне кылдык?" — деп кабатырлана башташты. Жусупка киши жиберип мындай деп айттырышты: — Атабыз өлөөр алдында бизге: "агаларың сага жамандык кылышкан, бирок сен аларды айып-кинесин кечир", — деп Жусупка айтып койгула деген. Азыр биз сенден атаңдын Кудайынын кулдарынын айыбын кечир, деп кайрылып олтурабыз. Муну укканда Жусуп өксүп ыйлады. Бир туугандары өздөрү да келип: — Кулуң бололу, — деп алдына жыгылышты. Жусуп: — Коркпогула, мен Кудайдан корккон адаммын. Мага жамандык кылгыңар келди эле, бирок Кудай аны жакшылыкка айлантып жиберди. Азыр өзүңөр көрүп тургандай көп сандаган адамдардын өмүрүн сактап калуу үчүн ал ушундай кылыптыр. Ошондуктан коркпогула, мен силердин өзүңөрдү да, бала-чакаңарды да багам, — деди. Ошентип жылуу сөздөрдү айтып, алардын санаасын тынчытты.

Жусуптун дүйнөдөн өтүшү

(50:22-26) Жусуп урук-туугандары менен Египетте жашап турду. Жүз он жашка келди. Ефремдин чөбөрөсүнө чейин көрдү, ошондой эле Манастын баласы Макирдин балдары да Жусуптун тушунда төрөлүштү. Өлөөрүнө аз калганда бир туугандарына: "Мына, менин да кетээр саатым жакындап калды. Бирок Кудай силерге келип, Ибрайымга, Исхакка жана Жакыпка берем деп ант берген жерге алып чыгат", — деди. Анан Исраилдин балдарына: — Кудай силерге келет, ошондо менин сөөгүмдү бул жактан алып чыккыла, — деп керээз айтып, убада-антын алды. Ошентип, Жусуп жүз он жашында көз жумду. Денесин мумиялап, Египеттеги табытка салып коюшту. Муса пайгамбардын экинчи китеби Тоораттын тутамына кирген бул китепти Мисирден чыгуу деп да атап коюшат. Египетте Жакыптын тукуму өсүп-өнүп чоң элге айланат. Ошол кезде башка падыша такка олтуруп, израилдиктердин көбөйгөнүнөн чочулап, согуш болуп кетсе душмандарыбызга өтүп, бизден кетип калат деп деп коркот. Ошондо аларды оор жумушка салып, шаар курдуруп, абдан кыйнайт. Бирок алар ого бетер дүркүрөп өсө берет. Айласы кеткен фараон еврей аялдарын төрөткөн аначы кемпирлерге эркек балдарды өлтүрүүнү буйрат. Аначы кемпирлер болсо Кудайдан корккон, ыймандуу адамдар болушкандыктан наристелерди өлтүрүшпөйт. Бул үчүн аларга Кудай батасын берет. Ошондо фараон ар бир төрөлгөн эркек баланы дарыяга ыргытууну буюрат. Ушул буйрук күчүндө турган кезде Левий уруусундагы бир кишинин аялы ажайып сонун, эркек бала төрөйт. Жан адамга көргөзбөй үч ай бою жашырып багат. Жашырууга чамасы келбей калган убак жеткенде баланы суу өтпөй тургандай кылып чайырланган себетке салып, дарыяга коё берет. Баланын эжеси болсо алыстан акмалап карап турат. Ошол кезде фараондун кызы жолдоштору менен дарыянын жээгинде сейилдеп жүргөн болот. Дарыяда агып келаткан себетти көргөн ал жанындагы бир күңүнө себетти суудан алып чыгууну буйрат. Алып чыкса ичинде бир наристе ыйлап жаткан болот. Ханзаданын балага боору ооруп, бир күңүн эмчек эмизе турган аял таап келүүгө жумшаганда ал баланын энесин алып келет. Аялга ханзада акча төлөп, баланы бактырат. Наристе чоңоюп, ханзаданын баласы аталат. Ханзада ага Муса деген ат коёт. Муса деген аттын мааниси болсо “суудан алынды” дегенди билдирет. Бир топ убакыт өтүп, Муса боордошторун көргөнү барат. Алар оор жумуштан, эзүүдөн кыйналып, арып-азып калышкан эле. Бир египеттик башчы кандаштарынын бирин сабап жатыптыр. Эки жагын карап, эч ким жок экенин көргөн соң египеттикти өлтүрүп туруп, кумга көөмп салат. Эртеси күнү болсо эки еврей бири-бири менен мушташып жаткан болот. Басып барып, ажыратайын дегенде алдуурагы: “Сенин ишиң канча, ким сени бизге башчы кылып койду эле, же кечээки египеттикти өлтүргөндөй мени да өлтүргөнү турасыңбы?” - деп ажылдайт. Муса киши өлтүргөнү билинип калганын билип коркуп кетет. Чынында эле фараон бул ишти билип калып Мусаны өлтүрмөкчү болот. Ошондо Муса чөл тарапка качат. Чөлдө жашаган мидиялык бир кишиге жалданып, коюн кайтарат. Кийин анын кызына үйлөнүп, эки балалуу болот. Ошол кезде баягы фараон каза болуп, ордуна башка адам такка олтурат. Бирок да еврейлердин жашоосу жеңилдебейт. Өлөөрчө кыйналган алардын зары акыры Кудайга жетет…

Египеттен чыгуу 1

Египеттен чыгуу 2

Египеттен чыгуу 3

Мусанын Жараткан Эге менен кездешүүсү

(3:1-22) Муса талаада кой жайып жүрүп бир күйүп жаткан бадалды көрөт. Бадал алоолонуп, жалбырттап жатса да эмнегедир күйүп кетпейт. Таңкалган Муса жакындап барса жалындын ичинен: - Муса, Муса! - деген үн чыгат. - Кулак сенде Эгем! - Жакындаба, бутуңду чеч, анткени сен турган жер ыйык! Мен сенин аталарың: Ибрайым, Исхак, Жакыптын Кудайымын! Мен өз элимдин Египетте азап тартканын көрдүм, боздогон үнүн уктум, ошондуктан аларды куткарганы баратам. Мен аларды египеттиктердин жеринен алып чыгып, сүт менен бал аккан жерге алып барам. Сен фараонго бар да менин элимди Египеттен алып чык! - Эгем, фараонго барып, израилдиктерди Египеттен алып чыккыдай мен ким элем? - Мен сени менен болом, мына, сени жөнөткөнүмдүн белгиси: сен элди Египеттен чыгарганда, ушул тоо башында Кудайга таат-ийбадат кылысыңар. - Мейли, мен Исрайылдын уулдарына барып: “ата-бабаларыңардын Кудайы мени силерге жөнөттү”, - дейин. Ошондо алар мага: “Анын ысмы ким экен?” - десе, эмне дейм? - Мен Эгедермин. Исрайылдын уулдарына ошентип айт: мени силерге Эге жиберди, - де. Кудай Мусага дагы мындай деди: - Исрайылдын уулдарына айтып кой: “Силердин ата-бабаларыңар: Ибрайымдын, Исхактын жана Жакыптын Кудайы - Эге мага көрүнүп: “Мен силерге Египетте эмне кылып жатышкандарын көрдүм. Ошондуктан мен силерди Египеттин эзүүсүнөн алып чыгып, сүт, бал аккан, канандардын, хеттердин, амордуктардын, перездиктердин, хевтиктердин жана евусейлердин жерине алып барам” деп айтты де. Исрайыл аксакалдары сени угат, ошондо алар менен чогуу фараонго барып: “Еврейлердин Кудайы - Эге бизди чакырып жатат, ошондуктан чөлгө, үч күндүк жолго бизди бошот, биз Кудайыбыз - Эгеге курмандык чалалы” дегиле. Бирок мен билем, эгерде күчтүү кол менен мажбур кылбаса, фараон силерге уруксат бербейт. Андыктан мен бардык кудуретим, кереметим менен Египетти кыйратам. Ошондон кийин ал силерди ко? берет. Ал эми силерге египеттиктердин көзүнчө ырайым кылам да кетип баратканда, куру кол кетпейсиңер. Ар бир еврей аял өз коңшусунан жана үйүндө жашагандардан алтын-күмүш, кийим-кечекти ала чыгат. Ошентип, уул-кыздарыңарды кийинтип, египеттиктерден олжолуу кетесиңер.

(4-баптан баштап 19-баптын 26-сүйлөмүнө чейин али которула элек)

30. Жылына үч жолу менин урматыма майрам өткөр: 1) Авив айында, мен айткандай кылып, жети күн бою ачытылбаган нан жеп, Калама майрамын майрамда. Силер бул айда Египеттен чыккансыңар. Эч ким менин алдыма кур кол келбесин. 2) Талаага эккен ар кандай эмгегиңдин биринчи түшүмү үчүн Түшүм майрамын өткөр. 3) Күзүндө болсо, талаадагы түшүмүңдү жыйнап бүткөндө Чөп Алачык майрамын майрамда. Жылына үч мертебе элиңдеги эркек аттуунун баары Жараткан Эгеңдин алдына табынууга келиши керек. 31. Мага арналып чалынган курмандыктын канын ачытылган тамактын үстүнө куйбагын жана майрамда мага аталган курмандыктын этин таңга чейин калтырба. 32. Жериңдеги түшүмдүн алгачкы жемиштерин Кудай Эгеңдин ыйбадатканасына алып кел. “Улакты энесинин сүтүнө бышырба.”

Египеттен чыгуу 4

Египеттен чыгуу 5

Египеттен чыгуу 6

Египеттен чыгуу 7

Египеттен чыгуу 8

Египеттен чыгуу 9

Египеттен чыгуу 10

Египеттен чыгуу 11

Египеттен чыгуу 12

Египеттен чыгуу 13

Египеттен чыгуу 14

Египеттен чыгуу 15

Египеттен чыгуу 16

Египеттен чыгуу 17

Египеттен чыгуу 18

Египеттен чыгуу 19

Мыйзам

Кудайдын тоо үстүнө түшүп келиши

(19:16-25) ... Үчүнчү күнү таң эрте Синай тоосунун үстүндө күн күркүрөп, чагылган чартылдап, калың туман уюлгуп, аябагандай катуу тартылган сурнайдын үнү угулду. Кошуундагы элдин үрөйү учуп, жүрөгү оозуна тыгылды. Ошондо Муса Кудай менен кездештирүү үчүн элди кошуундан алып чыгып, тоонун этегине жайгаштырды. Синай тоосу болсо от оронуп, Жараткан Теңирдин анын үстүнө түшкөнүнөн улам түтөп жатты. Андан чыккан түтүн мештен чыккандай уюлгуп турду. Эл коркконунан калчылдап турушту . Сурнайдын үнү да күчөгөндөн күчөй берди. Муса сүйлөп, ага Кудай үн чыгарып, жооп берип жатты. Анан Жараткан Эге Синай тоосунун чокусуна түшүп келди да Мусаны өзүнө чакырды. Муса чыгып барды. Ошондо ал Мусага: - Төмөн түшүп барып, элге эскертип кой: мени көрөм деп жулунбасын, эмесе көбү кырылып калат. Менин жазама кириптер болбосун үчүн мага жакындап келе турган диний кызматкерлер да өздөрүн ыйыктап, тазалашсын! - деди. Муса: - Эл Синайга чыгып келе албайт. Себеби буга чейин сен бизге: “Тоону айланта сызык сызып, аны ыйык деп жарыяла!” деп буйрук бергенсиң, - деди. Ошондо Жараткан Эге: - Жөнө, түшүп барып, Арунду жаныңа ала кел. Ал эми диний кызматкерлер менен калк жазама кабылбасын үчүн мени көрөм деп жулунбасын, - деди. Муса тоодон түшүп, Кудайдын айткандарын элге жарыялады.

Египеттен чыгуу 20

Он осуят

(20:1-21) Төмөнкү осуяттардын баарын Кудай өзү айтты: I. “Сени Египет жергесиндеги кулчулуктан алып чыккан Кудай Эгең менмин. Менден башка кудайларың болбосун!” II. “Асмандагы, жердеги, жер алдындагы суудагы эч нерсенин элесин тартып, буркан жасаба! Аларга табынба да кызмат кылба! Анткени сенин Кудай Эгең менмин. Мени жек көргөндөрдү аталарынын айыбы үчүн үчүнчү-төртүнчү тукумуна чейин жазалоочу, мени сүйгөндөргө миңинчи тукумуна чейин мээрим төгүүчү адамдарды башка жалган кудайлардан өтө кызгануучулук менен сүйгөн Кудаймын.” III. “Кудай Эгеңдин атын жөн эле оосана бербе! Эгең өзүнүн атын курулай оосангандарды жазасыз калтырбайт!” IV. “Эсиңде болсун: ишемби күндү ыйык тут! Алты күн иштеп, бардык иштериңди кылсаң болот, бирок жетинчи күн Кудай Эгеңе арналган ыйык ишемби күн! Ишемби күнү өзүң да, уул-кыздарың да, кул-күңдөрүң да, мал-салың да, үйүңдө жүргөн келгиниң да эч кандай жумуш кылбасын! Анткени асманды, жерди, деңизди жана аларда жашагандардын баарын жараткан Эгең да алты күн эмгектенип, жетинчи күнү эс алган. Ошондуктан ишембиге батасын берип, аны өзгөчө ыйык күн кылган.” V. “Ата-энеңди сыйла, ошондо Кудай Эгең сага берип жаткан жерде жашоо күндөрүң узун болот!” VI. “Киши өлтүрбө!” VII. “Бузуктук кылба!” VIII. “Уурдаба!” IX. “Жакыныңды жамандаба!” X. “Жакыныңдын үйүнө, аялына, кулуна, күңүнө, өгүзүнө, эшегине, дегеле эч нерсесине көз артпа!” Күн тарсылдап, от жалындап, сурнай тартылып, тоо түтөгөндө карап турган эл кетээнчиктеп, коркуп, алыстан байкап турду. - Биз менен сен сүйлөшсөң, угабыз. Кудай сүйлөсө өлүп калабызбы деп коркуп жатабыз, - деди эл Мусага. - Коркпогула, - деди Муса элге кайрылып, - силерди сынаш үчүн, бет алдыңарда Кудайдын коркунучу болуп, күнөө кылбашыңар үчүн ал силерге түшүп келди. Эл алыстан карап турду. Муса болсо Кудай турган кара булуттун кучагына кирип кетти...

Курмандык чалчу жайга байланыштуу мыйзамдар

(20:22-23:19) Кудай Мусага мындай деди: 1. “Исраилдин балдарына айтып бар: көктөн силерге кантип сүйлөгөнүмдү көрдүңөр. Менин алдымда күмүштөн болобу, алтындан болобу буркандарды жасабагыла! Мага курмандык чалчу жайды мага топурактан жаса. Бүтүндөй өрттөлүүчү же ыраазычылык курмандыгы үчүн апкелген койлоруңар менен өгүздөрүңөрдү ошонун үстүнө койгула. Мага табынуу үчүн дайындалган бардык жерлерге келип, мен силерге батамды берем. Эгерде курмандык чала турган жайды таштан кура турган болсоңор, анда жылмаланган таш колдонбогула. Кескич тиер замат ал ташты арам кыласыңар. Мага курмандык чалчу жайга тепкич жасаба; аны менен чыгып келем деп, этиң көрүнүп калбасын.”

Кулдарга карата мамиле тууралуу мыйзамдар

Мына бул мыйзамдарды аларга жарыя кыл: 2. Эгер сатып алган кулуң еврей болсо, алты жыл иштесин да жетинчи жылы эч нерсе төлөбөстөн азатыкка чыксын. Жалгыз бой келген болсо, жалгыз кетсин. Аялы менен келген болсо, аялы экөө кетсин. Эгер аны сен үйлөгөн болсоң жана сен алып берген аялдан бала-чакалуу болсо, анда аялы менен балдары сенде калсын да, өзү жалгыз кетсин. Эгер ал: “кожоюнумду, аялымды, балдарымды жакшы көрөм, эркиндикке чыкпайм” десе, анда аны табына турган жайга алып кел да эшиктин, же анын кашегинин тушуна тургузуп, кулагын шибеге менен теш. Ошентип, ал сага түбөлүккө кул болсун. 3. Эгер кимдир бирөө кулчулукка кызын саткан болсо, анда кыз үчүн мыйзам башка. Аял эркек кулдардай эркиндикке чыга албайт. Эгерде кыз үйлөнөйүн деген максатта сатып алган кишиге жакпай калса, анда сатып алган киши кыздын атасына аны кайра сатып алууга уруксат бериши керек. Өзү чанган аялды бөтөн элге сатканга акысы жок. Эгерде баласына алып берсе, кызындай көрсүн. Эгер аялынын үстүнө кошуп, дагы аял ала турган болсо, мурункусу тамак-аштан, кийим-кечектен жубайлык мамиледен кур калбасын. Эгерде ушул үч парызды аткара албаса, анда аял эч нерсе төлөбөстөн эркиндикке чыксын.

Зөөкүрлүккө каршы мыйзамдар

4. Кимде ким бирөөнү чаап жиберсе, анан а киши өлүп калса, анда өлүм жазасына тартылсын. Эгер кокусунан, кырсык болуп, Кудайдын буйругу менен анын колунан бирөө каза тапса, анда өлтүрүп алган киши үчүн силердин араңардан качып барып, баш калкалай турган жай дайындап коём. Эгер кимде ким бирөөнү атайлап, амал менен өлтүрсө, анда андай адам мага курмандык чалчу жайга качып келсе да, өлүм жазасына тартылсын. 5. Кимде ким ата-энесине кол көтөрсө, өлүм жазасына тартылсын. 6. Кимде ким адамды сатуу үчүн же пайдалануу үчүн уурдаса, өлүм жазасына тартылсын. 7. Кимде ким ата-энесин сөксө, өлүм жазасына тартылсын. 8. Эки адам уруша кетип, таш же муштуму менен бирөөсүн бир койсо, ал эми тигил өлбөсө, бирок төшөккө жатып калып, үйүнөн таякчан чыкканга жараса, анда урган кишиси өлүм жазасына тартылбасын да тигинин жумушка жарабай калган күндөрүнүн айлыгы менен дарыланууга кеткен каражатын төлөп берсин. Кимде ким өзүнүн кулун же күңүн таяк менен уруп, мүрт кетирсе, анда жазалансын; бирок алар бир-эки күнгө чейин өлбөсө, анда жазаланбасын, анткени кул анын өзүнүн менчиги. Эгерде адамдар мушташып жатканда бирөөсү боюнда бар аялды уруп жиберсе, анан аялдын боюнан түшүп калса, бирок башка зыян болбосо, анда урган адам ошол аялдын эринин айткан акчасын сот алдында төлөп берсин. А эгер башка зыян келтиргени табылса, анда жанга жан берилсин. Көзгө көз, тишке тиш, колго кол, бутка бут, күйүккө күйүк, жараатка жараат, шишикке шишик төлөнсүн. Эгерде кимде ким кулун же күңүн көзгө муштап, зыян кылса, анда көз үчүн анын башын эркиндикке чыгарсын; эгерде тишин ыргыта койсо, ошол тиш үчүн азат кылсын.

Малга байланыштуу кырсыктар тууралуу мыйзамдар

9. Эгерде бир кишини же аялды өгүз сүзүп өлтүрсө, анда ошол өгүз ташбараңга алынып өлтүрүлсүн; анын этин эч ким жебесин; кожоюну болсо жазага тартылбасын. Эгерде өгүзүнүн сүзөнөөк экенинен кожоюну мурда эле кабардар болуп туруп, кайтарбай койсо, ал эми өгүз бир кишини же аялды сүзүп өлтүрсө, анда өгүз ташбараңга алынып өлтүрүлсүн да кожоюну өлүм жазасына тартылсын. Эгер кожоюндун өмүрү үчүн кун төлөп кутулууга уруксаат кылынса, бычылган кунду төлөп, жанын куткарып алсын. Өгүз сүзүп өлтүргөн адам эркек болобу, ургаачы болобу ушул мыйзам колдонулсун. Эгер өгүз кулду же күңдү сүзүп өлтүрсө, өгүздүн ээси кулдун же күңдүн ээсине отуз күмүш теңге төлөп бериши керек; өгүз болсо таш бараңга алынып, өлтүрүлсүн. Эгерде бирөө чуңкурдун үстүн ачып таштап, же казган чуңкурунун үстүн жаппай койсо, анан ага бирөөнүн өгүзү же эшеги түшүп калса, анда чуңкурдун ээси малдын ээсине төлөп бериши керек. Малдын өлүмтөсү болсо чуңкурдун ээсинде калат. Эгерде бирөөнүн өгүзү коңшусунун өгүзүн сүзүп өлтүрсө, тирүү өгүздү сатып, акчасын экөө тең бөлүп алышсын; өлгөн өгүздүн этин да тең бөлүшсүн. Эгер өгүздүн сүзөөнөктүгүн кожоюну мурдатан эле билсе, бирок кайтарбаса, анда сүзүп өлтүргөн өгүздүн кунуна өзүнүн өгүзүн берсин, ал эми өлгөн өгүз аныкы болот.

Уурулукка, аманатка, бирөөнүн мүлкүнө келтирилген зыянга байланыштуу мыйзамдар

10. Кимде ким өгүз же кой уурдап, союп салса, же сатып жиберсе, анда бир өгүз үчүн беш өгүз, бир кой үчүн төрт кой төлөп берсин. Эгерде бирөө түндө ууруулук кылыш үчүн үйдүн түбүн казып атканды уруп жиберсе жана ал өлүп калса, анда уурунун каны үчүн ал жооптуу эмес; бирок күндүз ушундай кылса айыптуу болот. (Ууру уурдаган нерсесин төлөп бериш керек. Эгер төлөөргө эч нерсеси болбосо, анда ууруну уурдаган нерселеринин куну үчүн сатыкка салышсын.) Эгерде уурдап алган мал: өгүз болобу, эшек болобу, кой болобу уурунун колунан тирүү табылса, ууру эки эселеп төлөп берсин. 11. Кимде ким бирөөнүн талаасына же жүзүмзарына малын коё берип, тепселетсе, анда өзүнүн талаасы менен жүзүмзарынын эң мыкты жеринен төлөп берсин. Эгер бирөө от жакса, анан ал от куу тикендерге жармашып, анан боолорго, түшүмгө же талаага өтүп кетсе, анда от жаккан киши чыгымдын баарын төлөсүн. 12. Эгер кимде ким бирөөнүн аманатка калтырган акчасын же буюмун үйүнөн уурдатса жана ууру табылса, анда ууру эки эселеп төлөп берсин. Эгер ууру табылбаса, анда үйдүн ээси соттун алдына келип, бирөөнүн акчасына тийген жокмун деп касам ичип, ант берсин. Кандай гана талаш иш болбосун: өгүзгө байланыштуубу, койгобу, кийимгеби, кандайдыр бир жоголгон буюмду кимдир бирөө “бул меники” деп талашкан ишке байланыштуубу - баары сотто каралыш керек. Соттор кимди айыптуу деп тапса, ал боордошуна эки эселеп төлөп берүүгө тийиш. Эгер кимде ким бирөөдөн аманатка эшек, өгүз, кой же башка бир малды алган болсо, анан ошол алган малы өлүп калса, же майып болсо, же бирөө айдап кетсе жана айдап кеткенин көргөн эч ким болбосо, анда аманат алган киши Кудай алдында боордошунун малын уурдаган жокмун деп ант берсин. Бул антка малдын ээси ишенип, кабыл алыш керек, ал эми ант берген киши төлөөгө милдеттүү эмес. А эгер аманатка алган малды уурдатып жиберген болсо, малдын ээсине төлөп берсин. Эгер малды жырткыч тытып кеткен болсо, анда буга далил катарында тарпын алып келсин. Жырткыч тытып кеткен үчүн ал төлөп берүүгө милдеттүү эмес. Эгерде бирөө боордошунан ижарага кандайдыр бир мал алып, анан аны ээсинин көзү жок учурда майып кылып койсо, же мал өлүп калса, анда төлөп берсин. Эгер бул учурда малдын ээси бар болсо, анда төлөөгө милдеттүү эмес. Эгер малды кандайдыр бир суммадагы акча төлөп, ижарага алган болсо, ошол акча малдын куну катары эсептелсин.

Жүрүш-туруш, адеп-ахлакка жана динге байланыштуу мыйзамдар

13. Эгер кимде ким никеге тура элек кыздын башын айлантып, жатып койсо, анда ага калың төлөп берип, аялдыкка алсын. Эгер кыздын атасы ага кызын берүүгө макулдугун бербесе, анда кыздарга бериле турган калыңды төлөп бериши керек. 14. Сыйкырчы өлтүрүлсүн. 15. Мал менен жыныстык катнаш кылган адам өлтүрүлсүн. 16. Жалгыз Жараткан Эгеңерден башка кудайларга курмандык чалган адамдын көзүн тазалагыла. 17. Келгинди кысымга алба да аны эзбе, анткени бир кезде Египет жергесинде өзүңөр да келгин катары жашагансыңар. 18. Жетим-жесирлерди кысымга албагыла. Эгерде аларды кысымга ала турган болсоңор, алар мага зарлайт, ошондо мен алардын зарын угам да, каарданып, силерди өлтүрөм, анан өзүңөрдүн аялдарыңар жесир болуп, балдарыңар жетим калышат. 19. Эгерде менин элимдин арасындагы кембагал бирөөгө карызга акча берген болсоң, анда аны кысмакка ала бербе да, үстүнө үстөк кошпо. 20. Эгер боордошуңдун кийимин күрөөгө алган болсоң, күн батканча аны кайтарып бер. Анткени кийим анын жалгыз жамынчысы, денесин жапканы. Ансыз боордошуң кантип уктамак эле? Ошондуктан ал мага зарлап жибергенде мен анын үнүн угам, анткени мен боорукермин. 21. Сотторду жамандаба! Элиңдин башчыларына тил тийгизбе! 22. Кырманың менен шире сыккыч жайыңдагы алгачкы жемишиңди мага кечеңдетпестен алып кел. Тун уулдарыңды мага бер. Өгүзүңдүн да, коюңдун да биринчи төлүн мага арна. Жети күн энесинин жанында болушсун да сегизинчи күнү мага алып кел. Ошондо менин ыйык элим болосуңар. 23. Талаадан жырткыч тытып кеткен этти жебегиле, аны иттерге таштагыла.

Адилеттүүлүк жана чынчылдыкка байланыштуу мыйзамдар

24. Ушакка кирбе да бузукунун сөзүнө кошулба. Көпчүлүктүн артынан ээрчип, жамандыкка барба, аларга кошулуп, адилеттике жатпаган жалган күбөлүккө өтпө. Талаш иште кембагалдын укугун тепсеп, бет карамалык кылба. 25. Эгерде касташкан кишиңдин адашып кеткен өгүзүн же эшегин таап алсаң, ага айдап келип бер. Эгерде анын өгүзү же эшеги жүгүн көтөрө албай, жатып калган болсо, анда аны көз жаздымда калтырба, аны менен кошо жүгүн чечиш. 26. Сотто кембагалды укугун тепселебе. Адилетсиздиктен оолак бол, айыпсыз менен ак адамды өлүм жазасына тартпа, анткени мен мыйзамсызды актабаймын. Пара алба, анткени белек-бечкек дегениң көздүүлөрдүн көзүн кашайтып, адилеттүүлөрдүн ишин бузат. 27. Келгинди кысымга алба: силер келгиндин жандүйнөсүн жакшы билесиңер, анткени өзүңөр да Египетте келгин болгонсуңар.

Эс алуу жылы жана күнү тууралуу мыйзам

28. Талааңа алты жыл эгин эгип, түшүмүн жыйна, жетинчи жылы болсо эс алдырып, тим кой, элиңдин арасындагы бей-бечаралар азыктанып, алардан калгандарын жырткычтар жешсин. Жүзүмзарың менен, май дарактарыңды да ушундай кыл. Алты күн иштеп, жетинчи күнү эс ал; өгүзүң, эшегиң, үйүңдө төрөлгөн малайың жана келгин дем алып алсын. 29. Мен айткандардын баарын сактагыла! Башка кудайлардын аттарын атабагыла, алардын аттары оозуңардан чыкпасын!

Египеттен чыгуу 21

Египеттен чыгуу 22

Египеттен чыгуу 23

Египеттен чыгуу 24

Египеттен чыгуу 25

(25:1-9) Жараткан Эге Мусага мындай деди: “Исрайылдын балдарына айт: мага тартуу-белектерин алыпкелишсин. Мага чын жүрөктөн белек алып келген ар бир адамдын татуусун кабыл кылгыла. Алтын, күмүш, жезди, көгүш, кара кочкул, пушту түстөгү жүндөрдү, ак шайы кездемелерди123, кой-эчкинин кызыл, көк түстөгү терилерин, алтыгана дарагын, шамдалга куюлуучу жана түтөтүлүүчү жыттуу майды, оникс ташын жана диний кызматкердин кемсели менен төш калтасына тагыла турган асыл таштарды. Силер алардан ушул тартууларды кабыл алышыңар керек. Элдин арасында жашап турушум үчүн алар мага ыйык үй жасашсын.”

Египеттен чыгуу 26

Египеттен чыгуу 27

Египеттен чыгуу 28

Египеттен чыгуу 29

Күнүмдүк курмандыктар тууралуу

(29:38-46) Жараткан Эге Мусага мындай деди: “Күндө үзгүлтүксүз түрдө бир жашар эки эркек козудан мага курмандык чал. Бирөөн эрте менен, экинчисин кечинде. Биринчи козу менен кошо таза олива майынын чейрегине жуурулган бир литрдей жакшы буудай ун алып кел. өстүнө тартуу катары шараптын чейрегин куй. Экинчи козуну кечинде алып кел да ошол эле өлчөмдөгү унду, майды жана шарапты кошо тартуу эт. Бул Эгеңер болгон мага арнаган тамак курмандыгыңар, анын жыты мага жагат. Укумдардан тукумдарга ушул өрттөлүүчү курмандык ыйык үйдүн кире беришинде мага тартуу кылынып турушу керек. Ошол жерден мен эл менен жолугушуп, силерге сүйлөйм.”

Египеттен чыгуу 30

Кудай үйүнө төлөнүүчү акылар

(30:12-16) Жараткан Эге Мусага мындай деди: “Исрайылдын балдарын эл каттоодон өткөргөнүңдө ар бири өз жаны үчүн кун төлөсүн, ошондо катоо жүрүп жатканда ар кандай коркунучтуу дарттар аларга жармашпайт. Каттоого кирген ар адам белгиленген суммадагы акча берүүгө тийиш. Мага курмандык катары ар бир адам муну берүүгө милдеттүү. Катоодон өтүп жаткан жыйырма жаштан өйдө ар бир эркек ушул сумманы мага төлөшү керек. Өз жанынын куну катары ушул курмандыкты берип жатканда бай ашык бербесин, кедей кем бербесин. Ушул Исрайылдын уулдарынын куну катары берилген курмандыкты жыйнап ал да ыйык үйдүн керегине жумша. Бул салык алардын өмүрүнүн куну болот да, мен аларды коргош үчүн эсиме салам.”

Египеттен чыгуу 31

Египеттен чыгуу 32

Египеттен чыгуу 33

Египеттен чыгуу 34

Египеттен чыгуу 35

Египеттен чыгуу 36

Египеттен чыгуу 37

Египеттен чыгуу 38

Египеттен чыгуу 39

Египеттен чыгуу 40

Leviticus 1

Leviticus 2

Leviticus 3

Leviticus 4

Leviticus 5

Leviticus 6

Leviticus 7

Leviticus 8

Leviticus 9

Leviticus 10

Leviticus 11

Leviticus 12

Leviticus 13

Leviticus 14

Leviticus 15

Leviticus 16

Leviticus 17

Leviticus 18

Leviticus 19

Leviticus 20

Leviticus 21

Leviticus 22

Leviticus 23

Leviticus 24

Leviticus 25

Leviticus 26

Leviticus 27

Numbers 1

Numbers 2

Numbers 3

Numbers 4

Numbers 5

Numbers 6

Numbers 7

Numbers 8

Numbers 9

Numbers 10

Numbers 11

Numbers 12

Numbers 13

Numbers 14

Numbers 15

Numbers 16

Numbers 17

Numbers 18

Numbers 19

Numbers 20

Numbers 21

Numbers 22

Numbers 23

Numbers 24

Numbers 25

Numbers 26

Numbers 27

Numbers 28

Numbers 29

Numbers 30

Numbers 31

Numbers 32

Numbers 33

Numbers 34

Numbers 35

Numbers 36

Deuteronomy 1

Deuteronomy 2

Deuteronomy 3

Deuteronomy 4

Deuteronomy 5

Deuteronomy 6

Deuteronomy 7

Deuteronomy 8

Deuteronomy 9

Deuteronomy 10

Deuteronomy 11

Deuteronomy 12

Deuteronomy 13

Deuteronomy 14

Deuteronomy 15

Deuteronomy 16

Deuteronomy 17

Deuteronomy 18

Deuteronomy 19

Deuteronomy 20

Deuteronomy 21

Deuteronomy 22

Deuteronomy 23

Deuteronomy 24

Deuteronomy 25

Deuteronomy 26

Deuteronomy 27

Deuteronomy 28

Deuteronomy 29

Deuteronomy 30

Deuteronomy 31

Deuteronomy 32

Deuteronomy 33

Deuteronomy 34

Joshua 1

Joshua 2

Joshua 3

Joshua 4

Joshua 5

Joshua 6

Joshua 7

Joshua 8

Joshua 9

Joshua 10

Joshua 11

Joshua 12

Joshua 13

Joshua 14

Joshua 15

Joshua 16

Joshua 17

Joshua 18

Joshua 19

Joshua 20

Joshua 21

Joshua 22

Joshua 23

Joshua 24

Judges 1

Judges 2

Judges 3

Judges 4

Judges 5

Judges 6

Judges 7

Judges 8

Judges 9

Judges 10

Judges 11

Judges 12

Judges 13

Judges 14

Judges 15

Judges 16

Judges 17

Judges 18

Judges 19

Judges 20

Judges 21

Ruth 1

Ruth 2

Ruth 3

Ruth 4

1 Samuel 1

1 Samuel 2

1 Samuel 3

1 Samuel 4

1 Samuel 5

1 Samuel 6

1 Samuel 7

1 Samuel 8

1 Samuel 9

1 Samuel 10

1 Samuel 11

1 Samuel 12

1 Samuel 13

1 Samuel 14

1 Samuel 15

1 Samuel 16

1 Samuel 17

1 Samuel 18

1 Samuel 19

1 Samuel 20

1 Samuel 21

1 Samuel 22

1 Samuel 23

1 Samuel 24

1 Samuel 25

1 Samuel 26

1 Samuel 27

1 Samuel 28

1 Samuel 29

1 Samuel 30

1 Samuel 31

2 Samuel 1

2 Samuel 2

2 Samuel 3

2 Samuel 4

2 Samuel 5

2 Samuel 6

2 Samuel 7

2 Samuel 8

2 Samuel 9

2 Samuel 10

2 Samuel 11

2 Samuel 12

2 Samuel 13

2 Samuel 14

2 Samuel 15

2 Samuel 16

2 Samuel 17

2 Samuel 18

2 Samuel 19

2 Samuel 20

2 Samuel 21

2 Samuel 22

2 Samuel 23

2 Samuel 24

1 Kings 1

1 Kings 2

1 Kings 3

1 Kings 4

1 Kings 5

1 Kings 6

1 Kings 7

1 Kings 8

1 Kings 9

1 Kings 10

1 Kings 11

1 Kings 12

1 Kings 13

1 Kings 14

1 Kings 15

1 Kings 16

1 Kings 17

1 Kings 18

1 Kings 19

1 Kings 20

1 Kings 21

1 Kings 22

2 Kings 1

2 Kings 2

2 Kings 3

2 Kings 4

2 Kings 5

2 Kings 6

2 Kings 7

2 Kings 8

2 Kings 9

2 Kings 10

2 Kings 11

2 Kings 12

2 Kings 13

2 Kings 14

2 Kings 15

2 Kings 16

2 Kings 17

2 Kings 18

2 Kings 19

2 Kings 20

2 Kings 21

2 Kings 22

2 Kings 23

2 Kings 24

2 Kings 25

1 Chronicles 1

1 Chronicles 2

1 Chronicles 3

1 Chronicles 4

1 Chronicles 5

1 Chronicles 6

1 Chronicles 7

1 Chronicles 8

1 Chronicles 9

1 Chronicles 10

1 Chronicles 11

1 Chronicles 12

1 Chronicles 13

1 Chronicles 14

1 Chronicles 15

1 Chronicles 16

1 Chronicles 17

1 Chronicles 18

1 Chronicles 19

1 Chronicles 20

1 Chronicles 21

1 Chronicles 22

1 Chronicles 23

1 Chronicles 24

1 Chronicles 25

1 Chronicles 26

1 Chronicles 27

1 Chronicles 28

1 Chronicles 29

2 Chronicles 1

2 Chronicles 2

2 Chronicles 3

2 Chronicles 4

2 Chronicles 5

2 Chronicles 6

2 Chronicles 7

2 Chronicles 8

2 Chronicles 9

2 Chronicles 10

2 Chronicles 11

2 Chronicles 12

2 Chronicles 13

2 Chronicles 14

2 Chronicles 15

2 Chronicles 16

2 Chronicles 17

2 Chronicles 18

2 Chronicles 19

2 Chronicles 20

2 Chronicles 21

2 Chronicles 22

2 Chronicles 23

2 Chronicles 24

2 Chronicles 25

2 Chronicles 26

2 Chronicles 27

2 Chronicles 28

2 Chronicles 29

2 Chronicles 30

2 Chronicles 31

2 Chronicles 32

2 Chronicles 33

2 Chronicles 34

2 Chronicles 35

2 Chronicles 36

Ezra 1

Ezra 2

Ezra 3

Ezra 4

Ezra 5

Ezra 6

Ezra 7

Ezra 8

Ezra 9

Ezra 10

Nehemiah 1

Nehemiah 2

Nehemiah 3

Nehemiah 4

Nehemiah 5

Nehemiah 6

Nehemiah 7

Nehemiah 8

Nehemiah 9

Nehemiah 10

Nehemiah 11

Nehemiah 12

Nehemiah 13

Esther 1

Esther 2

Esther 3

Esther 4

Esther 5

Esther 6

Esther 7

Esther 8

Esther 9

Esther 10

Job 1

Job 2

Job 3

Job 4

Job 5

Job 6

Job 7

Job 8

Job 9

Job 10

Job 11

Job 12

Job 13

Job 14

Job 15

Job 16

Job 17

Job 18

Job 19

Job 20

Job 21

Job 22

Job 23

Job 24

Job 25

Job 26

Job 27

Job 28

Job 29

Job 30

Job 31

Job 32

Job 33

Job 34

Job 35

Job 36

Job 37

Job 38

Job 39

Job 40

Job 41

Job 42

Забур 1

Арсыздардын жыйынына барбаган, Адашкандар баскан жолдо турбаган, Адепсиздер менен бирге олтурбаган, Алланын айтканына моюн сунган, Ар убак аны эсинен чыгарбаган, Ак баталуу ушундай кылган адам. Дарыянын боюнда өсүп турган, Дайыма жемиштерин берип турган, Дегеле жалбырагы соолубаган, Даракка окшош болот мындай адам. Деги койчу, кандай ишке киришпесин, Дайыма ийгиликтен арылбаган. Ал эми ыймансыздар болбойт андай, Ар дайым бырыксышат учкан чаңдай, Андыктан сот күнүндө тура алышпайт, Адилдердин жыйынында боло алышпайт. Анткени адилдерди Теңир сактайт, Ал эми адепсиздер ойрон болот.

Забур 2

Эмне үчүн элдер ээлигип, Болбогон ойду ойлошот? Өкүмдарлар биригип, Теңирге каршы чыгышат? Эгебиз шайлаган Уулду, Эмне үчүн алар тоотпойт? “Кишендерин талкалап, Чынжырларын үзөбүз, Бийлигинен бошонуп, Каалагандай жүрөбүз”. Мындай мылжың ойлорун, Көктөгү Теңир бүт билет. Тагынан төмөн көз салып, Сен менин сүйгөн Уулумсуң. Жердеги бардык элдерди, Берейин сага сурагын. Темир таягың менен, Карападай талкалап, Багынтасың бардыгын.’” Андыктан силер, эй, хандар, Эсиңерге келгиле! Бул дүйнөнүн чоңдору, Бул сөздү дилге илгиле! Ыйбаа кылып Теңирден, Аларды шылдыңдап күлөт. Анан өңү сурданат, Кабагын бүркүп, эскертет, Ошондо хандар титирейт, Анткени ал мындай дейт: “Ыйык Тоомдун үстүндө, Падышамды шайладым. Теңир Тоонун үстүндө, Машаякты тандадым”. “Мен, — дейт анда Падыша, — Теңирдин сөзүн жар салам, Ал мага айтты мындай деп: “Бүгүн мен сени туудурдум, Ага кызмат кылгыла. Кудайдан коркуп, калтырап, Алдында тизе бүккүлө. Уулду урматтагыла, Антпесеңер силерге, Каарын төгүп жакында, Баарыңарды кыйратат. Башпаана издеп Теңирден, Баргандар ага бактылуу. Аларды коргоп, балээден, Ак батасын мол берет.

Забур 3

Забур 4

Забур 5

Забур 6

Забур 7

Забур 8

Забур 9

Забур 10

Забур 11

Забур 12

Забур 13

Забур 14

Забур 15

Оо Жараткан Кудайым, Ыйыксың да тазасың. Кимге буруп ырайың, Кимди кабыл аласың? Ала жипти аттабай Сага толук баш ийген Кир сөз оозунан чыкпай Сага ишенген ак дилден, Ушак-айың айтпаган, Жалган жалаа жаппаган, Бирөөгө каршы айтылган Уу сөздү кабыл албаган. Сени танган, мерезге Кошулбастан жек көргөн. Сенден корккон пендеге Тилектеш болуп, чын сүйгөн. Айтканына бек турган, Дегендерин аткарган. Зыян тартар болсо да Убададан кайтпаган. Акча деген сөз укса Эт бетинен кетпеген Бирөө зар болуп турса Пайда үчүн гана бербеген. Жең ичинен сүйлөшүп, Чындыкка көө жаппаган. Акты каралаш үчүн, Сотто пара албаган. Ушундай кылып жашаган Эч качан тайбайт жолунан. Жараткан дайым жар болот, Иши чыгып оңунан.

Забур 16

Забур 17

Забур 18

Забур 19

Башыңа мүшкүл иш түшсө, Эгем зарыңды уксун! Азирети Жакыптын Кудайы башпаанаң болсун! Ылайым ыйык үйүнөн Жардам сага жиберсин! Касиеттүү тоосунан Колдоо сага жиберсин! Чалган курмандыктарың Эмнени самаган болсоң Тандап алган адамын, Эгемдин сактап тураарын, Эми мен чындап түшүндүм. Кубаттуу колу куткарат, Асмандан ага жооп берет. Мактанышат кээ бирлер: “Арабабыз мыкты” деп, Мактанышат кээ бирлер: “Аттарыбыз мыкты” деп, А биздин мактанганыбыз — Эсине түшсүн Эгемдин. Көңүлүнө куп келип, Ыраазы болсун ылайым. Тилегиңе жеткирсин. Ушулардын бардыгын Кудай сага бергенде Сүйүнүп ыр ырдайбыз. Жараткандын ысмына Тууну көкөлөтөбүз. Берсе экен Эгем ылайым. Жараткан Ээбиздин ысмы. Эми кара, тигилер, Турбас болуп, кыйрашты. Биз болсок башты көтөрдүк, Былк этпейбиз, эми биз. Оо Жараткан Кудайым Падышаңды сактайгөр. Зарлап турса кулдарың, Аларга жооп берегөр.

Забур 20

Забур 21

Кудайым ай, Кудайым! Калтырдың мени сен неге? “Куткар” деп зарласам укпай, Алыстап кеттиң сен неге? Жүзүңдү бурдуң сен неге? Кудайым ай, Кудайым! Күндүз зарлап, жалынам, А бирок такыр укпайсың. Түндө боздоп, кыйкырам, А бирок жообуң укпаймын. Мактап ырдаган элдин, Арасында жашаган, Ата-бабам бел байлап, Ар балээден кутулган, Касиеттүү Ыйыгым. Илгери аталарыбыз, Каран түнгө кабылса, Жардам сурап, жалынса, Куткарчусуң ар дайым, Калышчу эмес уятка. Эми мени карачы, Адам эмей курт болдум. Элдин шылдыңдаганы, Жек көргөнү мен болдум: “Ишенчү эле Кудайга, Бошотсунчу, кана эми! Жакса эгер Кудайга, Куткарсынчы, кана!”- деп, Жебирешип, мазактайт, Карап турган калайык. Оо Жараткан Теңирим, Жалгыз сенде үмүтүм. Мени менен иши жок, Чүчү кулак кармашып, Кийимим бөлүп жатышат. Оо Эгем, мени таштаба! Оо Кубатым, шашагөр, Өзүң мага жардамга. Дөбөттөрдүн колунан, Асыл жаным куткарчы. Арылдаган жырткычтын Араанынан сактачы. Сүлкүлдөгөн буканын Мүйүзүнөн сактачы. Боордошторума барып, Топ жыйында мактайын, Атыңды даңазалайын. Эй, уккула баарыңар! Кудайдан корккон пенделер, Даңктагыла Кудайды! Жакыптын укум-тукуму, Даңктагыла Кудайды! Исрайылдын балдары, Кудайдан ыйбаа кылгыла! Мүңкүрөп, азап чеккендин, Муң-зарын Кудай укканда Четке кагып, жек көрбөйт, Андайдан жүзүн жашырбайт. Оо Жараткан Теңирим! Топ жыйында сайраган, Мактоо ырларымда-сен. Эй, Кудайдан корккондор! Шерттеримди аткарып, Курмандыкка мал соем! Кедейлер келип, тоюшсун. Эмчектеги кезимден, Кам көргөнсүң мен үчүн, Сенсиң багаар-көрөөрүм. Туулгандан сага арналгам. Курсактан эле Эгемсиң, Эми кетпечи менден Карачы, азабым жакын, Жалгыз сен менин жардамчым. Топураган букалар, Сүлкүлдөшүп, камалап, Туш-тушумдан кысышып, Курчоого алып алышты. Ач арстандай ырылдап, Араандарын ачышты. Шайым ооп алсырап, Күчүм суудай төгүлдү, Сөөктөрүм чачылды. Кайратымдан дайын жок Эрип кеттим желимдей. Какшыган чоподой болуп, Алым кетип, шалдайдым. Тилим кургап, кайрылып, Алкымыма тыгылды. Ажалдын топон чаңына, Калтырдың эми кантейин. Дөбөттөр курчап алышты, Кара ниет, таш боорлор, Колу-бутум көзөштү. Он эки мүчөм ажырап, Сөөктөрүм саналат. А тигилер карачы, Тамаша кылып турушат. Эй, уккула баарыңар, Кудайды издеп жүргөндөр! Мактагыла Теңирди! Кылымдардан кылымга, Кудайдан корккон жүрөктөр Жашай берсин түбөлүк. Төгөрөктүн төрт бурчу, Эсине салсын Ээсин, Кайрылып ага келишсин! Оо Эгем сенин алдыңда, Жамы каапыр уруулар Баш ийип, таазим этишсин! Себеби бардык калктардын, Бийлөөчүсү-Жараткан! Кудайга атап мал сойдум, Ооз тийгиле баарыңар, Кудайга таазим эткиле! Топуракка айланчу, Эй, пенделер, баарыңар, Эгеме тизе бүккүлө! А менин урук-тукумум, Эгеме кызмат кылышат. Келечекте урпактар, Кудайды таанып калышат. Төрөлө турган жандарга Кудайдын адилеттигин, Анын кылган иштерин, Жар салып, даңазалашат.

Забур 22

Забур 23

Забур 24

Забур 25

Забур 26

Забур 27

Забур 28

Забур 29

Забур 30

Забур 31

Забур 32

Забур 33

Забур 34

Забур 35

Забур 36

Забур 37

Забур 38

Забур 39

Забур 40

Забур 41

Забур 42

Забур 43

Забур 44

Забур 45

Забур 46

Забур 47

Забур 48

Забур 49

Забур 50

Забур 51

Забур 52

Забур 53

Забур 54

Забур 55

Забур 56

Забур 57

Забур 58

Забур 59

Забур 60

Забур 61

Забур 62

Забур 63

Забур 64

Забур 65

Забур 66

Забур 67

Забур 68

Забур 69

Забур 70

Забур 71

Забур 72

Забур 73

Забур 74

Забур 75

Забур 76

Забур 77

Забур 78

Забур 79

Забур 80

Забур 81

Забур 82

Забур 83

Забур 84

Забур 85

Забур 86

Забур 87

Забур 88

Забур 89

Забур 90

Забур 91

Забур 92

Забур 93

Забур 94

Забур 95

Забур 96

Забур 97

Забур 98

Забур 99

Забур 100

Забур 101

Забур 102

Забур 103

Забур 104

Забур 105

Забур 106

Забур 107

Забур 108

Забур 109

Забур 110

Забур 111

Забур 112

Забур 113

Забур 114

Забур 115

Забур 116

Забур 117

Забур 118

Забур 119

Забур 120

Забур 121

Забур 122

Забур 123

Забур 124

Забур 125

Забур 126

Забур 127

Забур 128

Забур 129

Забур 130

Забур 131

Забур 132

Забур 133

Забур 134

Забур 135

Забур 136

Забур 137

Забур 138

Забур 139

Забур 140

Забур 141

Забур 142

Забур 143

Забур 144

Забур 145

Забур 146

Забур 147

Забур 148

Забур 149

Забур 150

Сулайман пайгамбардын накыл сөздөрү

Бул китептин жазылыш максаты

Акылмандык 1

Адамдар акыл үйрөнүп, Макалга түшүнүшсүн деп, Накыл сөз менен нусканын, Төркүнүн дилге илсин деп, Адал өмүр сүрүүнүн, Адилеттүү жашоонун, Кара кылды как жарган Калыстык менен соттоонун, Жолун билип алсын деп, Жазылыптыр бул китеп. Карапайым окуса Туура чечим чыгарып, Жаш улан көз жүгүртсө Билгени дагы көбөйүп, Жазылыптыр, өссүн деп. Даанышман эгер окуса Билимин дагы арбытат, Кеменгерлер окушса Пайдалуу кеңеш табышат. Ибарат менен макалды, Көсөмдөрдүн сөздөрүн, Томуктай сөз ичине Тоодой акыл батырган, Табышмактуу кептерин, Түшүнүшүп калышат. Сулайман пайгамбардын уулуна айткан насыяттары. Акылман болуунун башы – Жараткан Ээбизден коркуу. Насыят менен акылдан Наадандар гана качышат. А сен болсо жан балам, Атаңдын насаатын уккун! Энекеңдин сөзүнө Кол шилтеп басып кетпегин! Анткени булар башыңа Гүлтаажы болуп кийилет, Мончок болуп тагылат Жан балам сени кооздойт. Кагылайын кулунум, Күнөөкөрлөр азгырса Ээрчип кетпе, садагам! «Жүрү, бизге кошулгун, Буйга жерге жайгашып, Кыябы келе калганда, Бирөөнүн канын төгөбүз. Айбы жокту аңдыйбыз, Капталынан кол салып, Бүкүлү жуткан мүрзөдөй Түрүүлөй жутуп иебиз, Көргө башын тыгабыз. Түрлүү-түркүн кымбат баа Мүлкүн тартып алабыз. Үйлөрүбүздүн ичин Тундурабыз олжого. Жүрсөңчү сен да биз менен, Шыбагалаш болосуң, Казынабыз бир болот». Ушундай дешсе, оо уулум, Кошулуп алып, аларга Жолго чыга көрбөгүн! Алардын баскан жолуна Шилтебегин бир Кадам. Анткени алардын буту Жамандыкка жүгүрүп, Кан төгүүгө абдан тез. Чымчыктардын көзүнчө Тор жайганың бекер да. Ошол сыңар байкагын Булардын казган чуңкуру, Башкалар үчүн эмес, Өздөрү түшөөр чуңкурлар, Аларга башкалар түшпөй, Бирөөлөр үчүн казганы, Өздөрүнө тор болот. Бирөөнүн колундагысын Ушундай болот, эңсеген, Ушинтип бүтөт аягы. Бирөөнүн тапкан байлыгы Жукпайт тартып алганга. Акылмандыктын чакырган үнү Тогуз жолдун тоомунда, Көзгө урунт жайларда, Эл топтолгон жерлерде, Шаардын босогосунда, Даанышмандык жар салып, Адамдарга кайрылат: «Качанга дейре наадандар Наадандыкты сүйүшүп, Макоолуктан жыргашат? Качанга чейин акмактар Кудайдан түшүүчү таза Билимди жек көрүшөт? Эгерде мени угушса Жүрөгүмдү ачмакмын, Сырларымды айтмакмын. Бирок чакырганымда Кулак салбай коюшту. Колумду сунган кезимде Эч ким карабай койду. Айткан кеңештеримдин Баарын четке кагышты. Каталарын бетке айтсам, Кабыл албай коюшту. Ушундай кылышканы үчүн Балээге батышкан кезде Мен да күлөм аларга. Ооматтары кеткенде Мен да жарпымды жазам. Кара шамал өңдөнүп, Каптаган кезде коркунуч, Балээлер куюндай болуп, Капилеттен басканда, Кайгы менен жокчулук Аларды тооруп алганда, Жалбарышаар мени издеп, Мен болсом аларды укпайм. Сыйыпалашаар да таң атпай, Мен болсом такыр табылбайм. Билим алууну жектеп, Теңирден ыйбаа кылууну Каалашпаганы үчүн, Айткан кеңештеримди Угушпаганы үчүн, Каталарын бетке айтсам, Жек көрүшкөнү үчүн, Арам иштериңердин Тартасыңар залалын. Кара ниетиңердин Татасыңар жемишин. Анткени акылсыздарды Өжөрлүгү курутат. Тилазар дөөпөрөстөрдү Корстондугу жок кылат. Ал эми мени сыйлаган, Айтканыма баш ийген, Жамандыктан коркпостон, Доорон сүрөт тынчтыкта».

Акылмандык 2

Акылмандыктын адептик пайдасы

Көңүлгө түйсөң сөзүмдү, Осуяттарымды тутсаң, Акылмандыкты издеп, Ичиңден ой жүгүртсөң, Билим алууну эңсеп, Түшүнүккө умтулсаң, Алтынды издеген сыңар, Катылуу кенчти тинткендей, Даанышмандыкты издесең — Жараткандан коркууну Үйрөнөсүң ошондо. Кудайдын Ким экенин Билесиң, балам , Ошондо. Анткени акылмандыкты Жараткан Эгебиз берет. Таза билим, нак акы, Анын сөзүнөн келет. Кудай адилди сактайт, Түз жүргөнгө ал-калкан. Акыйкат тарабын жактап, Өзүнүн ыйыктарынын Өмүрүн ар дайым сактайт. Акыл берет Жараткан. Акыйкат деген эмине, Калыстык деген эмине, Кайсы жол түз экенин, Сан жолдордун ичинен Жакшылары кайсылар? Ошондо билип каласың. Жандүйнөңдүн ичинен Даанышмандык жай алып, Жаныңа билим жакканда, Түшүнүк сени кайтарат, Акылмандык калкалайт, Ыплас жолдон куткарат, Калпычы кишиден сактайт, Түз жолдон тайып, актыкты Таштагандардан сактайт. Жамандык кылып жыргаган, Бузуктукка кубанган, Жүргөн жолдору кыйшык, Жандардан алыс кылат. Бал тилин салган бирөөнүн Аялынан кутказат. Аялдар бар, шайкелең, Жаш кезинен баш кошкон Жан шеригин чанышкан. Андай аялдын үйү- Ажалга алып барчу үй. Анын жүргөн жолдору Көргө баштап апарат. Ал үйгө кирген эч бир жан Кайра чыга албай калат, Кайрадан доорон сүрө албайт. Ошондуктан жан балам, Адилет адамдар өткөн Жолдор менен жүргүнүң. Такыбаалар жашаган Ак жолдорго түшкүнүң. Анткени эңсеген жерди Адилет мураска алат. Ыймансыздар кырылат, Адепсиздер кыйылат.

Акылмандык 3

Акылмандык чыныгы өмүрдү берет

Осуят, насаатарымды, Көкүрөгүңдө сакта! Менин айткан сөздөрүм Өмүрүңдү узартып, Жаныңды жай алдырат. Мээрим менен акыйкат Кетпесин сенден ылайым. Аларды мойнуңа ороп, Жүрөгүңө түйүп ал. Кудайдын да, элдин да Мээрими менен сүйүүсүн Ошондо, балам, табасың. Жараткан Эгедериңе Чын жүрөктөн ишенгин, Акылыңа таянба, Өз билемдикке салба. Жатсаң дагы, турсаң да Кудайды билип жүргүнүң, Ал сени колдойт, ошондо. Акылдуусунба, өзүңчө. Жараткандан корккунуң, Жамандыктан качкының. Ошентсең дениң сак болот, Сөөктөрүң ирденет. Колуңдагы нерсеңдин Эң жакшысын ага бер. Ошентип сыйла, Эгеңди. Ошентсең кампаларыңа Эгин толот жыйылып, Чаначтарың мелтилдеп, Саамал кымызга толот. Эгеңдин тарбиялоосун Четке какпагын, уулум! Айыбыңды көрсөтсө Ачууланба, таарынып! Кимди көңүлү сүйсө Ошону Кудай жазалап, Тарбиялагысы келет. Баласына атасы Жакшылык тилеген сыңар Кудай да жакшы болсун дейт. Кандай адам бактылуу? Даанышмандыкты таап, Ызааттаган бактылуу. Даанышмандыктын баасы Алтындан алда канча өйдө. Андан түшкөн киреше Алтындан түшкөндөн артык. Баалуу асыл таштардан Акылмандык нарктуураак. Көңүлүң эңсегендерден Эч бири ага тең келбейт. Узак өмүр сүрүүнү, Байлык менен атакты Акылмандык апкелет. Ага ээ болгон адам Куунап, тынчтыкта жашайт. Кабыл алгандар үчүн Ал-өмүрдүн дарагы . Ичине сактаган адам Акыйкатта таалайлуу. Асман-жерди орноткон, Туңгуюктарды ачкан, Булуттан жамгыр жаадырган Кудайдын акылмандыгы. Айланайын жан балам! Ошону колдон чыгарба, Бек сакта акылмандыкты. Ошондо ал жаныңа Чыныгы өмүрдү берет, Жашооңду кооздойт. Кысылбай өмүр сүрөсүң, Эч качан мүдүрүлбөйсүң, Жатаарда чочулабайсың, Уйкуң тынч болот мемиреп. Ыймансыздар коркутуп, Өлтүрөбүз дешкенде, Жүрөгүң титиреп, коркпойт. Анткени таянган аскаң, Жараткан Теңириң болот, Ал сени тузактан сактайт. Колуңдан келип турганда Зар болгонго жардам бер. Колуңда бар кезиңде Эртең кел дебе коңшуңа. Жамандык көңүлүндө жок, Эч нерседен бейкапар, Жаныңда жашап жатканга Кара ойлоп, ниетиңди бузба! Сага зыян кылбаса Себепсиз жаңжал чыгарба. Зөөкүрлөргө теңелбе, Алардын кылгандарынын Бирин да сен кылбагын! Анткени бузулган адам Кудай алдында арам. Адилет жашап, ак жүргөн Эгемдин калканычында. Ыймансыздын үйүнө Кудайдын каргышы тиет. Адилеттин үйүнө Кудайдын батасы тиет. Теңир көпкөнгө күлөт, Момундарга кайрымдуу. Акылдуу сыйга ээ болот, Акылсыз уятка калат.

Акылмандык 4

Баарынан акылмандык кымбат

Атаңдын айткан кебине. Жакшылап түшүнүү үчүн Ынтааңды коюп уккунуң. Айткандарым маанилүү, Таалимдерим керектүү. Осуяттарымды сакта, Көкүрөктөн чыгарба! 3Атам бар болчу менин да, Эркеси элем энемдин. Жан атам мени окутчу: «Осуяттарымды тутуп, Бек сактап жаша!» — деп айтчу. Оо жан балам сага айтам: Акылмандыкка умтулгун, Билимди издеп таап ал. Ушуну эстен чыгарба! Сөзүмдү четтей баспасаң, Колуңду шилтеп салбасаң – Ал сенин жаныңды коргойт. Жакшы көрсөң сөзүмдү, Ал сага башпаанек болот. Эң башкысы – таза акыл, Таза акылды издегин, Мал-мүлкүңө алмаштыр! Акылды өйдө бааласаң, Ал да сени көтөрөт. Эгерде ага жармашсаң, Атагыңды чыгарат, Кооз гүлтаажы кийгизет. Акыл сени кооздойт. Оо жан балам уккунуң, Айткандарым кабыл ал, Ошондо жашооң узарат. Мен сага акылмандыктын Жолун таалимдеп жатам, Түз жолго багыттап жатам. Эгерде уксаң, айтканым: Бассаң жолуң тарыбайт, Чалынбайсың, жүгүрсөң. Осуяттарды бек сакта, Таштап, кетип калбагын! Аларсыз кантип жашайсың? Адепсиздерге кошулба, Кара ниетти жолдобо. Алардын жолун таштагын, Ал жол менен баспагын, Андан кыя бас дагы, Карабастан өтүп кет. Анткени мындай адамдар Арамдыктын нанын жеп, Уурулук шарабын ичип, Бир жамандык кылмайын Жаздыкка жата алышпайт. Жыгышпаса бирөөнү Уйкусунан безишет. Адилеттер жүргөн жол – Толук жарык болгуча Уламдан-улам агарган Таңдагы күндүн нурундай. Бузукулар жүргөн жол – Чылк караңгы түнгө окшош. Алар неге такалып, Чалынаарын билишпейт. Айланайын уулум! Айтканыма кулак сал, Сөзүмдү кунт коюп уккун, Жүрөгүңө түйүп кал! Жүзүңдү бурба, жалтактап. Таап алган кишиге, Өмүр болот айтканым. Ден-соолугу чың болот. Оо балам, бардыгынан да Ниетиңди түз кылгын, Жашоодо бардык нерсенин Башаттары-ниеттен . Оозуңдан калпты алып сал, Кытмыр сөздү алыстат, Көз карашың түз болсун, Кадамың ойлонуп ташта, Чынчыл жашап, бекем бол! Адилеттиктин жолунан Оңго дагы кыйшайба, Солго дагы кыйшайба! Жамандыкка барбагын.

Акылмандык 5

Бузуктукка барба

Акыл айтам көңүл бур, Сөздөрүмө кулак сал. Ошондо эстүү болосуң, Сөзүң орундуу болот. Бирөөнүн жары сүйлөсө Балдан таттуу туюлат, Майдай жумшак сезилет. Азгырылсаң аягы Ачуу бүтөт шыбактай, Алданып калсаң ал сени Курч шамшардай жаралайт. Аягы көргө жорголоп, Буту тозокко сүйрөйт. Ал ак жолдон адашкан Өзүнүн абалын билбейт. Ал аялды ээрчибе! Эми, уулум, тил алгын, Сөзүмдү четке какпагын: Андан алыс болгунуң, Үйүнө жакын жолобо, Босогосун аттаба! Эгерде мындай кылбасаң, Кадырыңдан айрылып, Көрө турган күнүңдүн Башкалар көрөт, үзүрүн. Күчүңдү пайдаланышат, Бирөөнүн пайдасы үчүн Маңдай териң төгүлөт. Анан алдан тайганда Белиңден кубат кеткенде Үшкүрүнүп онтойсуң, Арман кылып айтасың: «Насааты неге жек көрдүм? Айбымды айтса укпадым? Насаатчыларым айтканга Эмне үчүн кулак салбадым? Эми мына кашайып, Эли журттун алдында Шерменде болуп отурам». Ушундай дейсиң жан балам. Өз кудугуңдан ич сууну , Көчөлөргө жайылып, Булактарың акпасын. Алар ар кимге эмес Өзүңө гана буюрсун . Булагың баталуу болсун, Жаш кезиңде үйлөнгөн Аялыңан рахат ал. Ал сенин ак маралың, Моймолжуган элигиң, Дайыма андан рахат ал, Махабаты жыргатсын. Айланайын жан балам Башкаларга кызыгып, Бөлөктү өөп не керек? Пенденин жүргөн жолдору Жаратканына маалым, Билет ал баскан жолдорун. Ээнбаш адам өзүнүн Иштеринен тутулат. Тузак болот, күнөөсү, Тордой чырмалып алат. Ал насааттан ажырап, Ойрону чыгып, жок болот. Акылсыздыгынын көбүнөн Адашууга кабылат.

Акылмандык 6

Кепилдикке өтпө

Айланайын перзентим, Бирөө үчүн кол берип, Кепил болсоң башка үчүн Кармалганың, сөзүңдөн, Чырмалганың, тилиңден. Анда мындай кылгының: Кол алышкан кишиңден Өзүңдү бачым бошоткун. Баргын да алдына жыгыл, Кулдук уруп, жалынгын. Уйку бербе, көзүңө, Жабышпасын кирпигиң. Колдон чыккан кийиктей Бул капкандан кутулгун. Аңчынын колунан качкан Куштай андан бошонгун. Жалкоолук жакшылыкка апарбайт. Эй жалкоо, барып карачы Кумурсканын жашоосун, Ошондон үйрөнсөң боло. Башчысы да жок анын Көзөмөлчүсү да жок, Өкүмдары деле жок. Бирок жайлап нан жыйнайт, Оруу-жыйуу маалында Азык камдайт өзү үчүн. А сен канча уктайсың, Уйкуңдан качан турасың? Кичине чырм эте түшсөң, Колуңду бооруңа алып, Жата турсаң бир азга, Жолоочу сымал үйүңө Кирип келет, жакырлык, Каракчы сымал тамыңа Жулунуп кирет, муктаждык. Жаман адам белгиси Кытмыр, адепсиз адам, Басып жүрөт, калп айтып. Көзүн ымдап, кол жаңсап, Адамдын башын айлантат. Амал-айла ниетинде, Ар дайым ою-жамандык, Бөлүп-жарууну себет. Бирок аны капыстан Кырсык үстүнөн басат, Күтпөгөн жерден жыгылат, Жардам бербейт ага эч ким. Кудайга жакпаган жети нерсе Мына бул алты нерсени (Жети десем көп болбос) Жараткан абдан жек көрөт: Менменсинген көздөрдү, Калпты сүйлөгөн тилди, Айыпсыз кан төккөн колду, Арам ойлуу жүрөктү, Жамандыкка тез бутту, Соттогу жалган күбөнү, Калп сүйлөп, агайындардын Арасын жарган ушакчыны. Ата-энеңдин тилин ал. Шуркуяга жолобо. Айланайын перзентим! Атаңдын буйругун сакта, Энеңдин насаатын чанба. Жүрөгүңө жазып ал, Моюунуңа ороп ал. Алар сени жетектейт, Уктап жатканда коргойт, Ойгонсоң аңгемелешет: Аягы суюк аялдын Тилинен сени сактоого Осуятым-шамчырак. Насыятым-жарык. Таалимдерим чыныгы Өмүргө апаруучу жол. Анын чырайлуу жүзүн, Ичиңден асти каалаба, Ирмеп койсо кирпигин Ээрчип кетпе артынан. Анткени сойку аялдан Бир туурам нанга зар болуп, Жакырлыкка баткан көп. Ал эми эри бар аял, Асыл жанды тузактайт. Койнуна бирөө от салса Кийими күйбөй калабы? Чоктун үстүнөн басса Таманы күйбөй калабы? Бирөөнүн аялын бузган Жазасыз калып калабы!? Ага тийишип койгон Айыпсыз калбайт, акыры. Ачка болуп турганда, Өзөк жалгап алганга Уурулук кылып жатканда Кармалганды тутушса Адамдар аны жектешпейт. Бирок кармалып калып, Жети эселеп кун төлөйт, Баардык үй-мүлкүн берет. Ойноштук кылган-акылсыз, Өз жанынын душманы. Таяк жеп, шерменде болот, Шерменделиги кетпейт. Анткени эри кызганып, Каарданып жулунуп, Кек алчу күнү аябайт. Кабыл албайт, эч бир кун, Канча белек берсең да Эч качан ыраазы болбойт.

Акылмандык 7

Аял жандуу болбо

Сөзүмдү ичиңе сакта, Жүрөгүңө түйүп ал. Осуяттарымды карман! Карегиндей көзүңдүн Таалимдеримди сакта! Ошондо жакшы жашайсың. Манжаларыңа байлап, Жүрөгүңө жазып ал. Акылмандыкты «эже» деп, «Кызым» дегин билимди, (Ушундай жармаш аларга). Ошондо алар сакташат, Бал тилин салып азгырган Шуркуя аыалзатынан. Тереземден бир күнү Карап турсам көчөнү: Эне сүтү кете элек Топ жаштардын ичинен Көзүм түштү бирөөнө. Сойку жашаган үйдүн Бурчундагы аянттан Өтүп бара жатыптыр. Анын үйүнө барчу Жолго түшүп алыптыр. Күүгүм кирген маал эле, Караңгыны жамынып, Түндө бара жатыптыр. Алдынан чыкты аңгыча Сойкуча кийинген аял. Ойлогон ою арам, Ойсоңдогон, каткырган, Тамизи жок аял-ал. Аягы үйүндө турбайт. Бир карасаң көчөдө, Бир карасаң базарда, Көрүнгөн үйдүн бурчунда Көзүн сүзүп, жалаңдайт. Ал бозойду тутту да Моюнуна асылып, Беттеринен өпкүлөп, Уялбай мындай деп атты: «Шерттеримди аткарып Бүгүн курмандык чалгам , Үйдө эт-ашым арбын. Ошондуктан сени издеп Тосуп чыккам алдыңан. Жакшы болду-таап алдым. Килемдеримди төшөп, Мисирдин не бир ажайып, Маталарынан каптап, Салып койгом төшөктү. Уктай турган бөлмөмө Атыр септим, аңкытып. Кирсеңчи, таң сүргөнчө, Эркелешип, эзилип, Махабатка баталы. Күйөөм болсо үйдө эмес, Алыскы сапарга кеткен. Жанына көпкө жетээрлик Акчаны салып кеткен. Ай толгончо кайрылбайт». Ошентип, тигил шум аял, Бал тилин салып, азгырып, Ээрчитип кетти бозойду, Жумшак сүйлөп уландын, Ээлеп алды жүрөгүн. Союлаарын билбестен Бара жаткан өгүздөй, Ок тиерин туйбастан, Боорун жебе тешкиче, Арыш керген бугудай. Жайылган торго умтулуп Тутулаарын сезбестен, Бой таштаган чымчыктай, Бозой анын артынан Ошол замат жөнөдү. Балдарым, эми уккула, Сөзүмө көңүл бургула. Шуркуя жүргөн жолдорго Жүрөгүңөр чаппасын, Ал жолдо сандалбагыла. Анын артынан барып, Кулагандар көп болгон, Көп алдуулар кыйрашкан. Анын жашаган үйү – Тозокко апаруучу жол.

Акылмандык 8

Акылмандыктын чакырган үнү

Зар какшап, муңканып жаткан Акылмандык эмеспи? Ал көрүнөө жайларда, Жолдордун айрылышында Көчөлөрдө жар салат. Шаарга кире бериште, Үйлөрдүн босогосунда, Адамдарга мындай дейт: «Оо пенделер, уккула, Силерге зарлап жатамын! Акылы аз пенделер, Билимге умтулсаңарчы, Мени тыңшасаңарчы! Айткандарым маанилүү, Акыйкатка окутам. Чындыкты гана сүйлөймүн, Жалгандан жаным иренжийт. Сөзүмдүн баары – адилет, Айлакелик, кытмырлык, Менин оозумдан чыкпайт. Айткан сөзүмдүн баарын Акылдуулар түшүнөт. Билимге ээ болгондор Ак экенин билишет. Акчаны кубалабастан Сөзүмдү тандап алгыла. Менин берген билимим Артык, таза алтындан. Акыл – берметтен кымбат. Эч бир эңсеген нерсе Тең келе албайт акылга. Акылмандык мен болом, Акыл менен бир жашайм, Таза билимди издейм. Пенде Кудайдан корксо Жамандыкты жек көрөт. Акылмандык – мен болом, Көпкөндүктү жек көрөм, Керсейүүнү жек көрөм, Бузуку жүрүш-турушту Митаам тилди жек көрөм. А бирок адамдарга Туура тыянак кылып, Келүү үчүн, чечимге Мүмкүнчүлүк беремин. Акыл – билим мен болом, Күч-кубат менин колумда. Менин жардамым менен Падышалар башкарат, Калыстар сот жүргүзөт, Акимдер мыйзам чыгарат. Мен сүйөм мени сүйгөндү, Издегенге табылам. Байлык менен урмат-сый, Чирибес кенч менен чындык Жана атак-даңк – менде. Менден түшүүчү пайда Таза алтындан кымбат. Ак жолдордо жүрөмүн, Адилеттик жолунда. Мени сүйгөн пенденин Ырыскысын мол кылам, Казынасын толтурам. Өз жолунун башында Кудай мени жараткан, Бардык нерседен башта, Алгач мени жараткан. Жер жарала электе, Саат санла электе, Теңир мени жараткан. Мухит жок кезинде, Шарылдаган булактар Ага электе төрөлгөм. Тоолор тура электе, Дөбөлөр жокто төрөлгөм. Талаа, чөлдөрдөн мурда, Ааламдын алгач кыпыны Жок кезинде төрөлгөм. Асманды Теңир даярдап Жаткан кезде бар элем. Туңгуюктун бетине Айлананы чийгенде, Мухиттердин башаты – Булуттарды асманга Коё электе бар элем. Ашпас кылып чегинен, Деңизге чек коёрдон Мурун эле бар элем. Негиздерин дүйнөнүн Түзө электе бар элем. Ошондо анын жанында Чебер узу болгомун. Кашында дайым шаттанып, Күндө аны кубанткам. Ал жараткан дүйнөгө Ушунчалык сүйүнгөм. Жараткан адамзаттарын Көргөндө абдан кубангам. Ошондуктан балдарым Мага кулак салгыла! Менин айткандарымды Сактагандар таалайлуу. Насааттарым уккула, Аларды таштабагыла, Акыл – эстүү болгула! Дарбазамдын түбүндө Күндө сак-сактап туруп, Капшытымда акмалап, Мени уккан бактылуу. Тапкан болсо мени ким, Өмүрдү таап алганы, Ырайым алат Теңирден. Мага кыянат кылган Жанына зыян келтирет. Кимде-ким мени жек көрсө, Анда ал өлүмдү сүйөт.

Акылмандык 9

Акылмандык акылдуу аялдай

Жашай турган үй куруп, Жети мамыны жонуп, Ошого аны орнотту. Тамак-ашын даярдап, Дасторконуна койду. Анан кызматчыларын Көрүнөө жайларга чыгып, Жар салууга жөнөттү: «Оо адамдар, уккула! Силерге кайрылып жатам. Акылга муктаж болгондор, Келип, билим алгыла!» Акылсыздарга да айтты: «Келгиле, тамагымдан жеп, шарабымдан ичкиле. Маңызсыз жашоону таштап, Туура жолго түшкүлө!» Акылмандыктын кеңештери Төшүн каккан адамдын Туура эмес жерин көргөзсөң Боз-ала болуп каласың. Адепсиздин айыбын Ачык айтсаң бетине Так жугузуп аласың. Жек көрүп калбасын десең Шылдыңчылдын катасын Ачык айтпа бетине! Акылдууга ачык айт, Ал сага ыраазы болот. Насаатты акылманга айт. Көкүрөгүнө түйүп, Салып алат кабына. Акылман болууга кадам – Ээбиз – Кудайдан коркуу. Билимдүү болууга кадам – Ээбиз – Кудайды таануу. Акылмандык аркылуу Жашоо күнүң узарат. Эгер акылдуу болсоң Пайда өзүңдүн жаныңа. Эгерде тилазар болсоң, Кайгы өзүңдүн жаныңа. Акылсыздык — бузулган аялдай Бейжай, акылсыз аял, Эшигинин алдында, Көзгө урунт жайларда, Отуруп алып, жайгашып, Түз жолу менен бараткан Адамдарды чакырат: «Акылга муктаж болгондор, Кайрыла кеткиле бери!» Акылсызга мындай дейт: «Уурдап алган суу ширин, Кытып алган нан таттуу». Акылсыз болсо баамдабайт: Өлүктөр анда жатканын, Ал аялга баргандар Көр түбүндө жатканын. Сулаймандын пайгамбардын макалдары.

Акылмандык 10

Уулу акылдуу болсо, Атасынын бактысы. Уулу акылсыз болсо, Энесинин кайгысы. Арам оокат аш болбойт, Адилдик ажалдан коргойт. Адилди Теңир ач кылбайт, Ач көздүн оюн болдурбайт. Бекерпос кол курутат, Мээнеткеч кол байытат. Акылдуу жайында жыйнайт, Акылсыз жайында уктайт. Адилеттин башынан Кудайдын батасы кетпейт. Адепсиздин оозунда Зордук зомбулук кетпейт. Адилден жакшы ат калат, Адепсиздин аты өчөт. Акылдуунун жүрөгү Насаатыңды кабылдайт. Акылсыз талаша кетип, Оозунан жаңылат. Ак жашаган адашпайт, Алдамчы ашкере болот. Акты жаап, көзүн ымдаган, Өкүнүүгө апарат. Тилине алы жетпеген Оозунан жаңылат. Жакшынын сөзү – Жашоонун булагы, Жамандын сөзү – Зулумдуктун куралы. Жек көрүү чыр чыгарат, Сүйүү катаны жаап жашырат. Акылмандык чыгаар жер – Акылдуунун оозу. Чыбыктын тиер жери – Акылсыздын жону. Акылдуу – сабыр менен билим кеңейтет, Акылсыз – тили менен өлөөр күнүн берилетет. Байдын байлыгы – Анын сепилдүү шаары. Кедейдин кедейлиги – Башка түшкөн кырсыгы. Адилдин маңдай тери – Бакыбаттыкка апарат. Адепсиздин ийгилиги Күнөөгө апарат. Насаатты угуп жашаган – Туура жолдо бараткан. Катасын айтсаң укпаган – Туура жолдон адашкан. Тымызын жек көргөндүн сөзү жалган. Ушак тараткан акылсыз. Сөздү көбөйтө берсең Күнөөгө сөзсүз батасың. Тилиңди тыя билсең Акылдуулук кыласың. Адилеттин сөзү Уюган таза алтындай. Бузукунун ою Пайдасы жок кыпындай. Адил адамдын сөзү Көп адамга багыт берет. Ал эми акылсыз болсо Наадандыгынан өлөт. Теңирдин батасы байытат, Артынан кайгы апкелбейт. Акылсыз акмактык кылып, Ошондон ырахат алат. Ал эми акылдуу болсо Билимден убай табат. Эмнеден, адепсиз, корксо Ошол башына келет. Эмнени, адил, самаса Ошого Кудай жеткизет. Куюн өтүп кеткендей Ыймансыздан из калбайт. Адилдин турган негизи Түбөлүккө бузулбайт. Эринчээкти жумшасаң: Көзгө кирген түтүндөй, Тишке тийген уксустай Кашайттырат, жаныңды. Теңирди сыйлап жашасаң, Көрөөр күнүң узарат. Ыймансыз өмүр сүргөндүн Ичээр суусу азаят. Адилеттин үмүтү Кубанычка жетелейт. Адепсиздин үмүтү Кыйроого барып кептелет. Адил адамдар үчүн Теңир – таянар тоо. Жамандык кылгандар үчүн Теңир – коркуткан көчкү. Такыбаанын тамыры Эч качан жулунуп калбайт. Ал эми бузуку болсо Жер бетинен жок болот. Такыбаанын оозунан Ар дайым нуска кеп чыгат. Ал эми келжирдин болсо Зыяндуу тили кесилет. Такыбаанын оозунан Жанга жаккан сөз чыгат. Адепсиздин оозунан Бейсалакы кеп чыгат.

Акылмандык 11

Ташы калпыс тараза Теңирди жийиркентет. Туура тарткан тараза Көңүлүнө төп келет. Менменсине баштасаң, Жакында уят болосуң. Моюн сунсаң Кудайга, Таза акылга толосуң. Адилетти чынчылдыгы жетектейт, Кара ниетти арам ою кыйратат. Барганда Кудай сотуна Байлык жардам кыла албайт. А бирок адилет жашоо Балээден башыңды сактайт. Адилдин такыбаалыгы Басаар жолун түз кылат. Ал эми бузуку болсо Бузуктугунан кулайт. Адилеттин актыгы Аны куткарып калат. Заңсыздын ээнбаштыгы Аны тузакка салат. Абийирсиздин үмүтү Өлөөрү менен жок болот. Мыйзамсыздын тилеги Ойрону чыгып, таш кабат. Кырсыктан адил кутулат, Ордуна адепсиз кулайт. Кошоматчы адамдын Тили жарадар кылат. Адилет көсөмдүк кылып, Андайдан качып кутулат. Адилдер доорон сүргөндө Шаардын эли шаттанат. Ыймансыз каза болгондо Калаада болот салтанат. Адилдин батасы менен. Шаар өсүп, өркүндөйт. Бузукунун сөзүнөн, Урандыга айланат. Акылсыз адам заматта Оозуна алы жетпестен, Жек көргөнүн билдирет. Акылдуу адам сабырлуу. Сөз ташыган сыр ачат, Андайга ишенип болбойт. Бирок ишеничтүү адам Чирик сөздөрдү сеппейт. Кам көрбөсө жакшыраак, Эл мүңкүрөп кыйналат. Кам көргөндөр көп болсо Өркөнү өсүп, кулпурат. Кепилдикке өткөн зыян тартат. Кепилдиктен качкан балээден качат. Адептүү аял даңкталат. Мээнеткеч аял байыйт. Боорукер болсоң жакшылык көрөрсүң, Таш боор болсоң запкы тартарсың. (Таш боор болсоң денең бузулар.) Бузуку кылган мээнеттин Акыбети түк кайтпайт. Ал эми чындыкты сепкен Сөзсүз түшүмүн алат. Адилеттикке умтулсаң Ал өмүргө апарат. Жамандыкка умтулсаң Ал өлүмгө апарат. Жараткан Эгем жек көрөт Митайым жүрөктүүлөрдү. Жараткан Эгем жактырат Түз жолдордо жүргөндү. Адепсиз жазаланат деп Мелдешкен адам жаңылбайт. Адилдин тукумун болсо Жазадан Кудай куткарат. Акылсыз аялдын көркү Чочкого таккан сөйкөдөй. Адилеттин тилеги Жакшылыктан гана турат. Бузукунун санаасы Кудайдын каарын кайнатат. Бирөө бар абдан берешен Берген сайын байыган. Бирөө бар абдан сарамжал, Негедир бирок жарыбайт. Жоомарт адам тоюнат, Башкаларды кандырган Өзү дагы каныгат. Бар оокатты жашырса Элдин каргышы тиет. Ал эми аны сатканга Элдин батасы тиет. Жакшылыкка умтулган Жакшылыкка жолугат. Жамандыкты издеген Жамандыкка кабылат. Байлыгына таянган Жыгылат да Үзүлөт. Адилетүү жашаган Жаш арчадай көгөрөт. Өз үйүн бүлүнткөн адам Кур жалак көчөдө калат. Акылсыз, наадан болсо Акылдууга кул болот. Өрнөк болот башкага. Адилдердин кылганы. Жандарды бооруна тартыш Акылмандын кылганы. Такыбаа, бул дүйнөдө, Жаңылса, жазасын алса, Күнөөкөр, кылган иши үчүн, Жазасыз калбасы шексиз.

Акылмандык 12

Бир нерсе билип алайын деген Насаатты кубанып кабыл алат. Ал эми акылсыз адам Катасын айтсаң жактырбайт. Жакшыны Кудай алкыштайт. Жаманды жоопко тартат. Адилетсиздик менен Адам түптөнө албайт. Адилеттин тамыры бекем. Аялы адептүү болсо Күйөөсүнүн сыймыгы. Аялы шерменде болсо Сөөгүндөгү чириги. Адилдин ниети – адилеттүүлүк, Бузукулардыкы – зулумдук. Бузукулардын сөзү Кан төгүүгө буктурма. Адилеттердин сөзү Адамдарга башпаана. Кырсыкка кабылаар замат Бузукулар бүлүнөт. Ал эми адилеттердин Үйлөрү былк этип койбойт. Адам акылына жараша макталат да Ниети бузулса жек көрүндү болот. Нанга жарыбай туруп, чыгаансынгандан көрө, Өз нанын таап жеген карапайым өйдө. Кара ниеттер таш боор болушат, Такыбаалар болсо малына да кайрымдуу. Жер иштеткен тоюнат. Бекерпоздорду ээрчип, Иштебеген акылсыз, Отуруп калат, кесерип. Бузукунун санаасы – Адилеттин алдына жамандык торун жаюу. Бирок адилеттүүнүн тамыры бек болот. Күнөөлүү сөзү менен Дөөпөрөс капканга түшөт. Ал эми такыбаа адам Балээден качып кутулат. Айтканыңа жараша Жакшылыкка тоёсуң. Кылганыңа жараша Шыбагаңды аласың. Наадандын ою боюнча Баскан жолдору түптүз. Ал эми акылдуу адам Айткан кеңешти угат. Ала көөдөн ачуусун Заматта тышка чыгарат. Ал эми акылдуу адам Ызасын басып, жашырат. Чынчылга ишенсе болот. Жалганчынын күбөлүгү алдамчылык. Келжиректин сөзү шамшар менен сайгандай. Акылмандыкы жанга даба. Чынчыл ооз түбөлүк жашайт, Калпычы тил узабайт. Кара ниеттин жүрөгүндө арамдык, Тынчтыкты сүйгөндүн жүрөгүндө кубаныч. Ак ниетти Кудай сактайт, Бузукуну кара басат. Чынчылды Эгем жактырат, Калпычыны жек көрөт. Сабырдуу, акылман адам Билгенин ичинде сактайт. Ала өпкө, жеңил адам Наадандыгын айкындайт. Тырышчаак кол башкарат, Эринчээк кол кул болот. Адамды санаа чөктүрөт, А жакшы сөз көтөрөт. Ак ниеттин жашоосу – Башкалар үчүн үлгү. Ал эми кара ниеттики – Адашууга түртүкү. Жалкоо аткан кийигин Кууруп жештен эринет. Эмгекти сүйгөнгө болсо Ар түркүн байлык берилет.

Акылмандык 13

Атасынын насаатын Уккан бала акылдуу. Катасын айтса укпаса Андай бала акылсыз. Жакшы сөз сүйлөсөң, Жакшылык даамын татасың. Кайсар болсоң, Жамандык даамын татасың. Ойлоп туруп сүйлөгөн Жанына доо кетирбейт. Оозуна алы жетпеген Башына балээ келтирет. Жалкоо адамдын жаны: «Алма быш, оозума түш!» – дейт, Бирок ал эч качан түшпөйт. Мээнеткеч болсо тоёт. Адилет калпты жек көрөт. Адепсиз шерменде болуп, абийири төгүлөт. Адилетти акыйкаттык колдойт. Күнөөкөрдү адепсиздик курутат. «Баймын» деген бирөө бар Колунда котур тыйын жок. Карапайым бирөө бар Аркасы малга басылуу. Адам үчүн анын байлыгы Кун болуп калышы мүмкүн. Ал эми кембагал болсо Бул коркунучтан алыс. Адилдин шамы жаркырайт, Адепсиздики бүлбүлдөйт. Бой көтөрсөң чыр чыгат, Акылың болсо кеңеш ук. Оокат оңой келсе тез түгөнөт Аз-аздан жыйсаң көбөйөт. Үмүт ишке ашпаса Жүрөгүңдү оорутат. Тилегиң ордунан чыкса Кубанычка маарытат. Айткан сөздү укпаган Жанына зыян келтирет. Осуятты сыйлаган Тийиштүү сыйлыгын алат. Акылманды тыңшагын! Сабагы өмүр булагы. Ал сени куткарып калат, Ажалдын жайган торунан. Түшүнүктүү адамды Адамдар сыйлап турушат. Ишеничтен кеткендин Кыйын болот жашоосу. Акыл-эстүү ар адам Акыл менен иш кылат, Ал эми акылсыз болсо Наадандыгын көрсөтөт. Адепсиз элчи Кырсыкка кабылат. Ишенимдүү элчи Ынтымак курат. Насыятты укпаган Чабылып, уятка калат. Айткан сөздү сактаган Кадыр-баркка ээ болот. Кабыл болсо тилегиң Жаныңа жагымдуу болот. Жамандыктан качууну Наадан гана жактырбайт. Акылманга жанашсаң Ага да акылы жугат. Бузуктар менен достошсо Өзү да бузулуп кетет. Күнөөкөрдүн артынан Жамандык сая кубалайт. Ал эми такыбааларга Жакшылык шыбага болот. Жакшынын артынан Неберелерине мурас калат. Күнөөкөрдүн жыйганы Такыбаа үчүн сакталат. Кедейдин деле жеринде Мол эгин жайкала өсөт. Бирок кароо жок болсо Ысырапка учурайт. Баласын жек көргөн Шапалагын аяйт. Чындап сүйгөн Жашынан тарбиялайт. Адилет адам ач калбайт, Ыймансыздар жарыбайт.

Акылмандык 14

Эстүү аял өз үйүн Өркүндөтүп, гүлдөтөт. Ал эми акылсыз аял, Өз колу менен бүлүнтөт. Түз жүргөн Эгесин сыйлайт, Кыйшык жүргөн тоотпойт. Акылсыздын сөздөрү Башына тийүүчү таяк. Ал эми акылмандыкы Аны кырсыктан сактайт. Өгүз жок жерде аштоо бош, (Жем берүү деген көйгөй жок.) А бирок өгүздүн күчү Көп киреше апкелет. Ишенимдүү адамдын Күбөлүгү акыйкат. Ал эми калпычыныкын Кантип чын дешке болот? Акааратчыл билимди Издесе да таба албайт. Ал эми эстүүгө болсо Билим алуу оор эмес. Оозунан жүйөөлүү сөздү байкабасаң, качкын! Эстүүнүн акылдуулугу – Өз жолун түшүнгөндүгү. Акмактын акылсыздыгы – Түз жолдон адашкандыгы. Акылсыздар кун сурайт, Чынчылдарда ынтымак. Адамдын кайгы, арманы Бир гана өзүнө маалым. Күбанган күндө деле Бөлүшө бербейт баары. Бузукунун үйү кулайт, Адилеттики кулпунат. Адам баласы үчүн Түз көрүнгөн жолдор бар. Бирок алардын түбү Өлүмгө барчу жол болот. Атүгүл кээде күлгөндө Жүрөк чиркин оорутат. Шаттык деле кээ бирде Кайгы менен аяктайт. Бузуку да, адил да Иштерине жараша Тиешесин алышат. Сабырдуу адам жолуна сереп салат. Ала көөдөн адам ар кайсыга ишене берет. Эстүү Эгедерден коркуп, Жамандыктан оолактайт. Акылсыз болсо туталак, Өз дегенинен кайтпайт. Ачуусу чукул, Акылсыздыкка батат. Ал эми жексур, Атайлап, жамандык кылат. Дөөпөрөстөр энчиге Наадандыкты алышат. Акылмандар билимден Жыгалуу бөрк кийишет. Жакшылардын алдына Кара ниет келип жыгылат. Адилеттин алдына Бузуку келип жүгүнөт. Байлыгы көп адамга Дос болгондор толтура А кембагал байкушка Тууганы да опуза. Жакыныңды жек көрсөң Күнөөгө батасың. Кембагалга кайрым кылсаң Батасын аласың. Оюңда арамдык болсо Бузулганың эмеспи? Мээрим менен ишеним Ак ниеттерде эмеспи? Бардык иштен майнап бар. Ал эми келжиректиктен Зыяндан башка таппайсың. Көсөмдөрдүн таажысы – Алардын тапкан байлыгы. Көөсөрлөрдүн кемдиги – Алардын акылсыздыгы. Ишенимдүү күбө көп жандарды куткарат. Жалган күбө калп айтып, көп жандарды кууратат. Кудайдан коркуп жашасаң Үмүтүң, анда, абдан чоң. Балдарыңа ал – башпаана. Жараткан Эгеңди сыйласаң, Ал сага жашоо булагы. Сени сактайт, ал Булак, Ажалдын жайган торунан. Эли көп жандын аброю да бийик, Эли аз жандын күчү да аз. Сабырдууда акыл көп, Токтото билет, ал, өзүн. Ал эми кыялы чуку, Жеңилдигин көрсөтөт. Момун болсо саламатта болосуң. Ичиң тар болсо чирийсиң. Кедейди кордогонуң Жаратканын сөккөнүң. Мусаапырга бергениң Кудайды урматтаганың. Кылып жүрүп жамандык, Ыймансыз четке кагылат. Күнү бүтүп, өлсө да Адилдин үмүтү өчпөйт. Акыл акылдуунун ичинен жай табат, Акмактарды тааныбайт. Элди адилеттүүлүк көтөрөт. Ал эми ээнбаштык болсо Көп элдин абийирин төгөт. Падышанын мээрими Акылы бар кулуна. Ал эми каары болсо Аны уят кылганга.

Акылмандык 15

Сылык жооп – ачууну басат, Оройлук – кыжырды келтирет. Көсөмдөрдүн оозунан Пайдалуу нускалар чыгат. Дөөпөрөстүн оозунан Акылсыздык кусулат. Теңирдин көзү бүт жерде: Жаман, жакшы көрүнөө. Сылык тил – өмүр дарагы, Кайсар тил – жандын азабы. Акылсыз көзүнө илбейт Атасынын насаатын. Эстүү уул кулагын төшөйт Ачып берсең катасын. Адилеттүүнүн үйүндө Дүр-дүйнөнүн баары бар. Адилетсиздин тапканы Башын кырсыкка салар. Көсөмдөр билим таратар, Көөдөктөр нени таратар? Бузуку чалган курмандык Теңир үчүн макүрөө. Такыбаанын дубасы Теңир үчүн жагымдуу. Адепсиздин жашоосу Эгебизди жийиркентет. Адилеттин жашоосу Көңүлүнө төп келет. Түз жолунан оогонго Катуу жаза туш болот. Айыбын айтсаң жек көрсө Акыры бир күнү кыйрайт. Жаханнанын ичи да Кудай үчүн белгилүү. Пенденин ички ойлору Андан бетер белгилүү. Тезке салуучуларды Жамандын көңүлү сүйбөйт, Акылманга кайрылбайт. Жайдар болсо жүрөгүң Жүзүңдү ажарлуу кылат. Бук болуп турса жүрөгүң Маанайыңды пас кылат. Эстүү – билим издейт, Эси жок – акмактык кылууну эңсейт. Байкушсунган адамдын Ар бир күнү кайгылуу. Жайдары мүнөз адамдын Ар бир күнү шаңдуу. Тынчыңды алган чоң кенчтен Жаратканды урматтап, Кембагал өткөнүң артык. Жек көрүүнүн алдында, Боордолгон бука жегенден, Мээрим менен сунулган Бир чыны атала өйдө. Кыялы чукул – чыр чыгарат, Сабырдуу – чатакты басат. Жалкоону баскан жолунда Тикенек чырмооктор тосот. Адилеттердики тегиз. Эстүү бала атасын кубантат, Наадан өз энесин жек көрөт. Акылы кем акмактыкка кубанат. Акылдуу түз жолдон чыкпайт. Кеңешсиз иштер кыйрайт. Кеңешчилер көп болсо, Ой тилектер ишке ашат. Кубанычың жообуңа жараша болот. Кыябы келгенде айтылган сөз кандай сонун. Көсөм өр тарта басат. Анткени ылдый жактагы Тозокко баргысы келбейт. Көпкөн ала көөдөндүн Үйүн, Теңир, кыйратат, Ал эми жетим-жесирдин Чек-арасын бекемдейт. Кара ниеттин ойлору Теңирди жийиркентет. Такыбаанын сөздөрү Көңүлүнө жагат. Паракор өз үйүн бүлгүнгө учуратат, Параны жек көргөн тынчтыкка жашайт. Адилет – ойлоп сүйлөйт, Адепсиз – оттоп сүйлөйт. Жараткан Адепсиздерден алыс да, Адилдердин сыйынууларын угат. Жарык чачкан көз караш Жүрөк жылытат. Сүйүнүч апкелген кабар Сөөктү агартат. «Жакшы бол» деген насаатка Кулак салган адамдар Аалымдарга кошулат. Насаатты жек көргөн Өз жанын жек көрөт. Катасын мойнуна алган Акылына акыл кошот. Акылмандыктын алды – Кудайдан коркуу. Урмат-сыйдын алды – Кудайга моюн сунуу.

Акылмандык 16

Ойлоп коюу адамдан, Жооп кылуу Кудайдан. (Ишке ашуусу Кудайдан.) Бардык кылган иштерин Пенде туура деп ойлойт, А бирок тараза – Кудай. Түйшүгүң Теңирге тапшыр, Ошондо оюң ишке ашат. Жараткан Эгебиз баарын даярдап койгон: Атүгүл адепсиз үчүн кырсык күндү да. Кыйынсынган адамдар Жараткан Эгебизге жакпайт. Андайлар жазаланат деп кепилге өтсөң жазбайсың. Мээрим менен ишеним күнөөдөн тазалайт. Кудайдан коркуу жамандыктан сактайт. Пенденин жашоосу Кудайга жакса Ал касын да доско айлантат. Адилетсиз жол менен Мол киреше тапкандан Аз болсо да адалы артык. Пенденин ойлогону көп. Бирок ар бир кадамын Кудай башкарып турат. Падышанын оозунан Кудайдын өкүмү чыгат: жаңылбаш керек, сотто, ал. Тараза менен кадактын Так болушу Теңирден. Баштыктагы таштар да Ошонун кол алдында. Мыйзамсыздык кылганды Падышалар жактырбайт. Анткени ак тактыны Адилеттик бекемдейт. Падышага чынчыл жагат, Ал ак сүйлөгөндү сүйөт. Падышанын ачуусу Ажалдын кабарчысы. Бирок акылдуу адам Жүрөгүн жибите алат. Хандын жарык маанайы – Жакшы жөрөлгө. Ырайымы – күттүргөн жамгыр. Акылмандыкты изде, Ал алтындан да нарктуу. Түшүнүккө ээ болгун, Ал күмүштөн да баалуу. Адилеттердин жолу – Жамандыктан алыс болуу. Өз жолун таза сактаган Өз жанын аман сактайт. Пенде жыгылаарда көөп кетет, Сынаарда менменсип кетет. Менменсигендер менен Олжолош болуудан көрө Момундардын арасында Сыпайы жашоо өйдө. Акыл менен иш кылган ийгиликке жетишет. Теңирден үмүт кылган ак батага ээ болот. Ою тунук адам акылдуу атыгат. Сыпайы айтылган сөз көкүрөктө калат. Акылы бар адамга Акыл – өмүр булагы. Нааданды жазалаган Өзүнүн кемпайлыгы Акылмандын оюу тилине чыгат да Оозун билимге суугарат. Жагымдуу сөз бал сыяктуу: Жанга жагат да сөөккө дабаа. Адамга түз көрүнгөн жолдор көп. А бирок алардын түбү Өлүмгө барып такалат. Мээнеттенсе өзү үчүн, Курсагы зордоп атпайбы. Кытмырдын ниети жаман, Тили куйкалоочу от. Кара ниет чыр чыгарат, Ушакчы араны бөлөт. Ниети кара бузуку Жакынын бузуп, айнытып, Жакшы эмес жолго багыттайт. Көзүн ымдап, мылжыңдап, Бир айланы ойлоп таап, Кесе тиштеп эринин Арам оюн аткарат. Даңк таажысы – буурул чач, Ак жолдо жүрүп агарган. Эр көкүрөк жоокерден, Чыдамдуусу жакшыраак. Шаар каратып алчусунан, Сабырдуусу жакшыраак. Келүү үчүн чечимге, Адамдар ашык өкчөшөт, А түшкөнү Теңирден.

Акылмандык 17

Эт-ашка толгон, абдан бай, Бирок, жаңжалдуу үйдөн Тынчтыкта олтуруп жеген Бир туурам каткан нан өйдө. Бузулган уулдун үстүнөн Эстүү кул бийлик жүргүзүп, Агайын менен бир катар Ортоктош болот мураска. Алтындын сыноочусу – меш, Жүрөктөрдүкү ¬– Теңир. Карасанатай кесирди угат. Жалганчы келжиректи угат. Жакырды шылдыңдаганың Жаратканын сөккөнүң. Кырсыкка батканга күлгөнүң Жазага баратканың . Карылардын таажысы – неберелери, Балдарынын таажысы – ата-энелери. Маанилүү кеп акылсызга жарашпайт. Хан калп сүйлөсө андан бетер жарашпайт. Пара – тумар, бергенге, Кайда басса ийгилик. Катасын жашырып койсоң Досуңду жакындатасың. Улам чукулай берсең Достон кол жууп каласың. Түшүнүктүүгө бир сөгүш наадан жеген жүз камчыдан алда канча таасирдүү. Чыр адам жамандыкка жакын, Андыктан ага таш боор периште жөнөтүлөт. Балдарынан айрылган Аюга туш болуу – жаман. Акмактыгына баткан Нааданга туш болуу – Андан беш бетер жаман. Жакшылык кылган кишиге Жамандык менен жооп кылсаң Үйүңдөн жамандык кетпейт. Чырдын башы тукту Жырган шар суудай. Ошондуктан чырды ырбай Электе калтыр. Бузукуну актаган бар, Адилетти каралаган бар – Экөөн тең Эгем жек көрөт. Акылсызга акча берсең Андан майнап чыгабы? Алган соң аны, акылсыз, Акыл менен урунабы? Тууган кыйын кезде тирек болуу үчүн туулган. Дос болсо ар убак жаныңда. Акылы кем бирөө үчүн кепилдикке өтөт. Чырды сүйгөн күнөөнү сүйөт. Өзүн көрсөткүсү келген жыгылуусуна шашып, акыры бир күнү кулайт. Арамза ойлуу адам Эч качан жакшылык көрбөйт. Кытмыр тилдүү адамдын Балээден башы арылбайт. Акмакка ата болгондун Башынан кайгысы кетпес. Уулу акылсыз атанын Эч качан ичи жылыбас. Шыпаа болчу дарыдай Жайдары жүрөк жагымдуу. Маанайың дайым пас болсо Сөөктөрүң какшыйт. Колтугун ачып, пара алып, Ак сотту бузат, бузуку. Эстүү-баштуу адамдын Тутканы акылмандык. Ал эми акылсыздын оюу Болсо асмандын башы. Уулу акылсыз болсо Атасы бармагын тиштейт, Энеси кайгыга батат. Ак кишини каралап, билерманды чындык үчүн жаакка чабуу – жакшы эмес. Эстүү адам тилин башкара билет. Акылдуу адам сабырдуу. Оозун жаап отурса Акмак деле көсөмдөй, наадан деле акылдуудай көрүнүшү ыктымал.

Акылмандык 18

Кежир өз дегенин бербейт да жакшы нерсенин баарына каршы чыгат. Наадан билимди сүйбөйт, бирок акылдуусуна берет. Бузуку келээри менен Жек көрүү кошо келет. Уят болуу менен Кордук кошо келет. Адамдардын сөздөрү Терең кудук сыяктуу. Ал эми акыл башаты Кайнар булак сыяктуу. Сотто адилетти ак жерден Күйгүзүү үчүн адепсизге Жагынып, кошомат Кылуу – жакшы эмес. Акмак тилинин азабынан Жаңжалга кабылып, Сөзүнөн улам таяк жейт. Акылсыздын тили – Өзүнүн кырсыгы, Сөзү – жанына жайган тору. Ушакчынын сөздөрү Таттуу тамактай Адамдын ичине жылып кирет. Ишинде илээнди – ысырапчынын тууганы. Теңирдин ысмы бекем чеп, Адилет качып кирет да жанын куткарып калат. Бай адамга байлыгы – анын капкалуу шаары, калкалоочу сепили. Жыгылаардын алды – көбүү. Урмат-сыйдын алды – жоошуу. Укпай жооп берген — акылсыз, Уят болот бир күнү. Адамдын руху Анын алсыздыгын көтөрөт. А руху жаралуу болсо Ким ага жардам кыла алат? Эстүү – билим топтойт. Акылман – билим издейт. Белек-бечкек дегениң Адамдын жолун кең кылып, Чоңдорго чейин жеткизет. Атаандашы келип, Суроолорун бергиче, Биринчи келгендин кеби Жүйөөлүүдөй туюлат. Алдуулар эгер талашса, Чечүүнүн эң мыкты жолу — Чүчү кулак кармашуу. Ачууланган бурадар кире алгыс чептүү калаа. Ачылгыс кулпудай болуп, жаңжал араны бөлөт. Айткан сөзүңдүн даамын татасың: Жакшы сөз айтсаң жакшылык көрөсүң, Жаман сөз айтсаң жамандык көрөсүң. Өлүм менен өмүр Тилдин колунда, Сөзмөрлөр сөзүнүн Мөмөсүнөн жешет. Жакшы жар тапкан жакшылык тапканы, Теңирден ырайым алганы. Жарды сүйлөйт жалбарып, Бай жооп берет корсулдап. Достуу болом десең, Досчо мамиле кыл. Туугандан жакын дос бар.

Акылмандык 19

Элдин башын айлантып, Наадан болгондон көрө Такыбаа өмүр сүргөн, Кембагал болуу жакшыраак. Билимсиздик жакшы эмес, Чалынасың, шашпагын! Адамдын жашоосун акылсыздыгы бузат. Бирок ал ичинен Теңирге кыжырланат. Байлык досту көбөйтөт, Кедейди болсо Жакыны да карабайт. Жалган күбө жаза алат, Калпычы качып кутулбайт. Атактууга жакындап, Кошомат кылган көп болот. Белек-бечкек бергенге Баары эле жакын болсом дейт. Туугандардын баары тең Кембагалды жек көрөт. Ал эми достору болсо Ого бетер качышат. Кембагал байкуш жалдырап, Ээрчисе сөзгө келишпейт. Акылга умтулган – өз жанын сүйөт. Билимди кадырлаган – жакшылыкка жолугат. Жалганчы жазаланат, Калпычы куурайт. Акмакка сөөлөт жарашпайт. Төрөлөрдүн үстүнөн Кулдун бийлик кылышы Андан бетер жарашпайт. Сабырдуулук ачууга жай кылдырат. Мунапыстуулук адамдын кадырына кадыр кошот. Хандын каары арстандын айкырганындай жүрөктү титиретет да ырайымы сергитет. Баланын акылсыздыгы – Атасынын азабы. Аялдын ажаандыгы – Жер ойгон тамчы. Үй-мүлк ата-энеден, Акылдуу жар Теңирден. Жалкоолук уйкучул кылат, Кайдыгердик ач калтырат. Осуятты сактаган жанын сактайт, Өз жолуна кайдыгер куруйт. Кедейге кайрым кылганың Кудайга карыз бергениң. Жараткан сенин мунуңду Кайтарымсыз калтырбайт. Үмүт барда уулуңду, Жазалап, тарбиялап кал, Чыңырса чочулабагын! Орой жазасын алсын! Аяп койсоң, эгерде, Кайра убара болосуң. Акылман болгуң келсе, Айткан кеңешти ук, Айбыңды айтса кабыл ал. Пенде көп нерсени ойлойт, А бирок Кудай буйруган нерсе Гана ишке ашат. Адамдын эңсегени – мээрбандык. Калпычыдан кембагал артык. Жараткан Кудайдан коркуу Чын жашоого апкелет. Андан корккон кем болбойт, Жамандыкка кезикпейт. Жалкоо колун табакка салып, оозуна жеткиргенден эринет. Шылдыңкөйдү жазалап койсоң, Наадандар эсине келет. Акылдууга айбын айтсаң, Насаатыңды түшүнөт. Атасын бүлдүрүп, энесин кууп чыккан уул – бети жок, намызсыз уул. «Насаатты укпа» дегенди, Укканды, балам, токтоткун! Митайымдар ак сотту мазакташат. Мыйзамсыздар Жалганды сүйүшөт. Шылдыңкөйлөргө жаза, Акмактарга таяк белен.

Акылмандык 20

Шарап менен арак, Адамды чоң сүйлөтүп, Бейбаштыкка апарат. Шарап менен аракка Акылсыздар алданат. Падышанын ачуусу – Арстандын ырылдаганы. Анын кыжырына тийген – Өзүнө зыян кылганы. Адамдардын ойлору Тереңден аккан суу сымал. Акылман адам сузуп алып турат. Көп адамдар инсанды «Кайрымдуу» деп макташат. А бирок ишенимдүүнү Көрсөтүп берүү абдан оор. Адилет адам ак жашайт, Артында калгандарына Эгемдин батасы тиет. Падыша соттоо үчүн Такка олтурганда Жамандыктын баарын Көзү менен кубалайт. «Дилимди таза сактадым, Мен тазамын, күнөөм жок», Ким айта алат ушинтип? Так эмес тарткан тараза, Туура эмес ченеген кадак – Экөөн тең Эгем жек көрөт. Атүгүл наристенин да Дээри кандай экенин Карап туруп ишинен Билип алууга болот. Угаар кулак, көрөр көз – Экөөн тең Эгем жараткан. Жакырланбайын десең Уйкуну, балам, сүйбөгүн. Курсагым ток болсун десең, Дайыма сергек жүргүнүн. Кардар: «жаман, жаман» – деп, сатып алгандан кийин башкаларга мактанат. Алтын-күмүш дегениң Бул дүйнөдө толтура. Алардан да чоң байлык Акылмандын сөзү да. Башка үчүн кепил болдубу? Көйнөгүн анда чечип кал. Кепилге өткөнү үчүн Өзүнөн күрөө алып кал. Алдап тапкан нан ширин, А бирок жегенден кийин Тишиңе майда таш толот. Кеңешип кылган иштер бекем болот. Согушка кеңешип туруп кир. Ушакчыга сыр айтпа, Маңыз менен баарлашпа. Ата-энесин сөккөндүн Караңгы түндө шамы өчөт. Башында шашкалактап, Тартып алган энчинин Арты кайырлуу болбойт, Акыбети кайтпайт. «Кек алчумун» дебегин! Теңирдин колуна тапшыр, Ошондо коргот ал сени. Так эмес тараза ташы – Теңирдин жек көргөнү. (Алдамчылык жакшы эмес). Пенденин ар бир кадамын Багыттап туруучу – Кудай. Андыктан адам баласы Өз жолун кайдан биле алат? Шашып убада берип, артынан башты катыруу адам үчүн тор болот. Акылман падыша ээнбаштарды аныктап, анан жазага тартат. Адамдын руху – Эгедердин чырагы, Ал купуя сырларды ошол аркылуу билет. Мээрим менен адилеттүүлүк – Падышанын жөлөгү. Ырайым менен кайрым – Тактысынын тиреги. Жаштардын сыймыгы – каруулуулугу. Карыялардын сулуулугу – ак баскан башы. Тенге баткан камчылар, Жан-дүйнөңдү аралайт. Таяктан калган жарааттар, Жамандыктан тазалайт.

Акылмандык 21

Өкүмдардын жүрөгү Жараткандын колунда. Ал аны сууну жыккандай Каалаган жагына бурат. Пенде бардык жолдорун Туура деп ойлойт ичинен. Бирок Жараткан Кудай Купуя сырларын билет. Курмандык чалгандан көрө Адилеттик, калыстык Теңирге көбүрөөк жагат. Бузукуларга мүнөздүү болгон: Кокураю менен эсирүү – күнөө. Мээнеткечтин ойлору Берекеге апарат. Шашкалактын ойлору Жоготууга апарат. Алдап жүрүп жыйган мүлк Бат тараган буу сымал, Заматта жоголот дагы Ажал торуна салат. Адилеттикти Чангандыктарынан Бузукулардын Зордук зомбулуктары Өздөрүнүн башына тиет. Бузукунун жолу бузук, Ак көңүлдүн аракети түз. Заңгыраган сарайда Ажаан аял менен жашагандан көрө Үйдүн төбөсүндөгү бурчта жашаган жакшы. Бузукунун ниети арам, Досу да мээрим таба албайт. Мазакчыл жазаланганда Акмактар эсине келет. Акылман насаат укканда Билгени дагы көбөйөт. Адилет бузукулардын үйлөрүнүн кыйраганына күбө болот. Кембагалдын муң-зарын Укпастан кулагын жапкан Өзү зарлайт бир күнү, Ошондо угаар табылбайт. Бирөө сага каарданса Тымызын белек берип кой . Ал белек каарын жандырат, Жаалданганын тынчытат. Өкүм сүрсө калыстык Адилет үчүн кубаныч, Бузуку үчүн коркунуч. Ак жолдон адашып кеткен Өлүүлөрдүн жыйынына кошулат. Оюн-зоокту сүйгөн жакырланат, Тамаксоо менен аракеч жарыбайт. Адилеттин кунуна бузуку кетет. Ак ниетин кунуна арамза кетет. Албуут, ажаан аял менен Бир үйдө жашоодон көрө Жалгыз гана соксоюп, Чөлдө жашаган өйдө. Түрлүү-түркүн оокат-аш Акылмандын үйүндө, Ал аны уруна билет. Акылсызга туш болсо Ысырап кылганды билет. Актык менен мээримдин Аркасынан ээрчиген Чыныгы өмүрдү табат, Адилеттикке кезигет, Урмат-сыйга ээ болот. Билимдүү адам алдуулардын шаарына кирип, ишенген чебин талкалайт. Тилин башкара билген, Башын балээден сактайт. Ала көөдөн бузуку (Мазакчыл анын бир аты) Өпкөсү көөп турганда Арамзаа иштерин жасайт. Жалкоону суктук курутат. Анткени иштен жалтактап, Даярга тапка нысапсыз. Жалкоону кессең кан чыкпайт. Адилет ар дайым жоомарт, Бергенине өкүнбөйт. Курмандыгын бузуктун Теңир абдан жек көрөт. Анткорлук менен апкелсе Андан бетер жийиркенет. Жалганчы күбө мертинет, Аны уккан да мерт болот. Бузукунун бети калың, Анткорлуктан чарчабайт. Ал эми адилет болсо Ала жипти аттабайт. Билимдин нукура чыны да, Кеңештин эң акылдуусу да Жараткан Эгеме каршы чыкпайт. Адамдар согуш күнүнө Тулпарларын тапташат. Бирок жеңиш – Теңирден.

Акылмандык 22

Байлыгың ашып тургандан Жакшы аттуу болгонуң артык. Алтын менен күмүштөн Сыйлуу болгонуң артык. Кембагал менен байдын Бир окшош жери бар: Экөөн тең Теңир жараткан. Акылман кырсыкты көрүп, Андан жашынып калат. Акылсыз башын чулгуйт да Жулунуп барып урунат. Жараткан Эгеден коркуу менен Ага моюн сунуунун артынан Байлык, урмат-сый, чыныгы Өмүр ээрчий келет. Кара ниеттин жолунда Тикенек менен тор жатат. Жаныңды асырайм десең Алардан алыс болгунуң. Жаштайынан баланы Туура жолго салып кой. Ошондо карыганда да Ал жолдон бурулуп кетпейт. Кедейдин башкаруучусу бай, Карыз алган бергенге малай. Жалганды сепкен адам, Жамандыкты орот. Кылган жамандыгы, Тирүүлөй сорот. Жеп отурган нанынан Жакырга бергени үчүн Кайрымдууга бата тиет. Кыйынсынганды кууп ий. Ошондо бөлүнүү токтойт, Чыр-чатак да тыйылат. Адамдын ички оюнун тазалыгын сүйгөндүн сүйлөгөнү жагымдуу. Падыша дос андайга. Нукура таза билим Жараткандын колунда. Ал келжиректин сөзүн жокко чыгарат. Жалкоонун шылтоосу: «Сыртта арстан жатат! Чыксам эле-өлгөнүм!» Сойкулардын оозу – Түшсө чыккыс туңгуюк. Теңирдин каарына калган Кулап түшөт ошого. Баланын көкүрөгүнө Акылсыздык жабышса Тезке салчу таягың Андан бошото алат. Байга кошомат кылып, Белек бергенди сүйгөн, Байлыгын арбытуу үчүн Кедейди кордоого барган, Жакырланат, жарыбайт. Отуз насаат. Даанышмандын сөздөрүн Сага айтып берейин Оо жан балам, кулак сал, Насааттарын кабыл ал. Көкүрөгүңө жазып, Көңүлүңө түйүп ал, Ошондо балам жыргайсың. Жаратканга ишенип, Жашаса экен уулум деп, Ушуну жазып олтурам. Айланайын жан балам, Бир чети кеңеш болсун деп, Бир чети акыл кошсун деп Төмөнкү отуз насааты Сен үчүн атайын жаздым. Акыйкаттын сөзүнө Үйрөтөйүн деп жаздым. Жибергени сураса Жообу болсун деп жаздым. — 1 — Кембагалды тонобо! Мусаапыр да, ал байкуш. Кысымга албагын сотто! Жараткан түшүп арага, Аларды тоногондордун Сазайын берет колуна. — 2 — Ачуулуу менен достошпо, Орой менен баарлашпа! Мындай менен бир жүрсөң, Кылгандарын үйрөнүп, Бир күнү сен да кашайып, Каласың торго чырмалып. — 3 — Чөнтөктө акчаң жок туруп, Кол алышпа, карыз алып! Төлөөргө чамаң жетпесе Не керек азапка барып? Астыңа салган көрпөңдү Кетсинби сууруп алып? — 4 — Ата-бабаң орноткон Эзелки чекти жылдырба! (Эчаккы чырды козгобо) — 5 — Өз ишин чебер аткарган Көргөн белең адамды? Көрүнгөндүн алдында Бөйтөңдөп кул болбойт ал, Ханга кызмат кылат ал.

Акылмандык 23

— 6 — Дасторконго чоң менен Маңдайлаш олтуруп калсаң Ким менен отурганыңды Эч качан эстен чыгарба! Дүр-дүйүм тамактарына Сугалактап, жулунба, Тамакка алданып калба! — 7 — Байлык топточумун деп Башыңа түйшүктү үйбө, Мындай оюңду ташта! Байлык деген учкан куш. Канат жасап алат да Учуп кетет асманга, Бир паста таппай каласың. — 8 — Ичи тардын ашынан Ооз тийбе да даам сызба! Таттуу тамактарына Азгырылып, алданба! Анткени анын ниети Табиятына шайкеш: «Алыңыз, жеңиз» десе да Ичинен сени жактырбайт. Жеген наның кусасың. Айткан жакшы сөздөрүң Бекер талаага кетет. — 9 — Акмакты окутамын деп Убара болбо бекерден. Айткан акылдарыңды Кабыл алып, тескери, Жек көрүп калат, ичинен. — 10 — Эзелки чекти жылдырба! Жетимдердин жерине Эч качан кол салбагын! Алардын коргоочусу бар, Күчтүү ошол Коргоочу. Ал аларга болушуп, Сага каршы чыкпасын! — 11 — Насыятка ынтаа кой, Таалимге кулагың төшө! — 12 — Жазалай турган учурда Жазасыз калбасын балаң! Сабап, жазалап койсоң, Үзүлүп кетпейт чыбыктан. Чыбык менен жазалап, Каласың сактап азаптан. — 13 — Оо уулум, акылдуу болсоң Кубанычка бөлөнөм. Оозуңдан жакшы кеп чыкса Ичим жылып, сүйүнөм. — 14 — Зулумдарга суктанба. Ичээр сууң бүткүчө Эгедериң сыйлап өт. Ошондо таалайлуу болуп, Келечегиң кең болот. — 15 — Оо жан балам, кулак сал, Акылдуу болгун садагам. Ниетиңди түз кылгын, Аракеч, тамаксоолордун Арасында болбогун! Анткени андай адамдар Жакырлыкка батышат. Көп уктаганды сүйгөн Жыртык кийимчен калат. — 16 — Атаңдын тилин ал, балам, Атаңсыз жаралмак белең. Улгайып калган кезде да Энеңди сыйла, ардакта. Акыйкатты сатып ал, Акыл, насаат, билимди Акча менен тең көрбө. Ак жашаган баланын Атасы салтанат курат. Акылдуу болсо баласы Атасынын кубанчы. Оо уулум, атаң шаттансын, Төрөгөн энең сүйүнсүн! — 17 — Айланайын жан балам, Жүрөгүңдү мага бер. Менин жашоо жолдорум Үлгү болсун сен үчүн. Сойку – чыккыс тунгуюк, Аягы суюк – тар кудук, Түшсөң чыга албайсың. Адеби жок шуркуя Түн карагы өңдөнүп, Буктурмада олтурат. Калайыктын ичине Күнөөкөрлөрдү толтурат. — 18 — Көз жаш кимдин үйүндө? Онтоо кимдин үйүндө? Кайгы кимдин үйүндө? Башы-көзү себепсиз Кимдики көгөрүп жүрөт? Кимдин көзү канталайт? Шараптын ичине түшүп, Көп ичкендин үйүндө. Арактын мыктысын издеп, Артынан түшкөндүкүндө. Чыныдагы шараптын, Кыпкызыл болуп көбүктөп, Тегиз гана жайылып, Көлкүлдөшүн караба! Аягында ал сени Чагып алат жыландай. Көрүнгөн аялзатына Жайнай баштайт көздөрүң, Ниетиң бузула баштайт. Деңиздин орто ченинде Уктагандай болосуң. Чайпалган кайык ичинде Жатып чыккандай болосуң. Анан минтип айтасың: «Бирөөлөр мени сабашты, Бирок денем сезбеди. Тепкилешти туш-туштан Ооруганым сезбедим. Эмнеге көзүм ачылбайт? Кой, ичейин кайрадан».

Акылмандык 24

— 19 — Зулумдарга суктанба, Кошулам деп самаба! Алардын ниеттери бузук, Сүйлөгөнү жамандык. — 20 — Үй акыл менен курулат, Түшүнүк менен бекемделет, Билим менен ар кандай кооз, кымбат-баалуу мүлккө толот. — 21 — Даанышман күчү илимде. Акылдуу адам күч топтойт. Ошондуктан ойлонуп, Анан согушка киргин. Жети өлчөп, бир кессең Ийгиликке жетесиң. — 22 — Акылсыз, кемпай пендеге Акылмандык кол жеткис. Маанилүү кеп жүргөндө Олтуруп калат кеп-сөзсүз. — 23 — Арамдык ойлогон адам Кара ниет атыгат. Арам ойлор – күнөө. Бой көтөргөн адам Жек көрүндү болот. — 24 — Кыйын-кезең учурда Чабалдыгың көрсөтсөң, Чындап эле чабалсың. — 25 — Ажалга башы байланган Адамдарды куткаргын. Тозокко бараткандардан Кантип колуң тартасың. «Билбептирбиз» дейсиңби? Жүрөгүңдүн түбүндө Эмне сырың жатканын Жаратканың билет да. Сени көрүп турат ал, Иштериңе жараша Шыбагаңды берет ал. — 26 — Жегин балдан, уулум, Ден соолукка пайдалуу. Акылмандыкты уккун Жаның үчүн пайдалуу. Эгерде ага ээ болсоң, Болосуң анда таалайлуу. — 27 — Кара ниеттерге окшоп, Адилеттин үйүнө Кара ойлоп, ниетиңди бузба! Канча жыгылса деле Адилет кайрадан турат. Ал эми кара ниеттерди Арам ойлор кууратат. — 28 — Душманың жыгылып калса Жарпыңды жазып кубанба, Мүдүрүлсө сүйүнбө! Эгерде табалаар болсоң, Жараткан Теңир көрөт да Мунуңду көңүлү сүйбөй Касыңдан каарын токтотот. — 29 — Кара ниетке теңелбе, Ыймансызга суктанба. Алардын келечеги жок, Бир күнү шамы жалп этет. — 30 — Теңир менен падышаны, Оо жан балам, урматта. Бейбаштарга кошулба! Эгедер менен падыша Капыстан жаза колдонуп Бейбаштарды кууратат. Кандай өкүм чыгарат, Мурунтан ким биле алат ? Дагы башка насааттар Эки жүздүү болбо Көсөмдөр айткан нуска бар: «Сот жүрүп жаткан убакта Кошомат кылуу – жакшы эмес!» Айыптууну актаган Элдердин каргышын алат, Калктарга жек көрүнөт. Кылмышын ачканды болсо Эли сүйүп, урматтайт, Андайга ак бата тиет. Жообуң түз болсун Туура жооп беттен сүйгөндөй. Ырааты менен иш кыл, Тыштагы ишиңди бүтүп, Талааңды жайгаштыр дагы, Анан үйүңдү кургун. Кекчил болбо Бирөөгө күпүр сөз айтпа, Жалган сөздөн не пайда? «Мага кандай кылды а, Мен да ошентемин» – деп, Кек алууну көксөбө! Эмгекти сүй Жалкоонун айдоосунун Жанынан өтүп баратып, Акылы кем адамдын Короосунун четинен Жандай басып баратып, Кароо жок болуп, кол тийбей Чырмоок басканын көрдүм, Чалкан каптап калыптыр. Таш коргондору кулап, Урап жатканын көрдүм. Буларды көрүп ойлондум, Сабак алдым өзүмө: «Чырм этем деп кичине Бир аз кыйшая калсаң, Колуңду бооруңа алып, Жата турсаң кичине, Жолоочу сымал үйүңө Кирип келет, жакырлык, Куралданган кишидей Жулунуп кирет, муктаждык».

Акылмандык 25

Асек падыша жыйнаган Сулаймандын накыл сөздөрү

Кудайдын сырлары Кудайды даңктайт. Ошол сырларды ачуу Падышалардын аброюн көтөрөт. Асман кандай бийикте, Көрүп келген бар бекен? Сырдуу жер кандай тереңде Толук ачкан бар бекен? Падышалардын ичине Кирип-чыккан бар бекен? Кум, ылайдан тазалап, Күмүштү зергерге берсең, Идиш жасап чыгарат. Падышанын айланасын Арамзаалардан тазаласаң Адилдик менен тактысы бекийт. Падышанын алдында Көкүрөгүңдү какпа, Төр талашып жулунба! Маңдайыңда олтурган Белгилүүнүн алдында Басынганыңдан көрө «Келиңиз төргө өтүңүз» Дешкени сага жакшы да. Талашка киргенге шашпа! Ашыгып, талашка кирсең Чырдашкан кишиң тың чыгып, Уят кылса не болот? Бирөө менен урушсаң Башканын сырын ачпагын. Сырын билген адамың Сага таарынып калып, Жек көрүндү болосуң, Жаман атка коносуң, Атың булганып калат. Сыпайы айтылган сөз Тунук күмүш идишке салынган алтын алмадай. Уга билген кулакка Акылмандын зекүүсү Күмүш сөйкөдөн артык, Таза алтындан жасалган Жасалагадан баалуураак. Мөңгүдөн соккон сыдырым, Оруп-жыюу маалында Жанга кандай жагымдуу. Ишенимдүү элчи да Мырзасына ошондой, Мырзасын ал кубантат. Шамал соксо, ыркырап, Кара булут каптаса, А бирок жамгыр жаабаса – Бул экөөнөн не пайда? Бербеген белегин айтып, Мактанган да ошондой. Аста сүйлөп, жоош болсоң Өкүмдар да ийигет. Жумшак тил сөөктү жибитет. Жолуңда балга тушуксаң, Көтөрүшүңчө жегин, Ашыкча жесең кусасың. Жакыныңдын үйүнө Ат тезегин кургатпай Тез-тез кире бербегин! Жадап, кыртышы сүйбөй, Жаман көрүп калбасын. Жамандаган ушак сөз – Башка чапкан камчыдай, Шылый чапкан кылычтай, Жаралаган жебедей. Кыйын-кезең учурда Ишенимсизге таянуу – Ооруу тиш менен нан чайноо, Сынган бут менен жүгүрүү. Кайгырганга ырдасаң, Чечинткениң суукта, Туздаганың жарасын. Эгер касың ач болсо, Тамак бер, курсагын тойгуз. Чаңкаса суусунун кандыр. Анткени ушундай кылсаң Ичине чокту саласың. (Уятына тиесиң.) А Теңир мунуңду көрүп, Тийиштүү сыйлыгың берет. Нөшөрдү шамал апкелет, Нааразы жүздү – ушак сөз. Байланып бетпак ажаанга Заңгыраган сарайда Күн өткөргөндөн көрө Кепеде жашаган өйдө. Бир тамчы сууга зар болуп Таңдайы каткан жан үчүн Муздак суу кандай жагымдуу. Алыстан келген сүйүнчү Так ошондой жагымдуу. Күнөөкөрдүн алдында Адилдин жаза басканы Ылайланган башаттай, Жырылган булак көзүндөй. Көп жесең бал да көңүлгө тиет. Ашык мансап баш жарат. Өзүңдү кармай албасаң Чеби ураган шаардайсың.

Акылмандык 26

Нааданга көргөзгөн урмат, Саратанда жааган кардай, Кеч күздөгү жамгырдай. Жөнү жок айтылган каргыш, Айланып учкан чымчыктай, Ал сага тийбейт, коркпогун! Жүгөн – азоо атка, Камчы – кашаң эшекке, Таяк – наадан адамга. Акмак берген суроого, Акылсыздай жооп бербе, Ошого окшоп каласың! Дайны жок суроону берсе Сен да ошоондой жооп бергин Даанышмансып кетпесин. Акылсызга оозеки тапшырма бергенин, Өз бутун кыя чапканын, Каргашага батканын. Наадан макал айтса, Макал анын оозунда аксактын басыгына окшоп калат. Акмакты сыйлап, кадырлоо – Салмоорго асыл таш салуу. Наадан нуска айтканда Колуна кирген тикенди Сууруйм деген маска окшош. Кудуреттүү адамдын Эмне кылса өз эрки: Жолоочуну сыйлайбы, Нааданга сыйлык береби. Ит кусундусун жалайт, Акылсыз акмактыгын кайталайт. Өзүн көсөм санаган Кишини көргөн белең? Мындайдан көрө Келесоодон үмүт чоң. Эринчээктин шылтоосу: «Тышта арыстан жатат, Жумушума чыга албайм!» Каалга ашык-машыгын айланат, Жалкоо төшөгүндө оодарылат. Жалакай адам өзүн Акылман эсептеп, жүйөөлүү сүйлөгөндөрдөн Түшүнүктүү санайт. Бирөөлөр талашып жатса, Жанынан өүп баратып, Чырына киришкен адам, Кабанаак дөбөттү кулактан кармап алганы. Өзүнүн жакынын алдап, Кыянаттыкты кылып: «Тамашаладым эле, Капа болбочу» – деген Оттуу жебени атып, Жолоочуну өлтүрүп, Келесоо болумуш болгон Анткор адамдын өзү. Ким бирөөгө чуңкур казса, Өзү барып түшөт. Ким өйдөгө таш тоголотсо, Өзү астында калат. Жамандаган кишисин Жалганчы ооз жактырбайт. Кошоматты сүйгөн тил, Өзү үчүн көр казат.

Акылмандык 27

Эртеңкиң менен мактанба! Эртең эмне болоорун ким билет? Өзүңдү өзүң мактаба, Муну башкаларга. Таштын салмагы зилдей, Кумду көтөрүү да азап. Акылсыздын ачуусу Экөөнөн тең оорураак. Ачууда аёо деген жок, Ооздуктай да албайсың. Ал эми кызганычтычы? Ким ага каршы тура алат? Жашыруун сүйгөндөн көрө Бетке айткан жеме жакшыраак. Дос күйдүрүп айтат, Кас сүйдүрүп айтат. Курсагы ток тамак тандайт, Ач курсакка ылгоо жок. Үйүнөн узаган адам Уясынан алыстаган чымчыктай. Жыпар жыт көңүл сергитет, Жакшы кеңеши менен Дос жүрөктү сүйүнтөт. Курбуларың таштаба, Атаңдын досторун чанба! Башыңа мүшкүл түшкөндө Агайыныңа барба! Жаныңдагы кошунаң Артык алыс туугандан. Акылдуу бол, жан балам, Жүрөгүмдү жылыткын! Ошондо жамандаганга Айтар сөзүм бар болот. Акылман балээни көрүп, Андан жашынып калат. Ала көөдөн жулунуп, Түз барат да урунат. Башка үчүн кепил болдубу? Үстүнөн тонун сыйрып кал. Жат кишинин ордуна Күрөөнү кепилчиден ал. Таңазанда кошунаңды Бакырып мактасаң Тилдеп жатат Деп ойлоп калышат. Ак жаан күнү чатырдан тынбаган тамчы жерди оёт. Бейжай аял мээни оёт. Ажылдаган аялды Токтотом деп ойлогон, «Шамалды токтотомун», Же «майды уучтап алам» – деп, Аракет кылган адамдай. Темирди темир курчутат, Адамды адам курчутат. Алма бак кайтарган алма жейт, Мырзасын кайтарган сый жейт. Суу адамдын жүзүн чагылтат, Жүрөк өзүн чагылтат. Мүрзө менен адамдын көзү – тойбойт. Алтын меште сыналат, Адам мактоолордо сыналат. Нааданды ундай жанчса да, Наадандыгы бөлүнбөйт. Малың үчүн кам көргүн, Сырын билүүгө тырыш. Байлык түбөлүк эмес, Бийлик түбөлүк эмес. Чөңөр чирип, көк чыгат, Чөптөн тоют камдашат. Койлор сени кийинтет, Эчкилериңди сатсаң Айдоо жер сатып аласың. Ал эми алардын сүтү Үйүңө тамак-аш болот.

Акылмандык 28

Аңдыган жоосу жок туруп, Адепсиз коркот баарынан. Адилет болсо эр жүрөк. Мыйзамдан өлкө четтесе Башчылары көбөйөт. Акылман, билгич башкарса Узакка доорон сүрөт. Алсыздарды кысмактаган өкүмдар Эгинди жууп кеткен Нөшөргө окшош. Мыйзамды жактырбаган Ээнбаштарды мактайт. Мыйзамга моюн сунган Ээнбаштыкты жек көрөт. Адилеттүүлүк дегенди Кара ниеттер түшүнбөйт. Кудайды урматтагандар Жандили менен түшүнөт. Жүргөнү бузук байдан Такыбаа кембагал жакшы. Кудайдын мыйзамдарына баш ийген уул – эстүү уул. Ысырапчыларга шерик уул – Атасын уят кылчу уул. Сүтактык, пара аркылуу байлык жыйнаган адам жакырларга кайрым кылуучуга өткөрүп берүү үчүн жыйнайт. Кудайдын мыйзамын Уккусу келбегендин Сыйынуусу арам. Жамандыктын жолуна Адилеттерди азгырган, Өзү казган чуңкурга Өзү кулап түшөт. А такыбаалар энчиге Жакшылыкты алышат. Бай адам өзүн ар дайым Акылдуумун деп ойлойт. А бирок акылдуу кедей Катасын ачып коёт. Адилет бийлик кылганда Эл шаттанат. Абийирсиз такка келгенде Башын катат. Күнөөлөрүн жашырган Ийгиликке жете албайт. Мойнуна алып, таштаган Ырайымга ээ болот. Ар дайым Кудайды сыйлап, Өмүр сүргөн таалайлуу. Кудайды укпай көшөргөн Кырсыкка башы малынат. Жакыр элди башкарган, Абийирсиз өкүмдар – Ырылдаган арстандай, Ачырканган аюдай. Акылга жарды өкүмдар Элин кысымга алат. Мансапкор эмес өкүмдар Башкаруусун узартат. Мойнунда киши каны бар Өлөөр күнү келгиче Сар-санаа болуп өтөт. Күнөө кылбай жашаган Зыянга кириптер болбойт. Кыйшык жолдордо жүргөн Жолдорунун биринде Балээге башы малынат. Жер иштеткен нанга тоёт. Бекерпосторду туураган Жакырдыкка тоёт. Кудайга ишенген пенде Ак батага маарыйт. Эси-дарты байлыкта гана болгон жазага малынат. Кошомат кылуу жакшы эмес. Бет карама адамдар Арзыбаган акча үчүн Жамандык кылууга даяр. Көрө албас, ичи тар адам Бай болууга тырышат. Бай боломун деп жүрүп, Ак батадан ажырап, Жакырлык басып калаарын Такыр ойлонуп койбойт. Кошоматчыга караганда айыбын көрсөткөн адам кийинчерээк жакын болуп калат. Ата-энесинен кытып, «Бул күнөө эмес!» деген бала – Каракчынын шериги. Өзүмчүл уруш чыгарат, Жаратканга таянган Жыргал күндөрдү көрөт. Өзүнө таянган – акылсыз, Ал бир күнү жыгылат. Акыл менен жашаган Аманчылыкта болот. Жакырга берген кем болбойт, Кайдыгерге каргыш нөшөрлөйт. Абийирсиз бийлик кылганда Адамдар башын катышат. Ал тактыдан түшкөндө Адилеттер гүлдөшөт.

Акылмандык 29

Айбын айтсаң укпастан Көшөрүп, кыйыктанган жан, Күтпөгөн жерден чалынат, Кайра тура албай калат. Адилет бийликке келсе, Калайык салтанат курат. Уятсыз такка отурса Калайык онтоп, үшкүрөт. Акылмандыкты сүйгөн Атасын кубантат. Сойкуларга жүгүргөн Атасынын тапканын Ысырап кылып, бүлүнтөт. Падыша адилет болсо Өлкөсү бекемделет, Паракор болсо бүлүнөт. Доско кошомат кылсаң Бутуна тор жайганың. Кара ниеттин күнөөсү Өзүнө жайган тору. Ал эми адилет киши Санаасы тынч да бактылуу. Кембагалдын талашын Адилет кунт коюп талдайт. Бузукуга баары бир, Териштиргиси келбейт. Жүргөнү бузук ээнбаштар Элге дүрбөлөң салат. Ал эми акыл-эстүүлөр Козголоңду басышат. Акылман адам акмактын Ишине кирип калганда Күлсө да жаны жай албайт, Санаасы санга бөлүнүп, Кайгырса да тынчтык жок. Ачууланса акылсыз Алды-артына карабайт. Ал эми акылман адам Сабыр кылып, карманат. Жалган сөздү укканды Өкүмдар өзү жактырса, Анда вазирлери да Абийирсиз адамдар. Паракор менен кембагал, Жолугуша калышат. Экөөн тең Эгем жараткан. Экөө тең Эгеме бирдей. Жакырларга падыша Адилет мамиле кылса Бекем болот, тактысы. Жаңылса жазалап коюу, Катасын ачып көрсөтүү – Баланы акылдуу кылат. Балага кайдыгер болуп, Кош көңүл мамиле кылса Эресеге жеткенде Энесин шерменде кылат. Абийирсиздер арбыса Ээнбаштык көбөйөт, Бирок алар кыйрашат. Алардын кыйрап жатканын Адилеттер көрүшөт. Бейбаштык кылып койгондо Балаңды жазалап тургун. Жаның кийин тынч болот, Чоңойгондо кубантат. Кудайдын аянысыз эл, Жүгөнсүз азоо атка окшош. Кудайдын заңын туткан эл – Бак-таалайы кенен эл. Айткан сөз кулга жетишсиз, Түшүнгөн менен тил албайт. Ойлонбой туруп байсаган Кишиден көрө келесоодон Үмүт чоң. Кулду бала-чагынан Алпечтеп өстүрөөр болсоң – Эресеге жеткенде Уул боломун дей баштайт. Ачуулуу адам чатакчыл, Кыялы чукул күнөөчүл. Ууру менен бөлүшкөн Өз жанынын душманы: Жамандыкты угат да Элге айтпай жашырып коёт. Пендеден корксоң коркунучтуу абалдасың, Кудайга таянсаң коопсузсуң. Чоңго кошомат кылып, Кайрым күткөндөр арбын. Бирок адам тагдыры Теңирдин гана колунда. Адилеттен абийирсиз, абийирсизден адилет жийиркенет. Агүр чечендин нускалары

Акылмандык 30

Адамдардын ичинен Эң түркөйү мен экем. Адамдык акыл-эсим жок, Билимдүү боло албадым. Касиеттүү тууралуу Жарытылуу билбеймин. Деги көккө чыгып, изилдеп, Кайра келген бар бекен? Кошуучуна шамалды Топтоп алган бар бекен? Көйнөгүнө дайраны Түйүп алган бар бекен? Төгөрөктүн төрт бурчун Ким орнотуп койду экен? Ошонун аты Ким экен? Баласынын аты Ким? Эгер билсең жооп берчи! Кудайдын ар сөзү таза Ага таянгандарга Калкан болуп берет ал. Айтканын бурмалабагын! Бекер айбыңды ачып, Чыгарбасын калпыңды! Оо Жараткан мен сенден, Эки нерсени тилейм, Өлөөр күнүм келгиче Ошону мага ыраа кыл: Убайым менен жалганды Менден алып салагөр, Жакырлык менен байлыкты Мага бере көрбөгүн, Күнүмдүк ырыскым үзбө. Ашына тоюп алганда: «Ким экен мага Кудай» деп Сени чанып кетпейин. Жакырлык басып калганда Уурулукка барбайын. Атыңды курулай эле Оосана турган болбоюн. Мырзасынын алдында Жамандаба малайын. Кокус шексинип калып, Айыпка жыгылып калба. Өз атасын сөккөн бар, Энесин алкабаган бар. Арамдыктан арылбай «Тазабыз» дешкендер да бар. Көздөрү көктү караган Кокурайган жандар бар. Кембагалды тоноого Тиштерин шамшардай кылган, Жаактарын кылыч өңдөнткөн Мыкаачы адамдар да бар. «Бер эле бер» деп какшанган Тойбостун эки кызы бар. Ыраазы болбос үчөө бар Төртөө десем көп болбойт: Көзү тойбос көрүстөн, Түйүлдүк байлабас жатын, Сууга канбас айдоо жер, Болду дебес ач көз өрт. Өз атасын шылдыңдап, Энесин тоотпогон көздү, Сайдын кузгуну чокуйт, Барчындарга жем болот. Үчөөнө акылым жетпейт, Төрт нерсени түшүнбөйм: Көктөгү булуттун жолун, Аскалуу тоонун боорунда Сойлогон жыландын жолун, Мухиттерди аралап, Сүзгөн кеменин жолун, Ошондой эле жигиттин Кызга баруучу жолун. Аягы суюк алдын Жолу дагы ушундай: Кылып коюп, кылаарын, «Билген, көргөн жокмун!» дейт. Үчөөнөн жер солкулдайт, Төртөөн көтөрө албайт: Кул падыша болгондо, Акылсыз ашка тойгондо, Шерменде эрге тийгенде, Төрайымынын ордун Күңү ээлеп калганда. Жарыбаган төртөө бар, Даанышмандардан алдуу: Кумурска – күчтүү эл эмес, Бирок, жайда эле нан камдап алат. Жарганаттар чабал журт, Бирок, үйлөрүн аскага салат. Чегирткеге башчы жок, Бирок, каптаса тегиз капташат. Жөргөмүштөр кибирейт, Тутуп алуу оор эмес, Бирок, ак үйдөн да табылат. Басыгы сонун үчөө бар, Төртөөнүн жүрүшү сулуу: Жырткычтардын сырттаны, Эч кимден коркпос арыстан, Койкоңдой баскан корооз, Баштап баскан эчки, Журтундагы падыша. Кербезденип турганда Акылсыздык кетирип, Оюңа арамдык кетсе, Оозуңду жап кол менен. Анткени күбүнү бышса Май бөлүнүп калгандай, Муштум тийсе, тумшукка Кан шүүшүктөп аккандай, Кыжырга тийчү сөз сүйлөө Чыр-чатакты чыгарат. Ыламуул падышанын нускалары (Ал бул нускаларды энесинен уккан экен.)

Акылмандык 31

Кагылайын перзентим Ичимден чыккан жан балам. Сыйынып жүрүп Кудайга Саргарып тапкан берекем! Энеңдин айтканын уккун: Падышаларды бузуп, Талкалаган – аялдар. Оо жан балам аларга Ысырап кылба күчүңдү. Кагылайын перзентим, Шарап хандарга эмес! Хандар шарап ичпесин. Арак төрөлөргө эмес: Ичип алып мас болуп, Заң-мыйзамды унутуп, Кедей-кембагалдардын Укуктарын тепселеп, Кокус балээ баспасын. Байкушка сун шарапты, Күйгөн жанга бергиле, Ошол ичсин ичимдик. Тартып ийип ал байкуш Кедейлигин унутсун, Азап тарткан кездерин, Эсинен чыгарып алсын. А сен мындай кылгының: Өзүн коргой албаган, Алсыздарды коргогун! Жетим-жесир атпайдын Укуктарын коргогун! Мусаапыр менен жакырдын Таламдарын талашкын! Эгер сүйлөөчү болсоң Кара кылды как жарган Калыстыкты жактагын. Үлгүлүү зайып Акылга дыйкан, эң билгич, Зайыпты ким таба алат? (Жабуулуу кара ингендей Ак көрпө жайыл ургаачы Ким менен салыштырылат?) Андай аялдын наркы Асыл таштардан өйдө. Көңүлү жай, эринин, Санаасы санга бөлүнбөйт, Жарынын убайын көрөт, Киреше кирет, үйүнө. Өмүр бою эринин Ала жибин аттабай, Жакшылык гана кылат. Колу тынбайт, кыбырап, Жүн таап, кийим токуп, Чын жүрөктөн иш кылат. Соода кемелериндей Алыстан нанын таап келет. Таңатпай төшөктөн туруп, Бүлөсү үчүн кам көрөт. Жерге муктаж экени, Оюна келип, толгонуп, Сатып алат аны да. Жерден түшкөн акчаны Акыл менен сарп кылып, Жүзүмзар олтургузат. Белин бекем бууп алып, Каруусуна күч топтоп, Иштегенге камынат. Кылып жаткан ишинин Акыбети кайтаарын Туюп турат дилинде. Ошондуктан чырагы Түн ичинде да өчпөйт. Колун сунат ийикке, Манжалары шыпылдайт. Мусаапырга колу ачык, Жакырдан жардам аябайт. «Суукта кандай болот?» деп Үй-бүлөсү үчүн коркпойт. Анткени үй ичин толук Кат-кат кийим кийинтип, Эбак кам көрүп койгон. Салып жаткан, астына, Килемди өзү токуган. Кызылдан тиккен кооз кемсел, Ак шайы көйнөк кийгени. Ошол жердин элинин Белгилүү кишилеринин Бирөөсү – анын күйөөсү. Жабуу сайып саймалуу, Белкурчоолорду токуп, Көпөстөргө өткөрөт. Ал күчтүү да, сыйлуу да Алдына кубана карайт. Акыл менен ооз ачып, Акырын насаатын айтат. Үйүнүн чарбасын карап, Бекерпостукка берилбейт. Балдары ойгоноор замат Энесин алкай башташат. Эри да тураары менен Ыраазылыгын билдирип, Мактай баштайт аялын: «Жакшы аялдар көп эле, Ашып түштүң баарынан». Сырткы көрк алдап кетет, Сулуулук – куру убайым. (Өтүп кетүүчү нерсе) Бирок мактаса болот Кудайдан корккон аялды. Кылганына жараша Ага мактоо айткыла! Эл алдында иштери Мартабасын көтөрсүн!

Жашоо мааниси 1

“Бардыгы курулай убарагерчилик! - деген экен илгери бир акылман. Адам баласынын ачык асман астында кара жанын карч уруп мээнеттенгенинен не пайда? Эч нерсе деле өзгөрбөйт: муун артынан муун, күн артынан күн өтсө да кара жер калыбынан жаз-ган жок. Туш тараптан канчалаган бороондор соксо да, канчалаган суулар океaнга куйса да бир нерсе өзгөрдүбү? Жок! Бороондор дале баягыдай согууда, суулар дале океанга куюлууда, океандар болсо ашып кетпеди. Бул кубулуштардын баарын толук түшүндүрө да ал-байсың, анткени уккандан уга элегиң, көргөндөн көрө элегиң көп болуп чыгат. А бирок өткөндөгүлөр келечекте дагы кайталанат, ил-гери жасалган нерселер, алдыда кайрадан жасалат. Ушундай экен бу дүйнөң түшкүр, эч бир деле жаңылык жок экен бул жалганда! Кээде: “Жаңылык эле жаңылык!” - деп чырылдашат, а чынында анысы жаңылык эмей эле, тээ илгери, биз төрөлө электен мурда бо-луп өткөн бир нерсе болуп чыгат. Байыркынын баарын болгонун болгондой эстеп калган эч ким жок, азыркы убак менен тээ кийинки келечектин ортосунда орун ала турган окуяларды так жаттап калган да эч ким жок. Мен борбор калаада жашадым, падышачылык тактыда ол-турдум. Бу дүйнөдөгүнүн баарын изилдедим, акылыман өткөрдүм. Ушундай түйшүктү Жараткан мендей пендесинин мойнуна жүктө-дү. Бу дүйнөдө эмнени гана көрбөдүм? Ачыгын айтсам баары эле курулай убарагерчилик экен! Кыскасы, кыйшыкты түздөй албай-сың, жокту бар дей албайсың. ‘Мен өсүп-өндүм, мага чейин пады-шачылык кылгандардын баарынан билимдүүмүн. Акыл менен наа-дандыктын, эстүүлүк менен эси жоктуктун эмне экенин жакшы билем’, - дечүмүн. Кийин, бул убара болуп жүрүп, билип алганың деле арзыбаган нерсе экенин түшүндүм. Анткени, акылың арткан сайын, азабың, билимиң арткан сайын кайгың артат экен!”

Жашоо мааниси 2

“Бу бир келген өмүрдө ойноп-күлүп алайын”, — деген да убагым болду. А бирок кийин андай кылуудан да жашоонун маани-маңызын таппадым. ‘Ойноп-күлгөн – бул акылсыздык, күлүп жү-рүп ким эмне пайда тааптыр? Шарап ичип, шапар тээп, жыргап-куунап да көрдүм го!’ – деген тыянакка келдим. Анткени акыл-эсим жайында туруп, “акылсыздыкка” атайылап бой урган учур-ларым да болгон. Көп адамдардын бу жашоодо “жападан жалгыз бакыт” деп эсептегендеринен мен да татып көргөм. Бул жашоонун маңызын заңгыраган имараттарды куруп, не бир ажайып сонун жүзүмзарларды өстүрүүдөн да издедим. Сейил-бак жасап, ичин не деген гана жемиштүү дарактарга толтурдум! Аларды сугарыш үчүн суу сактагычтарды каздырып, сатып алган кулдарым менен күңдөрүмдү бала-чакасына чейин иштеттим. Бу калаада мага чейин жашагандардын эч кимиси мендей төрт түлүк малга карк болбоптур! Башка улуттардын падышалары менен ак сөөктөрү тартуу кылган алтын-күмүш, асыл таштарга карк болдум. Эркек-аялдардан мыкты ырчы-бийчилерди жалдап, көңүл ачтым. Эркек эңсеген не бир сулуулар меники болуп, рахатка бөлөндүм. Даңкым таш жарып, атагым алыска кетти. Бу калаада жашап өткөн-дөрдүн эч кимиси мендей даражага жете албаптыр. Ушунун баа-рын акыл-билимим менен жасап, көзүм түшүп, көңүлүмө жакканга жетиш үчүн эч нерсемди аянбадым. ‘Бул кылган мээнетимдин үзү-рү, оор эмгегим менен жеткен рахатым’ дедим. Анан, бир күнү ар-тыма кылчайып, кылган иштеримди таразалап, терең ойго чөмүлүп, баарын көз алдымдан чубуртуп олтуруп, ушунун баары тең эч маа-нисиз убарагерчилик, арзыбаган нерселер экенин түшүндүм! Акылмандык деген эмне, акмактык менен наадандык деген эмне экенин да терең изилдедим. (Менден кийин такка олтурган ки-ши деле мен кылгандан ашык кыла албаcтыр.) Акылмандыкты акылсыздык менен акмактыкка салыштырып көрсөм, жарык караң-гыдан кандай айырмаланса, акылмандык да акылсыздыктан ошон-дой айырмаланат экен. Акылмандын көзү көкүрөгүндө болот экен, акылсыз болсо караңгыда кайпастап жүрөт экен. А бирок, экөөнүн тең башында бир өлүм! Ошондо өзүмө мындай суроо бердим: “Акылмандын да, акылсыздын да барар жери бир болгон соң, акыл-ман болгондугумдан не пайда? Аттиң убара-дүйнө! Акылманың да, акылсызың да акыры өлөт да унутулат! Баарыбыздын тең атыбыз өчөт! Ушуну ойлогондо, жашоодон тоюп да кетет экенсиң. Анан кантесиң, кылган ишиңдин баары эле жанды ооруткан, убара-герчилик болсо? Маңдай териң төгүп тапканыңдын баары башка бирөөгө ка-ларын ойлогондо кылган ишиңден да көңүлүң сууй түшөт экен! Ар-тыңда калар кишинин кандай болорун ким билет? Акылдуу чыга-бы, наадан болобу? Ким болсо да кара жаныңды карч уруп, акыл эмгегиң менен тапканыңдын үзүрүн ошол көрөт! Аттиң дүйнө, бул да маанисиз түйшүк болбогондо не! Аркамда кала турган иштерим-ди ойлоп, сар-санаага батам: эмне үчүн акыл-билимимди, шык-жөндөмүмдү колдонуп, жыйып-тергендеримди менден кийин чыпа-лагын да кыймылдатып койбогон кишиге калтырышым керек?! Бул катачылык гана эмес, адилетсиздик да! Ушундай болгон соң, күнү-түнү эмгектенгенибизден не пайда? Өмүр бою тырышып, азап тар-тып жүрүп өтөбүз. Жаныбыз тынбай мээнеттенебиз. Жаздыкка ба-шыбыз тийгенден кийин да санаабыз салаа-салаа. Убара болуп жү-рүп өтөт экенбиз го, чиркин! Адам баласынын өз жыргалчылыгы үчүн кыла ала турган эң эле жакшы нерсеси - бул жеп-ичип, кылган ишинин үзүрүн көрүү окшобойбу. Мындай ырыскыны да Кудай берет тура. Адам баласы Кудайды ары жыйыштырып койсо, ичкени ирим, жегени желим болот экен. Жараткан жактырган адамына акылмандыкты да, би-лимди да, рахатты да берип, күнөөкөргө болсо өмүр бою мээнеттен башы чыкпай өтүү түйшүгүн берет экен. Мунусу аз келгенсип, анын тапкан-ташыган оокатын башка бир өзүнө жаккан адамга алып берип коёт экен. Анан бул күнөөкөрлөр үчүн курулай убара-герчилик болбогондо не?”

Жашоо мааниси 3

“Төрөлө турган убак бар, өлө турган убак бар. Тиге турган убак бар, жула турган убак бар. Өлтүрө турган убак бар, дарылай турган убак бар. Буза турган убак бар, кура турган убак бар. Ыйлай турган убак бар, жыргай турган убак бар. Боздой турган убак бар, бийлей турган убак бар. Чача турган убак бар, жыйнай турган убак бар. Кучак жаяр убак бар, оолак качар убак бар. Издей турган убак бар, иргей турган убак бар. Сактай турган турган убак бар, сарптай турган убак бар. Тиле турган убак бар, тиге турган убак бар. Сүйлөй турган убак бар, cүрдөй турган убак бар. Сүйө турган убак бар, күйө турган убак бар. Кырылышаар убак бар, жуурулушаар убак бар.” “Түйшүк тартып, убара боло бергениңден не пайда таба-сың? – деген түбөлүк суроого жооп издөөнү Кудай ар бир адам ба-ласынын мойнуна жүктөптүр. Кудай өз убагында баарын эң сонун жаратып, адам баласынын жүрөгүнө ушундай түбөлүктүү нерсе-лерди катып коюптур. Ошондой болсо да Жараткандын иштерине пенде баласынын башы толук жетпейт. Демек, адам баласынын ко-лунан келген эң эле жакшы нерсе - бул жашоодон рахат алып, ичип-жеп, кылган ишинин үзүрүн көрүш керек, анткени бул Кудай-дын ага тартуу кылган ырыскысы болуп эсептелет. Ал эми Кудай жараткан нерсенин баары түбөлүк боло берет. Эч ким ага эч нерсе кошумчалай да албайт, кемите да албайт. Кудай бир нерсе жасайм десе, баары анын алдында ийменип, ыйбаа кыла тургандай жасайт. Ал эми азыр биздин тушубузда болуп жаткан нерселер тээ илгери эле болуп өткөн нерселер. Келечекте боло турган нерселер да бир кезде болгон. Кудай баарын кайра-кайра боло тургандай кылып койгон. Ошону менен катар эле калыстык боло турган жерде калыс-сыздык, адилеттик боло турган жерде адилетсиздик өкүм сүргөнүн көрдүм. Анан ичимен мындай дедим: ‘Кудайдын бардык нерселер үчүн алдын ала белгилеп койгон убакты-сааты, өз-өз орду болсо, анда демек адил менен бузукунун да сот алдында жооп берер маалы келет. ‘Кудай пенделерин cынап, айбан менен адамдын барар же-ри бир экенин түшүнсүн деп атат ко’ – деген ой келет экен ушунун баарын карап олтуруп. Чынында эле адам менен айбандын бараар жери бир: ар биринин башында бир өлүм, баары бирдей дем алат, андыктан ажал алдында адам баласы айбандан артык эмес. Эх, маа-нисиз дүйнө ай! Баарыбыздын бараарыбыз топурак, топурактан жа-ралганбыз, топуракка кайта кетебиз. Aдам баласынын жаны асман-га кетерин жана айбандын жаны жер түбүнө түшөрүн толук түшү-нүүгө кимдин мээси жетет? Адам баласы үчүн кылган иштеринин үзүрүн көрүп, ошон-дон рахаттангандан пайдалуу эч нерсе жок окшобойбу! Адам бала-сынын энчиси ушул окшойт. Көзү өткөн соң, эмне болорун да эч ким билбейт?”

Жашоо мааниси 4

“Байкасам, айланамда кор болгон эле адамдар. Байкуштар-дын көз жашы көл, же сооротору болсочу, а бийлик эзүүчүлөрдүн колунда. Бечаранын таламын талашып, чекесинен сылары жок. Ошондо азыркыларды аяп, тээ мурда эле дүйнөдөн өтүп кет-кендерге суктандым. Эч качан төрөлбөгөн, эч качан бу дүйнөдө болуп жаткан жамандыктарды көрбөгөндөр бактылуу экен дедим! Адамдар эмне үчүн жанталашып, мээнеттенишет билеси-ңерби? Бири бирине көз арткандыктан, бири-биринен ашып түшүү үчүн! Анан бул маанисиз, курулай убарагерчилик эмегенде эмне?! Кээ бирөөлөр: “Иш кылбай, колубузду куушурган бойдон бу дүй-нөдөн өткөнүбүз акмактык!” - дешет. А балким алардын айтканында да бир чындык бардыр, бирок керээли кечке тынбай эмгектенип, убайым жегенден көрө, азга каниет кылып, тынч жашаган өйдө. Бул дүйнөдө дагы бир убарагерчиликти көрдүм: туяктан да, туугандан да айтпаган, дос да күтпөгөн бир таанышым бар. Жан-талашып, качан көрсөң иштегени иштеген. Тапкан-ташыганына ка-нааттанып, топук кылбайт. Ошол киши бир күнү: “Ким үчүн мынчалык кара терге түшүп иштеп жатам?” деп үшкүрүнгөнүн уктум. Ийе, чынында анын кылганы да өзүнчө бир убайымдуу маа-нисиз түйшүк. Жалгызга караганда жан шериги барга жакшы, анткени алар кылган ишинин үзүрүн чогуу бөлүшөт. Себеп дегенде, кокус бири жыгылып калса, экинчиси жардамга келет. Бири-бирине жөлөк-таяк болушат. А жалгызга кайгы! Жыгылып кала турган болсо аны ким тургузат? Жалгыз жатканга караганда экөө жатса, бири-бирин жылытат. Жалгыз жаткан өзүн өзү кантип жылытат? Жалгызга ка-раганда жан-жолдошу барды жеңиш кыйын. Үч кат өрүлгөн аркан да оңой менен үзүлбөйт. Башын бубак баскыча кеңеш укканды билбеген наадан па-дышаны бир карапайым, бирок акылдуу жаш улан алмаштырганын көрдүм. Бул улан зынданда олтурганда эле кылкылдаган эл аны ээрчий баштады. А бирок кийин бул уланды да жактырышпагандар чыкты. Доору бүткөндө аны да унутушту. Ушундай маанисиз бул убайым дүйнө.”

Жашоо мааниси 5

“Ыйбадатканага барганыңда абайла. Катасын сезип, кечи-рим сурагандын ордуна курмандык чалганга шашкан акылсыздар-дай эмес, Кудайдын сөзүнө дитиңди бур. Ойлонуп сүйлө, обу жок-тонуп, алды артыңды карабастан Кудайга акаарат келтирип алба! Кудай асманда, а сен болсо жердесиң, ошондуктан оюңа келгенди оттобо! Түйшүгүң көбөйгөн сайын түшүң да көбөйөт. Көп сүйлө-сөң, көп жаңылышасың. Кудай акылсыздарды жактырбайт. Андык-тан оозуңдан чыккан сөздү аткарганга шаш. Сөзүңө тура албасаң убада бербе! Кесир сүйлөп алып, “жаңылдым жаздым!” деп ыйлак-таба. Кудай иштеп тапканыңдын баарын жок кыла алат, андыктан анын кыжырына тийчү сөз айтпа. Куру кыял менен маңыздыктан майнап чыкпайт, андан көрө Кудайдан корк! Эгерде бир жерден кембагалдын кордолгонун, адилеттүү-лүктүн ордун адилетсиздик басып калганын көрсөң таң калба! Се-беби ар бир мамлекеттик кызматчынын башчысы бар болгондуктан адилеттик дегениң ошолордун иш кагаздарында адашып, табылбай калат. ‘Эр эмгегин жер жебейт’, ал тургай начар падышага да же-мишин берет. А бирок акча деп эт бетинен кеткен адам, жарыбайт, эч убакта болду дебейт. Байлыктын аркасынан түшкөн адам, тынч алып, бакыт кушу конду дебейт. Бул дагы куру бекер убара да, эн-теңдеп, жел артынан кубалоо да! Оокатың арткан сайын ооз көбө-йөт, артыңдан сая кууган “дос” көбөйөт. Көз албай күнү-түнү кара-гандан, башка не пайда сага, байлыгыңдан? Ачпы, токпу, кедейдин уйкусу тынч. Бай болсо малын ойлоп, уктай албайт.“

Жашоо мааниси 6

“Бул дүйнөдөн адамдын мазесин алган мындай бир нер-сени байкадым: Адамдардын жыйнаган байлыгы алардын өз башы-на түшкөн кайгыга айланат экен. Бир кырсык болуп, заматта эле тапкан-ташыганынан айрылып, балдарына мураска калтырар эч нерсеси жок кур жалак олтуруп калат. Адам баласы бу дүйнөгө жы-лаңач келип, жылаңач кетет. Жыйган-тергендеринен эч нерсени о дүйнөгө өзү менен алып кете албайт. Бул да адамдын мазесин алган оор убайым. Адам баласы бул дүйнөгө кандай келсе, ошондой бой-дон кайра кетет. Анда, анын эмгегинен не пайда? Же ал өмүр бою шамалдын артынан кубалап жүрүп өтүп кеттиби? Өмүр бою түйтө-лөңдөп, кабагын чытып, азаптан башы чыкпай, күнү-түнү байлык жыйбады беле? Мен бир нерсени түшүндүм: биз үчүн Кудай берген бул кыска өмүрдө жеп-ичип, ойноп-күлүп, кылган мээнетибиздин үзү-рүн көргөндөн артык рахат жок экен. Адам баласынын тагдыры ушундай тура. Кудайдын бизге берген ырыскысы - оокат-аштуу, мал-мүлктүү болгонубузда, ошондон рахаттанып, кылган мээнети-биздин үзүрүн көрүү экен. Ушундай кылсак өткөн күндөрүбүзгө өкүнбөйбүз. Бул дүйнөдөн бир жаман нерсени байкадым, ошол жаман-дык адамдарды эзет экен: Кудай адамга байлыкты, кадыр-баркты, үй-мүлктү, дегеле эмнени кааласа, ошонун баарын берет экен да, ошолордун үзүрүн көрүүнү анын өзүнө эмес, башка бирөөгө ыйга-рып коют экен. Бул да адам баласы үчүн куру бекер убарагерчилик, оор азап болбогондо не? Миң балалуу болуп, узак өмүр сүрүп, а бирок жыйнаган байлыгынын үзүрүн көрбөсө, көз жумганда татык-туу шааниси менен көргө коюлбаса, узак жашаганынын ага пай-дасы не? Андан көрө бойдон түшүп калган бала бактылуураак эмес пи?! Анткени бойдон түшкөн бала бул дүйнөгө кокус келип, жарык көрбөй кайра кетет да, аты өчөт. Күндүн көзүн көрмөк түгүл, анын бар экенин да билбей кетет. Рас экөөнүн тең барар жери бир болгон соң, маа десе эки миң жыл жашап, жашоонун рахатын көрбөгөн ти-ги кишиге караганда бойдон түшкөн баланын дүйнөсү тынч, топу-рагы торко. А чынында, адам баласын иштеткен анын кулкуну, кулку-нуна куя берет, куя берет, эч качан тойбойт. Акылман киши акылсыздан эмнеси менен артык? Башкалардын алдында өзүн кандай көрсөтүшү керек экен-дигин билгенинен кембагал эмне утат? Көзгө көрүнгөндүн артынан чуркай бергенден көрө, колдо барга каниет кылуу өйдө. А чынында булардын баары тең маанисиз. Азыр болуп жаткан нерселер тээ мурдатан эле белгиленген. Ар бир адамдын тагдыры да илгери эле чечилген. Андыктан алсыз-дар алдуулар менен алышкандан пайда таппайт. Көп сөз эшекке жүк. Кыска, маңызсыз, көлөкө сыяктуу жок болуп кетчү бул жашоодо адам баласы үчүн эмненин эң жакшы, эмне жаман экенин ким билет? Ал өлгөндөн кийин көк алдында эмне болорун ким билет?”

Жашоо мааниси 7

“Кымбат баалуу атыр жыттангандан, жакшы аттуу болго-нуң, төрөлгөн күнүңдөн, көз жумган күнүң жакшы. Тойго барган-дан көрө, ашка барган өйдө, анткени тирүүлөр да акыры бир күнү өлөрүн эстеп турушу керек. Каткыргандан көрө, кайгырган пайда-луу, анткени капалуу жүз жүрөктү тазалайт. Акылсыздын эси-дар-ты көңүл ачуу, ал эми акылман өлүм тууралуу ойлойт. Акылсыздын таптаганынан, акылмандардын какканы өйдө. Акылсыздын күлкүсү отко асылган казандын түбүндөгү чыртылдап күйгөн менен чыча-ладай табы жок куурайдай. Акылсыздын күлкүсү ушундай пайда-сыз. Бирөөлөрдү кысымга алмакчы болгон “акылман” акылсыз-дардын кебин киет. Пара алам деген адам өзүнүн кулк-мүнөзүн бу-зат. Ар бир иштин башталышынан аягы жакшы. Керсейүүдөн кең пейилдик өйдө. Ачууга тез болбо, анткени ачуу акылсыздардын досу. “Ил-гери баары сонун болчу?” дебе! Акылсыздар ушундай дейт. Бай болгондон көрө акылман болгонуң өйдө. Акылмандык деле байлык сыяктуу жашооңду жеңилдетет. Ал эми чыныгы билим болсо чыныгы өмүргө жетелейт. Кудайдын кылган иши тууралуу ой жү-гүрт. Билип кой: Кудай ийрейткенди эч ким түздөй албайт. Ишиң жүрүшүп турган күндөрүңдүн үзүрүн көр, ал эми башыңа мүшкүл түшкөндө ойлон, анткени жакшы күндөрдү да, жаман күндөрдү да Кудай жиберет! Дагы кандай күнгө туш болоруңду сен өзүң билбейсиң. Бу бейоопа турмушта нени гана көрбөдүм: жакшы адамдын жаш кетип, жамандын узак өмүр сүргөнүн көрдүм. Андыктан өтө эле “жакшы” болуп, акылмансына бербе да, өтө эле катаалданып, өзүңдү өзүң жеп тынба? Акмак болуп, күнөөгө батпа! Мезгилсиз өлгөнүңдүн эч кажети жок. Өйдөдө айтылгандардын ортосунда болуп, тигинисине да мунусуна да ообо. Эгер Кудайдан корксоң ушундай кыласың. Колунда бийлиги барлардан үмүттөнгөндөн көрө акылмандыкка таянганың өйдө. Жер жүзүндө ар дайым ак жашап, эч качан күнөө кетирбе-ген адам болбойт, андыктан эл айткандын баарын эле тыңшай бер-бе, анткени бир күнү өз кулуңдун сени ушактап атканын угуп калы-шың мүмкүн. Өзүң деле башкаларды далай жолу жамандаганыңды унутпа! Мен ушул айткандарымдын баарын акылдан өткөрүп чык-кам. Мындан да акылдуу болгум келди, бирок жеткилең боло алба-дым. Көп нерсе бизден алыс да, терең да, жашыруун да экен. Ошон-дой болсо да билим издеп, акылмандык, эстүүлүк деген эмне эке-нин түшүнүүгө дитимди бурганымды койбодум. Ошондо жаман болуу - бул акылсыздык, наадандык экенин түшүндүм. Ажалдан да жаман нерсе бул ойсоңдогон аял экен, анткени анын азгырыгы сыйыртмак сыяктуу. Мойнуңа колун ороду дегиче чынжыр менен бекем байландың дей бер. Кудайга жаккан адам андан качып кутулат, күнөөкөр болсо тузагына түшөт. Ушунчалык акылмандыка жетип, көп нерсени кылдаттык менен изилдеп чыксам да, жаным бир нерсени дале издеп жүрөт: миңдин ичинен бир акылдуу эркекти таптым, бирок миңдин ичинен бир да аялды алиге чейин таппадым. Дагы бир нерсени билдим: Кудай бизди түз жаратыптыр, биз өзүбүз кыйшайып кетиптирбиз. “

Жашоо мааниси 8

“Акылман адам гана ар нерсенин маани-маңызын түшүнөт. Акылмандык адамдын жүзүн жарык кылып, катаалдыгын өчүрөт. Падышанын буйругуна баш ийгениң оң, бул Кудайга жагат! Падышанын алдында турганыңда, сабырдуу бол, четке чыкканга шашпа! Көк беттенип жамандыкка жулунба! Анткени Падыша эмне кылгысы келсе, күчү жетет. Падышанын сөзү - өкүм! “Эй, сен эмне үчүн мындай кылып жатасың!” - деп эч ким ага сөөмөйүн кезей албайт. Анын буйруктарын сактаган адам жамандык көрбөйт. Акыл-эстүү адам ар иштин көзүн табат жана анын убакты-саатын билет. Анткени ар бир нерсенин өз убакты-сааты, жолу бо-лот. Биздин кемчилигибиз - ошону жеткиликтүү билбегенибизде. Келечекте эмне болорун эч ким билбеген соң, бизди эмне күтүп турганын да эч ким билбейт. Ооздон чыккан желди кармап кала ал-баган сыңары, эч бир адам өлөр күнүн өзгөртө албайт. Качып кутулгус согуш майданы сыңары, адепсиздик тузагына түшкөн-дөрдү оңой менен коё бербейт. Бул дүйнөдө жүрүп жаткан иштерге дитимди буруп, байкоо жүргүзгөнүмдө, ушулардын баарын көзүм чалды. Кээде, бир адам башка бир адамга үстөмдүк кылам деп, өзүнө зыян келтирeт. Адепсиздин сөөгүн коюшканын көрдүм. Коюп бүтүп, жолдо аны мактап келатышты. Мына дагы бир маанисиздик! Жаман иштерди өтө эле создуктуруп, кеч соттогондуктун кесепетинен улам азыр адам баласы жамандык кылгандан коркпой калды. Мисалы, күнөөкөр жүз күнөө кылса да жашай бериши мүм-күн. Ошондой болсо да мен бир нерсени жакшы түшүндүм: Кудай-дан ыйбаа кылган адил адамдын жашоосу жакшы болот. Ал эми Кудайдан коркпогону үчүн адепсиздердин жашоо күндөрү көлөкө сымал тез эле жоголот. Жер бетинде дагы бир маанисиздик бар экен: кээде адепсиз ала турган жаза адилетке тиет да адилет ала турган сыйлык адеп-сизге тийип калат. Мына дагы бир маанисиздик! Ойноп-күлө турган учурду да пайдаланып калышыбыз ке-рек! Себеп дегенде, бул өмүрдө биз үчүн жеп-ичип, ойноп-күлүп, жашоонун рахатын көргөндөн артык нерсе жок. Бу жалган дүйнөдө Кудай аманаттаган жашоо күндөрүбүздө кылган эмгегибиздин үзү-рүн жок дегенде ушундайча көрөбүз. Акылдуу болгум келип, бул дүйнөдөгү нерселердин баарын таанып-билгим келди, бирок күнү-түнү көз ирмебей издесең да Ку-дайдын кылып жаткан иштерин толук биле албайт экенсиң деген бүтүмгө келдим. Мага десең төбөң менен жер каз - эч качан ага акылың жетпейт. Акылдуумун дегендер да чындыгында эле жетки-лең биле беришпейт. “

Жашоо мааниси 9

“Ушулар тууралуу көп ойлондум. Түшүнүүгө аракет кыл-дым. Акылман, адилеттүү адамдар кылуучу иштер Кудайдын ко-лунда экенин жана адамдардын башына кандай күн түшөөрүн эч ким билбей тургандыгын билдим. Адилет менен адепсиздин, жак-шы менен жамандын, адал менен арамдын, динчил менен динсиз-дин келечеги бир тура! Такыбаа менен күнөөкөрдүн, Кудай алдын-да жанын жеп калп убада берип карганган менен андан корккондун да барар жери бир тура! Көрсө, бу дүйнөдөгү бардык нерселердин кайгылуу жери - баарынын тагдырынын бирдейлигинде экен. Мын-дан да жаманы - адамдар өмүрү өткөнчө жамандык менен акмак-тыкка толгон көөдөнүн көтөрүп жүрүп, күтпөгөн жерден о дүйнө кете бергендигинде экен. А бирок, бу дүйнөдө кыбыр эткендин баары бир нерседен үмүт кылып жашайт. “Өлүү арстандан көрө, тирүү ит өйдө” деген кеп бар. Анткени тирүүлөр жок дегенде өлө-рүн билишет, ал эми өлүктөр болсо эч нерсени билишпейт. Өлгөн соң адамга кандай сыйлык берилмек эле? Сыйлык тургай, эч ким эстеп да койбойт! Сүйүүсү да, жек көрүүсү да, кумарлары да – баа-ры тең өздөрү менен кошо көмүлөт. Мындан ары бул дүйнөдө бо-луп жаткан иштерге катыша алышпайт. Демек, Кудайга иштериң жагып жаткан убактарда жырга, ич, же, жасана кийин, көңүлүңдү куунак, жүзүңдү жарык кыл. Бу дүйнөдө Кудай сага бөлүп берген убайымдуу күндөрүңдүн бардыгында сүйгөн жарың менен кошо рахатка бат, анткени сенин бул дүйнөдө өткөргөн оор, түйшүктүү өмүрүңдөгү энчиң ушул. Кызмат да, ой-максат да, билим да, акыл-мандык да жок жайга - көрүстөнгө барасың. Андыктан азыр колуңа тийген ишти бүт күчүңдү үрөп, майын чыгара жасап кал. Мен бул дүйнөдөн дагы бир нерсени байкадым: маара да-йым эле күлүктөргө, жеңиш дайым эле эр жүрөктөргө тийбейт экен. Оопа дайым эле акылмандарга, байлык дайым эле акылдууларга, даража дайым эле шыктууларга берилбейт экен. Ар бир нерсенин өз убакты-сааты бар экен. Андан да, кырсыктуу күндүн качан баш-ка түшөөрүн эч ким билбейт экен: ырайымсыз торго түшкөн балык-тай, таш боор тузакка түшкөн чымчыктай, адам баласы да капыстан башка түшчү оор убактарга капыстан кабылып калат экен. Бул дүйнөдө мен көргөн мынабу акылмандык мага абдан чоң таасир калтырды: Чакан, эли аз бир шаарды күчтүү падыша курчап алып, чептерин талкалап, басып кирүүгө камынды. Ошондо, бир кембагал өзүнүн акылман кеңеши менен шаарды сактап калды. А бирок кийин кембагалды эч ким эстеп да койгон жок! Ошондо мен мындай дедим: акылы күчтүү миңди, билеги жоон бирди жы-гаары баарына маалым болсо да, кембагалдын акылын эч ким та-назарына да албайт, ага баа да беришпейт. Акмактардын башчысынын кыйкырыгынан, акылмандын акырын айтылган кебине кулак салган пайдалуу. Согушта курал-жарактан акылмандыктын пайдасы зор, ал эми бир күнөөкөрдүн айынан эл көп жеңиштен кур жалак калышы мүмкүн.”

Жашоо мааниси 10

“Бир кумалак бир карын майды чириткендей, кичине акыл-сыздык чоң акылмандыкты бузат. Акылмандын жүрөгү оңго умту-лат, ал эми акылсыздыкы солго жулунат. Акмак кандай жол менен басса да жаза басып, баарына акылсыздыгын жарыя кылат. Эгер башчың ачууланса, өчөшүп, жумуштан кеткенге шаш-па! Сабырдуулук чоң каталарды оңдоп кетет. Бул дүйнөдө бийликке байланыштуу мен бир начар нерсени байкадым: ак сөөктөр четте жүргөндө акылсыздар чоң орундарды ээлегенин, тектүүлөрдүн кул сыяктуу жөө жүргөнүн, ал эми кул-дардын алчактата ат минип жүргөнүн көрдүм. Ким башка бирөөгө чуңкур казса, ошого өзү кулап түшөт. Ким бирөөнүн дубалын бузуп кирем десе, аны жылан чагат. Таш кескич менен отун жаргыч каргашага жакын болот, анткени таш кесем деп, же отун жарам деп өздөрүн майып кылышы мүмкүн. Балтаң мокок болсо, шайыңды оодарат, акылың мокок бол-со, ишиң бүтпөйт. Уулуу жыланга чактырып алган соң, аны кантип арбаш ке-рек экенин билгениңден не пайда? Акылмандын сөзү анын кадыр-баркын көтөрөт, ал эми акылсыздын тили өзүн азапка бөлөйт. Акмактын оозу былжыраган сөздөр менен ачылат да, алжыган сөздөр менен жабылат. Акылсыздын тили узун да болот. Келечекте эмне болорун эч ким билбейт, биз өмүрдөн өт-көндө артыбызда эмне болорун да бизге эч ким айтып бере албайт. Акылсыздын кылганы өз башына түшкөн балээ болот. Ак-мак өз үйүнө аман алып барчу жолду билбейт. Падышасынын боштугунан пайдаланып, башчылары таңат-пай жеп-ичкен элге кайгы! Падышасы бышып жетилген, башчыла-ры мас болуш үчүн эмес, кубаттаныш үчүн өз убагында жеп-ичкен эл бактылуу. Жалкоонун шыбы салаңдайт, эринчээктин үйү эңшерилет. Той — ойноп-күлүү үчүн, шарап — көңүл ачуу үчүн, бирок акчаң жок болсо той да, шарап да жок. Падышаны сыртыңан гана эмес ичиңен да сөкпө, атүгүл жалгыз олтурсаң да аны ушактаба! Учуп бараткан чымчык сөзүңдү жеткирип барышы мүмкүн!”

Жашоо мааниси 11

“Наныңды сууларга агыз, бир топ күндөн кийин ал өзүңө кайта келет. Акчаңды ар жакка бөл, анткени эртең өз жериңде эмне балээ болуп кетерин билбейсиң. Шамал караган үрөн сеппейт. Булут караган эгин орбойт. Жатындагы кызыл этке кандайча жан киргенин билбейсиң, ошонун сыңарындай бардыгын жараткан Кудайдын иштерин да толук тү-шүнө албайсың. Ошондуктан эртели-кеч тынбай эгиниңди эге бер, анткени кайсыл убакта эккен үрөнүң өнүп чыгарын билбейсиң: балким эрте менен эккениң өнүп чыгар, балким кечинде эккениң өнүп чыгар, а балким эки убакта тең экениң өсүп чыгар. Жер бетинде нур сулуу, ошондуктан көзүң күндүн жарыгын көрүп турганына ыраазы бол. Өмүр барда рахаттан, алдыңда узакка созулган караңгылык күтүп турат. Артта калган караңгы күндөрүң-дү да унутпа, андай күндөр али жашооңдо көп болот. Али далай убайым көрөсүң. Күлгүн курак, жаш кезде шапар теп. Көңүлүң каа-лаганын кыл, көзүң кызыкканын ал. Болгону, бир нерсе эсиңде бол-сун: бардык кылган иштериң үчүн Кудай алдында жооп бересиң! А бирок, көңүлүңдү муңайтпа да, жаныңды сыздатпа, анткени жаш-тык кез өтөт билинбей.”

Жашоо мааниси 12

“Жаш кезиңде Жаратканыңды эстей жүр! Башыңа оор күндөр түшүп: “эч жакшылык көрбөдүм!” дей турган доор келет. Күн тунарып, ай карайып, жылдыздар жымыңдабай, кара булут каптап, күн тынбай нөшөрлөгөн мезгилдер келет. Карууң бошоп, балтырларың шалбырап, тишиң түшүп, көзүңдү мунарык басып, көчөдөгү шыбырт тургай, чайнаганыңды араң угуп калчу убак ке-лет. Көчөдө чымчык чурулдаганча эле көзүң тикчийип, өр тарта бассаң энтигип, түз менен бассаң чалынгандан коркуп, чачың куу-дай болуп, өзүң ийнеликтей үлдүрөп, эч нерсеге табитиң тартпай калган убагың келет. Баарыбыз тең түбөлүк үйүбүзгө кетебиз, арка быздан көчө толо эл сөөгүбүздү көтөрүп, ызы-чуу түшүп, өкүргөн бойдон кала берет. Жаратканыңды эстей жүр: күмүш жибиң үзүлүп, алтын ая-гың сынып, карапа идишиң талкаланып, бараң быркырап, топура-гың жерге, жаның Кудайга барат. Анткени денең топурак - жерден чыккан, ал эми жаныңды Кудай берген. Убараланып жүрүп акыры өлөсүң!” - деген экен Акылман. Бу киши акылман да, ар кандай накыл сөздөрдү жыйнаган, изилдеген илимпоз да, билгендерин башкаларга окуткан устат да болгон экен. Сөз төркүнүн изилдеп, насаат нускаларды так жазып калтырыптыр. “Акылмандын сөзү жакшы чабандын чыбыгындай туура жолго кайтарат, насааттары житире кагылган мыктай. Акыл-ман сөздөрдү баарыбыздын улуу Чабаныбыз болгон Кудай өзү бе-рет”, - деген экен ал. “Уулум, - дейт улуу Акылман, - жогоруда айтылгандардан ашыкчасынан сак бол! Китеп чыгара берсең чыгара бересиң. Көп окугандан болсо көзүң ооруйт. Баарынын ток этер жери бул: Ку-дайдан корк да анын буйруктарын сакта! Бул адам баласынын мой-нундагы парыз. Себеп дегенде, Кудай баарын: жакшы ишибизди да, жаман ишибизди да, ал тургай жашыруун кылгандарыбызды да сотто ачыкка чыгарат”.

Ашыктык ыры 1

Суламита сүйгөнүнө:

Өпкүлөчү аймалап, Эриндериң махабат. Мыктысындай шараптын, Сүйүүң мени мас кылат. Аңкыган жыттуу жыпарың Магдыратат балкытып, Андан да сүйкүмдүү атың, Шондуктан кыздар сага ашык. Мени алып кетчи эми, Тездетегөр суранам.

Кыз капысынан хандын нөкөрлөрүнө туш болуп, алар падышанын гаремине алып кетип калат

Падыша мени апкелип, Ак сарайга киргизди.

Падыша сарайындагылар:

Кубанабыз, жыргайбыз Шарапты койчу а көрө Махабатың даңктайбыз. Сага мактоо жарашат.

Кыз гаремдеги аялдарга:

О Кудустун кыздары! Тотугуп, күнгө күйсөм да, Кедардын чатырларындай, Хандын пардаларындай, Сулуулугум башкача. Кара тору бетиме Кадала тиктебегиле. Ысыктан улам карардым, Күндөн улам тотуктум. Ачууланган агамдар, Бак кайтартып коюшту, Өзүмдүн багымды болсо Кароого чолом болбоду.

Кыз өзүнчө койчу жигитке кайрылат:

Айтып койчу ашыгым Коюңду кайда жаясың? Күн төбөгө келгенде Кай жакка айдап барасың? Көчө аялы өңдөнүп, Көрүнгөн жерде самсаалап, Досторуңдун малынын Артынан жүрө беремби?

Кимдир бирөө:

О сулуулардын сулуусу! Билбесең жолду сен эгер, Койлордун салып изине, Чабандардын чатырын, Пааналап айдап келгин да Улактарың жая бер!

Падыша Суламитаны көргөндө:

Ах эркем сени окшоттум Хандын арабасына Кошулган бээнин бирине. Саамайыңда салаңдап, Сөйкөлөрүң керемет. Моюнуңда мөлтүлдөп, Шуруларың термелет.

Гаремдеги аялдар Суламитаны сооротушат:

Күмүш илгич алтын көз, Сөйкө жасап беребиз.

Кыз өзүнчө жалгыз калганда өткөндү эстеп, кыялга чөмүлөт:

Түш тамагын ичкени Падыша кетти сарайга, Жыпар жытым балкытып, Сергий түштү айланам.

Кыз койчу жигитке:

Ашыгымды окшотом, Төшүмдөгү сайымда Асылып турган миррага. Ен-Геддинин багында Өскөн кымбат хиннага.

Койчу жигит:

Ах сүйгөнүм, чүрөгүм, Ушунчалык сулуусуң, Көгүчкүндөй мойтоёт Моймолжуган көздөрүң.

Кыз:

Ах сүйгөнүм, ашыгым, Ушунчалык укмушсуң.

Жигит:

Төшөнчүбүз көк шибер, Шыптарыбыз карагай, Чатырыбыз арчалар.

Кыз:

Мен Шарондун розасы, Өрөөндө өскөн жоогазын.

Жигит:

Тикендердин ичинен Жоогазын кандай көрүнсө, Топ кыздардын ичинен Сүйгөнүм шондой көрүнөт.

Кыз:

Дарактардын ичинен Алма бак кандай көрүнсө, Топ жигиттин ичинен Сүйгөнүм шондой көрүнөт. Көлөкөсүн пааналап, Олтурганды жактырам. Жемишинен ооз тийсем Даамынан жыргап, магдырайм. Ой-санаалардан чарчаган кыздын көзү илинип кетет. Түшүндө кайрадан сүйгөн жигити кирет. Ал мени алып келди да Той үйүнө киргизди. Желбирете үстүмөн Махабат туусун көтөрдү. Сүйүүдөн көзүм тунарып, Балкып, ээрип баратам. Бергилечи шараптан, Кайратыма келейин. Бергилечи алмадан Бир аз сергип алайын. Сол колун башыма жаздап, Оң колу менен кучактап, Сүйгөнүм жатат мага ыктап.

Кимдир бирөө:

Оо Кудустун кыздары Өзү кааламайынча Сүйүктүүм ойготпогула!

Кыздын түшүнө сүйгөнү келаткандай сезилет:

Тыңшагыла, тигине! Келатат менин сүйгөнүм. Тоодон тоого арыштап, Дөбөдөн дөбөгө аттап. Сүйгөнүм менин жейрендей, Басыгы сонун маралдай. Карагыла, тигине! Тереземден акмалап, Темир тордон шыкаалап, Артында турат дубалдын.

Сүйгөнүм мага мындай дейт:

“Ардагым кеттик жүргүнүң, Чык ал жактан сүйүктүүм. Карачы ызгаар кыш кетти, Жамгырлар да басылды, Жерге жайнап гүл чыкты, Ырдай турган кез келди. Журтубузда сайраган Бактектин үнү угулду. Анжирлер бүчүр байлады, Жүзүмдүн гүлү ачылды. Тургун кеттик ардагым, Сүйкүмдүүм, келгин жаныма. Асканын жаракасында Салаңдаган зооканын, Коңулуна жашынган Көгүчкөнүм унчукчу, Жүзүңдү мага көрсөтчү. Созулган назик үнүңдөн, Дегдеткен жаркын жүзүңдөн. Жүзүмзарды булгашып, Бачиктерин ээрчитип, Түлкүлөр жүрөт жойпушуп. Гүлдөп калды бакчабыз, Cындырбасын шактарын, Кармагыла,тез бачым!” Сүйгөнүм сен мендиксиң, А мен болсом сендикмин. Гүлзарларды аралаган, Жейреним мен сендикмин. Тоо койнунан күн чыгып Мээ кайната электе, Көлөкөлөр качышып, Жоголуша электе Кайрылып кел, сүйгөнүм! Тоодон тоого секирген Жейрен сымал шашып кел. Көңүлүм сүйгөн ардагым, Түнү бою уктабай Жанымдан сени издедим, Издедим, бирок таппадым. Эми ордуман турайын, Шаарды аралап басайын, Көчөлөрүн кыдырып, Базарларын сыдырып, Көңүлүм сүйгөн жалгызым Өзүңдү издеп барайын. Издедим, карап-карап таппадым. Шаарды айланып кайтарган Сакчыларга жолугуп

Ошолордон сурадым:

Менин сүйгөн жигитим, Жолуккан жокпу силерге? Алар башын чайкашты. Мындай баса бергенде Сүйгөнүмдү таап алдым. Шап колунан кармадым, Бек кучактап апкелип, Энекемдин үйүнүн Төркү үйүнө киргиздим.

Кимдир бирөө:

О Кудустун кыздары, Өзү ойгонмоюнча Тим койгула бул кызды!

Бул убакта падыша нике тойго камынып жүргөн болот:

Соодагер саткан эчен түр, Жыпар жыттуу мээр чөп, Аңкыган атыр жыттанып, Буралган түтүн түрмөктөй Чөлдөн келе жаткан ким? Ал — Сулаймандын үлпөтү. Исраилдин эң мыкты Нөөкөрлөрү жанында. Бардыгы тең куралчан, Баары урушка дасыккан. Караңгыга жашынган Каргашага белендеп, Кылычтарын байланган. Келишкен сындуу араба, Ливандын карагайынан Сулайман өзү жасаткан. Түркүктөрү күмүштөн, Негиздери алтындан, Кырмызы маталар менен, Отургучун каптаткан. Кудустун уздары болсо Чын жүрөктөн берилип, Ичи-тышын кооздошкон. Эй, Кудустун кыздары, Хан келатат, чыккыла! Таажысын кийип, зыңкыйган, Сулайманды көргүлө. Нике тою маалында, Эң бактылуу күнүндө, Энекеси кийгизген Таажыга көңүл бөлгүлө.

Падыша Суламитага келип:

Оо сүйүктүүм Суламифь, Ушунчалык сулуусуң. Жоолугуңа жашырган Көгүчкөндөй көзүңдөн. Тоодон түшүп келаткан Бир короо койдой чачыңдан. Жууттан чыккан апаппак Кыркылган койлордой болуп, Тизилген сенин тишиңден. Ар бири эгиз козулуу Түгөйсүзү табылбайт. Кыпкызыл лента түстөнгөн Татынакай ээрдиңен. Оймоктой болгон оозуңан. Саамайыңа жашынган Жара бөлгөн анардай Үлбүрөгөн бетиңден. Нечендеген баатырдын Калкандары асылган Дөөттүн мунарасындай Койкойгон сенин мойнуңдан. Жайнаган гүлдү аралап, Оттогон эгиз эликтей, Тикчийген эгиз маралдай, Төшүңдөгү алмаңдан. Кыз падышага көңүл бөлбөйт, кулагына сүйгөнүнүн үнү угулуп, ошону гана самайт, кыялында ошону менен сүйлөшөт.

Кыз:

Мирра өскөн дөбөдө Жыпар жыттуу чокуда Таң эпкини соккончо, Көлөкөлөр качканча, Сени күтүп турайын.

Койчу жигит:

Оо сүйгөнүм, ашыгым! Эч жериңде кынтык жок, Тулку боюң ажайып. Түшчү төмөн колуктум, Бул тоолордон кетели, Жырткычтардын жеринен, Илбирстердин ийнинен, Жүрчү, кетип калалы.

Падыша болсо ашык болгонун айтат:

Оо карындашым, колуктум, Бир көз карашың менен, Мойнуңдагы шуруңдун Бир гана мончогу менен Уурдап кеттиң жүрөгүм. Карындашым колуктум, Махабатың теңдешсиз. Сүйүүң шараптан таттуу, Жыты аңкыган атырдан Алда канча жагымдуу. Эриниңден бал тамат, Тилиңдин асты сүт-май көл. Көйнөгүң атыр жыттанат.

Суламита таптакыр макулдугун бербейт, ошондо падыша:

Карындашым колуктум, Коруктагы гүлбагым, Кулпуланган кудугум, Түшүүгө болбос фонтаным. Бакчаңда түрлүү бактар бар, Жемиши бышкан анарлар. Буруксуган жыпарлар, Шафран, хна, осмолор, Аңкыган жыттуу арчалар, Мирра менен алоэ, Каңылжаар жарган дарактар. Бакчадагы фонтаным. Ливан тоодон кулаган Шаркыратма суулардан Толуп турган кудугум.

Кыз:

Ойгон түндүк шамалы, Түштүктөн сок желаргы! Менин багымды капта, Жытын туш-тушка тарат. Сүйгөнүм келсин багыма, Мөмөсүнөн ооз тийсин.

Сулайман:

Оо карындашым, колуктум, Өзүмдүн бакчама келдим, Жыттуу гүлдөрүн тердим, Таза балынан жедим, Сүт менен шарабын ичтим.

Кимдир-бирөөлөр:

О курбулар жегиле, Сүйүшкөндөр, ичкиле.

Ой санаадан азган кыздын кайрадан көзү илинип, уйку-соодо сүйгөнү келип эшигин черткилегенсийт, сыртка чыкса кетип калгандай, сакчыларга жолуккандай элестейт:

Кетсе да көзүм уйкуга, Жүрөгүм сак шыбыртка. Тык-тык эткен үн чыкты, Сүйгөнүм эшикти какты. “Каалгаңды аччы ашыгым, Карындашым, бактегим, Эч кынтыксыз, аруум. Шүүдүрүмдөн башым суу, Түнкү нымдан чачым суу.” “Көйнөгүм чечип койду элем, Кайрадан алып киемби? Бутумду жууп алды элем, Кайрадан чаңды тепсеймби?” Ушундай деп турганда, Колун салып жылчыктан, Илгичке сунду сүйгөнүм. Болк эте түштү жүрөгүм, Чымырап кетти бүт денем. Эшикти ачып бермекке Атып турдум утурлай Колдоруман жыттуу май Тамчылап жатты кулпуга. Ача салсам каалгамды Ашыгым кетип калыптыр. Өчө түштү ындыным Сууй түштү шаабайым, Карап-карап таппадым, Кыйкырып, жооп албадым. Шаар айланып жүрүшкөн Сакчыларга туш болуп, Көк ала койдой союлдум. Кайтаргандар сепилди Көйнөгүмдү айрышты.

Кыз ойгонуп, сыртка чыгат:

Оо, Кудустун кыздары

Бир сураныч силерден:

Сүйгөнүмдү көрсөңөр, Ашыктыктан алсырап, Азып калды дегиле.

Аялдар кыздан сурашат:

Оо, сулуулардын сулуусу, Мынчалык ашык болгудай Сүйгөнүңдүн неси бар? Бизден шунча сурандың, Башкалардан неси артык?

Кыз аялдарга:

Сүйгөнүм тору, нур жүздүү, Миң кишинин ичинен, Зыңкыйып турат бөлүнүп. Башы таза алтындай, Чачы тармал толкундай, Сулуу, кара каргадай. Кара суунун боюнда Аппак сүткө жуунган Көгүчкөндөй жоодурайт Татынакай көздөрү. Сөйкөдөгү берметтей, Жыпар жыттуу бакчадай, Тамылжыган беттери. Жоогазындай кызарып, Кан тамчудай эрини. Шурулар менен кооздолгон, Алтындай болгон колдору. Зымырыт менен оролгон, Пил сөөгүндөй апаппак, Татынакай денеси. Мармар таштан курулган, Мамылардай буттары. Алтындын уюткусундай Келишимдүү балтыры. Ливандын карагайындай, Узун бойлуу денеси. Бал тамган сонун оозу. Кандай экен сүйгөнүм? Кандай экен ашыгым? Айткылачы канакей, Оо Кудустун кыздары.

Аялдар:

Оо, сулуулардын сулуусу, Кетти эле кайда ашыгың? Бет алды эле кай жакка? Издешели биз дагы.

Кыз аялдарга:

Көкчүмөл шибер аралап, Бакчасына кетти эле. Жыпар жыттуу гүлзардан Гүл тергени кетти эле.

Кыз өзүнчө:

Оо, ашыгым мендиксиң, А мен болсо сендикмин. Ак гүлдөрү аралап, Кой жайган жаным сендикмин.

Падыша Суламитага кайра келет:

Ашыгым сен сулуусуң, Көрүнүшүң Фирцадай Сүйкүмдүүсүң Кудустай. Көркөмдүүсүң, шаңдуусуң Туу көтөргөн кошуундай. Сүрдөтпөчү тик карап, Уялып, көзүм жалтанат. Тоодон түшүп келаткан Бир короо койдой чачтарың. Жууттан чыккан койлордой Тизилген аппак тиштериң. Ар бири эгиз козулуу, Түгөйсүзү табылбайт. Жара бөлгөн анардай Саамайыңа жашынган Үлбүрөгөн жаактарың. Ханышадан алтымыш, Токолдордон сексен бар, Кыздарга болсо сан жетпейт, Баары тең менин аялым. А бирок сага ашыкмын, Көгүчкөнүм, артыкчам, Жеткилең сулуу сен гана.

Аялдар падыша тууралуу:

Ал — энесинин эркеси, Кыз-келиндин мактоосу. Ханшалардын даңктоосу, Токолдордун алкоосу.

Суламитаны көргөн аялдар:

Таң нурундай жаркылдап, Толгон айдай нур чачып, Күн сыяктуу жаркырап, Жылдыздардай чачырап, Кимсиң сен турган жоодурап?

Суламита аялдарга:

Өрөөндө өскөн жаңгак бак, Көргөнү баргам мөмөсүн. Жер жайнаган жүзүмзар, Татканы баргам жемишин. Катар-катар анарлар, Байлады бекен бүчүр деп, Байкаганы баргамын. Көрүүгө чолоом тийбеди, Ой-боюма койбостон, Ала качып кетишти, Хандын арабасына.

Падыша кыздын жүрөгү башкада экенин түшүнүп, кое берүүгө аргасыз. Баары кетип жаткан Суламитены узата карап турушат. Ошондо хандын оозунан эрксизден төмөндөгү сөздөр чыгып кетет:

Суламита, кайрылчы, Кайрылчы эми, Суламифь. Көрсөтчү бизге жамалың, Суктана карап алалы.

Суламита өзүнчө:

Суктана карап тургандай, Эмне, бийчи бекен Суламифь!

Падыша:

Оо, Суламифь, ханыша, Сандал кийген буттарың, Ушунчалык татына. Жупжумуру каухардай, Сандарың сенин жакшына. Шарап куйган чөйчөктөй, Топтомолок киндигиң. Чытырата бооланган, Арпадай кымча белиңден. Суйкайган эгиз бугудай, Төшүңдө эки алмаңдан. Пил сөөгүнөн курулган, Мунарадай кашкаят, Койкойгон узун моюнуң. Байт-Раббимде дарбаза, Бер жагында тунук көл. Ошол көлдөй моймолжуйт, Капкара, мөлмөл көздөрүң. Ливандагы мунара, Дамаскты карап кырданат, Ошондой сулуу мурунуң. Кармил тоосу — сулуулук, Башың сенин ошондой. Хан сарайда туш кийиз, Чачың сенин ошондой. Падышаны мас кылат, Ой-боюна эч койбой. Сулуусуң сен, сулуусуң, Ушунчалык укмушсуң. Оо сүйүүм сен назиксиң, Чырайлуусуң, сонунсуң. Шыңга боюң пальмадай, Эки эмчегиң пальмада Өсүп турган алмадай. Чыгып барып, мен сага, Кармасам го алмаңдан. Эки мамаң тикчиет, Торсойгон семиз жүзүмдөй. Танооңдөн жыттуу дем чыгат, Алмалар бышкан кезиндей. Оозуң мыкты шараптай.

Кыз жүрөгү болсо сүйгөнүндө:

Шарабым досума агат, Чарчаганды кандырат.

Койчу жигитке:

Бүт-барым менен сендикмин, Арзуу-каалооңмун сенин, Жүрү, сүйүүм, кетели, Шаардан сыртка чыгалы, Айыл жакка баралы, Түнү бою жыргайлы, Ырахатка баталы. Таң менен кошо туралы,

Жүзүмзарды байкайлы:

Байлады бекен бүчүрлөр, Гүлдөдү бекен алмалар. Ошерден сага берилем. Мандрагордун жыты аңкыйт, Жытта, жытта сүйгөнүм. Түрлүү-түрлүү мөмөмдү Сен үчүн сактап жүргөмүн. Бир эмчектен сүт эмген, Аттиң ай, агам болсоң го. Жолукканда көчөдөн, Асылмакмын мойнуңа, Чопулдата өпмөкмүн, Жектемек эмес мени эч ким. Жаштайымдан өстүргөн, Энекемдин үйүнө, Ээрчитип сени келмекмин. Анарымдан сыгылган, Ширелерим бермекмин. Сол колуң башыма жаздап, Оң колуң менен кучактап, Жатмаксың жаным мага ыктап.

Сүйгөнүнө актыгын сактаган кыз, көптөгөн кыйынчылыктарды башынан өткөргөн соң кайрадан өзүнүн айылына жөнөйт. Баары артта калды. Жолдон чаалыгып, бир бактын түбүндө уктап калат. Кыз тарапта болуп, ага боор тарткан баягы бирөө дайыма жанында:

Оо, Кудустун кыздары,

Бир сураныч силерден:

Өзү ойгонмоюнча, Кызды ойготпогула! Уктап жатканда кызга койчу жигит келет. Экөө кайрадан жолугушуп, чөлдөн чыгып өздөрүнүн гүлзарлуу айылына жөнөшөт. Ошондо кимдир бирөөлөр сүйүшкөндөрдү көрүшөт. Сүйгөнүн колтуктап алып, Чөлдөн келе жаткан ким?

Койчу жигит кызга:

Алма бактын түбүнөн Алып чыктым ойготуп. Ошерден энең көз жарып, Төрөгөн сени толготуп.

Кыз:

Мөөр баскандай сен мени Жүрөгүңө жазып ал. Шакек сымал сен мени Оң колуңа тагып ал. Анткени ажалдан күчтүү, Ашыктыктын кумары. Кызганычы кармаса, Эч чыгарбайт тузагы. Махабаттын жебеси Алоолонгон от болот. Өчүрө албайт топон суу, Дайралар басып кала албайт.

Эгерде бирөө элирип:

“Бүт байлыгым берейин, Сүйүүңдү мага сат!” десе, Жек көрүнмөк, кагуу жеп.

Кыздын агалары кызды жашсынтышат, анын үстүнө койчу жигитке берүүнү каалашпайт:

Биздин карындашыбыз, Азырынча эселек. Али бойго жете элек, Эмчектери өсө элек. Кокус келсе жуучулулар, Кандай бизде жооп бар? Аттиң карындашыбыз, Сепил болуп калсачы, Күмүштөн кашаа жасатып, Айланта курчап коймокпуз. Каалга болуп калсачы, Карагай тактайлар менен Каршы терши капшыра Мыктап, кагып салмакпыз. Кыз сүйгөнүнө даяр, ошондуктан агаларынын бул сөзүнө макул эмес. Керек болсо сепилмин, Эмчектерим мунара! Демек, мага келгендин Купулуна толомун! Баал Хаамондун жанында Ижарага тапшырган Сулайман хандын жүзүмзар. Миң теңге күмүш салыкты, Түшүмүнө салдырган. А меники кашымда, Миң теңге Сулайман алсын, Жүз теңге малайлар алсын.

Койчу жигит:

Бакта жашоочу чоң кыз, Досторуң сени кунт коюп, Кулак салып жатышат Унчугуп койчу мага да Мен турам сени акмалап.

Кыз койчу жигитке:

Оо, сүйгөнүм, ашыгым! Аңкыган тоонун адырын Мекендеген эликтей Жетип келгин тез бачым.

Ошентип, кыз-жигит кайрадан кошулушат.

Ашыктык ыры 2

Ашыктык ыры 3

Ашыктык ыры 4

Ашыктык ыры 5

Ашыктык ыры 6

Ашыктык ыры 7

Ашыктык ыры 8

Иcаия 1

Кудайдын батасы жана жазасы

(1:19,20) «Эгерде менин айткандарымды жандилиңер менен аткарсаңар, анда жер бетиндеги ырыскылардын эң мыктысынан жей турган болосуңар. Эгер каршы чыгып, кежирленсеңер кылычтан кырыласыңар. Муну мен - силердин Теңириңер айтып жатам.»

Иcаия 2

Теңирдин тоосу

(2:1-5) Амос уулу Исаиянын Яхуда менен Кудус тууралуу көргөн аяны. Келечекте Теңирдин ыйбадатканасы жайгашкан тоонун кадыры бардык башка тоолордон өйдө болуп, дөбөлөрдүн үстүнөн көтөрүлөт жана бардык улуттар ага агылып келет. Көптөгөн адамдар келип: «Жүргүлө, Теңирдин Тоосуна чыгып, Жакыптын Кудайынын үйүнө кирели. Кудай жолунда жүрө алышыбыз үчүн ал бизди өз жолдоруна үйрөтсүн», - дешет. Анткени Мыйзам Теңир Тоодон келет, Эгебиздин сөзү Кудустан чыгат. Кудай бүт элдердин арасында сот жүргүзөт, көптөгөн уруулардын талаштарын чечет. Ошондо аларкылычтарын эритип, соко жасашат, найзаларын ээритип, орок кылып куюшат. Бир эл бир элге кылыч көтөрбөйт, эч качан согушка даярдык көрүшпөйт. Оо Жакыптын үйү, жүргүлө, Теңирдин жарыгында жашайлы!

Иcаия 3

Иcаия 4

Ак өргө

(4:2-6) «Ошол күндөрдө Теңирдин Бутагы кооз, шаңдуу жана даңктуу болот. Кудайдын элине берилген жердин жемиштери Кудустун аман калган балдарынын сыймыгына айланат. Теңир Тоодо калып, Кудуста жашайт деп катталгандардын баары ыйык деп аталышат. Теңир ак сот жүргүзүп, Теңир Тоолуктардын кирин кетирет да оттой тазалоочу Руху менен Кудуста төгүлгөн кандын тагын жок кылат. Анан Теңир Тоо менен ал жерде чогулгандардын үстүнө күндүз уюлгуган булут жиберип, түндө жаркыраган от күйгүзөт. Ошентип, Кудайдын улуулугу бүт шаардын үстүн калкалап, коргойт. Мээ кайнаткан ысыкта шаарга башпаана, көлөкө болуп, бороон-чапкын, жаан-чачында калкалоочу боз үй болот».

Иcаия 5

Жүзүмзар

(5:1-7) «Сүйгөнүмө арнаган ырымды угуп алгыла! Ырым ашыгымдын жүзүмзары тууралуу. Адырлуу тоонун бооруна, Кыртышы семиз ойдуңга, Сүйгөнүм тиккен жүзүмзар. Терең казып, малалап, Кум-таштардан тазалап, Жүзүмдүн эң мыктысын, Өскөнгө сонун ыктуусун, Топуракка сайылткан. Кароол мунара куруп, Жүзүмзарга орноткон. Тереңдетип жер казып, Шире сыккыч жай салган. Анан жүзүм өскөндө, Жемиштүүсүн издесе, О, мунусу эмнеси? Алпечтеп өстүрүп келсем Чириктен башка бербеди. Силерге эми айтайын Эми эмне кылайын: Жалаң эле чириктер! Отко жагам бардыгын, О Кудус, о Яхуда Мага кулак салгыла! Жүзүмзарым менен мен Соттошкону жатамын Ошого калыс болгула. Колдон келгендин баарын Мен ал үчүн жасадым Дагы эмне кыла алам? Жакшы жемиш берер деп, Казыктарын жуламын, О Кудус, о Яхуда Мага кулак салгыла! Жүзүмзарым менен мен Соттошкону жатамын Ошого калыс болгула. Колдон келгендин баарын Мен ал үчүн жасадым Дагы эмне кыла алам? Жакшы жемиш берер деп, Казыктарын жуламын, Жүзүмзарым кыйратып, Какыраган түз кылам. Эч ким аны карабайт, Отоо чөпкө бастырам. Бир тамчы да жаадыртпай, Булуттарды байлаймын. Кудуреттүү Кудайдын жүзүмзары - бул Израил эли, ал эми анын сүйгөн жүзүмзары - бул яхудалыктар. Кудай алардын адилеттикти көрөйүн деп күттү эле, алар кан төгүштү. Чындыкты күттү эле кордук көргөндөрдүн ыйын укту».

Иcаия 6

Иcаия 7

Машаяктын төрөлүшү тууралуу пайгамбарчылыктар

(7:14) Жараткан Эгенин өзү силерге белги берет: жаш аялзаты11 кош бойлуу болуп, уул төрөйт да аны “Кудай биз менен!” деп атайт.

Иcаия 8

Иcаия 9

Улуу жарык

(9:2) “Караңгыда жүргөн эл Улуу жарыкты көрдү. Ажал сайындагы эл Күн нуруна бөлөндү”. Тынчтыктын Падышасы (9:6-7) “Биз балалуу болдук! Кудай бизге уул берди! Ал бизди жетектейт. Аны: “Кереметтүү”, “Насаатчы”, “Кудуреттүү Кудай”, “Түбөлүк Ата”, “Тынчтыктын Падышасы” деп аташат. Анын падышачылык дөөлөтү өскөндөн өсө берет. Анын хандыгында ар дайым аманчылык болот. Бабасы Дөөттүн тактысына олтуруп, адилеттик жана актык менен түбөлүктөн түбөлүккө бийлик кылат. Мунун баарын кудуреттүү Эгебиз алдын ала белгилеп койгон.”

Иcаия 10

Жакыптын калган урпактары кайтып келишет

(10:21) «Жакыптын урпактарынан аман калгандар кайтып келишет, алар кудуреттүү Кудайга кайрылышат».

Иcаия 11

Машаяк акылман

(11:2) “Өз элин башкаруу үчүн Жараткан Эгенин Руху ага акылмандык, билим жана шык берет. Ал Кудайдын эркин ажырата билип, аны сыйлайт”.

Машаяк адилеттүү

(11:4) “Ал элди кайдыгер, ушак-айыңдардан улам соттобойт. Кембагалдарды ырайым менен соттоп, алсыздардын укугун коргойт”.

Тоо

(11:6-9) «Карышкыр менен козу ынтымакта жашай турган болот, илбирс менен улак чогуу жуушап жата турган болот, музоо менен арстандын баласы бирге жүрүп, жаш бала аларды жетелеп басат. Уй менен аюу чогуу оттошот, алардын балдары чогуу ойношот. Арстан да өгүз сыяктуу эле саман жей турган болот. Наристе жыландын уясынын жанында ойнойт, бөбөк уулуу жыландын уясына колун салса да ал чакпайт. Менин ыйык тоолорумда эч качан булар зыян кыла турган болушпайт, анткени бүт жер жүзү сууга толгон деңиз сымал Теңирдин билимине толот».

Иcаия 12

Иcаия 13

Иcаия 14

Иcаия 15

Иcаия 16

Дөөттүн чатыры

(16:5) «...Анан Дөөттүн тукумунан чыккан бирөө падыша болуп тактыга олтурат. Ал Дөөттүн боз үйүндө олтуруп алып, элди Кудайдын актыгы жана мээримдүүлүгү менен башкарат. Ал адилдикке умтулуп, актыкка тез болот».

Иcаия 17

Иcаия 18

Иcаия 19

Иcаия 20

Иcаия 21

Иcаия 22

Иcаия 23

Иcаия 24

Иcаия 25

Иcаия 26

Иcаия 27

Иcаия 28

Иcаия 29

Иcаия 30

Иcаия 31

Иcаия 32

Адилеттүү Хан - Машаяктын келери тууралуу пайгамбарчылык

(32:1-3) “Адилеттик менен бийлик жүргүзө турган Хан келет. Ошондо башчылар акыйкаттык менен башчылык кылышат. Ар бири шамалдан калкалаган калкан, бороондон коргогон башпаанек болушат. Адамдын жумурун катырган чөлдөгү булактай, мээ кайнаткан талаадагы көлөкөлүү аска таштай болушат. Ошондо көзү барлардын көзү муктаж болгондорго эч качан жумулуп калбайт. Кулагы барлардын кулагы зарлагандардын үнүн укпай калбайт”.

Иcаия 33

Тоолуктар

(33:15,16) «Адилет жашап, ак сүйлөп, зордук менен парага жанталашпай, канкорлордун сөзүнө кулак салбай, жамандыкка көзүн кадабай жашаган адам тоолордун арасында өмүр сүрөт, кол жетпеген аскалар башпаана болот. Ал жеген нанынан, ичээр суусунан кем болбойт».

Иcаия 34

Иcаия 35

Иcаия 36

Иcаия 37

Иcаия 38

Иcаия 39

Иcаия 40

Иcаия 41

Жакып

(41:8-9) «...О Исраил, сен менин кызматчымсың, О Жакып, мен сени тандап алгам. Силер менин досум - Ибрайымдын тукумусуңар. Мен силерди төгөрөктүн төрт бурчунан тергем, Жердин эң алыскы бурчунан чакырып алгам. Мен силерди тандадым, ошондуктан силерден танбайм».

Иcаия 42

Машаяк момун

(42:1-4) “Жараткан Эге мындай дейт: “Мына, менин кулум ушул - мен аны дайыма колдойм. Менин тандаганым ушул - мен ага ыраазымын. Мен аны өзүмдүн демиме толтурам, анан ал бардык элдерге адилеттүүлүк алып келет. Ал кыйкырбайт да бакырбайт, көчөлөрдө туруп алып бакылдабайт. Ийилген камышты да сындырбайт, бүлбүлдөгөн шамды да өчүрбөйт. Ал баарына түбөлүк адилеттүүлүк алып келет. Үмүтүнөн тайбастан жана кайратынан кайтпастан жер бетине акыйкаттыкты орнотот. Алыс-алыс жерлер анын сөзүнө бел байлашат”.

Иcаия 43

Жакыптын тукумунун куну төлөнгөн

(43:1) «...О Жакып, сени жараткан Теңир мындай дейт, О Исраил сени жасаган Теңир мындай дейт: «Коркпогун, анткени мен сенин кунуңду төлөп койдум, Мен сени өз атыңдан чакырып, сен меникисиң дедим!»

Мен силердин күнөөңөрдү кечирдим

(43:25-44:3) «Мен өзүм үчүн силердин кылмыштарыңарды кечирип жатам, Күнөөлөрүңөрдү бетиңерге чиркөө кылган жокмун. Кана, келгилечи, соттошолу, Өткөндөрдү козгошолу, Кана, актанганга шылтоо издеп көргүлөчү. Исраил, сенин түпкү атаң күнөө кылган, Жетекчилериң менден четтеп кетишкен, Башчыларың ыйык жайымды булгашкан. Ошондуктан мен Жакыпты талкаладым, Исраилди жек көрүндү кылдым. Кулум Жакып, эми угуп ал, Мен тандап алган Исраил кулак сал, Сени жараткан Теңириңдин сөзүн ук, Курсакта экениңден бери эле сага жардам берип келе жаткан Теңириң сага мындай дейт: Коркпо, менин кызматчым Жакып, Менин сүйүктүү элим кабатыр болбо. Анткени мен чаңкаган жерди суугарам, Какшыган чөлгө шарылдатып, суу агызам. Урпактарыңа Рухумду төгөм, Балдарыңа батамды берем».

Иcаия 44

Жакыптын күнөөлөрүнүн куну төлөнүп, сатып алынган

(44:21-23) «О Жакып, сен муну эстей жүргүн: Менин кулум экениңди унутпагын! Сени мен жараткам, сен менин кулумсуң. О Исраил, мен сени унуткан жокмун. Күнөөлөрүңдү жөө тумандай таркаттым, Кылмыштарыңды булуттардай айдадым. Мага кайрыл, анткени мен сенин күнөөлөрүңдүн кунун төлөп койдум. О көк асман! Щаттангын, анткени муну Теңириң кылды. О жер жүзү! Кыйкырып ырдагын! Тоолор жана токойлор, Токойдогу дарактар, Баарыңар кубангыла! Анткени Теңир Жакыпты куткарды, Исраилге улуулугун көрсөттү!»

Иcаия 45

Мени издегиле

(45:19) «Кайсы бир караңгы жерде жашырын сүйлөгөн эмесмин, Жакыптын урпактарына: «мени издегениңер бекер» деген эмесмин. Мен Теңирмин, чындыкты сүйлөп, актыкты жарыялайм».

Иcаия 46

Иcаия 47

Иcаия 48

Иcаия 49

Азаттык

(49:8-13) Жараткан Эгебиз мындай дейт: «Убагы келгенде мен сага жооп берем. Куткарыла турган күнү мен сага жардам берем. Мен сени коргойм! Сен аркылуу бардык элдер менен келишим түзөм. Мен берген жерди кайра калыбына келтирем, Мурасчылардын талкаланган мурастарын ордуна келтирем. Түрмөдө олтургандарга: «Эркиндикке чыккыла», - дейм. Караңгыда олтургандарга: «Жарыкка чыккыла», - дейм. Алар жашыл тоолордо жайылган койлордой эркин болушат. Алар эч качан ач болушпайт да суусашпайт. Чөлдө куйкаланышпайт да төбөлөрүнөн күн өтпөйт. Аларды сүйгөн Кудайы жетектейт, Мелмилдеп аккан өзөндөргө алып барат. Мен баардык тоолорума шыдыр жолдорду салам, Менин элимдин саякатташына даярдайм. Алар алыс жактардан келишет, Төгөрөктүн төрт бурчунан агып келишет. Жырга, шаттан, көк асман! Үнүңдү чыгар, жер жүзү! Кубанычтан кыйкыргыла, тоолор! Анткени Кудай өз элин сооротту, Азап тарткан элине ырайым кылды!»

Иcаия 50

Исанын тууралуу пайгамбарчылык

(50:6) “...Мени сабап жаткандарга жонумду тосуп бердим, кордоп жатышканда каршылык кылбадым. Сакалымды жулуп, бетиме түкүрүп жатышканда, жүзүмдү катпадым...”

Иcаия 51

Иcаия 52

(52:14) “...Аны көрүшкөндө көп адамдардын төбө чачы тик турду: анын жүзү ушунчалык жанчылгандыктан, адам экенин ажыратыш өтө кыйын болуп калган эле...”

Иcаия 53

Улуу пайгамбардык

(53:1-10) “Кабарыбызга ким ишенет? Бул кабар Кудайдын кудуретинен экени кимге ачылат? Кудай өз кулунун какшыган жерге тамыр байлап, өсүп чыккан өсүмдүктөй өсүп чыгышын каалады. Анын адамдын көңүлүн өзүнө бура турган деле эч бир сулуулугу же кандайдыр сырткы өзгөчөлүгү жок эле. Көргүбүздү келтиргендей өзүнө тарткан өзгөчө бир нерсесин байкабадык. Аны адамдар жек көрүшүп, четке кагышты. Ал кордук көрүп, эти ооруду. Көргүсү келбеген кишисинен жүзүн жашырышкандай аны эч кимиси карап да коюшпады. Бирок ал биз тарта турган азапты өзүнө алды. Бизге тиешелүү жазаны көтөрдү. Биз аны “Кудай жазалап жатат”, “Кудай азапка салып жатат” деп ойлодук. Бирок ал биздин кылмыштарыбыз үчүн көзөлдү, биздин жамандыктарыбыз үчүн жанчылды. Анын мойнундагы жаза бизди Кудай менен элдештирди жана анын жаралары бизди айыктырды. Баарыбыз адашкан койдой өз-өз жолубузда жүргөнбүз. Бирок Кудай баарыбыздын бейбаштыгыбызды анын мойнуна салды. Ал кордолуп, азап тартып жатты, бирок каяша кылбады. Союлганы жетеленип бараткан козудай, жүнү кыркылып жаткан койдой оозун ачпады. Аны кармап кетип, соттошту. Эми ким анын санжырасын айтып бере алат? Анткени ал тирүүлөрдүн жеринен кыйылбадыбы? Бирок ал менин элимдин күнөөлөрү үчүн жазаланды. Эч качан кылмыш кылбаса да, бир да жолу калп айтпаса да, аны каракчылар менен бир мүрзөгө көммөкчү болушту, бирок анын сөөгүн бай адам көргө койду. Бирок анын азап тартышы жана кыйналышы Кудайдын эрки менен болду. Кудай анын өлүмү кечирим алып келе турган курмандык кылып койсо да, ал келечектеги урпактарын көрөт жана узакка өмүр сүрөт. Ал аркылуу Кудайдын тилеги орундалат. Азаптуу өмүрүнөн кийин анын жүзү кайрадан жаркырайт. Кылган ишине ыраазы болот. Кудайдын сүйгөн кулу болгон ал көптөгөн пенделердин жазасын өз мойнуна алат жана анын аркасы менен көп адамдар күнөөлөрүнөн кечирим алышат. Ошондуктан Кудай ага улуулар менен кудуреттүүлөрдүн арасынан, төрдөн орун берет. Ал улуулар менен табакташ болот. Анткени ал өз эрки менен өмүрүн берди, күнөөкөрлөр менен тагдырлаш болду. Көптөгөн күнөөкөрлөрдүн күнөөсүн көтөрүп, кылмышкерлер үчүн арага түштү.”

Иcаия 54

Иcаия 55

Кудай жакын

(55:6) «Кудайды издегиле, анткени аны азыр табууга болот. Кудайды чакыргыла, анткени ал азыр жакын».

Иcаия 56

Бардык элдер табынуучу үйү

(56:7) «Мен аларды өзүмдүн ыйык тоомо алып келем, мечитимди кубанычка бөлөйм, менин курмандык чалчу жайымда мага арнаган ар кандай курмандыктарын адал кылам, анткени менин ибадатканам «бардык элдер үчүн ийбадаткана» деп атала турган болот».

Иcаия 57

Момундар менен жашоочу Кудай

(57:15) “Мен түбөлүктөн түбөлүккө жашоочу улуу даражалуу жана ыйык Кудаймын. Мен эң бийик жана ыйык жайда жашасам да үмүттөрүн жандандырып, ишенимдерин чыңаш үчүн момун жана ак жүрөктүүлөрдүн арасындамын”.

Иcаия 58

Иcаия 59

Күнөөнүн кесепети

(59:2) “Силердин күнөөңөрдөн улам Кудай силерди укпай жатат. Кылган кылмыштарыңар силерди андан ажыратып салды”.

Иcаия 60

Жарык келди!

(60:1-3) “Тургула! Жадырап жайнагыла! Анткени силердин жарыгыңар келди! Теңирдин улуулугу силердин үстүңөрдө турат! Карагылачы, жер бетин тунарык басып, элдерди караңгылык каптап калды, бирок силердин үстүңөрдө Теңирдин улуулугунун нуру жаркырап, жарыгы чачылат. Силердин нуруңардын жарыгына башка элдер агып келишет, агарган таңыңардын шооласына падышалар умтулушат”.

Иcаия 61

Иcаия 62

Иcаия 63

Иcаия 64

Иcаия 65

Теңирдин тоосу

(65:11,12) “…Ал эми силер, Теңириңер болгон мени таштап кеткендер, менин ыйык тоомду унуткандар… мен силерди кылыч менен кырам, анткени силерге сүйлөгөнүмдө менин үнүмдү укпай койдуңар…”

Иcаия 66

Jeremiah 1

Jeremiah 2

Jeremiah 3

Jeremiah 4

Jeremiah 5

Jeremiah 6

Jeremiah 7

Jeremiah 8

Jeremiah 9

Jeremiah 10

Jeremiah 11

Jeremiah 12

Jeremiah 13

Jeremiah 14

Jeremiah 15

Jeremiah 16

Jeremiah 17

Jeremiah 18

Jeremiah 19

Jeremiah 20

Jeremiah 21

Jeremiah 22

Jeremiah 23

Jeremiah 24

Jeremiah 25

Jeremiah 26

Jeremiah 27

Jeremiah 28

Jeremiah 29

Jeremiah 30

Jeremiah 31

Jeremiah 32

Jeremiah 33

Jeremiah 34

Jeremiah 35

Jeremiah 36

Jeremiah 37

Jeremiah 38

Jeremiah 39

Jeremiah 40

Jeremiah 41

Jeremiah 42

Jeremiah 43

Jeremiah 44

Jeremiah 45

Jeremiah 46

Jeremiah 47

Jeremiah 48

Jeremiah 49

Jeremiah 50

Jeremiah 51

Jeremiah 52

Lamentations 1

Lamentations 2

Lamentations 3

Lamentations 4

Lamentations 5

Ezekiel 1

Ezekiel 2

Ezekiel 3

Ezekiel 4

Ezekiel 5

Ezekiel 6

Ezekiel 7

Ezekiel 8

Ezekiel 9

Ezekiel 10

Ezekiel 11

Ezekiel 12

Ezekiel 13

Ezekiel 14

Ezekiel 15

Ezekiel 16

Ezekiel 17

Ezekiel 18

Ezekiel 19

Ezekiel 20

Ezekiel 21

Ezekiel 22

Ezekiel 23

Ezekiel 24

Ezekiel 25

Ezekiel 26

Ezekiel 27

Ezekiel 28

Ezekiel 29

Ezekiel 30

Ezekiel 31

Ezekiel 32

Ezekiel 33

Ezekiel 34

Ezekiel 35

Ezekiel 36

Ezekiel 37

Ezekiel 38

Ezekiel 39

Ezekiel 40

Ezekiel 41

Ezekiel 42

Ezekiel 43

Ezekiel 44

Ezekiel 45

Ezekiel 46

Ezekiel 47

Ezekiel 48

Daniel 1

Daniel 2

Daniel 3

Daniel 4

Daniel 5

Daniel 6

Daniel 7

Daniel 8

Daniel 9

Daniel 10

Daniel 11

Daniel 12

Hosea 1

Hosea 2

Hosea 3

Hosea 4

Hosea 5

Hosea 6

Hosea 7

Hosea 8

Hosea 9

Hosea 10

Hosea 11

Hosea 12

Hosea 13

Hosea 14

Joel 1

Joel 2

Joel 3

Амос 1

(1:1) Амос пайгамбар Текой шаарында жашаган чабандардын бири болгон. Бул китепте ошол Амос пайгамбардын сөздөрү жазылган. Муну Амос жер титирерден эки жыл мурда Яхудада Узия, ал эми Исраилде Яастын баласы Иеровоам падышачылык кылып турганда аян көрүп, ошондон уккан.

Сириянын жазасы

(1:2-5) Амос мындай жар салды: “Уккула! Жараткан Кудай Теңир Тоодон арстандай айкырып, Кудустан кыйкырып жарыя кылып жатат: “Жайлоолор такырайып, чабандардын алачыктарынан ый басылбай, Кармил тоосунун чокусу кургайт! Теңир айтат: “Шам элинин шиши толду, эми менден ырайым күтпөй эле койсун, мен аларды сөзсүз жазалайм. Алар галааддыктарды көк ала койдой союп, кыйнашты. Ошондуктан Азаил падышанын үйлөрүнө көктөн от түшүрөм, Бенадад падышанын хан сарайларын өрттөп жок кылам. Шамдын дарбазаларынын илгичтерин сындырып, Авен өрөөнүнүндө жашагандарды жер менен жексен кылам. Бет-Едендин өкүмдарларынын көзүн тазалайм. Ошондо сириялыктар Кирге туткунга кетишет.

Филистимдиктердин жазасы

(1:6-8) Газалыктардын да күнөөлөрү чегинен ашып кетти. Мен аларга ырайым кылбайм, анткени алар бүтүндөй бир элди едомдуктардын колуна салып берип, туткунга кетирди. Ошондуктан Газанын сепилдерине асмандан от түшүрөм, ошол от анын заңгыраган ак сарайларын жалмайт. Азоттуктарды талкалайм, ал эми Ашкелондун бийлөөчүсүн өлтүрүп, анан Екронго аттанам. Анан калган филистимдиктердин баары күм-жам болушат.

Финикиянын жазасы

(1:9-10) Тир шаарындагылардын да күнөөдөн башы чыкпай калды. Мен аларды сөзсүз жазалайм. Анткени алар бир туугандык келишимди унутушуп, туткундардын бардыгын едомдуктардын колуна салып беришти. Ошондуктан мен анын сепилдерине асмандан от түшүрүп, ак сарайларын жок кылам.

Едом

(1:11-13) Едомдуктар кылган күнөөлөрү үчүн жазасыз калышпайт. Алар туугандык сезимди тебелеп тепсеп, туталанып, зөөкүрлүк менен өз бир тууганы — Исраилдин артынан сая түшүп, куугунтукка алды. Ошондуктан Феман аймагына от каптатып, андагы Восор шаарын өрткө чулгайм.

Аммон

(1:11-15) Аммондуктар жазадан качып кутулушпайт. Алар жерин кеңейтебиз деп, Гадаадагы боюнда бар аялдардын курсактарын жарганга чейин барышкан. Ошондуктан мен аларды сазайын колуна берем: Равванын сепилдерин отко ороп, ак сарайларын алоолонтом. Күтпөгөн жеринен кыйкырык-өкүрүк менен ураан чакырган чабуулчулардын астында калат. Падышасын баш кылып, акимдеринин баарын туткунга кетирем.

Амос 2

Моавдын жазасы

(2:1-3) Моавдыктардын шиши толду. Кылган кылмыштары үчүн сөзсүз жазаланышат. Анткени алар Едомдун падышасынынын сөөгүн өрттөп, күл кылышты. Ошондуктан Моавка от жөнөтөм, ошол от Кериофтун сарайларын жеп жутат. Моав айгайлаган ызы-чуу менен сурнай үнүнүн жаңырыгы астында күм-жам болот. Башкаруучусу менен өкүмдарларынын баарынын көзүн тазалап жок кылам.

Яхуданын жазасы

(2:4-5) Яхуда кылмыш кылганын токтотподу. Эми менден ырайым күтпөсүн, ал сөзсүз жазаланат. Жараткан Эгенин мыйзамдарын четке кагып, жол-жоболоруна көңүл бурушпады. Ата-бабалары пир туткан жасалма кудайлары аларды жолдон буруп кетти. Ошондуктан Яхудага көктөн от түшүрүп, Кудустун ак сарайларын өрткө чулгайм.

Исраилдин жазасы

(2:6-16) Исраил улам-улам күнөө кылды. Акысын төлөй албай мөгдүрөп калган адилет болобу, бир жуп кепичтин акчасын кайтарып берүүгө алы келбей калган кембагал болобу, зарлатып туруп, кулдукка сатты. Кембагал байкуштардын башын жолдун чаңындай тепселешти. Аны кой, менин ыйык атымды булгашып, ата-бала “ыштан бажа” болуп кетти. Күрөөгө калтырылган кийимди кийип алып, ар кандай курмандык чалчу жайлардын жанында жамбаштап жатышты. Айыпка жыгылгандардын курмандыкка алып келген шараптарын өздөрүнүн жалган кудайларынын ибадатканаларында ичишти. Эй, ыймансыздар, силерди сүйгөндүгүмдөн даңкайган, күчтүү амордуктарды алдыңарга жыгып бербедим беле? Башындагы жемишин да, түбүндөгү тамырын да соолутпадым беле? А силерди болсо, Египеттен алып чыгып, амордуктардын жерин мураска берүү үчүн чөлдө кырк жыл бою жетелеп жүрбөдүм беле? Пайгамбарлар менен назирлерди14 силердин араңардан тандабадым беле? Же калппы? А силер аларды аракка тойгузуп, пайгамбарларга тыюу салып, менден кабар айттырбадыңар. Мына, боо жүктөлгөн арабанын астында калгандай кылып, үстүңөрдөн жалпайта басам. Ошондо, шамдагайдын шайы ооп, чымырдын эси эңгиреп, эр жүрөк өз өмүрүн куткара албай калат. Жаачылар тике туралбай, жөө күлүк качып кеталбай, чабандес өз өмүрүн куткара албай калат. Ошол күндө баатырлардын баатыры, батылдардын батылы да куралын таштап, дыргаяктап качып жөнөйт.

Амос 3

Исраилге эскертүү

(3:1-2) Эй, Исраил — Жараткан Эгенин Египеттен алып чыккан эли! Теңириңердин силерге айта турган сөзүн угуп алгыла: “Жер жүзүндөгү бардык элдердин арасынан силерди гана тандап, кам көрүп келдим, ошондуктан кылган кылмыштарыңар үчүн менин алдымда жооп бересиңер!”

Пайгамбардын озийпасы

(3:1-8) Макулдашпай туруп, эки адам чогуу сапарга аттанабы? Жемин көрбөсө, токойдогу арстан айкырабы? Бир нерсе кармап албаса арстандын баласы үңкүрүнөн үн салабы? Жайылбаган торго чымчык түшөбү? Сурнайдын ачуу үнүнөн шаар эли коркпой коёбу? Теңир жол бербесе, шаарда кырсык болобу? Ошонун сыңарындай, Эгедер өзүнүн кулдары болгон пайгамбарларга алдын ала айтпай туруп, эч нерсе жасабайт. Арстан ырылдаса, ким чочубайт? Эгедер дем берип атса, ким пайгамбарчылык кылбайт?

Самариянын тагдыры

(3:9-15) Азот менен Египеттин үйлөрүнүн төбөсүндө туруп алып жар салгыла: “Самариянын тоолоруна чогулгула да андагы бейбаштыктар менен кылмыштарды көрүп алгыла! Самариялыктар адилеттик деген эмне экенин билишпейт. Сандыктары зордук-зомбулук менен тапкан байлыктарга карк болду. Ушундай кылышканы үчүн душмандары келет да, курчап алып, чептерин талкалап, сандыктарын тартып алышат. Чабанга арстандын оозунан козусун куткарып алуу кыйын. Көп болсо кулагынын учу менен шыйрактарын сууруп калар. Азыр Сириянын керебетинин бурчунда, Дамасктын жумшак төшөгүндө олтурган бузуку Исраил менен да ошондой болот. Ушуну Жакыптын балдарына айткыла! — дейт кудурети күчтүү Жараткан Эгебиз, —Исраилди кылмыштары үчүн жазалаган күнү Бетелдеги курмандык чалчу жайларды кыйратам. Курмандык чала турган жайлардын бурчуна орнотулган мүйүздөрдүн баары кыя чабылат да жерге ыргытылат. Кышкы үйлөрдү да, жайкы үйлөрдү да ойрондойм. Пилдин сөөгү менен жасалгаланган, заңгыраган үйлөрдүн баарынын таш-талканы чыгат”.

Самариянын тагдыры

(3:9-15) Азот менен Египеттин үйлөрүнүн төбөсүндө туруп алып жар салгыла: “Самариянын тоолоруна чогулгула да андагы бейбаштыктар менен кылмыштарды көрүп алгыла! Самариялыктар адилеттик деген эмне экенин билишпейт. Сандыктары зордук-зомбулук менен тапкан байлыктарга карк болду. Ушундай кылышканы үчүн душмандары келет да, курчап алып, чептерин талкалап, сандыктарын тартып алышат. Чабанга арстандын оозунан козусун куткарып алуу кыйын. Көп болсо кулагынын учу менен шыйрактарын сууруп калар. Азыр Сириянын керебетинин бурчунда, Дамасктын жумшак төшөгүндө олтурган бузуку Исраил менен да ошондой болот. Ушуну Жакыптын балдарына айткыла! — дейт кудурети күчтүү Жараткан Эгебиз, —Исраилди кылмыштары үчүн жазалаган күнү Бетелдеги курмандык чалчу жайларды кыйратам. Курмандык чала турган жайлардын бурчуна орнотулган мүйүздөрдүн баары кыя чабылат да жерге ыргытылат. Кышкы үйлөрдү да, жайкы үйлөрдү да ойрондойм. Пилдин сөөгү менен жасалгаланган, заңгыраган үйлөрдүн баарынын таш-талканы чыгат”.

Амос 4

Исраил Кудайга кайрылбады

(4:1-13) “Эй, Самария тоосундагы Башандын кунаажындары, уккула! Силер кедейлерди эзип, мусаапырларды кыйнап, кожоюндары-ңарга: “ичимдик алып келчи, ичели!” — дедиңер. “Илмек менен илип, илмектен калгандарыңарды кайырмак менен сүйрөп кете турган убак келет”, — деп Теңир өз ыйыктыгын кепил кылып, ант берген. Дубалдын туш келген тешигинен атып чыгасыңар, заңгыраган ак сарайларыңарга жасалгаларыңарды таштай качасыңар, — дейт Теңир. Баргыла, Бетелде күнөөңөрдү уланта бергиле, Галгалга баргыла да кылмышыңарды көбөйтө бергиле, күндө таң эрте курмандыгыңарды чала бергиле, ар бир үч жылда15 ондугуңарды апкеле бергиле. Кудайга ыраазычылык келтирген курмандыкка ачыган наныңарды апкелгиле, тартуу курмандыгыңарды элдин баарына жарыя кылып, мактангыла. Силер ушуну сүйөсүңөр, Исраилдин балдары, — дейт Теңир. Ошондуктан шаарларыңардын баарын мен тамаксыз калтырдым, кыштактарыңарда нанды тартыш кылдым, бирок ошондо да силер мага кайрылбадыңар, — дейт Теңир. Жамгырды эрте, күзгө али үч ай калганда эле токтоттум. Бир шаарыңарга жаадырып, башкасына жаадырбай койдум. Бир талааңар жамгыр ичсе, башка талааңар какшып жатты. Анан эки үч шаар суусунун кандыруу үчүн, бир шаарга чогулушту. Чогулушкан менен кангыча иче алышпады. Ошондо да мага кайрылбадыңар, — дейт Теңир. Мен силерге өңү өчүп, көгөрүп кеткен нан бердим. Багыңар, жүзүмзарларыңар, анжирлериңер, олива дарактарыңар кырк аякка жем болду, бирок ошондо да мага кайрылган жоксуңар, — дейт Теңир. Мисир жарасындай жугуштуу жара менен жабыркаттым, балдарыңарды кылычтап кырдырдым, аттарын туткунга алдырдым, жашаган жериңерден сасык жыт каңылжар жарды, ошондо да мага кайрылган жоксуңар, — дейт Теңир. Содом менен Гоморраны күм-жам кылганымдай, силерди да кыра баштап, бирок кайра оттон сууруп алынган отундай кыйроодон силерди сууруп алдым, бирок баары бир силер мага кайрылган жоксуңар, — дейт Теңир. Ошондуктан, эй, Исраил, мен сени жазалайм, демек, сен Кудайың менен кездешкенге даярдана бер, уктуңбу Исраил? Тоо-таштарды жараткан, шамалды соктурган, адамдын дилиндегисин билип, ачыкка чыгарган, таңды караңгыга айланта алган жана жер бетинде салтанаттуу басып жүргөн Кудай ушундай дейт. Анын аты — кудуреттүү Кудай Эге.

Амос 5

Күнөөлөрдөн баш тартууга чакыруу

(5:1-17) Эй, Исраил, ук мени! Сени жоктоп, кошок кошом, кулак сал: “Исраил, сен аруу кыз элең, жаза басып, жыгылдың, эми эч качан тура албайсың! ¤з ата-мекениңде сулап калдың, тургузаар эч кимиң жок." Жараткан Кудай мындай дейт: “Миң жоокери менен аттанып чыккан шаар, жүзү менен калат. Жүзү менен чыккан шаар, Исраилде ону менен калат.” Исраилге Теңир мындай дейт: “Мени издеп, тапкыла, ошондо аман каласыңар. Бетелди издебегиле, Галгалга барбагыла, Вирсавияда сандалбагыла. Анткени Галгал бүт бойдон туткунга кетет, Бетел болсо жер менен жексен болот. Ошондуктан аман калалы десеңер Теңирди издеп тапкыла. Ал от сымал Жусуптун журтун аралап, Бетелди жалмайт, ошондо эч ким аны өчүрө албайт. Эй, адилеттикти ачууга айланткандар, акыйкатты жерге тепсегендер! Айткылачы, жетиген менен алтын казыкты жараткан ким? Караңгыга жарык чыгарган ким? Бул иш Жараткан Эгебиздин гана колунан келет. Жараткан Эгебиз күчүнө чиренгенге ойрондоочуну жиберип, чебин талкалатат. А силер дарбазаңарда туруп алып, айыбыңарды бетке айтып, ашкере кылганды жактырбайсыңар. Акыйкатты сүйлөп жаткандан жүзүңөрдү үйрүп, жийиркенесиңер. Анткени силер кедей-кембагалдарды эзип, алардан парага дан аласыңар. Ошондуктан силерди жылмаланган таштардан заңгырата салган үйлөрүңөргө жашатпайм, көйкөлтө өстүргөн жүзүмзарыңардын шарабынан ичирбейм. Анткени силердин кылмыштарыңардын канчалык көп экени, күнөөлөрүңөрдүн канчалык оор экени мага маалым. Силер актыктын душманысыңар. Кедей-кембагалдарга калыстык кылбай, ак сотту тепселеген паракорсуңар. Ошондуктан бул замандын акылдуусу унчукпай, оозун басып жүрөт. Анткени азыр заман бузулду. Аман калалы десеңер жамандыкты эмес, жакшылыкты издегиле, ошондо өзүңөр ойлогондой кудуреттүү Кудай силерге жар болот. Жамандыкты жек көрүп, жакшылыкты сүйгүлө, шаарларыңарда ак сотту ордуна келтиргиле. А балким Жусуптун тукумунан калгандарга Теңир ырайым кылгысы бардыр. Кудуреттүү Кудай мындай дейт: “Көчөлөрдү өкүрүк каптап, жолдор өкүнүчкө толот. “Кап, аттигиниң ай” деп бармактарын тиштешет. Дыйканды аза күтүүгө, жамакчыны кошок кошконго алып келишет. Жүзүмзарларды ый басат, анткени мен силерди аралап өтөм”. Ушундай дейт Теңир.

Теңирдин күнү

(5:18-20) Теңирдин сот күнүн эңсегендерге кайгы! А күндүн силерге не кереги бар? Ал күн силер үчүн жарык эмес, караңгы болот! Ал күндө силер арстандан качып, аюуга кабылган адамдай болосуңар. ¤з үйүнө кирип, дубалын таяна калса колун жылан чагып алган кишидей болосуңар. Көрдүңөрбү, Теңирдин күнү жарыкты эмес, караңгылыкты алып келет. Ал күн караңгы, анда жарык жок.

Кудай Исрайылдын таат-ибадат кылганын кабыл албайт

(5:21-27) “Мен силердин диний майрамдарыңарды жек көрөм, аларды кабыл албайм, салтанаттуу жыйналыштарыңарда тура албайм. Ал тургай толук өрттөлүүчү курмандыктарыңар менен нан курмандыктарыңарды да кабыл албайм. Ыраазычылык курмандыгына багыштап алып келген бордолгон букаларыңарды карабайм. Ыр ырдап, ызы-чуу салбай жоголгула менин алдыман! Кыяктарыңардын үнүн уккум келбейт. Андан көрө адилеттикти суудай агызып, акыйкатты дарыядай шаркыратпайсыңарбы!” “Эй, Исраил, жооп берчи: сен кырк жыл бою чөлдө жүргөнүңдө мага курмандыкка мал менен нанды апкелчү белең? Жок! Падышаң Молохтун алачыгы менен кудайың Ремфандын жылдызын көтөрүп жүрдүң. Аларды сен өз колуң менен жасап алгансың. Ушунуң үчүн мен сени Дамасктан өр жагына көчүрөм!” — дейт Теңир. Анын аты кудурети күчтүү Кудай.

Амос 6

Өзүнө өзү маашыр болгон самариялыктарга кайгы

(6:1-14) Теңир Тоодо өзүнө өзү маашырланып, Самария тоосуна таянып, анын түбүндө жашаганга мактанып, эл алдында атагы таш жарган чоңдор — силерге кайгы. Силерден кеңеш сурап келген кайран гана эл. Калнех шаарына өтүп барып, аны карагылачы. Андан ары Амат шаарына барып көргүлө. Аматтан Филистимдин Гат шаарына түшкүлө. Алар эмне, силердин падышачылыгыңардан жакшыраакпы? Алар силердин кош падышачылыгыңардан артыкпы? Жериңерден жери кеңби? Силер алаамат күнүн алыс деп ойлоп, өзүңөрдүн үстүңөрдөн зордук-зомбулук бийлик кыла турган күндү берилетип жатасыңар. Пил сөөгүнөн жасалган керебетте жатып, мамык төшөктө магдырап, жайыттагы кой менен ноопастардын семизинен жеп, жыргап жүрөсүңөр. ¤зүңөрдү Дөөткө теңеп, күү чертип, ырдамыш болосуңар. Чынылап шарап шимирип, атырдын мыктысынан шыбанып, дегеле болбойсуңар, бирок Жусуптун тукумунун башына түшкөн кырсыгына көңүл буруп койбосуңар! Эми көргүлүктү көрөсүңөр, биринчи болуп силер туткунга кетесиңер. Лаззатыңар бүтөт. Эгемен Кудай өз аты менен ант берип, мындай дейт: “Жакыптын элинин бой көтөргөнүнөн ирээнжийм. Заңгыраган сарайларын жек көрөм. Шаары менен кошо андагы болгон нерсенин баарын кастарынын колуна салып берем. Кокустан кайсы бир үйдө он киши калып калса, алар да кырылат. Ошондо алардын сөөктөрүн сыртка алып чыгып өрттөө үчүн туугандары келип, үй ичинде жашынып калгандан: “Үйдө дагы ким бар?” — деп сурайт. “Эч ким жок” — деп жооп берет тигил. Ошондо бул тууганы: “Жап оозуңду! Биз Теңирдин атын айтпашыбыз керек!” — дейт. Анткени Теңир буйрук берди. Эми ал заңгыраган имараттардын таш-талканын чыгарат, чакан тамдарды күлгө айлантат. Аттар асканын бетинде арыш кере алабы? Аскаларды өгүз менен айдоого болобу? А силер болсо адилеттикти ууга, калыстыктын жемиштерин заарга айланттыңар. Силер, санда жок нерселерге суктанып, “биз өзүбүздү өзүбүз күчтүү кылдык” дегендер, угуп алгыла: Жараткан Теңир мындай дейт: “Исраил тукуму, мен силерге бир элди каршы чыгарам. Алар силерди Аматка кире бериш жерден тартып, Арабах сайына чейин кубалап барышат”.

Амос 7

Амостун аянындагы чегирткелер

(7:1-3) Мага Жараткан Эгем мындай аян берди: падышанын чөп чабыгынан кийинки акыркы чабыктын чөбү кылайып, чыгып келе жатканда Кудай кара тумандай болгон чегирткелерди жаратканын көрдүм. Чегирткелер жердеги чөптү жеп бүткөндө, мен: “Оо Жараткан Эгем, ырайым кыла көр! Жакыптын эли кантип туруштук бере алат? Ал азыр абдан аз да”, — дедим. Ошондо Теңир ырайым кылып: “Макул мындай болбойт”, — деди.

Оттун көрүнүшү

(7:4-7) Жараткан Эгем мага дагы мындай аян берди: элди жазалоо үчүн Теңир от жаратты, ошол от зор туңгуюкту кургатып, жерди жалмады. Ошондо мен: “Оо Жараткан Эгем, токтото гөр. Буга Жакыптын эли кантип туруштук бере алат? Ал азыр абдан аз да”, — дедим. Эгем ырайым кылды да: “Макул, мындай болбосун”, — деди.

Асма таштын көрүнүшү

(7:7-9) Жараткан Эгем мага дагы мындай аян берди: Теңир асма салмоор менен түптүз, кыналып салынган дубалдын жанында туруптур, колунда болсо коргошундан куюлган асма салмоор бар экен. Теңир менден: “Амос, эмнени көрүп турасың?” — деп сурады. “Асма салмоорду”, — деп жооп бердим мен. Ошондо Теңир: “Мен өз элим Исраилдин арасына асма салмоор таштайм. Мындан ары аларды кечирбейм. Исхактын курмандык чала турган дөбөлөрү талкаланат, Исраилдин ыйык жайлары бырын-чырын болот, анан кылычымды көтөрүп, Эгеробамдын адамдарына каршы чыгам”, — деди.

Диний кызматкердин Амосту токтотууга аракети

(7:10-17) Бетелдик диний кызматкер Амазия Израилдин падышасы Эгеробамга кабар жиберди: “Амос элди сага каршы тукуруп жүрөт, айткан сөздөрүн адам эмес, жер чыдап көтөрө албайт. “Эгеробам кылычтан өлөт, Исраил сөзсүз туткунга кетет”, — деп жар салып жатат”, — деди. Анан Амоско мындай деди: — Эй, көзү ачык! Жүүт жерине кайра кет! Ошол жактан наныңды таап жеп, пайгамбарчылыгыңды ошол жакта кыл! Бетелде пайгамбарчылык кылганыңды токтот, анткени бул жерде падышанын касиеттүү жайы менен анын падышачылыгынын ибадатканасы бар. — Мен эч качан пайгамбар да, пайгамбардын баласы да болгон эмесмин. Мен мурда карапайым чабан элем. Сикамора өстүрчүмүн. Бирок Жараткан Эгем малымдан бөлүп алып: “Менин элим Исраилге барып пайгамбарчылык кыл!” — деди. Эми сен Теңирдин сөзүн угуп ал. Сен: “Исраилге каршы пайгамбарчылык кылба! Исхактын урпактарына каршы сөз сүйлөбө!” — дейсиң. Ушунуң үчүн Теңир сага мындай дейт: “Шаардын ичинде аялыңдын абийири кетет. Уул-кыздарың кылычтан сулашат. Жериң жер ченегич аркан менен бөлүнөт. ¤зүң капырлардын жеринде өлөсүң. Исраил сөзсүз ата-мекенинен күч менен чыгарылып, туткунга кетет”.

Амос 8

Бышкан мөмөлөр салынган себеттин көрүнүшү

(8:1-10) Жараткан Эгем мага дагы мындай аян берди: Алдымда бышкан мөмө-жемиш салынган себет турду. Теңир мага: — Амос, эмнени көрүп турасың? — деди. Мен: — Бышкан мөмөлөр салынган себетти, — деп жооп бердим. Ошондо Теңир мага мындай деди: — Менин элим Исраилди оро турган убак келди, мындан ары аны аябайм. Ошол күнү ибадатканадагы ырлар өкүрүккө айланат, бүт жер өлүктөргө толот, өлгөн адамдарынын денелерин үн-сөзсүз ар ар жерге ыргытып ташташат. Эй, кедейлерди кордоп, жакырларды тепселегендер, уккула! Силер: “Эптеп күтүп туралы, ай толсун, ыйык күндөр өтүп кетсин, ошондо кайрадан даныбызды сатабыз. Кампаларыбызды ачабыз да ченемибиздин көлөмүн азайтып, бааларыбызды көтөрөбүз. Таразадан да алдап жейбиз. Калбырдан өтпөй калган даныбызга чейин сатып, пайда көрөбүз. Ошондо кедейлерди бир жуп бут кийимге сатып алабыз”, — дейсиңер. Жакыптын урпактары сыймыктанган Теңир: “Мен алардын жамандыктарынын бирин да эч качан унутпайм!” — деп өзүнүн атынан ант берген. Ошондуктан жер силкинип, андагылар боздоп ыйлайт. Бүт өлкө астын-үстүн болот, Нил дайрасындай толкундайт. Чак түштө күндү батырып, күпкүндүз караңгыга чулгайм. Майрамыңарды азага, ырларыңардын ыйга айлантам. Кара кийгизип, чачыңарды устара менен кырдырам. Ошондо ботодой боздойсуңар. Ал күндүн арты азап менен бүтөт”.

Кудай сөзүн угууга зар боло турган убакыт

(8:10-14) “Мен жер бетине ачарчылык менен жут каптата турган кез келе жатат, — дейт Жараткан Эгем, — нанга болгон ачарчылыкты эмес, сууга болгон суусоону эмес, Теңирдин сөздүн угууга суусоо жиберем. Ошондо Теңир сөзүн деңизден деңизге өтүп издешет, түндүктөн чыгышка каңгышат, бирок табышпайт. Ошол убак келгенде чымыр жигиттер менен чырайлуу кыздардын жумуру катат. “Дандын кудайы менен анттанам!”, “Вирсавиянын кудайы урсун!” деп Самариянын шермендечилигин оосанып анттанышкандар эч качан кайра тургус болуп кулашат.

Амос 9

Исраил өлкөсү кыйрашы тууралуу пайгамбарчылык

(9:1-5) Мен курмандык чала турган жайдын жанында турган Теңирди көрдүм. Ал мындай деди: “Каалганын аркагын ыргыта сок, кашектери ажырап, баарын там басып калсын. Аман калгандарын болсо мен кылыч менен кырам. Эч ким качып кутулбайт. Көр түбүнө кирип алышса да сууруп алам, көккө чыгып кетишсе да кулатып түшүрөм. Кармилдин21 чокусуна чыгып, жашынып калышса да табам. Деңиздин түбүнө түшүп кетишсе, деңиз жыланына: “аларды таап чаккын!” деп буйрук берем. Душмандары туткундап алып кетишсе, алып кетишкен жагынан өлтүртөм. Жакшылык кылуу үчүн эмес, жамандык кылуу үчүн көзүмдү алардан бурбайм".

Исраил өлкөсү кыйрашы тууралуу пайгамбарчылык

(9:1-5) Мен курмандык чала турган жайдын жанында турган Теңирди көрдүм. Ал мындай деди: “Каалганын аркагын ыргыта сок, кашектери ажырап, баарын там басып калсын. Аман калгандарын болсо мен кылыч менен кырам. Эч ким качып кутулбайт. Көр түбүнө кирип алышса да сууруп алам, көккө чыгып кетишсе да кулатып түшүрөм. Кармилдин21 чокусуна чыгып, жашынып калышса да табам. Деңиздин түбүнө түшүп кетишсе, деңиз жыланына: “аларды таап чаккын!” деп буйрук берем. Душмандары туткундап алып кетишсе, алып кетишкен жагынан өлтүртөм. Жакшылык кылуу үчүн эмес, жамандык кылуу үчүн көзүмдү алардан бурбайм”.

Теңирдин жазасы тууралуу

(9:6) Кудуреттүү Кудай Эгем жерге чыпалагын тийгизгенде, жер ээрип, анда жашагандардын баары боздоп ыйлашат. Жер Нил дайрасы сыяктуу көтөрүлүп барып, кайра күп эте түшөт. Теңир турагын асманга куруп, төбөсүн жерге жеткизди. Мухиттерди оп тартып туруп, жер бетине бүркөт. Анын аты — Эгедер.

Исраил өлкөсү кыйрайт

(9:7) “Эй, исраилдиктер, мен үчүн силер куштуктардан артыксыңарбы? — дейт Теңир, — силерди Мисирден, филистимдиктерди Каптордон, арамейликтерди Каирден алып чыккан мен эмесминби?”

Теңирдин өзгөчө ырайымы

(9:8-10) Жараткан Эгенин көзү күнөөкөр мамлекетти көрүп турат. “Мен андай мамлекетти сөзсүз жер бетинен жок кылам, бирок ошондой болсо да Жакыптын элин тукум курут кылбайм, — дейт Теңир, — бир да ыкыр-чыкырды жерге түшүрбөй элеген эгиндей, жакында буйрук берип Исраил элин элетип, бардык элдердин арасына чачамын. Менин элимдин арасындагы күнөөкөрлөрдүн баарынын башы кесилет. “Кырсык бизге келбейт да жеңбейт” дегендердин баары өлөт.

Исраилдин кайра тургузулушу тууралуу пайгамбарчылык

(9:11-15) "Ошол күндө мен Дөөтүн жыгылган чатырын кайра тургузам, айрылган жерлерин оңдоп, бузулган жерлерин калыбына келтирип, байыркы убактардагыдай кылып кайра тигем. Эдомдон калган урпактары менен менин атымды алып жүрүшкөн бардык элдердин жерлерин ээлесин деп ушундай кылам, — дейт ушул иштерди кылуучу Теңир. Оро турган убакка чейин эле эгин бышкан, жыйнай турган кезге жетпей жүзүм тере турган берекелүү доор келатат. Ошондо тоолордон жүзүм тамчылап, дөбөлөрдөн таттуу шарап агат. Туткунга кеткен элим — Исраилди кайра алып келем. Алар каңгырап ээн калган шаарларды кайра куруп, көчүп киришет. Жүзүмзар олтургузушуп, шарабын ичишет. Бак отургузушуп, жемишин жешет. Мен берген жерден эч качан кайра тамыры менен жулунбай тургандай кылып, элим Исраилди өз ата-журтуна кайра кондурам”. Оо Исраил эли, силерге Жараткан Эгеңер ушундай дейт.

Абди 1

Кудай Едомду жазалайт

(1-9) Жараткан Эге элдерге өзүнүн кабарчысын жиберди. Кабарчы бизге: “Жүргүлө, Едомго каршы согуш ачалы!” — деди. Биз аны уктук. Жараткан Эге Едомго мындай деди: “Мен сени алсыратып, бардык элдерге жек көрүндү кылам. Сен көөп кеттиң, ошондуктан өзүңдүн башыңды өзүң айлантып алдың. Сен бийик жайларда, аскар тоолордун арасында жашап: “Мени эч ким кулата албайт!” — деп ойлойсуң. Эй, Едом, оозуңа кара! Бүркүт болуп, көкөлөп учуп барып, жылдыздардын арасына уя салсаң да, мен сени ошол жактан чаап түшүрөм. Карачы, кандай тонолгонсуң! Сага ууру кирген эмес беле? Жүзүмзарыңа түн жамынган кески келген жок беле? Ууру деле керегине жараша гана алып кетет ко! Кескинин артынан деле бир нерсе калат эмеспи! А сен болсо таптакыр жылас болупсуң. Каткан сандыктарыңда таш-балакет да калбаптыр. Шериктештериң сени алдап кетишти, өз мекениңден айдап чыгышты. Сени менен тынчтыкта жашаган элдердин алдында калдың. Табакташ досторуң, аркаңдан бычак сайып кетти. Алар: “Мунун башы кайда калган?” деп жатышат. Сен “баштууларыңдан” айрылып калган ошол убакта, мен сени жазалайм. Баштуусунгандарыңды сулата чаап, акылдуусунгандарыңды жер бетинен шыпырып салам. Ошондо Теманыңдын согушчандары коркконунан алдастап, аскери толук кырылат”.

Едомдун жазаланышынын себептери

(10-14) Жараткан Эге Едом тууралуу мындай дейт: “Бир тууганың Жакыптын урпактарын талап-тоноп, кырганың үчүн сен кыйратылып, түбөлүккө шерменде болосуң. Анткени жоо келип, аларды камалап, дарбазаларынын түбүндө турганда сен кайдыгердик кылдың. Бөтөн уруулар келип, Кудустун байлыгын топ таш ыргытып, бөлүп жатышканда, сен да ошолордун бириндей болдуң. Сен бир тууганыңдын башына кырсык түшүп турган кезде аны табалап, үстүртөн карап турбашың керек болчу. Боордошуң Яхуданын балдарынын шору катып турганда оозуңду жалжайтып, ырсаңдабашың керек болчу. Менин элим башына келген кайгыдан мүңкүрөп турганда дарбазасын аттап кирбешиң керек болчу. Ал тургай анын кырсыгын карабашың керек эле. Башы балээге малынып турганда мүлкүнө тийбешиң керек эле. Жолдордун айрылышында туруп алып, качып бараткандарын аңдып, өлтүрбөшүң керек эле. Качып чыгып, аман калгандарын кармап алып, душмандын колуна салып бербешиң керек эле.

Бүт элдердин үстүнөн болчу сот

(15-16) Бардык элдердин үстүнөн сот жүргүзө турган күнүм жакындап калды. Cен башкаларга эмне кылсаң, өзүңө да так ошону кылам. Кылган иштериң өз башыңа кайтат. Менин элим Исраил ибадаткана турган ыйык тоонун арасында жазанын ачуу шарабын ичти, бирок айланадагы элдерге андан да ачуураагын ичирем. Ичкенде да кускуча, тынбай ичишет. Кусушат, кайра ичишет, кусушат, кайра ичишет, ошентип акыры таптакыр соолуп, жок болушат.

Исраилдин жеңиши

(17-21) Ал эми Кудуста жашагандарды куткарам. Кудус ыйык жай болуп, Жакыптын урпактарынын энчисине тиет. Жакып менен Жусуптун урпактары саманды жалмаган оттой Исавдын тукумун жок кылат. Исав тукум курут болот. Муну мен — Жараткан Кудай айтып жатамын. Исраилдиктердин түштүктөгү чөлдө жашагандары Едомдун тоолорун, тоо этегиндегилери Филистим, Ефрайим жана Самарияны басып алышат. А Бенжамин уруусу болсо Галаадды ээлейт. Туткундан кайтып келген түндүк исраилдиктердин тукуму Финикияны, ошондой эле Сарептага чейинки аймакты басып алышат. Ал эми Сардистеги туткундан кайтып келген иерусалимдиктер түштүк Яхуданын тоолорун ээлешет. Жетекчилер Едомдун тоолорун башкаруу үчүн Теңир Тоого чыгышат. Ошентип бул элдин чыныгы Ханы Теңирдин өзү болот.

Жунус 1

Жунус пайгамбардын Кудайдан качып жөнөшү

Бир күнү Жараткан Теңир Амитай уулу Жунуска: “Тур, улуу шаар — Ниневияга барып, күнөөлөрүн ашкереле! Анын кылган жамандыктары менин кулагыма жетти”, — деди. Жунус болсо ордунан тура калып, Теңирден качып кутулуш үчүн тескери жакка бет алды. Яффа шаарына келип, Испанияга кете турган кемени таап, жол киресин төлөп, ошого түштү. Жунустун ою боюнча Испанияда Теңир жок имиш. Жолдо Теңир катуу бороон удургутуп, деңизди алай-дүлөй кылды. Кеме талкаланганы калды. Кемечилердин жаны чыгып, ар кимиси өз-өз кудайларына жардам сурап, жалынып киришти. Анан кемени жеңилдетүү үчүн жүгүн деңизге ыргыта башташты. А Жунус болсо кеменин төмөнкү бөлүгүнө кирип жатып алды да, куш уйкуну салды. Уктап жаткан жеринен аны капитан көрүп калып: — Эй, сен эмне уктап жатасың? Тур да кудайыңан жардам сурап сыйын! Балким бизге ырайым этип, сактап калаар, — деди. Ошол убакта кемечилер өз ара акылдашып: — Жүргүлө, чүчү кулак кармашып, кимдин айынан ушундай кырсыкка туш болгонубузду билели, — дешти. Чүчү кулак кармашканда акыркысы Жунус болуп чыкты. Ошондо Жунуска келишип: — Эми бизге айт, буга ким күнөөлүү? Эмне иш кылып жүрөсүң? Кай жерликсиң? Улутуң ким? — деп сурашты. — Мен евреймин, — деди Жунус, — сыйынганым асман-жер менен деңизди жараткан Көк Теңири. Анан Жунус аларга Теңирден качып баратканын айтты. Ошондо тигилердин жүрөгү түшүп: — Эмне үчүн анттиң? — дешти. Бороон улам катуулап бараткандыктан алар Жунустан: — Бороонду тынчытыш үчүн эмне кылышыбыз керек? — деп сурашты. Жунус: — Мени деңизге ыргытып жиберсеңер бороон басылат. Анткени силер менин айыман ушундай кырсыкка туш болдуңар, — деп жооп берди. Бирок кемечилер күчүнүн барынча кемени жээкке чыгарууга жандалбасташты. Бороон болсо күчөгөндөн күчөп, бет маңдайдан согуп туруп алды. Ошондо алар: “Оо Теңир, бул кишинин өмүрү үчүн бизди өлтүрө көрбө! Анткени мунун баарын сен кылып жатасың, бул сенин ишиң”, — деп Теңирге жалынышты. Анан Жунусту кармашты да, деңизге ыргытып жиберишти. Ошол замат бороон тып басылды. Кемечилерге бул окуя ушунчалык Кудайдан коркуу сезимин туудургандыктан, алар курмандык чалып, Теңирге кызмат кылабыз деп убада беришти. Жунусту болсо Кудайдын амири менен чоң балык жутуп алды. Жунус ал балыктын ичинде үч күн, үч түн жатты.

Жунус 2

Жунус пайгамбардын сыйынуусу

Балыктын курсагында жатып, Жунус пайгамбар Теңирине мындай деп сыйынды: “Кырсык башка түшкөндө, Өзүңө, Эгем, кайрылдым, Ошондо уктуң Теңирим. О дүйнөнүн түбүнөн Жардам сурап жалынсам Кулак салдың Теңирим. Сен мени салдың тереңге, Деңиздин эң түбүнө, Суу астына бастырдың, Толкундарга тапшырдың. Сенден такыр куулуп, Эч качан ыйык үйүңдү Көрбөйм го деп санааркайм. Деңизге калдым басылып, Балырга башым оролуп, Жатамын сууда тумчугуп. Тоолордун түбүнө жеттим, Дарбазасы ачылбас, Жердин астына кеттим. Бирок сен мени Теңирим, Туңгуюктан куткардың. Чымындай жаным чыркырап, Чыгып бара жатканда, Оо Теңир сага жалындым Ошондо ыйык үйүңөн Yнүмдү уктуң Кудайым! Сени чанып кеткендер — Буттарды кудай кылгандар. Бирок мен мактайм бир сени, Өзүңө чалам курмандык, Шерттеримди аткарам. Анткени бир гана сенсиң — Куткаруучу Кудайым.” Анан Теңирдин буйругу менен балык Жунусту жээкке бүркүп салды.

Жунус 3

Жунустун Кудайга моюн сунушу

Жараткан Эге Жунуска кайрадан кайрылып: “Улуу шаар Ниневияга бар да мен сага айткан кабарды жарыяла!” — деди. Жунус тил алып, Ниневияга барды. Шаар ушунчалык чоң болгондуктан Жунус анын бир башынан экинчи башына үч күндө араң жетти. Ал биринчи күнү кечке чейин жол жүрүп, эч кандай кабар таратпады. Экинчи күн дегенде гана: “Кырк күндөн кийин Ниневия кыйрайт”, — деп айта баштады. Ошондо шаардыктар Кудайдын кабарына ишеништи. Орозо тутуп, чоң-кичине дебей, кара кийиништи. Кабар Ниневиянын падышасына жеткенде ал да тактысынан туруп, зумбал жамынып, күлгө отурду. Элине кабарчыларын жөнөтүп: “Падыша вазирлери менен бирге буйрук кылат: адам болобу, мал болобу, кыбыр эткен жандын баары тамак жебесин да суу ичпесин. Адамдарга да, малга да зумбал кийгизилсин! Кудайга зар-какшап, жалынгыла! Бузуку жүрүш-турушту таштагыла! Балким ошондо Кудай оюн өзгөртүп, каарынан кайтаар да биз аман калаарбыз”, — деген буйрукту жарыя кылды. Кудай алардын мунусун көрдү. Күнөөлүү иштерин таштагандарын байкады. Анан оюн өзгөртүп, мурда айтканын кылбоону, аларды жазалабоону чечти.

Жунус 4

Жунустун ачуулануусу жана Кудайдын мээрими

Жунус буга абдан капа болуп, ачууланды. — Оо Эгем, үйүмөн чыга элегимде эле ушундай болот дебедим беле? Ошондуктан Испанияга качып жөнөгөн болчумун. Сенин ар дайым мээримдүү, ырайымдуу, көтөрүмдүү, боорукер, оюңду өзгөртүп, жазалабай коюга дайым даяр экениңди билгем, — деди ошондо Жунус, — эми Эгем, менин жанымды ал, мындан көрө өлгөнүм артык. — Жунус, сен эмнеге ачууланып жатасың? — деди Теңир ага. Ошондо Жунус шаардын чыгыш тарабына өтүп барып олтуруп алды. Баш калкалай турган нерсе жасап, көлөкөсүндө Ниневияга эмне болор экен деп күтүп олтурду. Теңир Жунуска жакшыраак көлөкө болсун деп, жанынан чоң өсүмдүк өстүрүп чыгарды. Ал Жунуска аябай жакты. Бирок кийинки күндүн кечинде Кудайдын буйругу менен өсүмдүктү курт жеп, соолутуп салды. Күн чыкканда Кудай чыгыштан ысык шамал соктурду. Жунустун төбөсүнөн күн өтүп, эстен танганы калды. Жунус өлгүсү келди. “Мындан көрө өлүп калсам гана!” — деди ал. Теңир: — Бул өсүмдүк үчүн эмнеге ачууланып жатасың? — деп сурады. Жунус: — Эмне үчүн ачууланбайм? Ушундан көрө өлгөнүм артык эмеспи! — деди. Ошондо Жараткан Эге ага мындай деди: — Бул өсүмдүк бир түндүн ичинде өсүп чыгып, экинчи түнү жок болду. Ал үчүн мээнет кылган да, аны өстүргөн да сен эмессиң, бирок карачы, ичиң ачышып жатат. Анан оң колунан сол колун айырмалай албаган жыйырма төрт миң адамы, сан жеткис малы бар улуу шаар Ниневия үчүн менин ичим кантип ачышпай коёт?

Micah 1

Micah 2

Micah 3

Micah 4

Micah 5

Micah 6

Micah 7

Нахум 1

Нахум пайгамбардын көргөн аяны

(1:1) Елкош айылынан чыккан Нахум пайгамбар Ниневия шаары тууралуу Кудайдын аян алып, ушул китепке жазган.

Кудайдын каарына ким туруштук бере алат?

(1:2-8) Жараткан Эге жалган кудайлардан өзү жараткан пенделерин кызганат. Жалган кудайларга сатылып кеткендерден сөзсүз өч алат. Каары кайнаганда касташкандарын аябайт. Жараткан Эге абдан көтөрүмдүү, ошондой эле кудуреттүү. Айыпка көз жумуп, жазалабай койбойт. Жүргөн жеринде деңиз албуутанып, бороон болот. Таманынан чыккан чаң булуттай удургуйт. “Какшып кал!” десе деңиз какшып, дарыялар кургайт. Башандын талаалары такырайып, Кармилдин чокулары бозорот. Ливандын талаа гүлдөрү соолуйт. Жараткан Эгенин сүрүнөн тоо-дөбөлөр титиреп, ээрип кетет. Жер силкинип, ааламдын жана андагынын баарын калчылдак басат. Жараткан Эгенин каары келгенде анын алдында ким тура алат да, ким чыдай алат? Эч ким! Анткени ал каарданганда оттой жалындап, табынан аскалар чарт-чурт жарылат. Бирок Жараткан Эгебиз жакшы. ¤з пенделерине кыйынчылык мезгилде башпаанек болуп, ага кайрылгандарга кам көрөт. Ал эми душмандарын ташкындаган сел сымал жууп кетет, касташкандарын караңгыда калтырат.

Нахум пайгамбардын ниневиялыктарды айыпташы

(1:9-11) Силер эмне үчүн Теңирге жаман ой ойлоп жатасыңар?! Ал силерди кырып жок кылат, ошондо каршы чыга турган эч ким калбай калат. Эй, орум-жыйымдан кийин какшыган талаада калган куу тикенектей болгон аракечтер! Силер өрттөлөсүңөр! Эй, Ниневия, Кудайга арам ойлоп, бузуку план түзгөн неме сенден чыкты!

Ниневия шаары кыйрайт

(1:12-14) Теңир Яхудага мындай дейт: “Ассириялыктардын колу канчалык сансыз, күчтүү болсо да кырылат. Оо элим, мен мурда силердин башыңарга оор жүк салдым, эми антпейм. Мойнуңарга кийгизилген Ассириянын камытын талкалап, кишендерин сындырам.” Теңир Ассирияга мындай дейт: “Сенин атыңы өчүрүп, тукум курут кылам. Азыр мен сага көр даярдап жатам: бутканаларыңдагы “кудайларыңдын” айкелдерин талкалап, өзүңдү ошол жерге көмөм. Анткени сен жашоого татыксызсың!”

Эзүүдөгү элге кабар

(1:15) Яхуда, карачы, тоодон тоого секирип, кабарчы келетат! Ал жеңишти сүйүнчүлөгөнү келатат! Той бер, майрамда, Кудайга убада кылган курмандыктарыңды апкел, жырга! Адепсиз Ассирия ата-журтуңду экинчи тепселебейт! Ассирия жер менен жексен болду!

Нахум 2

Ниневия шаарына кабар

(2:1-6) Ниневия! Сени чачыратып, кыйрата турган душманың келатат! Тур! Чептериңди бекемде! Белиңди бекем буу! Күчүңдү топто! Душмандары чаап кете элегиндеги Жакыптын улуулугун, Исраилдин улуулугундай кылып, Теңир кайра калыбына келтиргени жатат. Бош калган жүзүмзарларын кайра өстүргөнү жатат. Душмандарыңдын калкандары кыпкызыл, кийимдери кырмызы. Ат арабалары оттой атырылып, урушка белен, аскеринин көбүнөн найзанын учу кылкылдайт. Жакында Ниневиянын көчөлөрүндө арабалар зуулдап, аянттарын дүңгүрөтүп, оттой жылтылдап, чагылгандай жаркылдайт. Ниневия өз баатырларын майданга чакырат, бирок баатырлары баса албай, алдастап калган. Сепилдерин коргоого жандалбасташат, бирок шаарын эбак эле душмандары курчап алган. Суу бөгөттөрү ачылып, ак сарайларда отургандарын өңдөрү купкуу.

Ниневия шаары таланып-тонолот

(2:7-12) Бүттү, Ниневия, тагдырың чечилди! Душмандарың ханышаңдын кийимин сыйрып алып, туткунга алып кетет. Күңдөрү көкүрөгүн койгулап, көгүчкөндөй онтоп, зарлап ыйлашат. Тукту жарган суудай болуп, эл шаардын дарбазасынан чыга качат. “Эй, токтогула, токтогула!” деген үнгө эч ким кылчайып карабайт. Ай, жеңүүчүлөр, келгиле, алтын-күмүштөрүн тоногула! Бул жердин байлыгына сан жетпейт. Эх, Ниневия, таланып-тонолуп, ойрондолуп, бүлүндүң го! Жүрөгүң түшүп, коркконуңан тизелериңди калчылдак басты го! Белиң бекчейип, көзүң чекчейди го! Ниневия, сен арстандардын үңкүрү элең, эмне болдуң, карачы!? Арстаның түгөйү менен жайбаракат басып, күчүктөрү кенебей жашаган жайың кана? Бул жерде арстаның алып келген тамагын тытмалап, түгөйү менен күчүктөрүнүн курсактарын уурдап келген тамагына тойгузчу эле.

Ниневия шаарына болгон Теңирдин каары

(2:13) “Сени элеби Ниневия, карап тур, мен сага эмне кылар экем! — дейт кудурети күчтүү Кудай, — арабаларыңды өрттөп, түтүнгө чулгайм! Элиңди кырып, талап-тоногондоруңдуң баарын кайра сенден сыгып алам. Элчилериңдин жаагын жап кылам.

Нахум 3

Ниневиялыктардын күнөөсү

(3:1-7) Аккан канга, алдамчылыкка, канкордукка, зөөкүрдүккө толгон Ниневиянын шору катты! Ошондуктан көчөлөрү чып-чып деп чабылган камчынын үнүнө, дүңгүрөгөн дөңгөлөктөрдүн дүбүртүнө, таскактаган аттардын кишенегине, калдыраган арабалардын бака-шакасына толуп, жатып калды. Атчандар ары-бери чабышып, кылычтын мизи жалт-жулт этип, найзанын учу кылкылдады. Шаар ичи өлүккө толду, тоо-тоо болуп ар жерде жатат, баскан сайын өлүккө чалынасың. Сыртынан көз жоосун алган, азгырма чырайы менен көп элдерди азгырып, өзүнө кул кылган, ичинен бузукулукка толгон шуркуянын жазасы ушул.

Ниневия шаары канчалык күчтүү болсо да жазадан качып кутула албайт

(3:8-17) Кудурети күчтүү Теңир мындай дейт: “Эй, Ниневия, этегиңди башыңа каптап, бүт элдерге шермендеңди чыгарам! Жек көрүндү кылып, бетиңе ылай шыбап шыбап бүт элдердин алдына чыгарып коем. Сени көргөндөрдүн баары: “Ниневиянын таш-талканы чыгыптыр! Боору ооруган эч ким жок! Көңүл айтып, соороткон да табылбайт!” — дешет. Эй, Ниневия, айтчы: айланасы суу чеп менен курчалган, Египеттин борбору Тебестен сен кыйынсыңбы? Ефиопия менен Египет ага кызмат кылып, Ливия менен Судан шериктештери болуп, күчү ашып-ташып турчу, билесиңби? Бирок ал көчүрүлүп, туткунга кетти. Жаш балдары көрүнгөн көчөнүн бурчунда ташбараңга алынды. Чоңдорунун тагдырын чүчү кулак кармап чечишип, чынжырлап, айдап кетишти. Ниневия, сен да ошондой болуп, ичип алгансып, эсиң эңгирейт. Сен да душмандарыңдан жашынарга жай таппай далбастайсың. Сенин чептериңдин баары бышып турган анжирге окшош: жемиштери силкип койгондун оозуна келип түшөт. Аскерлериң катын сыяктуу, ошондуктан душмандарыңа дарбазаларың кеңири ачылат да сепилдериңди от жалмайт. Душманың камалап турган убакка даярдап, суу сузуп алып кой да чептериңди бекемде. Ылайыңды тебелеп, кыш куйганга калыбыңды даярда. Бирок баары бир отко ороносуң. Кылыч башыңды кесет. Чегиртке жеген эгиндей болосуң. Сен чегирткедей көбөйдүң. Сенден чыккан соодагерлердин саны асмандагы жылдыздардан да көп. Бирок алардын дайнын таппай каласың. Аларың чегирткедей канатын жайып, туш-тарапка учуп кетишет. Сенин чоңдоруң ошол чегирткелерге окшош. Аскербашыларың суукта жылчыктарга жашынып, күн тийгенде дайнын таптырбай, туш келди учуп кеткен чиркейлердей.

Ниневия шаарынын башчыларынын кайдыгерлиги

(3:18,19) Эй, Ассириянын падышасы, чабандарың бейкапар уктап жатат. Билермандарыңдын эч нерсе менен иши жок. Элиң тоо-тоололорго чачылып, сандалып жүрөт. Кайра чогултканга эч ким жок. Жараларыңа дары табылбай, сыздатып жатат. Сен баарына катаалдык менен ызгаар мамиле кылып келген элең. Эч ким сенин зөөкүрлүгүңөн качып кутула алган эмес. Эми карачы: кыйраганыңды угуп, баары сүйүнүп, кол чаап жатышат.

Habakkuk 1

Habakkuk 2

Habakkuk 3

Zephaniah 1

Zephaniah 2

Zephaniah 3

Акай 1

Ибадаткананы кайра курууга убакыт жетти

(1:1-11) Персияны Дарий хан бийлеп турган экинчи жылдын алтынчы айынын биринчи күнүндө Жараткан Эге Акай пайгамбар аркылуу кабар берди. Бул кабар Яхуданын акими Шелтиелдин уулу Зоробабил менен Эгесадыктын баласы Иса имамга карата айтылган болчу. — Мына бул эл, — деди кудурети күчтүү Кудай Акайга, —“ибадаткана кура турган убак али келе элек”, — дейт. Анан Акай аркылуу элге кайрылды: — Өзүңөрдү байкап, текшерип көргүлөчү! Көп эгип, аз жыйнап алып жатасыңар, жесеңер курсагыңар тойбой, ичсеңер жук болбойт, кийимиңер жылыта албай жатат. Тапкан акчаңар, жыртык чөнтөккө кетип жатат. Эмне үчүн ушундай болуп жатат? Өз жолуңарды текшерип, ойлонуп көрбөйсүңөрбү! Кудурети күчтүү Кудай таала дагы мындай деди: — Тоого барып, жыгач алып келгиле да ибадаткананы кайра кургула. Ошондо мен ага көңүл буруп, анын ичинде зоболом көтөрүлөт. Кудурети күчтүү Кудай таала дагы мындай деди: — Мол түшүм күтөсүңөр, бирок аз жыйнап аласыңар. Yйүңөргө алып келгениңердин берекеси жок. Эмне үчүн? Ар кимиң өз көмөчүңөргө күл тартып, менин үйүм каңгырап ээн тургандыгы үчүн. Ошон үчүн асман жабылып, тып эткен тамчы тамбай, жер эч нерсе өстүрбөй жатат. Мен бүт тоо-түздөрүңөргө, эгин менен аштыктарыңарга, жүзүмзар менен май дарактарыңарга, дегеле жерде өскөн нерселери баарына кургакчылык чакырдым, адамдарыңарды куураттым, малыңарды жутаттым, кылган аракетиңердин кутун учурдум.

Кудайдын кабарына элдин ишениши

(1:12-15) Ошондо Зоробабил, Иса жана Вавилондогу туткундан кайтып келген элдин баары Жараткан Эгенин айтканына баш ийишти. Баарынын жандүйнөсүн Кудайдан коркуу сезими бийлеп, Теңирдин кабарчысы — Акай пайгамбардын сөзүн кабыл алышты. Анан Акай: “Жараткан Эгебиз: мен силерди колдойм деди” деп, Теңирдин айтканын элге жарыя кылды. Ошентип, Теңир Яхуданын акими Шелтиелдин уулу Зоробабилдин, Эгесадыктын имам баласы Исанын жана туткундан келген элдин жүрөгүнө ибадаткананы курууга каалоо берип, шыктандырды. Алар Дарий хандын бийлигинин экинчи жылынын алтынчы айынын төртүндө өздөрүнүн Кудайы — Жараткан Эгесинин ибадатканасын кайра курганга киришишти.

Акай 2

Теңирдин убадасы

(2:1-9) Жетинчи айдын жыйырма биринчи күнү Акай пайгамбарга Теңирден сөз келди. Ал мындай деди: — Яхуданын акими Шелтиелдин уулу Зоробабилге, улуу имам Эгесадыктын уулу Исага жана туткундан келген элге айт: мына бул ибадаткананын мурда кандай болгону кимиңердин эсинде бар? Азыр кандай болуп калыптыр? Ордунда эч нерсе жоктой, туурабы? Бирок, эч кимиңердин ындыныңар өчпөсүн! Жумушуңарды баштай бергиле, анткени мен силердин жаныңарда болом. Силер Египеттен чыкканыңарда ар дайым силер менен бирге болом деп убада кылган элем. Ошондон бери менин Рухум араңарда жашап жатат, ошондуктан коркпогула. Жакын арада асман менен жерди, кургактык менен деңизди дагы бир жолу титиретем. Бардык элдерди да титиретем, ошондо алар ошол элдердин байлыгын ала келишип, бул ибадатканын даңкын чыгарышат. Бул дүйнөдөгү алтын-күмүштүн баары меники. Жаңы ибадаткана мурдагысынан алда канча кооз болот. Ошол кезде бул жерде өз элимди ийгилик менен тынчтыкка бөлөйм.

Курулуштун башталышы

(2:10-19) Дарий хандын экинчи жылынын жыйырма төртүндө Акай пайгамбар аркылуу Теңир сүйлөдү. Ал мындай деди: — Диний кызматкерлерден сура: эгерде кимдир бирөө Кудайга багышталган этти этегине салып алып көтөрүп бара жатса, анан кокусунан этеги нанга, же кандайдыр бир кайнатып бышырылган нерсеге, же мусалдаска, же олива майына, же кандайдыр бир тамакка тийип калса, анда бул этти Кудайга багыштоого болобу? Бул тууралуу Мыйзам эмне дейт? Диний кызматкерлер: — Жок! — деп жооп беришти. Ошондо Акай: — А эгер өлүмтөгө бир жерин тийгизип алган адамдын бир нерсеси ушул тамактардын бирине тийип калсачы? Анда бул тамактар арам болуп эсептелеби? — деп сурады. Диний кызматкерлер: — Ооба, арам болот, — деп жооп беришти.

Яхуданын акимине берген Теңирдин убадасы

(2:20-23) Ошол эле күнү Теңир Акайга экинчи ирет сүйлөдү. — Яхуданын акими Зоробабилге айт! Мен жакында асман менен жерди силкилдетем. Падышалардын тактыларын томкоруп, күчүнөн ажыратам. Аскер арабаларын аңтарып, адамдарын сулатам. Аттары өлүп, чабандестери бири-бири менен кылычташат. Эй, Шелтиел уулу Зоробабил, угуп ал: ошол күнү мен сени мөөр шакегим кылып, менин атыман бийлик кылууга дайындайм. Бул ишке сени тандадым, анткени сен менин кулумсуң. Ошондо Акай эл алдында Кудайдан алган сөздү жарыя кылды: — “Менин алдымда турган азыркы эл ошондой, — дейт Теңир, —алардын кылган бардык иштери менен апкелген курмандыктары арам! Ушул күнгө чейинки күндөрдү эстегиле. Теңирдин үйүнүн негизине бир да таш коюла элегиңерге чейинки иштериңерди көңүлүңөргө түшүргүлө. Жашооңордо береке жок болчу. Жыйырма боо чыга турган чөмөлөгө барсаңар, он боо араң чогултуп алчусуңар. Шарап сактагыч жайдан элүү бөтөлкө сузуп алайын деп барсаңар, ойлогонуңардын жарымына да жетпей калчу. Кылган иштериңердин барын дат бастырып, наныңарды көгөрттүм. Эккениңерди мөндүр менен жайладым. Бирок силер ошондо да мага кайрылган жоксуңар. Бүгүн тогузунчу айдын жыйырма төртү. Ушул күнү ибадатканын негизи курулуп бүттү. Бүгүнкү күндөн баштап, силердин жашооңордо кандай өзгөрүүлөр болорун жакшылап байкагыла. Кампаларыңарды карагылачы: уруктукка бирдеме калыптырбы деги? Жүзүм, анжир, алма, май дарактарыңар мөмө байлашыптырбы? Жок! Бирок мен ушул күндөн тартып, баарына батамды берем. Ошондо Акай эл алдында Кудайдан алган сөздү жарыя кылды: — “Менин алдымда турган азыркы эл ошондой, — дейт Теңир, —алардын кылган бардык иштери менен апкелген курмандыктары арам! Ушул күнгө чейинки күндөрдү эстегиле. Теңирдин үйүнүн негизине бир да таш коюла элегиңерге чейинки иштериңерди көңүлүңөргө түшүргүлө. Жашооңордо береке жок болчу. Жыйырма боо чыга турган чөмөлөгө барсаңар, он боо араң чогултуп алчусуңар. Шарап сактагыч жайдан элүү бөтөлкө сузуп алайын деп барсаңар, ойлогонуңардын жарымына да жетпей калчу. Кылган иштериңердин барын дат бастырып, наныңарды көгөрттүм. Эккениңерди мөндүр менен жайладым. Бирок силер ошондо да мага кайрылган жоксуңар. Бүгүн тогузунчу айдын жыйырма төртү. Ушул күнү ибадатканын негизи курулуп бүттү. Бүгүнкү күндөн баштап, силердин жашооңордо кандай өзгөрүүлөр болорун жакшылап байкагыла. Кампаларыңарды карагылачы: уруктукка бирдеме калыптырбы деги? Жүзүм, анжир, алма, май дарактарыңар мөмө байлашыптырбы? Жок! Бирок мен ушул күндөн тартып, баарына батамды берем.

Закария 1

Теңирге кайрылгыла

(1:1-6) Персияны Дарий хан бийлеп турганына туптуура эки жыл сегиз ай болгондо Аддын небереси, Берекиянын уулу Закария пайгамбарга Жараткан Эге аян берди. “Закария, сен бар да элге айт: мен мурда аталарыңарга абдан каарданган элем, бирок азыр силерге: “Мага кайрылгыла, ошондо мен да силерге кайрылам! — дейм. Аталарыңардай болбогула. Мен аларга кулдарым — пайгамбарларым аркылуу: “Жаман жолдоруңардан, бузуку иштериңерден кайткыла!” деп айттыргам. Бирок алар сөзүмө тил алып, мага кайрылышкан жок. Менин сөзүмө назар салышпай, жыйынтыгында кырылышты. Кийин тобо келтиришип, кудуреттүү Кудайы - менин аларды күнөөлөрүнө жараша, жүргөн жолдоруна татыктуу шыбагасын бергенимди түшүнүштү.

Биринчи аян: төрт жылкынын көрүшү

(1:7-17) Дарий хандын бийлик кылып турганына эки жыл, он бир ай, төрт күн болгондо (Шебат айында), Теңир мага түндө аян берди. Аянда буларды көрдүм: Сайдагы мирт дарактарынын арасында жээрде ат минген бир киши туруптур, анын арт жагында дагы башка жээрде, ала-була жана ак боз аттар бар эле. Мен: — Таксыр, бул аттар эмнени билдирет? — дедим. Ошондо мени менен сүйлөшкөн периште: — Азыр мен түшүндүрүп берем. Теңир аларды жерди чалгындап келүүгө жиберген, — деди. Анан алар мирт дарактарынын ортосунда турган Теңирдин периштесине: — Биз бүт жер жүзүн кыдырып чыктык, жер жардамга муктаж болуп, мүңкүрөп калыптыр, — деп жооп беришти. Ошондо Теңирдин периштеси мындай деди: — О кудурети күчтүү Кудай таала! Сен Иерусалим менен яхуданын шаарларына жетимиш жыл бою каарыңды төгүп келатасың. Качан аларга ырайым кыласың? Ошондо мени менен сүйлөшкөн периштеге Теңир жакшы, сооротуучу сөздөрдү айтты. Периште мага кайрылып, кудуреттүү Теңирдин айткандарын жар сал деп айтып берди: “Мен ыйык шаарым Иерусалимди абдан катуу сүйөм, ал эми анын айланасында жыргап, бейкапар жашап жаткан башка элдерге абдан катуу кыжырланып жатам. Анткени каарымды азайтканымда, алар жамандыктарды көбөйтүштү. Ошондуктан ырайым кылуу үчүн мен Иерусалимге кайра келдим. Менин үйүм калыбына келтирилет жана шаар кайра курулат”. Периште мага дагы бул сөздөрдү айтты: — Кудуреттүү Теңир: “Менин шаарым өркүндөп өсөт, кайрадан ага жардамга келип, өзүмө менчиктейм” деп жатат.

Экинчи аян: төрт мүйүздүн көрүнүшү

(1:18-21) Ушундан соң мен башымды көтөрүп, өгүздүн төрт мүйүзүн көрдүм. Ошондо мени менен сүйлөшкөн периштеден: — Булар эмнени билдирет? — деп сурадым. — Булар Яхуданын, Израилдин жана Иерусалимдин элин туш тарапка чачыраткан мүйүздөр, — деп жооп берди ал. Андан кийин Теңир мага төрт устаны көрсөттү. — Булар эмне кылганы бара жытышат? — дедим. — Алар Яхуданы толук талкалап, элин чачыратып жиберген элдердин жүрөгүнүн үшүн алып, кыйратканы бара жатышат, — деди периште.

Закария 2

Үчүнчү аян: жер ченегич кармаган кишинин көрүнүшү

(2:1-5) Ушундан соң аянымда жер ченегич аркан кармаган бир кишини көрдүм. Андан: — Кайда баратасыз? — деп сурадым. — Иерусалимдин узун-туурасын ченегени баратам, — деди ал мага. Аңгыча мени менен сүйлөшкөн периште алдыга кадам шилтеди. Ошондо дагы бир периште алдынан чыкты. Анан мени менен сүйлөшкөн периште ага мындай деди: — Жер ченегич көтөрүп жүргөн тигил жигитке айт: Иерусалим ушунчалык элге толуп, күтүрөгөн төрт түлүк малды батыра албай калат, ошондо адамдар анын сыртына да отурукташа башташат. Ал элдин коргой турган оттуу сепили мен болуп, арасында зоболом көтөрүлөт.

Кудай өзүнүн туткундагы элин аракетке чакырат

(2:6-13) “Оо элим, мен силерди туш-тарапка чачыраттым. Эми кайра кайткыла. Вавилондон качып чыгып, үйүңөргө кайрылып келгиле. Сага тийишкен ар ким, менин көз карегиме тийишкен менен барабар”. Анан өз элине кол тийгизгендерге айтты: “Силер менен мен өзүм согушам. Бир кезде силерге кул болгон эл үстүңөрдөн бийлик кылат”. Ушундай деп, Теңир мени анын элине кол көтөргөндөргө жөнөттү. Бул сөз аткарылганда мени Теңир жөнөткөнүн баары көрүшөт. Теңир дагы мындай деди: "Иерусалим, сен кубан, шаттан! Мен сенин ичиңде жашоо үчүн көчүп келем”. Ошол убакта көптөгөн элдер Теңирге кайрылышып, анын эли болуп калышат. Ошондо менин кудуреттүү Теңирден келгенимди билесиңер. Теңир ыйык жердеги Өзүнүн үлүшү — Яхуданы өз карамагына алат жана Иерусалим кайрадан анын эң сүйүктүү шаары болот. Жараткан Эгенин алдында баарыңар жаагыңарды жап кылгыла! Анткени ал өзүнүн ыйык шаарынан туруп келе жатат.

Закария 3

Төртүнчү аян: улуу имам менен шайтандын көрүнүшү

(3:1-10) Дагы бир аянымда Теңир мага өзүнүн периштесинин алдында турган улуу имам Исаны көрсөттү. Периштенин оң жагында шайтан да туруптур. Ал Исага көптөгөн жалааларды жаап жатты. Ошондо Теңир шайтанга: — Мен сенин жалааларыңды кабыл албайм! Мен Иерусалимге ырайым кылам деп чечтим. Исага жана анын элине ырайым этем. Алар оттон суурулуп алынган отундай, — деди. Теңирдин периштесинин алдында турган Исанын кийимдери абдан кир эле. Периште айланасында тургандарга: — Кийимдерин чечкиле! — деди да анан Исага кайрылып: — Көрдүңбү мен сенден айыптарыңды алып салдым. Эми мына бул таза, жаңы кийимдерди кийгизем, — деди. Анан мен: — Башына да жаңы тебетей кийгизсе болор бекен? — дедим. Ошондо алар ага жаңы тебетей кийгизишти. “Башына таза баш кийим кийгизгиле” — деди периште. Анан башына таза баш кийим кийгизишти. Теңирдин периштеси болсо карап турду. Бир аздан соң Исага кайрылды: — Кудуреттүү Кудай мындай дейт: “Эгерде менин жолдорум менен жүрүп, кароолумда тура турган болсоң, анда менин үйүмдүн үстүнөн бийлик кылып, ак сарайларыма баш-көз болосуң. Мына бул элдин арасында жашатам. Улуу имам Иса уккун. Өзүң да ук, жаныңдагы туугандарың менен атка минерлер да жакшылап кулак салышсын: бул адамдар келечекте дүйнөгө келе турган менин кулум — Тармактын символу. Карагыла Исанын алдында өзгөчө ташты коюп койдум. Анын жети көзү бар. Үстүнө бир өзгөчө жазууну чегип жазып коём. Бул жазуу жер бетиндеги күнөөлөрдү жок кыла турган күндүн келеринин белгиси болот. Ошол убак келгенде кошуналарыңарды, досторуңарды чакырып, бир анжирдин түбүндө чай иче турган болосуңар”.

Закария 4

Бешинчи аян: алтын шамдалдын көрүнүшү

(4:1-14) Анан жанагы мени менен сүйлөшкөн периште кайрылып келип, мени ойготуп жиберди. — Эмнени көрүп турасың? – деди ал. — Чылк алтындан жасалган шамдалды, — деп жооп бердим мен. Шамдалда жети шам жагылып туруптур. Үстүндө ар бир шамга туташкан жети түтүкчөсү, астында болсо май куя турган чөйчөгү бар экен. Чөйчөктүн эки жагында эки май дарагы бар экен. — Таксыр, бул эмине болуучу? — дедим. — Чындап эле билбейсиңби? — деди ал. — Билбейм, мырзам — дедим мен. — Бул “сен аскер жана күч менен эмес, менин Рухум менен бийлик кыласың” деп Зоробабилге билдирген Теңирдин сөзү. Кудуреттүү Кудай ага мындай дейт: “Зоробабилдин алдындагы мына бул зор тоо түздүккө айланат. Зоробабил ыйбадаткана курууга киришип, бурчуна биринчи кышты койгондо эл : “укмуш, укмуш” деп кыйкырып, шаттанышат”. Ушундан соң периште мага кайрылып: — Мына бул ыйбадаткананын курулушун Зоробабил баштап берди жана өзү аягына чыгат, ошондо менин силерге кудуреттүү Кудайдан келгенимди аңдайсыңар. Эл эч бир майда иштерден уялбай калышат жана бүткөн ыйбадаткананын ар тарабын өлчөп жүргөн Зоробабилдин колундагы асма ташты кубана карап турушат. Ошондуктан жанагы сен көргөн таштын жети капталы бүт жер жүзүн тиктеп турган Теңирдин көздөрү, — деди. — А шамдалдын эки тарабындагы эки май дарак эмнени билдирет? Алтын түстүү май куюлуп агып турган түтүкчөлөрдүн жанындагы эки бутакчы, алар эмнени билдиришет? — дедим мен ага. — Чындап эле аны сен билбейсиңби? — деди периште. — Билбейм, мырзам, – дедим мен. Периште: — Бүткүл жер жүзүнүн Эгесине кызмат кылуу үчүн май куюу расмисинен өтүп, атайын дайындалган эки кишини билдирет, — деп жооп берди.

Закария 5

Алтынчы аян: учуп бараткан түтүктүн көрүнүшү

(5:1-4) Мен кайрадан аян көрүп, анда учуп бара жаткан түтүктү көрдүм. — Эмнени көрүп турасың? — деди периште мага. — Учуп бараткан түтүктү. Узундугу жыйырма, туурасы он чыканактай экен, — деп жооп бердим мен. — Бул түтүкчөдө бүткүл жер бетине карата айтылган

Жетинчи аян: аял жана челектин көрүнүшү

(5:5-11) Периште мага дагы мындай деди: — Бет маңдайыңдагы жакындап келе жаткандын эмне экенин билесиңби? — деди. — Жок, ал эмне болду экен? — дедим мен. — Бул чен челек. Бүт жер жүзүндөгү күнөөлөр ушул чака менен ченелет, — деди периште. Аңгыча, чаканын коргошундан жасалган капкагы ачылды. Ичинде болсо бир аял олтуруптур. — Бул аял — бузукулукту билдирет, — деди да аялды челектин ичине кайра түртүп жиберип, коргошун капкакты жаап койду. Анан мен дагы башка эки аялды көрдүм. Алардын илек-илектикиндей канаттары бар экен. Канаттарынан шамал согуп турду. Алар челекти тумшугу менен иле калышып, аны асман менен жердин ортосунда алып учушту. Ошондо мен периштеден: — Булар челекти кайда алып баратышат? — деп сурадым. Периште: — Алар челек үчүн Сенаар жеринде ыйбадаткана курушат. Куруп бүтүшкөндө аны ичине киргизип коюшат, — деп жооп берди.

Закария 6

Сегизинчи аян: төрт арабанын көрүнүшү

(6:1-9) Дагы аян көрүп, анда эки жез тоонун ортосундагы капчыгайдан чыгып келе жаткан төрт арабаны көрдүм. Биринчи арабага кошулган аттар — жээрде, экинчисиндегилер кара, үчүнчүсүндөгүлөр ак, төртүнчүсүндөгүлөр болсо кашка, күчтүү аттар экен. — Булар эмнени билдирет, төрөм? — дедим мен сөз баштап, баягы периштеге. — Булар бүт ааламдын Теңиринин жүзүнүн алдынан чыккан төрт шамал. Кара аттар түндүккө, ак аттар батышка, кашка аттар түштүккө баратышат, — деп жооп берди ал . Анан жулунуп турган аттарга: “Баргыла, жерди аралап чыккыла!” — деди. Алар жерди кыдырып чыгышты. Анан периште мени чакырып алып, мындай деди: — Карачы, түндүккө кеткендер иштерин бүтүрүп, ал жактан көңүлүмдү тынчытышты.

Кудай тандаган жетекчи

(6:9-7:1) Ошондо мага Теңирдин сөзү айтылды: “Хелдай, Тобий жана Эгедай туткундан кайтып келишти. Алардын алтын-күмүшүн алып, дароо Сапандын уулу Ясийдикине бар. Ошол алтын-күмүштөн таажы жасап, Эгесадыктын уулу имам Исанын башына кийгиз да ага айт: “Кудуреттүү Теңир мындай дейт: Тармак аттуу бир Инсан бар. Ал тамырынан өсүп чыгып, күчкө толгондо Теңирге ыйбадаткана тургузат. Ошондо анын зоболосу көтөрүлөт. Тактысына олтуруп, бийлик жүргүзөт. Тактысынын жанында диний кызматкер да турат. Экөө ынтымактуу болушат. Ал эми жанагы таажыны болсо Хелем, Тобий, Эгедай жана Сапандын уулу Хенге эстелик катары берилип, Теңирдин ыйбадатканасына коюлат. Теңирдин ыйбадатканасынын курулушуна жардам берүү үчүн адамдар алыстан келишет. Ошондо менин Кудуреттүү Кудайдан келгенимди түшүнөсүңөр. Булардын баары эгер силер Кудай Эгеңердин айткандарын кунт коюп уксаңар ишке ашат.

Закария 7

Теңир ырайымдуулук менен боорукерликти каалайт.

(7:1-14) Персия падышанын бийлеп турганына төрт жыл болуп бараткан. Тогузунчу айдын, төртүнчү күнү эле. Бетелдин эли Шафезер, Регель-Малик жана анын адамдарын Теңирге сыйынып, анын эркин билип келүү үчүн шайлашты. Алар Кудуреттүү Кудайдын ыйбадатканасындагы пайгамбарлар менен диний кызматкерлерге барышып: “ыйбадаткананын кыйраганына көп жылдар бою кайгырып келе жатабыз. Ар жылдын бешинчи айында өзгөчө убакыт бөлүп, орозо кармап, ыйлайбыз. Муну уланта беришибиз керекпи?” — деп сурашты. Ошол убакта мага Теңир аян берип, мага мындай деди: — Бул өлкөнүң диний кызматкерлери менен адамдарынын баарына айтып кой: “силер ар жылы бешинчи айда орозо кармап, кайгырып келгениңерди билем, бирок ошонунун баары мен үчүн беле? Жок! Жеп-ичкениңер мен үчүң беле? Жок! Өзүнөр үчүн, өзүңөрдүң кызыкчылыгыңар үчүн болгон.” Кудай мурдагы пайгамбарлар аркылуу тээ илгери да ушундай деген. Ал кезде Иерусалим элге толуп, өсүп-өнүп турган эле. Айланасындагы шаарларда, Негевде, батыш тараптагы ойдуңда эл жашашчу. Закарияга Теңирден дагы мындай сөз болду: "Мен ошол кезде аларга: “калыс болгула, бири-бириңерге кайрымдуу болгула. Жетим-жесир менен мусаапырларды кысымга албагыла. Бири-бириңерге каршы жамандык ойлобогула!” деп айткам. Алар болсо айткандарымды кулагынын сыртынан кетиришти. Мага далысын салып, кулактарын жаап алышты. Менин Рухума шыктанган илгерки пайгамбарларымдын менден алып жарыялаган мыйзамдары менен сөздөрүнө баш ийбөө үчүн жүрөктөрүн таш кылышты. Ошондуктан аларга мен каардандым. Мен суранганымда, өтүнгөнүмдө укпай коюшканы үчүн алар жалынганда мен да укпай койдум. Бөтөн калктардын арасына аларды чачыраттым. Ошондуктан бул жер каңгырап ээн калды. Кыбыр эткен жан калбады. Көз жоосун алган өлкө ээн талаа, эрме чөлгө айланды”.

Закария 8

Иерусалимге Теңир ак батасын берет

(8:1-18) Кудуреттүү Кудай мага мындай деди: “Мен Теңир Тооду ушунчалык катуу сүйөм, ошондуктан ал мага ишенимдүү болбой койгондо катуу каардандым; бирок мен ага кайра келип, Иерусалимде жашайм, ошондо Иерусалим — “акыйкаттын шаары” деп, ал эми менин тоом Теңир Тоо — “касиеттүү жайдын тоосу” деп аталат. Иерусалимдин көчөлөрү кайрадан таяк кармаган абышка-кемпирлерге, шаттанышкан улан-кыздарга толот. Ошол күндөргө жеткен эл үчүн ал убак абдан сонун убак болот. Мен үчүн да ошондой болот. Жакында мен өз элимди чыгыш менен батыштын өлкөлөрүнөн куткарам. Аларды алып келип, Иерусалимге жашатам. Алар менин элим болушат. Алардын акыйкаттуу жана чын Кудайы мен болом. Азыр болсо силер кайраттуу болгула! Өз ыйбадатканасын кайра куруу үчүн пайдубалына киришкенде Теңир ушул эле сөздү пайгамбарлары аркылуу ошол кезде да айткан. Ошол убактарга чейин аларда жумушчу жалдаганга да, жаныбарларды ижарага алганга да акчалары болбогон. Бул жакка келип жаткандарды да, кетип жаткандарды да душмандар беймаза кылышып, тынчтык берчү эмес. Мен буга жол бергем. Ал эми азыр болсо мына бул аман калган элге мурдагы күндөрдөгүдөй каарданып карабай калдым. Беймарал эгин эгип, жүзүмзарларынын, дыйканчылыктарынын үзүрүн көрүшөт. Асмандан жамгырымды да аябайм. Ушулардын баарын аман калган мына бул элге берем. Ошондо бардык элдердин каргышына калган Яхуд менен Исраилдин урпактары болгон силерди мен калктардын астынан куткарып алам да батамды берем. Андыктан коркпогула, кайраттуу болгула! Аталарыңар ачуума тийгенде жазалайм деп чечим чыгарып, андан кайтпадым. Азыр болсо Иерусалим менен Яхудага батамды берем деп чечим чыгардым жана андан кайтпаймын. Коркпогула! Бири-бириңерге кара санабагыла, алдабагыла — бул силердин парызыңар. Ынтымактуу жашап, калыс болгула. Бири-бириңерге арам ойлоп, калп карганбагыла, анткени булардын бардыгын мен жек көрөм.

Майрам убактысы

(8:18-23) Силер төртүнчү, бешинчи, жетинчи жана онунчу айда орозо тутуп, өзгөчө убакыт өткөрөсүңөр. Ошол күндөрдү кубаныч жана шаттык менен өткөргүлө! Чындык менен ынтымакты сүйгүлө. Ошол кездерде туш-тараптан нечендеген адамдар келишет. Бир шаардын эли экинчи шаардын элине барып: “Жүргүлө, Теңир алдына барып, сыйынып келели, анын ким экенин билип алалы”, — дегенде алар: “Жүргүлө, баралы!” — дешет. Ошондой эле Кудуреттүү Кудайды таанып-билип, ага табынуу үчүн көптөгөн улуттар менен күчтүү элдер Иерусалимге келишет. Ар башка тилде сүйлөгөн он адам бир еврейдин этегинен кармап “биз да сени менен барабыз, анткени силердин араңарда Кудай жашайт экен деп уктук” — дешет.” Теңир Закарияга ушундай деди.

Закария 9

Исраилдин душмандары жазаланат

(9:1-8) Теңирдин Хадрах жерине жана анын болбор шаары Дамаскка эскертүүсү. Теңир бир эле Израилди эмес, бардык элдерди карап турат. Ошонун ичинде Хадрах менен ага чектеш Амат өлкөсү, Тир менен Сидон шаары да бар. Анткени булар акылдуусунуп, көөп кетишти. Тир өзүнө чеп куруп алды. Күмүштү чаңдай жыйнады, алтынды көчөдөгү ылайдай чогултту. Бирок, карап тур Тир, Теңир сени итке минген кедейге айлантат, деңиздеги кемелериңди чөктүрөт, өзүңдү болсо отко ыргытат. Муну көрүп, Ашкелондун үрөйү учат, Газа менен Екрон коркконунан калч-калч этет. Анткени алар таянган Газанын падышасы кулап, Ашкелон ээн талаага айланат, Азотту болсо бөтөн элдиктер ээлеп алышат. Ошентип Теңир аларды тыптыйпыл кылат. Боюңду көтөрө бербе, Палестина! Кан кусасың! Арам оокаттын калдыктары тиштериңдин арасынан тишиң менен кошо жулунат. Ошондо Азот биздин Кудайыбыздын карамагына өтүп, Яхуданын бир уруусуна айланып, Теңирдин эли менен аралашып кетет. Эгевусейликтер сыяктуу Екрон да менин элиме сиңип кетет. Теңир өз элин коргоп, душмандарына кадам шилтетпейт. ¤з элин башкалардын кордоосуна жол бербейт. Анткени ал өз элинин мурда кандай азап тартканын көргөн.

Келечектеги улуу Хан

(9:9-10) Кудус, шаттан, кубангын, Салтанат кур, жыргагын! Куткаруучуң келатат, Ал адил да, момун да. Ал эшекчен келатат, Такый минип алыптыр. Эй, Кудус, сага Ханың келатат!

Теңирдин туткундарды бошотом деген убадасы

(9:11-13) Ошондо Теңир Ефремдин аскер арабалары менен Иерусалимдин жоого минчү аттарын жок кылат. Ок ата турган курал жоголот. Теңир элдерге тынчтык жарыялап, бир деңизден экинчи деңизге чейин, бир дарыядан баштап жердин чегине чейин бардык жерде хандык кылат.

Теңир өз элин коргойт

(9:14-17) Иерусалим, сен экөөбүз кан чыгарып, келишим түзгөнбүз. Ошондуктан какшыган чуңкурда жаткан адамдарыңды туткундан бошотом. Туткундар, үйүңөргө жөнөгүлө, азыр силердин үмүт кылып, таянчуңар бар! Мен силерге кайтып келдим. Яхуда, сен мага жаа катары кызмат кыласың, ал эми Ефрем, сен жебелерим болосуң. Ошондо силерди кылычым катары Грецияны жазалоо үчүн колдоном. Алардын үстүнө келип, жебелеримди чагылгандай зуулдатам, кернейимди дүңгүрөтө тартып, чөлдө чабуулга аскеримди жиберем. Аскерлеримди кырсыктан сактайм. Алар душмандарын салмоор таштар менен сабап, кандарын шарап куйгандай төгүшөт. Ошол кан курмандык чала турган жайдын четинен ашып-ташкан кандай болот. Ошентип Кудай короосундагы койлорун карышкырдан куткарган чабандай өз элин куткарат. Алар таажыдагы асыл таштартай ыйык жерде жаркырашат. Ошондо баары укмуш сонун болот. Ошол жердин уул-кыздары эгин менен жүзүмзардын түшүмдөрүнөн жеп, чымыр, шайыр болуп чоңоюшат.

Закария 10

Яхуда менен Исраилдин келечеги

(10:1-12) Маалы келип турганда Теңирден жамгыр сурагыла. Ошондо ал чагылгандарын чактырып, жамгырын төгөт. Талааңарга көк чөп көйкөлө өсөт. Жалган кудайлар менен көз ачыктардын айткандары калп. Алардын аян-түштөрү курулай. Силерди болбогон нерселер менен алдап жүрүшөт. Ошондуктан адамдар адашкан койдой ар жерде, ар кырсыкка туш болуп, тентип жүрүшөт. Аларды кайтара турган жакшы чабан жок. “Менин элимди кайтарууга милдеттүү чабандар менин чыкыйыма тийишти. Алар койлор эмес, текелер, ошондуктан мен алардын адебин колуна берем!” дейт Эгебиз. Анткени жоокер өзүнүн аскер атына кандай кам көрсө Кудуреттүү Кудай өз эли Яхудага да ошондой кам көрөт. Бурчка коюлуучу негизги таш, чатырдын казыгы, жаа жана жоокерлердин баары Яхудадан чыгат. Алар душмандарын көчөдөгү ылайдай тепселешет. Атчан аскерлерине чейин жеңип, чыгышат, анткени аларга Теңир өзү жар. “Анан мен Яхуданы бекемдеймин, Жусупка жардам кылам. Алар аман-эсен кайтып келишет. Ошентип, мен аларды сооротомун. Баары мурдагы калыбына келет, мен аларды калтырып кетпегендей болот. Анткени мен алардын Кудай Эгесимин, ошондуктан аларды угамын. Көп ичип алган жоокерлердей Ефрем шаттыкка бөлөнөт. Бала-чакалары да шаңданып кубанышат. Баары мени менен бирге жыргашат. Мен аларга белги берип, чогултамын, анткени мен алардын кунун төлөп, сатып алдым. Ошондуктан алар мурдагыдай көп эл болушат. Азыр алар башка улуттардын арасында туш-тарапта чачырап, жүрүшөт, бирок мен ошол алыстагы өлкөлөрдөн аларды көчүрүп келем. Ошол жактан алар мени эстешип, бала-чакалары менен аман-эсен кайтып келишет. Мисирден, Ассириядан аларды Галаад менен Ливанга алып келем. Алардын көптүгүнөн жер батыра албай калат. Ошондо баардыгы тээ мурда Теңир аларды Египеттен алып чыккандагыдай болот. Теңир деңиз толкундарын бир чапканда, деңиз экиге бөлүнүп, эл бактысыздыктын деңизинен өтүп кеткен. Теңир өзөндөрдү какшытып коё алат. Ал Ассириянын текебердиги менен Египеттин кудуретин талкалайт. Теңир өз элин чыңдайт. Ошондо алар Теңирге таянып жашай турган болушат.

Закария 11

Израилдин душмандарынын жазасы

(11:1-3) Ачкын, Ливан, дарбазаңды! Карагайларыңды от жалмасын! Эмендериң кыйрап, кипаристериң боздоп жатат. Башандын кедрлери өпкө кагып ыйлап жатат, анткени аралап өткүс токой кыйылды. Чабандардын озондогон үнү угулуп жатат, анткени жайыттар ойрондолду. Жаш арстандары ырылдап жатышат, анткени Иордандын жээгиндеги чытырман токойлор такырайып калды.

Начар чабандар

(11:4-17) Жараткан Эгем мындай дейт: “Союлууга башы байланган койлорумду жай. Аларды сатып алгандар аларды өлтүрүп, өздөрү жазасыз калып жатышат, ал эми аларды саткандар болсо “Кудайга шүгүр, байып алдым!” — дейт. Чабандар өз койлоруна ырайымсыз мамиле кылып жатышат. Ошондуктан мен да мындан ары мына бул жердин тургундарына ырайым кылбайм. Аларды бири-бирине жана падышасынын колуна салып берем. ¤здөрүнүн жерин өздөрү талкалап жатышканда унчукпай карап турам. Мен ушул союлууга башы байланган байкуш койлорду кайтарам. Чындап эле алар ушунчалык байкуш койлор. Эки таягым болот: бирөөсүн Ырайым таягы деп, экинчисин болсо Шериктештик таягы деп атайм да, ошолор менен койлорумду кайтарам. Мен үч койчуну бир айдын ичинде кууп жибердим. Мен бул койлорго ачуум келди, алар болсо мени жек көрө башташты. Ошондо: “Силерди кайтарбайм, өлмөктөн өлүп, житмектен житип кеткиле! Маа десеңер бири-бириңердин этиңерди тытып жегиле” дедим. Анан Ырайым таягымды алып, сындырып таштадым. Булардын баары менен түзгөн келишимимди жокко чыгарганымды билдирүү үчүн ушундай кылдым.Ушинтип, ошол күнү Келишим жок кылынды.” Баягы мени карап турган баягы байкуш койлор бул сөздүн Теңирден экенин билишти. Мен аларга: “Эгер мага төлөп бергиңер келсе, анда төлөп бергиле. Каалабасаңар, тим эле койгула!” дедим. Ошондо алар мага отуз күмүш теңге тартып беришти.” Анан мага Теңир мындай деди: “Көрдүңбү, алар мени канчалык “жогору” баалашканын! Берген акчасын ал да ыйбадаткананын акча салгыч кумарасына салып кой”, – деди. Мен отуз күмүш теңгени алдым да ыйбадатканадагы кумарага салып койдум. Анан мен Шериктештик таягын алып, ортосунан карс эткизип, сындырып салдым. Бул Яхуда менен Израилдин тууганчылдыгы үзүлдү деген белги эле”. Ошондо Теңир мага мындай деди: “кайдыгер чабандын таягын тап, анткени мен бул жерде өлүп бара жаткандар жөнүндө кам көрбөгөн, жоголгондорду издебей турган, кеселдерин дарылабай турган, бирок семиздерин жеп, туяктарын жула турган койчуну коём. Анан ошол кайдыгер койчунун шору катат. Оң колун кыя чаап, оң көзүн чукуп салгыла анын! Оң колу сенейип, оң көзү тунарып калсын!”

Закария 12

Иерусалимдин жеңиши

(12:1-9) Асман-жерди жаратып, адамга жан киргизген Кудай мындай дейт: “Карагыла, мен Иерусалимди анын айланасындагы баардык элдер үчүн уу чөйчөк кылам. Ошол элдер келип, Иерусалимге чабуул жасашат. Бүткүл Яхуда тузакка түшөт. Бирок Иерусалимди зылдай оор таш кылам. Көтөрөм дегендин баары белин мертинтет. Иерусалимге каршы согушка бүт жер жүзү чогулат. Бирок мен аттарын үркүтүп, чабандесинин айласын кетирем. Душмандын аттарынын көзүн карайлатам да Яхуданын көзүн ачам. Ошондо Яхуданын атка минерлери ичтеринен “биздин Кудайыбыз кудуреттүү. Бизге дем берип жаткан ошол” дешет. Ошол күндө Яхуданын төрөлөрүн токойдун ортосунда күйгөн оттой кылам. Ал от айланасын самандай жалмайт. Тегерек-чекелериндеги душмандарынын баарын жеңип, Иерусалим кайрадан элге толот. иерусалимдиктер мактанып кетпесин үчүн Теңир алгач яхудалыктарды куткарат. Анткени Дауддун урпактары менен Иерусалимде жашаган андан башка уруулар Яхудада жашаган башка уруулардан өйдөбүз деп мактанганга себептери жок. Бирок Теңир иерусалимдиктерди коргойт. Ошол күндө Иерусалимдин эң эле алсыз деген кишиси Дауд сыяктуу жакшы жоокер болот. Дауд уруусунан чыккан жигиттер кудайдай, элди баштап бараткан Кудайдын периштесиндей болот. Иерусалимге чабуул жасашкандардын баарын болсо кырам.

Найза менен жара сайылган Бирөө үчүн ый

(12:10-14) Дауддун урпактары менен Иерусалимдин тургундарынын жандүйнөсүнө ырайымдуулук менен бооркердиктин рухун куям. Ошондо алар өздөрү көзөп салышкан Инсанга көздөрүн кадашат. Кайгыга батып, зар какшап, боздошот. Тун баласынан ажыраган адамдай эчкиришет. Иерусалим ыйга батат. Бул ый Мегиддо өрөөнүндө Хададриммон үчүн ыйлаган элдин ыйындай болот. Бүт жер жүзү кошо боздойт, ар бир уруу өзгөчө боздойт: Дауддун уруусу өзгөчө, алардын аялдары өзгөчө; Натандын уруусу өзгөчө, алардын аялдары өзгөчө; Левийдин уруусу өзгөчө, алардын аялдары өзгөчө; Ысман уруусу өзгөчө, аялдары өзгөчө; бардык калган уруулар – ар бир уруу өзгөчө, алардын аялдары өзгөчө боздойт.

Закария 13

Күнөөлөрдү жууп кетирүүчү булак жана жалган пайгамбарлардын жок кылынышы

(13:1-6) Күнөө менен арамдыкты жууш үчүн Дауддун урпактары менен Иерусалимдин тургундарына бир булак ачыла турган кез келет. Жалган пайгамбарлар жок болушат. “Ошол күндө, — дейт Кудуреттүү Кудай, — мен бул жердеги жасалма кудайларды экинчи эске алынгыс жылас кылам; ошондой эле жалган пайгамбарлар менен жин-шайтандардан жерди тазалайм. Ошондо эгер кимдир бирөө дагы пайгамбарчылык кыла турган болсо, ата-энеси ага: “жашабагыр, жашаба сен, каратып туруп Кудай алдында калпты ышкыртып жатасың” деп аны өз колдору менен өлтүрүшөт. Алдын ала айткандары менен көргөн аяндарынан көзү ачыктар өздөрү шерменде болушат. Алдоо үчүн атайын форма дагы кийбей калышат. — Мен пайгамбар эмесмин, мен жөн эле дыйканмын, тырнактайыман тартып эле жер айдап келатам, — дешет. — А төшүңдөгү тактарчы, алар эмнеден? — дегенге: — Досторумдун үйүндө сабап кетишти, — деп жооп берет.

Жараланган Чабан жана анын койлору

(13:7-9) Жараткан Теңир мындай дейт: “Кылыч! Менин койчумду өлтүр! Менин досумду өлтүр! Чабанын жайласаң, койлору туш-тушка качып кетишет! Анан мен мына бул байкуштарга сокку уруп, жер бетиндегилердин үчтөн экисин кырам. Анан аман калган үчүнчү бөлүгүн мешке салып, күмүш ээриткендей ээритип, алтынды тазалагандай, тазалайм. Ошондо алар магакайрылышат, а мен аларды угам. Аларды менин элим деп атайм, ал эми алар болсо мени Жараткан Эгебиз деп аташат.

Закария 14

Сот күнү

(14:1-21) Кудайдын сот жүргүзө турган күнү жакындап келе жатат. Ошол күнү талап-тоноп тапкан олжолоруңду өзүңөрдүн шаарыңарда бөлүп кетишет. Бардык улуттарды Иерусалимге каршы согушууга чогултам. Алар басып киришип, иерусалимдиктердин үйлөрүн тоноп, аялдарын зордуктап, шаардын жарым элин туткундап кетишет. Ал эми жарымы шаарда калышат. Ошондо Жараткан Эгенин өзү билегин түрүп, бул элдерге каршы майданга чыгат. Иерусалимдин чыгыш тарабындагы Май Тоосуна бутун койгондо Тоо жарылып, чыгыштан батышка созулган чоң сай пайда болот. Тоонун жарымы түндүккө, жарымы түштүккө карап калат. Ошондо силер ушул сай менен качып жөнөйсүңөр, анткени ал Асилге чейин созулат. Яхудада Осия падышачылык кылып турган убактагы жер титирөөдөн качкан аталарыңардай силер да качып жөнөйсүңөр. Ошондо менин Кудай Эгем өзүнүн ыйыктары менен асмандан түшүп келет. Ал күн өзгөчө күн болот. Ал күнү күн тийбесе да суук менен үшүк жүрбөйт. Ал күндүн кандай экенин бир Кудайдан башка эч ким билбейт, анткени а күнү күндүз да, түн да болбойт, караңгылык кире турган маал келсе деле жарык бойдон тура берет. Ошол күнү Иерусалимден тирүү суунун агымдары шарылдап агат да экиге бөлүнөт: бир бөлүгү чыгыш жактагы деңизге, экинчиси батыштагы деңизге карай агат. Кышы-жайы жыл бою соолубай агат. Ошол убакта бүт дүйнөгө Жараткан Эгебиздин өзү Хан болот. Эгебиз - бирөө, анын аты да бирөө. Иерусалимден түндүгүндөгү Гебадан тартып, түштүгүндөгү Риммонго чейинки аймак ээн талаага айланат. Ал эми Иерусалим шаары болсо Бенжаминдин дарбазасынан тартып, мурдагы дарбазанын ордунда турган Бурч дарбазасына чейин, Хананейилдин мунарасынан тартып, Хандын жүзүм сыккыч жерине чейин кайра курулат. Ал жерде адамдар душмандар келип, кыйратып кетер бекен деген коркунучтан сырткары бейкуттукта жашап калышат. Иерусалимге чабуул койгон душмандардын баарына Теңир оор илдет каптатат. Тирүү туруп эле терилери чирий баштайт, көздөрү ириңдеп, тилдери былжырап кетет. Теңир аларды ушунчалык акылынан ажыратат, ошондуктан бири-бирине кол көтөрүшөт. Яхудалыктар Иерусалимди коргоп, согушуп, айланадагы элдердин бардык байлыгын — алтын-күмүштөрүн, тоо-тоо кийимдерин олжолоп алат. Бул оорудан алардын аттары, өгүздөрү, төөлөрү жана эшектери ушул ооруудан жабыркашат. Анан Иерусалимге согушуу үчүн келген элдерден аман калгандары ар жыл сайын Падышага — кудуреттүү Теңирге табынуу үчүн жана Чөп Алачык майрамын майрамдоо үчүн келе турган болушат. Эгерде жер бетинен кайсы бир эл Падышага — кудуреттүү Теңирге табынууга барбай турган болсо алардын жеринде жут болот. Эгерде египеттиктердин уруулары сапарга чыгып, табынууга келбесе, аларда жамгыр жаабай, Чөп Алачык майрамына келбеген элдердин жазасы менен Теңир аларды жазалайт. Чөп Алачык майрамына келбеген египеттиктер менен башка урууларды ушундай жаза күтүп турат. Ошол убакта баары Теңирге арналат, ал тургай ат жабдыктарында да “БУЛ ТЕҢИРГЕ АРНАЛГАН” деп жазыла турган болот. Ыйбадатканадагы казандар да курмандык чалчу жайдын алдында турган чөйчөктөрдөй маанилүү болот. Иерусалим менен Яхудадагы чыны-табактардын баарынын боорунда “БУЛ КУДУРЕТТҮҮ КУДАЙГА АРНАЛГАН” деп жазыла турган болот. Ошондо Теңирге табынган адамдардын баары ушул табактарга тамак жасап, андан тамактана алат. Кудуреттүү Теңирдин ыйбадатканасында бир да алып-сатар хананей болбойт.

Малахия 1

Кириш сөз

(1:1) Бул Кудайдын аяны жазылган китеп. Малаки пайгамбар аркылуу Жараткан Эгенин Исраилге айткан сөзү.

Жакыпка мээримимди төгүп, Исавды четке кактым

(1:2-5) Теңир силерге: “Мен силерди сүйдүм,” — десе силер: “Сен бизди кандайча сүйдүң?” — деп сурадыңар. “Исав Жакыптын бир тууган агасы эмес беле?” — деди Теңир, — ошондой болсо да мен Жакыпты сүйдүм, ал эми Исавды болсо жек көрүп, анын тоолорун ээн талаа эрмен чөлгө айланттым. Ээлеген жерин чөөлөргө берип салдым”. Исав: “Шаарларыбыз талканды, бирок биз кайра куруп алабыз,” — деши мүмкүн. Бирок кудурети күчтүү Кудай таала мындай дейт: “Курса кура берсин, баары бир мен кайра талкалайм. Эл аларды “Адепсиз Жер”, “Түбөлүккө Кудайдын каарына калган уруу” деген атка кондурушат. Сен муну өз көзүң менен көрүп: “Ой, тообо, Исраилден сыртта да Теңир кудуреттүү экен!” — дейсиң”.

Жарабаган курмандыктар

(1:6-14) "Бала атасын, кул ээсин сыйлайт. Мен силердин атаңар болсом, анда эмне үчүн мени ата катары сыйлабайсыңар? Мен силердин ээңер болсом, анда эмне үчүн ээңер катары урматтабайсыңар? — дейт кудурети күчтүү Жараткан Эгебиз. Диний кызматкерлер, силер мени жек көрөсүңөр да: “Кантип биз сени жек көрүп жатабыз?” — дейсиңер. Бузулган тамакты мага курмандык чалына турган жайдын үстүнө коюп, мени жек көргөнүңөрдү көрсөтүп жатасыңар да, анан кайра “кантип сени жек көрүп жатабыз? “ дейсиңер. Кантиппи? “Кудайга курмандык чалчу жай таза эмес!” — дегениңер мени жек көрүүңөрдөн эмеспи? Курмандыкка сокур мал жетелеп келгениңерди туура деп ойлойсуңарбы? Аксак же ооруу жандык апкелгениңер туурабы? Аныңарды башчыларыңарга апарып көргүлөчү, кабыл алышаар бекен? Силерге ыраазы болушаар бекен? Эми: “Оо Кудай, бизге жакшылык кылагөр!” — деп жалынып көргүлөчү. Колуңардан ушундай курмандыктар чыгып жатса, мен силерди кантип кабыл алам? Аттиң, андан көрө бирөөңөр тура калып, ибадаткананын эшигин жаап салса го. Ошондо мага курмандык чалчу жайда пайдасыз от жылтылдабайт эле “, — дейт кудуретүү Теңир. “Мен силерге ыраазы эмесмин. Силер чалган курмандыктардын эч бирин кабыл албайм. Бүткүл дүйнөдөгү элдердин арасында менин атым ардакталат. Бардык жерде менин атыма жыттуу заттарды өрттөшүп, таза курмандыктарды чалышат. Анткени алардын баары мени урматташат. А силер: “Кудайга курмандык чалчу жай таза эмес!” — дегениңер менен мени кордоп жатасыңар! Дагы: “Ээ койчу, ушунун баарынан жадап кеттик!” деп, мага мурдуңарды чүйрүйсүңөр. Анан уурдап алган, аксак, ооруу малыңар менен бузулган, эч нерсеге арзыбаган тамагыңарды мага багыштайсыңар. Аларды мен кантип кабыл алам! Короосундагы сүлкүлдөгөн кочкорун мага берем деп сөз берип алып, анан майыбын жетелеп келген эч оңбосун! Анткени мен улуу Ханмын, бүт дүйнө жүзүндөгү элдер менден коркушат,” — дейт кудуреттүү Эгебиз.

Малахия 2

Кудайдын сөзүнө ак болбогон диний кызматкерлер

(2:1-9) Кудуреттүү Кудай диний кызматкерлерге мындай дейт: “Силер мени сыйлашыңар керек! Эгер мени укпай, айткан сөзүмдү таназарыңарга албасаңар, каргышка каласыңар. Мурда берген баталарымды каргышка айлантам. Чынында мен аларды эмитен эле каргышка алып жатам, анткени силер менин айткандарыма көңүл бургуңар келген жок. Ошондуктан мен силердин балдарыңарды жазалайм. Курмандыкка апкелген малыңардын заңын бетиңерге шыбайм. Анан малыңар менен кошо тышка ыргытыласыңар. Ошондо мен осуяттарымды Левийдин тукумуна сактасын үчүн бергенимди билесиңер. Менин осуяттарым аманчылык менен тынчтык алып келүүчү осуяттар болчу. Аларды мени урматтасын деп бергем. Ошол убакта алар чындыгында эле мени сыйлап, менден ыйбаа кылышчу. Акыйкатты окутушуп, ооздорунан бейчеки кеп чыкчу эмес. Менин менен тынчтыкта жашап, ак мамиледе жүрүшчү. Көп пенделерди күнөөдөн буруп, оң жолго салышчу. Анткени диний кызматкердин милдети — элди Кудайдын ак жолуна үйрөтүү. Себеп дегенде диний кызматкер — бул Кудайдын жарчысы. Бирок силер оң жолдон бурулуп кеттиңер. Диний мыйзамды бузганыңар менен көпчүлүккө азгырык болдуңар. Левийдин мени менен түзгөн келишимин буздуңар. Ушундай кылганыңар үчүн мен силерди эл алдында жек көрүндү кылып, кордук тарттырам, анткени силер менин ак жолумда жүрбөй койдуңар. Менин сөзүмө кылдат мамиле кылган жоксуңар.”

Элдин Кудай алдында ишенимсиздиги

(2:10-17) Баарыбыздын Атабыз бир Кудай эмеспи? Баарыбызды бир Кудай жараткан эмеспи? Анда эмне үчүн бири-бирибизге кыянаттык кылып, ата-бабаларыбыздын осуятын бузабыз? Яхуда Кудай алдында ак болбогондуктан Иерусалимде, ал тургай бүткүл Исраилде Эгебиздин осуяттары бузулуп жатат. Ал бөтөн кудайдын кызына үйлөнүп, Эгебиздин ыйык жайын булгады. Ылайым ушундай кылганды Теңир Жакыптын чатырынан сыртка чыгарып таштасын! Курмандык чалгандардын арасынан кетирсин! Силер дагы мындай кылып жатасыңар: Теңирдин курмандык чалчу жайын көз жашына суугарып, онтоп, зарлаган ыйга бөлөп салдыңар. Ошондон улам ал силердин алып келген курмандыктарыңарга көңүл бурбай калды. Силер: “Эмне үчүн кабыл албайт?” — дейсиңер. Жаш кезиңерден баш кошкон жанбиргеңер, ак никедеги аялыңардын көзүнө чөп салып, анын алдында берген убадаңардан тайганыңар үчүн. Бул убадаңарга Теңир өзү күбө болбоду беле? Кудай экөөңөрдү бир дене, бир эт кылып койбоду беле? Эмне максат менен силерди Кудай ушундай кылды эле? Ак жолдо жүргөн укум-тукумдардын ата-энеси болсун деп Теңир ушундай кылган да, туурабы? Андыктан жубайыңар менен ак жашап, нике бузуудан сак болбойсуңарбы. Анткени, чынында Кудай ажырашууну да, таш боор адамдарды да жек көрөрүн билбейсиңерби? өзүңөрдү байкап, никеңерди булгабай жүрбөйсүңөрбү? Силер ар кандай сөздөрүңөр менен Кудайды жадаттыңар. “Эмнебиз менен биз аны жадатыптырбыз?” дейсиңер. “Кудайга жамандык кылгандар жагат. Ал ошондойлорго жакшылык кылат!” дегениңер менен, ошондой эле: “Адилет сот жүргүзө турган Кудай кайда кеткен? Анын биз менен кылдай иши жок!” дегениңер менен.

Малахия 3

Кудайдын кабарчысы

(3:1-5) “Мына, мага жол даярдасын үчүн алдыман кабарчымды жөнөтүп жатам. Анан силер издеп жүргөн Теңир өзүнүн ибадатканасына күтүлбөгөн жерден кирип келет. Эңсеген кабарчыңар келип, сүйүнчү кабарды жарыялайт. Бирок ал келгенде ким анын алдында чыдап тура алат? Ким ошол күндү көтөрө алат? Анткени ал күн темирди ээритчү жалындаган оттой, терини оюп кетчү кир самындай болот. Кабарчым зергерге окшоп олтуруп алып, күмүштүн аралашмадан тазаланып жатканын байкап турат. Алтын-күмүштү ээриткендей Левиттин балдарын кайра тазалап, аларды Кудайга акыйкаттык менен курмандык алып келе турган диний кызматкерлер кылат. Ошондо Яхуда менен Иерусалимдин курмандыктары тээ илгерки замандардагыдай Теңирге жага турган болот. Анан мен силерди соттош үчүн келем. Балчылар менен аягы суюктардын, жалган күбөлүк айткандардын, эмгек акыны төлөбөгөндөрдүн, жетим-жесирлер менен мусапырларды кысымга алгандардын, дегеле менден коркпогондордун баарынын күнөөлөрүн ашкере кылам”, — дейт кудуреттүү Кудай таала.

Кудайды кандайча алдашат?

(3:6-18) “Мен Жараткан Эгеңермин, эч качан өзгөрбөйм. Ошондуктан силер, Жакыптын балдары, тукум курут болуп кырылып калган жоксуңар. Силер да ата-бабаларыңар сыяктуу эле менин мыйзамдарымдан тескери бурулуп кеттиңер, аларды сактаган жоксуңар. “Мага жүз бургула, ошондо мен да силерге жүзүмдү бурам десем” силер: “Бу кандайча биз сага жүзүбүздү бурушубуз керек, биз сенден эч качан тескери кеткен жокпуз!” — дейсиңер. Силерге суроо берейин, жооп бергилечи: пендеге Кудайды алдаганга болобу? А силер мени алдап жатасыңар! “Эмне деп жатасың, кандайча биз сени алдадык?” — дээрсиңер. Мага арналган ондуктар менен тартуулардан кытып калып жатканыңар менен мени алдап жатасыңар. Силерге каргыш тийсин, себеби силер — бүткүл Исраил эли — мени алдап жатасыңар. Ибадатканада тамак жайнап турсун үчүн, бардык ондуктарыңарды мага алып келгиле. Жок дегенде мени ушинтип сынап көрбөйсүңөрбү: ошондо мен силерге батамды көктөн жаадыртпайт бекем? Асман терезелерин шарак эткизип ачып жиберип, ашып-ташкан береке-кутту башыңарга төкпөйт бекем? Мен силердин эгиниңерди курт-кумурскага жедиртпей коет элем го. Жүзүмзарыңардын сабактарын салаңдаган оор шиңгилдеринин салмагынына ийилтет элем го. Жашаган жериңердин ырыскысын ашып-ташырып, жер бетиндеги элдердин баарын суктандырып: “Булар бактылуу эл экен!” — дедиртет элем го. Силер мага акаарат келтирип жатасыңар да: “Кандайча биз сага акаарат келтирип жатабыз?” — дейсиңер. “Кудайга кызмат кылгандан не пайда? Мыйзамдарын сактап, анын алдында кара кийим жүргөндөн не утуп жатабыз? Карачы, көпкөндөр жыргап-куунап эле жүрүшөт. Мыйзамсыздардын иштери ийгиликтүү. “Кудай дагы канчага чейин чыдаар экен” дегенсип, күнөөлүү иштерин көз көрүнөө кылгандарды Кудайдын жазалаганы кана?” дейсиңер. Ал эми Кудайдан корккондор болсо мындай дешет: “Кудай булардын баарын угуп, көрүп турат. Кудайдан корккондор тууралуу Кудай алдында китеп жазылып жатат.” Жараткан Теңир алар тууралуу: “Бул адамдар мага караштуу, менин менчигим. Соттой турган күнүм келгенде мен аларга ырайым кылам. Тил алчаак уулуна мээримин төккөн атадай болом. Ошондо чыныгы такыбаа менен бузукунун, мага чындап кызмат кылган адам менен кызмат кылбагандын айырмачылыгын кайрадан көрөсүңөр.”

Малахия 4

Кудайдан корккондордун жана бузукулардын тагдыры

(4:1-6) Кудурети күчтүү Кудай таала мындай дейт: “Мештеги оттой жалындаган күн келатат. Ал көпкөндөр менен бузукуларды жыгачты өрттөгөн сымал өрттөп кетет. Тамыр-бутактарына чейин күйүп жок болот. Ал эми менден ыйбаа кылгандар, силер үчүн чындыктын күнү чыгат, анын нуру силерге айыгуу алып келет. Эркиндикке кое бергенде так секирип, оюн салган музоолордой азаттыкка чыгып, кубанасыңар. Мен сот жүргүзгөн ошол күндө бузукулар таман алдын чаңдай болот. Силер аларды бутуңар менен тепселейсиңер. Менин кулум Мусанын таалимдерин эстегиле. Бүткүл Исраил баш ийсин деп мен ага Синай тоосунда осуят-мыйзамдарымды бергем. Келечектеги улуу жана өтө коркунучтуу күнүмдүн алдынан мен силерге Илиясты жиберем. Мен келип, жериңердин таш-талканын чыгарып, кыйратып салбоом үчүн ал аталардын жүрөгүн балдарга, ал эми балдардын жүрөгүн аталарга кайрадан бурат.”

The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ

Матай 1

Иса Машаяктын ата-теги

1 Ибраимдин тукумунан чыккан Дөөттүн тукуму Иса Машаяктын ата-теги: 2 Ибраимден Исхак, Исхактан Жакып, Жакыптан Иуда жана анын ага-инилери, Иуданын Фамарь аттуу аялынан Фарес менен Зара, Фарестен Есром, Есромдон Арам, 4 Арамдан Аминадав, Аминадавтан Наассон, Наассондон Салмон, 5 Салмондун Рахав аттуу аялынан Воэс, Воэстин Руфь аттуу аялынан Иовид, Иовидден Иессей, Иессейден Дөөт падыша туулган. Ал эми Дөөттүн Уриянын мурдагы аялынан Сулайман туулган. Сулаймандан Ровоам, Ровоамдан Авия, Авиядан Асаф, Асафтан Иосафат, Иософаттан Иорам, Иорамдан Озия туулган. 9 Ал эми Озиядан болсо Иоафам туулган. Иофамдан Ахаз, Ахаздан Езекия, 10 Езекиядан Манассия, Манассиядан болсо Амос, Амостон Иоасия туулган. 11 Израил эли Вавилонго зордук менен көчүрүлүп жаткан кезде Иосиядан Иехония жана анын ага-инилери туулушкан. 12 Вавилонго көчүрүлө баштаган убактан кийин Иехониядан Салафиил, Салафиилден Зоровавель, 13 Зоровавельден Авиуд, Авиуддан Елиаким, Елиакимден Азор, 14 Азордон Садок, Садоктон Ахим, Ахимден Елиуд, 15 Елиуддан Елеазар, Елеазардан Матфан, Матфандан Жакып, 16 Жакыптан Жусуп туулган. Жусуп болсо Машаяк аталган Исаны төрөгөн Мариянын күйөөсү болот. 17 Ошентип, Ибраимден Дөөткө чейинки мезгилдин аралыгында он төрт муун, Дөөттөн Вавилонго көчүрүлгөн мезгилге чейин он төрт муун, Вавилонго көчүрүлгөндөн Машаяк төрөлгөнгө чейинки аралыкта он төрт муун өткөн.

Иса Машаяктын төрөлүшү

18 Ал эми Иса Машаяк мындайча дүйнөгө келген: Сөйкө салынып, Жусупка башы байланган1:18 Исанын энеси Мария күйөөгө чыга электе эле Ыйык Рухтан кош бойлуу болгондугу аныкталды. 19 Болочок күйөөсү Жусуп адил адам болгондуктан Марияны эл алдында шерменде кылгысы келбей, жашырын башын бошотуп коюну чечти. 20 Ушундай деп ойлоп жүргөндө Жараткан Эгенин периштеси түшүнө кирип, мындай деди: — Жусуп, Дөөттүн уулу, колуктуң Марияны алгандан коркпо! Анткени боюндагы бала Ыйык Рухтан бүткөн. 21 Төрөгөндө балага Иса 1:21 деген ат коесуң, анткени ал өз элин күнөөлөрүнөн куткарат. 22 Мунун баары өз пайгамбары аркылуу айттырган Жараткан Эгенин сөзүнүн аткарылышы үчүн болду. 23 Ал мындай деген эле: "Бир кыз кош бойлуу болуп, уул төрөйт, атын Еммануил коюшат". (Аттын мааниси: Кудай биз менен.) 24 Жусуп ушул түштөн кийин Жараткан Эгенин периштесинин буйруганы боюнча колуктусу Марияга үйлөндү. 25 Бирок ал көз жарганга чейин аны менен жаткан жок. Аялы уул төрөгөндө, балага Иса деген ат койду.

Матай 2

Жылдыз саноочулардын Исага таазим кылуу үчүн келиши

1 Иса Ирод падышанын тушунда Иудея аймагынын Бетлеем шаарчасында төрөлдү. Чыгыштан Иерусалимге келишкен акылмандар 2:1 : — 2 Жакында эле төрөлгөн иудей падышасы кайда болду экен? — деп адамдардан сурамжылашты, — биз күн чыгыштан анын жылдызын көрүп, ага таазим кылганы келдик. 3 Муну укканда Ирод падышанын тынчы кетти. Аны менен бирге бүткүл Иерусалим калкы да дүрбөлөңгө түштү. 4 Ирод Израилдин баш диний кызматчылары менен дин мугалимдеринин баарын чакырып алып: — Машаяк кай жерде төрөлүшү керек эле? — деп талап кылды. — 5 Иудеянын Бетлеем шаарында, — деп жооп беришти алар, — анткени бир пайгамбарга Кудай мындай деп жаздырып кеткен: "Иудея жери, Бетлеем, сен Иудеянын чоң шаарларынан эч нерсең менен кем эмессиң, анткени Башкаруучу сенден чыгат. Ал менин элим — Израилдин чабаны болот". 7 Муну укканда Ирод жылдыз саноочуларды жашырын өзүнө чакырып алып, жылдыздын чыга турган мезгилин тактады. — 8 Барып, баланын кайда экенин так билиңиздер! — деди ал жылдыз саноочуларды Бетлеемге жөнөтүп жатып, — мен да барып, таазим кылып келе алышым үчүн, тапканыңыздарда мага кабарлап коюңуздар. 9 Жылдыз саноочулар падышанын айтканын угушуп, жолго чыгышты. Аңгыча алар чыгыштан чыккан жылдызды көрүштү. Жылдыз бала жаткан жайдын үстүнө келип токтогонго чейин анын жетегинде жүрүп отурушту. 10 Жылдызды көргөн алар ушунчалык катуу сүйүнүп, кубанычы койнуна батпады. 11 Yйгө киришкенде баланы жана анын энеси Марияны көрүштү. Чөк түшүп, балага таазим кылышты да, баштыктарын ачып, белектерди, алтынды жана жыпар жыттуу заттарды: ладан менен смирнаны тартуу кылышты. 12 Андан соң келген жолунан башка жолго салып, өз өлкөлөрүнө кайтышты. Башка жолго салышканынын себеби: түш көрүп, Кудайдан "Иродко барбагыла" деген эскертүү алышкан эле.

Мисирге качуу

13 Алар кетишкенде, Жусуптун түшүнө Жараткан Эгенин периштеси кирип: — Тур да бала менен энесин алып, Мисирге кач. Ирод баланы өлтүртмөкчү болуп, адамдарына издеткени жатат. Мен сага кайт демейинче ошол жакта бол! — деди. 14 Жусуп ордунан туруп, баланы жана анын энесин алып, түндө Мисирге кетип калды. 15 Ал жакта Ирод өлгөнгө чейин болду. Анткени Жараткан Эгенин: "Мен уулумду Мисирден чакырып алдым" деп, пайгамбарынан айттырган сөзү орундалышы керек болчу. Наристелердин кыргынга учурашы 16 Ирод алардын амалдуулук кылганын түшүнүп, кыжыры кайнап, каарданды. Жоокерлерин жиберип: "Бетлеемде жана анын тегерек чекесинде төрөлгөн эки жашка чейинки балдардын баарын кырып салгыла!" — деген буйрук берди. Эки жашка чейинки дегенинин себеби акылмандардан сурап, билип алган убакыттан улам эле. 17 Ушундайча Иеремия пайгамбар аркылуу айтылган пайгамбарчылык аткарылды. Ал мындай деген: 18 "Израилдин Рама аттуу шаарынан Күйүттүү бир кошок үнү угулат. Бул муңдуу үн балдарынан айрылган Рахилдики, ал сооронбой буркурайт. Анткени анын балдары бүт кырылган".

Мисирден кайтып келүү

19 Ирод өлгөн соң, Жараткан Эгенин периштеси Мисирдеги Жусуптун түшүнө кирип, мындай деди: — 20 Тур да баланы жана анын энесин алып, Израилге жөнө! Анткени баланы жок кылабыз дегендер өлүштү. 21 Жусуп бала менен анын энесин алды да Израилге келди. 22 Иудеяда Ироддун ордуна баласы Архелай падышалык кылып турганын угуп, ал жакка баргандан коркту. Түшүндө көргөн аяндагы эскертүүдөн улам Галилея аймагы жакка өтүп кетти. 23 Галилеяга келип, Назарет аттуу шаарга жайгашты. Жусуп ушундай кылуусу менен пайгамбарлар аркылуу алдын ала айтылган сөздү аткарды. Анткени «Машаяк Назорей атка конот» деп пайгамбарлар алдын ала айтып кетишкен.

Матай 3

Жакыя пайгамбардын жарыясы

1 Арадан бир топ убакыт өткөндө Жакыя пайгамбар Иудей чөлүнө келип: — 2 Күнөөлөрүңөрдөн бурулуп, Кудайга кайрылгыла! Анткени Асман падышачылыгы жакындап калды, — деп жар салды. 3 Бир кезде Исаия пайгамбар: «Жараткан Эгеге жол даярдагыла, анын жолдорун түз кылгыла! — деп чөлдө кыйкырган бир адам чыгат», — дегенде, ушул Жакыя тууралуу айткан болчу. 4 А Жакыя болсо төөнүн жүнүнөн токулган чапан кийип, белин булгаары кур менен бууп алчу. Жегени чегиртке менен жапайы аарынын балы. 5 Бүткүл Иерусалим калкы, Иудея аймагындагылар жана Иордан дарыясынын тегерек-четиндегилердин баары убап-чубап ага келип атты. 6 Күнөөлөрүн мойнуна алып, Жакыянын Иордан дарыясындагы чөмүлдүрүү расмисинен өтүп жатышты. 7 Алардын арасында чөмүлүү үчүн келген көптөгөн фарисейлер менен саддукейлер да бар эле. Жакыя аларды көргөндө мындай деди: — Эй, жылан тукумдары! Келечектеги каардуу жазадан кантип качууну силерге ким көрсөттү эле? 8 Күнөөлөрдөн бурулуп, Кудайга кайрылганыңар чын болсо, аны ошого ылайык жашооңор менен далилдегиле! 9 Өзүңөрчө: «Биз Ибраимдин балдарыбыз» деп корстон болбогула! Айтып коёюн: керек болсо Кудай Ибраимге мына бул жаткан таштардан бала жасап бере алат. 10 Азыр дарактардын түбүндө балта даяр турат: ар бир жакшы жемиш бербегени кыйылат да отко ыргытылат. 11 Мен күнөөлөрүнөн бурулуп, Кудайга кайрылгандарды сууга чөмүлтүп жүрөм, бирок мага караганда алда канча кудуретүү бирөө аркамдан келе жатат. Мен анын бут кийимин көтөрүп барып кийгизе турган кулу болууга да татыбайм. Ал силерди Ыйык Рухка жана отко чөмүлтөт. 12 Ал өз кырманын тазалоо үчүн күрөгүн кармап даяр турат. Буудайын кампага жыйып, топонун өчпөс отко ыргытат.

Исанын сууга чөмүлдүрүү расмисинен өтүшү

13 Ушундан кийин Иса Галилеядан Иорданга Жакыянын чөмүлдүрүү расмисинен өтүү үчүн барды. 14 Жакыя ага каршы болуп: — Чынында сууга чөмүлдүрүү расмисинен мени сен өткөрүшүң керек, бирок сенин мага келгениң кандай? — деди. 15 Иса ага мындай деп жооп берди: — Эми жөн кой, адилеттүүлүктүн бардык талаптарын ушундайча аткарышыбыз керек болуп жатпайбы. Ошондо Жакыя макул болду. 16 Чөмүлөрү менен Иса суудан чыкты. Капысынан асман ачылып, үстүнө көгүчкөн сыяктуу болуп түшүп келе жаткан Кудайдын Рухун көрдү. 17 Ошондой эле асмандан бир үн чыкты: "Бул менин сүйүктүү Уулум, мен ага ыраазымын".

Матай 4

Шайтандын Исаны азгырууга аракет кылышы

1 Ушул окуядан соң иблистин сыноолорунан өткөрүү үчүн Кудайдын Руху Исаны чөлгө алып барды. 2 Кырк күн кырк түн орозо кармаган Иса аягында ачка болгонун сезди. 3 Ошондо азыткы жанына келип: — Эгерде сен Кудай Уулу болсоң, мынабу таштарга айтчы, нан болуп калсын, — деди. Иса: — 4 Ыйык жазмаларда жазылып турат: «Адам жалаң нан менен гана эмес, Кудайдын оозунан чыккан ар бир сөз менен да жашайт», — деди. 5 Ошондо иблис аны ыйык шаар Иерусалимге алып барып, ибадаткананын төбөсүнө койду да: — 6 Кана, Кудай Уулу болсоң, өзүңдү төмөн таштап жиберчи, анткени ыйык жазмаларда: «Кудай өзүнүн периштелерине буйрук берет, алар сенин бутуңду ташка тийгизбей илип кетишет» деп жазылган эмеспи, — деди. 7 Иса: — Ыйык Жазманын: "Кудай Эгеңди сынаба!" деген да жери бар, — деп жооп берди. 8 Иблис Исага дагы келип, аны абдан бийик тоого алып чыгып, бул дүйнөнүн бардык мамлекеттери менен алардын байлыгын, атак-даңкын, шаң-салтанатын көрсөтүп: — 9 Эгерде алдыма жыгылып, мага таазим кылсаң, ушунун баарын сага берем, — деди. 10 Иса ага мындай жооп берди: — Жогол нары, Шайтан, «Бир гана Кудай Эгеңе табын, жалгыз ага кызмат кыл!» деп жазылып турбайбы! 11 Иса ушундай дегенде иблис андан кетип калды жана периштелер келип, Исага кызмат кыла башташты.

Исанын Галилеядагы кызматынын башталышы

12 Иса Жакыянын камалганын угуп, Галилея аймагына кетип калды. 13-14 Бирок Исаия пайгамбар аркылуу айтылган Кудайдын сөзү аткарылышы үчүн Назаретте калган жок, келери менен Завулон жана Неффалим урууларына караган Галилея көлүнүн жээгиндеги Капарнаум шаарында жашап калды. Исаия пайгамбар болсо мындай деген: 15 «Иордан дарыясынын боюнда, деңизге барчу жолдо жайгашкан, Галилея аймагынын бөтөн улуттагылар мекендеген бөлүгүндөгү Завулон менен Неффалим жери угуп ал! 16 Караңгыда жашаган эл улуу жарыкты көрдү, ажалдын көлөкөсүндө олтургандарга нур төгүлдү». 17 Ошол убактан тартып Иса: — Күнөөлөрүңөрдөн бурулуп, Кудайга кайрылгыла, Асман падышачылыгы жакындап калды, — деп жар сала баштады.

Исанын алгачкы шакирттери

18 Галилея көлүнүн жээги менен басып бараткан Иса эки бир тууганды көрдү. Биринин аты Ысман (кийин Петр аталып кеткен), экинчисиники — Идрис. Алар көлгө тор салып жатышкан болчу, анткени алардын кесиби балыкчы эле. 19 Көрүп, аларга мындай деди: — Мени ээрчигиле, мен силерди балык эмес, адам кармай турган кылам! 20 Алар болсо ошол замат торлорун таштап, Исаны ээрчип жөнөштү. 21 Иса андан ары баратып, дагы башка эки бир тууганды: Жакып менен Жаканды көрдү. Алар атасы Зебедей менен бир кайыкта олтуруп алып, торлорун жамап жатышкан. Иса аларды өзүнө чакырды. 22 Алар ошол замат кайыкты да, андагы атасын да калтырып, Исаны ээрчип жөнөштү. Исанын Галилеядагы таалими жана жасаган кереметтери 23 Иса Галилея аймагын кыдырып, иудейлердин синагогаларында таалим берип, Кудайдын падышачылыгы тууралуу кубанычтуу кабарды жар салып, адамдарды ар кандай ооруу-сыркоолорунан айыктырып жүрдү. 24 Ал тууралуу кабар бүткүл Сирия аймагына 4:24 тарап кетти. Эл ага ар кандай илдет-дартка чалдыккандарды, сыздап ооругандарды, жин тийгендерди, талмасы барларды, шал ооруу менен ооругандарды алып келди жана Иса аларды айыктырды. 25 Ошондо Галилеядан, Декаполистен, Иерусалимден, Иудеядан жана Иордан дарыясынын ар жагынан көптөгөн адамдар анын аркасынан ээрчишти.

Матай 5

Исанын тоодогу таалими

1 Иса аны ээрчиген калың элди көрүп, тоого чыкты. Жайгашып олтурганда шакирттери жанына барышты. 2 Ошондо ал сөзүн баштады. Ал аларга мындай таалим берди: — 3 Кудайга муктаж экендигин моюнга алгандар бактылуу, 5:3 анткени Асман падышачылыгы ошолордуку. 4 Кайгыргандар бактылуу, анткени Кудай аларды сооротот. 5 Жоош-момундар бактылуу, анткени жер алардын энчисине тиет. 6 Адилдикке ачка болуп, чындыкка чаңкагандар бактылуу, анткени Кудай аларды тоюндурат. 7 Кайрымдуулар бактылуу, анткени Кудай аларга кайрым кылат. 8 Дили тазалар бактылуу, анткени алар Кудайды көрүшөт. 9 Ынтымакка чакыргандар бактылуу, анткени Кудай аларды «балдарым» деп чакырат. 10 Адилеттик үчүн куугунтук жегендер бактылуу, анткени Асман падышачылыгы ошолордуку. 11 Менин шакирттерим болгондугуңар үчүн сөгүп, куугунтукка алып, жамандап, ушакташса, силер бактылуусуңар. 12 Кубанып, шаттангыла, анткени силердин чоң сыйлыгыңар асманда. Силерден мурда пайгамбарларды да ошондой кылышкан. 13 Силер — жердин тузусуңар. Эгер туз даамын жоготсо, кантип кайра калыбына келтиресиң? Ал эч нерсеге жарабай калат. Сыртка алып чыгып, тепсендиге ыргытып жибериш гана керек. 14 Силер дүйнөнүн жарыгысыңар. Тоо башында турган шаар жашына албайт. 15 Шамды жагып, анан идиш менен бастырып коюшпай, шамдалга коюшат жана ал үйдө отургандардын баарына жарыгын чачат. 16 Ошонун сыңарындай силер да адамдарга жарыгыңарды чачкыла, алар силердин жакшы иштериңерди көрүп, асмандагы Атаңарды даңкташсын.

Тоорат мыйзамынын аткарылышы

17 Мени Тоорат мыйзамын же пайгамбарлар жазмаларын жокко чыгарганы келди деп ойлобогула. Мен аларды жокко чыгаруу үчүн эмес, аткаруу үчүн келдим. 18 Силерге бир чындыкты айтып коеюн: Асман-жердин жашоосу бүтмөйүн, бардык нерселер аткарылмайын, Тоорат мыйзамынын тамгасы тургай, тамгасынын эң кичинекей сызыкчасы жок болуп кетпейт. 19 Ошондуктан кимде-ким Кудайдын ушул эң "кичинекей" осуяттарынын бирин жокко чыгарса жана адамдарга ал күчүн жоготту деп окутса, ал Асман падышачылыгында кичинекей деген атка конот. Ал эми осуяттарды аткарып, башкаларды да ошого үйрөткөн адам Асман падышачылыгында улуу атыгат. 20 Анткени, силерге айтып коеюн, эгерде фарисейлер менен дин мугалимдеринин такыбаалыгынан силердики ашып түшпөсө, анда Асман падышачылыгана кирбейсиңер.

Ачууну кармай билүү тууралуу таалим

21 Байыркыларга: «КИШИ ӨЛТYРБӨГYЛӨ, КИМ КИШИ ӨЛТYРСӨ СОТ АЛДЫНДА АЙЫПТАЛАТ!» деп айтылган сөздү силер билесиңер. 22 А мен силерге айтам: Кимде ким боордошуна ачууланса, ал сот алдында айыпталат. Ким боордошуна: «Сен көңдөйсүң!» 5:22 десе, ал жогорку кеңештин сотуна тартылат. Ал эми ким: «Сен наадансың!» десе, ал тозок отуна татыктуу. 23 Ошондуктан Кудайга курмандык чала турган жайга тартуу алып келип, анан ошерден боордошуңдун сага бир нерседен нааразы болуп калганын эстесең, 24 анда тартууңду курмандык чалчу жайдын жанына калтыр да, барып, боордошуң менен элдеш. Анан кайра келип, тартууңду Кудайга бер. 25 Жоолашкан адамың менен тез жараш, жолдо келатканыңда эле көңүлүн тап, антпесең ал сени соттун колуна тапшырат. А сот болсо кызматчысына өткөрүп берип, түрмөгө каматат. 26 Сага чындыкты айтып коеюн: акыркы тыйыныңды бермейинче түрмөдөн чыкпайсың.

Никени таза күтүү тууралуу

27 «Ойноштук кылба!» деп айтылган сөздү силер билесиңер. 28 А мен силерге айтам: кимде ким башка бирөөнүн аялын арам ой менен карап койсо, ал оюнда аны менен ойноштук кылып койду. 29 Эгерде сени оң көзүң күнөөгө тартып атса, аны оюп сал да ыргытып жибер, анткени бүт денең менен тозокко түшүп калганыңдан көрө бир мүчөңдөн айрылганың артык эмеспи. 30 Эгерде оң колуң күнөөгө тартып атса, кыя чап да өзүңдөн алыс ыргыт, анткени бүт денең тозокко түшкөндөн көрө бир мүчөңдөн ажыраганың жакшы эмеспи.

Ажырашуу маселеси

31 Мурда: «Кимде ким аялын коё берсе, ага талак кат жазып берсин!» деп айтылган. 32 А мен силерге айтам: эгерде кимде-ким аялы менен ажырашып жатса жана ажырашуусунун себеби аялынын ойноштук 5:32 кылып койгонунан болбосо, анда ал аялын ойноштукка түртөт. А кимде ким ажырашкан аялга үйлөнсө, анда ал ойноштук кылат.

Ант тууралуу

33 Ошондой эле силер байыркыларга карата айтылган мындай деген да сөздү уккансыңар: «Ант-убадаңды бузба! Жараткан Эгеңдин алдында берген анттарыңды аткар!» 34 А мен силерге айтам: эч кандай ант берип, карганбагыла! «Мына, асман турат!» дебегиле, анткени асман Кудайдын тактысы. «Жер урсун!» дебегиле, анткени жер Кудайдын бут койгучу. Иерусалимди оозанып карганбагыла, анткени Иерусалим улуу Падыша — Кудайдын шаары. 36 Башыңар менен да анттанбагыла, анткени андагы бир тал чачты ак же кара кылууга да кудуретиңер жетпейт. 37 Бирок жообуңар түз болсун: же ооба, же жок дегиле, а мындан ашыкчасы — кытмыр шайтандан.

Кек сактабоо тууралуу таалим

38 Силер: «Көзгө көз, тишке тиш!» деп айтылганын да уккансыңар. 39 А мен силерге айтам: жамандыкка каршы чыкпа, оң жаагыңа чапканга сол жаагыңды тос. 40 Көйнөгүңдү талашып, соттошкусу келгенге чапаныңды чечип бер. 41 Сени өзү менен бир чакырым басып барууга мажбурлаган менен эки чакырым бар. 42 Сураганга бер, сенден карыз алгысы келгенге аркаңды салба.

Душмандарды жакшы көрүү тууралуу таалим

43 Силер: «Башкаларды сүй да, душманыңды жек көр!» деп айтылган сөздү уккансыңар. 44 А мен силерге айтам: душмандарыңарды сүйгүлө, силерди куугунтуктагандар үчүн сыйынгыла. 45 Ошондо асмандагы Атаңардын уулдары болосуңар. Анткени анын күнү жамандарга да, жакшыларга да бирдей тийип, жамгыры адилдерге да адил эместерге да бирдей төгүлөт. 46 өзүңөрдү сүйгөндөрдү гана сүйсөңөр, силерге кандай сыйлык берилмек эле? Салыкчылар деле өздөрүн сүйгөндөрдү сүйүшөт эмеспи. 47 Боордошторуңарга гана сый көрсөтсөңөр, эмне өзгөчө иш кылган болосуңар? Бутпарастар деле ушундай кылышат эмеспи? 48 Силер асмандагы Атаңардай жеткилең болгула.

Матай 6

Кайрымдуулук тууралуу таалим

1 Эл алдында такыбаасынгандан сак болгула. Эмесе силерге асмандагы Атаңардан сыйлык болбойт. 2 Ошондуктан кайыр-садака бергениңерди жар салып, сурнай тартпагыла. Адамдардын алдында даңкын чыгарыш үчүн эки жүздүүлөр синагогалар менен көчөлөрдө ушундай кылышат. Силер алардай болбогула. Силерге чындыкты айтып коеюн: алар мындай кылуусу менен эмитен эле сыйлыктарын толук алып бүтүштү. 3-4 А сен кайыр берсең жашырын бер. Оң колуңдун бергенин сол колуң билбесин. Ошондо жашырын нерселерди көрүп туруучу Кудай Атаң сага сыйлыгыңды берет.

Сыйынуу тууралуу таалим

5 Сыйынганыңарда эки жүздүүлөрдөй болбогула; анткени алар элге көрүнүш үчүн синагогаларда, жолдордун кесилиштеринде туруп алып сыйынганды жакшы көрүшөт. Чын айтам: алар сыйлыктарын алып бүтүштү. 6 Сен болсо сыйынганыңда төркү үйүңө кир да, эшигиңди жаап алып, жашырын жердеги Атаңа сыйын, ошондо жашырын жерден сени көрүп турган Атаң сага сыйлыгыңды берет. 7 Сыйынганыңарда бутпарастарга окшоп, маанисиз сөздөрдү кайталап, маңыздана бербегиле. Алар узак сыйынсак Кудай бизди угат деп ойлошот. 8 Ал эми силер алар сыяктуу болбогула, анткени Атаңар эмнеге муктаж экениңерди андан сурай элегиңерде эле билет. 9 Силер мындайча сыйынгыла: «Асмандагы Атабыз. Сенин ыйык атың урматталсын, 10 Сенин падышачылыгың келсин, Асмандагыдай эле жерде да баары сенин эркиңдегидей болсун. 11 Күнүмдүк наныбызды күн сайын берегөр, 12 Бизге карыз болгондордун карыздарын кечиргенибиздей, сен да биздин карыздарыбызды кечир. 13 Бизди азгырыкка кирип кетүүдөн сакта, жамандыктан куткар». 14 Эгер силер башкалардын каталарын кечирсеңер, анда силердикин да асмандагы Атаңар кечирет. 15 Эгер силер башкалардыкын кечирбесеңер, анда Атаңар да силердин каталарыңарды кечирбейт.

Орозо тутуу тууралуу таалим

16 Орозо тутканыңарда эки жүздүүлөрдөй болуп кабагыңарды бүркөбөгүлө. Алар орозо тутуп жатканын элге көрсөтүү үчүн өңдөрүн бузуп, түрүн өзгөртүшөт. Силерге чындыкты айтып коеюн: алар өз сыйлыктарын эмитен эле алып алышты. 17 А силер болсо адамдардын алдында эмес, Атаңардын алдында орозо тутуп жатканыңарды көрсөтүү үчүн бети-башыңарды жууп, таранып-сыланып алгыла. Ошондо жашырын нерселерди көрүүчү Атаңар силерге сыйлыгыңарды берет.

Асмандагы байлыктар тууралуу таалим

19 Байлыгыңарды жерге жыйбагыла. Жерде же күбө жеп кетет, же дат басып калат, же уурулар дубалыңды тешип, уурдап кетишет. 20 Андан көрө байлыгыңарды асманга жыйгыла. Ал жактан күбө да жей албайт, дат да баспайт, уурулар да дубалды тешип, уурдап кете алышпайт. 21 Анткени байлыгың каерде болсо, эси-дартың да ошерде болот. 22 Адамдын көзү — анын чырагы. Ошондуктан көзүң таза болсо, тулку-боюңа жарыгы тиет. 23 Көзүң жаман болсо, бүт дене-боюң караңгыда калат. Демек, эгер сендеги жарык караңгыга айланып калган болсо, анда акыбалың абдан оор!

Байлык жана Кудай

24 Эч бир кул эки кожоюнга бирдей кызмат кыла албайт. Алардын бирин сыйлайт да, экинчисин жек көрөт же бирине жагынат да экинчисине үстүртөн мамиле кылат. 25 Ошондуктан силерге айтам: эмне жеп, эмне ичээр экенбиз деп жаныңар үчүн түйшүк тартпагыла. Ошондой эле эмне кийээр экенбиз деп кара жанды карч урбагыла. Анткени жаныңар тамактан, денеңер кийимден кымбат. 26 Чымчыктарды карагылачы, алар эгин экпейт да орбойт, кампаларга да чогултпайт. Аларды асмандагы Атаңар багып жатат. А силердин алардан айырмаңар алда канча чоң эмеспи? 27 Кимиңер түйшүк тартып, өмүрүн бир азга гана узарта алат? 28 Ошондой эле эмнеге кийим-кечектин камын жеп, түйшүктөнөсүңөр? Кызгалдактардын өсүп турганын карагылачы, эмгек да кылышпайт, ийик да ийришпейт. 29 А бирок мен силерге айтып коеюн: Сулайман падыша да атагы алыска тарап, байлыгы ашып-ташып турганда алардын эч бириндей кийинген эмес. 30 Эгерде бүгүн өсүп, эртең мешке ыргытыла турган чөптү Кудай ушундай кийинтсе, силерди андан артык кийинтпейт бекен, эй ишеними аздар. 31 "Эмне жейт болдук экен? Эмне ичээр болдук экен? Эмнени кийээр экенбиз?" деп түйшүктөнбөгүлө. 32 Бутпарастардын эси-дарты ушуларда. А силердин асмандагы Атаңар булардын баарына муктаж экениңерди билет. 33 Силер баарынан мурда Кудайдын падышачылыгы менен адилеттигине умтулгула, анан жанагылардын баарына ал жеткизет. 34 Ошондуктан эртеңки күн үчүн түйшүк тартпагыла, анткени эртеңки күн өзү үчүн эртең түйшүк тартат, эртеңки күндүн кыйынчылыгы өзүнө жетет.

Матай 7

Өзгөлөрдү соттобогула!

1 Өзгөлөрдү соттобогула, ошондо өзүңөр да соттолбойсуңар. 2 Анткени өзгөлөрдү кандай соттосок, өзүбүз да ошондой соттолобуз. Өзгөлөргө колдонгон өлчөмүңөр өзүңөргө колдонулат. 3 Эмнеге өз көзүңдөгү дөңгөчтү байкабай боордошуңдун көзүндөгү чамындыны көрөсүң? 4 Өз көзүңдө дөңгөч турса, боордошуңа: «Кел, көзүңдөгү чамындыны алып коёюн», — деп кантип айтасың? 5 Эй эки жүздүү, адегенде өзүңдүн көзүңдөгү дөңгөчтү алып ташта, анан боордошуңдун көзүндөгү чамындыны кантип алышты көрөсүң. 6 Ыйык нерселериңди иттерге бербегиле, асыл берметтериңерди чочколордун алдына таштабагыла; чочколор аларыңарды тепсеп таштайт, иттер кайрылып келип, өзүңөрдү каап алат.

Сурагыла, издегиле, тыкылдаткыла

7 Сурагыла, ошондо силерге берилет, издегиле, ошондо табасыңар, тыкылдаткыла, ошондо силерге эшиктер ачылат. 8 Анткени сураган алат, издеген табат, тыкылдатканга эшик ачылат. 9 Араңарда баласы нан сураса таш бергендер барбы? 10 Балык сураса жыланды кармата салганчы? 11 Ошондуктан силер табиятыңардан начар болуп туруп, балдарыңарга жакшы нерселерди бере алсаңар, анда асмандагы Атаңар муктаждыктарын айтып ага кайрылгандарга силерден бетер берет. 12 Ошентип, бардыгында, өзүңөргө өзгөлөрдүн кандай мамиле кылса экен деп күтсөңөр, өзүңөр да өзгөлөргө ошондой мамиле кылгыла. Тоорат менен Пайгамбарлардын жазмаларынын мааниси ушунда.

Өмүр дарбазасы тар

13 Тар дарбазадан киргиле, анткени тозоктогу азапка алып баруучу жол менен дарбаза кенен жана ал жолдо бараткандар көп. 14 Өмүргө алып баруучу дарбаза менен жол ушунчалык тар жана ал жолду тапкандар аз.

Дарак жана анын жемиши

15 Жалган пайгамбарлардан сак болгула. Алар кой терисин жамынып келген ач карышкырлар. 16 Аларды кылган иштеринин жемиштеринен ажыратып тааныйсыңар. Тикенектен жүзүм, шашырдан инжир теришпейт. 17 Ошондой эле жакшы өсүмдүктүн жемиши да жакшы, жаман өсүмдүктүн жемиши да жаман болот. 18 Жакшы өсүмдүк жаман жемиш бербейт, ал эми жаман өсүмдүк жакшы жемиш бербейт. 19 Жакшы жемиш бербеген өсүмдүк чабылат да отко ыргытылат. 20 Ошондуктан жалган пайгамбарларды кылган иштеринен таанып-билесиңер.

Мен силерди тааныбайм

21 Мени «Теңир, Теңир» дегендердин баары эле Асман падышачылыгына кире бербейт. Асмандагы Атамдын эркин аткаргандар гана киришет. 22 Кыяматтагы сот күнү көп адамдар мага: «Теңир! Теңир! Сенин атыңды жарыя кылып, пайгамбарчылык кылбадык беле? Сенин атың менен жин-шайтандарды кубалабадык беле? Сенин атың менен ажайып-кереметтерди жасабадык беле?» — дешет. 23 Ошондо мен аларга мындай дейм: «Силер мага чоочунсуңар, көзүмө көрүнбөй жоголгула, ыймансыз бейбаштар!»

Эки куруучу

24 Ошондуктан менин ушул сөздөрүмдү угуп, аны аткаргандар үйүн ташка курган акылдуу адамга окшош болот. 25 Жаан нөшөрлөп, дарыялар ташкындап, алай-дүлөй бороон болуп, жанагы үйдү каптаганда, ал кыйраган жок, анткени таштын үстүнө курулган. 26 Ал эми менин ушул сөздөрүмдү угуп, аткарбагандар үйүн кумга курган акылсыз адамга окшош болот. 27 Жаан нөшөрлөп, дарыялар ташкындап, алай-дүлөй бороон болуп, жанагы үйдү каптаганда, ал кыйрап калды. Кыйраганда да катуу кыйрады.

Бийлиги бар Инсан

28 Иса сөзүн аяктаганда, эл анын таалимине таңданды. 29 Анткени Иса алардын дин мугалимдериндей эмес, бийлиги бар инсандай таалим берди.

Матай 8

Пес оорулуунун айыктырылышы

1 Иса тоодон түшүп келгенде, көп эл анын артынан ээрчиди. 2 Аңгыча денесин жара баскан 8:2 бир адам жакын келип, таазим этип, мындай деди: — Эгер кааласаңыз, мени айыктыра аласыз. 3 Иса ага колун тийгизди да: — Каалайм, айык! — деди. Ошол замат ал пес оорусунан айыгып кетти. 4 Ошондо Иса ага айтты: — Эч кимге айтпа, бирок өзүңдү диний кызматкерге көргөзүп, аларга күбөлүк катары Муса дайындаган тартууларды алып бар.

Жүзбашынын кызматчысынын айыгышы

5 Иса Капарнаумга киргенде ага жүзбашы басып келди да: 6 — Таксыр, кызматчым үйдө шал болуп, катуу азап чегип жатат, — деген өтүнүч менен кайрылды. 7 Ошондо Иса ага: — Мен барып, айыктырайын, — деди. 8 Бирок жүзбашы: — Таксыр, сиз менин босогомду атташыңызга татыктуу эмесмин, бирок бир ооз сөз айтсаңыз эле айыгып кетет. 9 Мен да бийлик астындагы адаммын, өзүмдүн кол алдымда да жоокерлерим бар. Бар деген жагыма барып, кел деген жагыма келишет. Мына бул кулума да эмне кыл десем кылат, — деп жооп берди. 10 Муну укканда Иса таң калып, жанындагыларга айтты: — Чынын айтам: мен Израилден мындай ишенимди жолуктурган эмесмин. 11 Силерге айтып коеюн: туш тараптан келген көптөгөн адамдар Асман падышачылыгында Ибраим, Исхак жана Жакып менен бирге той дасторконун тегеректеп, жамбаштап жатышат. 12 Падышачылыктын тургуну болуу үчүн тандалган эл тыштагы капкараңгы туңгуюкка ыргытылат. Ал жакка ыргыталгандар оор азаптан өкүрүп, тиштерин кычыратышат. 13 Анан Иса жүзбашыга: — Бара бер, кандай ишенген болсоң, ишенимиң ошондой ишке ашсын, — деди. Ушул саатта бала айыгып кеткен эле.

Исанын көптөгөн адамдарды айыктырышы

14 Иса Петирдин үйүнө келип, анын кайненеси ысытма менен ооруп, төшөктө жатканын көрдү. 15 Иса аялдын колун кармаганда дароо ысыгы кайтып, аял айыгып кетти. Ордунан туруп, Исаны коноктой баштады. 16 Кеч киргенде Исага көптөгөн жин тийип ооругандарды алып келишти. Иса алардагы жин-шайтандарды сөзүнүн кудурети менен кууп чыкты жана илдеттеринен айыктырды. 17 Илгери Исая пайгамбар аркылуу мындай деп айтылган: «Ал бизди алсыздыктарыбызды өзүнө алды жана оорууларыбызды көтөрүп кетти». Иса аларды айыктырганы менен ушул пайгамбардык сөздү аткарды.

Исаны ээрчип, шакирт болгусу келгендер тууралуу

18 Айланасындагы элди көрүп, Иса көлдүн аркы өйүзүнө өтүүнү буюрду. 19 Ошондо бир дин мугалими басып келип: — Устат, кайда бара турган болсоң да артыңдан калбайм, — деди. 20 Иса ага: — Түлкүлөрдүн ийини бар, чымчыктардын уясы бар. Көктөн келген Адамдын болсо бир аз жамбаштап жатып, эс аларга жайы жок, — деп жооп берди. 21 Дагы бир шакирти Исага: — Таксыр, атам каза болуп калды эле, аны көмүп келейин да анан сизди ээрчийин. Ушуга уруксаат этиңиз, — деди. 22 Иса ага: — Сен артыман түш. Өлүктөр өз өлүктөрүн өздөрү койсун, — деди.

Исанын бороон—чапкынды токтотушу

23 Исаны ээрчип, шакирттери да кайыкка түшүштү. 24 Аңгыча деңиз катуу толкундап, кайыктын кырынан суу аша баштады. Иса болсо уктап жатты. 25 Шакирттери жанына келип: — Устат! Куткар! Кыйрап калдык! — деп аны ойготушту. 26 Ошондо Иса аларга: — Эмне мынчалык коркоксуңар, ишеними аздар! — деди да бороон-чапкындын токтошу үчүн буйрук берди. Ошол замат айлана тыптынч болуп, мемирей түштү. 27 Бул окуяны көргөндөр аң-таң болушуп: — Бороон-чапкынга да бийлиги жүргөн бул кандай адам? — дешти. Исанын жин ооруулуу эки кишини айыктырышы. 28 Көлдүн ар жагындагы Гадара жерине сүзүп барышканда жин ооруулуу эки киши үңкүрлөрдөгү мүрзөлөрдөн чыга калышып, Исанын алдынан тосушту. Алар ушунчалык кутуруп кетишкендиктен ал жол менен эч ким өтө алчу эмес. 29 Аңгыча алар кыйкырып жиберишти: — Эй Кудай Уулу, биз менен сенин кандай ишиң бар!? Бизди күн мурунтан эле кыйнаганы келдиңби? 30 Арыраакта болсо бир чоң бада чочко жайылып жүргөн. 31 Арам рухтар Исадан: — Эгер бизди кубаласаң, чочкордун бадасына жибер, — деп өтүнүштү. — 32 Баргыла! — деди Иса. Жиндер адамдардан чыгып, чочколорго кетишти. Ошол замат чочколор бадасы менен жардан деңизге боюн таштап, сууга чөгүп өлүштү. 33 Чочко кайтаргандар болсо качып жөнөштү да шаарга келип, болгон ишти баарына жар салып, жин оорулуулардын кантип айыкканын айтышты. 34 Ошондо бүткүл шаар эли Исаны утурлай чыгып, ага жолукканда: «Биздин жерибизден кетип калчы», — деп жалбарышты.

Матай 9

Исанын шал болгон адамды айыктырышы

1 Иса кайыкка түшүп, кайрадан көлдүн берки өйүзүндөгү өз шаарына келди. 2 Аңгыча адамдар шал болуп ооруган бир баланы төшөгү менен көтөрүп, алдынан тосуп чыгышты. Иса алардын ишенимин көрүп: — Кайрат кыл, балам, күнөөлөрүң кечирилди! — деди. 3 Ошондо кээ бир дин мугалимдери: — Бул Кудайга акарат келтирип атат! — деп күңкүлдөштү. 4 Иса алардын оюн билип: — Силердин ичиңердеги ойлоруңар жаман. 5 Кайсынысы оңой: «Күнөөлөрүң кечирилди!» дегенби же: «Ордуңан тур да бас!» дегенби? 6 Көктөн келген Адамдын жер бетинде күнөөлөрдү кечире турган бийлиги бар экенин билип алгыла! — деди. Анан шалга карап: — Тур да, төшөгүңдү көтөрүп, үйүңө жөнө! — деди. 7 Бала ордунан туруп, үйүнө жөнөдү. 8 Чогулгандарды Кудайдын коркунучу басып, адамдарга ушундай бийликти берген Кудайды даңкташты.

Салыкчы Матайдын шакирттикке тандалышы

9 Иса андан ары баратып, салык жыйноочу жерде олтурган Матай аттуу кишини көрүп калды. Ага: — Мени ээрчигин! — деди. Матай ордунан турду да Исаны ээрчип жөнөдү. 10 Ошол күнү кечинде, Иса бир үйдө, дасторкондун жанында жамбаштап жатты. Көптөгөн салыкчылар жана күнөөкөр делинип четке кагылгандар да ошол үйгө келип, Иса менен анын шакирттеринин катарынан орун алышты. 11 Муну көргөн фарисейлер Исанын шакирттерине: — Эмне үчүн силердин устатыңар салыкчылар жана күнөөкөрлөр менен чогуу бир дасторкондон тамактанып жатат? — дешти. 12 Иса муну угуп, аларга айтты: — Дарыгер дени сактарга эмес, оорулууларга керек. 13 Баргыла, Кудай өзүнүн Ыйык Жазмасында: «Адамдардын мага курмандык чалышын эмес, бири-бирине боорукер болушун каалайм» дегенин түшүнүп алгыла. Мен такыбааларды эмес, күнөөкөрлөрдү чакыруу үчүн келдим.

Орозо тутуу маселеси

14 Ушул окуядан соң Исага Жакыянын шакирттери келип, суроо беришти: — Эмне үчүн биз да, фарисейлер да тез-тез орозо тутабыз, ал эми сенин шакирттериң такыр орозо тутушпайт? 15 Иса аларга мындай жооп берди: — Yйлөнүп жаткан жигит араларында турганда тойго чакырылгандар кантип кайгырмак эле? Бирок, араларынан жигит алына турган күндөр келет, алар орозону ошондо тутушат. 16 Жаңы кездемеден эски кийимге жамаачы жамабайт. Антпесе жаңы жамаачы эски кийимди айрып, жыртыгы мурдагыдан бетер аңырайып калат. 17 Жаңы шарапты эски чаначка куюшпайт. Антпесе чаначтар айрылып, шарабы агып кетет да чаначтар иштен чыгат. Жаңы шарапты жаңы чаначка куюшат, ошондо чанач да, шарап да аман калат. Рим кызматчысынын кызынын тирилтилиши жана оорулуунун айыктырылышы 18 Иса аларга ушуларды айтып жатканда, жергиликтүү башкаруучулардын бири келди да, таазим кылып: — Кызым каза болуп калды. Бирок сен келип, колуңду тийгизсең эле тирилип кеткени турат, — деди. 19 Иса ордунан туруп, анын артынан жөнөдү. Шакирттери да ага кошулду. 20 Аңгыча он эки жыл бою кан акканы токтобой ооруган бир аял Исанын арка жагынан басып келип, анын чапанынын этегине колун тийгизди. 21 «Чапанына эле колум тийсе, бул ооруумдан айыгам!» — деди аял өзүнчө. 22 Иса болсо артына кайрылып, аны көрдү да: — Кайрат кыл, кызым, ишенимиң сени куткарды, — деди. Ошол сааттан баштап аял оорусунан кутулду. 23 Иса башкаруучунун үйүнө келгенде муңканган чоор үнүн угуп, ызы-чуу болуп жаткан элди көрдү. 24 Анан аларга: — Чыккыла биерден! Кыз өлгөн жок, жөн гана уктап жатат! — деди. Ошондо Исаны шылдыңдап күлүштү. 25 Чогулгандарды үйдөн сыртка кууп чыгышканда Иса үйгө кирди да, кызды колунан алды. Кыз ордунан турду. 26 Бул окуя тууралуу күбүр-шыбыр бүтүндөй аймакка тарады.

Эки сокурдун айыгышы

27 Иса андан ары баратканда эки сокур киши артынан түшүп: — Дөөттүн уулу, бизге ырайым кыла гөр! — деп кыйкырышты. 28 Иса үйгө киргенде сокурлар анын жанына келишти. Иса аларга: — Силерди айыктыра аларыма ишенесиңерби? — деди. Алар: — Ооба, ишенебиз, таксыр, — деп жооп кайтарышты. 29 Ошондо Иса алардын көздөрүнө колун тийгизип туруп: — Ишенгениңердей болсун, — деди. Ошондо тигилердин көздөрү ачылып, көрө башташты. 30 Анан Иса катуу эскертип: — Абайлагыла, бул окуя тууралуу эч ким билбесин! — деди. 31 Алар болсо үйдөн чыгары менен ошол аймактагылардын баарына Иса тууралуу айтып киришти.

Дудуктун айыгышы

32 Айыккан сокурлар сыртка чыгышканда, кимдир бирөөлөр Исага жин оорулуу бир дудук кишини алып келишти. 33 Иса жинди кууп чыкканда дудук сүйлөп кирди. Эл: — Эч качан мындай укмуш Израилде болгон эмес! — деп таңданышты. 34 Ал эми фарисейлер: — Андагы жиндерди кубалаган күч — шайтандардын башчысынан, — дешти.

Чабансыз калган койлор

35 Иса көптөгөн шаар-кыштактарды кыдырып, иудейлердин синагогаларында таалим берип, Падышачылыктын Жакшы кабарын жарыялап, адамдардын ар кандай оорууларын жана алсыздыктарын айыктырып жүрдү. 36 Көптөгөн адамдарды көрүп, боору ооруду, анткени алар жардам бере турган эч ким жок, сулап калган чабансыз койлордой болчу. 37 Ошондо шакирттерине: — Түшүм мол, бирок жыйнаганга кол аз. Ошондуктан өзүнүн эгин талаасына жумушчуларды жиберсин үчүн түшүм Ээсине жалбаргыла, — деди.

Матай 10

Исанын он эки шакирттин элчи кылып дайындашы

1 Иса он эки шакиртин чакырып алып, аларга ар кандай жин-шайтандарды кууп чыга турган бийлик, ар кандай ооруулар менен алсыздыктарды айыктыра турган кудурет берди. 2 Булар Исанын он эки элчиси эле. Алардын аттары мындай: Биринчиси — Петир деп да аталган Ысман, — Петирдин иниси Идрис, — Зебедейдин уулу Жакып, — Жакыптын иниси Жакан, — 3 Филип, — Бартоломай, — Тамас, — Салыкчы Матай, — Алпейдин уулу Жакып, — Фаддей, — 4 Улутчул Ысман, — ошондой эле Исаны анын душмандарына кармап берген Жүйүт Искариот.

Он эки элчинин милдети

5 Ушул он эки кишини Иса жөнөтүп жатып, мындай буйрук берди: — Башка улуттагылардын жерине барбагыла жана самариялыктардын шаарына кирбегиле. 6 Анын ордуна адашкан койлордой болгон Израил элине баргыла. 7 Барганыңарда: «Кудай өзү силерге бийлик кыла турган убакка абдан аз калды!» — деп жар салгыла. 8 Оорулууларды айыктыргыла, өлгөндөрдү тирилткиле, пес ооруулууларды сакайткыла, жиндерди кубалагыла. Бекер алдыңар, бекер бергиле. 9 Алтын, күмүш, жез теңге да жаныңарга салбагыла. 10 Жолго баштык да, ашыкча көйнөк да, бут кийим да, таяк да албагыла. Анткени иштегендин тиштегенге акысы бар. 11 Кайсы шаарга же айылга кирбегиле, силерди кабыл алууга даяр адамдын барын аныктагыла, анан ал жактан кеткиче ошол адамдыкынан башканыкына көчпөгүлө. 12 Босогону аттаарыңарда: «Тынчтык болсун!» 10:12 дегиле. 13 Yйдө чындап эле кабыл алууга даяр адам бар болсо, саламыңар алик алынсын, эгер болбосо өзүңөргө кайтып келсин. 14 Ал эми силерди кабыл албай, айткан сөзүңөргө кулак салышпаса, анда ал шаарга же айылга наалат катары бутуңардын чаңын күбүгүлө 10:14 да кетип калгыла. 15 Чынын айтам, кыяматтагы сот күнүндө ал шаарга караганда Содом жана Гоморра шаарларына жеңилирээк жаза колдонулат.

Келечекте боло турган куугунтуктар

16 Мен силерди койлорду карышкырлардын арасына жибергендей жиберип жатам. Ошондуктан жыландай акылдуу болгула, көгүчкөндөй аруу болгула. 17 Адамдардан абайлагыла, алар силерди соттордун колуна тапшырып, синагогалардын ичинде камчы менен сабатышат. 18 Мага ишенгениңер үчүн өкүмдарлар менен падышалардын алдына алып барышат. Алардын алдында мен жөнүндө күбөлүк берип, элдерге мен жөнүндө айтып бересиңер. 19 Ошондо кандайча жана эмне жөнүндө айтабыз деп алдын ала кам жебегиле. Эмне дээриңерди ошол саатта Кудай оозуңарга сала берет. 20 Анткени силер эмес, силер аркылуу Атаңардын Руху сүйлөйт. 21 Бир туугандар бири-бирине чыккынчылык кылып, бири-бирин өлүмгө салып беришет. Атасы баласына кыянаттык кылып, балдары ата-энелерине кол кайрып, аларды өлүмгө салып беришет. 22 Менин атым үчүн баардыгына жек көрүндү болосуңар. Ким аягына чейин чыдап көтөрсө, кутулат. 23 Бир шаардан зордук көрсөтүшсө, башка шаарга качкыла. Силерге чындыкты айтып жатам: силер Израилдин шаарларын кыдырып чыккыча Адам Уулу келип калат. 24 Шакирт устатынан, кул ээсинен өйдө эмес. 25 Шакирт устатындай, кул ээсиндей боло алса, ошол жетиштүү. Yй ээсин Баалзабул10:25 деп атап жатышса, үйүндөгүлөрүн соо коймок беле. 26 Ошондуктан алардан коркпогула, анткени ачыкка чыкпаган купуя сыр, билинбей кала турган жашырын нерсе жок. 27 Силерге караңгыда сүйлөгөнүмдү жарыкта айткыла. Кулагыңарга шыбырап айтканымды, үйдүн төбөсүнө чыгып алып, жарыялагыла. 28 Силерди өлтүрүп коюш колунан келе тургандардан коркпогула. Алар жаныңарды өлтүрө албайт. Андан көрө жаныңарды да, денеңерди да кууратып, тозокко салууга кудурети бар Кудайдан корккула. 29 Эки чымчык бир эле тыйынга сатылат, туурабы? Эгерде Кудай Атаңардын эрки болбосо алардын бири да топ этип жерге кулабайт. 30 А силердин болсо башыңардагы чачыңар да эсептелүү. 31 Ошондуктан коркпогула, силер чымчыктардан алда канча кымбатсыңар.

Исаны кабыл алуу жана андан баш тартуу

32 Ким мени эл алдында ачык тааныса, мен да аны асмандагы Атамдын алдында ачык тааныйм. 33 Мени эл алдында четке какканды мен да асмандагы Атамдын алдында четке кагам.

Иса бул дүйнөгө рухий «кылыч» алып келди

34 Мени жер бетине тынчтык алып келди деп ойлобогула! 35 Мен тынчтык эмес, уулду атасынан, кызды энесинен, келинди кайненесинен ажырата турган кылыч алып келдим. 36 Адам баласынын душмандары — өз үйүндөгүлөрү. 37 Атасын же энесин менден артык сүйгөн адам мага татыктуу эмес. Баласын же кызын менден артык сүйгөн адам мага татыктуу эмес. 38 Ошондой эле өзүнүн айкаш жыгачын көтөрбөстөн мени ээрчиген адам да мага татыксыз. 39 Жанын аяган адам, кайра андан айрылат, ал эми ким мен үчүн жанынан айрылса, ал аны кайрадан табат.

Чыныгы сыйлык

40 Ким силерди кабыл алса, ал мени кабыл алат, ал эми ким мени кабыл алса мени Жибергенди кабыл алат. 41 Пайгамбарды пайгамбар катары кабыл алган адам, пайгамбарга бериле турган сыйлыкты алат. Кудайдын каалоосундай жашаган адамды Кудайдын каалоосу менен жашаган адам катары кабыл алган адам, Кудайдын каалоосундай жашаган адамга бериле турган сыйлыкты алат. 42 Шакирттеримдин эң кичинесин менин шакиртим катары кабыл алып, бир чыны муздак суу берсе, анда, силерге чын айтам, ал адам тиешелүү сыйлыгын сөзсүз алат.

Матай 11

Жакыянын cуроосу

1 Иса он эки шакиртине насаат-буйруктарын айтып бүтүп, ал жерден кетти да Галилеянын шаарларына таалим берип, Жакшы Кабарды жар салууга жөнөдү. 2 Ал эми Жакыя болсо Машаяктын кылган иштери тууралуу түрмөдө отурган жеринен кабардар болду. Ошондо ал шакирттерин Исага жиберип: — 3 Келүүгө тийиш болгон сенсиңби же... башканы күтүшүбүз керекпи? — деп суратты. 4 Иса: — Уккан-көргөнүңөрдү Яхьяга айтып бергиле: 5 сокурлардын көздөрү көрүп, баса албай калгандар басып, пес оорулуулар айыгып, дүлөйлөр угуп, өлүктөр кайра тирилип, жакырларга Жакшы Кабар таратылып жатат. 6 Менин ким экенимен шектенбегендер бактылуу, — деп жооп берди.

Машаяктын Жакыя тууралуу айтканы

7 Жакыянын жиберген адамдары кетип калганда, Иса элге Яхья тууралуу айта баштады: — Ээн талаага эмнени көргөнү бардыңар эле? Шамал термелткен камыштыбы? 8 Айткылачы, деги эмнени көрөлү деп бардыңар эле? Адеми кийим кийген адамдыбы? Адеми кийимчендер ал жакта эмес, тигине, алар падыша сарайларда. 9 Анда эмнени көргөнү бардыңар? Пайгамбардыбы? Ооба! Силерге айтып коеюн: ал пайгамбардан да улуу. 10 Ыйык китепте мындай деп жазылган жер бар: «Мына, сенин алдыңан кабарчымды жиберемин, ал сенин басаар жолуңду даярдап берет». Бул Яхья тууралуу айтылган сөз. 11 Силерге бир чындыкты айтып коёюн: энеден туулгандардан Яхья чөмүлдүрүүчүдөн улуусу болгон эмес, бирок Асман падышачылыгындагы эң кичинекей деп эсептелген киши да андан улуу. 12 Яхья чөмүлдүрүүчүнүн күндөрүнөн тартып азыркы кезге чейин Асман падышачылыгына күч колдонушууда жана күчтүүлөр аны тартып алышууда. 13 Анткени Муса жана башка пайгамбарлардын китептери да Яхьяга чейин пайгамбарчылык кылып келишкен. 14 Эгер мага ишенип, сөзүмдү кабыл алгыңар келсе, анда Яхья — бул келүүгө тийиш болгон Илиястын өзү. 15 Кимдин кулагы бар болсо, айткандарымды аңдап алсын!

Исанын замандаштары

16-17 Азыркы замандын адамдарын кимге окшотсом? Базарда олтуруп алып бири-бирине: «Силерге чоор тартсак, эмнеге бийлебейсиңер, кошок айтсак, эмнеге боздоп ыйлабайсыңар?!» — деген жаш балдарга окшош. 18 Ичип-жебеген Яхья келди эле: «буга жин тийиптир» дешти. 19 Ичип-жеген көктөн түшкөн Адам келди эле: «бул тойбос, шарап дегенде жантагынан жата калган неме экен, салыкчылар менен күнөөкөрлөрдүн досу экен» дешти. Кудайдын акылмандыгы ушинтип эле өзүнүн натыйжалары аркылуу ырасталып калат.

Машаякка ишенбей койгон шаарлар

20 Ошондо Иса өз кереметтерин баарынан көбүрөөк көрсөткөн шаарларды уруша баштады. Анткени алар күнөөлөрүнөн баш тартып, Кудайга кайрылышпады: — 21 Шоруң куруйт сенин, эй, Хоразин, шоруң куруйт сенин, эй, Бетсаида! Эгер силерде жасалган укмуштар Тир менен Сидондо жасалган болсо, алар эбак катуу кийим кийип, күлгө олтуруп, 11:21 күнөөлөрүнөн баш тартып, Кудайга кайрылышмак. 22 А бирок силерге айтып коеюн: кыяматтагы сот күнүндө силерге караганда Тир менен Сидонго жеңилирээк болот. 23 А сен, Капарнаум, текеберденип, төбөм менен көккө жетем деп ойлойсуңбу? Жок, Кудай сени көрдүн түбүнө житире чабат. Анткени эгерде сенде жасалган укмуштар Содомдо да жасалган болсо, анда ал бүгүнкү күндө бар болмок. 24 Бирок мен силерге айтып коеюн: кыяматтагы сот күнүндө силерге караганда Содомго жеңилирээк болот.

Жашоодон чарчап-чаалыккандарга сүйүнчү

25 Ошол убакта Иса мындай деди: — Сага рахмат, о Ата, асман-жердин Ээси, анткени сен муну акылмандар менен аалымдардан жашырып, жаш баладай жөнөкөйлөргө ачып бердиң. 26 Ооба, Ата, анткени ушундай болушун сен кааладың. 27 Мага бардыгы Атамдан берилген. Уулун Атасынан башка эч ким терең билбейт, ал эми Атасын Уулу жана Уулу кимге ачып бергиси келгенден башка эч ким терең билбейт. 28 Оор мээнеттин каамытынан башы чыкпай, түйшүк жүгүн көтөрүп жүрүп, чарчап-чаалыккандар, баарыңар мага келгиле! Мен силерди эс алдырам. 29 Менин каамытымды кийип, менден таалим алгыла, анткени мен жоош-момунмун жана жөнөкөймүн. Ошондо жаныңарга жай табасыңар. 30 Анткени менин каамытым жакшы, жүгүм жеңил.

Матай 12

Ишемби маселеси

1 Ошол күндөрдүн биринде Исага эгин талаасын аралап өтүүгө туура келди. Жанындагы шакирттери ачка болуп, буудайдын башын жулуп жей башташты. 2 Муну фарисейлер көрүп калышып Исага: — Карачы, шакирттериң ишемби күнү тыюу салынган ишти кылып жатышат! — дешти. 3 Иса мындай жооп берди: — Дөөт жанындагы адамдар менен бирге ач калышканда эмне кылганын окуган жок белеңер? 4 Кудай үйүнө кирип, Жараткан Эгебизге тартуу катары коюлган нанды алып чыгып, жанындагылар менен бирге жеген. Кудайдын мыйзамы боюнча ал нандарды жегенге Дөөттүн да, анын жанындагылардын да эч акысы жок болчу. Аларды жешке жалаң гана диний кызматчылардын акысы болгон. 5 Диний кызматчылар ибадатканада ишемби күндүн эс алуу мыйзамын бузуп коюшса да айыпсыз экендиги тууралуу Кудайдын мыйзамынан окуган эмес белеңер? 6 Силерге айтып коеюн: бул жерде ибадатканадан да улуу бирөө турат. 7 Эгерде силер Кудайдын: «курмандыкты эмес, боорукердикти каалайм!» деген сөзүнүн маанисин түшүнгөн болсоңор, анда айыпсыз адамдарды соттобос элеңер. 8 Анткени Көктөн келген Адам ишембинин да Эгедери.

Колу сенек болгон адам

9 Иса ал жактан кетип, иудейлердин синагогасына келди. 10 Синагогада колу сенек бир адам бар эле. Ошол жерде тургандардан бирөөлөр Исадан кынтык таап, айыпка жыгуу максатында: — Кудайдын мыйзамы боюнча ишемби күндөрү адамды айыктырууга болобу? — деп сурашты. 11 Иса: — Араңардан кимиңер жалгыз кою болуп, анысы ишембиде чуңкурга түшүп калса, аны кармап, алып чыкпай таштап коёт? — деди. 12 Адам баласы койдон канчалык өйдө эмеспи! Демек, ишемби күнү жакшылык кылса болот, — деди. 13 Андан соң колу сенек адамга кайрылып: — Колуңду сунчу! — деди. Тигил адам колун сунары менен айыгып, ооруган колу соо колундай болуп калды. 14 Сыртка чыгып кетишкен фарисейлер болсо өз ара Исаны кантип өлтүрүш керектигин акылдашты.

Кудай тандаган кызматчылар

15 Иса болсо алардын бул ниетин билип, ал жактан кетип калды. Исанын аркасынан көп эл ээрчиди. Иса алардын баарын айыктырып, 16 адамдарга өзү жөнүндө жарыя кылууга тыюу салды. 17 Кудайдын Исаия пайгамбар аркылуу айткан сөзү аткарылышы үчүн ушундай болду: 18 «Бул менин тандап алган Кулум, Жаным ыраазы болгон Сүйүктүүм. Мен аны өз Рухума толтурам, Ал башка элдерге өкүмүмдү жарыя кылат. 19 Талашпайт да кыйкырбайт, Көчөдө кыйкырып жатканын эч ким укпайт. 20 Менин өкүмүмдү аягына жеткирмейин, Бүктөлгөн камышты сындырбайт, Быкшыган шамды өчүрбөйт. 21 Ага бардык улуттар үмүттөрүн артышат».

Иса жана Баалзабул

Исаны көптөгөн эл ээрчиди. 22 Аңгыча жин ооруусуна чалдыккан бир сокур дудукту Исанын алдына алып келишти. Иса аны айыктырды. Сокур дудук сүйлөп, көзү көрүп калды. 23 Элдин баары таң калып: — Бул Дөөттүн урпагынан чыккан Куткаруучу эмеспи? — дей башташты. 24 Муну угуп калган фарисейлер: — Бул жиндерди жин-шайтандардын башчысы Иблистин 12:24 күчү менен кубалап жатат. Башкача болушу мүмкүн эмес! — дешти. 25 Алардын оюн билген Иса мындай деди: — Ичинен ыркы кеткен ар падышачылык ээн чөлгө айланат, өз ара ынтымагы кеткен шаар же үй-бүлө аман калбайт. 26 Эгерде шайтан шайтанды кубалап жатса, демек, ал өз ичинен бөлүнүп-жарылып, өзүнө-өзү каршы чыкканы. Анан анын падышачылыгы кантип аман калмак эле? 27 Эгер мен Иблистин күчү менен жин-шайтандарды кубалап жаткан болсом, анда өзүңөрдүн шакирттериңер кимдин күчү менен кубалап жүрөт? Ушул себептен шакирттериңердин кылган иштери силерге калыс болсун. 28 А эгер мен жин-шайтандарды Кудайдын Руху менен кубалап жаткан болсом, анда, демек, силерге Кудай өз Падышачылыгын орното турган мезгил келип жетти. 29 Алдуу адамды байлабай туруп, анын үйүнө даап кирип, үй-мүлкүн ким тоноп кете алат? А эгер таңып салса, анда үйүн тоноп кете алат. 30 Ким мени менен бирге болбосо, мага каршы. Ким мени менен бирге жыйнабаса, чачат. 31 Ошондуктан силерге айтып коёюн: күнөөлөр менен жаман сөздөрдүн баары кечирилет, а бирок кимде ким Ыйык Рухка акарат айтса, кечирилбейт. 32 Кимде ким Көктөн келген Адамга каршы сөз айтса кечирилет, а бирок Ыйык Рухка каршы сүйлөгөн адам бул дүйнөдө да, тиги дүйнөдө да кечирилбейт.

Дарак жана анын мөмөлөрү

33 Даракты жакшы баксаңар, мөмөсү да жакшы болот, жаман баксаңар, мөмөсү да жаман болот. Анткени дарактын кандай экени мөмөсүнөн билинет. 34 Эй, жылан тукумдары! Өзүңөр жаман болуп туруп, кантип жакшы сөз сүйлөй алмак элеңер? Анткени адамдын дили эмнеге толуп-ташыса ошол тилине чыгат. 35 Жакшы адам дилиндеги жакшы кампасынан жакшылыкты алып чыгат, жаман адам жаман кампасынан жамандыкты алып чыгат. 36 Силерге айтып коеюн: адамдар оозунан чыккан ар бир куру сөзү үчүн кыяматтагы сот күнү Кудай алдында жооп беришет. 37 Анткени айткан сөзүң боюнча акталасың жана соттолосуң.

Өзгөчө бир укмуш көргүсү келген ишенбестер

38 Ошондо дин мугалимдери менен фарисейлердин кээ бири Исага: — Устат, сиздин бизге бир кереметтүү жышаан көрсөтүшүңүздү каалайбыз, — дешти. 39 Иса мындай жооп берди: — Жаман жана күнөөкөр муундун эңсегени — укмуштуу жышаан. Бирок Жунус пайгамбар көргөндөн башка укмуштуу жышаан ага көрсөтүлбөйт. 40 Жунус деңиз жырткычынын курсагында үч күн, үч түн болгон сыяктуу Көктөн түшкөн Адам да жер түбүндө үч күн үч түн болот. 41 Ниневиялыктар 12:41 кыяматта ушул муун менен бирге кайра тирилтилет да аны айыпка жыгат, анткени ал эл Жунустун сөзүнөн күнөөлөрүн моюнга алып, тобо келтиришкен. Ал эми бул жерде болсо Жунустан улуу Бирөө турат. 42 Түштүктөн 12:42 келген ханыша бул муунга каршы турат да, аны айыптайт, анткени ал Сулаймандын акылмандыгын угуп кетүү үчүн жердин четинен келген. Ал эми бул жерде болсо Сулаймандан улуу Бирөө турат.

Кайта келген жиндер

43 Жин адамдан чыккан соң, жанына тынчтык издеп, какшыган чөлдөрдү кыдырып-кыдырып, таппайт. 44 Анан: «Кой, чыккан үйүмө кайра барайын» деп кайра келет да анын шыпырылып, жыйналып бош турганын көрөт. 45 Кайра барып, өзүнөн өткөн жети жинди ээрчите келет да, алиги адамга кирип, жашай башташат. Ошондо жанагы адамдын кийинки абалы мурункусунан жаман болот. Азыркы жаман замандын адамдары менен так ошондой болот. Исанын энеси жана бир туугандары 46 Иса чогулгандарга сүйлөп жаткан. Аңгыча энеси жана бир туугандары келип, аны менен сүйлөшөлү деп сыртта күтүп турушту. 47 Ошондо кимдир бирөө: — Сени менен сүйлөшкүсү келип, энең жана бир туугандарың сыртта турушат, — деди. 48 Иса ушул сөздү айтканга карап: — Менин энем ким, бир туугандарым кимдер? — деди. 49 Анан колун шакирттери тарапка сунуп: — Менин энем жана бир туугандарым мына. 50 Ким менин асмандагы Атамдын эркин аткарса, менин ага-иним да, эже-карындашым да, энем да ошол, — деди.

Матай 13

Дыйкан жана Кудай

1 Ушундан соң Иса үйдөн чыгып, көл тарапка басты. Жээкке жетип, жайгашып олтурду да таалим берүүгө камданды. 2 Калың эл чогулгандыктан кайыкка түшүүгө туура келди. Эл жарданып, жээкте карап турду. 3 Иса көп нерселерди ибаратташтырып 13:3 айтты. 13:3b Ал мындай деди: — Бир дыйкан эгин себүү үчүн талаага чыгат. 4 Сепкен үрөндөрдүн кээ бири талаадагы жалгыз аяк жолдун боюна түшөт. Чымчыктар учуп келип, аларды чокулап, жеп кетишет. 5 Кээ бири бир аз гана топурагы бар, таштак жерге түшүп, кыртышы терең болбогондуктан тез эле өсүп чыгат. 6 Бирок күн чыкканда күйүп, тамыры жоктугунан куурап калышат. 7 Кээ бирлери тикенектин тамырлаган жерге түшүп, өсүп чыккан тикенектин астында басылып калат. 8 Кээ бирлери болсо жакшы жерге түшүп, жемиш беришет: кээси жүз эселеп, кээси алтымыш эселеп, кээси отуз эселеп. 9 Кулагы барлар айтканымдын маанисин угуп алышсын.

Ибараттын чечмелениши

10 Шакирттер Исага келип: — Эмне үчүн аларга ибаратташтырып айтып жатасың? — деп сурашты. 11 Иса мындай жооп берди: — Анткени Асман падышачылыгынын сырларын таанып-билүү жөндөмдүүлүгүн Кудай силерге берген. Аларга болсо берген эмес. 12 Кимде Кудайдын сырлары тууралуу түшүнүк бар болсо, Кудай ага дагы берет жана анда эмне керек болсо баары болот. Ал эми кимде түшүнүк жок болсо, анда бар болгонун да Кудай тартып алат. 13 Ушул себептүү мен аларга «көздөрү бар болсо да көрүшпөйт, кулактары бар болсо да угушпайт» деп ибарат менен сүйлөп жатам. 14 Ошондуктан Исаия пайгамбардын айткандары аткарылат. Ал мындай деген: «Кулагыңар бар болгон менен эч качан түшүнбөй угасыңар, Көзүңөр бар болгон менен эч качан кабыл албай карайсыңар. 15 Анткени бул элдин дилин дат басып, Кулагы оорлошуп, Көзү тунарып калган. Антпесе көзү көрмөк, Кулагы укмак, Көкүрөгү менен сезмек, Мага кайтып келишмек. Анан мен аларды айыктырмакмын». 16 А силер бактылуусуңар, анткени силердин көзүңөр көрүп, кулагыңар уга алат. 17 Мен силерге чындыкты айтып коёюн: азыркы силер көрүп жана угуп жаткан окуяларды көптөгөн пайгамбарлар менен адилдер көргүсү, уккусу келген, бирок буга жетишпеди.

Дыйкан тууралуу ибараттын мааниси

18 Ошондуктан силер дыйкан тууралуу ибараттын маанисин угуп алгыла: 19 Кудайдын падышачылыгы тууралуу сөздү угуп, бирок маанисин түшүнбөгөнгө шайтан келет да анын жандүйнөсүнө түшкөн Кудайдын сөзүн уурдап кетет. Жол боюна түшкөн уруктун мааниси ушуну билдирет. 20 Ал эми ташка түшкөн урук болсо — Кудайдын сөзүн угуп, ошол замат кубанып кабыл алган адамды билдирет. 21 Бирок анын тамыры жок болгондуктан бир азга гана ишенип, ишенгендиги үчүн кыйынчылыктар менен куугунтуктар башталары менен ишенимден тайып кетет. 22 Тикендин арасына түшкөн үрөн болсо, Кудайдын сөзүн уккан, бирок бул дүйнөнүн куру убайымдары менен акчанын азгырыгына алдырып койгон адамды билдирет. Андагы сөздү ошолор муунтуп, ал сөз жашоосуна таасир тийгиздирбей коёт. 23 Ал эми жакшы топуракка түшкөн урук болсо Кудайдын сөзүн угуп, маанисин түшүнгөн адамды билдирет. Мындай адам жүз эселеп, алтымыш эселеп, отуз эселеп мол жемиш берген уруктай.

Отоо чөптөр тууралуу ибарат

24 Иса аларга дагы бир ибаратты айтып таалим берди: — Асман падышачылыгы өз талаасына жакшы урук сепкен адамга окшош. 25 Бирок эл уктап жатканда душманы келип, буудайлардын арасына отоо чөптөрдүн уругун себет да кетип калат. 26 Буудай көгөрүп, баш байлай баштаганда, отоо чөптөр да кошо чыгат. 27 Ошондо талаанын ээсине кулдары келип: «Төрөм, сиз талааңызга жакшы урук эктиңиз эле го. Отоо чөптөр кайдан чыга калды?» — дешет. 28 Кожоюн: «Душмандарымдын бирөөсү кылган муну», — деп жооп берет. Кулдары: «Барып, отоп салалыбы?» — дешет. 29 Кожоюн: «Кереги жок, отоо чөптөрдү жулабыз деп, алардын тамыры менен кошо буудайларды жулуп салышыңар мүмкүн. 30 Күзгө чейин тим койгула. Оруу-жыюу маалында орокчуларга адегенде отоо чөптөрдү жулуп, өрттөө үчүн боо-боо кылып байлатып, буудайды болсо өзүнчө кампаларыма төктүрөм».

Сары кычынын даны тууралуу ибарат

31 Иса аларга дагы бир ибарат айтты: «Асман падышачылыгы бир адам алып, талаасына эгип койгон сары кычынын данына окшош. 32 Сары кычынын башка уруктардын бардыгынан кичинекей болсо да, өсүп чыкканда, бардык мөмө жемиштерден чоң болот да, бутактарына канаттуулар учуп келип, уялаган даракка айланат».

Камыртуруш тууралуу ибарат

33 Иса аларга дагы бир ибарат айтып берди: «Асман падышачылыгы бир аял үч чара 13:33 өлчөм камырга салып, толук ачыгыча таштап койгон камыртурушка окшош».

Ибараттардын чечмелениши

34 Ушунун баарын Иса ибарат кылып айтты, ибаратсыз аларга эч нерсе айткан жок. 35 Пайгамбар аркылуу айтылган сөз аткарылсын үчүн ушундайча сүйлөдү. Пайгамбар мындай деген: «Мен ибарат менен сүйлөйм. Кудай дүйнө жаратылгандан бери адамдардан жашырын сактап келген нерселерди жарыя кылам».

Отоо чөп тууралуу ибараттын чечмелениши

36 Ошондо Иса элди коё берип, үйгө кирди. Шакирттери жанына келип: — Талаадагы отоо чөптөр жөнүндөгү ибараттын маанисин бизге түшүндүрүп берчи, — дешти. 37 Иса аларга мындай деди: — Жакшы урук сепкени — бул көктөн түшкөн Адам. 38 Талаа болсо бул дүйнөнү билдирет. Жакшы урук — бул Кудай падышачылыгынын атуулдары. Отоо чөптөр — шайтандын адамдары. 39 Отоо чөптөрдү сээп кеткен — шайтан, күз — акыр заман, орокчулар — периштелер. 40 Ошондуктан акыр заманда да отоо чөптөр отолуп отко ыргытылгандай окуя болот. 41 Көктөн түшкөн Адам өз периштелерин жиберип, өз падышачылыгынан бардык азгырыктар менен бейбаштарды тердирет. 42 Анан аларды жалбырттап күйгөн мешке ыргытышат. Андагылар жаны кыйналганынан өкүрүп, тиштердин кычыратышат. 43 Ошондо Кудайдын эркин аткарып жашагандар асмандагы Атасынын Падышачылыгында күн сыяктуу жаркырашат. Кимдин кулагы бар болсо айткандарымды аңдап алсын!

Катылган кенч тууралуу ибарат

44 «Асман падышачылыгы талаага көмүлгөн кенчке окшош. Аны бир киши таап алып, катып коет да кубанганынан колундагынын баарын сатып жиберип, ошол талааны сатып алат».

Бермет тууралуу ибарат

45 «Дагы Асман падышачылыгы таза берметти издеген көпөскө окшош. 46 Ал кымбат баалуу берметти таап, аны сатып алуу үчүн кетип, колундагысынын баарын сатып жиберип, түшкөн акчасына ошол берметти сатып алат».

Тор тууралуу ибарат

47 «Дагы Асман Падышачылыгы деңизге ыргытылып, ар түрдүү балыктарды жыйнап алган чоң торго окшош. 48 Тор толгондо, аны жээкке сүйрөп чыгышып, анан олтуруп алып жакшысын себеттерге салышып, жамандарын ыргытып жиберишет. 49 Акыр заманда ушундай болот: периштелер келип, жаман адамдарды адилдерден бөлүп алышат да 50 жалындаган мешке ыргытышат. Анын ичинде өкүрүк-бакырык менен тиштин кычыраганы басылбайт».

Асман падышачылыгы тууралуу билим

51 Анан Иса шакирттерине: — Айткандарымды түшүндүңөрбү? — деди. Шакирттери: — Ооба, — деп жооп беришти. 52 Иса сөзүн улады: — Ошондуктан Асман падышачылыгы тууралуу билимге ээ болгон ар дин мугалими өзүнүн кенч сактагыч жайынан жаңы буюмдарын да, эски буюмдарын да сыртка алып чыккан үй ээсине окшош.

Исанын өз шаарында четке кагылышы

53 Иса ушул ибараттарын айтып бүтүп, ал жактан кетип калды. 54 Анан өзүнүн чоңоюп-өскөн шаарына келип, алардын синагогасында таалим берди. Анын таалими адамдарды таңдантты. «Мындай акылмандык менен укмуштарды жасай турган кудуретти кайдан алды экен? 55 Бул биздеги эле жыгач устанын баласы эмеспи?! Мария анын энеси, Жакып, Жусуп, Ысман жана Иуда бир туугандары эмеспи?! 56 Карындаштарынын баары тең арабызда жашашат го?! Мынчалык акылмандык менен кудуретти кайдан алды болду экен?!» — дешип, 57 Исага ишене албай баштары катты. Иса болсо: — Кадыр-барксыз пайгамбар болбойт, бирок өз ата-мекени менен үй-бүлөсүнөн башка жерде, — деди аларга. 58 Алардын ишенбестигинен улам Иса ал жерде көптөгөн кудуреттүү иштерин жасаган жок.

Матай 14

Жакыянын өлүмү

1 Ошол убакта Иса жөнүндөгү кабар Галилеянын башкаруучусу 14:1 болгон Иродко жетти. 2 Ал малайларына: — Бул чөмүлдүрүүчү Яхья, ал тирилип кетиптир, укмуштуу иштерди кылып жатканынын себеби ошондон, — деди. 3 Ироддун мындай дегени, Яхьяны карматып, бир тууганы Филиптин аялы Иродиаданын айынан аны буттарынан кишен салып, түрмөгө отургузуп койгонунан эле. 4 Анткен себеби Яхья: «Сенин Иродиадага үйлөнгөнүң мыйзамсыздык!» — деп бетке айткан. 5 Ушул сөзү үчүн Ирод аны өлүм жазасына тарткысы келди, бирок элден корккондугунан батына албады, себеби эл Яхьяны пайгамбар деп эсептечү. 6 Анткен менен Ироддун туулган күнүндө Иродиаданын кызы коноктордун алдында бийлеп, Ироддун купулуна толду; 7 ошондо Ирод ага каалаган нерсесин берүүгө ант берди. 8 Иродиаданын кызы болсо, энесинин кеңеши боюнча: «Мага Жакыя чөмүлдүрүүчүнүн башын табакка салып, азыр алдыма алып келиңиз» деди. 9 Кыздын сураганы падышаны абдан капаланса да, конокторунун алдында берген антынан улам талабын орундатууну буюрду. 10 Жакыянын башын кесип келүү үчүн түрмөгө кишилерин жиберди. 11 Алар башты табакка салып келип, кызга беришти. Кыз болсо энесине алып барып берди. 12 Ошондо Яхьянын шакирттери келип, анын сөөгүн алып чыгып, мүрзөгө коюшту да, Исага барып, болгон ишти айтып беришти. Исанын беш миң кишини тойгузушу. 13 Бул кабарды уккан Иса кайыкка түштү да элден бөлүнүп, ээн жерге жалгыз кетип калды. Исанын кайык менен кеткенин уккандар шаарлардан чыгып, жөө-жалаңдап, артынан түштү. 14 Иса кайыктан чыкканда көптөгөн элди көрүп, аларга боору ооруп, оорулууларын айыктырды. 15 Кеч киргенде шакирттери ага келип: — Бул жер ээн экен, кеч да кирип кетти, ошондуктан элди кое бер, айылдарга барып, жегенге бирдеме сатып алышсын, — дешти. 16 Бирок Иса аларга: — Алардын кетишинин кереги жок, жегенге бирдемени силер бергиле, — деди. 17 Алар: — Бул жерде эч нерсебиз жок, болгону беш нан менен эки балыгыбыз гана бар, — дешти. 18 Иса: — Ошоңорду мага алып келгиле, — деди. 19 Анан элди чөптүн үстүнө жаткыла деп буйруду да, жанагы беш нан менен эки балыкты колуна алып, асманды карап, Кудайга сыйынып туруп, нанды сындырып шакирттерине берди. Шакирттери болсо элге таратышты. 20 Эл жеп, баары тоюшту, арткан нандын үзүмдөрүн жыйнашканда, он эки себет толду. 21 Беш миңге жакын киши жеди ошол тамакты. Беш миң кишиден сырткары көптөгөн аялдар менен балдар да жеди.

Исанын суу үстү менен басып келип, шакирттерине көрүнүшү

22 Ушундан соң Иса шакирттерин кайыкка олтургузду. Элди коё бергичекти өзүнөн мурда аркы өйүзгө сүзүп өткүлө деп буюрду. 23 Алар сүзүп кетишкенде, элди таркатып, өзү жалгыз сыйынуу үчүн тоого чыкты. Кеч киргенге чейин тоодо жалгыз калды. 24 Кайык болсо жээктен алыста, бет маңдайдан соккон шамалдан улам толкундарды жирей, араң жылып баратты. 25 Түн жарымынан оогондо Иса суу үстү менен басып, шакирттерине келди. 26 Анын суунун үстүнөн басып келе жатканын көргөн шакирттердин үрөйү учуп, "бул арбак" деп, корккондугунан бакырып жиберишти. 27 Ошол замат Иса үнүн чыгарып: — Коркпогула, бул менмин, баары жайында! — деди. 28 Петир болсо: — Устат, эгер бул сен болсоң, анда «суу үстү менен басып кел» деп буйручу мага, — деди. 29 Иса: — Кел, — деди. Ошондо Петир кайыктан чыгып, суунун үстү менен Исага жөнөдү. 30 Бирок шамалды көрүп, коркуп кетти. Чөгүп баратып: — Эгем, мени куткар! — деп кыйкырып жиберди. 31 Иса дароо колун созуп, аны сүйөй калды да: — Ишеними аз десе, эмне үчүн шектендиң? — деди. 32 Петир кайыкка түшүшкөндө шамал басылды. 33 Кайыктагылар Исага таазим кылышып: — Сен чындыгында Кудай Уулусуң, — дешти.

Исанын Генисаретте оорулууларды айыктырышы

34 Көлдүн аркы бетине сүзүп өтүп, алар Генисарет аймагына жетишти. 35 Жергиликтүү эл Исаны таанышып, бүткүл аймакка кабар таратып, анын алдына бардык оорулууларды алып келишти. 36 Алар Исадан: — Кийимиңиздин этегине гана колубузду тийгизүүгө уруксат этиңиз, — деп суранып жатышты. Ал эми тийгизгендин баары куландан соо болуп, айыгып кетип жатты.

Матай 15

Ата-бабалар салты

1 Ошондо Иерусалимден фарисейлер менен дин мугалимдери келип, мындай дешти: — 2 Эмне үчүн сенин шакирттериң ата-бабаларыбыздын салтын бузуп жатышат? Алар колдорун жуубай нан жешет экен. 3 Иса аларга мындай жооп берди: — А өзүңөрчү? Эмне үчүн өзүңөрдүн салттарыңар деп, Кудайдын осуятын бузуп жатасыңар? 4 Кудай эмне деди эле? «Ата-энеңди сыйла!», «Атасын же энесин сөккөн адам өлүм жазасына тартылсын!» — деген. 5 А силер: «Эгер ким ата-энесине: 'силерге белек катары бере алар нерсемдин баарын Кудайга арнап койгом' десе, 6 анда ата-энесин сыйлабай эле койсун» деп окутуп жүрөсүңөр. Ошентип Кудайдын сөзүн салттарыңардан ылдый коюп, жоюп салдыңар. 7 Эки жүздүүлөр! Силер тууралуу Исаия пайгамбар жакшы пайгамбарчылык кылган: « 8 Бул эл мени тили менен урматтаса да, дили менден алыс. 9 Ошондуктан алардын мага табынгандары пайдасыз. Анткени алар адамдар өздөрү ойлоп тапкан каада-салттарды окутушат».

Адамды арам кылган эмне?

10 Анан Иса элди өзүнө чакырып алып мындай деди: — Кунт коюп уккула да, түшүнүп алгыла. 11 Адамды оозуна кирген нерсе эмес, оозунан чыккан сөз арам кылат. Мына, адамды арам кылган нерсе ушу. 12 Иса ушундай дегенде, шакирттери басып келишти да: — Билесиңби, сенин сөзүңдү угуп, фарисейлер абдан таарынып жатышат? — дешти. 13 Иса болсо аларга: — Менин асмандагы Атам тикпеген ар бир өсүмдүк тамыры менен жулунат. 14 Алардан оолак болгула, алар сокурлардын сокур жетекчилери. Сокур сокурду жетелесе, экөө тең чуңкурга кулап түшөт, — деп жооп берди. 15 Ошондо Петир буга: — Бул ибараттын маанисин бизге түшүндүрүп берчи, — деди. 16 Иса: Чындап эле силер да али түшүнө элексиңерби? 17 Адамдын оозуна кирген нерсе ашказандан өтүп, сыртка ташталарын билбейсиңерби? 18 Адамдын оозунан чыккан нерсе болсо жүрөктүн чыгат да аны арам кылат. 19 Анткени адамдын жүрөгүнөн арам ой, адам өлтүрүүчүлүк, бузукулук, уурулук, жалган күбөлүктөр, уу сөздөр чыгат. 20 Адамды ушулар арам кылат. Ал эми колду жуубай жегендик адамды арам кылбайт, — деп жооп берди.

Исага терең ишенген аял

21 Иса ал жактан чыгып, Тир менен Сидон шаарлары тарапка кетип калды. 22 Аңгыча алдынан ошол жердин Канаан аталган аймагында жашаган аял тосуп чыгып: — О Дөөттүн уулу! Ырайым кыла көрүңүз мага, таксырым! Кызымды кара күч катуу кыйнап жатат! — деп кыйкырды. 23 Иса болсо жооп бербеди. Ошондо шакирттери ага жакындашып: — Бул аялды коё берип койчу. Аркабыздан калбай кыйкырып келатат, — деп суранышты. 24 Бирок Иса: — Мен Израилдин жоголгон койлоруна гана жиберилгем, — деп жооп берди. 25 Аял болсо Исага келип, чөк түшүп: — Таксыр, мага жардам кылагөр, — деп жалынды. 26 Иса: — Балдардын нанын алып, иттерге ыргыткан жакшы болбойт, — деди. 27 Аял: — Ооба таксырым, бирок иттер да кожоюндарынын дасторконунан ыргытылган калдыктарды жешет ко, — деди. 28 Ошондо Иса: — О аял, ишенимиң күчтүү экен, тилегиң кабыл болсун, — деди. Ошондо аялдын кызы дароо айыгып кетти.

Исанын көптөгөн адамдарды айыктырышы

29 Иса ал жактан чыгып, Галилея көлүнө барды да, тоого чыгып, отурду. 30 Ошондо ага чолок, сокур, баса албаган, дудук жана башка көптөгөн оорулууларды алып, калың эл келди. Аларды Исанын алдына коюшту жана Иса баарын сакайтты. 31 Ошондо калың эл дудуктарга тил кирип, майыптар айыгып, сокурлардын көзү көрүп калганын көрүп, алар Израил табынган Кудайды даңктады.

Исанын төрт миң кишини тойгузушу

32 Иса шакирттерин чакырып алып: — Элге боорум ооруп турат, үч күндөн бери жанымда, жегенге эч нерсеси жок турушат. Алар жолдо алсырап жыгылып калышпасын үчүн мен аларды ачка коё бергим келбей турат, — деди. 33 Шакирттери: — Бул ээн талаада ушунча элдин баарын тойгузуу үчүн нанды кайдан алабыз? — дешти. 34 Иса: — Канча наныңар бар? — деп сурады. Алар: — Жети нан дагы бир нече кичинекей балыгыбыз бар, — деп жооп беришти. 35 Ошондо Иса элди жамбаштап жаткыла деп буйруду да 36 алиги жети нан менен балыктарды алып, Кудайга ыраазычылык айтып, сындырып, шакирттерине берди. Шакирттери болсо элге таратышты. 37 Баары жеп, тоюшту. Калган нандын үзүмдөрүн жыйнашканда жети себет толду. 38 Жегендер, аялдар менен балдарды кошпогондо, төрт миң киши болчу. 39 Ушундан соң Иса элди коё берип, өзү Магадан аймагы тарапка келди.

Матай 16

Фарисейлердин өтүнүчү

1 Фарисейлер менен саддукейлер келип, Исаны сынап, асмандан бир жышаан 16:1 көрсөтүшүн суранышты. 2 Ошондо Иса айтты: — Силер кечинде: «Күн кызарып батты, демек эртең аба-ырайы жакшы болот», — дейсиңер. 3 Эртең менен: «Бүгүн жаан-чачын болот, анткени күндүн көзүн каптаган кара булуттар кызарып турат», — дейсиңер. Асманды карап, аба-ырайын ажыратканды го билет экенсиңер, ал эми мезгилдердин белгилерин ажыратканды билбейсиңерби? 4 Күнөөкөр жана Кудайга ак болбогон эл укмуштуу жышаандарды көргүсү келет, бирок ага Жунус көргөн укмуштуу жышаандан башка жышаан көрсөтүлбөйт! Иса ушундай деди да, аларды калтырып, башка жакка кетип калды.

Фарисейлер менен саддуккейлердин таалимдери тууралуу

5 Шакирттер аркы өйүзгө жетишкенде, нанды албай, унутуп кетишкенин билишти. 6 Иса аларга айтты: — Абайлагыла, фарисей менен саддукей ачыткысынан сак болгула. 7 Шакирттер муну угуп, өздөрүнчө: «Биз нанды албаганыбыз үчүн айтып жатат ко», — деп ойлонушту. 8 Иса алардын бул оюн туюп: — Ай, ишеними аздар, эмнеге ичиңерден нан ала келбептирбиз деп ойлоп жатасыңар? 9 Алиге чейин түшүнгөн жоксуңарбы? Өткөндү эсиңерге салбайсыңарбы? Беш нан беш миң кишиге жетип, калдыктарын жыйнап алганыңарда канча себет болду эле? 10 Жети нан төрт миң кишиге жетип, калдыктарын жыйнагандачы? 11 Фарисейлер менен саддукейлердин ачыткысынан сак болгула дегенимде нан тууралуу айтпаганымды кандайча түшүнбөйсүңөр? 12 Ошондо алар Исанын камыртуруштан эмес, фарисейлер менен саддукейлердин окутуусунан сак болууну айтканын түшүнүштү.

Исанын Машаяк экендиги

13-14 Иса Филип Кесариясы деген шаардын аймагына келгенде, шакирттерине мындай суроо берди: — Мени, Көктөн келген Адамды эл ким деп эсептешет? Шакирттери: — Кээ бир адамдар Жакыя чөмүлдүрүүчү деп, кээ бири Илияс пайгамбар деп, кээ бирлери Иеремия же башка пайгамбарлардын бири деп жатышат, — дешти. — 15 А силерчи, — деди Иса аларга, — силер мени ким деп эсептейсиңер? 16 Ошондо Ысман Петир: — Сен Машаяксың, тирүү Кудайдын Уулусуң! — деп жооп берди. — 17 Сен бактылуу адамсың, Жунус уулу Ысман, анткени муну сага пенде эмес, асмандагы Атам ачып берди. 18 Мен да сага айтам: сен Петирсиң 16:18, ушул аска таштын үстүнө мен өзүмдүн Жыйынымды курамын, аны тозоктун өзү да жеңе албайт. 19 Мен сага Асман Падышачылыгынын ачкычтарын берем, жер бетинде эмнеге тыюу салсаң, ал асманда да тыюу салынган болушу керек, жер бетинде эмнеге уруксат кылсаң, ал асманда да уруксат берилген нерсе болушу керек. 20 Ушундан соң Иса шакирттерине: — Менин Машаяк экенимди эч кимге айтпагыла! — деп катуу эскертти. Иса өзүнүн азап тартып, өлөөрүн алдын ала айтат. 21 Ошол мезгилден баштап Иса Иерусалимге барышы керектигин, андан эл башчылары, дин башчылары жана дин мугалимдери тарабынан көп азаптарга салынары жана өлтүрүлөрү, анан үчүнчү күн дегенде кайра тирилүүгө тийиш экендиги тууралуу айта баштады. 22 Петир аны четке чакырып алып: — Анын бетин ары кылсын, Устатым, сени Кудай сактасын! — деп аны жемеледи. 23 Иса Петирге бурулуп: — Жогол менден, шайтан! Мага тоскоол болуп жатасың, себеби сен Кудайдын эмес, пенденин оюн айттың! — деди. 24 Анан шакирттерине мындай деди: — Кимде ким мени ээрчигиси келсе, жеке кызыкчылыктарынан баш тартып, өлүүгө даяр болуп, өз айкаш жыгачын көтөрүп, артыман түшсүн! 25 Анткени ким өз жанын сактайм десе, аны жоготот, ал эми ким жанын мен үчүн берсе, ал чыныгы өмүрдү табат. 26 Бүткүл дүйнөгө ээ болуп, бирок жанын жоготкондон адамга не пайда? Же кандай баа менен адам баласы жанын сактап кала алат? 27 Ошондуктан билип алгыла: Көктөн келген Адам Атасынын кудурети менен периштелеринин коштоосунда келет да кылган иштерине жараша ар кимге тиешелүү шыбагасын берет. 28 Силерге бир чындыкты айтып коёюн: ушул жерде тургандардын арасынан кээ бирлери Көктөн келген Адамдын өз Падышачылыгында келгенин көргөнгө чейин көз жумбайт.

Матай 17

Исанын кебетесинин өзгөрүүcү

1 Алты күндөн кийин Иса Петирди жана бир туугандар Жакып менен Жаканды башкалардан бөлүп алып, бир бийик тоонун башына алып чыкты. 2 Алардын алдында Исанын кебетеси кубулуп, бети күндөй нурланып, кийимдери болсо аппак болуп, жаркырап калды. 3 Аңгыча Муса менен Илияс пайда болуп, Иса менен маек курушту. 4 Ошондо Петир мындай деди: — Устат, бул жерде болгонубуз кандай жакшы. Кааласаң, үч чатыр жасай салайын: бирин сага, бирин Мусага, дагы бирин Илияска. 5 Петир сөзүн аяктай электе бир аппак, жаркыраган булуттун көлөкөсү аларга тийип, булуттан үн чыкты: — Бул менин сүйүктүү Уулум. Мен андан рахат таптым. Силер аны уккула. 6 Шакирттердин үрөйү учуп, жүзтөмөндөп жыгылышты. 7 Ошондо Иса келип, аларга колун тийгизди да: — Коркпогула, өйдө тургула! — деди. 8 Шакирттер үйдү карап, жалгыз Исадан башка эч кимди көрө алышпады. 9 Тоодон түшүп келатышканда Иса аларга: — Көктөн түшкөн Адам кайра тирилген убакка чейин бул көрүнүш тууралуу эч кимге ооз ачпагыла! — деп буйруду. 10 Ошондо шакирттери: — Кандайча дин мугалимдери Машаяк келерден мурун Илияс келиш керек дешет? — деп сурашты. 11 Иса: — Туура, Илияс келип, баарын ордуна келтирет. 12 Силерге айтып коеюн: Илияс келди, бирок аны таанышкан жок. Ага өз каалаганын кылышты. Эми Көктөн келген Адамды да алардын колунан азап чегүү күтүп турат, — деп жооп берди. 13 Ошондо шакирттери анын Яхья чөмүлдүрүүчү тууралуу айтып жатканын түшүнүштү.

Жин тийген уландын айыктырылышы

14 Иса шакирттери менен чогулган элге басып келгенде, бир киши Исанын алдына чөгөлөп: — 15 Устат, менин балама боорукерлик кылагөр, анын талмасы бар, ошондон абдан азап чегет. Көп ирет от менен сууга кулады. 16 Шакирттериңиздин алдына алып бардым эле, айыктыра алышпады, — деди. 17 Ошондо Иса: — О, ишенимсиз, бузулган эл! Качанга чейин силер менен болор экем? Качанга чейин силерге чыдар экем? Бул жакка алып келгиле! — деди. 18 Баланы алып келишкенде, Иса буйрук берип, баладан жинди кууп чыкты. Бала ошол замат айыгып кетти. 19 Ошондо шакирттери Исаны четке чыгарып алып: — Эмне себептен биз кубалап чыга албадык? — деп сурашты. — 20 Ишенимиңердин аздыгынан, — деп жооп берди Иса аларга, — силерге чындыкты айтып коеюн: сары кычынын данындай кипкиченекей ишенимиңер болсо, мына бул тоого: «Бул жактан тигил жакка которул!» — десеңер которулат. Силердин колуңардан келбеген нерсе болбойт.

Иса өзүнүн кандайча өлөөрүн алдын ала айтат

22 Шакирттери менен Галилеяда бир жерде болушканда Иса аларга айтты: — Көктөн түшкөн Адам пенделердин колуна тапшырылат, 23 аны өлтүрүшөт, бирок ал үчүнчү күнү кайра тирилтилет. Муну укканда шакирттери терең кайгыга батышты.

Ибадатканага салынган салык

24 Иса шакирттери менен Капарнаумга барганда ибадатканага төлөнүүчү салыкты жыйноочулар Петирге келип: — Устатыңар салык төлөмөк беле? — дешти. 25 Петир: — Төлөйт, — деди. Петир үйгө кирип, сүйлөйүн дегенде Иса озунуп: — Жердеги падышалар салык менен жылдык төлөм 17:25 кимдерден алышат? Балдарынанбы же башкаларданбы? — деген сурооду узатты. 26 Петир: — Башкалардан, — дегенде Иса: — Анда балдары — эркин адамдар. 27 Бирок аларды нааразы кылбоо үчүн деңизге барып, кайырмак сал да, биринчи түшкөн балыкты алып, оозун ачсаң бир сөлкөбай17:27 бар, ошону алып, экөөбүз үчүн берип кой, — деди.

Матай 18

Ким улуу

1 Ошол убакта Исага шакирттери келип: — Асман падышачылыгында ким улуу болот болду экен? — деп сурашты. 2 Иса бир наристе баланы чакырып алып, шакиртеринин арасына тургузуп койду да: — 3 Силерге чындыкты айтып коёюн: жандүйнөңөрдү жаш балдардыкындай кылып өзгөртпөсөңөр, Асман падышачылыгына кирбейсиңер. 4 Ким өзүн ушул наристе баладай кылса, Асман падышачылыгындагы улуу — ошол. 5 Ким мен үчүн ушундай баланы кабыл алса, ал мени кабыл алганы.

Азгырыктар

6 Ким мага ишенген ушул карапайым адамдардын бирин азгырып, күнөөгө батырса, анда ага тегирмендин ташын мойнуна салып туруп, деңиздин эң терең жерине чөктүрүп жиберүү дурусураак болот. 7 Азгырыктардын көптүгүнөн бул дүйнөнүн шору куруйт. Ишенимден тайгыза турган нерселер болбой койбойт, бирок азгырык ким тараптан келсе, ошонун шору. 8 Эгерде сени колуң же бутуң күнөөгө азгырып жатса, анда аны кыя чап да өзүңдөн алыс ыргытып жибер. Колу-бутуң соо түбөлүк тозок отуна ыргытылганыңдан көрө, колу-бутсуз бейишке киргениң жакшы. 9 Эгерде сени көзүң күнөөгө азгырып жатса, анын оюп алып, ыргытып жибер. Эки көзүң соо тозоктун өчпөс отуна түшкөндөн көрө, жалгыз көзүң менен бейишке чыкканың жакшы.

Жоголгон кой тууралуу ибарат

10 Сак болгула, мына бул карапайым адамдардын бирин да капарыңарга албай койбогула, силерге айтып коёюн: булардын периштелери менин асмандагы Атамдын жүзүн дайыма көрүп турушат. 12 Кандай деп ойлойсуңар: жүз кою бар адамдын бир кою жоголуп кетсе, токсон тогузун тоого таштап, адашканын издебей жатып алабы? 13 Эгер таап алса, анда, силерге чындыкты айтып коеюн, токсон тогуз адашпаган койлоруна караганда таап алганына көбүрөөк кубанат. 14 Ошонун сыңарындай, асмандагы Атаңар мына бул карапайым адамдардын биринин да жоголуп кетишин каалабайт.

Күнөө кылган боордошуң тууралуу

15 Эгер боордошуң сага каршы күнөө кетирсе, анда бар да, жекече сүйлөшүп, күнөөсүн айт. Эгер укса, утуп аласың. 16 Укпаса, анда «ар кандай иш эки-үч күбө тарабынан ырасталышы үчүн» 18:16 өзүң менен дагы бир же эки кишини ээрчите бар. 17 Аларды да укпаса, анда жыйынга айт. Эгерде жыйынды да укпай койсо, анда ал сен үчүн бутпарас же салыкчы катары болсун. 18 Силерге чындыкты айтып коеюн: жер бетинде эмнеге тыюу салсаңар, ал асманда да тыюу салынган нерсе болушу керек, жер бетинде эмнеге уруксат берсеңер, ал асманда да уруксаат кылынган нерсе болушу керек. 19 Силерге дагы бир чындыкты айтайын: эгерде жерде экөөңөр макулдашып алып, бир нерсени сурасаңар, асмандагы Атам силер үчүн кылып берет. 20 Анткени менин урматыма чогулган эки-үч адамдын арасында мен өзүм болом.

Ырайымсыз малай туурасында

21 Ошондо Петир Исага келип: — Устат, менин боордошум мага каршы күнөө кылса канча ирет кечиришим керек? Жети иретпи? — деди. 22 Иса ага айтты: — Жети ирет дебейин, бирок жетиден жетимиш ирет. Мындай дегенимдин себеби — Асман падышачылыгы өз кулдары менен эсептешкиси келген падышага окшош. 24 Адегенде ага он миң талант 18:24 карызы бар адамды алып келишет. 25 Төлөгөнгө чамасы жетпегендиктен кожоюну аялын, бала-чакасын кулчулукка сатсын, ошондой эле колундагы болгон нерсесинин баарын берсин деген буйрук берет. 26 Тиги киши падышанын бутуна жыгылып: «Бир аз күтө туруңуз, мен сизге баарын кайтарып берем», — деп жалынат. 27 Ошондо ээсинин боору ооруп, кулду бошотуп, бардык карызын кечип коет. 28 Кул азаттыкка чыгып, өзүнө жүз динарий карыздар болгон бир кызматташ жолдошун табат да: "бардык карызыңды төлө!" — деп аны алка-жакадан алып, муунтуп кирет. 29 Ошондо кызматташ жолдошу алдына жыгылып: «Бир аз күтө турчу, мен сага берем», — деп суранат. 30 Кул көнбөй, карызыңды төлөмөйүнчө жатасың деп зынданга салып, өзү кетип калат. 31 Муну көргөн башка кызматташтары терең кайгыга батышып, кожоюнуна болгон ишти болгондой айтып беришет. 32 Ошондо баягы кулду кожоюн өзүнө чакырып алып мындай дейт: «Эй, адепсиз кул! Сенин суранганыңдан баягы карызыңдын баарын мен кечип койгон элем. 33 Мен сага ырайым көрсөткөндөй, сен да өз кызматташыңа ырайым көрсөтүшүң керек эмес беле?» 34 Ошентип, каарданган кожоюн: «Карызыңды толук кайтарып бергенче эркиндикке чыкпайсың!» — деп, аны желдеттердин колуна салып берет. 35 (Иса сөзүн мындайча аяктады:) — Боордошуңарды чын жүрөктөн кечирбесеңер, асмандагы Атам да силердин ар бириңерге жогорудагыдай кылат.

Матай 19

Ажырашуу маселеси

1 Иса сөзүн аяктап, Галилеядан чыгып, Иордан дарыясынын чыгыш жагынан өтүп, Иудея аймагына келди. 2 Көп эл аны ээрчип барды. Иса ошол жакта баарын айыктырды. 3 Ошондо фарисейлер бир кынтык таап айыпка жыгуу ниетинде Исага келишип: — Адамга ар кандай себептер менен эле аялы менен ажырашса болобу? — деп сурашты. — 4 Жараткан башында адамдарды эркек-аял кылып жаратканын окуган эмес белеңер? — деди Иса аларга жооп берип. — 5 Андан соң Кудай: «Эркек ата-энесин калтырсын да, аялына жармашып, экөө бир дене болушсун!» — деген. 6 Ошондуктан алар мындан ары экөө эмес, бирөө. Демек, Кудай кошконду адам ажыратпасын. 7 Алар: — Анда кандайча Муса талак катын жазып берип, коё берсин деп жазып кеткен? — дешти. 8 Иса: — Муса силердин тоңмоюндугуңардан улам силерге аялыңарды коё берүүгө уруксаат берген, бирок башында мындай болгон эмес. 9 Силерге айтып коёюн: аялы ойноштук кылып койгондугу себептүү болбосо деле аны менен ажырашып, башка аялга үйлөнгөн адам ойноштук кылганы, — деди. 10 Ошондо шакирттери мындай дешти: — Эгерде эркектин нике алдында милдети ушундай болсо, анда үйлөнбөй эле койгону оң. 11 Иса аларга: — Менин азыр силерге айта турган сөзүмдү баары эле кабыл ала алышпайт. Кудай кимге аял албай так өтүү жөндөмүн берген болсо, ошолор гана кабыл алыша алат. 12 Анткени кээ бирөөлөр тубаса майып болгондуктан, үйлөнгөнгө жарамсыз, кээ бирөөлөрдү адамдар зордоп бычып салышат, кээ бирөөлөр болсо Асман падышачылыгы үчүн өздөрүн атайлап аял албас кылышат. Кимдин түшүнүүгө кудурети жетсе, муну кабыл алсын.

Исанын жаш балдарга батасын бериши

13 Ошондо колун коюп батасын берсин деп, анын алдына жаш балдарды алып келишти. Бирок шакирттери болсо аларды жемелеп, уруша башташты. 14 Бирок Иса: — Балдардын мага келишине тоскоол болуп, аларга тыюу салбагыла! Себеби Асман падышачылыгы ошондойлордуку, — деди да, 15 алардын башына колун коюп, батасын берди. Андан соң ал жактан башка жакка жөнөп кетти.

Бай жигит

16 Аңгыча бир жаш жигит Исага жакын басып келип: — Устат, түбөлүк өмүргө жетишим үчүн кандай жакшы иш кылышым керек? — деп сурады. 17 Иса: — Жакшы иш тууралуу менден эмне үчүн сурап жатасың? Бир эле Жакшы бар. Түбөлүк өмүргө жеткиң келсе, Кудайдын осуяттарын сакта, — деп жооп берди. 18 Жигит: — Кайсы осуяттарын? — дегенде, Иса: — Киши Өлтүрбө! Нике бузба! Уурдаба! Калп айтпа! 19 Ата-энеңди сыйла! Жаныңдагы кишини өзүңдөй жакшы көр! — деди. 20 Жигит: — Мунун баарын сактап жүрөм, дагы эмне жетишпейт? — деди. 21 Иса: — Жеткилең болгуң келсе, анда бар да мал-мүлкүңдү сатып, кедей-кембагалдарга таратып бер. Анан кайра келип, аркаман ээрчи, ошондо байлыгың асманда болот, — деди. 22 Муну укканда жигиттин кабагы бүркөлдү, анткени ал бай болчу. 23 Иса болсо шакирттерине кайрылып мындай деди: — Силерге бир чындыкты айтып коёюн: байдын Асман падышачылыгына кириши кыйын болот. 24 Дагы бир нерсени айтып коёюн: байдын Асман падышачылыгына киргенинен төөнүн ийненин көзүнөн өтүп кетиши жеңилирээк. 25 Муну укканда шакирттери: — Анда ким тозоктон кутула алат? — дешти айран-таң калышып. 26 Иса аларга карап: — Бул иш адамдардын колунан келбейт, бирок Кудайдын колунан баары келет, — деди. 27 Ошондо Петир ордунан тура калып: — Карачы, биз бүт-баарын таштап, сенин артыңан ээрчидик. Эми бизге кандай сыйлык берилет? — деди. 28 Иса жооп кылып, шакирттерине мындай деди: — Силер, мени ээрчигендер, бардык нерселер кайрадан жаңы болгон кезде, Көктөн түшкөн Адам өзүнүн асмандагы даңкка оронгон тактысына олтурганда, силер да Израилдин он эки уруусун бийлөө үчүн он эки тактыга олтурасыңар. 29 Кимде-ким мен үчүн үйүн, же бир туугандарын, же ата-энесин, же бала-чакасын, же талаасын таштаса, ал таштаганын жүз эселеп кайтарып, түбөлүк өмүрдү мураска алат. 30 Азыр биринчи болуп жүрүшкөн адамдардын көбү акыркы болуп калышат, ал эми азыр акыркы болуп жүргөндөрдүн көбү биринчи болушат.

Матай 20

Жүзүмзар жана жалчылар

(Иса дагы мындай деди:) — 1 Асман падышачылыгы орногондо бардык нерселер төмөндөгү ибараттай болот: «Бир киши өзүнүн жүзүмзарына жалдап иштетүү үчүн эртең менен эрте жумушчуларды издеп чыгат. 2 Тапканда күнүнө бир динарийден 20:2 төлөп берем деп сүйлөшүп, аларды жүзүмзарына жиберет. 3 Саат ондордо сыртка чыгып, базардан кыларга иши жок турган дагы бир нече адамды көрөт. 4 Анан аларга: «Силер да менин жүзүмзарыма баргыла, тийиштүү акыңарды төлөп берем», — дейт. Алар болсо дароо жүзүмзарга жөнөшөт. 5 Жүзүмзардын ээси саат он экилерде да, үчтөрдө да чыгып, так ушундай кылат. 6 Акырында саат бештерде дагы бир ирет сыртка чыгып, дагы ишсиз турган башка адамдарды көрөт да аларга: — Эмне үчүн эртеден бери бул жерде ишсиз турасыңар? — дейт. 7 Тигилер: — Анткени эч ким бизди жалдаган жок! — деп жооп беришет. — Силер да жүзүмзарга баргыла, — дейт жүзүмзардын ээси. 8 Кеч киргенде жүзүмзардын кожоюну чарба башчысына мындай дейт: — Жумушчуларды чакыр да баарына эмгек акыларын бер. Оболу акыркыларынан башта. 9 Ошондо саат бештерде келгендери бир динарийден алат. 10 Биринчи келгендери көбүрөөк алабыз го деп турушкан, бирок алар да бир динарийден алып калышат. 11 Ошондо алар кожоюнга даттана башташты: — Мына бул акыркы келгендер бир эле саат иштешти. А сен болсо эртеден кечке маңдай терибизди төгүп, мээ кайнаткан ысыкта иштеген бизди буларга теңеп салдың. 13 Ошондо жүзүмзардын ээси алардын бирине мындай деген экен: — Дос, мен сени кемсинткеним жок. Башында бир динарийден деп сүйлөшпөдүң беле. 14 Ошондуктан акыңды ал да жолуңа түш. А мен мына бул акыркы келгенге да сага берген акыны бергим келет. 15 Өз менчигиме эмне кылсам өз эрким! Менин ак көңүлдүгүмө сенин ичиң күйүп жатабы?» 16 Ушул сыяктуу акыркылар биринчи, биринчилер акыркы болушат.

Иса өзүнүн өлүп, кайра тирилерин үчүнчү ирет айтат

17 Иса Иерусалимге карай өр тартып баратып, жолдо он эки шакиртин четке чыгарды да аларга мындай деди: 18 — Мына, биз Иерусалимге баратабыз, Көктөн келген Адамды дин башчылары менен дин мугалимдеринин колуна кармап беришет. Аны өлүм жазасына кесишет да, 19 кордоп, сабап, жыгачка керип туруп мыктап салуу үчүн башка элдиктердин колуна тапшырышат жана Кудай аны үчүнчү күнү кайра тирилтет.

Зебедейдин аялынын өтүнүчү

20 Ошондо Зебедейдин аялы балдары менен келип, Исанын бутуна жыгылып, андан эмненидир суранып жатты. 21 Иса ага: — Сизге эмне керек? — деди. Аял: — Айтып койчу, менин мына бул эки уулум сенин падышачылыгың орногондо бири оң жагыңа, бири сол жагыңа отурсун, 20:21 — деди. 22 Иса: — Эмне сураганыңарды билбейсиңер. Мен иче турган азап чөйчөгүнөн иче аласыңарбы? — деди. Алар: — Иче алабыз, — дешти. 23 Иса: — Менин чөйчөгүмдөн ичерин ичесиңер, бирок кимди менин оң жана сол жагыма отургузууну мен эмес, Атам чечет. Ал кимди өзү алдын ала дайындаса, ошону олтургузат, — деди. 24 Зебедейдин аялынын сөзүн укканда, берки экөөнө калган он шакирттин кыжыры кайнады. 25 Бирок Иса аларды чакырып алып мындай деди: — Башка улуттук өкүмдарлар өз элине үстөмдүк кылышып, вазирлери бийлигин көрсөтүшөрүн силер билесиңер. 26 Бирок силерде мындай болбосун, тескерсинче, араңардан бирөөңөр улуу болгусу келсе, силерге кызматчы болсун, 27 биринчи болгусу келсе силерге кул болсун. 28 Көктөн келген Адам бирөөлөрдү өзүнө кызмат кылдырайын деп эмес, тескерисинче, өзү кызмат кылып, көп адамдар үчүн өз өмүрүн кун катары төлөп берейин деп келген. Силерде да ушундай болсун.

Исанын эки сокурду айыктырышы

29 Иса шакирттери менен бирге Иерихондон чыгып баратканда алардын артынан көп адамдар ээрчип жөнөдү. 30 Аңгыча жол боюнда олтурган эки сокур Исанын өтүп баратканын угуп, кыйкырып киришти: — Оо мырза, Дөөттүн уулу, бизге ырайым кылагөр! — дешти алар. 31 Эл болсо жаагыңарды баскыла деп тыюу салышты. Тигилер болсо андан бетер катуу кыйкырышып: — Оо таксыр, Дөөттүн уулу, бизге кайрым кыл! — дешти. 32 Ошондо Иса токтоп, аларды чакырды да: — Силерге эмне кылышымды каалайсыңар? — деди. 33 Алар: — Устат, көзүбүз көрүп калса экен, — дешти. 34 Исанын боору ооруп, алардын көздөрүнө колун тийгизди. Ошол замат көздөрү ачылган алар Исанын артынан түшүштү.

Матай 21

Исанын салтанаттуу түрдө Иерусалимге кириши

1 Иса шакирттери менен Иерусалимге жакындап, Май Тоосунун 21:1 жанындагы Бетфаге айылына келгенде эки шакиртине мындай деди: — 2 Маңдайдагы айылга баргыла. Ага кирээриңер менен коделеги жанында өзү байлануу турган эшекти көрөсүңөр. Аны чечип, мага жетелеп келгиле. 3 Бирөө жарым силерге бирдеме десе: «Жараткан Эгеге керек болуп жатат», — дегиле. Ошондо силерге дароо беришет. 4 Мунун баары пайгамбар аркылуу айтылган сөздүн аткарылышы үчүн ушундай болду. Ошол пайгамбар айткан экен: 5 «Иерусалимдиктерге мындай деп айтып койгула: — Мына, силердин Падышаңар момундук менен эшек минип келет. Ооба, ал эшек эмес, алтургай эшектин коделегин минип келет 21:5». 6 Шакирттери барып, Исанын айтканындай кылышты. 7 Эшекти такайы менен жетелеп келишти да кийимдерин үстүнө жабышканда аларга Иса минди. 8 Көптөгөн адамдар анын жолуна кийимдерин чечип, башкалары дарактардын бутактарын кесип алып, төшөп жатышты. 9 Ал эми анын алдынан жана артынан ээрчип бараткандар: — Дөөттүн уулуна урмат! 21:9 Эгебиздин атынан келе жатканга даңк! Көктө Кудайга урмат! — деп кыйкырып жатышты. 10 Иса шаарга киргенде бүт шаар эли кыймылга келип: «Бул ким болду экен?» — деп, бири-биринен сурап жүрүштү. 11 Исанын жанындагы эл: «Бул Галилеядагы Назарет шаарынан чыккан Иса Пайгамбар», — дешти. Исанын ибадатканадан соодагерлерди кууп чыгышы. 12 Иса ибадатканага кирип, соода кылып жаткандардын баарын кууп чыкты. Акча алмаштырып олтургандардын үстөлдөрү менен курмандык үчүн көгүчкөн сатып олтургандардын тактайларын оодарып салды. 13 «Менин Yйүм сыйынуу үйү аталат деп жазылган, — деди ал, — ал эми силер болсо аны каракчылардын үңкүрүнө айлантып жиберипсиңер!»

Майыптардын айыгышы, наристелердин Исаны даңкташы жана фарисейлердин көрө албастыгы

14 Ошондо ага сокурлар менен чолоктор келишти жана Иса аларды айыктырды. 15 Исанын жасаган кереметтери менен ибадатканда жаш балдардын: «Дөөттүн Уулуна урмат!» деп кыйкырып жатканын көргөн дин башчылары менен дин мугалимдеринин кыжыры кайнап, 16 Исага: — Булардын эмне деп жаткандарын уктуңарбы? — дешти. — Ооба, — деп жооп берди Иса, — «Наристелер менен эмчектеги балдардын оозуна өзүңдү мактоонун сөздөрүн салдың» деген Ыйык жазуудагы сөздү эч качан окуган эмес белеңер? 17 Ушундан соң Иса ибадатканадагыларды таштап, шаардан сыртына чыкты да Бетания айылына барып, анда түнөп калды.

Соолуган анжир дарагы

18 Эртең менен эрте шаарга кайтып келе жатканда Иса ачка болгонун сезди. 19 Жол боюнда өскөн бир анжир дарагына көзү түштү. Жакын басып келип жалбырактан башканы таппай: — Ылайым жемиш байлабай кал! — деди. Анжир ошол замат куурап калды. 20 Муну көргөн шакирттери аң-таң калышып: — Ой, тообо, кантип анжир бир паста соолуп калды! — дешти. 21 Иса: — Силерге айтып коёюн: эгерде ишенимиңер болуп, шектенбесеңер анжирге кылынган иштен алда канча укмуш иштерди кыласыңар. Мисалы, мына бул тоого: «Омкорул да деңизге кула!» — десеңер, орундалат жана 22 сыйынганда ишеним менен эмне сурасаңар да аласыңар.

Исанын бийлиги тууралуу

23 Иса ибадатканага келип таалим берип жатканда дин башчылары менен эл аксакалдары басып келишип: — Сен муну кимдин бийлик менен кылып жатасың? Мындай кылууга бийликти сага ким берди! — дешти. 24 Иса аларга мындай жооп берди: — Мен да силерден бир нерсени сурайын, жооп берсеңер мен да кимдин бийлиги менен кылып жатканымды айтам. 25 Жакыя чөмүлдүрүү расмисинен өткөрүү бийлигин кимден алды эле: Кудайданбы же адамдарданбы? Алар өзүнчө акылдаша башташты: «Эгер Кудайдан десек, анда эмнеге ага ишенбедиңер дейт. 26 Адамдардан дейин десек, элден коркобуз, анткени баары Яхьяны пайгамбар деп эсептешет». 27 Анан Исага: — Билбейбиз, — деп жооп беришти. Иса да аларга: — Анда мен да силерге кимдин бийлиги менен кылып жатканымды айтпайм, — деди. Атасы жана анын эки уулу. « 28 Төмөнкү ибаратты кандай түшүнөсүңөр? — деди Иса, — Бир кишинин эки уулу болот. Ал биринчисине келип: — Балам, бүгүн сен жүзүмзарга барып иштеп кел, — дейт. 29 Баласы болсо: — Баргым келбей жатат, — дейт. Бирок кийин оюн өзгөртөт да жөнөп кетет. 30 Экинчисине барып, ага да биринчисине айтканын айтат. Анысы: — Ляппай, мырзам, — дейт да бирок барбай коёт». 31 Экөөнүн кимиси атасынын каалоосун аткарды? Исага: — Биринчиси, — деп жооп беришти. Иса: — Силерге чындыкты айтайын: салыкчылар менен сойкулар Кудайдын падышачылыгына силердин алдыңардан барат. 32 Жакыя пайгамбар адилеттик жолу менен келди эле силер ага ишенбей койдуңар, ал эми салыкчылар менен сойкулар ишеништи. Муну көргөндөн кийин да оюңарды өзгөртүп, ишенген жоксуңар, — деди.

Ижарачылар тууралуу ибарат

33 Иса сөзүн улантып мындай деди: — Дагы бир ибаратты угуп алгыла: «Бир дыйкан болуптур. Ал жүзүмзар отургузуп, айланасын коргондойт. Сыгылган жүзүм ширесин сактай турган чуңкур казат. Кароол мунара курат. Анан ижарачыларга тапшырып, өзү кетип калат. 34 Жүзүм тере турган маал жакындаганда түшүмүнөн алып келгиле деп ижарачыларга кулдарын жиберет. 35 Ижарачылар болсо анын кулдарын кармап алып, бирин сабап, бирин өлтүрүп, дагы бирин ташбараңга алышат. 36 Дыйкан кайрадан мындан да көбүрөөк кулдарын жөнөтөт. Тигилер болсо буларды да биринчилердей кылышат. 37 Кийинчерээк: "Кой, уулумду жиберейин, андан айбыгышар", — деп аларга өз уулун жиберет. 38 Ижарачылар болсо уулун көргөндө өз ара: "Бул мураскор, жүргүлө, муну өлтүрсөк, анын мурасы бизге тиет", — деп, 39 аны кармап алып, жүзүмзардын сыртына алып чыгып, өлтүрүп ташташат» 40 Эми жүзүмзардын ээси келгенде ижарачыларга эмне кылат? — 41 Бул начар ижарачыларга катуу жаза колдонуп, шорун курутат. Ал эми жүзүмзарды болсо түшүмүн өз убагында берип тура турган башка ижарачыларга берет, — деп жооп беришти ага. 42 Ошондо Иса мындай деди: — «Куруучулар четке чыгарып таштаган таш эң негизги ташы болуп калды» деген сөздү Ыйык жазмалардан эч качан окуган эмес белеңер? Бул Жараткан Эгебиздин колунан келди, ошондуктан биз көргөн бул иш кереметтүү. 43 Ушул себептүү Кудайдын падышачылыгы силерден алынат да анын жемиштерин бере турган башка элге берилет. 44 Ким бул таштын үстүнө куласа талкаланат, ал эми бул таш кимдин үстүнө түшсө, анын таш-талканы чыгат. 45 Исанын ибаратын уккан дин башчылары менен фарисейлер өздөрү тууралуу айтылганын түшүнүштү да 46 Исаны кармап жазалайын дешти. Бирок чогулган элден коркушту. Себеп дегенде эл Исаны пайгамбар деп эсептешер эле.

Матай 22

Нике тою тууралуу ибарат

1 Иса ибарат менен сүйлөгөнүн улантып, мындай деди: — 2 Асман падышачылыгы баласын үйлөп, той берген падыша сыяктуу. 3 Ал конокторго үйлөнүү үлпөтүнө чакыруу кагазын таратат. Анан үйлөнүү үлпөтү башталганда тойго келиңиздер деп айттырып, кулдарын жиберет. Бирок тигилердин келгиси келбеди. 4 Ошондо ал кайрадан башка кулдарын жиберип: — Баргыла, чакырылгандарга: «Тамак даяр, букалар менен бордолгон малдарым союлуп, баарын даярдап койдум, тойго келиңиздер», — деп айткыла, — деди. 5 Тигилер болсо анын сөзүн этибарга албай, туш-тушка басып кетишти: бири айдоо талаасына кетсе, экинчилери соодасына, дагы 6 башкалары болсо кулдарын кармап алып, кордоп, анан өлтүрүп салышты. 7 Ошондо падышанын каары кайнап, аскерлерин жиберип, жанагы канкорлорду кырып, шаарын өрттөдү. 8 Анан кулдарына айтты: — Yйлөнүү тою го даяр болчу, бирок чакырылгандар татыксыз экен. 9 Ошондуктан баргыла да жолдордун кесилиштерине чыгып, жолуккандардын баарын тойго чакыргыла. 10 Баягы кулдар жолдорго чыгып, жамандарды да, жакшыларды да, иши кылып жолуккан адамдардын баарын чогултуп келишти. Ошентип, той үйү жамбаштап жаткандарга жык-жыйма толду. 11 Аларды көргөнү келген падыша той кийимин кийбеген 22:11 бир кишини байкады. 12 Анан ага айтты: — Дос, той кийимисиз бул жакка кантип кирип кеттиң? Тигил болсо унчукпады. 13 Ошондо падыша кызматкерлерине: «Мунун колу-бутун байлап туруп сыртка, караңгыга ыргытып жибергиле! Ал жакка түшкөндөр тиштерин кычыратып, өкүрүшөт». 14 Анткени чакырылгандар көп болот, бирок тандалгандар аз.

Салык маселеси

15 Ушундан кийин фарисейлер кетип калышты да Исанын айтканынан бир кынтык таап, сөзүнөн кармайлы деп акылдашты. 16 Анан Исага өз шакирттери менен Ирод падышанын таламын талашкандарды мындай деп айтыш үчүн жөнөтүштү: — Устат, сиздин чынчыл экениңизди биз билебиз. Кудай жолунда кандай жашоо керектигин туура окутасыз. Эч кимдин пикиринен коркпойсуз, анткени адамдардын көзүн карабайсыз. 17 Эми бизге айтыңызчы, сиз кандай ойлойсуз: Рим императору талап кылган салыкты төлөгөн туурабы же жокпу? 18 Иса алардын арам оюн билип: — Эмне үчүн менин сөзүмдөн кармагыңар келип жатат, эки жүздүүлөр? 19 Мага салыкка төлөнө турган бир сөлкөбайды көрсөткүлөчү! — деди. Алар бир сөлкөбайды алып келишти. — 20 Андагы сүрөт менен жазуу кимдики? — деди Иса ошондо. Алар: — 21 Императордуку, — деп жооп беришти. Иса: — Анда императордукун императорго, Кудайдыкын Кудайга бергиле, — деди. 22 Тигилер мындай сөздү укканда келмелери оозунан түшүп, Исаны калтырып, кетип калышты.

Өлгөндөрдүн кайра тирилүүсү тууралуу суроо

23 Ошол күнү эле өлгөндөр кайра тирилбейт деп ишенишкен саддукей тобуна кирген адамдар келишти да Исага: — 24 Устат, Муса: «Эгер бирөө тукумсуз көзү өтүп кетсе, анын аялын бир тууганы алып, маркумдун тукумун уласын!» — деп жазып кеткен экен. 25 Бизде жети бир тууган бар эле. Биринчи үйлөнгөнү каза болуп калган. Аркасынан бала калтырбаган соң, аялын инисине таштап кеткен. 26 Бирок экинчиси да, үчүнчүсү да, анан жетинчисине чейин — баары тең ушундай болуп каза болушту. 27 Эң аягында аялдын өзү да өлдү. 28 Эми кыяматта кайра тирилишкенде аял кимисиники болот? Баары ага үйлөнүп чыгышпадыбы, — дешти. 29 Иса аларга мындай жооп берди: — Ыйык жазмаларды да, Кудайдын кудуретин да жакшы билбей, жаңылышып жатасыңар. 30 Анткени адамдар кайра тирилишкенде асмандагы периштелердей болуп, аял да алышпайт, күйөөгө да чыгышпайт. 31-32 Ал эми кайра тирилүү туурасында силерге Кудай: "Мен Ибаримдин Кудайымын, Исхактын Кудайымын жана Жакыптын Кудайымын" дегенин окуган эмес белеңер? Кудай өлүктөрдүн эмес, тирүүлөрдүн Кудайы. 33 Ошондо Исанын таалимин угуп турган калайык анын сөзүнө таң калышты.

Улуу осуят

34 Исанын саддукейлердин оозун жапканын уккан фарисейлер болсо өз ара чогулуп келишти. 35 Алардын арасынан бир дин мугалими Исанын сөзүнөн кармамакчы болуп мындай деди: — 36 Устат, диний мыйзамдагы кайсыл осуят баарынан улуу болуп эсептелет? Иса ага мындай жооп берди: — 37 «Кудай Эгеңди бүткүл аң-сезимиң, жан-дилиң Жана түшүнүгүң менен берилип сүй!» 38 Бул эң улуу жана биринчи осуят. 39 Экинчиси ага окшош: «Жаныңдагы кишини өзүңдү сүйгөндөй сүй!» 40 Мусанын мыйзамы да, пайгамбарлардын окутуулары да мына ушул эки осуятка негизделген.

Машаяк тууралуу суроо

41 Фарисейлер чогулганда Иса мындай суроо берди: — 42 Машаяк тууралуу кандай ойдосуңар? Ал кимдин уулу? — Дөөттүн, — деп жооп беришти алар. 43 Иса: — Анда кандайча Дөөт Кудайдын деми менен аны Эгем деп айткан. 44 Ал: «Жараткан Эгем Эгеме деди мындай, Кастарыңды бут алдыңа жыкканымча, Олтура тур сыйлуу жер — оң жагымда», — деген. 45 Демек, эгер Дөөт Машаякты Эгем деп атаса, анда кандайча кайра анын баласы болуп калат? — деди аларга. 46 Эч ким бул суроого жооп бере албады. Ушул күндөн тартып эч ким Исага суроо берүүгө батынбады.

Матай 23

Диний кызматкерлердин эки жүздүүлүгү

1 Иса чогулган эл менен шакирттерине кайрылып мындай деди: — 2 Дин мугалимдери менен фарисейлерде Мусанын мыйзамдарын силерге чечмелеп берүү бийлиги бар. 3 Ошондуктан алардын айтканын аткаргыла да сактагыла, бирок кылганын кылбагыла. Анткени алар өздөрү айткандарын аткарышпайт. 4 Оор, адам чыдагыс диний эрежелерди 23:4 башкаларга артышып, аларды көтөрүүгө жардам иретинде чыпалагын да тийгизип коюшпайт. 5 Бир нерсе кылышса, элге көрүнүш үчүн кылышат. Ыйык жазмалардан алынган сөздөр жазылган селделерин кеңейтишип, 23:5 Кудайга берилгендиктерин эл көрсүн деп чапандарынын этегин узартышат. 6 Аш-тойлордо төрдө, синагогаларда эл алдында олтурганды жакшы көрүшөт. 7 Базарларда элдин: "Рабби, Устат" деп бөйтөңдөп саламдашып турганын сүйүшөт. 8 А силер болсо бири-бириңерге боордошсуңар, ошондуктан рабби деп аталбай эле койгула, анткени баарыңардын Устатыңар бир. 9 Эч кимди «Ата» дебегиле, анткени баарыңардын бир Атаңар бар. Ал — асмандагы Атаңар. 10 Эч кимди «ол башчы» деп да айтпагыла, анткени баарыңардын бир жол башчыңар бар. Ал — Машаяк. 11 Араңарда чоңуңар силерге кызматчы болсун. 12 Ким өзүн өзү көтөрсө, ал басынтылат, ал эми ким өзүн өзү басынтса, ал көтөрүлөт. Иса диний кызматкерлердин эки жүздүүлүгүн ашкерелейт. 13 Дин мугалимдери менен фарисейлер, эки жүздүүлөр, силерге кайгы! Анткени Асман падышачылыгынын эшигин жаап, адамдарды киргизбей жатасыңар. өзүңөр да кирбейсиңер, киргенге аракет кылгандарды да киргизбейсиңер. 14 Кээ бир кол жазмаларда 14-сүйлөм бар: Дин мугалимдери менен фарисейлер, силерге кайгы! Силер эки жүздүүсүңөр! Жесирлердин ырыскысын жеп, үйлөрүн тонойсуңар да көзгө түшүү үчүн узакка сыйынымыш болосуңар! Ушундай кылганыңар үчүн силердин жазаңар оорураак болот. 15 Дин мугалимдери менен фарисейлер, эки жүздүүлөр, силерге кайгы! Анткени бир кишини өзүңөрдүн диниңерге киргизиш үчүн деңиздерди сүзүп өтүп, жердин четине чейин барасыңар, анан максатыңарга жеткенде, аны өзүңөрдөн эки эсе тозокко татыктуу кылып чыгарасыңар. 16 Сокур жол башчылар, силерге кайгы. Анткени силер: "Ким ибадаткана менен ант берсе эч нерсе болбойт, ал эми ким ибадатканадыгы алтын менен ант берсе, айткан сөзүн аткарыш керек" дейсиңер. 17 Акылсыздар жана сокурлар, ким улуу: алтынбы же алтынды ыйык кылып турган ибадатканабы? " 18 Ким курмандык чалчу жай менен анттанса, эч нерсе болбойт, ал эми анын үстүнө коюлган тартуу менен анттанса, анда ал айткан сөзүн аткарыш керек" дейсиңер. 19 Сокурлар, кайсынысы маанилүү: тартуубу же тартууну ыйыктап турган курмандык чалчу жайбы? 20 Курмандык чалчу жай менен анттанган адам курмандык чалчу жайдын өзү менен да, анын үстүндөгүнүн баары менен да анттанат. 21 Ибадаткана менен анттанган адам, ибадаткананын өзү менен да, анын ичинде жашаган Кудай менен да анттанат. 22 Асман менен анттанган адам Кудайдын тактысы менен жана анда олтурган Кудай менен да анттанат. 23 Дин мугалимдери менен фарисейлер, эки жүздүүлөр, силерге кайгы! Жалбыз, адырашман, зиренин түшүмүнүн ондон бирин курмандыкка бересиңер, бирок Мыйзамдын 23:23 маанилүү жеринен аттап кетип жатасыңар. 23:23b Ал эми Мыйзамдагы маанилүү нерселер: калыстык, боорукердик жана Кудайга ишенимдүүлүк. Силер ушуларды сактап, тигилерди да калтырбашыңар керек болчу. 24 Сокур жол башчылар, чымынды чыпка менен сүзүп аласыңар, бирок төөнү жутуп коёсуңар! 23:24 25 Дин мугалимдери менен фарисейлер, эки жүздүүлөр, силерге кайгы! Чыны, табагыңардын сыртын жууйсуңар, бирок ичиңер уурулук менен сугалактыктан ашып-ташыйт. 26 Сокур фарисей, чыныңдын сырты таза болуш үчүн биринчи ичин тазалап ал. 27 Дин мугалимдери менен фарисейлер, эки жүздүүлөр, силерге кайгы! Анткени силер акталган күмбөз сыяктуусуңар. Күмбөз сыртынан кооз көрүнгөнү менен, ичи толо өлүктөрдүн сөөк-саагы, ар кандай ыпластыктарга толгон. 28 Ошонун сыңарындай силер да сыртыңардан элге такыбаа көрүнгөнүңөр менен, ичиңер толо эки жүздүүлүк менен күнөө.

Иса диний кызматкерлердин жазасын жарыялайт

29 Дин мугалимдери менен фарисейлер, эки жүздүүлөр, силерге кайгы! Анткени силер пайгамбарларга күмбөз салып, адилдердин эстеликтерин кооздоп, анан: 30 «Эгер биз ата-бабаларыбыздын убагында жашаган болсок, анда пайгамбарлардын канынын төгүлүшүнө кошулмак эмеспис», — дейсиңер. 31 Ушунуңар менен өзүңөрдүн пайгамбарларды өлтүргөндөрдүн тукуму экениңерди айгинелеп жатасыңар. 32 Макул, ата-бабаларыңардын күнөө чөйчөгүн толтура бергилечи, эмне болор экен. 33 Кара чаар жыландар, ажыдаардын тукумдары, тозок отунан кантип качып кутулар экенсиңер? 34 Карагыла, мен силерге пайгамбарларды, акылмандарды, дин мугалимдерин 23:34 жиберем. Алардын кээсин силер өлтүрөсүңөр жана жыгачка кересиңер, кээсин синагогаларыңарда сабатасыңар жана шаардан шаарга кубалайсыңар. 35 Ылайым адилеттүү Абылдын канынан тартып, ибадаткана менен курмандык чалчу жайдын ортосунда силер өлтүрүп салган Барахтын уулу Закариянын канына чейинки бардык жер бетинде төгүлгөн жазыксыз кандын каргышы силерге тийсин. 36 Силерге чындыкты айтып коёюн: ошонун баары үчүн азыркы муундун адамдары силер айыптуу болосуңар.

Иерусалим элине Исанын эскертүүсү

37 Ай, Иерусалим, Иерусалим! Пайгамбарларды өлтүрүп, жиберген адамдарымды ташбараңга алуучу шаар! Балапандарын бооруна чогултуп, калкалаган тоок сымал канча ирет мен сенин адамдарыңды чогултайын дедим, бирок алар каалашпады. 38 Эми мына, үйүңөр каңгырап, ээн калат. 39 Силерге айтып коёюн: «Жараткан Эгебиздин атынан келе жаткан сага Кудай жар болсун!» демейинче мени экинчи көрбөйсүңөр.

Матай 24

Иса ибадаткананын кыйрай турганын алдын ала айтат

1 Иса ибадатканадан чыгып, кетип бара жатканда шакирттери ага келишип, ибадаткананы көрүп чыгууну сунуш кылышты. 2 Иса аларга: — Карагылачы буларды. Силерге чындыкты айтып коёюн: мунун баарынын таш-талканы чыгат.

Кырсыктардын башталышы

3 Иса Май Тоосунда олтурганда, шакирттери элден бөлүнүп, анын алдына келишти: — Бизге айтып берсең, ал качан болот? Сенин келериңдин жана акыр замандын алдында кандай жышаан болот? 4 Иса аларга мындай жооп берди: — Сак болгула, бирөө силерди алдап кетпесин. 5 Анткени менин атымды жамынып келгендер көп болот. Алар: «Машаяк менмин!» деп көп адамдарды алдап кетишет. 6 Туш-тарабыңардан согуштарды жана согуштар тууралуу имиш-имиштерди эшитесиңер. Абайлагыла, коркуп, үрөйүңөр учпасын. Себеп дегенде мунун баары боло турган нерселер, бирок бул акыр заман келди дегенди билдирбейт. 7 Анткени элдер бири-бири менен согушуп, мамлекеттер ич ара ыркы кетип, жер-жерлерде ачарчылык, зилзалалар болот. 8 Бирок, булардын баары толгоонун башталышындагыдай, азаптардын башталышы гана. 9 Силерди кыйноого салып берип, өлтүрүшөт. Менин шакирттерим болгондугуңар үчүн бардык улуттарга жек көрүндү болосуңар. 10 Ошондо көп адамдар мага болгон ишенимден баш тартышат, бири-бирине чыккынчылык кылышат, бири-бирин жек көрүшөт. 11 Көптөгөн жалган пайгамбарлар пайда болуп, көп адамдарды алдап кетишет. 12 Анан, күнөөлөрдүн көбөйүшүнөн улам, шакирттеримдин көбүнүн сүйүүсүнүн табы кайтып кетет. 13 Бирок ким акырына чейин туруштук берсе, куткарылат. 14 Кудай падышачылыгынын Жакшы кабары бүткүл жер бетине жарыяланып, бардык элдерге айтылат. Анан акыр заман келет.

Улуу алаамат

15 Касиеттүү ибадатканада Данияр пайгамбар айткан жийиркеничтүү арамдыктын турганын көргөнүңөрдө (муну окуп жаткан адам өзү түшүнүп алсын), 16 Иудеядагылар тоолорго качсын, 17 ким үйдүн төбөсүндө турса, үйдө калган нерсесин алам деп төмөн түшпөсүн, 18 ким талаада жүрсө кийимин алам деп артына кайтпасын. 19 Ошол күндөрдө кош бойлуу жана эмчектеги баласы бар аялдардын шору куруйт. 20 Силердин качып кутула турган күнүңөр кыш убагына же дем алыш күнүнө туш келбесе экен деп сыйынгыла. 21 Анткени ошол кез келгенде улуу алаамат болот. Мындай алаамат дүйнө жаралгандан бери болуп көргөн эмес жана кайра дагы эч качан болбойт. 22 Эгерде Кудай ошол күндөрдү кыскартпаса эч бир жан аман калмак эмес. Бирок өзү тандап алган адамдары үчүн Кудай ал күндөрдүн санын кыскартат. 23 Ошондо эгер силерге бирөө: «Машаяк бул жакта!», же «Машаяк тигил жакта!» десе, ишенбегиле. 24 Анткени жалган машаяктар менен жалган пайгамбарлар чыгат. Алар улуу жышаандарды көрсөтүшүп, эгерде мүмкүн болсо, Кудайдын тандап алган адамдарын да алдап кетүү үчүн укмуш нерселерди жасашат. 25 Мына, мен муну силерге алдын ала айтып бердим. 26 Ошондуктан, эгер силерге бирөөлөр: «Тигине, Машаяк чөлдө!» десе, чыкпагыла, «Мына, Машаяк төркү үйдө» десе, ишенбегиле. 27 Анткени Көктөн түшкөн Адамдын келиши чыгыштан батышка чейин жарк эткен чагылгандай болот. 28 Ошондой эле тарп жаткан жерди жорулар айланып учат эмеспи.

Көктөн түшкөн Адамдын келиши

29 Ошол алааматтуу күндөрдөн кийин дароо эле күндүн бети карайып, ай өзүнүн нурун төкпөй калат. Жылдыздар кулашат жана асман күчтөрү кыймылдап калат. 30 Ошондо асманда Көктөн келген Адамдын жышааны пайда болот. Жер бетиндеги элдердин баары өкүрүп ыйлап, улуу кудурет жана салтанат менен асман булуттарында келе жаткан Көктөн түшкөн Адамды көрүшөт. 31 Сурнайдын катуу үнү менен ал өзүнүн периштелерин жиберет. Алар төгөрөктүн төрт бурчунан Кудай тандап алган адамдарды чогултушат.

Исанын келишине даяр болгула

32 Мисалга анжирди алгыла: анын бутактары жумшарып, бүчүр байлай баштаганынан жаздын келе жатканын билесиңер. 33 Ошонун сыңарындай жогоруда айткандарымдын баарын көргөнүңөрдө кыяматтын босогодо турганын билгиле. 34 Силерге чындыкты айтып коеюн: баары аткарылмайынча ушул тукум өтүп кетпейт. 35 Асман-жер өтүп кетет, ал эми менин айткан сөздөрүм түбөлүккө жашай берет. Исанын келер күнү менен саатын Кудайдан башка эч ким билбейт 36 Кыямат кайым кайсы күнү, саат канчада болорун Атамдан башка эч ким билбейт. Ал убак периштелерге да, ал тургай мага 24:36 да белгисиз. 37 Анткени менин келишим Нуктун убагындагыдай болот. 38 Топон суунун алдында да, Нук кемеге кирген күнгө чейин адамдар жеп-ичишип, аял алышып, турмушка чыгышып, күндөлүк турмуш менен алек болушту. 39 Топон суу келип, баарын басып калгыча эч нерсени түшүнүшкөн жок. Менин келишим да ошондой болот. 40 Ошондо эки адам талаада болот, бири алынат да экинчиси калтырылат. 41 Жаргылчак тартып олтурган эки аялдын бири алынат да экинчиси калтырылат. 42 Ошондуктан сак болгула, анткени Эгеңер кайсы күнү келерин билбейсиңер. 43 Бирок силер билгендей, үй ээси уурунун кайсыл саатта келерин алдын ала билген болсо, үйүнүн түбүн казганга жол бермек эмес. 44 Ошондуктан силер да даяр болуп тургула, анткени мен силер ойлобогон саатта келем.

Ишенимдүү жана ишенимсиз кул

45 Кожоюну үй-чарбасына кызмат кылган кулдарына тамак-ашын өз убагында берип туруш үчүн аларга башчы кылып шайлаган ишеничтүү жана зирек кулду элестеткиле. 46 Тапшырылган кызматын аткарып жатканда кожоюну келип калса, ошол кул бактылуу. 47 Силерге чындыкты айтып жатам: аны кожоюну бүт үй-мүлкүнө башчы кылып коёт. 48 Эгерде ошол начар кул ичинен: "кожоюнум кармалып жатат", — деп, 49 башка кулдарды ура баштаса, аракечтерге кошулуп алып, жеп-ичсе, 50 кожоюну ал күтпөгөн күндө, билбеген саатта келип калат да, 51 аны жара чаап, эки жүздүүлөр ала турган жазага тартат. Ал эми эки жүздүүлөр жаза тарткан жайда өкүрүк менен тиштин кычыраганы басылбайт.

Матай 25

Он кыз тууралуу ибарат

1 Асман падышачылыгы орноордо абал төмөнкү аңгемедегидей болот: он кыз чырактарын көтөрүп, күйөө жигитти утурлап чыгышат. 25:1 2 Алардын бешөөсү акылсыз, бешөөсү акылдуу болушат. 3 Акылсыздары чырактарын көтөрүп чыгышат, бирок май куюлган идиштерди өздөрү менен кошо алышпайт. 4 Акылдуулары болсо чырактары менен кошуп, идиштерине май да куюп алышат. 5 Күйөө кечигип жаткандыктан баарынын көзү илинип, уктап кетишет. 6 Түн ортосунда: «Күйөө келатат! Тосуп чыккыла!» деген кыйкырык угулат. 7 Ошондо баягы кыздардын баары ордунан турушат да чырактарын оңдошот. 8 Акылсыздары болсо акылдууларга: — Майыңардан берип тургулачы, чырактарыбыз өчүп баратат! — дешет. 9 Бирок акылдуулары: — Май силерге да, бизге да жетпей калбасын үчүн, май саткандарга барып сатып алгыла, — деп жооп беришет. 10 Тигилер май сатып алганы кетишкенде күйөө келип, даяр тургандар аны менен бирге тойго киришет да эшик жабылат. 11 Кийинчерээк берки кыздар да келип: — Таксыр, таксыр, эшикти ачып коюңузчу, — деп суранышат. 12 Күйөө болсо: — Чынын айтсам, мен силерди тааныбайм, — деп жооп берет. 13 Ошондуктан сергек болгула, анткени менин келер күнүмдү да, саатымды да силер билбейсиңер.

Yч кул тууралуу ибарат

14 Бир киши алыска кетип баратып, кулдарын чакырып, үй-мүлкүн аларга табыштайт. 15 Бир кулуна беш кап алтын, 25:15 экинчисине эки кап, дагы бирине бир кап, ар бирине алардын алы жетишинче берет да жолго чыгат. 16 Беш кап алганы ошол замат аны ишке жумшап, беш кап алтын киреше табат. 17 Эки кап алганы да ошентип, дагы эки кап кошуп алат. 18 Бир кап алганы болсо барат да, жерди казып туруп, кожоюнунун акчасын көмүп салат. 19 Көп убакыт өткөн соң баягы кулдардын кожоюну келет да алар менен эсептеше баштайт. 20 Беш кап акча алганы дагы беш кап алтын алып келип: — Мырзам, сиз мага беш кап алтын бердиңиз эле, мына, дагы беш кап киреше таптым, — дейт. 21 Кожоюну: — Азаматсың, ак ниет, ишенимдүү кулум. Азга ишеничтүү болдуң, мен сени көпкө ээлик кылдырам. Кел эми, кожоюнуңдун кубанычына ортоктош бол, — дейт. 22 Эки кап алтын алганы келип: — Мырзам, сиз мага эки кап алтын бердиңиз эле, мына, дагы эки кап киреше таптым, — дейт. 23 Кожоюну: — Азаматсың, ак ниет, ишенимдүү кулум. Азга ишеничтүү болдуң, мен сени көпкө ээлик кылдырам. Кел эми, кожоюнуңдун кубанычына ортоктош бол, — дейт. 24 Ал эми бир кап алтын алганы болсо келип: — Мырзам, мен сиздин экпеген жерден оруп, чачпаган жерден терип алган катаал адам экениңизди билем. 25 Ошондуктан сизден коркуп, тышка алып чыгып, алтыныңызды катып койгон элем. Мына алтыныңыз, алыңыз, — дейт. 26 Ошондо кожоюну — Эй, жаман, жалкоо кул! Менин экпеген жерден оруп, чачпаган жерден терип аларымды билчү белең? 27 Анда алтынымды акча иштеткендерге эмне үчүн берип койбодуң? Келгенимде кирешеси менен албайт белем. 28 Кана, буга берген бир кап алтынды алгыла да он кап алтыны барга бергиле. 29 Анткени кимде бар болсо, ага дагы берилет да баары мол болот, ал эми кимде жок болсо, колундагысы да тартылып алынат. 30 Ал эми мына бул жарабаган кулду сырттагы караңгы туңгуюкка ыргытып жибергиле. Ал жактагылар оор азаптан өкүрүп, тиштерин кычыратышат.

Акыр заманда болуучу сот

31 Көктөн түшкөн Адам бардык периштелердин коштоосунда улуу шаң-салтанат менен жерге келгенде, ал өзүнүн падышалык тактысына олтурат. 32 Анын алдына бардык улуттардан адамдарды чогултушат. Ошондо койлордон эчкилерди бөлгөн чабан сыяктуу, ал элдерди бири-биринен бөлөт. 33 Койлорду оң жагына, эчкилерди болсо сол жагына жайгаштырат. 34 Анан Падыша оң жагындагыларга айтат: — Менин Атамдын батасын алгандар, келгиле, дүйнө жаратыла электе эле силер үчүн даярдалган падышачылыкты мураска алгыла. 35 Анткени мен ачка болгондо, силер тамак бергенсиңер, суусаганда, суусунумду кандыргансыңар, сапарда жүргөнүмдө үйүңөргө кабыл алгансыңар, 36 жылаңач калганымда кийиндиргенсиңер, ооруп жатканымда, алымды сураганы келгенсиңер, түрмөдө олтурганымда көргөнү келгенсиңер. 37 Ошондо адил адамдар: — Устат, качан биз сиздин ачка жүргөнүңүздү көрүп, тойгуздук эле? Суусаганыңызды көрүп, суусунуңузду кандырдык эле? 38 Качан сапарда жүргөнүңүздө үйүбүзгө кабыл алдык эле да жылаңач калганыңызда кийиндирдик эле? 39 Качан ооруганыңызды же түрмөдө олтурганыңызды көрдүк эле да сизге бардык эле? — деп сурашат. 40 Ошондо Падыша мындай жооп берет: — Силерге бир чындыкты айтып коёюн: менин эң карапайым боордошторумдун бирине кылган жакшылыгыңар, мага кылганыңар. 41 Ошондо сол жагындагыларга айтат: — Менин жанымдан кеткиле, шайтан менен анын жин-перилерине даярдалган түбөлүк отко түшкүлө, каргыш ургандар! 42 Анткени ачка калганымда, силер тамак бербедиңер, суусаганымда суусунумду кандырбадыңар, 43 сапарда жүргөнүмдө үйүңөргө кабыл албадыңар, жылаңач калганымда кийим бербедиңер, ооруп жатканымда, түрмөдө отурганымда көргөнү келбедиңер. 44 Ошондо булар да: — Устат, качан биз сенин ачка калганыңызды, суусаганыңызды, сапарда жүргөнүңүздү, жылаңач калганыңызды, ооруп жатканыңызды, түрмөдө олтурганыңызды көрдүк эле да сизге кызмат кылбай койдук эле? — дешет. 45 Ошондо аларга да жооп берет: — Силерге чындыкты айтып коёюн: мына бул эң карапайым адамдардын бирине кылбаганыңар — мага кылбаганыңар. 46 Ошондо булар түбөлүк азапка, ал эми адилеттүүлөр болсо түбөлүк өмүргө кетишет.

Матай 26

Исага каршы жашырын бүтүм

1 Иса сөзүн бүткөндө шакирттерине карап: — 2 Эки күндөн кийин Куткарылуу майрамы болот, ошондо айкаш жыгачка кадаш үчүн Көктөн келген Адам кармап берилет, — деди. 3 Ошол кезде баш дин кызматкерлери жана иудей аксакалдары Каяфа деген баш диний кызматкердин короосуна чогулушту да, 4 Исаны куулук менен кармап, өлтүрөлү деп чечишти. 5 Бирок эл ичинде дүрбөлөң болбосун үчүн, майрам болуп жатканда коё туралы дешти.

Иса Бетания айылында

6 Иса Бетаниядагы Ысман пес 26;6 атка конгон кишинин үйүндө жамбаштап жатканда, 7 кымбат баалуу атыр май куюлган идиш көтөргөн бир аял келип, башына идишиндеги майды куюп жиберди. 8 Муну көргөн шакирттеринин кыжыры кайнап: — Мындай ысырапчылыктын не кереги бар? 9 Андан көрө кымбат баага сатып туруп, акчасын жакырларга берсе болот эле го, — дешти. 10 Иса алардын бул оюн билип: — Эмнеге бул аялды кыйнап жатасыңар? Ал мага жакшы иш кылды. 11 Жакырлар дайыма эле жаныңарда болот, ал эми мен жакында араңардан кетем. 12 Бул аял мага май куюп, денемди жерге берүүгө даярдады. 13 Силерге чындыкты айтып жатам: ушул Жакшы кабар дүйнөнүн кай жеринде жарыяланса, бул аялды эскерүү иретинде анын кылган иши тууралуу да айтылат.

Жүйүттүн чыккынчылыгы

14 Ошондо Жүйүт Искариот аталган «Он экинин» 26:14 бири дин башчыларына барып: — 15 Мен аны кармап берсем, эмне бересиңер? — деди. Дин башчылар отуз күмүш сөлкөбай сунуш кылышты. 16 Ошол убактан баштап, Жүйүт Исаны кармап берүүнүн оңтойлуу учурун издей баштады.

Куткарылуу майрамынын тамагы

17 Калама майрамынын биринчи күнү Исага шакирттери келип: — Куткарылуу майрамынын тамагын кай жерде жегиң келет, каерге даярдайлы? — дешти. 18 Иса аларга мындай деди: — Шаарга барып, баланча деген кишини таап, ага: «Устатыбыз: 'менин убакыт-саатым жакындап калды, шакирттерим менен чогуу сеникинде Куткарылуу майрамын өткөрүп алалы' деди» — деп айткыла. 19 Шакирттери Исанын буйруганындай кылышты да Куткарылуу майрамынын тамагын даярдашты. 20 Кеч киргенде Иса шакирттери менен бирге дасторкондун жанында жамбаштап жатты. 21 Тамактанып жатканда мындай деди: — Силерге чындыкты айтып жатам: араңардан бирөө мени сатып кетет. 22 Шакирттери абдан капа болуп, биринин артынан бири: — Эгем, мени айтып жаткан жоксуңбу? — дей башташты. 23 Иса: — Тамакка менин менен бирге колун салган киши мени сатып кетет. 24 Көктөн түшкөн Адам Ыйык жазууда ал тууралуу алдын ала айтылган боюнча бара жатат, бирок аны сатып кеткен кишиге кайгы. Төрөлбөй эле койсо ага жакшы болмок. 25 Исага чыккынчылык кылуучу Жүйүт да: — Устат, мени айтып жаткан жоксуңбу? — деп сурады. Иса: — Сен муну өзүң айттың, — деди.

Эгебиздин кечки тамагы

26 Шакирттери тамак жеп жатканда Иса нанды алып, Кудайга шүкүрчүлүк келтирип, сындырды да, шакирттерине таратып берип жатып: — Алгыла, жегиле, бул силер үчүн сындырылып жаткан менин денем, — деди. 27 Анан чыныны алып, Кудайга шүкүрчүлүк келтирип туруп: — Баарыңар мындан ичкиле, 28 анткени бул көп адамдардын күнөөлөрүнүн кечирилиши үчүн төгүлүүчү жана Кудайдын келишимин бекитүүчү менин каным. 29 Силерге айтып коёюн: мындан ары, Атамдын Падышачылыгында силер менен бирге жаңы шарап иче турган күнгө чейин эч кандай шараптан ичпейм, — деди. 30 Анан алар Кудайды мактоо ырын ырдашты да Май Тоого жөнөштү.

Иса Петирдин баш тарта турганын алдын ала айтат

31 Ошондо аларга Иса мындай деди: — Баарыңар ушул түнү мени таштап кетесиңер. Анткени Ыйык жазмаларда: «Мен алардын чабанын өлтүрөм, анан короодогу койлору чачырайт!» деп жазылган. 32 Кайра тирилтилгенден кийин Галилеяда силерден мурда болом. 33 Ошондо Петир: — Сени баары таштап кетсе да, мен эч качан таштабайм! — деди. 34 Иса: — Сага чындыкты айтып коёюн: ушул түнү корооз кыйкыргычакты сен менден үч ирет баш тартып кетесиң, — деди. 35 Петир: — Сени менен бирге өлүшүм керек болсо да сенден баш тартпайм, — деди. Башка шакирттеринин баары тең ушундай дешти.

Иса Гефсимания багында

36 Ушундан соң Иса шакирттери менен бирге Гефсимания деген жерге келди. Шакирттерине: «Мен тигиндей барып сыйынып келгенимче ушул жерде отуруп тургула», — деди. 37 Анан Петир менен Зебедейдин эки уулун өзү менен кошо алып кетти да, өзү терең кайгыга батып, кыйнала баштады. 38 Ошондо Иса аларга: — Жаным өлөөрчө кайгырып турат, силер ушул жерде калып, мени менен бирге сергек болуп тургулачы, — деди. 39 Өзү бир аз ары барып, жүзтөмөндөп жыгылды да: «Атакем ай, эгер мүмкүн болсо ушул азап кесеси менин жанымдан өтүп кетсинчи. Бирок менин каалаганымдай эмес, сенин каалаганыңдай болсун», — деп сыйынды. 40 Анан шакирттерине келип, алардын уктап калганын көрдү. Петирге кайрылып: — Бир саат мени менен бирге уктабай тура алган жоксуңарбы!? 41 Шайтандын азгырыгына кирип кетпөө үчүн уктабагыла, сыйынгыла! Анткени рухуңарда сергек болгонуңар менен, адамдык табиятыңар алсыз! — деди. 42 Анан кайрадан обочолонуп, Кудайга сыйынды: «Атакебай, эгер бул азап кесесин ичмейинче ал менден өтүп кете албаса, анда сенин каалаганыңдай болсун». 43 Шакирттерине кайтып келсе, алар кайра эле уктап жатыптыр. Себеби аларды уйку басып, кирпиктери жабышып калган эле. 44 Иса кайрадан алардан кетип, баягы эле сөздөрүн кайталап, үчүнчү ирет Кудайга сыйынды. 45 Сыйынып бүткөндө шакирттерине дагы келип: — Эх, силер уктап, эс алып жатасыңар. Быякта болсо Көктөн түшкөн Адамдын күнөөкөрлөрдүн колуна салып бериле турган сааты жакындап калды. 46 Тургула эми, кеттик. Мына, мага чыккынчылык кыла турган киши келе жатат, — деди.

Исанын кармалышы

47 Иса сүйлөп бүтө электе он эки шакирттин бири — Жүйүт көрүндү. Жанында дин башчылар менен иудей аксакалдары жиберген, кылыч, токмок менен куралданган жоон топ эл бар эле. 48 Чыккынчы аларга: «Кимдин бетинен өөп учурашсам, ал — ошонун өзү. Ошону кармагыла», — деп белги берди. 49 Анан дароо Исага басып келип: — Саламатсыңбы, Устат, — деп, бетинен өптү. 50 Иса болсо ага: — Досум, мында эмне кылып жүрөсүң? — деди. Ошондо тигилер Исага кол салып, аны кармашты. 51 Исанын жанында тургандардын бири кылычын кынынан сууруп алып, дин башчынын кулунун кулагын шылый чапты. 52 Ошондо Иса шылый чапканга: "Кылычыңы кынына сал. Анткени кылыч алгандар кылычтан кырылышат. 53 Же мен азыр Атамдан сурансам, ал мага миңдеген 26:53 периштелерди жибербейт деп ойлойсуңбу? 54 Бирок кантип анда Ыйык жазмада ушундай болуш керек деген сөз аткарылат?» — деди. 55 Анан дароо чогулгандарга карап: — Каракчыга каршы аттангандай, мени кармаш үчүн кылыч, токмок менен куралданып чыктыңарбы? Күн сайын ибадатканада таалим берип отурганымда мени кармаган жок элеңер. 56 А бирок эмне болсо да, мунун баары пайгамбарлар жазмаларынын аткарылышы үчүн болду, — деди. Ошондо шакирттеринин баары Исаны таштап, качып кетишти.

Иса синедриондун алдында

57 Исаны кармагандар дин мугалимдери менен иудей аксакалдарын чогулуп, күтүп турушкан Каяфа дин башчысынын үйүнө алып келишти. 58 Петир болсо алардын артынан дин башчынын короосуна чейин алыстан ээрчип барды. Анан короого кирип, аягы эмне менен бүтөр экен деп, көрүү үчүн кызматчылардын арасына отурду. 59 Дин башчылары менен синедрион Исаны өлтүрүү үчүн ага каршы жалган күбөлүк издешти жана 60 көптөгөн жалган күбөлөр келишсе да андай күбөлүк таба алышпады. Бирок кийинчерээк келген экөө: 61 — Бул киши: «Кудайдын ыйык ибадатканасын бузуп, үч күндөн кийин кайра тургузуп коё алам» деген, — дешти. 62 Ошондо дин башчы ордунан тура калып: — Булардын сага каршы күбөлүк бергенине жообуң жокпу? — деди Исага. 63 Иса болсо унчуккан жок. Дин башчы: — Тирүү Кудайдын алдында антыңды алайын, айтчы деги бизге, Кудайдын Уулу Машаяк, сенсиңби? — деди. 64 Иса ага: — Өзүңүз айттыңыз. Бирок мен сиздерге бир нерсени айтып коёюн: мындан ары Көктөн түшкөн Адам Кудуреттин оң жагында олтурганын жана асмандагы булуттардын үстүндө келе жатканын көрөсүздөр, — деп жооп берди. 65 Ошондо дин башчы кийимин жыртып: — Бул Кудайга акарат келтирди! Бизге дагы кандай күбөнүн кереги бар? Көрдүңөрбү, ал азыр Кудайга акарат келтирди! 66 Эмне кылыш керек деп ойлойсуңар? — деди. Тигилер: — Өлүм жазасына тартылышы керек! — дешти. 67 Анан Исанын бетине жаба түкүрүп, бетине муштап, жаакка чапкылашты. 68 Дагы бирөөлөрү аны уруп: — Кана, Машаяк, бизге пайгамбарчылык кылып койчу, сени ким урду? — дешти.

Петирдин Исадан баш тартышы

69 Петир болсо сыртта, короодо олтурган. Аңгыча ага бир малай кыз басып келип: — Сен! Сен да галилеялык Иса менен бирге болгонсуң! — деди. 70 Петир болсо: — Эмне деп жатканыңды түшүнбөйм, — деп бардыгынын алдында танып кетти. 71 Дарбазага тарапка баратканда ал жактан дагы башка малай кыз көрүп калып: — Мына, бул киши да назареттик Иса менен бирге жүргөн, — деди. 72 Петир карганып: — Мен ал кишини тааныбайм, — деп дагы танып кетти. 73 Бир аздан кийин ошол жерде турган адамдар Петирге келип: — Сен чындап эле тигилердин бири экенсиң, ошолордон экениңди тилиң да айтып турат, — деди. 74 Ошондо Петир: — Кудай урсун, мен ал кишини тааныбайм, — деп карганып-шиленип кирди. Ошол кезде корооз кыйкырды. 75 Ошондо Петирдин эсине Исанын: «Ушул түнү корооз кыйкыргычакты, сен менден үч ирет баш тартып кетесиң!» деген сөзү түштү да, сыртка чыгып, өңгүрөп ыйлады.

Матай 27

Исанын Пилаттын алдына алынып келиниши

1 Таң атканда дин башчы менен иудей аксакалдары Исаны өлүм жазасына тартылсын деген чечим чыгаруу үчүн чогулушту. 2 Исаны байлап, алып кетишти да римдик прокуратор 27:2 Пилаттын колуна тапшырышты.

Жүйүттүн өлүмү

3 Ошондо Исага чыккынчылык кылган Жүйүт, Исанын өлүм жазасына кесилгенин көрүп, оюн өзгөрттү да, дин башчылар берген 30 күмүш теңгени кайра кайтарып берди. — 4 Бейкүнөө кишиге чыккынчылык кылып, күнөө кетириптирмин, — деди ал дин башчылар менен иудей аксакалдарына. Бирок алар: — А биздин кандай тиешебиз бар? Өзүң бил, — деп жооп беришти. 5 Жүйүт теңгелерди ибадатканага ыргытып жиберип, сыртка чыгып, асылып өлдү. 6 Дин башчылар теңгелерди терип алып: — Бул теңгелерди курмандыкка бергенге болбойт, анткени бул адам канынын куну, — дешти да, 7 өз ара акылдашып туруп, чет элдиктердин сөөгүн коюу үчүн «Карапачынын талаасы» аталган жерди сатып алышты. 8 Ошондон улам ал талаа ушул күнгө чейин «Кан талаа» деп аталган. 9 Иеремия пайгамбардын: «Алар Израилдин урпактары отуз күмүш теңгеге баалаган Кишинин баасын алышты да 10 Эгем мага буйрук кылгандай, "Карапачынын талаасын" сатып алышты», — деген сөзү аткарылды.

Иса Пилаттын алдында

11 Исаны болсо римдик прокуратордун алдына алып келишти. Прокуратор: — Иудейлердин падышасы сенсиңби? — деп сурады. Иса: — Өзүң айттың, — деди. 12 Дин башчылар менен иудей аксакалдарынын таккан айыптарына эч нерсе деп жооп кайтарбады. 13 Ошондо Пилат ага: — Канча киши сага каршы күбөлүк айтып жатат, сен эмне укпай жатасыңбы? — деди. 14 Иса прокуратордун бир да сөзүнө жооп бербей, аны абдан таң калтырды.

Өлүм жазасы

15 Прокуратордун Куткарылуу майрамына карата чогулган элге алар каалаган бир кылмышкерди түрмөдөн чыгарып берүү адаты бар эле. 16 Ошол кезде алардын Барабас деген абдан белгилүү бир адамы түрмөдө болчу. 17 Ошондуктан алар чогулушканда Пилат: — Силерге кимди бошотуп беришимди каалайсыңар: Бараббаныбы же Машаяк аталган Исаныбы? — деди. 18 Анткени Пилат алардын Исаны көрө албастыктан кармап бергенин билчү. 19 Пилат сот орундугуна олтурганда, анын аялы бир кишини жиберип: «Жанагы кишиге тийбе, анткени таңга жуук көргөн түшүмдө ал үчүн көп азап чектим», — деп айттырды. 20 Бирок баш диний кызматкерлер менен иудей аксакалдары Бараббаны чыгарып, Исаны өлтүрүүнү сурангыла деп чогулгандарды көндүрүп коюшкан эле. 21 Прокуратор аларга: — Силерге экөөнүн кимисин бошотуп беришимди каалайсыңар? — деди. Алар: — Бараббаны, — деп жооп беришти. 22 Пилат: — Анда Машаяк аталган Исаны эмне кылайын? — деди. Тигилер болсо баары бир ооздон: — Айкаш жыгачка кадалсын! — дешти. 23 Пилат: — Эмне үчүн? Ал кандай жамандык кылды? — дегенде, тигилер: — Айкаш жыгачка кадалсын! — деп жаны чыкканча бакырышты. 24 Пилат сөзүнөн эч кандай пайда чыкпасын жана ызы-чуунун күчөп баратканын көрүп, сууну алды да, чогулгандардын алдында колун жууп: — Мен бул кишинин канына айыпкер эмесмин, өзүңөр жооп бересиңер, — деди. 25 Элдин баары: — Мунун каны биздин жана биздин балдарыбыздын мойнунда, — деди. 26 Ошондо Пилат Бараббаны бошотуп, Исаны камчы менен сабатып туруп, жаза жыгачка кадоону буйруду.

Тикенек таажы

27 Прокуратордун жоокерлери Исаны преторияга 27:27 алып барышып, анын алдына бүтүндөй полкту чогултушту. 28 Исаны чечинтишип, үстүнө кызыл чапан жабышты, 29 тикенектен таажы өрүп, башына кийгизишти жана оң колуна таяк карматышты. Анан алдына чөгөлөй калышып: «Иудейлердин падышасына даңк!» — деп келекелешти. 30 Бетине жаба түкүрүшүп, таякты алып, башка ургулай башташты. 31 Шылдыңдап бүтүшкөндө, үстүндөгү кызыл чапанды сыйрып алып, өзүнүн кийимин кийгизишти да, айкаш жыгачка кадоо үчүн алып кетишти.

Исанын айкаш жыгачка кадалышы

32 Жолдо киреналык Ысманды жолуктурушуп, аны Исанын айкаш жыгачын көтөрүп барууга мажбурлашты. 33 Голгота деп аталган жерге келишкенде (Голготанын мааниси: «баш сөөк»), 34 алар Исага өт аралаштырылган шарапты 27:34 беришти. Иса ооз тийип көрүп, ичкиси келбеди. 35 Айкаш жыгачка кадагандар чүчү кулак кармашып, кийимдерин бөлүшүп, 36 ошол жерде Исаны кайтарып олтурушту. 37 Алар Исанын башынын жогору жагына анын айыбы жазылган тактайды бекитишти. Тактайда: "БУЛ — ИСА, ИУДЕЙЛЕРДИН ПАДЫШАСЫ" деген жазуу бар эле. 38 Аны менен бирге эки каракчыны да жыгачтарга кадашты: бирөөсүн оң жагына, бирөөсүн сол жагына. 39 Көчөдөн өтүп бараткандар Исаны тилдеп, баштарын ийкегилешип: — 40 Эй, ибадаткананы бузуп, үч күндө кайра куруучу, Кудайдын Уулу болсоң өзүңдү куткарбайсыңбы, айкаш жыгачтан түшүп кетпейсиңби! — деп жатышты. 41 Дин башчылар да аларга кошулуп, дин мугалимдери жана иудей аксакалдары менен бирге: — 42 Башкаларды куткарган, өзүн куткара албай турат. Израилдин падышасы имиш, айкаш жыгачтан түшүп келсинчи, кана, биз ишенели. 43 Кудайга таянчу эле, кана, ага жакса бошотсунчу, анткени «мен Кудайдын Уулумун» дечү эмес беле, — дешти. 44 Иса менен бирге айкаш жыгачка кадалган каракчылар да аны ашата сөгүп жатышты.

Иса Машаяктын өлүмү

45 Чак түштөн баштап, үч саат бою бүт жер жүзүн караңгылык басты. 46 Саат үчтөрдө Иса: "Или, Или! Лема сабахтани?" — деп катуу үн менен боздоп жиберди. Бул сөздүн мааниси: «Кудайым ай, Кудайым! Неге сен мени калтырдың?» 47 Ошол жерде тургандардын кээ бири муну угуп калып: «Бул Илиясты чакырып жатат», — дешти. 48 Ошол замат алардын бири жүгүрүп барып, соргучту кычкыл ичимдикке малып көтөрүп келди да Исанын оозуна такады. 49 Ал эми башкалары: «Тим койчу, көрөлү, куткарам деген Илиясы келер бекен», — дешти. 50 Иса болсо дагы катуу кыйкырып, жан таслим болду. 51 Ошол замат ибадатканадагы көшөгө башынан аягына чейин экиге айрылды. Кудай жерди силкинтип, таштарды быркыратты. 52 Мүрзөлөр ачылып, көптөгөн ыйыктардын денесине жан кирди. 53 Иса тирилгенден кийин мүрзөлөрүнөн чыга келишип, ыйык шаар Иерусалимге киришти да көп адамдардын көзүнө көрүнүштү. 54 Жердин силкингенин жана андан башка болуп жаткан окуяларды көрүп, үрөйлөрү учкан жүз башы жана анын менен бирге Исаны кайтарып тургандар: — Бул акыйкатта Кудайдын баласы болгон экен, — дешти. 55 Ошол жерде алыстан карап турган көптөгөн аялдар да бар эле. Алар Исага кызмат кылып, Галилеядан бери ээрчип жүргөндөр болчу. 56 Алардын арасында магдалалык Мария, Жакып менен Жусуптун энеси — Мария жана Зебедейдин балдарынын энеси бар эле.

Исанын көргө коюлушу

57 Кеч киргенде Ариматея шаарында жашаган Жусуп аттуу бир бай адам келди. Ал да Исанын шакирти болчу. 58 Ал Пилатка келип, Исанын сөөгүн сурады. Пилат сөөктү берүүгө буйрук берди. 59 Жусуп сөөктү алып, таза кездемеге ороп, 60 өзү үчүн казган жаңы көргө жаткырып койду да, оозун чоң таш менен бекитип туруп, кетип калды. 61 Магдалалык Мария менен дагы башка Мария болсо ошол жерде, көрдүн маңдайында отурушкан.

Көрдү күзөтүү

62 Куткарылуу майрамына даярдык көрүлө турган күндөн кийинки күнү дин башчылар менен фарисейлер Пилаттын алдына чогулушуп, 63 ага: — Мырза, жанагы алдамчы көзү тирүүсүндө: «Үч күндөн кийин тирилтилем» дегенин эстедик. 64 Шакирттери келип, сөөгүн уурдап алып, элге: «Ал тирилтилди», деп айтышы мүмкүн. Ошондуктан үчүнчү күнгө чейин көр жакшылап бекитилсин деп буйрук бериңиз. Эгер алар ушундай кылышса, анда алардын бул алдамчылыгы биринчисинен да жаман болот, — дешти. 65 Пилат: — Сакчылар мына, алгыла да билгениңердей кайтара бергиле, — деп жооп берди. 66 Ошондо алар барып, көрдүн оозун таш менен жаап, мөөр басып, сакчыга кайтартып коюшту.

Матай 28

Исанын тирилиши

1 Ишемби күндөн кийинки жуманын биринчи күнү, таң азанда магдалалык Мария менен дагы башка Мария көрдү көргөнү келишти. 2 Аңгыча абдан катуу жер титирөө болду. Анткени асмандан Жараткан Эгенин периштеси түшүп, көрдүн оозундагы ташты оодарып таштап, үстүнө отуруп алды. 3 Анын жүзү чагылгандай жаркырап, кийими кардай аппак эле. 4 Сакчылар андан коркконунан калчылдап, өлүк кишилердей катып калышты. 5 Периште болсо аялдарга сүйлөдү: — Силер коркпогула, анткени айкаш жыгачка кадалган Исаны издеп жүргөнүңөрдү билем. 6 Ал мында жок, өзү айткандай тирилип кетти, келип, жаткан жайын карагыла. 7 Анан тез барып, шакирттерине: «Иса өлүмдөн кайра тирилип кетиптир, силерден мурда Галилеяга барат, аны ошол жактан жолуктурасыңар» дегиле. Силерге айтарым ушул. 8 Бир чети коркунучка, бир чети чексиз кубанычка толгон аялдар көрдөн шарт бурулуп, Исанын шакирттерине кабарлаганы чуркап жөнөштү. 9 Аңгыча алдыларынан Иса жолугуп: — Саламатсыңарбы, — деди. Аялдар жакындап келип, бутунан кучактап, анын алдына жүзтөмөндөп жыгылышты. 10 Иса аларга: — Коркпогула, боордошторума барып айткыла, алар Галилеяга барышсын, мени ошол жактан көрүшөт, — деди.

Диний кызматкерлердин сакчыларга пара берип, аларды сатып алышы

11 Аялдар жолдо баратышканда сакчылардын кээ бири шаарга барып, диний башчыларга болгон окуяны төкпөй-чачпай айтып беришти. 12 Дин башчылар иудей аксакалдары менен чогулуш өткөрүп, чечим кабыл алышты. Анан жоокерлерге көп акча берип: 13 — «Түндө, биз уктап калганыбызда, шакирттери келип, аны уурдап кетишти» дегиле. 14 Эгер муну прокуратор угуп калса, биз аны көңүлүн тынчтандырабыз, силер болсо кам санабагыла, баарын өзүбүз бүтүрөбүз, — дешти. 15 Сакчылар болсо акчаны алып, тигилер айткандай кылышты. Ал эми бул жалган сөз иудейлердин арасында ушул күнгө чейин кеңири тарап жүрөт.

Исанын шакирттерге көрүнүшү

16 Он бир шакирт болсо Иса баргыла деп буюрган Галилеядагы тоого келишти. 17 Ал жерден Исаны көрүшүп, анын алдына жүзтөмөндөп жыгылышты, башкалар болсо ишене албай турушту. 18 Иса шакирттерине жакын келип, мындай деди: — Көктөгү да, жердеги да бийликтин баары менин колума берилди. 19-20 Ошондуктан барып, бардык элдерди Ата, Уул жана Ыйык Рухтун атынан сууга чөмүлдүрүп, менин силерге буйругандарымдын баарын сактоого үйрөтүп, мага шакирт кылгыла. Мына, мен акыр заманга чейин, бардык күндөрдө, силер менен бирге болом.

Марк 1

Яхья чөмүлдүрүүчүнүн чакырыгы

1 Иса Машаяктын жакшы кабары. 2Исаия пайгамбар аркылуу айтылгандай: «Мына, мен сенин алдыңан кабарчымды жиберип жатам. Ал сага жол даярдайт». 3 1.3: «Кимдир-бирөө чөлдө кыйкырып, чакырык салып жүрөт: "Эгебиздин жолун даярдагыла, Басар жерин түздөгүлө" ». 4 Чөлдө Жакыя пайда болуп, адамдарды сууга чөмүлдүрүп, күнөөлөрдөн кечирилиши үчүн ойду өзгөртүп, сууга чөмүлүү керек экендигин жар салып жүрдү. 5 Бүткүл Иудея аймагы менен иерусалимдиктер ага барышып, күнөөлөрүн моюнга алып, өздөрүн сууга чөмүлдүртүп жатышты. 6 1.6: Жакыя болсо төөнүн жүнүнөн жасалган кийим кийип, кайыштан белбоо тагынып, чегиртке менен жапайы аарынын балын жеп тамактанчу. 7 Ал: «Арка жагыман менден алда канча кудуреттүү Бирөө келатат. Мен эңкейип анын сандалынын боосун чечкенге да татыксызмын. 8 Мен силерди сууга чөмүлтөм, ал болсо силерди Ыйык Рухка чөмүлтөт!» — деп жар салды.

Исанын сууга чөмүлүшү жана шайтандын сыноолорунан өтүшү

9 Ошол күндөрдө Иса Назареттен келип, Иордан дарыясында Яхья тарабынан сууга чөмүлдүрүү расмисинен өттү. 10 Суудан чыкканда асмандын ачылганын жана Ыйык Рухтун көгүчкөн сымал үстүнө түшүп келатканын көрдү. 11 1.11: Ошондой эле асмандан үн чыкты: «Сен менин сүйүктүү Уулумсуң. Менин ак тилегим сенде.» 12 Ушундан соң Рух Исаны дароо ээн талаага алып кетти. 13 Ээн талаа эрме чөлдө жана жапайы жаныбарлардын арасында Иса кырк күндөй Шайтандын сыноосунан өттү. Периштелер болсо ага кызмат кылышты.

Исанын балыкчыларды өзүнө шакирт кылуу үчүн чакырышы

14 Яхья камалган соң Иса Галилея аймагына келип, мындай деп Кудайдын жакшы кабарын жарыялады: 15 «Убакыт-саат келип, Кудайдын падышачылыгы жакындап калды! Күнөөлөрүңөрдөн баш тартып, жакшы кабарга ишенгиле!» 16 Галилея көлүнүн жанынан өтүп бара жатып, Ысман менен анын иниси 1.16: Идристи көрдү. Алар балыкчылар болушкандыктан көлгө тор салып жатышкан. 17 Иса аларга: «Менин аркаман ээрчигиле, силерди адамдарды кармагыч кылам!» — деди. 18 Алар ошол замат торлорун таштап, ээрчип жөнөштү. 19 Иса ал жерден бир аз узаганда кайыкта олтуруп алып, торлорун оңдоп жатышкан Зебедейдин балдары: Жакып менен Жаканды көзү чалды. 20 Көрөрү менен аларды өзүнө чакырды. Алар болсо атасы менен мардигерлерди кайыкка калтырып, Исаны ээрчип жөнөштү.

Кара күчкө байланган киши

21 Иса шакирттери менен бирге Капарнаумга келип, ишемби күндөрү синагогада таалим бере баштады. 22 Исанын таалимине эл таң калды, анткени ал дин мугалимдериндей эмес, бийлиги бардай таалим берчү. 23 Алардын синагогасында кара күчкө байланган бир киши бар эле. Ошол киши: 24 «Биз менен сенин эмне ишиң бар, назареттик Иса! Шорубузду шорподой кайнатканы келдиңби, ыя! Бил-е-е-м, сенин ким экениңди, Кудайдын ыйыгысың». 25 Иса болсо жинге тыюу салып: «Yнүңдү өчүр да андан чыгып кет!» — деп буйруду. 26 Кара күч жанагы кишини калчылдатып, катуу чаңырык менен андан чыгып кетти. 27 Баарынын үрөйлөрү учуп бири-биринен: «Бул эмне? Жаңы окуубу? Бу кишинин жиндерге да бийлиги өтүп, аларды баш ийдирип жатпайбы!» — деп сурашты. 28 Ошентип Иса тууралуу кабар Галилея аймагына чагылгандай тез тарап кетти.

Исанын көптөгөн адамдарды айыктырышы

29 Синагогадан чыгып, Иса Жакып жана Жакан менен бирге Ысман менен Идристин үйүнө келди. 30 Ысмандын кайненеси ысытма болуп ооруп төшөктө жаткан. 31 Иса ооруулууга жакын басып келип, анын колун кармап, өйдө тургузду. Ошол замат ысытма аялды таштап кетти да аял Исаларды коноктой баштады. 32 Кеч кирип, күн батканда болсо эл Исага бардык ооруулуулары менен кара күчкө чалдыккандарын алып келишти. 33 Бүт шаар эли Иса турган үйдүн эшигинин алдына чогулуп калды. 34 Иса ар кандай ооруулар менен ооруган көптөгөн адамдарды айыктырды, көптөгөн жиндерди кууп чыкты жана жиндерге сүйлөгөнгө тыюу салды, анткени алар Исанын ким экенин билишчү.

Исанын Галилеядагы таалими

35 Иса эртеси күнү таңазанда туруп, үйдөн чыкты да ээн талаага барып, ошол жерде Кудайга сыйынды. 36 Ысман менен анын шериктери Исанын аркасынан аны издеп барышып, 37 табышкан соң: «Баары сени издеп жүрүшөт!» — дешти. 38 Иса аларга: «Жүргүлө, башкаларга да таалим берүүм үчүн жакын жердеги айылдарга баралы. Анткени мен ошол үчүн келгем», — деди. 39 Ошентип Иса бүткүл Галилея аймагын кыдырып, алардын синагогаларында таалим берип, адамдарды жиндерден бошотуп жүрдү.

Исанын пес ооруулуу адамды айыктырышы

40 Бир пес ооруулуу адам Исага келип, чөк түшүп, мындай деп жалдырады: «Эгер кааласаңыз, мени тазалай аласыз.» 41 Иса бу кишиге боору ооруп, колун сунуп ага тийгизди да: «Каалайм, тазалан!» — деди. 42 Ушул сөз чыгаары менен дароо эле тиги кишинин денеси пестен арылып, тазарып калды. 43 Иса анын көзүнө тике карап, катуу эскертип: 44 «Абайлагын, эч кимге бул тууралуу ооз аччу болбо, бирок диний кызматкерге бар да өзүңдү текшерт. Анан эл алдында тазарганыңдын далили катары Муса буйруган курмандыкты бер!» — деди. 45 А бу киши болсо мындай чыгаары менен элдин баарына болгон окуяны жар салып, айтып кирди. Ошондон улам Иса шаарга ачык кире албай, сыртта, ээн талааларда калууга аргасыз болду. Эл болсо Исага туш-тараптан агып келип жатты.

Марк 2

Исанын шал ооруулуу адамды айыктырышы

1 Арадан бир аз күн өтүп, Иса кайрадан Капарнаумга келди жана анын үйдө экени баарына маалым болду. 2 Алеки саата көптөгөн эл жыйылып, эшигинин алдына топурап толуп кетишти. Иса болса аларга Кудайдын сөзүнөн таалим бере баштады. 3 Аңгыча шал оорулууну көтөрүп төрт киши келишип, 4 элдин көптүгүнөн Исага жакындай албай, үйдүн үстүн ачып, төбөсүн тешишти да ооруулууну төшөнчүсү менен кошо төмөн түшүрүштү. 5 Иса алардын ишенимин көрүп, шал оорулуу адамга: «Балам, сенин күнөөлөрүң кечирилди!» — деди. 6 Ошол жерде олтурушкан диний мугалимдердин кээ бирөөлөрү өздөрүнчө: 7 «Мынабу эмне деп жатат! Бул Кудайга акараат келтирип жатат! Күнөөлөрдү Кудайдан башка ким кечире алат!» — дешти. 8 Алардын бул оюн дароо туя койгон Иса мындай деди: «Силер эмне үчүн мындай ойлоп жатасыңар? 9 'Күнөөлөрүң кечирилди!' деген жеңилби же 'Төшөгүңдү ал да бас!' дегенби? 10 Билип алгыла, Адам Уулунун жер бетиндеги күнөөлөрдү кечирүүгө бийлиги бар!» Анан шал кишиге: 11 «Сага айтып жатам: тур, төшөгүңдү ал да бас!» — деди. 12 Шал оорулуу киши ошол замат тура калып, төшөгүн алды да баарынын көз алдында сыртка чыгып кетти. Баары жакаларын кармашып: «Ой тообо, эч качан мындай нерсени көргөн эмес элек!» — дешип Кудайды даңкташты.

Исанын Левийди шакирттикке тандашы

13 Иса үйдөн чыгып, кайрадан Галилея көлүнүн жээгине барды. Ошол жерге келген элдин баарына таалим берди. 14 Өтүп баратып, салык жыйноочу жайдын жанында олтурган Алфайдын уулу Левийди көрдү да ага: «Менин жолума түшүп, аркаман ээрчи» — деди. Левий дароо ордунан туруп, Исаны ээрчип жөнөдү. 15 Кийинчерээк Иса шакирттери менен бирге Левийдин үйүндө конок болуп, дасторкондун жанында жамбаштап жатты. Көптөгөн салыкчылар менен күнөөкөр деп четке кагылгандар да Иса менен бир дасторкондон тамак жеп жатышты. 16 Исанын салыкчылар жана күнөөкөрлөр деп четке кагылган адамдар менен бирге олтуруп тамак жеп олтурганын көрүшкөн дин мугалимдери менен фарисейлер анын шакирттерине: «Эмне үчүн бул салыкчылар менен күнөөкөрлөргө кошулуп, бир дасторкондон тамак жейт?» — дешти. 17 Муну уккан Иса: «Дарыгерге ден-соолугу чыңдар эмес, оорулуулар муктаж. Мен тобо келтирүүгө такыбааларды эмес, күнөөкөрлөрдү чакырууга келдим», — деди. 18 Яхьянын шакирттери жана фарисейлер орозо тутуп жүрүшкөн. Ошондуктан кайсы бирөөлөр Исага келишип: «Яхьянын шакирттери менен фарисейлердин шакирттери орозо тутушат, а эмне үчүн сенин шакирттериң тутушпайт?» — дешти. 19 Иса аларга мындай жооп берди: «Күйөө бала менен чогуу үйлөнүү тою болуп жаткан үйдө тойлоп жатышкандарды орозо туттурууга болобу? Күйөө бала араларында турган кезде аларды орозо туттурууга болбойт! 20 Алардын арасынан күйөө бала алына турган күндөр келет, алар орозону ошондо тутушат. 21 Жаңы кийимден алынган жамакты эски кийимге эч ким жамабайт, анткени жаңы жамак эски кийимди айрып, жыртыгын мурдагысынан да чоң кылып салат. 22 Эч ким жаңы шарапты эски чаначка куйбайт, анткени жаңы шарап чаначты жыртып чыгып, өзү да төгүлүп калат, чаначтарды да жарактан чыгарат. Ошондуктан жаңы шарапты жаңы чаначка куюш керек.»

Ишемби маселеси

23 2.23: Ишемби күндөрүнүн биринде Исага эгин талаасын аралап өтүүгө туура келди. Жолдо баратканда шакирттери эгиндин башынан жулуп, жей башташты. 24 Муну көргөн фарисейлер Исага: «Карачы, шакирттериң ыйык ишембинин тартибин бузуп жатышат!» — дешти . 25 Иса аларга: «Карды ачып, жегенге бир нерсе табалбай турганда Дауддун эмне кылганы силерге окулган жок беле? Дауд өзү да, жанындагы адамдары да ачка болуп айласы кетип турганда 26Кудайдын үйүнө кирип, Кудайга багышталган нанды жеп койгон. Бул Абиафар баш диний кызматкер болуп турганда болгон. Мыйзам боюнча ал нандан диний кызматкерлер гана жегенге укуктуу болушкан, бирок Дауд андан өзү жеп, ал тургай жанындагы адамдарына да берген», — деди. 27 Иса сөзүн мындайча аяктады: «Адам ишемби үчүн эмес, тескерисинче ишемби адам үчүн жаратылган! 28 Ошондуктан Адам Уулу ишембинин да кожоюну.»

Марк 3

Колуна шал тийген адам

1 Иса кайрадан синагогага келди. Синагогада колу сенейип, катып калган бир адам бар эле. 2 Ошол кишини ишемби болгонуна карабай айыктырар бекен деп, Исаны айыпка жыгуунун амалын издеп, алдыртан акырын байкап турушту. 3 Иса болсо колу шал адамга: «Ортого чык», — деди. 4 Анан тигилерге кайрылып: «Ишембиде жакшылык кылуу керекпи же жамандыкпы? Жанды куткаруу керекпи же кууратуу керекпи?» — деди. Алар болсо унчугушкан жок. 5 Иса аларды каар менен кыдырата карап алды да жанагы колу шал кишиге: «Колуңду сун!» — деди. Тигил колун сунар замат айыгып кетти. 6 Ошондо фарисейлер сыртка чыгышып, Ирод партиясынын мүчөлөрү менен чогулушуп, алар менен бирге Исага каршы план түзүштү.

Көл жээгиндеги калың эл

7 Иса шакирттери менен бирге Галилея көлү тарапка басып кетти. Галилея, Иудея аймактарынан, 8 Иерусалимден, Иордандын чыгыш тарабындагы Идумея аймагынан, Тир жана Сидон шаарларынын айланасынан келген эл Исанын кылганын угушуп, ага жоон топ болуп агылып жатты. 9 Топураган көп элдин жөөлөшкөнүнөн улам Иса шакирттерине: «Мага бир кайык даярдагыла», — деди. 10 Иса көп адамдарды айыктырган болчу, ошондуктан оорулуулар ага өздөрүн тийгизүүгө жулунуп жатышты. 11 Жин ооруулуулар болсо Исаны көргөндө алдына кулап: «Сен Кудай Уулусуң!» — деп чаңырып жатышты. 12 Иса болсо жиндерге: «Менин ким экенимди айтпагыла!» — деди.

Исанын он эки шакирттин элчилик кызматына дайындашы

13 Анан Иса тоого чыгып, өзү тандап алган бир нече кишини чакырып алды. Келишкенде 14-15 жар салуу үчүн жана оорууларды айыктырып, жиндерди кубалай ала турган бийликке ээ болсун деп адардын арасынан он экисин тандап алды (да элчилер деп атады.) 16 Төмөндө ошол эки элчинин аттары: Ысман (Иса ага Петир деген ат койду), 17 Зебедей уулу Жакып жана анын иниси Жакан (Иса аларды Боанергелер деп атады, аттын мааниси «Күркүрөктүн уулдары»), 18 Идрис, Филип, Бартоломай, Матай, Фома, Алфай уулу Жакып, Фаддай, каналык Ысман, 19 ошондой эле Жүйүт Искариот (бул киши кийин Исага чыккынчылык кылат).

Иса жана Беелзебул

20 Ушундан соң Исалар үйгө келишти. Кайрадан бир заматта эл жыйылып, шам-шум этип алууга да мүмкүнчүлүктөрү болбой калды. 21 Бул тууралуу кабар Исанын жакындарына жеткенде алар Исаны алып кетүү үчүн келишти, анткени эл: «Бул акылынан адашыптыр», — деп сөз кылып жаткан болчу. 22Иерусалимден келген кээ бир дин мугалимдери болсо: «Мунун ичинде Беелзебул бар! Бул жиндерди жиндердин башчысынын кудурети менен кубалап жатат», — дешти. 23 Ошондо Иса аларды чакырып алып мындай деген нускоолуу аңгеме айтты: «Кантип Шайтан Шайтанды кубалай алат? 24 Эгер мамлекеттин ичинде ырк кетип, бөлүнүп-жарылса, анда ал тура албайт. 25 Эгер үй-бүлөнүн ыркы кетсе, бузулат. 26 Ошонун сыңарындай эгер Шайтан өзүнө өзү каршы чыгып, бөлүнүп жарылса, анда соо калбайт, жакында соодасы бүтөт. 27 «Адегенде таңып салмайын, эч ким алдуунун үйүнө кирип, буюмдарын тоной албайт. Таңып салса, анда анын үйүндөгү буюмдарын тоноп кете алат. » 28 «Силерге чындыкты айтып жатам: адам баласынын бардык күнөөлөрү да, ар кандай мүмкүн болгон ооз кесирликтери да кечирилет. 29бирок ким Ыйык Рухка тил тийгизсе, анда ал эч качан кечирилбейт. Андай адам түбөлүк отко ташталганга татыктуу.» ( 30 Иса бул сөздү кээ бир адамдардын: «Буга жин тийиптир!» — дегенинен улам айтты.»)

Исанын Энеси жана бир туугандары

31 Ушундан соң Исанын энеси менен бир туугандары келишип, сырттан туруп, аны чакыртышты. 32 Исанын айланасында толтура адамдар олтурган. Алар Исага: «Карачы, энең менен бир туугандарың келип, сыртта сени чакырып жатышат,» — дешти. 33 «Менин энем менен бир туугандарым кимдер?» — деди аларга Иса. 34 Анан айланасында олтургандарды сыдыра карап алып: «Менин энем менен бир туугандарым бул жерде олтургандар! 35 Анткени менин бир тууган ага-инилерим да, эже-карындаштарым да, энем да Кудайдын каалоосун аткаргандар болот.»

Марк 4

Дыйкан тууралуу ибарат

1 Иса кайрадан деңиз жээгинде элди окута баштады. Жыйылган элдин көптүгүнөн ага көлдө, кайыкта олтурууга туура келди. Эл болсо жерде, көлдүн жээгинде турду. 2 Иса ибарат аркылуу көп нерселерди айтып, аларды окутту. Ал элге мындай деди: 3 «Кулак салып, угуп алгыла: бир дыйкан эгин эккени чыгыптыр. 4 Эккенде уруктун кээси жол боюна түшүп, чымчыктарга жем болот. 5 Кээси топурагы көп эмес таштак жерге түшүп, кыртышы терең болбогондуктан дароо эле өсүп чыгат. 6 Күн чыкканда куйкаланып, тамыры болбогондуктан кагайып калат. 7 Кээси тикендин арасына түшөт. Тикен өсүп чыгып, урукту тумчуктуруп койгондуктан, ал түшүм бербейт. 8 Ал эми кээси болсо жакшы кыртышка түшүп, түшүм берет. Түшүмүнөн жерге түшкөн уруктар да өсүп чыгып, кээси отуз, кээси алтымыш, кээси жүз эселеп түшүм берет.» 9 Иса аягында мындай деди: «Кимдин угар кулагы бар болсо уксун!»

Ибараттардын максаты

10 Иса жалгыз калганда он эки шакирти менен бирге айланасында тургандар андан ибараттардын мааниси тууралуу сурашты. 11 Иса аларга мындай деп жооп берди: «Кудайдын падышачылыгынын жашырын сырларын билүү мүмкүнчүлүгү силерге берилген. Ал эми сырттагы жанагыларга болсо баары ибараттар аркылуу айтылат. 12 Ошондуктан алар: «Караган менен көрө алышпайт; Уккан менен түшүнө алышпайт. Эмесе Кудайга кайрылышмак, күнөөлөрү кечирилмек.»

Дыйкан тууралуу ибараттын чечмелениши

13 Анан Иса аларга мындай деди: «Бул ибараттын маанисин түшүнбөй жатасыңарбы? Анда башка ибараттарды кантип түшүнөсүңөр? 14 Дыйкан сепкен урук — Кудайдын сөзүн билдирет. 15 Жол боюна түшкөн урук — Кудайдын сөзүн уккан адамдар. Бирок алар угар менен эле Шайтан дароо жетип келе калып, жүрөктөрүнө себилген сөздү уурдап кетет. 16 Ушул сыяктуу эле таштак жерге себилген урук да Кудайдын сөзүн угар менен ошол замат кубана кабыл алган адамдарды билдирет. 17 Бирок өздөрүндө тамыры жок жана туруксуз болушкандыктан, кийин, Кудайдын сөзүнөн улам кыйынчылыкка же куугунтукка кабылар замат адашып кетишет.18 Кээ бир адамдар тикендердин арасына себилген урукка окшош болушат. Алар Кудайдын сөзүн угушат, 19 бирок бул жашоонун түйшүктөрү, байлыкка болгон сүйүү жана башка каалоолор жүрөктөрүн ээлеп алып, сөздү тумчуктуруп салат да сөз жемишсиз калат. 20 Ал эми кээ бир адамдар жакшы кыртышка түшкөн уруктардай. Алар Кудайдын сөзүн угуп, кабыл алып, кээси отуз, кээси алтымыш, кээси жүз эселеп жемиш беришет.» 21Иса дагы мындай деди: «Шамды чаканын же керебеттин алдына коюп коюш үчүн алып жагышабы? Аны шамдалга коюшпайбы? 22 Ачыкка чыкпас купуя сыр болбойт, сыртка чыкпас жашырын иш болбойт. 23 Эгерде кимде уга турган кулак бар болсо уксун!» 24Иса аларга дагы мындай деди: «Укканыңарды байкагыла! Өзгөлөргө колдонгон өлчөмүңөр өзүңөргө колдонулат, ал тургай азыр угуп алган силерге андан да чоңураак өлчөм колдонулат. 25Кимде бар болсо ага дагы берилет, кимде жок болсо андагы бар болгон нерсе да тартып алынат.»

Өсүмдүк тууралуу ибарат

26 Иса дагы мындай деди: «Кудай падышалыгы мындай: адам айдоо талаасына урук себет да 27 түнү уктап, күндүзү туруп, уруктун кандайча өсүп-өнүп жатканын билбейт. 28 Жер аны өзү өстүрөт: алгач көгөртүп, анан баш байлатып, анан башын данга толтурат. 29Адам болсо дан бышаары менен эгинине орок салат, анткени ооруу-жыюу маалы келип жетет.»

Сары кычынын даны тууралуу ибарат

30 Иса дагы мындай деди: «Кудайдын падышачылыгын дагы эмнеге окшоштурсак болот? 31 Ал жерге эгилгенде бул дүйнөдөгү уруктардын ичинен эң кичинеси болгон сары кычынын данындай. 32 Өсүп чыкканда болсо бардык өсүмдүктөрдөн ашып кетет. Чоң-чоң бутак жайып, көлөкөсүн канаттуулар пааналашат. » 33 Иса элге ушул сыяктуу дагы көптөгөн ибараттарды айтып, алардын сиңирүүгө кудурети жеткиче Кудайдын сөзүнөн таалим берди. 34 Ал элге жалаң ибарат менен сүйлөдү, ал эми шакирттери менен калганда болсо аларга ибарат менен айтылгандардын баарынын маанисин чечмелеп, түшүндүрүп берди.

Деңиздеги бороон

35 Ошол күнү кечинде Иса шакирттерине көлдүн аркы өйүзүнө барабыз деп айтты. 36 Шакирттери элди үйлөрүнө тараткан соң, кайыктын ичинде олтурган Исага кошулушту. Жанында башка кайыктар да бар болчу. 37 Капыстан катуу бороон башталып, кайыктын капталына урунган толкундар ичине ашып, ичи толо баштады. 38 Иса болсо кайыктын баш жагында уктап жатты. Шакирттери аны ойготушуп: «Устат, биздин куураганы калганыбыз сенин ашыгыңа да чыкпайбы?» — дешти. 39 Иса ордунан туруп, бороонго тыюу салып, деңизге: «Басыл, токтогун!» — деп буйруду. Бороон тынчып, айлана жымжырт боло түштү. 40 Анан шакирттерине кайрылып: «Эмне мынчалык коркоксуңар? Ишенимиңер кайда?» — деди. 41 Шакирттеринин үрөйлөрү учуп, өз ара: «Бул ким болду экен? Ал турган бороон менен деңиз да ага баш ийишпедиби!» — деп сүйлөштү.

Марк 5

Жини бар адамдын айыктырылышы

1 Исалар көлдүн аркы бетиндеги Герасенос аймагына келишти. 2 Иса кайыктан түшөөрү менен өлүктөр коюлуучу үнкүрлөрдөн бир жин ооруулуу киши чыга калып алдынан тосуп чыкты. 3 Бул кишинин жашаган жери үңкүрлөрдө болчу. Эч ким аны ал тургай чынжырлар менен да байлап кармап кала алган эмес. 4 Көп ирет колу-бутуна кишен салышып, чынжыр менен байлашса да ал чынжырларды үзүп, кишендерди талкалап бошонуп кетчү. 5 Ал күн-түн дебей тоо-дөбөлөрдө, үңкүр-чуңкурларда далбастап, өкүрүп-бакырып, таштарга боюн урчу. 6 Бул киши Исаны алыстан көрүп, чуркап келип, алдына чөгөлөдү да: 7 «Менде кандай ишиң бар, Эң бийик Кудайдын Уулу? Кудай акы, мени кыйнаба!» — деп чаңырып жиберди. 8 Анткени Иса андагы жинге: «Жин, бул кишиден чыгып кет!» — деген болчу. 9 Иса андан: «Атың ким?» — деп сурады. Ал: «Менин атым Легион, анткени биз көппүз!» — деп жооп берди. 10 Аларды ошол аймактан кууп чыкпасын өтүнүп, Исага жалынып жалбарды. 11 Ошол жердеги тоонун боорунда чоң бада чочко оттоп жүргөн. 12 Жиндер Исага жалбарышып: «Чочколордун ичине кирип алуубуз үчүн бизди ошолорго жиберегөр», — дешти. 13 Иса уруксаат берди. Жиндер адамдан чыгып чочколорго киришти. Ошондо эки миңдей чочкодон турган баданын баары жабыла жардан деңизге кулап чөгүп өлүштү. 14 Чочко кайтаргандар болсо артка карай чуркап жөнөштү да муну шаар-кыштактарга жарыя кылышты. Ошондо адамдар болгон окуяны көрүп келүүгө чыгышты. 15 Алар Исага келишип, ичинде легион ар жин ооруулуу кишинин кийим кийип, акыл-эси жайында олтурганын көрүшүп, жүрөктөрү ооздоруна тыгылды. 16 Окуяны көргөндөр болсо аларга бул жин ооруулуу адам менен чочколор эмне болгонун айтып беришти. 17 Ошондо герасеностуктар Исадан алардын жеринен кетишин сурана башташты. 18 Иса кайыкка түшкөндө мурда жин ооруусу бар киши аны менен кошо кеткүүнү суранды. 19 Иса болсо ага уруксаат берген жок: «Өз үй-бүлөңө бар да Теңирдин сага эмне кылганын, сага кандай кайрым көрсөткөнүн айтып бер» — деди. 20 Ошондо баягы киши артына кайтып, Он шаар аталган аймакта Исанын ага кылганын айтып, жарыялай баштады. Уккандардын баары таң калып жатышты. 21 Иса кайрадан көлдүн батыш жактагы өйүзүнө өтүп барганда жоон топ эл аны кайрадан курчап алышты. 22 Аңгыча сигагога башчыларынын бири болгон Иаирос деген киши Исаны көрүп, анын алдына жыгылып: 23 «Кичинекей кызым өлүм алдында жатат. Келип, кызыма колуңузду коё көрүңүз, айыгып, аман калсын!» — деп жалбарды. 24 Иса Иаирос менен анын үйүнө жөнөдү. Кошо жөнөгөн көп эл Исаны туш-тушунан жөөлөп баратышты. 25 Ошол тополоңдун ичинде он эки жыл бою кан кетип ооруган бир аял бар эле. 26 Ал көп доктурлардан кыйналып, колунда болгон нерсесинин баарын берип бүтсө да ден-соолугу түзүк болбой эле кайра начарлап бараткан. 27-28 Бул аял Иса тууралуу укканда ичинен: «Кийимине эле колумду тийгисем айыгам» деп эл арасынан билинбей анын артынан келип, кийимине колун тийгизди. 29 Кан кеткени тып басылып, аял айыкканын сезди. 30 Ошол эле убакта Иса да өзүнөн күч чыкканын сезип, айланасындагы элге кайрылып: «Ким менин кийимиме колун тийгизди?» — деп сурады. 31 Шакирттери ага: «Карачы, канча адам сени туш-тушуңдан кысып турат! А сен болсоң «ким мага колун тийгизди» дейсиң», — дешти. 32 Иса болсо колун тийгизген ким экенин көрүү үчүн айланасын карана берди. 33 Ошондо өзү менен эмне болгонун билген аял коркконунан калтырап-титиреп басып келди да Исанын алдына жыгылып, болгон чындыкты төкпөй-чачпай айтып берди. 34 Иса болсо ага: «Кызым, сени ишенимиң куткарды. Тынчтык менен бара бер да дартыңдан сакай», — деди. 35 Иса сөзүн бүтө электе, синагога башчысы тараптан адамдар келишип: «Кызың өлдү! Эмне үчүн Устатты дале убара кылып жатасың?» — дешти. 36 Иса болсо алардын сөзүн укмаксанга салып, синагога башчысына: «Корпо, жөн гана ишен», — деди. 37 Анан Петрос, Жакып жана анын иниси Жакандан башкалардын эч кимисиене аркасынан барганга уруксаат бербеди. 38 Алар Иаиростун үйүнө келишип, ызы-чуу түшүп, ыйлап, өкүрүп жаткандардын үстүнөн чыгышты. 39 Иса алардын арасына кирип: «Эмнеге ызы-чуу түшүп, ыйлап жатасыңар? Наристе өлгөн жок, уктап жатат», — деди. 40 Ошондо алар Исаны үстүнөн шылдыңдп күлүштү. Иса болсо баарын үйдөн сыртка кууп чыгып, өлгөн баланын ата-энеси менен өзүнүн шакирттерин алып, өлүк жаткан жайга кирди. 41 Кирип, кызды колун кармады да: «Талифа, кум!» (котормосу: «Эй кыз, сага айтып жатам, тургун!») — деди. 42 Кыз ошол замат туруп, нары-бери баса баштады. (Кыздын жашы он экиде болчу.) Муну көргөндөрдүн ооздору ачылды. 43 Иса болсо аларга бул тууралуу эч кимге ооз ачпоону буйруду жана кызга жегенге бир нерсе бергиле деди.

Марк 6

Исанын жердештери тарабынан четке кагылышы

1 Иса ал жактан кетип, шакирттери менен бирге кайрадан өз шаарына кайтып келди. 2 Ишемби күнү келгенде синагогага барып таалим бере баштады. Синагогада көп адамдар чогулушкан эле. Алар Исанын таалимин укканда: «Булардын баарын бу кайдан алды? Мындай акылмандыкты буга ким берди? Мындай укмуштар кантип анын колунан келип жатат? 3 Бу жыгач уста эмес беле? Мариянын уулу, Жакып, Жусуп, Иуда жана Ысмандын агасы го бул? Карындаштары да биздин арабызда турушат ко?» — деп таң калышты. Ошентип алар Исаны четке кагышты. 4 Ошондо Иса аларга мындай деди: «Кадыры болбос пайгамбар жок, бирок өз жеринен, туугандарынан жана үй-бүлөсүнөн башка жакта.» 5 Иса ал жерде бир нече ооруулууга колун коюп айыктыргандан башка эч кандай кереметтерди көрсөтө албады. 6 Алардын ишенбестигине ушунчалык таң калды. Он эки шакирттин атайын кызматка жөнөтүлүшү. Иса айлана-тегеректеги айыл-кыштактарга барып, андагыларга таалим берип жүрдү. 7 Бир күнү он эки шакиртин чакырып алып, аларды эки-экиден кызматка жөнөтө баштады. Аларга жин-шайтандардын үстүнөн болгон бийлик берди. 8 Жолго жалгыз таяктан башка эч нерсе: нан да, баштык да албагыла, белбооңорго сары чака тыйын да түйбөгүлө, 9 жөнөкөй гана бут кийим кийгиле, көйнөктөн да экини албагыла!» — деп буйруду. 10-11 Дагы мындай деди: «Кайсыл үйдө силерди кабыл алышса, барган аймагыңардан кеткиче, ошол үйдө калгыла.» 12 Ошентип алар жолго чыгышып, адамдарга күнөөлөрүнөн баш тартып, Кудайга кайрылуу керектигин жар салышты. 13Алар көптөгөн жиндерди кубалап чыгышып, көптөгөн ооруулуу адамдарды баштарын май менен майлап айыктырып жүрүштү.

Яхьянын өлүмү

14 Мунун баары Ирод падышанын h кулагына жетти. Анткени бардык жерде Исанын аты чыгып кетти. Кээ бирөөлөр: «Яхья чөмүлдүрүүчү кайра тирилип алыптыр, ошондуктан ушундай укмуштарды кылып жатат!» — дешти. 15 Кээ бирөөлөр болсо: «Бул Илияс!» — дешти. Дагы бирөөлөр: «Бул байыркы пайгамбарлар сыяктуу болгон дагы бир пайгамбар!» — дешти. 16 Ирод болсо бул тууралуу укканда: «Бул мен башын алдырган Яхья чөмүлдүргүч! Ал кайра тирилип кеткен турбайбы!» — деди. 17Яхьяны Ирод өзү киши жиберип карматып, камакка алдырткан болчу. Ирод өз бир тууганы Филиппостун аялы Иродиадага үйлөнүп алган болчу. Яхьяны ошол аялы үчүн түрмөгө олтургузган. 18 Анткени Яхья Иродко: «Өз бир тууганыңдын аялын алып алганга укугуң жок!» — деген болчу. 19 Ошондон улам Иродиада Яхьяга кекенип, өлтүргүсү келип, бирок муну ишке ашыра албай жүргөн. 20 Ирод болсо Яхьядын адил жана ыйык экенин билгендиктен, андан коркуп, аман сактап жүргөн. Ар дайым аны уккан сайын тынчсызданып жүрсө да аны укканды жакшы көргөн. 21 Акыры бир күнү Иродиадага ыңгайлуу учур келди. Бул Ироддун туулган күнүндө болду. Ал ак сарайда иштеген өзүнүн бардык чоңдорун, аскербашыларын жана Галилея аймагын башкарган адамдарды чакырды. 22 Кызы Иродиадос келип, бийлеп, Ирод менен анын жанында олтурган конокторунун купулуна толду. Ошоно Ирод падыша кызга: «Менден эмне кааласаң сура, сага берем!» — деди. 23 «Эмнени сурасаң да берем, керек болсо падышачылыгымдын жарымын сурасаң да берем!» — деп анттанды. 24 Кыз сыртка чыгып, энесинен: «Эмнени сурайын?» — деп сурады. Энеси: «Яхья чөмүлдүргүчтүн башын», — деди. 25 Кыз дароо падышага чуркап барып: «Сиз барып, Яхья чөмүлдүргүчтүн башын табакка салып, азыр, ушул жерге алып келип беришиңизди каалайм!» — деп талап кылды. 26 Кыздын өтүнүчү падышаны абдан кайгыртты. Бирок коноктордун алдында берген анты үчүн ага жок деп айткысы келбеди. 27 Ошондуктан бир желдетин жиберип, Яхьянын башын кесип келүүгү буюрду. 28 Желдет барып, түрмөгө кирип, Яхьянын башын кести да табакка салып келип, кызга берди. Кыз болсо энесине берди. 29 Бул окуяны угушкан Яхьянын шакирттери келишип, анын денесин алышты да көрүстөнгө апарып коюшту.

Исанын беш миң кишини тойгузушу

30 Жиберилген элчилер кайтып келишип, Исага барышты да эмне кылгандарын жана эмнеге окуткандарын төкпөй-чачпай айтып беришти. 31 Келип-кетип жаткан элдин көптүгүнөн улам Иса менен анын шакирттери тамактанып алганга да убакыт таппай жатышкан. Ошондуктан Иса шакирттерине: «Өзүңөр жалгыз ээн талаага барып, бир аз эс алып алгыла», — деди. 6.31: 32 Ошентип алар өздөрү жалгыз кайыкка олтурушуп, ээн талаага жөнөштү. 33 Бир топ адамдар алардын кайда бара жатышканын көрүп, таанып калышып, бардык шаарлардан жөө-жалаңдап самсып чыгып, алар бара жаткан жерге алардан мурда чуркап жетишти. 34 6.34: Иса кайыктан түшкөндө, топураган калың элди көрүп, аларга боору ооруду. Анткени алар чабаны жок койлорго окшош эле. Иса аларды ошол жерде көп нерселерди айтып, таалим бере баштады. 35 Көп убакыт өтүп кеткендиктен шакирттери келишип: «Бул жер ээн, убакыт болсо кеч болуп кетти. 36 Элди коё бер, айланадагы айыл-кыштактарга барып, жегенге бирдеме сатып алышсын. 37 Иса аларга: «Жегенге бирдемени силер бергиле», — деди. Шакирттери: «Бизди барып эки жүз динарий жумшап, аларга нан сатып кел дегени турасыңбы?» — дешти. 38 Иса: «Канча наныңар бар? Барып, карап келгилечи», — деди. Алар барып карап келишип: «Беш нан, эки балык бар экен», — дешти. 39 Ошондо Иса аларга элдин баарын көк чөптүн үстүнө топ-топко бөлүп олтургузууну буйруду. 40 Эл катар-катар болуп, жүз-жүз, элүү-элүүдөн топко бөлүнүп олтурушту. 41 Анан Иса беш нан менен эки балыкты алып, асманды карап туруп Кудайга рахмат айтты да нанды сындырып, элге тараттырыш үчүн шакирттерине берди. Эки балыкты да баарына бөлүп берди. 42 Баары жеп, тоюшту. 43 Анан нан менен балыктын калдыктарын чогултушканда он эки чака толду. 44 Жеген эркектердин саны беш миңге чукул эле.

Көл үстүнөн баскан караан

45 Иса элди таратып жатып, ошол эле убакта шакирттерин кайыкка салып, көлдүн аркы өйүзүндөгү Бефсаидага өзүнөн мурда барсын үчүн жөнөтүп жиберди. 46 Элдин баары менен коштошкон соң сыйынуу үчүн тоого чыкты. 47 Кеч киргенде, кайык көлдүн ортосуна барып калганда, ал өзү жалгыз жерде турган. 48 Ошондо шакирттеринин толкундар менен алышып, жандалбастап жаткандарын көрдү, анткени шамал алардын бет маңдайынан согуп турган. Ошондо эрте мененки саат үч менен алтынын ортосунда шакирттерине суу үстү менен басып келип, жандап өтө берерде 49 суу үстүндө басып келаткан аны шакирттери көрүп калышты да арбак экен деп ойлоп, бакырып жиберишти. 50 Аны көрүшкөндө, баарынын эси чыкты. Иса ошол замат аларга: «Эсиңерге келгиле, бул менмин, коркпогула» — деп сүйлөй баштады. 51 Алар аларга барып кайыкка түштү. Шамал ошол замат тып басылды. Шакирттери ушунчалык таң калып, ооздору ачылды, 52 анткени акыл-сезимдери тунарып калгандыктан нан менен болгон кереметтен улам эстерине келишкен эмес болчу.

Геннесареттеги ооруулуунун айыктырылышы

53 Алар көлдү кесип өтүшүп, Геннесарет жерине жетишти да кайыкты жээкке байлашты. 54 Кайыктан түшүшөрү менен ал жердиктер Исаны дароо тааный коюшуп, 55 бүткүл аймак аркылуу жүгүрүп өтүшүп, анын кайда экенин угушкан жерге ооруулууларды төшөктөрү менен көтөрүп апкеле башташты. 56 Иса кайда барбасын: айылдарга болобу, шаарларга болобу, кыштактарга болобу адамдар ооруулууларын ачык жерлерге жаткырып коюшуп, аларга жок дегенде кийиминин этегине тийгизгенге мүмкүнчүлүк берегөрүңүз деп өтүнүштү. Ал эми тийгизгендер болсо, айыгып кетип жатышты.

Марк 7

Ар нерсенин өз орду бар

1 Фарисейлер менен Иерусалимден келген дин мугалимдери Исанын алдына чогулушту. 2 Исанын шакирттеринин арам колу менен, тагыраак айтканда колдорун жуушпай нан жеп атышканын көрүштү. 3 Анткени фариселейлер башка иудейлер сыяктуу эле ата-бабаларынын салты боюнча колдорун кылдаттык менен жуумайын тамак жешпейт. 4 Ошондой эле базардан келгенди жуумайынча ооздоруна алышпайт. Мындан башка дагы өздөрү кабыл алышкан толкон-токой ырым-жырымдары бар: табактарды, чайнектерди, идиштерди керебеттерди жууп-тазалоо. 5 Ошондуктан фарисейлер менен дин мугалимдери Исага: «Эмне үчүн сиздин шакирттериңиз аталарыбыздан калган салттарды кармашпай колдорун жуубай нан жеп жатышат?» — дешти. 6 Иса аларга мындай жооп берди: «Эки жүздүүлөр, Исаия силер тууралуу эң туура пайгамбарчылык кылган: 'Бул эл мени оозу менен гана калп эле сыйламыш болушат, жүрөктөрү болсо менден алыс. 7 Алардын мени урматтаганы пайдасыз, анткени алардын окуткандары пенделик гана осуяттар.' 8 Силер Кудайдын осуяттарын калтырып, адамдардын салттарын кармайсыңар.» 9 Иса дагы мындай деди: «Өзүңөрдүн осуяттарыңарды карманыш үчүн Кудайдын осуяттарын карманганыңар жакшыбы? 10 Анткени Муса мындай деген: 'Ата-энеңди сыйла,' жана, 'Ата-энесине тил кайтарган өлтүрүлсүн!' 11 А силер болсо: 'Эгерде кимде ким атасына же энесине жардам кыла турган нерсесин: «Курбан», б.а. «Кудайга багыштадым», деп койсо, 12 анда ал атасы же энеси үчүн эч нерсе кылбай эле койсо болот деп, 13 Кудайдын сөзүн өзүңөр ойлоп тапкан салттарыңарга бастырып салгансыңар. Буга окшогон дагы башка нерселериңер толуп жатыры.

Адамды арам кылуучу нерселер

14 Ушундан соң Иса элдин баарын чакырып алып аларга мындай деди: «Мага кулак салып, түшүнүп алгыла! 15 Сырттан адамдын ичине кирген эч нерсе аны булгай албайт. Адамды ичинен чыккан нерсе булгайт.» n 17 Иса элден чыгып үйгө киргенде шакирттери ал айткан ибараттын маанисин сурашты. 18 «Силердин да акыл-парасатыңар жокпу? — деди Иса аларга, — адамдын ичине сырттан кирген эч нерсе аны булгай албайт, 19 анткени ал адамдын жүрөгүнө эмес, курсагына кирет да сыртка чыгып кетет.» (Иса ушундай айтуусу менен бардык тамак адал дегиси келген.) 20 «Адамды ичинен чыккан нерсе арам кылат, — деп улантты Иса сөзүн, 21 анткени ичтен, адамдын жүрөгүнөн, арам ой, бузукулук, уурулук, канкорлук, 22 ойноштук, ач көздүк, кара ниет, алдамчылдык, кумарлануучулук, көрө албастык, кесирдик, текебердик, акмакчылык, — 23 ушул жамандыктын баары ичтен чыгып, адамды булгайт.»

Аялдын ишеними

24 Иса ал жактан чыгып, Тир шаарынын жанына барды. Бир үйгө кирди да турган жерин бирөөлөрдүн билишин каалабады, бирок жашырына алган жок. 25 Анткени кызы жин ооруулуу бир аял анын кайда экенин угуп калып, Иса турган үйгө келип, анын бутуна жыгылды. 26 Бул аял сирофиникиялык жана улуту грек болчу. Ал Исадан кызынын ичиндеги жинди кууп беришин суранып жалбарды. 27 Иса болсо ага: «Кой, биринчи балдардын курсагы тойсун, анткени балдардын нанын алып, иттерге таштоо жакшы эмес», — деди. 28 «Таксыр, — деди аял, — иттер деле столдун астынан балдардан түшкөн күкүмдөрдү жейт эмеспи.» 29 Ошондо Иса ага: «Ушул сөзүң үчүн бара бер, жин кызыңдан чыгып кетти», — деди. 30 Аял үйүнө келип, кызынын төшөктө жатканын жана жиндин чыгып кеткенин көрдү.

Дүлөйдүн айыгышы

31 Иса Тирдин аймагынан чыгып, Сидон шаарын кесип өтүп, Он шаардын жерин аралап, Галилея көлүнө жөнөдү. 32 Аңгыча кайсы бирөөлөр жакшы сүйлөй албаган, кулагы да такыр укпаган кишини алып келишип, Исадан ага колун коюшун сурап жалбарышты. 33 Иса аны элден сыртка алып чыгып, мандасын анын кулагына салып туруп, түкүрүп, анын тилине тийгизди. 34 Анан асманга карап туруп, терең дем алып алды да ооруулууга: «Еффафа(мааниси: ачыл!)», — деди. 35 Ошол замат дүлөйдүн кулагы ачылып, тили чечилип кетти да жакшы сүйлөй баштады. 36 Анан Иса элге бул тууралуу эч кимге айтпоону буюрду. Бирок канчалык тыюу салган сайын ошончолук кайра кычашты. 37 Уккандар болсо абдан таң калышып: «Анын кылгандарынын баары жакшы экен, ал дүлөйлөрдү уктуруп, дудуктарды сүйлөтүп жатат!» — дешти.

Марк 8

Төрт миң кишинин тоюнушу

1 Ошол күндөрдүн биринде Исанын алдына абдан көп эл чогулуп, жегенге тамак табылбады. Иса шакирттерин чакырып алып: 2 «Элге боорум ооруп турат, үч күндөн бери жанымда болушту, а жегенге эч нерселери жок. 3 Эгерде ушул бойдон үйлөрүнө таратып жиберсем, жолдо шайы ооп калышат, анткени араларында алыстан келишкендери бар», — деди. 4 Шакирттери: «Мынча элди тойгуза турган нанды бул ээн талаадан ким таба алат?» — дешти. 5 Иса: «Канча наныңар бар?» — деди. Алар: «Жети», — деп жооп беришти. 6 Ошондо Иса элге жамбаштап жатууну буйруду. Анан жети нанды алып, Кудайга рахмат айтып, сындырып туруп элге таратуу үчүн шакирттерине берди. Шакирттери болсо элге таратып беришти. 7 Алардын дагы бир аз балыктары бар эле. Иса аларды да таратууну буйруду. 8 Баары жешип, курсактары тойду. Калгандарын чогултушканда жети себет болду. 9 Жегендердин саны болсо төрт миңдей киши эле. Анан Иса аларды үйлөрүнө коё берди. 10 Иса өзү да дароо эле шакирттери менен бирге кайыкка олтуруп, Далмануфа аймагына келди.

Фарисейлердин керемет суранышы

11Фарисейлердин ичинен кээ бирөөлөр Исага келишип, аны менен талаша башташты. Исаны сынашып, асмандан бир жышаан-белги көрсөт деп талап кылышты. 12Иса терең үшкүрүнүп алды да: «Бул муун эмне үчүн менден жышаан-белги суранып жатышат? Мен силерге чындыкты айтып коёюн: бул муунга эч кандай белги берилбейт!» — деди. 13 Анан аларды калтырып, кайрадан кайыкка олтурду да көлдүн наркы өйүзүнө кетип калды.

Фарисейлер менен Ироддун ачыткысы

14 Кайыкта бир эле нан бар болуп чыкты, анткени алар нан алганды унутуп калышкан болчу. 15Иса шакирттерине: «Абайлагыла, фарийселер менен Ироддун ачыткысынан сак болгула!» — деген болчу. 16 Алар бири-бирине: «Биз нан алган жокпуз, ошондуктан ушундай деди», — деп, талашып жатышты. 17 Иса муну билип, аларга: «Наныбыз жок деп эмнеге талашып жатасыңар? Дале түшүнө элексиңерби? Дале акылыңар тунарыкпы? 18 Көзүңөр бар болуп туруп, көрө албай жатасыңарбы? Кулагыңар бар болуп туруп уга албай жатасыңарбы? Эсиңерде жокпу: 19 мен беш нанды беш миң кишиге сындырып бергенимде силер чогулткан калдыктары канча чака болду эле?» — деди. Шакирттери: «Он эки», — дешти. 20 Иса: «Төрт миң кишиге жети нанды сындырып бергенимдечи? Калдыктарын чогултуп алганыңарда канча себет болду эле?» — деди. Алар: «Жети», — дешти. 21 Ошондо Иса аларга: «Дале түшүнө элексиңерби?» — деди.

Бетсаидадагы сокурдун айыгышы

22 Бетсаидага келишкенде Исага бир сокурду алып келишип, ага колун тийгизип коюну суранып жалбарышты. 23 Иса сокурду каолунан алып айылдын сыртына жетелеп чыкты. Анан сокурдун көзүнө түкүрүп туруп, колун үстүнө койду да: «Көрүп жатасыңбы?» — деди. 24 Сокур көз чаптырып: «Айланадагы дарактарга окшошкон адамдарды көрүп жатам», — деди. 25 Иса кайрадан колун көзүнө койду да дагы бир ирет карап көрүүнү буйруду. Бул жолу ал айыгып, баарын ачык көрүп калды. 26 Ошондо Иса ага: «Айылга кирбе!» — деп аны үйүнө жиберди.

Петирдин Исаны ачык таанышы

27 Анан Иса шакирттерин ээрчитип Филиппиянын Кесариясынын айылдарына жөнөдү. Жолдо шакирттеринен: «Эл мени ким деп жатат?» — деп сурады. 28 «Кээ бирөөлөр сени Яхья чөмүлдүрүүчү деп, кээ бирөөлөр Илияс пайгамбар деп, кээ бирөөлөр Пайгамбарлардын бири деп жатышат», — дешти шакирттери. 29 «А силерчи, силер ким деп эсептейсиңер?» — деди Иса. Петир: «Сен — Машаяксың!» — деп жооп берди. 30 Ошондо Иса аларга өзү тууралуу эч кимге айтпоону буйруду.

Иса өзүнүн азап чегерин жана өлүмүн алдын ала айтат

31 Анан Адам Уулу көп азап чегип, эл аксакалдары, дин башчылары жана дин мугалимдери тарабынан четке кагылууга тийиш экендигин, анан өлтүрүлөрүн, үчүнчү күнү кайра тирилүүгө тийиш экендигин айтып шакирттерин окута баштады. 32 Ал муну аларга ачык айтты. Ошондо Петир аны четке чыгарып алып жемелеп кирди. 33 Иса болсо шакирттерине кайрылып туруп, Петирге: «Шайтан, кет ары менден, анткени сен Кудайдыкын эмес, адамдыкын ойлоп жатасың!» — деп аны урушуп койду. 34Анан эл менен шакирттерин чакырып алып мындай деди: «Эгерде кимде-ким менин шакиртим болгусу келсе өзүнөн баш тартсын жана өз жаза жыгачын көтөрүп алып, мени ээрчисин. 35 Анткени ким өз жанын сактап калам десе, анда аны жоготот, ал эми ким мен үчүн жана жакшы кабар үчүн жоготсо, анда аны сактап калат. 36 Анткени адам баласына бүт дүйнөгө ээ болуп, бирок өз жанына жоготкондон не пайда? 37 Адам баласы өз жаны үчүн кандай кун төлөй алат? 38 Кимде-ким мына бул ишенимсиз, күнөөкөр муундун алдында менден жана менин сөздөрүмдөн уялса, анда Адам Уулу да Атасынын улуулугуна бөлөнүп, ыйык периштелеринин коштоосунда келгенде андан уялат.»

Марк 9

1 Иса аларга дагы мындай деди: «Силерге айтып коёюн: араңардан кээ бирөөлөр Кудай падышачылыгынын күч-кудурет менен келгенин көргөнгө чейин көз жумбайт.»

Тоо башындагы кубулуш

2 Ушундан алты күн өткөндө Иса Петирди, Жакыпты жана Жаканды атайын тандап, бийик тоонун башына алып чыкты. Алардын көз алдында Исанын кебетеси өзгөрүп кетти. 3 Кийимдерди жылтылдап, аппак кардай, дүйнөдө эч ким андай агарта албагандай түскө айланды. 4 Анан Илияс менен Муса көрүндү. Алар Исага сүйлөп жаткан эле. 5 Ошондо Петир сөздү бөлө ортодон чыга калып Исага мындай деди: «Рабби, биздин бул жерде экенибиз жакшы болду! Үч алачык жасайлы: бирин сага, бирин Мусага, бирин Илияска.» 6 Петир эмне дегенин өзү да билбей калды, анткени баары коркуп турушкан. 7Аңгыча бир булут пайда болуп, аларга булутун түшүрдү. Анан булуттун арасынан үн чыкты: «Бул менин сүйүктүү Уулум, аны уккула.» 8 Алар айланасын жалт карашып, өздөрүнөн башка эч кимди көрө алышпады. Алардын алдында Иса гана жалгыз турган. 9 Тоодон түшүп келе жатышканда Иса: «Адам Уулу өлүктөрдөн кайра тирилгенге чейин көргөнүңөрдү эч кимге айтпагыла!» — деди. 10 Шакирттер бул сөздү кармап калышып, бири-биринен: «Өлүктөрдөн тирилет дегени эмнеси ботом?» — деп сурашты. 11 Анан Исадан сурашты: «Эмне үчүн анда дин мугалимдери: 'Алды менен Илияс келүүгө тийиш' дешет?» 12 Иса: «Ооба, чындыгында эле алды менен Илияс келип, баарын даярдаш керек! Ошондой эле Адам Уулу да ыйык жазмаларда айтылгандай көп азап чегип, жек көрүндү болууга тийиш эмес беле? 13 Бирок мен силерге айтам: Илияс келди жана ал тууралуу ыйык жазмаларда жазылгандай каалагандарын жасашты», — деп жооп берди.

Жини бар уландын айыгышы

14 Исалар калган шакирттердин жанына басып келишип, аларды тегеректеп турган көптөгөн элди жана алар менен талашып-тартышып жаткан дин мугалимдерин көрүштү. 15 Исаны көрүшөөрү менен элдин баары таңданышып, тосо чуркап чыгышып, аны менен саламдашты. 16 Иса басып келип: «Эмне тууралуу талашып жатасыңар?» — деп сурады. 17 Элдин ичинен бирөө ага жооп берип: «Устат, мен сага оозун бууп койчу жини бар уулумду алып келдим эле. 18 Жини кармаганда эле боюн жерге уруп, оозунан көбүк бүркүп, тишин кычыратып, соолуп жатып калат. Шакирттериңизге жинин кубалап чыккыла десем колдорунан келбеди», — деди. 19 Ошондо Иса: «О ишеними жок муун! Канчага чейин силерди көтөрөөр экем? Баланы алып келгиле бери!» — деди. 20 Алар баланы Исанын алдына алып келишти. Жин Исаны көрөөрү менен аны калчылдатып кирди. Бала жерге кулап, оозунан көбүк чыгарып, ары-бери тоголонуп жатты. 21 Иса анын атасынан: «Качантан бери ушундай болуп келатат?» — деп сурады. «Бала кезинен бери, — деди атасы, 22 — жин аны өлтүрүү үчүн далай ирет от менен сууга салды. Эгерде колуңуздан келсе, бизге ырайым кылып, жардам берегөрүңүз!» 23 «'Эгер колуңуздан келсеби' — деди Иса ага, — ишенгендин колунан баары келет.» 24 Баланын атасы ошол замат: «Ишенем! Ишенбестигиме жардам кылагөр!» — деп боздоп жиберди. 25 Элдин агып келип жатканын көрүп Иса жинге: «Дудук жана дүлөй жин, мен сага буйрук кыламын: чыгып кет да экинчи кирбегин!» — деди. 26 Жин ачуу чаңырып, баланы катуу калчылдатып, анан чыгып кетти. Бала өлүктөй болуп жатып калгандыктан баары: «Өлдү!» — деп жатышты. 27 Бирок Иса анын колунан алып, турганга жардамдашты эле ал турду. 28 Иса үйгө киргенде шакирттери жекече андан: «Биз эмне үчүн бул жинди кууп чыгара албадык?» — деп сурашты. 29 Иса: «Аны орозо кармап сыйынуу гана кууп чыгара алат!» — деп жооп берди.

Иса өз өлүмү тууралуу дагы бир ирет айтат

30 Иса шакирттери менен ал жактан чыгып, Галилея аймагын аралап өтүп бара жатышты. Иса өзүнүн кайда экенин эч ким билбөөсүн каалады. 31 Анткени шакирттерине: «Адам Уулу кишилердин колуна өткөрүлүп берилет жана алар аны өлтүрүшөт анан үч күнү күнү ал кайра тирилет», — деп таалим берген болчу. 32 Бирок алар бул сөздөрдү түшүнүшкөн эмес, сурагандан болсо айбыгышкан. Ким улуу? 33 Алар Кафарнаумга келишти. Yйгө киришкенде Иса алардан: «Жолдо эмнени талаштыңар?» — деп сурады. 34Алар жооп беришпеди, анткени алар арабыздан кимибиз башкаларыбыздан өйдөбүз деп талашкан эле. 35 Иса олтурду да «Он экини» чакырып алып, мындай деди: «Ким биринчи болууну кааласа, баарынын акыркысы жана баарынын кызматчысы болсун.» 36 Анан бир наристе баланы алып, алардын ортосуна тургузуп койду да: 37 «Ким ушундай балдардын бирин менин урматыма кабыл алса, ал мени кабыл алат, ал эми ким мени кабыл алса, ал мени эмес, мени Жибергенди кабыл алат», — деди.

Ким бизге каршы болбосо, ал биз тарапта

38 Жакан Исага: «Устат, биз сенин атың менен жин-шайтандарды кубалаган бир кишини көрүп, ага тыюу салдык, анткени ал бизди ээрчиген жок», — деди. 39 Иса: « Ага тыюу салбагыла. Анткени менин атыман укмуштарды жасаган эч ким тез эле кайра мага карата жаман сөз айта албайт. 40Анткени ким бизге каршы болбосо, ал биз тарапта. 41Ким силерге «булар Машаякка караштуулар» деп менин урматыма бир чыны суу берсе, ал бул кылганы үчүн сөзсүз өз сыйлыгын алат.

Күнөөгө азгыруу

42 «Ал эми кимде ким мага ишенген мына бул кичинекейлердин бирин күнөөгө азгырса, мойнуна тегирмендин ташын байлап туруп, деңизге ыргытылганы ага жакшыраак болот. 43 Эгерде сени колуң күнөөгө азгырып жатса, аны кыя чап! Эки колуң менен өчпөс оттуу тозокко кеткениңден көрө чыныгы өмүргө майып болуп киргениң жакшыраак. 45 Эгерде сени бутуң күнөөгө азгырып жатса, аны кыя чап! Эки бутуң менен өчпөс оттуу тозокко ыргытылганыңдан көрө чыныгы өмүргө чолок киргениң жакшы. 47Эгерде сени көзүң күнөөгө азгырып жаткан болсо анда аны чукуп сал! Эки көзүң менен оттуу тозокко ташталганыңдан көрө Кудайдын падышачылыгына бир көзүң менен киргениң жакшы. 48Ал жакта аларды жеген курттар эч качан өлүшпөйт жана аларды куйкалаган от эч качан өчпөйт. 49 Анткени баары от менен тазаланат. «Туз — жакшы нерсе! Эгер ал даамын жоготуп койсо, анда кантип кайра калыбына келтире аласыңар? Араңарда «туз» бар болсун жана өз ара ынтымактуу жашагыла.

Марк 10

Ажырашуу маселеси

1 Иса ал жактан чыгып, Иордан дарыясынан өтүп, Иудея аймагына келди. Кайрадан көп эл чогулду жана ал адатынча аларга таалим берди. 2 Ошол убакта фарисейлер басып келишип: «Эркек аялы менен ажырашканга уруксаатпы?» — деп аны сурашты аны сынай. 3 «Муса силерге эмне деген осуят калтырды эле?» — деди Иса аларга жооп берип. 4 «Муса талак катын жазып берип туруп, аялын коё бергенге уруксаат кылган», — дешти алар. 5 Ошондо Иса аларга: «Бул осуятты ал силерге тоңмоюндугуңардан улам жазган. 6 Бирок жаратылыштын башталышында болсо Кудай аларды эркек жана ургаачы кылып жараткан. 7 Ошондуктан адам ата-энесин калтырат. 8 Ошентип аялы экөө бир дене болуп калат! Ушундайча алар эми экөө эмес, бир дене. 9 Ошондуктан Кудай бириктиргенди адам ажыратпасын. 10 Yйгө киришкенде шакирттери Исадан бул тууралуу кайра сурашты. 11Иса аларга айтты: «Аялын коё берип, башкага үйлөнгөн адам, анын алдында ойноштук кылган болот.»

Исанын наристелерге бата бериши

13 Колун коюп (батасын берсин) деп эл Исага жаш балдарды алып келишти. Шакирттери болсо аларды урушуп, жол бербей жатышты. 14 Муну көргөндө Иса абдан ачууланды жана мындай деди: «Балдардын мага келишине жол бергиле, алардын жолун тоспогула, анткени Кудайдын падышачылыгы ушундайлардыкы! 15 Силерге бир чындыкты айтып коёюн: Кудай падышачылыгын баладай кабыл албаган адам ага кирбейт.» 16 Анан балдарды кучагына алды да аларга колун коюп, батасын берди.

Бай адам

17 Иса жолго чыкканда бир киши жүгүрүп келип, алдын чөгөлөп: «О сен жакшы Устатсың! Түбөлүк өмүргө ээ болуум үчүн эмне кылышым керек?» — деп сурады. 18 Иса болсо ага мындай жооп берди: «Эмне үчүн мени жакшы деп жатасың? Бир Кудайдан башка эч ким жакшы эмес. 19 'Киши өлтүрбө, ойноштук кылба, уурулук кылба, жалган күбөлүк айтпа, алдаба, ата-энеңди сыйла' деген осуяттарды билесиң да.» 20 «Устат, — деди жигит, — мунун баарын жаш кезимден бери кармап келатам.» 21 Иса ичи жылып, ага мээрим менен тике карады да: «Сага бир нерсе жетишпейт: бар да колуңдагынын баарын кедейлерге таратып бер, ошондо асманда байлыкка ээ болосуң. Анан кел да мени ээрчи,» — деди. 22 Бул сөздү укканда жигиттин кабагы түйүлүп, абдан катуу кайгыга чөмүлүп, артка тартты, анткени ал абдан бай эле. 23 Иса айланасын кыдырата карап, шакирттерине: «Байлардын Кудай падышачылыгына кириши кандай кыйын!» — деди. 24 Бул сөздү укканда шакирттери, таң калып, селт дей түшүштү. Иса болсо сөзүн улантты: «Балдарым, Кудай падыша