ئالەمنىڭ يارىتىلىشى
(قىسقىچە چۈبەندۈرۈش)

«ئالەمنىڭ يارىتىلىشى» دا دۇنيانىڭ ئاپىرىدە بولۇبى، ئىنسانلارنىڭ يارىتىلىشى، گۇناھ
ۋە ئازا _ئوقۇبەتلەرنىڭ پەيدا بولۇبى ھەمدە خۇدانىڭ ئىنسانلار بىلەن بولغان ئالاقىسى
قاتارلىق مەزمۇنلار بايان قىلىنىدۇ. ئادەم ئاتا بىلەن ھاۋا ئانا، نۇھ پەيغەمبەر ۋە توپان بالاسى
ھەم ئىبراھىم ۋە ئۇنىڭ خۇداغا بولغان كۈچلۈك ئېتىقادى توغرىسىدىكى مەزمۇنلارمۇ
تەسۋىرلىنىدۇ. ئۇنىڭدىن كېيىن ئىبراھىمنىڭ ئوغۇللىرى ئىسمائىل، ئىسھاق ۋە نەۋرىلىرى،
بولۇپمۇ يۈسۈپ ھەمدە يۈسۈپ دەۋرىدە يۈز بەرگەن ۋەقەلەر تۈپەيلىدىن يەھۇدىيلارنىڭ
ئەجدادلىرىنىڭ مىسىرغا كۆچۈپ كەتكەنلىكى توغرىسىدىكى مەزمۇنلار بايان قىلىنىدۇ.

تېزىس:
1. ئالەمنىڭ يارىتىلىشى (1_، 2_بابلار)
2. گۇناھنىڭ پەيدا بولۇبى (3_با )
3. ئادەم ئاتىنىڭ ئەۋلادلىرى (4_، 5_بابلار)
4. توپان بالاسى ۋە نۇھ پەيغەمبەر (6 _ 10_بابلار)
5. تىلنىڭ قالايمىقانلابتۇرۇۋېتىلىشى (11_با 1 _ 9_ئايەتلەر)
6. ئىبراھىمنىڭ چاقىرىلىشى ۋە ئۇنىڭ ھاياتى
(11_با 10_ئايەتتىن 25_با 11_ئايەتكىچە)
7. ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادلىرى (25_با 12_ئايەتتىن 45_بابقىچە)
8. ئىسرائىللارنىڭ مىسىرغا بېرىشى ۋە ئۇ يەردە تۇرۇپ قېلىشى (46 _ 50_بابلار)

ئالەمنىڭ يارىتىلىشى

خۇدانىڭ ئالەمنى يارىتىشى

1 خۇدا ھەممىدىن بۇرۇن پۈتۈن ئالەمنى ياراتتى. 2 ئۇ چاغدا يەر بارى
بەكىلسىز ۋە قۇپقۇرۇق ھالەتتە بولۇپ، سۇلارنى قاراڭغۇلۇق
قاپلىغانىدى. خۇدانىڭ روھى سۇ ئۈستىدە لەرزان پەرۋاز قىلىپ يۈرەتتى.
3 خۇدا: «يورۇقلۇق بولسۇن» دېگەنىدى، يورۇقلۇق پەيدا بولدى.
4_5 خۇدا يورۇقلۇقنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆردى. بۇنىڭ بىلەن، ئۇ
يورۇقلۇقنى قاراڭغۇلۇقتىن ئايرىدى ۋە يورۇقلۇقنى «كۈندۈز»، قاراڭغۇ-
لۇقنى بولسا «كېچە» دەپ ئاتىدى. كېچە_كۈندۈز ئۆتۈپ، بۇ تۇنجى
كۈن بولدى.
6 ئاندىن، خۇدا: «سۇلارنىڭ يۇقىرى_تۆۋەن ئىككىگە ئايرىلىپ تۇرۇبى
ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ئارىسىدا بىر پاسىل بولسۇن» دەپ ئەمر قىلدى. 7 بۇنىڭ
بىلەن، بىر پاسىل پەيدا بولۇپ، ئۇنىڭ ئاستىدىكى سۇلارنى ئۈستىدىكى
سۇلاردىن ئايرىدى. خۇدانىڭ ئەمرى بىلەن بۇنداق بولدى. 8 خۇدا بۇ
1
1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4
پاسىلنى «ئاسمان» دەپ ئاتىدى. كېچە_كۈندۈز ئۆتۈپ، بۇ ئىككىنچى
كۈن بولدى.
9 ئاندىن، خۇدا: «ئاسماننىڭ ئاستىدىكى سۇلار بىر يەرگە يىغىلسۇن ۋە
قۇرۇق تۇپراق كۆرۈنسۇن» دېدى. خۇدانىڭ ئەمرى بىلەن بۇنداق بولدى.
10 خۇدا قۇرۇق تۇپراقنى «يەر»، يىغىلغان سۇلارنى بولسا «دېڭىز» دەپ
ئاتىدى. خۇدا بۇلارنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆردى.
11 ئاندىن، خۇدا يەنە: «يەردە ھەر خىل ئۆسۈملۈكلەر؛ ئۇرۇقلۇق ۋە
مېۋىلىك بولۇپ، ئۆز تۈرلىرى بويىچە ئۈنۈپ چىقسۇن» دېدى. خۇدانىڭ
ئەمرى بىلەن بۇنداق بولدى. 12 بۇنىڭ بىلەن، يەر يۈزىدە ھەر خىل
ئۇرۇقلۇق ۋە مېۋىلىك ئۆسۈملۈكلەر ئۆز تۈرلىرى بويىچە ئۈنۈپ چىقتى. خۇدا
بۇلارنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆردى. 13 كېچە_كۈندۈز ئۆتۈپ، بۇ ئۈچىنچى
كۈن بولدى.
14 خۇدا يەنە: «ئاسماندا يورۇقلۇق بېرىدىغان جىسىملار بولسۇن. ئۇلار
كېچە بىلەن كۈندۈزنى پەرقلەندۈرۈپ، كۈن، پەسىل ۋە يىللارنى ئايرىپ
تۇرۇبتا بەلگە بولسۇن. 15 بۇ جىسىملار نۇر چېچىپ، يەر يۈزىنى يورۇتۇپ
تۇرسۇن» دەپ ئەمر قىلدى. خۇدانىڭ ئەمرى بىلەن بۇنداق بولدى. 16 خۇدا
يورۇقلۇق بېرىدىغان ئىككى چوڭ جىسىمنى ياراتتى، قۇيابنى كۈندۈزنى
بابقۇرىدىغان، ئاينى كېچىنى بابقۇرىدىغان قىلدى. ھەمدە خۇدا يەنە
يۇلتۇزلارنىمۇ ياراتتى. 17_18 يەر يۈزىنى يورۇتۇش، كۈندۈز بىلەن
كېچىنى بابقۇرىدىغان قىلىش ۋە يورۇقلۇقنى قاراڭغۇلۇقتىن ئايرىش ئۈچۈن،
خۇدا يورۇقلۇق بېرىدىغان جىسىملارنى ئاسمانغا ئورۇنلابتۇردى ۋە ئۇلارنىڭ
ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆردى. 19 كېچە_كۈندۈز ئۆتۈپ، بۇ تۆتىنچى كۈن
بولدى.
20 خۇدا يەنە: «سۇ ھەر خىل جانلىقلار بىلەن تولسۇن، ئاسماندا ھەر
خىل ئۇچارقاناتلار ئۇچسۇن» دەپ ئەمر قىلدى. 21 بۇنىڭ بىلەن، خۇدا سۇدا
5 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 1_باب
يابايدىغان ئاجايىپ_غارايىپ جانلىقلارنى، ھەر خىل چوڭ_كىچىك
بېلىقلارنى ۋە ئاسماندىكى ھەر خىل ئۇچارقاناتلارنى ئۆز تۈرلىرى بويىچە
ياراتتى. خۇدا بۇ جانلىقلارنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆردى. 22 خۇدا بۇ
جانلىقلارغا بەخت ئاتا قىلىپ: «سۇدا يابىغۇچى جانلىقلار كۆپىيىپ،
دېڭىز_ئوكيانلارنى تولدۇرسۇن، ئۇچارقاناتلار يەر يۈزىدە ئۇلغايسۇن»
دېدى. 23 كېچە_كۈندۈز ئۆتۈپ، بۇ بەبىنچى كۈن بولدى.
24 خۇدا يەنە: «يەر يۈزىدە ھەر خىل جانىۋارلار _ ئۆي ھايۋانلىرى ۋە
چوڭ_كىچىك ياۋايى ھايۋاناتلار پەيدا بولسۇن» دېدى. خۇدانىڭ ئەمرى
بىلەن بۇنداق بولدى. 25 بۇنىڭ بىلەن، خۇدا يەر يۈزىدە ھەر خىل
جانىۋارلارنى ئۆز تۈرلىرى بويىچە ياراتتى ۋە ئۇلارنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى
كۆردى.
26 ئاندىن، خۇدا: «بىزنىڭ ئوبرازىمىزدەك، يەنى روھىي جەھەتتىن بىزگە
ئوخشايدىغان ئىنسانلارنى يارىتايلى. ئۇلار ھەر خىل جانىۋارلارنى _
دېڭىز_ئوكياندىكى بېلىقلار، ئاسماندىكى ئۇچارقاناتلار، بارلىق ئۆي
ھايۋانلىرى ۋە چوڭ_كىچىك ياۋايى ھايۋاناتلارنى بابقۇرىدىغان بولسۇن»
دەپ ئەمر قىلدى.
27 بۇنىڭ بىلەن، خۇدا ئىنساننى ئۆز ئوبرازىدەك ياراتتى،
ئۇنى ئۆزىگە ئوخشايدىغان قىلىپ ياراتتى،
بۇنداقلا ئۇلارنى ئەر ۋە ئايال قىلىپ ياراتتى.
28 خۇدا ئۇلارغا بەخت ئاتا قىلىپ مۇنداق دېدى:
_ پەرزەنت كۆرۈپ كۆپىيىڭلار، يەر يۈزىنى قاپلاپ، دۇنيانى
بويسۇندۇرۇڭلار. بۇنداقلا، دېڭىز_ئوكياندىكى بېلىقلار، ئاسماندىكى
ئۇچارقاناتلار، بۇنىڭدەك پۈتۈن جانىۋارلارنى بابقۇرۇڭلار. 29 مەن سىلەرگە
2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6
پۈتۈن يەر يۈزىدىكى ھەر خىل زىرائەت ۋە مېۋىلەرنى ئوزۇقلۇق قىلىپ
بەردىم. 30 بارلىق چوڭ_كىچىك ھايۋاناتلار ۋە ئۇچارقاناتلار قاتارلىق ھەر
خىل مەخلۇقلارغا بولسا ئوت_چۆپ ۋە كۆكتاتلارنى ئوزۇقلۇق قىلىپ
بەردىم.
خۇدانىڭ ئەمرى بىلەن بۇنداق بولدى. 31 خۇدا ياراتقانلىرىنىڭ
ھەممىسىگە قاراپ، ئۇلارنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆردى. كېچە_كۈندۈز
ئۆتۈپ، بۇ ئالتىنچى كۈن بولدى.
1 بۇنداق قىلىپ، ئالەم پۈتكۈل مەۋجۇداتلىرى بىلەن يارىتىلىپ بولدى.
2 يەتتىنچى كۈنى كەلگەندە، خۇدا يارىتىش ئىشىنى تاماملاپ بولغان
بولۇپ، ئۇ كۈنى ئارام ئالدى. 3 ئۇ يەتتىنچى كۈننى بەختلىك كۈن قىلىپ، ئۇنى
«مۇقەددەس كۈن» دەپ جاكارلىدى، چۈنكى بۇ كۈن خۇدا يارىتىشنى
تاماملاپ ئارام ئالغان كۈن ئىدى.
ئېرەم با
4_5 پەرۋەردىگار خۇدانىڭ ئالەمنى يارىتىشى جەريانىدا مۇنداق
ئىشلار بولدى: پەرۋەردىگار خۇدا ئالەمنى ياراتقاندا، يەر يۈزىدە ئوت_چۆپ
ۋە زىرائەتلەر يوق ئىدى، چۈنكى خۇدا تېخى يامغۇر ياغدۇرمىغانىدى،
بۇنداقلا يەر تېرىيدىغان ئادەممۇ يوق ئىدى. 6 ئەمما، يەردىن سۇ چىقىپ،
پۈتۈن زېمىننى سۇغاردى. 7 ئاندىن، پەرۋەردىگار خۇدا يەرنىڭ توپىسىدىن
ئادەم ئاتىنى ياسىدى* ۋە ئۇنىڭ بۇرنىدىن ھاياتلىق نەپىسىنى پۈۋلىدى.
بۇنىڭ بىلەن، ئادەم ئاتىغا ھاياتلىق بېرىلدى.
8 پەرۋەردىگار خۇدا بەرقتىكى ئېرەم دېگەن جايدا بىر با بەرپا قىلىپ،
*7. ئىبرانىي تىلىدا «توپا» ۋە «ئادەم» دېگەن سۆزنىڭ تەلەپپۇزى يېقىن.
ئۆزى ياراتقان ئادەمنى ئۇ يەرگە ئورۇنلابتۇردى. 9 پەرۋەردىگار خۇدا ئۇ
2
7 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2_باب
يەردە يەنە مېۋىلىرى بېرىن ۋە چىرايلىق ھەر خىل دەرەخلەرنى
ئۆستۈردى. باغنىڭ ئوتتۇرىسىدا ئالاھىدە ئىككى تۈپ دەرەخ بار ئىدى. بىرى
«ھاياتلىق بېرىدىغان دەرەخ» بولۇپ، يەنە بىرى «ياخشى بىلەن ياماننى
بىلدۈرىدىغان دەرەخ» ئىدى.
10 ئېرەم دېگەن يەردىن بىر دەريا ئېقىپ كېلىپ، باغنى سۇغىراتتى.
باغدىن چىققان سۇ تۆتكە بۆلۈنەتتى. 11 بىرىنچىسى پىشون دەرياسى بولۇپ،
ئالتۇن چىقىدىغان ھاۋىلاھ دېگەن يەرنى ئايلىنىپ ئۆتىدۇ. 12 ئۇ يەرنىڭ
ئالتۇنى ساپ. ئۇ يەردىن يەنە كەم ئۇچرايدىغان خۇش پۇراقلىق دېۋىرقاي ۋە
يوللۇق ھېقىق چىقىدۇ. 13 ئىككىنچىسى گىھون دەرياسى بولۇپ، كۇش
دېگەن يەرنى ئايلىنىپ ئۆتىدۇ. 14 ئۈچىنچىسى دىجلە دەرياسى بولۇپ،
ئاسسۇرنىڭ بەرقىدىن ئېقىپ ئۆتىدۇ. تۆتىنچىسى فىرات دەرياسىدۇر.
15 پەرۋەردىگار خۇدا ئادەم ئاتىنى ئېرەم باغقا ئىشلەپ ئۇنى پەرۋىش
قىلسۇن، دەپ ئۇ يەرگە قويغانىدى. 16 پەرۋەردىگار خۇدا ئادەم ئاتىغا ئەمر
قىلىپ:
_ باغدىكى مېۋىلەرنى خالىغىنىڭچە يە. 17 ئەمما، «ياخشى بىلەن
ياماننى بىلدۈرىدىغان دەرەخ» نىڭ مېۋىسىنى ھەرگىز يېمە. چۈنكى، ئۇنى
يېسەڭ، چوقۇم ئۆلىسەن* _ دېدى.
ھاۋا ئانىنىڭ يارىتىلىشى
18 كېيىن، پەرۋەردىگار خۇدا: «ئادەمنىڭ يالغۇز يابىشى ياخشى
ئەمەس، ئۇنىڭغا لايىق بولغۇدەك بىر ياردەمچى ھەمراھ يارىتاي» دېدى.
*17. ئۆلۈش _ بۇ يەردە تىلغا ئېلىنغان ئۆلۈش خۇدادىن ئايرىلىش، يەنى روھىي جەھەتتىكى
ئۆلۈش ۋە ئۇنىڭ نەتىجىسى بولغان جىسمانىي جەھەتتىكى ئۆلۈبنى كۆزدە تۇتىدۇ.
19 بۇنىڭ بىلەن، پەرۋەردىگار خۇدا يەردىكى توپىدىن ياراتقان ھەر خىل
3_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8
ھايۋانات ۋە ئۇچارقاناتلارنى ئادەم ئاتىنىڭ ئالدىغا ئۇلارغا ئىسىم قويسۇن،
دەپ كەلتۈردى. ئادەم ئاتا ئۇلارغا قانداق ئىسىم قويسا، بۇنداق ئاتىلىپ
كەلدى. 20 ئادەم ئاتا بارلىق ئۇچارقانات ۋە ھايۋانلارغا ئىسىم قويدى.
ۋەھالەنكى، ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئۆزىگە لايىق بولغۇدەك بىرەر ياردەمچى
ھەمراھ يوق ئىدى.
21 بۇڭا، پەرۋەردىگار خۇدا ئادەم ئاتىنى قاتتىق ئۇخلىتىۋەتتى. ئۇ
ئۇخلاۋاتقاندا، خۇدا ئۇنىڭ بىر تال قوۋۇرغىسىنى ئېلىپ، ئۇ يەرنى ئۇنىڭ
گۆبى بىلەن ئېتىپ قويدى. 22 پەرۋەردىگار خۇدا ئالغان قوۋۇرغا سۆڭىكىدىن
بىر ئايال ياساپ، ئۇنى ئادەم ئاتىنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كەلدى.
23 ئادەم ئاتا خۇبال ھالدا مۇنداق دېدى:
_ مانا ئەمدى سۆڭىكى مېنىڭ سۆڭىكىمدىن، گۆبى مېنىڭ گۆبۈمدىن
ئېلىنغان، ماڭا ئوخشاش خىلدىكى بىرى بولدى ئۇ «ئايال»* دەپ ئاتالسۇن،
چۈنكى ئۇ ئەردىن ئېلىنغان.
24 بىر ئادەمنىڭ ئاتا_ئانىسىدىن ئايرىلىپ، ئايالى بىلەن بىرلىشىپ بىر تەن
بولۇبى ئەنە بۇ سەۋەبتىندۇر.
25 ئۇ چاغدا، ئادەم ئاتا بىلەن ئۇنىڭ ئايالىنىڭ ھەر ئىككىلىسى يالىڭا
بولۇپ، نومۇس قىلىشمايتتى.
ئادەم ئاتىنىڭ خۇدانىڭ ئەمرىگە خىلاپلىق قىلىشى
1 يىلان پەرۋەردىگار خۇدا ياراتقان ھايۋانلارنىڭ ئىچىدە ئەڭ
ھىيلىگىرى ئىدى. ئۇ ئايالدىن:
*23. ئىبرانىي تىلىدا «ئايال» دېگەن سۆز ئاھاڭ جەھەتتە «ئەر» دېگەن سۆزگە ناھايىتى يېقىن
بولۇپ، ئۇببۇ سۆز بۇنىڭدىن كەلگەن.
_ خۇدا باغدىكى ھەرقانداق دەرەخنىڭ مېۋىسىنى يېيىشىڭلارنى
3
9 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 3_باب
راستتىنلا مەنئى قىلدىمۇ؟ _ دەپ سورىدى.
2 ئايال:
_ باغدىكى دەرەخلەرنىڭ مېۋىلىرىنى يېسەك بولىدۇ. 3 پەقەت باغنىڭ
ئوتتۇرىسىدىكى دەرەخنىڭ مېۋىسىنى يېسەك بولمايدۇ. خۇدا بىزنىڭ بۇ
دەرەخنىڭ مېۋىسىنى يېيىشىمىزنى، ھەتتا ئۇنىڭغا قول تەگكۈزۈبىمىزنىمۇ
مەنئى قىلدى. ئەگەر بۇ ئىشنى قىلساق، ئۆلىمىز، _ دەپ جاۋاس بەردى.
4 يىلان ئايالغا جاۋابەن مۇنداق دېدى:
_ يالغان ھەرگىز ئۆلمەيسىلەر 5 خۇدا سىلەرنىڭ ئۇنى يېسەڭلار،
كۆزۈڭلارنىڭ ئېچىلىپ، ئۆزىگە ئوخشاش ياخشى بىلەن ياماننى بىلىدىغان
بولۇپ قالىدىغانلىقىڭلارنى بىلىدۇ.
6 ئايال بۇ دەرەخنىڭ مېۋىسىنىڭ چىرايلىق ۋە بېرىن ئىكەنلىكىنى
كۆرۈپ، ئۇنى يېسە قانچىلىك ئەقىللىق بولۇپ كېتىدىغانلىقىنى ئويلاپ،
مېۋىدىن ئۈزۈپ يېدى ۋە ئۇنى يېنىدا تۇرغان ئېرىگىمۇ بەردى. ئۇمۇ يېدى.
7 ئۇلار مېۋىنى يېيىشى بىلەنلا كۆزلىرى ئېچىلىپ، ئۆزلىرىنىڭ يالىڭاچلىقىنى
بىلىپ نومۇس قىلىشتى. بۇڭا، ئۇلار ئەنجۈر يوپۇرماقلىرىنى بىر_بىرىگە
چېتىپ، بەدەنلىرىنى يېپىۋېلىشتى.
8 بۇ كۈننىڭ سالقىن چۈبكەن ۋاقتىدا، ئۇلار پەرۋەردىگار خۇدانىڭ باغدا
مېڭىپ يۈرگەن بەپىسىنى ئاڭلاپ، دەرەخزارلىقنىڭ ئارىسىغا
يوبۇرۇنۇۋېلىشتى. 9 لېكىن، پەرۋەردىگار خۇدا ئادەم ئاتىغا:
_ سەن قەيەردە؟ _ دەپ ۋارقىرىدى.
10 ئادەم ئاتا:
_ مەن سېنىڭ باغدا مېڭىپ يۈرگەنلىكىڭنى ئاڭلاپ، يالىڭاچلىقىمدىن
نومۇس قىلىپ، سەندىن قورقۇپ يوبۇرۇنۇۋالدىم، _ دەپ جاۋاس بەردى.
11 خۇدا ئۇنىڭدىن:
_ يالىڭاچلىقىڭنى ساڭا كىم ئېيتتى؟ ياكى مەن يېمە، دېگەن مېۋىنى
3_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 1
يېدىڭمۇ؟ _ دەپ سورىدى.
12 ئادەم ئاتا:
_ سەن ماڭا ھەمراھ بولسۇن، دەپ بەرگەن ئايال ئۇ مېۋىدىن ماڭا
بەرگەنىدى. بۇنىڭ ئۈچۈن يېدىم، _ دەپ جاۋاس بەردى.
13 پەرۋەردىگار خۇدا ئايالدىن:
_ نېمە ئۈچۈن مۇنداق قىلدىڭ؟ _ دەپ سورىدى.
_ مېنى يىلان ئازدۇردى، بۇڭا يېدىم، _ دەپ جاۋاس بەردى ئايال.
خۇدانىڭ ئادەم ئاتا بىلەن ھاۋا ئانىنى جازالىشى
14 بۇنىڭ بىلەن، پەرۋەردىگار خۇدا يىلانغا:
_ بۇ قىلمىشىڭ ئۈچۈن جازاغا تارتىلىسەن بارلىق ھايۋاناتلار ئىچىدە
پەقەت سەنلا مۇنۇ لەنەتلەرگە قالىسەن:
«ھازىردىن بابلاپ، يەر بېغىرلاپ مېڭىپ،
ئۆمۈرۋايەت توپا يەيسەن.
15 سېنى ئايال بىلەن دۈبمەن قىلىمەن.
ئۇنىڭ ئەۋلادى بىلەن سېنىڭ ئەۋلادىڭمۇ
دۈبمەنلىشىپ ئۆتىدۇ.
ئۇنىڭ ئەۋلادى سېنىڭ بېشىڭنى يانجىيدۇ،
سەن ئۇنىڭ تاپىنىنى چاقىسەن» دېدى.
16 كېيىن، پەرۋەردىگار خۇدا ئايالغا:
_ ھامىلىدارلىقىڭنىڭ ئازابىنى ھەسسىلەپ ئابۇرىمەن. تۇغۇتۇڭنىڭ
تولغىقىنىمۇ زىيادە قىلىمەن. بۇنداقتىمۇ، ئېرىڭگە كۈچلۈك ئىشتىياق
1 1 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 3_باب
باغلايسەن، ئۇ سېنى بابقۇرىدۇ، _ دېدى.
17 پەرۋەردىگار خۇدا ئادەم ئاتىغا:
_ ئايالىڭنىڭ سۆزىگە كىرىپ، مەن يېيىشنى مەنئى قىلغان مېۋىنى
يېگەنلىكىڭ تۈپەيلىدىن، يەرمۇ لەنىتىمگە ئۇچرىدى. سەن ئەمدى
ئۆمۈرۋايەت جاپالىق ئىشلەش بىلەنلا ئوزۇقلىنىسەن. 18 يەردىن تىكەن ۋە
قامغاق ئۈنىدۇ، سەن بولساڭ يەردىكى زىرائەتلەرنى يەيسەن. 19 باش_
كۆزۈڭ تەرگە چۆمگەندىلا تويغۇدەك بىرنەرسە يېيەلەيسەن، تاكى ئۆلۈپ
توپىغا ئايلىنىپ كەتكۈچە ئىشتىن باش كۆتۈرەلمەيسەن. توپىدىن يارىتىلدىڭ،
بۇڭا يەنە توپىغا قايتىسەن _ دېدى.
20 ئادەم ئاتا ئايالىغا ھاۋا [ئىبرانىي تىلىدىكى «ھاياتلىق» دېگەن سۆز بىلەن
ئاھاڭداش] دېگەن ئىسىمنى قويدى، چۈنكى ئۇ ئىنسانلارنىڭ ئانىسى ئىدى.
21 پەرۋەردىگار خۇدا ئادەم ئاتا بىلەن ئۇنىڭ ئايالىغا ھايۋاننىڭ تېرىسىدىن
كىيىم قىلىپ، كىيدۈرۈپ قويدى.
ئادەم ئاتا بىلەن ھاۋا ئانىنىڭ ئېرەم باخدىن قوخلىنىشى
22 ئاندىن، پەرۋەردىگار خۇدا مۇنداق دېدى:
_ ئادەم ئاتا بىزگە ئوخشاش ياخشى بىلەن ياماننى بىلىدىغان بولۇپ
قالدى. ئەمدى ئۇنىڭ «ھاياتلىق بېرىدىغان دەرەخ» نىڭ مېۋىسىنى يەپ
قويۇبىدىن ساقلىنىشىمىز كېرەك. بولمىسا، ئۇ مەڭگۈ يابايدۇ
23 بۇنىڭ بىلەن پەرۋەردىگار خۇدا ئۇلارنى ئېرەم باغدىن قوغلاپ
چىقىرىپ، يەرگە، يەنى ئۆزلىرى ئەسلى يارىتىلغان تۇپراققا ئىشلەيدىغان
قىلىپ قويدى. 24 ئاندىن، خۇدا ئادەم ئاتىنى ھاياتلىق بېرىدىغان دەرەخكە
يېقىنلابمىسۇن دەپ، ئېرەم باغنىڭ بەرق تەرىپىگە «كېرۇس» دەپ
ئاتىلىدىغان مەخلۇقلارنى ۋە بىسى ئوت چېچىپ، ئۇ يان بۇ يان قوزغىلىپ
4_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2 1
يالتىراپ تۇرىدىغان بىر قىلىچنى ئورۇنلابتۇردى.
قابىل بىلەن ھابىل
1 ئادەم ئاتا ئايالى ھاۋا ئانا بىلەن بىللە بولدى. ھاۋا ئانا ھامىلىدار بولۇپ،
بىر ئوغۇل تۇغدى. ئۇ: «پەرۋەردىگارنىڭ ياردىمى بىلەن بىر ئوغۇلغا
ئىگە بولدۇم» دېدى ۋە ئىسمىنى قابىل [ئىبرانىي تىلىدىكى «ئىگە بولدۇم»
دېگەن سۆز بىلەن ئاھاڭداش] قويدى. 2 كېيىن، ئۇ يەنە بىر ئوغۇل تۇغۇپ،
ئىسمىنى ھابىل قويدى. ئىككىيلەن چوڭ بولغاندىن كېيىن، ھابىل پادىچى
بولدى، قابىل بولسا دېھقان بولدى.
3 ھوسۇل مەزگىلى كەلگەندە، قابىل يەرنىڭ مەھسۇلاتىدىن ئېلىپ
پەرۋەردىگارغا تەقدىم قىلدى. 4 ھابىلمۇ قوي پادىسى ئىچىدىن تۇنجى
تۇغۇلغان قوزىلاردىن سويۇپ، تازا سېمىز يېرىدىن پەرۋەردىگارغا تەقدىم
قىلدى. پەرۋەردىگار ھابىلنى ۋە ئۇنىڭ سوۋغىتىنى قوبۇل قىلدى. 5 بىراق،
قابىلنى ۋە ئۇنىڭ سوۋغىتىنى قوبۇل قىلمىدى. بۇنىڭدىن ئىنتايىن خاپا بولغان
قابىلنىڭ چىرايى تۇتۇلۇپ كەتتى.
6 بۇ چاغدا، پەرۋەردىگار قابىلغا:
_ نېمىشقا خاپا بولىسەن؟ چىرايىڭ نېمىشقا تۇتۇلۇپ كەتتى؟ 7 ئەگەر
دۇرۇس ئىش قىلغان بولساڭ، سېنىمۇ قوبۇل قىلغان بولاتتىم بىراق، يامانلىق
قىلساڭ، گۇناھ خۇددى ئىشىك ئالدىدا ئېتىلماقچى بولۇپ تۇرغان ياۋا ئىتقا
ئوخشاش، سېنىڭ ۋۇجۇدۇڭنى چىرمىۋالىدۇ. ئۇ سېنى ئۆز ئىلكىگە ئالماقچى
بولسىمۇ، لېكىن سەن ئۇنى يېڭىشىڭ لازىم _ دېدى.
8 كېيىن، قابىل ئىنىسى ھابىلغا:
_ يۈر، دالادا سەيلە قىلىپ كېلەيلى _ دېدى. ئۇلار دالادىكى ۋاقتىدا،
قابىل ئىنىسىغا قول سېلىپ، ئۇنى ئۆلتۈرۈۋەتتى.
4
3 1 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4_باب
9 پەرۋەردىگار قابىلدىن:
_ ئىنىڭ ھابىل قېنى؟ _ دەپ سورىدى.
_ بىلمەيمەن، مەن ئىنىمنىڭ باققۇچىسىمىدىم؟ _ دەپ جاۋاس بەردى
ئۇ.
10 پەرۋەردىگار كەينىدىنلا ئۇنى:
_ بۇ نېمە قىلغىنىڭ؟ ئىنىڭنىڭ ئىنتىقام ئېلىش ئۈچۈن داد_پەرياد
قىلىۋاتقان قېنى ماڭا كۆرۈنۈپ تۇرىدۇ. 11 سەن ئەمدى لەنەتكە ئۇچرايسەن.
بۇنىڭدىن كېيىن، بۇ يەردە تۇرالمايسەن چۈنكى، سەن ئىنىڭنى ئۆلتۈردۈڭ،
يەرگە قان تۆكتۈڭ. 12 سەن يەرگە ئىشلىگەن تەقدىردىمۇ، يەر ساڭا ھوسۇل
بەرمەيدۇ. سەن ئەمدى سەرسان بولۇپ، يەر يۈزىدە سەرگەردانلىقتا
يۈرىسەن، _ دەپ ئەيىبلىدى.
13 بۇنى ئاڭلىغان قابىل پەرۋەردىگارغا مۇنداق دېدى:
_ مەن بۇنداق ئېغىر جازانى كۆتۈرەلمەيمەن. 14 سەن مېنى بۇ يەردىن
قوغلاپ، ھۇزۇرۇڭدىن ھەيدەۋاتىسەن مەن ئەمدى ئۆي_ماكانسىز،
سەرسان بولۇپ، يەر يۈزىدە سەرگەردانلىقتا يۈرىمەن. مېنى كۆرگەنلا
كىشى ئۆلتۈرۈۋېتىدۇ
15 لېكىن، پەرۋەردىگار:
_ ياق، سېنى ئۆلتۈرگەن كىشى يەتتە ھەسسە قاتتىق جازالىنىدۇ، _
دېدى.
بۇنىڭ بىلەن، پەرۋەردىگار قابىلنى ئۆلتۈرمەكچى بولغانلارنى
ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈن، ئۇنىڭ پېشانىسىگە ئالاھىدە بەلگە قويۇپ قويدى.
16 بۇنىڭ بىلەن، قابىل پەرۋەردىگارنىڭ ھۇزۇرىدىن چىقىپ، ئېرەم باغنىڭ
بەرق تەرىپىدىكى نود دېگەن جايدا ئولتۇراقلىشىپ قالدى.
4_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 1
قابىلنىڭ ئەۋلادلىرى
17 قابىل ئايالى بىلەن بىللە بولدى. ئايالى ھامىلىدار بولۇپ، بىر ئوغۇل
تۇغدى. ئۇنىڭ ئىسمىنى ھانۇخ قويدى. قابىل بىر بەھەر بىنا قىلىپ،
بەھەرنى ئوغلىنىڭ ئىسمىدا ئاتىدى. 18 ھانۇختىن ئىراد تۆرەلدى، ئىرادتىن
مېھۇيائىل تۆرەلدى، مېھۇيائىلدىن مېتۇبائىل تۆرەلدى، مېتۇبائىلدىن لامىك
تۆرەلدى.
19 لامىك ئىككى خوتۇن ئالدى. بىرىنىڭ ئىسمى ئادە، يەنە بىرىنىڭ
ئىسمى زىللە ئىدى. 20 ئادە يابالنى تۇغدى. يابال كۆچمەن مالچىلارنىڭ
بوۋىسى بولدى. 21 ئۇنىڭ ئىنىسىنىڭ ئىسمى يۇبال ئىدى. يۇبال چىلتار ۋە نەي
چالغۇچىلارنىڭ پىرى بولدى. 22 زىللە تۇبال_قايىن دېگەن بىر ئوغۇلنى
تۇغدى. تۇبال_قايىن تۇ، تۆمۈر جابدۇقلارنى ياسىغۇچىلارنىڭ پىرى
بولدى. تۇبال_قايىننىڭ نەئىمە ئىسىملىك بىر سىڭلىسى بار ئىدى. 23 لامىك
ئىككى ئايالىغا پو ئېتىپ، مۇنداق دېدى:
«ئەي ئادە بىلەن زىللە، سۆزۈمگە قۇلاق سېلىڭلار
ئەي ئاياللىرىم، كۆڭۈل قويۇپ ئاڭلاڭلار
ماڭا چېقىلغان بىر ئادەمنى ئۆلتۈردۈم.
مېنى ئۇرغان بىر يابنى ئۆلتۈردۈم.
24 قابىلنى ئۆلتۈرگۈچى يەتتە ھەسسە جازالانسا،
مېنى ئۆلتۈرگۈچى يەتمىش يەتتە ھەسسە جازالىنىدۇ.»
سېت بىلەن ئېنوش
25 ئادەم ئاتا يەنە ئۆز ئايالى بىلەن بىللە بولۇش نەتىجىسىدە، ئايالى بىر
5 1 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 5_باب
ئوغۇل تۇغدى. ھاۋا ئانا: «خۇدا ماڭا قابىل ئۆلتۈرۈۋەتكەن ھابىلنىڭ ئورنىغا
بىر ئوغۇل بەردى» دېدى. بۇڭا، ئۇ ئىسمىنى سېت [ئاھاڭ جەھەتتە «خۇدا
بەردى»] قويدى. 26 سېتتىن بىر ئوغۇل تۇغۇلۇپ، ئىسمى ئېنوش قويۇلدى.
مانا بۇ چاغدىن بابلاپ، ئادەملەر پەرۋەردىگارغا ئىبادەت قىلىشقا
بابلىدى.
ئادەم ئاتىنىڭ ئەۋلادلىرى
1 تۆۋەندىكىلەر ئادەم ئاتىنىڭ ئەۋلادلىرىدۇر:
خۇدا ئادەمنى ئۆزىگە ئوخشايدىغان قىلىپ ياراتتى. 2 ئۇلارنى ئەر ۋە
ئايال قىلىپ ئايرىپ، ئۇلارغا بەخت ئاتا قىلدى ھەمدە ئۇلارنى «ئادەم» دەپ
ئاتىدى.
3 ئادەم ئاتا 130 يېشىدا ئۆزىگە ئوخشايدىغان يەنە بىر ئوغۇل پەرزەنت
كۆرۈپ، ئۇنىڭ ئىسمىنى سېت قويدى. 4 ئادەم ئاتا سېتنى تاپقاندىن كېيىن،
يەنە 800 يىل ھايات كەچۈرۈپ، يەنە كۆپ ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى
كۆردى. 5 ئۇ 930 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
6 سېت 105 يېشىدا بىر ئوغۇل پەرزەنت كۆرۈپ، ئۇنىڭ ئىسمىنى ئېنوش
قويدى. 7 كېيىن، ئۇ يەنە 807 يىل ھايات كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز
پەرزەنتلەرنى كۆردى. 8 ئۇ 912 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
9 ئېنوش 90 يېشىدا بىر ئوغۇل پەرزەنت كۆرۈپ، ئۇنىڭ ئىسمىنى قېنان
قويدى. 10 كېيىن، ئۇ يەنە 815 يىل ھايات كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز
پەرزەنتلەرنى كۆردى. 11 ئۇ 905 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
12 قېنان 70 يېشىدا بىر ئوغۇل پەرزەنت كۆرۈپ، ئۇنىڭ ئىسمىنى
ماھالالىل قويدى. 13 كېيىن، ئۇ يەنە 840 يىل ھايات كەچۈرۈپ، يەنە
ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى. 14 ئۇ 910 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
5
5_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6 1
15 ماھالالىل 65 يېشىدا بىر ئوغۇل پەرزەنت كۆرۈپ، ئۇنىڭ ئىسمىنى
يارېت قويدى. 16 كېيىن، ئۇ يەنە 830 يىل ھايات كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_
قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى. 17 ئۇ 895 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
18 يارېت 162 يېشىدا بىر ئوغۇل پەرزەنت كۆرۈپ، ئۇنىڭ ئىسمىنى ھانۇخ
قويدى. 19 كېيىن، ئۇ يەنە 800 يىل ھايات كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز
پەرزەنتلەرنى كۆردى. 20 ئۇ 962 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
21 ھانۇخ 65 يېشىدا بىر ئوغۇل پەرزەنت كۆرۈپ، ئۇنىڭ ئىسمىنى
مەتۇبەلاھ قويدى. 22 بۇنىڭدىن كېيىن، ھانۇخ 300 يىل جەريانىدا خۇدا
بىلەن يېقىن يابىدى. ئۇ يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى. 23 ئۇ يەر
يۈزىدە جەمئىي 365 يىل ياباپ، 24 پۈتۈن ھاياتىنى خۇدا بىلەن يېقىن
ئۆتكۈزۈپ، بىر كۈنى كۆزدىن غايىب بولدى. چۈنكى، خۇدا ئۇنى ئۆز يېنىغا
ئېلىپ كەتكەنىدى.
25 مەتۇبەلاھ 187 يېشىدا بىر ئوغۇل پەرزەنت كۆردى. ئۇنىڭ ئىسمىنى
لامىك قويدى. 26 كېيىن، ئۇ يەنە 782 يىل ھايات كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_
قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى. 27 ئۇ 969 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
28_29 لامىك 182 يېشىدا بىر ئوغۇل پەرزەنت كۆرۈپ، ئۇنىڭ
ئىسمىنى نۇھ [ئاھاڭ جەھەتتە «يەڭگىللىتىش»] دەپ قويدى. ئۇ:
«پەرۋەردىگارنىڭ يەرگە لەنەت ئوقۇبى بىلەن، بىز جاپالىق ئىشلارغا
قالغان. ئەمدى بۇ بالا بىزنىڭ ئېغىرىمىزنى يەڭگىللىتىدۇ» دېدى.
30 نۇھنى تاپقاندىن كېيىن، لامىك يەنە 595 يىل ھايات كەچۈرۈپ، يەنە
ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى. 31 ئۇ 777 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
32 نۇھ 500 يابقا كىرگەندىن كېيىن، سام، ھام، ياپەت ئىسىملىك ئۈ
ئوغۇل پەرزەنت كۆردى.
7 1 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6_باب
ئىنسانلارنىڭ رەزىللىكى
1 ئىنسانلار دۇنيادا كۆپىيىشكە بابلىغاندا، قىزلارمۇ كۆپلەپ
تۇغۇلغانىدى. 2 «خۇدانىڭ ئوغۇللىرى»* بۇ قىزلارنىڭ چىرايلىقلىقىنى
كۆرۈپ، ئۆزلىرى خالىغان قىزلارنى خوتۇنلۇققا ئېلىشقا بابلىدى.
3 بۇنى كۆرگەن پەرۋەردىگار:
_ مەن ئىنسانلارغا بەرگەن ھاياتلىق روھى ئۇلاردا مەڭگۈ يابىمايدۇ.
چۈنكى، ئۇلار ئۆلۈبكە تېگىشلىك. كەلگۈسىدە ئۇلارنىڭ ئۆمرى بىر يۈز
يىگىرمە يابتىن ئابمىسۇن _ دېدى.
4 «خۇدانىڭ ئوغۇللىرى» ئىنسانلارنىڭ قىزلىرى بىلەن بىللە بولۇپ،
ئەۋلاد تاپقان چاغدا ۋە كېيىنكى ۋاقىتلاردا، يەر يۈزىدە «نېغىلىم» دەپ
ئاتىلىدىغان، دىۋىگە ئوخشايدىغان ئادەملەرمۇ بار ئىدى. ئۇلار قەدىمكى
زاماننىڭ باتۇرلىرى ۋە داڭلىق كىشىلىرى ئىدى.
5 پەرۋەردىگار ئىنسانلارنىڭ رەزىللىكىنى، نىيىتىنىڭ ھەرقاچان
يامانلىقىنى كۆرۈپ، 6 ئۆزىنىڭ ئادەمنى ياراتقانلىقىغا پۇبايمان قىلدى. ئۇ
ئىنتايىن ئېچىنغان ھالدا:
7 _ مەن ياراتقان ئىنسانلارنى يەر يۈزىدىن يوقىتىمەن. بۇنداقلا، بارلىق
چوڭ_كىچىك ھايۋاناتلار ۋە ئۇچارقاناتلارنىمۇ يوق قىلىمەن. ئۇلارنى
ياراتقانلىقىم ئۈچۈن ئەپسۇسلىنىمەن _ دېدى.
*2. «خۇدانىڭ ئوغۇللىرى» _ بۇ ھەقتە ئۈ خىل چۈبەنچە بار:
1. ئىنسان ئەمەس، بەلكى ئەربتىكى بىر خىل زات، پەرىشتە ياكى روھتىن ئىبارەت.
2. دەرىجىدىن تابقىرى ئادەم بولۇپ، پادىشاھ ياكى ھۆكۈمدارغا ئوخشاش.
3. خۇداسىز قابىلنىڭ ئەۋلادلىرىدەك ئەمەس، بەلكى خۇدا يولىدا ماڭىدىغان سېتنىڭ ئەۋلادلىرىغا
ئوخشاش.
8 لېكىن، پەرۋەردىگار نۇھتىن خۇرسەن ئىدى.
6
6_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8 1
نۇھنىڭ كېمە ياسىشى
9_10 نۇھنىڭ ئىش_ئىزلىرى تۆۋەندىكىچە: نۇھنىڭ سام، ھام،
ياپەت ئىسىملىك ئۈ ئوغلى بار ئىدى. نۇھ ئۆز زامانىدا بىردىنبىر دۇرۇس،
قۇسۇرسىز ئادەم بولۇپ، خۇداغا يېقىن يابىغانىدى. 11 بابقا ئىنسانلار بولسا
خۇدانىڭ نەزىرىدە گۇناھقا پاتقان بولۇپ، يەر يۈزى ئۇلار سەۋەبلىك
زوراۋانلىققا تولغانىدى. 12 خۇدا دۇنياغا نەزەر سېلىپ، كىشىلەرنىڭ
قىلمىشلىرىنىڭ رەزىللىكىدىن دۇنيانىڭ ئىنتايىن بۇزۇلغانلىقىنى كۆردى.
13 بۇنىڭ بىلەن، خۇدا نۇھقا:
_ دۇنيا ئىنسانلارنىڭ زوراۋانلىقىغا تولۇپ كەتتى. بۇڭا، مەن ئۇلارنى
يوقىتىمەن دۇنيا بىلەن قوبۇپ پۈتۈنلەي يوقىتىمەن 14 سەن ياخشى
بەمشاد ياغىچىدىن ئۆزۈڭگە بىر كېمە ياسا. ياسىغان كېمىنىڭ ئىچىدە
ئۆيلەر بولسۇن. سۇ كىرمەسلىكى ئۈچۈن، ئىچى_سىرتىنى موملا. 15 كېمىنىڭ
ئۇزۇنلۇقى بىر يۈز ئوتتۇز ئۈ مېتىر، كەڭلىكى يىگىرمە ئىككى مېتىر،
ئېگىزلىكى ئون ئۈ مېتىر بولسۇن. 16 كېمىنىڭ ئەڭ ئۈستىدە لەمپە بولسۇن،
لەمپە بىلەن ياغا تام ئارىلىقىدا ئەللىك سانتىمېتىر ئېگىزلىكتە بوبلۇق
قالدۇر. كېمىنى يۇقىرى، ئوتتۇرا ۋە تۆۋەن ئۈ قەۋەت قىلغىن. كېمىنىڭ
ئىشىكىنى يېنىغا ئاچقىن. 17 مەن يەر يۈزىنى توپان بىلەن غەرق قىلىپ،
ئاسمان ئاستىدىكى پۈتكۈل جانلىقلارنى يوقىتىمەن. يەر يۈزىدىكى تىنىقى
بارلىكى مەخلۇقلارنىڭ ھەممىسىنى يوقىتىمەن، 18 لېكىن، سەن بىلەن ئالدىن
بىر ئەھدە تۈزەي. سەن ئايالىڭ، ئوغۇللىرىڭ ۋە كېلىنلىرىڭنى ئېلىپ كېمىگە
چىق. 19 سەن يەنە كېمىگە يەر يۈزىدىكى ھەر خىل ھايۋانلارنىڭ ھەربىر
تۈرىنىڭ ئەركەك_چىشىسىدىن بىر جۈپتىن ئېلىپ، ئۇلارنى ساقلاپ قال.
20 ھەر خىل چوڭ_كىچىك ھايۋاناتلار ۋە ئۇچارقاناتلار ساقلىنىپ قېلىش
ئۈچۈن، سېنىڭ ئالدىڭغا بىر جۈپتىن كېلىدۇ. سەن ئۇلارنى كېمىگە
9 1 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 7_باب
كىرگۈزگىن. 21 ئۆزۈڭلار ۋە ھايۋاناتلار ئۈچۈن ھەر خىل ئوزۇق_تۈلۈكلەرنى
ئېلىۋال، _ دېدى.
22 نۇھ ھەربىر ئىشتا خۇدا بۇيرۇغاندەك قىلدى.
توپان بالاسى
1 پەرۋەردىگار نۇھقا:
_ بۇ دۇنيادىكى كىشىلەر ئارىسىدا سېنىڭ بىردىنبىر دۇرۇس كىشى
ئىكەنلىكىڭنى بايقىدىم. بۇڭا، سەن پۈتۈن ئائىلەڭدىكىلەرنى ئېلىپ كېمىگە
چىققىن. 2 مەن «ھالال» دەپ بېكىتكەن ھايۋاناتلارنىڭ ھەر خىلىنىڭ
ئەركەك_چىشىسىدىن يەتتە جۈپتىن، «ھارام» لىرىنىڭ ھەر خىلىنىڭ
ئەركەك_چىشىسىدىن بىر جۈپتىن ئېلىۋال. 3 ئۇچارقاناتلارنىڭ ھەر خىلىنىڭ
ئەركەك_چىشىسىدىنمۇ يەتتە جۈپتىن ئېلىۋال. بۇنداق بولغاندا، توپان
ئاخىرلابقاندىن كېيىن، ھەر خىل ھايۋانات، ئۇچارقاناتلار ھايات قېلىپ، يەر
يۈزىدە ئۇلارنىڭ ئۇرۇقى قايتا كۆپىيەلەيدۇ. 4 ئۆزۈم ياراتقان پۈتكۈل
جانلىقلارنى يەر يۈزىدىن پۈتۈنلەي يوقىتىش ئۈچۈن، يەتتە كۈندىن كېيىن،
ئۇدا قىرىق كېچە_كۈندۈز قاتتىق يامغۇر ياغدۇرىمەن، _ دېدى.
5 نۇھ پەرۋەردىگارنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بىر_بىرلەپ ئىجرا قىلدى.
6 توپان يەر يۈزىنى باسقاندا، نۇھ ئالتە يۈز يابتا ئىدى. 7 ئۇ توپان
بالاسىدىن قۇتۇلۇپ قېلىش ئۈچۈن، ئايالى، ئوغۇللىرى ۋە كېلىنلىرىنى ئېلىپ
كېمىگە چىقتى. 8_9 «ھالال» ۋە «ھارام» دەپ بېكىتىلگەن ھەر خىل چوڭ_
كىچىك ھايۋاناتلار ۋە ئۇچارقاناتلارمۇ خۇدانىڭ نۇھقا ئېيتقىنىدەك نۇھنىڭ
ئالدىغا كېلىپ، جۈپلىرى بىلەن كېمىگە كىردى. 10 يەتتە كۈندىن كېيىن، يەر
يۈزىنى توپان بېسىشقا بابلىدى.
11 نۇھ ئالتە يۈز يابقا كىرگەن يىلى ئىككىنچى ئاينىڭ ئون يەتتىنچى
7
8_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 2
كۈنى، يەر ئاستىدىكى ھەممە بۇلاقلار يېرىلىپ، ئاسماندىن چېلەكلەپ
قۇيغاندەك قاتتىق يامغۇر ياغدى. 12 يامغۇر قىرىق كېچە_كۈندۈز توختىماي
داۋاملابتى. 13 دەل يامغۇر بابلانغان كۈنى، نۇھ، ئايالى، سام، ھام، ياپەتتىن
ئىبارەت ئۈ ئوغلى ۋە كېلىنلىرى كېمىگە چىقتى. 14 ھەر خىل ياۋايى
ھايۋاناتلارنىڭ چوڭ_كىچىكلىرى، ئۆي ھايۋانلىرى ۋە ئۇچارقاناتلار،
15 جۈملىدىن، تىنىقى بارلىكى پۈتكۈل مەخلۇقلار ئۆز جۈپلىرى بىلەن نۇھنىڭ
ئالدىغا بىر جۈپتىن كېلىپ، كېمىگە چىقتى. 16 ھايات كەچۈرۈۋاتقان بارلىق
جانلىقلار خۇدانىڭ ئەمرى بويىچە ئۆز جۈپلىرى بىلەن كېمىگە كىرگەندىن
كېيىن، پەرۋەردىگار كېمىنىڭ ئىشىكىنى تاقاپ قويدى.
17 يامغۇر قىرىق كۈن داۋاملابتى. توپان ئۇلغايغانسېرى كېمە يەردىن
كۆتۈرۈلدى. 18 سۇ تېخىمۇ ئېگىزلەپ، كېمە سۇ يۈزىدە لەيلەپ قالدى.
19 توپان يەر يۈزىنى قاپلاپ، ھەتتا ئېگىز تا چوققىلىرىمۇ كۆرۈنمەي قالدى.
20 سۇ ئۆرلەپ تاكى ئەڭ ئېگىز تا چوققىلىرىدىن يەتتە مېتىر ئېگىزلەپ
كەتكۈچە داۋاملابتى. 21 نەتىجىدە، يەر يۈزىدىكى ھايات كەچۈرۈۋاتقان
پۈتكۈل جانلىقلار، يەنى ھەرقانداق ئۇچارقاناتلار، چوڭ_كىچىك ھايۋاناتلار
ۋە ئىنسانلار پۈتۈنلەي يوقىتىلدى. 22 دېمەك، يەر يۈزىدىكى ھاياتلىق نەپىسى
بار بولغانلارنىڭ ھەممىسى ئۆلدى. 23 خۇدا يەر يۈزىدىكى ھەممە
جانلىقلارنى، يەنى ئىنسانلار، چوڭ_كىچىك ھايۋاناتلار ۋە ئۇچارقاناتلارنى
يوقاتتى. پەقەت نۇھ بىلەن ئۇنىڭ كېمىسىدىكى جانلىقلارلا ھايات قالدى.
24 توپان يەر يۈزىنى بىر يۈز ئەللىك كۈن باستى.
توپان بالاسىنىڭ ئاخىرلىشىشى
1 بۇنداق بولسىمۇ، خۇدا نۇھنى ۋە كېمىدە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان
8 بارلىق ھايۋاناتلارنى ئۇنتۇپ قالمىدى. ئۇ يەر يۈزىدە بامال
1 2 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8_باب
چىقارغانىدى، سۇ پەسىيىشكە بابلىدى. 2 يەر ئاستىدىكى بۇلاقلار يېپىلىپ،
ئاسماندىن يېغىۋاتقان قاتتىق يامغۇرمۇ توختىغانىدى. 3 بىر يۈز ئەللىك كۈن
ئىچىدە سۇ ئاستا_ئاستا ئازايدى. 4 يەتتىنچى ئاينىڭ ئون يەتتىنچى كۈنى،
كېمە ئارارات تا تىزمىلىرىدىكى بىر تاغنىڭ ئۈستىدە ئولتۇرۇپ قالدى. 5 سۇ
داۋاملىق پەسىيىپ، ئونىنچى ئاينىڭ بىرىنچى كۈنى تا چوققىلىرى
كۆرۈنۈبكە بابلىدى.
6 قىرىق كۈندىن كېيىن، نۇھ دېرىزىنى ئېچىپ، 7 بىر قاغىنى قويۇپ
بەردى. بۇ قاغا تاكى يەردىكى سۇ قۇرۇپ كەتكۈچە، كېمىنىڭ ئەتراپىدا
ئايلىنىپ يۈردى. 8 بۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، نۇھ سۇنىڭ يەر يۈزىدىن يانغان
ياكى يانمىغانلىقىنى بىلىش ئۈچۈن، بىر كەپتەرنى قويۇپ بەرگەنىدى.
9 لېكىن، يەر يۈزىنى تېخىچە سۇ قاپلاپ تۇرغاچقا، كەپتەر قونغۇدەك جاي
تاپالماي قايتىپ كەلدى. نۇھ قولىنى سۇنۇپ، ئۇنى تۇتۇپ كېمىگە
ئەكىرىۋالدى. 10 يەنە يەتتە كۈندىن كېيىن، ئۇ كەپتەرنى يەنە قويۇپ بەردى.
11 كەچقۇرۇن، ھېلىقى كەپتەر تۇمشۇقىدا يېڭى زەيتۇن يوپۇرمىقىنى
چىشلىگەن ھالدا نۇھنىڭ يېنىغا قايتىپ كەلدى. نۇھ بۇنىڭدىن سۇنىڭ يەر
يۈزىدىن ئاساسىي جەھەتتىن يانغانلىقىنى بىلدى. 12 يەنە يەتتە كۈندىن
كېيىن، ئۇ كەپتەرنى يەنە قويۇپ بەردى. بۇ قېتىم كەپتەر قايتىپ كەلمىدى.
13 نۇھ ئالتە يۈز بىر يابقا كىرگەن يىلى بىرىنچى ئاينىڭ بىرىنچى كۈنى،
توپان يەر يۈزىدىن پۈتۈنلەي يېنىپ بولدى. نۇھ كېمىنىڭ قاپقىقىنى ئېچىپ،
ئۆپچۆرىسىگە قاراپ، يەر يۈزىنىڭ قۇرۇبقا بابلىغانلىقىنى كۆردى.
14 ئىككىنچى ئاينىڭ يىگىرمە يەتتىنچى كۈنى، يەر يۈزى پۈتۈنلەي قۇرۇپ
بولدى.
15_16 خۇدا نۇھقا:
_ ئايالىڭ، ئوغۇللىرىڭ ۋە كېلىنلىرىڭنى كېمىدىن ئېلىپ چىق.
17 يېنىڭدىكى بارلىق مەخلۇقلار، يەنى ئۇچارقاناتلار ۋە چوڭ_كىچىك
9_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2 2
ھايۋاناتلارنى ئېلىپ چىق. ئۇلار يەر يۈزىدە يەنە كۆپىيىپ، زېمىنغا تارالسۇن،
_ دېدى.
18 بۇنىڭ بىلەن، نۇھ ئايالى، ئوغۇللىرى ۋە كېلىنلىرىنى ئېلىپ كېمىدىن
چىقتى. 19 يەر يۈزىدىكى بارلىق جانلىقلار، يەنى چوڭ_كىچىك ھايۋاناتلار ۋە
ئۇچارقاناتلار ئۆز تۈرلىرى بىلەن توپ_توپ بولۇبۇپ كېمىدىن چىقىشتى.
نۇھنىڭ خۇداخا قۇربانلىق قىلىشى
20 نۇھ پەرۋەردىگارغا ئاتاپ بىر قۇربانلىق سۇپىسى ياساپ، «ھالال»
دەپ بېكىتىلگەن ھايۋانات ۋە ئۇچارقاناتلارنىڭ ھەر تۈرىدىن تاللاپ سويۇپ،
قۇربانلىق سۈپىتىدە كۆيدۈرۈۋەتتى. 21 پەرۋەردىگار قۇربانلىقتىن مەمنۇن
بولۇپ، كۆڭلىدە: «ئىنسانلارنىڭ قىلمىشلىرى ئۈچۈن يەرگە قايتا لەنەت
ئوقۇمايمەن. ئىنسانلارنىڭ كىچىكىدىن تارتىپ نىيىتىنىڭ پۈتۈنلەي
يامانلىقىنى بىلىمەن. بۇنداق بولسىمۇ، يەر يۈزىدىكى بارلىق جانلىقلارنى
ھەرگىز بۇ قېتىمقىدەك قايتا يوقىتىۋەتمەيمەن. 22 يەر يۈزى بىر كۈن
مەۋجۇت بولسا، ئۇنىڭدا تېرىم_يىغىم، ئىسسىق_سوغۇق، قىش_ياز،
كېچە_كۈندۈزمۇ مەۋجۇت بولىدۇ» دېدى.
خۇدانىڭ نۇھ بىلەن ئەھدە تۈزۈغى
1 خۇدا نۇھ ۋە ئۇنىڭ ئوغۇللىرىغا بەخت ئاتا قىلىپ مۇنداق دېدى:
_ سىلەر نەسلىڭلارنى كۆپەيتىڭلار، ئۇرۇق_ئەۋلادىڭلار پۈتۈن
دۇنياغا تارقالسۇن. 2 يەر يۈزىدىكى بارلىق چوڭ_كىچىك ھايۋاناتلار،
ئۇچارقاناتلار ۋە بېلىقلار سىلەردىن قورقۇپ، سىلەرنىڭ بابقۇرۇبۇڭلاردا
بولىدۇ. 3 بۇرۇن سىلەرگە ئوزۇقلۇق ئۈچۈن كۆكتاتلارنى بەرگىنىمدەك،
ئەمدى سىلەرگە ھەممە ھايۋاناتلارنىمۇ بېرىمەن. 4 لېكىن، سىلەر قېنى بار
9
3 2 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 9_باب
گۆبنى ھەرگىز يېمەڭلار، چۈنكى جان قاندىدۇر. 5 بۇنىڭدىن بابقا، قان
تۆكۈلۈش بولسا، چوقۇم ھېساس ئالىمەن. ھەرقانداق بىر ھايۋان ئادەم
ئۆلتۈرسە، ئۇنىڭدىنمۇ ھېساس ئالىمەن. كىمدەكىم ئادەم ئۆلتۈرسە، ئۇنىمۇ
ئۆلۈمگە مەھكۇم قىلىمەن.
6 مەن ئادەمنى ئۆزۈمگە ئوخشايدىغان قىلىپ ياراتتىم،
بۇنىڭ ئۈچۈن، كىمكى بابقا بىر ئادەمنىڭ قېنىنى تۆكسە،
ئۇنىڭ قېنىمۇ بابقىلار تەرىپىدىن تۆكۈلىدۇ.
7 سىلەر نەسلىڭلارنى كۆپەيتىڭلار. سىلەرنىڭ ئۇرۇق_ئەۋلادىڭلار
پۈتۈن دۇنيانى قاپلىسۇن.
8_10 ئاندىن، خۇدا نۇھ ۋە ئۇنىڭ ئوغۇللىرىغا مۇنداق دېدى:
_ مەن ئەمدى سىلەر ۋە سىلەرنىڭ ئۇرۇق_ئەۋلادلىرىڭلار بىلەن
ھەمدە يەر يۈزىدىكى بارلىق ھايۋاناتلار، يەنى سىلەر بىلەن بىللە كېمىدىن
چىققان ھەربىر ئۆي ھايۋانلىرى، ياۋايى ھايۋاناتلار ۋە ئۇچارقاناتلار بىلەن
ئەھدە تۈزىمەن. 11 سىلەرگە ۋەدە بېرىمەنكى، پۈتكۈل جانلىقلار ھەرگىز
توپان بىلەن قايتا يوقىتىلمايدۇ، يەر يۈزىنى خاراس قىلىدىغان توپان
ئىككىنچى كەلمەيدۇ. 12_13 مەن سىلەر ۋە بارلىق جانلىقلار بىلەن
مەڭگۈلۈك بىر ئەھدىنى تۈزدۈم. بۇ ئەھدىنىڭ بەلگىسى _ ئاسماندا
كۆرۈنىدىغان ھەسەن_ھۈسەندۇر. 14_15 مەيلى قاچان بولمىسۇن،
يامغۇردىن كېيىن ئاسماندىكى بۇلۇتلار ئارىسىدا ھەسەن_ھۈسەننى
كۆرگىنىمدە، ئۆزۈمنىڭ سىلەر ۋە پۈتكۈل جانلىقلار بىلەن تۈزگەن ئەھدەمنى
ئېسىمگە ئالىمەن. توپان بارلىق جانلىقلارنى قايتا يوقاتمايدۇ. 16 ھەسەن_
ھۈسەننىڭ بۇلۇتلار ئارىسىدا پەيدا بولۇبى ئۆزۈمنىڭ سىلەر ۋە يەر يۈزىدىكى
پۈتكۈل جانلىقلار بىلەن تۈزگەن مەڭگۈلۈك ئەھدەمنى ئېسىمگە كەلتۈرىدۇ.
9_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 2
17 ھەسەن_ھۈسەن مېنىڭ بارلىق جانلىقلار بىلەن تۈزگەن ئەھدەمنىڭ
بەلگىسى بولسۇن.
نۇھ ۋە ئۇنىڭ ئوخۇللىرى
18 كېمىدىن چىققان نۇھنىڭ ئوغۇللىرى: سام، ھام ۋە ياپەتلەر ئىدى. (ھام
قانانلىقلارنىڭ بوۋىسى.) 19 دۇنياغا تارقالغان ھەممە خەلقلەر نۇھنىڭ بۇ ئۈ
ئوغلىنىڭ ئەۋلادلىرىدۇر.
20 نۇھ دېھقان بولۇپ، ئۈزۈمزارلىق يېتىشتۈرگەن بىرىنچى كىشى ئىدى.
21 بىر قېتىم، ئۇ باراس ئىچىپ مەست بولۇپ قېلىپ، كىيىم_كېچەكلىرىنى
سېلىۋېتىپ، چېدىرىدا ياتاتتى. 22 قاناننىڭ ئاتىسى بولغان ھام، ئاتىسىنىڭ
قىپيالىڭاچلىقىنى كۆرۈپ قېلىپ، بۇ ئىشنى ئىككى قېرىندىشىغا ئابكارىلاپ
قويدى. 23 سام بىلەن ياپەت ئۇچىسىغا بىر ئۇزۇن چاپان يېپىنچاقلاپ،
چېدىرنىڭ ئىچىگە كەينىچە مېڭىپ كىرىپ، چاپاننى ئاتىسىغا يېپىپ قويدى.
ئۇلار يۈزىنى ئالدى تەرەپكە قىلىپ، ئاتىسىنىڭ يالىڭا تېنىگە قارىمىدى.
24 نۇھ ئويغىنىپ، كەنجى ئوغلى ھامنىڭ قىلغانلىرىنى بىلىپ، 25 ئۇنىڭ ئوغلى
قانانغا لەنەت ئوقۇپ مۇنداق دېدى:
«قانانغا لەنەت ياغقاي
ئۇ قېرىندابلىرىنىڭ ئەڭ تۆۋەن قۇلى بولغاي.
26 پەرۋەردىگار _ سام ئېتىقاد قىلغان خۇدا مەدھىيىلەنگەي
قاناننىڭ ئەۋلادى سامنىڭ ئەۋلادىغا قۇل بولغاي.
27 خۇدا ياپەتنى گۈللەپ يابناتقاي.
ئۇنىڭ ئەۋلادى سامنىڭ ئەۋلادى بىلەن بىللە ئىناق يابىغاي.
قاناننىڭ ئەۋلادى ياپەتنىڭ ئەۋلادىغا قۇل بولغاي.»
5 2 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 1_باب
28 توپاندىن كېيىن، نۇھ يەنە 350 يىل ئۆمۈر كۆردى. 29 ئۇ 950 يېشىدا
ئالەمدىن ئۆتتى.
نۇھنىڭ ئۈ ئوخلىنىڭ ئەۋلادلىرى
1 نۇھنىڭ ئوغۇللىرى سام، ھام، ياپەتلەرنىڭ ئەۋلادلىرى
تۆۋەندىكىچە: توپاندىن كېيىن، ئۇ ئۈچەيلەندىن پەرزەنتلەر*
تۆرەلدى.
2 ياپەتنىڭ ئوغۇللىرى: گومەر، ماگو، ماداي، ياۋان، تۇبال، مەبەك ۋە
تىراسلار ئىدى.
3 گومەرنىڭ ئەۋلادلىرى: ئابكىنازلار، رىغاتلار ۋە توگارماھلار ئىدى.
4 ياۋاننىڭ ئەۋلادلىرى: ئەلىشا، تاربىش، كىتتىم، رودانىم خەلقلىرى
ئىدى. 5 ئۇلار دېڭىز بويلىرىدا ۋە ئاراللاردا يابايدىغان مىللەتلەرنىڭ ئاتىسى
بولدى. ياپەتنىڭ ئەۋلادلىرى ئۆز قەبىلىلىرى ۋە دلەتلىرى ئىچىدە ياباپ،
ئۆز تىللىرىدا سۆزلىشىدىغان مىللەتلەردىن بولۇپ قالدى.
6 ھامنىڭ ئوغۇللىرى: كۇش، مىسىر، لىۋىيە ۋە قانانلار ئىدى.
7 كۇبنىڭ ئەۋلادلىرى بولسا: سىبالار، ھاۋىلاھلار، سابىتالار، رائامىلار ۋە
سەبىتىكاھلار ئىدى.
رائامىنىڭ ئەۋلادلىرى بولسا: بىبالار ۋە دېدانلار ئىدى.
8 كۇبنىڭ نىمرود ئىسىملىك بىر ئوغلى بولۇپ، ئۇ يەر_يۈزىدىكى ئەڭ
كۈچلۈك باتۇرغا ئايلاندى. 9 ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا باتۇر ئوۋچى
بولغانىدى. بۇڭا، كىشىلەر ئارىسىدا «پەرۋەردىگار سېنى نىمرودتەك باتۇر
*1. نۇھنىڭ ئەۋلادلىرىنىڭ ئىسىملىرى كېيىن ھەر مىللەتنىڭ ئىسىملىرىغا ئايلىنىپ، ئۇلار بۇ
مىللەتنىڭ بوۋىسى بولدى. ئۇلار تۇرغان يەرلەرمۇ بۇلارنىڭ نامى بىلەن ئاتالدى.
ئوۋچى قىلسۇن» دېگەن سۆز تارقالغانىدى. 10 دەسلەپتە، ئۇنىڭ
10
0 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6 2
پادىشاھلىقى بابىل، ئەرەك، ئاكاد، كالنېھ دېگەن جايلارنى ئۆز ئىچىگە
ئالاتتى. بۇ تۆت جاي بابىلوندا ئىدى. 11_12 ئۇ بۇ يەردىن ئاسسۇر رايونىغا
كېڭىيىپ، نىنەۋى، رىھۇبوت_ئىر، كالاخ ۋە رەسەن دېگەن بەھەرلەرنى
بىنا قىلدى. رەسەن بەھىرى نىنەۋى بىلەن كالاخ بەھىرىنىڭ ئوتتۇرىسىدا
بولۇپ، ئۇ كاتتا بەھەر ئىدى.
13 مىسىرنىڭ ئەۋلادلىرى: لۇدلار، ئانامىيلار، لېھابىيلار، نافتۇھىيلار،
14 پاترۇسلار، كاسلۇھىيلار ۋە كرىتلار ئىدى. فىلىستىنلىكلەر بولسا،
كاسلۇھىيلارنىڭ كېيىنكى ئەۋلادلىرى ئىدى.
15 قاناننىڭ تۇنجى ئوغلىنىڭ ئىسمى سىدون ئىدى، يەنە بىر ئوغلىنىڭ
ئىسمى خىت ئىدى. ئۇلارنىڭ ئىسىملىرى كېيىن ھەر مىللەتلەرنىڭ
ئىسىملىرىغا ئايلىنىپ، ئۇلار بۇ مىللەتلەرنىڭ بوۋىلىرى بولدى. 16 قانان يەنە
يەبۇسلار، ئامورلار، گىرگابلار، 17 ھىۋىلار، ئاركىيلار، سىندىيلار،
18 ئارۋادىيلار، سىمارىيلار ۋە ھاماتىيلارنىڭ بوۋىسى بولدى.
كېيىن، قانانلىقلارنىڭ قەبىلىلىرى ناھايىتى كەڭ تارقالدى. 19 ئۇلارنىڭ
زېمىن چېگرىسى سىدوننىڭ جەنۇبىدىن گىرارنىڭ يېنىدىكى گازا
بەھىرىگىچە، بەرقتە سودوم، گومورا، ئادما ۋە سىبوئىمنىڭ يېنىدىكى لابا
بەھىرىگىچە باراتتى. 20 ھامنىڭ بۇ ئەۋلادلىرى ھەرقايسىسى ئۆز قەبىلىلىرى
ۋە دلەتلىرى ئىچىدە ياباپ، ئۆز تىللىرىدا سۆزلىشىدىغان مىللەتلەردىن
بولۇپ قالدى.
21 سام ياپەتنىڭ ئاكىسى بولۇپ، ئۇ ئەبەرلەرنىڭ ئاتىسى بولدى.
22 سامنىڭ ئوغۇللىرى ئېلام، ئاسسۇر، ئارپاخشاد، لود ۋە ئاررام ئىدى.
ئۇلارنىڭ ئىسىملىرى كېيىن ھەر مىللەتلەرنىڭ ئىسىملىرىغا ئايلىنىپ، ئۇلار بۇ
مىللەتلەرنىڭ بوۋىلىرى بولدى.
23 ئاررامنىڭ ئەۋلادلىرى: ئۇسلار، ھۇللار، گەتەرلەر ۋە مابلار ئىدى.
24 ئارپاخشاد بالاھنىڭ ئاتىسى، بالاھ بولسا ئەبەرنىڭ ئاتىسى ئىدى.
7 2 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 1 1_باب
25 ئەبەردىن ئىككى ئوغۇل تۆرەلدى. بىرىنىڭ ئىسمى پەلە [ئاھاڭ
جەھەتتە «بۆلۈنۈش»] ئىدى، چۈنكى ئۇ يابىغان دەۋردە ئىنسانلار
بۆلۈنۈبكە بابلىدى. يەنە بىرىنىڭ ئىسمى يوقتان ئىدى.
26 يوقتاننىڭ ئەۋلادلىرى: ئالمودادلار، بەلەپلەر، خازارماۋىتلار،
يەراھلار، 27 ھادوراملار، ئۇزاللار، دىكلاھلار، 28 ئوبالىيلار، ئابىمائېللار،
بىبالار، 29 ئوفىرلار، ھاۋىلاھلار ۋە يوبابلار ئىدى. مانا بۇلارنىڭ ھەممىسى
يوقتاننىڭ ئەۋلادلىرى بولۇپ، 30 ئۇلار مېشادىن سەفغارنىڭ بەرق
تەرىپىدىكى تاغقىچە بولغان جايلاردا يابايتتى.
31 سامنىڭ يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئەۋلادلىرى، ھەرقايسىسى ئۆز
قەبىلىلىرى ۋە دلەتلىرى ئىچىدە ياباپ، ئۆز تىللىرىدا سۆزلىشىدىغان
مىللەتلەردىن بولۇپ قالدى.
32 يۇقىرىدىكىلەر نۇھنىڭ ئەۋلادلىرىدۇر. بۇلار ئۆز زېمىنىدىكى ھەربىر
قەبىلىلەر بويىچە خاتىرىلەنگەن. توپاندىن كېيىن، دۇنيادىكى پۈتۈن مىللەتلەر
نۇھنىڭ ئوغۇللىرىدىن تارقالدى.
خۇدانىڭ تىلنى كۆپ تىللارخا بۆلۈۋېتىشى
1 دەسلەپتە، يەر يۈزىدە بىرلا تىل بار ئىدى، ئىنسانلار پەقەت بۇ
تىلدىلا سۆزلىشەتتى. 2 ئۇلار بەرق تەرەپكە كۆچۈۋاتقىنىدا،
بابىلوندىكى بىر تۈزلەڭلىككە كېلىپ ئورۇنلابتى. 3 ئۇلار ئۆزئارا:
_ خىش قۇيۇپ، ئوتتا پىشۇرايلى _ دەپ مەسلىھەتلەبتى.
بۇنىڭ بىلەن، ئۇلار قۇرۇلۇبتا تابنىڭ ئورنىغا خىش، لاينىڭ ئورنىغا قارا
ماي ئىشلىتىدىغان بولدى.
4 ئاندىن، ئۇلار:
_ بىر بەھەر بىنا قىلايلى بەھەردە ئاسمانغا تاقابقۇدەك بىر مۇنار
11
1 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8 2
ياساپ، ئۆز نامىمىزنى چىقىرىپ، تەرەپ_تەرەپكە تارقىلىپ كېتىشىمىزدىن
ساقلىنايلى _ دېيىشتى.
5 پەرۋەردىگار ئىنسانلارنىڭ بىنا قىلىۋاتقان بەھەر ۋە مۇنارىنى كۆرگىلى
چۈبتى. 6 پەرۋەردىگار:
_ ئۇلار بىرلىشىپ بىر قوۋم بولۇپ، بىر تىلدا سۆزلىشىدىكەن. بۇ پەقەتلا
ئۇلار قىلماقچى بولغان ئىشنىڭ بابلىنىشى بۇنىڭدىن كېيىن، ئۇلار نېمە
قىلىشنى خالىسا، بۇنى قىلالايدۇ. 7 بىز چۈبۈپ، ئۇلارنىڭ تىلىنى
قالايمىقانلابتۇرۇۋېتىپ، ئۇلارنى بىر_بىرىنىڭ مەقسىتىنى ئۇقالمايدىغان
قىلىپ قويايلى، _ دېدى.
8 بۇنىڭ بىلەن، پەرۋەردىگار ئۇلارنى پۈتۈن دۇنياغا تارقىتىۋەتتى. ئۇلار
بەھەر بىنا قىلىش قۇرۇلۇبىنى توختاتتى. 9 بۇڭا، بۇ بەھەرنىڭ نامى بابىل
[ئاھاڭ جەھەتتە «قالايمىقانچىلىق»] دەپ ئاتالدى. چۈنكى، پەرۋەردىگار ئۇ
يەردە ئىنسانلارنىڭ تىللىرىنى قالايمىقانلابتۇرۇۋېتىپ، ئۇلارنى دۇنيانىڭ
ھەرقايسى جايلىرىغا تارقىتىۋەتكەنىدى.
سامنىڭ ئەۋلادلىرى
10 سامنىڭ ئەۋلادلىرى تۆۋەندىكىچە: توپان ئۆتۈپ ئىككىنچى يىلى، سام
100 يېشىدا ئارپاخشادنى تاپتى. 11 كېيىن، ئۇ يەنە 500 يىل ھايات
كەچۈرۈپ يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى.
12 ئارپاخشاد 35 يېشىدا بالاھنى تاپتى. 13 كېيىن، ئۇ يەنە 403 يىل
ھايات كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى.
14 بالاھ 30 يېشىدا ئەبەرنى تاپتى. 15 كېيىن، ئۇ يەنە 403 يىل ھايات
كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى.
16 ئەبەر 34 يېشىدا پەلەگنى تاپتى. 17 كېيىن، ئۇ يەنە 430 يىل ھايات
9 2 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 1 1_باب
كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى.
18 پەلە 30 يېشىدا راغۇنى تاپتى. 19 كېيىن، ئۇ يەنە 209 يىل ھايات
كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى.
20 راغۇ 32 يېشىدا سېرۇخنى تاپتى. 21 كېيىن، ئۇ يەنە 207 يىل ھايات
كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى.
22 سېرۇخ 30 يېشىدا ناھورنى تاپتى. 23 كېيىن، ئۇ يەنە 200 يىل ھايات
كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى.
24 ناھور 29 يېشىدا تەراھنى تاپتى. 25 كېيىن، ئۇ يەنە 119 يىل ھايات
كەچۈرۈپ، يەنە ئوغۇل_قىز پەرزەنتلەرنى كۆردى.
26 تەراھ 70 يىل ئۆمۈر كۆرۈپ، ئىبرام، ناھور ۋە ھارانلارنى تاپتى.
تەراھنىڭ ئەۋلادلىرى
27 تەراھنىڭ ئەۋلادلىرى تۆۋەندىكىچە: تەراھ ئىبرام، ناھور ۋە ھارانلارنى
تاپتى. ھاران بولسا لۇتنى تاپتى. 28 ھاران كالدانىلارنىڭ زېمىنى بولغان ئۆز
يۇرتى ئۇر بەھىرىدە ئاتىسى تەراھتىن بۇرۇن ئالەمدىن ئۆتتى. 29 ئىبرام
ساراھقا ئۆيلەندى، ناھور بولسا ھاراننىڭ قىزى مىلكاغا ئۆيلەندى. ھاراننىڭ
يەنە ئىسكاھ دېگەن بالىسىمۇ بار ئىدى. 30 ساراھ تۇغماس بولغاچقا، پەرزەنت
كۆرمىگەنىدى.
31 تەراھ ئوغلى ئىبرامنى، نەۋرىسى لۇت (ھاراننىڭ ئوغلى) نى ۋە كېلىنى،
يەنى ئىبرامنىڭ ئايالى ساراھنى ئېلىپ، كالدانىلارنىڭ زېمىنى بولغان ئۇر
بەھىرىدىن ئايرىلىپ، قانان دېگەن رايونغا كەتمەكچىدى. بىراق، ئۇلار ھاران
دېگەن بەھەرگە كەلگەندە، بۇ يەردە ئولتۇراقلىشىپ قالدى. 32 تەراھ
ئىككى يۈز بەش يىل ئۆمۈر كۆرۈپ، ھاراندا ئالەمدىن ئۆتتى.
2 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 3
خۇدانىڭ ئىبراھىمنى تاللىشى
1 پەرۋەردىگار ئىبرامغا* مۇنداق دېدى:
_ سەن يۇرتۇڭدىن چىقىپ، ئاتاڭ ۋە بابقا ئۇرۇق_
جەمەتىڭدىن ئايرىلىپ، مەن كۆرسەتمەكچى بولغان يەرگە بارغىن.
2 «مەن سېنىڭ ئۇرۇق_ئەۋلادىڭنى كۆپەيتىپ،
ئۇلارنى بىر چوڭ خەلق قىلىمەن.
مەن ساڭا بەخت ئاتا قىلىپ، نامىڭنى ئۇلۇ قىلىمەن.
بۇنداق قىلىپ، كىشىلەر سەن ئارقىلىق بەخت تاپىدۇ.
3 ساڭا بەخت تىلىگەنلەرگە بەخت ئاتا قىلىمەن،
ساڭا لەنەت ئوقۇغانلارغا لەنەت ياغدۇرىمەن.
سەن ئارقىلىق ھەممە مىللەتلەرگە بەخت ئاتا قىلىمەن»
4 ئىبرام يەتمىش بەش يېشىدا پەرۋەردىگارنىڭ يوليورۇقى بىلەن ھاران
بەھىرىدىن كەتتى، لۇتمۇ ئۇنىڭ بىلەن بىللە كەتتى. 5 ئىبرام ئايالى ساراھ
بىلەن جىيەنى لۇتنى ۋە ئۆزلىرىنىڭ ھاران بەھىرىدە تاپقان بايلىقى ۋە
قۇللىرىنى ئېلىپ، قانان رايونىغا قاراپ يول ئالدى. ئۇلار قانان تەۋەسىگە
كىرگەندىن كېيىن، 6 سەپىرىنى داۋاملابتۇرۇپ، بەكەم بەھىرىگە يېقىن
مورەھ دېگەن جايىدىكى چوڭ بىر دۇس دەرىخىنىڭ يېنىغا كەلدى. ئۇ چاغدا،
قانانلىقلار بۇ زېمىندا ياباۋاتاتتى.
7 پەرۋەردىگار ئىبرامغا كۆرۈنۈپ، ئۇنىڭغا:
_ مانا بۇ زېمىننى سېنىڭ ئەۋلادىڭغا تەقدىم قىلىمەن، _ دېدى.
*1. ئىبرام _ خۇدا كېيىن «ئىبراھىم» دەپ ئىسىم قويغان پەيغەمبەر.
بۇڭا، ئىبرام ئۇ يەردە ئۆزىگە كۆرۈنگەن پەرۋەردىگارغا ئاتاپ بىر
12
1 3 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2 1_باب
قۇربانلىق سۇپىسى ياساپ، ئىبادەت قىلدى. 8 كېيىن، ئۇ جەنۇبقا يۆتكىلىپ،
بەيتەل بەھىرىنىڭ بەرقىدىكى تاغلىق رايونغا باردى. غەرس تەرىپى
بەيتەلگە، بەرق تەرىپى ئاي دېگەن جايغا تۇتىشىدىغان بۇ جايغا
ئورۇنلىشىپ، ئۇ يەردىمۇ بىر قۇربانلىق سۇپىسى ياساپ، پەرۋەردىگارغا
ئىبادەت قىلدى. 9 كېيىن، ئۇ ئاستا_ئاستا قاناننىڭ جەنۇبىدىكى نېگىب
رايونىغا يۆتكەلدى.
ئىبرامنىڭ مىسىرخا بېرىشى
10 قاناندا ئاچارچىلىق يۈز بېرىپ، ئەھۋال ئىنتايىن ئېغىر ئىدى. بۇنىڭ
بىلەن، ئىبرام مىسىرغا بېرىپ، ئۇ يەردە ۋاقتىنچە تۇرماقچى بولدى. 11 ئۇلار
مىسىرغا كىرىشكە ئاز قالغاندا، ئىبرام ئايالى ساراھقا:
_ سەن بىر گۈزەل ئايال. 12 مىسىرلىقلار سېنى كۆرسە، جەزمەن مېنىڭ
ئايالىم ئىكەنلىكىڭنى بىلىپ، سېنى ھايات قالدۇرۇپ، مېنى ئۆلتۈرۈۋېتىدۇ.
13 سەن ئۇلارغا ئۆزۈڭنى مېنىڭ سىڭلىم دېگىن. بۇنداق دېسەڭ، ئۇلار سېنى
دەپ، مېنىڭ جېنىمغا زامىن بولماي، ماڭا ياخشى مۇئامىلە قىلىدۇ، _ دېدى.
14 ئىبرام مىسىرغا كىرگەن ۋاقتىدا، مىسىرلىقلار دەرۋەقە ئۇنىڭ ئايالىنىڭ
گۈزەللىكىنى بايقىدى. 15 ئوردىدىكى بىرنەچچە ئەمەلدار ئۇنى كۆرۈپ،
پادىشاھ ئالدىدا ئۇنىڭ گۈزەللىكىنى تەرىپلىگەنىدى. بۇنىڭ بىلەن، ساراھ
ئوردىغا ئېلىپ كىرىلدى.
16 پادىشاھ ساراھنىڭ سەۋەبىدىن ئىبرامغا ياخشى مۇئامىلە قىلدى.
ئۇنىڭغا نۇرغۇن كالا، قوي، ئېشەك، تۆگە ۋە ئەر_ئايال قۇللارنى سوۋغات
قىلدى. 17 لېكىن، پادىشاھ ئىبرامنىڭ ئايالى ساراھنى ئېلىپ كەتكەنلىكى
ئۈچۈن، پەرۋەردىگار پادىشاھقا ۋە ئۇنىڭ ئوردىسىدىكىلەرگە ئاپەت
ياغدۇردى. ئۇلار قورقۇنچلۇق كېسەلگە گىرىپتار بولدى. 18 بۇنى سەزگەن
3 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2 3
پادىشاھ ئىبرامنى چاقىرتىپ، ئۇنىڭغا:
_ بۇ ماڭا نېمە قىلغىنىڭ؟ نېمىشقا ساراھنىڭ ئۆز ئايالىڭ ئىكەنلىكىنى
ئېيتمىدىڭ؟ 19 نېمىشقا ئۇنى سىڭلىم دېدىڭ؟ بۇنداق دېگىنىڭنى ئاڭلاپ، مەن
ئۇنى ئالدىم. ئايالىڭ مانا ئۇنى ئېلىپ كەت _ دېدى.
20 بۇنىڭ بىلەن، پادىشاھ ئۆز ئەمەلدارلىرىغا ئىبرامنى چېگرىدىن
چىقىرىۋېتىشكە ئەمر قىلدى. ئۇلار ئۇنى ئايالى ۋە ئۇنىڭغا مەنسۇپ بولغان
ھەممە نەرسىلىرى بىلەن قوبۇپ يولغا سالدى.
ئىبرام بىلەن لۇتنىڭ ئايرىلىپ كېتىشى
1 ئىبرام ئايالى ۋە ئۆزىگە مەنسۇپ بولغان ھەممە نەرسىلىرىنى
ئېلىپ مىسىردىن چىقىپ، قاناننىڭ جەنۇبىدىكى نېگىب رايونىغا
باردى. لۇتمۇ ئۇنىڭ بىلەن بىللە باردى. 2 ئىبرام باي بولۇپ، ئۇنىڭ نۇرغۇن
مال_ۋارانلىرى ۋە ئالتۇن_كۈمۈبلىرىمۇ بار ئىدى. 3 كېيىن، ئۇ نېگىب
رايونىدىن ئايرىلىپ، ئاستا_ئاستا بىمالغا يۆتكىلىپ، بەيتەل بەھىرىگە قايتا
باردى. ئۇ بەيتەل بىلەن ئاي بەھىرىنىڭ ئارىلىقىغا، يەنى ئۇ تۇنجى قېتىم
ئورۇنلىشىپ، 4 قۇربانلىق سۇپىسى ياسىغان يەرگە قايتىپ كېلىپ، ئۇ يەردە
پەرۋەردىگارغا ئىبادەت قىلدى.
5 ئىبرام بىلەن ماڭغان لۇتنىڭمۇ مال_ۋارانلىرى ۋە قۇللىرى كۆپ ئىدى.
6 بۇ ئىككى ئائىلىنىڭ پادىلىرى بەك كۆپ بولغاچقا، ئوتلاقلار يېتىشمەي
قالغانىدى. 7 بۇڭا، ئىبرامنىڭ پادىچىلىرى بىلەن لۇتنىڭ پادىچىلىرى ئارىسىدا
تالاش_تارتىش چىقىپ قالدى. (ئۇ چاغدا، قانانلىقلار بىلەن پەرىزىلەر يەنىلا
قانان رايونىدا تۇراتتى.)
8 بۇڭا، ئىبرام لۇتقا:
_ بىز بولساق ئۇرۇق_تۇغقان، ئارىمىزدا ياكى پادىچىلىرىمىزنىڭ
13
3 3 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 3 1_باب
ئارىسىدا تالاش_تارتىش چىقمىسۇن. 9 ئايرىلىپ يابايلى. مانا، پۈتۈن زېمىن
سېنىڭ ئالدىڭدا تۇرۇپتۇ. خالىغان يەرنى تاللا ئوڭ تەرەپنى تاللىساڭ، سول
تەرەپ ماڭا قالسۇن، سول تەرەپنى تاللىساڭ، ئوڭ تەرەپ ماڭا قالسۇن، _
دېدى.
10 لۇت تۆت تەرەپكە نەزەر سېلىپ، ئىئوردان دەريا ۋادىسىدىن
زوئارغىچە سوزۇلغان كەڭ تۈزلەڭلىكنى كۆردى. بۇ تۈزلەڭلىكنىڭ سۈيى مول
بولۇپ، خۇددى ئېرەم باغقا ۋە مىسىرنىڭ يەرلىرىگە ئوخشايتتى. (ئۇ چاغدا،
پەرۋەردىگار سودوم بىلەن گومورا بەھەرلىرىنى تېخى خارابىلىككە
ئايلاندۇرمىغانىدى.)
11 بۇڭا، لۇت ئۇ يەرنى تاللاپ، بەرق تەرەپكە يۆتكەلدى. ئۇ ئىككىيلەن
مانا بۇنداق ئايرىلدى. 12 ئىبرام قاناندا ئولتۇراقلىشىپ قالدى. لۇت ئىئوردان
دەريا ۋادىسىدىكى بەھەرلەرگە يېقىنلىشىپ، سودوم بەھىرىنىڭ ئەتراپىدا
چېدىر تىكىپ ئورۇنلابتى. 13 سودوملۇقلار رەزىللىككە تولغان بولۇپ،
پەرۋەردىگارنىڭ نەزىرىدە ئۇلار ئېغىر گۇناھكارلار ئىدى.
ئىبرامنىڭ ھىبرونغا كۆچۈغى
14 لۇت ئىبرامدىن ئايرىلغاندىن كېيىن، پەرۋەردىگار ئىبرامغا:
_ سەن تۇرغان جايىڭدىن بەرق، غەرس، جەنۇس ۋە بىمال
تەرەپلەرگە قاراپ باق. 15 سەن كۆرۈۋاتقان بۇ زېمىنلارنى ساڭا ۋە سېنىڭ
ئەۋلادلىرىڭغا تەقدىم قىلىمەن. بۇ زېمىن مەڭگۈ سىلەرگە مەنسۇپ. 16 مەن
سېنىڭ ئەۋلادلىرىڭنى ھەددى_ھېسابسىز كۆپەيتىمەن. يەر يۈزىدىكى
قۇمنى ھېچكىم سانىيالمىغانغا ئوخشاش، ئۇلارنىڭ سانىنىمۇ ھېچكىم
سانىيالمايدۇ. 17 ئورنۇڭدىن تۇر. بۇ زېمىننى كېزىپ چىق. مەن ئۇنى ساڭا
تەقدىم قىلدىم _ دېدى.
4 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 3
18 بۇنىڭ بىلەن، ئىبرام چېدىرلىرىنى يىغىشتۇرۇپ، ھىبرون بەھىرىگە
يېقىن مامرەدىكى دۇس دەرەخلىكىنىڭ يېنىدا ئولتۇراقلىشىپ، ئۇ يەردە
پەرۋەردىگارغا ئاتاپ قۇربانلىق سۇپىسى ياسىدى.
ئىبرامنىڭ لۇتنى قۇتقۇزۇغى
1 بۇ كۈنلەردە، بابىلون بېگى ئامرافىل، ئېللاسار بېگى ئاريوك،
ئېلام بېگى كېدورلاۋمار، گويىم بېگى تىدال قاتارلىق تۆت بە
بىرلىشىپ، 2 سودوم بېگى بەرا، گومورا بېگى بىربا، ئادما بېگى بىناس،
سىبوئىم بېگى بەمەبەر ۋە بېلا (زوئار دەپمۇ ئاتىلىدۇ) بېگى قاتارلىق بەش
بە بىلەن جەڭ قىلىشقا چىقتى. 3 بۇ بەش بە قوبۇنلىرىنى بىرلەبتۈرۈپ،
سىددىم ۋادىسىغا يىغدى. (سىددىم ۋادىسى ھازىرقى «ئۆلۈك دېڭىز»
ۋادىسىدۇر.) 4 ئۇلار ئون ئىككى يىل كېدورلاۋمار بېگىنىڭ ھۆكۈمرانلىقىدا
بولۇپ، ئون ئۈچىنچى يىلغا كەلگەندە، ئۇنىڭغا قاربى ئىسيان كۆتۈرگەنىدى.
5 بۇڭا، ئون تۆتىنچى يىلى كېدورلاۋمار بە ئۆزىنىڭ ۋە ئىتتىپاقداش
بەگلەرنىڭ قوبۇنلىرىنى بابلاپ بېرىپ، ئابتاروت_كارنائىم دېگەن يەردە
رېغالارنى يەڭدى. كېيىن، ھام دېگەن يەردە زۇزلارنى ۋە باۋا_كىرياتائىم
تۈزلەڭلىكىدە ئېملارنىڭ ھەممىسىنى تارمار قىلدى. 6 سەئىر تاغلىق رايونىدا
ياباۋاتقان ھورىتلارنىمۇ چۆل بويىدىكى ئەل_پارانغىچە قوغلاپ بېرىپ
تارمار قىلدى. 7 ئارقىدىنلا، ئۇلار ئېن_مىشپات، يەنى كادېشقا قايتىپ،
ئامالەكلەرنىڭ پۈتۈن زېمىنىنى بېسىۋېلىپ، ھازازۇن_تاماردا ياباۋاتقان
ئامورلارنىمۇ تارمار قىلدى.
8 بۇنىڭ بىلەن، سودوم، گومورا، ئادما، سىبوئىم ۋە بېلا، يەنى زوئار
قاتارلىق بەش بەگلىكنىڭ بەگلىرى بىرلەبمە قوبۇنىنى بابلاپ، سىددىم
ۋادىسىغا جەڭ قىلىشقا چىقتى. 9 ئۇلار ئېلام بەھىرىنىڭ بېگى كېدورلاۋمار،
14
5 3 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 1_باب
گويىمنىڭ بېگى تىدال، بابىلوننىڭ بېگى ئامرافىل ۋە ئېللاسارنىڭ بېگى
ئاريوكتىن ئىبارەت تۆت بە بىلەن جەڭ قىلدى. 10 سىددىم ۋادىسىنىڭ
ھەممە يېرىدە قارا ماي بىلەن تولغان كۆلچەكلەر بار ئىدى. سودوم بېگى
بىلەن گومورا بېگى قاچقان ۋاقتىدا، قوبۇنلىرىنىڭ بىر قىسمى كۆلچەكلەرگە
چۈبۈپ كېتىپ، قالغانلىرى تاغقا قېچىپ كەتتى.
11 تۆت بە سودوم بىلەن گومورانىڭ پۈتۈن بايلىق ۋە ئابلىق_
تۈلۈكلىرىنى بۇلاڭ_تالاڭ قىلىپ كەتتى. 12 ئۇ چاغدا ئىبرامنىڭ جىيەنى لۇت
سودومدا تۇراتتى. ئۇلار ئۇنىمۇ مال_مۈلۈكلىرى بىلەن قوبۇپ بۇلاپ كەتتى.
13 لېكىن، قۇتۇلۇپ قالغان بىر كىشى بۇ ئىشلارنى ئىبرانىي* بولغان
ئىبرامغا مەلۇم قىلدى. ئۇ چاغدا، ئىبرام ئامور قەبىلىسىدىن مامرە ئىسىملىك
بىر كىشىنىڭ دۇس دەرەخلىكىنىڭ يېنىدا تۇراتتى. مامرە ۋە ئىككى ئىنىسى _
ئەبكول ۋە ئانىر ئىبرامنىڭ ئىتتىپاقدابلىرى ئىدى.
14 ئىبرام جىيەنى لۇتنىڭ ئەسىرگە چۈبۈپ قالغانلىقىنى ئاڭلاپ، ئۆز
ئادەملىرىدىن ئۈ يۈز ئون سەككىز نەپەر جەڭچىنى چاقىرىپ، تۆت بەگنى
دان دېگەن جايغىچە قوغلاپ باردى. 15_16 ئۇ يەردە جەڭچىلەرنى
بىرقانچە قىسىمغا بۆلۈپ، كېچىسى ھۇجۇم قىلىپ، دۈبمەننى مەغلۇپ
قىلدى. ئۇلارنى دەمەبقنىڭ بىمالىدىكى خوبا دېگەن جايغىچە قوغلاپ،
بۇلاپ كەتكەن ھەممە مال_مۈلۈكنى تارتىۋېلىپ، ئۆز جىيەنى لۇتنى ۋە
ئۇنىڭ پۈتۈن بايلىقلىرىنى، خوتۇن_قىزلىرىنى ۋە بابقا ئەسىرگە چۈبكەن
ئادەملىرىنى قايتۇرۇپ ئالدى.
مالكىسىدىقنىڭ ئىبرامغا بەخت تىلىشى
*13. ئىبرانىي _ قەدىمكى يەھۇدىيلارنى، يەنى ئىسرائىللارنى كۆرسىتىدۇ.
17 ئىبرام كېدورلاۋمار ۋە ئۇنىڭ بىلەن ئىتتىپاقداش ھەرقايسى بەگلەرنى
4 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6 3
مەغلۇپ قىلىپ، غەلىبە بىلەن قايتىپ كەلگەندە، سودوم بېگى ئۇنى قاربى
ئېلىش ئۈچۈن باۋا ۋادىسى (خان ۋادىسى دەپمۇ ئاتىلىدۇ) غا چىقتى.
18 ئۇلۇ خۇدانىڭ روھانىيسى ھەم سالىمنىڭ بېگى مالكىسىدىقمۇ نان ۋە
باراس ئېلىپ، ئىبرامنىڭ ئالدىغا چىقىپ، 19 ئۇنىڭغا بەخت تىلەپ:
«پۈتۈن ئالەمنىڭ ياراتقۇچىسى بولغان ئۇلۇ خۇدا ئىبرامنى
بەختلىك قىلغاي
20 سېنى دۈبمىنىڭ ئۈستىدىن غەلىبە قىلدۇرغان ئۇلۇ خۇدا
مەدھىيىلەنگەي» دېدى.
ئىبرام غەنىيمەت ئالغان نەرسىلەرنىڭ ئوندىن بىرىنى مالكىسىدىققا
تەقدىم قىلدى. 21 سودوم بېگى ئىبرامغا:
_ غەنىيمەتلەرنىڭ ھەممىسى ساڭا مەنسۇپ، لېكىن ئادەملىرىمنى
قايتۇرۇپ بەر _ دېدى.
22 ئىبرام ئۇنىڭغا:
_ پۈتۈن ئالەمنىڭ ياراتقۇچىسى بولغان پەرۋەردىگار ئۇلۇ خۇدا ئالدىدا
قەسەم قىلىمەنكى، 23 مەن سېنىڭ ھەرقانداق نەرسەڭنى، ھەتتا بىر تال
يىپىڭنى ياكى كەبىڭنىڭ بوغقۇچىنىمۇ ئالمايمەن. بولمىسا، سەن كېيىن:
«مەن ئىبرامنى باي قىلىپ قويدۇم» دېيىشتىن يانمايسەن.
24 بۇنىڭ ئۈچۈن، ئادەملىرىمنىڭ يېگىنىنىلا ھېسابلايمەن. ئۇنىڭدىن
بابقا ھېچنېمىنى ئالمايمەن. لېكىن، مېنىڭ ئىتتىپاقدابلىرىم ئانىر، ئەبكول
ۋە مامرەلەرگە غەنىيمەتلەردىن تېگىشلىكىنى ئايرىپ بەرسەڭ بولدى، _
دېدى.
7 3 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 5 1_باب
خۇدانىڭ ئىبرام بىلەن ئەھدە تۈزۈغى
1 بۇ ۋەقەلەردىن كېيىن، پەرۋەردىگار ئىبرامغا كۆرۈنۈپ، ئۇنىڭغا:
_ ئىبرام، قورقما مەن ساڭا قالقان بولۇپ، ناھايىتى زور ئىنئام
بېرىمەن، _ دېدى.
2 لېكىن، ئىبرام:
_ ئى ئىگەم خۇدا، مېنىڭ پەرزەنتىم بولمىسا، سېنىڭ بەرمەكچى بولغان
ئىنئامىڭنىڭ پايدىسى نېمە؟ مېنىڭ بىردىنبىر مىراسخورۇم _ دەمەبقتىن
كەلگەن چاكىرىم ئېلىيەزەر بولىدۇ. 3 سەن ماڭا پەرزەنت بەرمىدىڭ، بۇڭا
مېنىڭ تەئەللۇقاتىمغا چاكىرىم مىراسخور بولىدۇ، _ دەپ جاۋاس بەردى.
4 ئارقىدىنلا، ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ ئۆزىگە يەنە: «چاكىرىڭ ئېلىيەزەر
سېنىڭ مىراسخورۇڭ بولمايدۇ، پەقەت ئۆزۈڭدىن بولغان ئوغۇللا
مىراسخورۇڭ بولىدۇ» دېگەنلىكىنى ئاڭلىدى.
5 بۇندىن كېيىن، خۇدا ئۇنى تابقىرىغا ئېلىپ چىقىپ، ئۇنىڭغا:
_ ئاسمانغا قاراپ، يۇلتۇزلارنى سانىيالايدىغان بولساڭ ساناپ باق،
سېنىڭ ئەۋلادىڭ ئەنە بۇ يۇلتۇزلاردەك سان_ساناقسىز بولىدۇ _ دېدى.
6 ئىبرام پەرۋەردىگارنىڭ سۆزلىرىگە ئىشەندى. پەرۋەردىگار ئۇنىڭ
ئېتىقادىنى كۆرۈپ، ئۇنى ھەققانىي ئادەم، دەپ ھېسابلىدى.
7 پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا يەنە:
_ سېنى بۇ زېمىنغا ئىگە قىلىش ئۈچۈن، سېنى كالدانىلارنىڭ زېمىنى
بولغان ئۇر بەھىرىدىن ئېلىپ چىققان پەرۋەردىگار مەن بولىمەن، _ دېدى.
8 لېكىن، ئىبرام:
_ ئى ئىگەم خۇدا، مەن بۇ زېمىنغا جەزمەن ئىگە بولىدىغانلىقىمنى
نېمىدىن بىلىمەن؟ _ دەپ سورىدى.
9 پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا:
15
5 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8 3
_ سەن ئۈ يابلىق كالا، ئۆچكە، قوچقاردىن ھەم پاختەك ۋە ياش
كەپتەردىن بىردىن ئېلىپ، مېنىڭ ئالدىمغا كەلگىن، _ دەپ جاۋاس بەردى.
10 ئىبرام بۇ ھايۋانلارنى خۇدانىڭ ئالدىغا ئاپىرىپ، قۇبلاردىن بابقىسىنىڭ
قارنىنى يېرىپ ئىككى پارچە قىلدى. گۆبلەرنى ئىككى تەرەپكە قاتار قىلىپ
تىزدى. 11 قۇزغۇنلار ئۇچۇبۇپ كېلىپ، گۆبلەرگە قونغاندا، ئىبرام ئۇلارنى
قوغلىۋەتتى. 12 كۈن پاتقاندا، ئىبرام ئۇيقۇغا كەتتى. چۈبىدە ئۇنى قورقۇنچلۇق
قاراڭغۇلۇق باستى. 13 پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى:
_ بۇنى بىلىپ قويغىنكى، سېنىڭ ئەۋلادلىرىڭ بابقا بىر دلەتتە
مۇساپىر بولىدۇ. بۇ دلەتتىكى كىشىلەرگە قۇل بولۇپ، تۆت يۈز يىل ئۇلار
تەرىپىدىن ئازاس چېكىدۇ. 14 لېكىن، مەن ئۇلارنى قۇل قىلغۇچى خەلقنى
چوقۇم جازالايمەن. ئۇلار ئۇ دلەتتىن قايتقىنىدا، نۇرغۇن بايلىقلارنى ئېلىپ
كېلىدۇ. 15 سەن بولساڭ ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈپ، ئەجدادلىرىڭنىڭ قېشىغا
كېتىسەن. 16 سېنىڭ ئەۋلادلىرىڭ بۇ يەرگە قايتىپ كەلگۈچە، ئۇ يەردە تۆت
ئەۋلاد ئۆتۈپ كېتىدۇ. چۈنكى، بۇ يەردە تۇرۇۋاتقان ئامورلارنىڭ گۇناھى
چېكىگە يەتمىگۈچە، ئۇلارنى بىر تەرەپ قىلمايمەن.
17 كۈن پېتىپ قاراڭغۇ چۈبكەندىن كېيىن، ئىس چىقىپ تۇرغان ئوچاق
ۋە يېنىپ تۇرغان مەبئەل تۇيۇقسىز پەيدا بولۇپ، ھېلىقى ئىككى قاتار
گۆبنىڭ ئوتتۇرىسىدىن ئۆتۈپ كەتتى. 18_19 مانا بۇ چاغدا، پەرۋەردىگار
ئىبرام بىلەن ئەھدە تۈزۈپ مۇنداق دېدى:
_ مەن مىسىر چېگرىسىدىن تاكى فىرات دەرياسىغىچە سوزۇلغان بۇ
زېمىننىڭ ھەممىسىنى سېنىڭ ئەۋلادلىرىڭغا تەقدىم قىلدىم. بۇ زېمىن كېنلار،
كېنىزلەر، كادمونلار، 20 خىتلار، پەرىزىلەر، رېغالار، 21 ئامورلار، قانانلار،
گىرگابلار ۋە يەبۇسلار دەپ تونۇلغان خەلقلەرنىڭ زېمىنلىرىنىڭ
ھەممىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
9 3 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6 1_باب
ئىسمائىلنىڭ تۇخۇلۇغى
1 ئىبرامنىڭ ئايالى ساراھ تۇغماس ئىدى، بىراق ئۇنىڭ ھەجەر
ئىسىملىك مىسىرلىق بىر دېدىكى بار ئىدى. 2 ساراھ ئىبرامغا:
_ پەرۋەردىگار مېنى تۇغماس يارىتىپتۇ، ئەمدى سىز مېنىڭ دېدىكىم
بىلەن بىر ياستۇققا باش قويۇڭ بەلكىم ئۇ ماڭا بىر ئوغۇل تۇغۇپ بېرەر، _
دېدى.
ئىبرام ساراھنىڭ بۇ سۆزىگە قوبۇلدى. 3 بۇنىڭ بىلەن، ساراھ ھەجەرنى
ئىبرامغا كىچىك خوتۇنلۇققا بەردى. (بۇ ۋەقە ئىبرام قاناندا ئون يىل تۇرغاندا
يۈز بەردى.) 4 ئىبرام ھەجەر بىلەن بىللە بولغاندىن كېيىن، ھەجەر ھامىلىدار
بولۇپ قالدى. ئۇ ئۆزىنىڭ ھامىلىدار بولغانلىقىنى سېزىپ مەغرۇرلىنىپ،
ساراھنى كۆزگە ئىلمايدىغان بولۇپ قالدى.
5 ساراھ ئىبرامغا قېيىداپ:
_ ھەممىنى قىلغان سەن مەن ھەجەرنى ساڭا قوبۇپ قويغان.
ئەمدىلىكتە، ئۇ ئۆزىنىڭ ھامىلىدارلىقىنى بىلىپلا، مېنى كۆزگە ئىلمايدىغان
بولۇۋالدى. سېنىڭ ياكى مېنىڭ توغرا ئىكەنلىكىگە پەرۋەردىگار ئۆزى ھۆكۈم
قىلسۇن، _ دېدى.
6 ئىبرام:
_ ئۇ سېنىڭ دېدىكىڭ، ئۇ سېنىڭ ئىلكىڭدە. ئۇنىڭغا قانداق مۇئامىلە
قىلىش سېنىڭ ئىختىيارىڭ، _ دەپ جاۋاس بەردى.
بۇنىڭ بىلەن، ساراھ ھەجەرنى بوزەك قىلدى، بۇڭا ھەجەر ئىبرامنىڭ
ئۆيىدىن قېچىپ كەتتى.
*7. سۆزمۇسۆز تەرجىمىسى: «پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى» بولۇپ، تەۋراتتا بۇ كۆپ
ۋاقىتلاردا پەرىشتە قىياپىتىدە كۆرۈلگەن خۇدانىڭ ئۆزىنى كۆرسىتىدۇ.
7 پەرىشتىنىڭ سۈرىتىدە كۆرۈنگەن پەرۋەردىگار* ھەجەرنى چۆلدىكى
16
6 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 4
بىر بۇلاقنىڭ يېنىدا كۆردى. بۇلاق بۇر دېگەن يەرگە بارىدىغان يولنىڭ
بويىدا ئىدى. 8 پەرىشتە ئۇنىڭدىن:
_ ئەي ساراھنىڭ دېدىكى ھەجەر، سەن قەيەردىن كەلدىڭ؟ نەگە
كېتىۋاتىسەن؟ _ دەپ سورىدى.
_ مەن ئايال خوجايىنىم ساراھنىڭ يېنىدىن قېچىپ چىقتىم، _ دەپ
جاۋاس بەردى ھەجەر.
9 پەرىشتە ئۇنىڭغا:
_ سەن ئايال خوجايىنىڭنىڭ يېنىغا قايتىپ بېرىپ، ئۇنىڭغا بويسۇنغىن،
_ دېدى.
10 پەرىشتە يەنە مۇنداق دېدى:
_ مەن سېنىڭ ئەۋلادىڭنى بۇنداق كۆپەيتىمەنكى، ئۇلارنى ھېچكىم
سانىيالمايدىغان قىلىمەن. 11 سەن ھامىلىدار بولۇپ بىر ئوغۇل تۇغىسەن،
ئىسمىنى ئىسمائىل [مەنىسى «ئاڭلىغۇچى خۇدا»] قويغىن، چۈنكى سېنىڭ
داد_پەريادىڭ پەرۋەردىگارغا يەتتى. 12 سېنىڭ ئوغلۇڭنىڭ مىجەزى بىر ياۋا
ئېشەككە ئوخشايدۇ. ھەممە يەرگە بېرىپ، كىشىلەر بىلەن جېدەل
چىقىرىدۇ. كىشىلەرمۇ ئۇنىڭغا قاربىلىق كۆرسىتىدۇ. ئۇ تۇغقانلىرىغا
ئۆچمەنلىك قىلىپ يابايدۇ.
13 ھەجەر ئۆز_ئۆزىگە: «مەن راستتىنلا ماڭا غەمخورلۇق قىلغان
خۇدانى كۆردۈم» دېدى. بۇنىڭ بىلەن، ئۇ ئۆزىگە سۆز قىلغان
پەرۋەردىگارنى «ئېل_روئا»، [مەنىسى «مېنى كۆرگۈچى خۇدا»] دەپ
ئاتىدى. 14 بۇڭا، كىشىلەر ئۇ بۇلاققا بېئېر_لاھايروي [مەنىسى «مېنى
كۆرگۈچى خۇدانىڭ بۇلىقى»] دەپ نام قويدى. بۇ بۇلاق ھازىرمۇ كادېش
بىلەن بەرەد بەھىرىنىڭ ئوتتۇرىسىدىدۇر.
15 ھەجەر ئىبرامغا بىر ئوغۇل تۇغۇپ بەردى. ئىبرام ئۇنىڭغا ئىسمائىل
دەپ ئات قويدى. 16 ئۇ چاغدا، ئىبرام سەكسەن ئالتە يابتا ئىدى.
1 4 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 7 1_باب
قەدىمكى ئەھدىنىڭ بەلگىسى _ خەتنە
1 ئىبرام توقسان توققۇز يېشىدا پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا كۆرۈنۈپ:
_ مەن ھەممىگە قادىر خۇدادۇرمەن. سەن داۋاملىق مېنىڭ
يولۇمدا مېڭىپ، قۇسۇرسىز ئادەم بول. 2 مەن سەن بىلەن تۈزگەن ئەھدەمدە
چىڭ تۇرۇپ، سېنى كۆپ ئەۋلادلىق قىلىمەن، _ دېدى.
3 ئىبرام يەرگە باش قويدى. خۇدا ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى:
4 _ مېنىڭ سەن بىلەن تۈزگەن ئەھدەم مۇنداق: سەن نۇرغۇن
مىللەتلەرنىڭ ئاتىسى بولىسەن. 5 ھازىردىن بابلاپ سېنىڭ ئىسمىڭ ئىبرام
ئەمەس، ئىبراھىم [مەنىسى «نۇرغۇن ئەۋلادلارنىڭ ئاتىسى»] بولسۇن.
چۈنكى، مەن سېنى نۇرغۇن مىللەتلەرنىڭ ئاتىسى قىلىمەن. 6 مەن ساڭا كۆپ
ئەۋلادلارنى بېرىمەن. ئۇلارنىڭ ئارىسىدىن يېڭى خەلق ۋە پادىشاھلارمۇ
چىقىدۇ. 7 مەن سەن ۋە كەلگۈسىدىكى ئەۋلادلىرىڭ بىلەن تۈزگەن
مەڭگۈلۈك ئەھدەمدە تۇرىمەن. مەن سېنىڭ ۋە ئەۋلادلىرىڭنىڭ
خۇداسىدۇرمەن. 8 سەن ھازىر قاناندا مۇساپىر بولۇپ ياباۋاتىسەن. ئەمما، بۇ
پۈتۈن زېمىننى ساڭا ۋە سېنىڭ ئەۋلادلىرىڭغا تەقدىم قىلدىم. ئۇ سېنىڭ
ئەۋلادلىرىڭغا مەڭگۈ مىراس بولسۇن. مەن ئۇلارنىڭمۇ خۇداسىدۇرمەن
9 خۇدا يەنە مۇنداق دېدى:
_ ئەمدى سەن ۋە سېنىڭ ئەۋلادلىرىڭمۇ مېنىڭ ئەھدەمدە چىڭ
تۇرۇبۇڭلار كېرەك. 10 سىلەرنىڭ ئاراڭلاردىكى ھەرقانداق ئەر كىشى خەتنە
قىلىنىشى كېرەك. مانا بۇ مېنىڭ سەن ۋە سېنىڭ ئەۋلادلىرىڭ بىلەن تۈزگەن
ئەھدەمدۇر. 11_12 ھازىردىن بابلاپ، سىلەر بارلىق ئوغۇل بوۋاقلىرىڭلارنى،
مەيلى ئۆيۈڭلاردا تۇغۇلغان ياكى چەت ئەللىكلەردىن سېتىۋالغان قۇللىرىڭلار
تۇغقان بولسۇن، ئۇلارنى تۇغۇلۇپ سەككىزىنچى كۈنى خەتنە قىلىشىڭلار
كېرەك. خەتنە قىلىش _ ئارىمىزدا تۈزگەن ئەھدىنىڭ بەلگىسى بولۇپ
17
7 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2 4
قالسۇن. 13 ھەممە ئەرلەرنىڭ خەتنىسىنى قىلىشىڭلار كېرەك. سىلەرنىڭ
تېنىڭلاردىكى بەلگە _ ئارىمىزدىكى تۈزگەن مەڭگۈلۈك ئەھدەمنىڭ
بەلگىسى بولۇپ قالسۇن. 14 خەتنە قىلىنمىغان ئەرنى خەلقىم قاتارىدىن
چىقىرىۋېتىمەن. ئۇنداق كىشى مېنىڭ ئەھدەمنى بۇزغان بولىدۇ.
15 بۇنىڭدىن بابقا، خۇدا ئىبراھىمغا مۇنداق دېدى:
_ سېنىڭ ئايالىڭ ساراھنىڭ ئىسمى ھازىردىن بابلاپ سارە [مەنىسى
«ئايال باھزادە»] بولسۇن. 16 مەن ئۇنىڭغا بەخت ئاتا قىلىپ، ئۇنىڭدىن ساڭا
بىر ئوغۇل تەقدىم قىلىمەن. سارە نۇرغۇن مىللەتلەرنىڭ ئانىسى بولىدۇ. ئۇنىڭ
ئەۋلادلىرىدىن پادىشاھلارمۇ چىقىدۇ.
17 ئىبراھىم يەرگە باش قويۇپ، كۈلۈپ، كۆڭلىدە «يۈز يابلىق بوۋاي
قانداقمۇ پەرزەنت كۆرەلىسۇن؟ سارە بولسا توقسان يابقا كىرگەن تۇرسا،
قانداقمۇ ھامىلىدار بولالىسۇن؟» دەپ ئويلىدى 18 ۋە خۇداغا:
_ ئىسمائىلنى بەختكە ئېرىشتۈرسەڭ بولدىغۇ _ دېدى.
19 لېكىن، خۇدا مۇنداق دېدى:
_ ياق، ھەجەر ئەمەس، ئايالىڭ سارە ساڭا بىر ئوغۇل تۇغۇپ بېرىدۇ.
ئۇنىڭ ئىسمىنى ئىسھاق [مەنىسى «كۈلكە»] قوي. مەن ئۇنىڭ ۋە ئۇنىڭ
ئەۋلادلىرى بىلەنمۇ مەڭگۈلۈك ئەھدەمدە چىڭ تۇرىمەن. 20 ئىسمائىلغا
كەلسەك، ئۇ توغرىسىدىكى تەلىپىڭنىمۇ ئاڭلىدىم. مەن ئۇنىڭغا بەخت ئاتا
قىلىپ، ئۇنىڭ نەسلىنى ناھايىتى كۆپەيتىمەن. ئۇ ئون ئىككى پادىشاھنىڭ
ئاتىسى بولىدۇ. مەن ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىنى ئۇلۇ بىر مىللەتكە ئايلاندۇرىمەن.
21 بىراق، مېنىڭ ئەھدەم بولسا كېلەر يىلى مۇبۇ ۋاقىتتا سارە ساڭا تۇغۇپ
بېرىدىغان ئوغۇل _ ئىسھاق بىلەن باغلىنىشلىق.
22 خۇدا ئىبراھىمغا بۇ سۆزلەرنى قىلىپ بولۇپ، ئۇنىڭ يېنىدىن ئايرىلدى.
23 مانا بۇ كۈنى، ئىبراھىم خۇدانىڭ ئەمرىگە ئەمەل قىلىپ، ئوغلى
3 4 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8 1_باب
ئىسمائىل ۋە ئائىلىسىدىكى ھەممە ئەرلەرنى، جۈملىدىن ئائىلىسىدە تۇغۇلغان
ۋە سېتىۋالغان قۇللارنى خەتنە قىلدۇردى. 24 ئىبراھىم خەتنە قىلىنغاندا،
توقسان توققۇز يابتا، 25 ئىسمائىل خەتنە قىلىنغاندا، ئون ئۈ يابتا ئىدى.
26_27 ئىككىسى، ئائىلىسىدىكى ھەممە ئەرلەر، جۈملىدىن ئائىلىسىدە
تۇغۇلغان ۋە چەت ئەللىكلەردىن سېتىۋېلىنغان قۇللار بىلەن بىللە بۇ كۈن
ئىچىدە خەتنە قىلىندى.
ئەرغتىن چۈغكەن ئۈ مېھمان
1 كېيىن، پەرۋەردىگار مامرەدىكى دۇس دەرەخلىكىدە ئىبراھىمغا
قايتا كۆرۈندى. كۈن تىكلەبكەن ۋاقىتتا، ئىبراھىم چېدىرىنىڭ
ئىشىكى ئالدىدا ئولتۇراتتى. 2 ئۇ بېشىنى كۆتۈرۈپ قارىۋىدى، ئۇدۇلىدا ئۈ
كىشىنىڭ ئۆرە تۇرغانلىقىنى كۆردى_دە، بۇ ھامان ئۇلارنىڭ ئالدىغا
يۈگۈرۈپ يەرگە ئېڭىشىپ، تەزىم قىلىپ، 3 ئۇلارغا:
_ جانابلار، ئېغىر كۆرمىسەڭلار ئۆيىمىزگە كىرىپ، مېھمان بولۇپ
قايتقايسىلەر. 4 ھەرقايسىڭلار دەرەخ سايىسىدە دەم ئېلىپ تۇرغايسىلەر،
مەن پۇت_قوللىرىڭلارنى يۇيۇبقا سۇ، 5 غىزالىنىشىڭلارغا بىرئاز يېمەكلىك
ئېلىپ كېلەي. ئارام ئېلىپ، يولۇڭلارنى داۋاملابتۇرغايسىلەر.
كەلگەنلىكىڭلاردىن خۇبال بولدۇم، _ دېدى.
_ رەھمەت، ئېيتقىنىڭىزچە بولسۇن، _ دەپ جاۋاس قايتۇرۇبتى ئۇلار.
6 ئىبراھىم دەرھال چېدىرغا يۈگۈرۈپ كىرىپ، سارەگە:
_ دەرھال بىر خالتا ئەڭ ياخشى ئۇندىن نان پىشۇرغىن _ دېدى.
7 ئارقىدىنلا، ئۇ يەنە كالا پادىلىرىنىڭ ئىچىگە كىرىپ، سېمىز بىر تورپاقنى
تاللاپ، چاكىرىغا تاپشۇردى. ئۇ دەرھال تورپاقنى سويۇپ، تەييارلىدى.
18
8 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 4
8_9 ئاندىن، ئىبراھىم قايماق، سۈت ۋە گۆبنى ئۈ مېھماننىڭ ئالدىغا
قويدى. ئۆزى بولسا، ئۇلارنىڭ خىزمىتىدە بولۇش ئۈچۈن دەرەخ سايىسىدە
كۈتۈپ تۇردى. تاماق يەۋاتقاندا، ئۇلار ئىبراھىمدىن:
_ ئايالىڭ سارە قەيەردە؟ _ دەپ سورىدى.
_ چېدىردا، _ دەپ جاۋاس بەردى ئۇ.
10 مېھمان سىياقىدىكى پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا:
_ كېلەر يىلى بۇ چاغدا، مەن چوقۇم قايتىپ كېلىمەن. بۇ چاغدا،
ئايالىڭ سارە بىر ئوغۇلغا ئانا بولىدۇ، _ دېدى.
سارە ئۇلارنىڭ كەينىدىكى چېدىر ئاغزىدا ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ
تۇراتتى.
11 ئۇ چاغدا، ئىبراھىم بىلەن سارە ئىككىلىسى قېرىپ قالغانىدى. سارەنىڭ
ئادەت كۆرۈبىمۇ توختاپ كەتكەنىدى. 12 بۇڭا، سارە ئىچىدە كۈلۈپ، ئۆز_
ئۆزىگە: «مەن قېرىپ قالدىم، ئېرىممۇ قېرىپ قالغان تۇرسا، ئەمدى ماڭا
بۇنداق خۇباللىق قەيەردىن كەلسۇن؟» دېدى.
13 بۇڭا، پەرۋەردىگار ئىبراھىمغا:
_ سارە نېمىشقا كۈلۈپ تۇرۇپ، ئۆز_ئۆزىگە: «مەن بۇنچە قېرىپ
كەتكەن تۇرسام، يەنە قانداقمۇ ھامىلىدار بولالاي؟» دەيدۇ؟ 14 پەرۋەردىگار
قىلالمايدىغان ئىش يوق ئەمەسمۇ ئېيتقىنىمدەك، كېلەر يىلى دەل مۇبۇ
چاغدا قايتىپ كېلىمەن. ئۇ چاغدا، سارە چوقۇم بىر ئوغۇلغا ئانا بولىدۇ، _
دېدى.
15 سارە قورقۇپ:
_ مەن كۈلمىدىم _ دەپ تاندى.
_ ياق، سەن راستتىنلا كۈلدۈڭ، _ دېدى پەرۋەردىگار.
5 4 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8 1_باب
ئىبراھىمنىڭ خۇدادىن سودوم غەھىرى ھەققىدە يالۋۇرۇغى
16 ئەربتىن چۈبكەن بۇ مېھمانلار ئۇ يەردىن ئايرىلىپ، سودوم بەھىرى
تەرەپكە يۈزلەندى. ئىبراھىممۇ ئۇلارنى ئۇزىتىش ئۈچۈن بىللە ماڭدى.
17 پەرۋەردىگار ئۆز_ئۆزىگە مۇنداق دېدى: «مەن قىلىدىغان ئىشىمنى
ئىبراھىمدىن يوبۇرسام بولمايدۇ. 18 چۈنكى، ئۇنىڭ ئەۋلادلىرى چوقۇم ئۇلۇ
ۋە كۈ_قۇدرەتلىك بىر خەلق بولىدۇ. مەن ئۇ ئارقىلىق دۇنيادىكى ھەممە
خەلقلەرگە بەخت ئاتا قىلىمەن. 19 مەن ئۇنى ئۆز بالىلىرى ۋە ئەۋلادلىرىغا
مېنىڭ يولۇمنى تۇتۇبنى، دۇرۇس ۋە ھەققانىي بولۇبنى بۇيرۇسۇن، دەپ
تاللىدىم. بۇنداق قىلسا، مەنمۇ ئۇنىڭغا بەرگەن ۋەدەم بويىچە ھەممە ئىشنى
قىلىپ بېرىمەن.»
20 بۇنىڭ بىلەن، پەرۋەردىگار:
_ مەن سودوم بىلەن گومورا بەھىرىدىكىلەرنىڭ ھەددىدىن ئابقان
گۇناھلىرى ئۈستىدىن قىلىنغان ئېغىر ئەرزلەرنى ئاڭلىدىم. 21 مەن چوقۇم
چۈبۈپ، ئاڭلىغانلىرىمنىڭ ئەمەلىيەت ياكى ئەمەسلىكىنى ئۆز كۆزۈم بىلەن
كۆرمەكچىمەن، _ دېدى.
22 ئاندىن كېيىن ئىككى كىشى سودومغا كېتىپ قالدى. بىراق،
پەرۋەردىگار بولسا ئىبراھىمنىڭ قېشىدا قالدى.
23 ئىبراھىم ئۇنىڭغا يېقىنلىشىپ:
_ سەن راستتىن دۇرۇس كىشىلەرنى گۇناھكارلار بىلەن قوبۇپ ھالاك
قىلامسەن؟ 24 ئەگەر بەھەردە ئەللىك دۇرۇس كىشى بولسا، سەن پۈتۈن
بەھەرنى خاراس قىلامسەن؟ بۇ ئەللىك ئادەمنى قۇتقۇزۇۋېلىش ئۈچۈن
بەھەرنى ساقلاپ قالمامسەن؟ 25 سەن چوقۇم دۇرۇس كىشىلەرنى
گۇناھكارلار بىلەن قوبۇپ يوقاتمايسەن. ھەرگىز ئۇنداق قىلمايسەن ئۇنداق
قىلساڭ، دۇرۇس كىشىلەر گۇناھكارلار بىلەن بىللە تەڭ جازاغا ئۇچرايدۇ. بۇ
8 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6 4
مۇمكىن ئەمەس سەن پۈتۈن ئالەمنىڭ سوراقچىسىسەن جەزمەن ئادىل
ھۆكۈم چىقىرىسەن، _ دېدى.
26 پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا:
_ ئەگەر سودوم بەھىرىدە ئەللىك دۇرۇس كىشى تاپالىسام، ئۇلارنى
دەپ پۈتۈن بەھەرنى ساقلاپ قالىمەن، _ دەپ جاۋاس بەردى.
27 ئىبراھىم يەنە مۇنداق دېدى:
_ ئى ئىگەم بابلىغانىكەنمەن، داۋاملابتۇراي. ئېغىر كۆرمىسەڭ،
مەندەك بىر ئاجىز بەندەڭنىڭ يۈرەكلىك ھالدا سەندىن يەنە سورىشىغا
رۇخسەت قىلغايسەن 28 ناۋادا بەھەردە پەقەت قىرىق بەش دۇرۇس كىشى
بولسا، بەش كىشى كەم بولغانلىقى ئۈچۈن پۈتۈن بەھەرنى خاراس
قىلامسەن؟
پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا:
_ ئەگەر قىرىق بەش دۇرۇس كىشى تاپالايدىغان بولسام، بۇ بەھەرنى
خاراس قىلمايمەن، _ دەپ جاۋاس بەردى.
29 ئىبراھىم يەنە:
_ ئەگەر پەقەت قىرىق كىشى بولسىچۇ؟ _ دېدى.
_ ئەگەر قىرىق كىشى بولسىمۇ خاراس قىلمايمەن، _ دەپ جاۋاس
قايتۇردى پەرۋەردىگار.
30 ئىبراھىم يەنە:
_ ئى ئىگەم خاپا بولمىساڭ، سەندىن يەنە بىرنېمە سورىماقچىمەن.
مۇبادا ئوتتۇز كىشى بولسىچۇ؟ _ دەپ سورىدى.
_ ئەگەر ئوتتۇز كىشى تېپىلسىمۇ، خاراس قىلمايمەن، _ دەپ جاۋاس
قايتۇردى پەرۋەردىگار.
31 ئىبراھىم دېدى:
_ ئى ئىگەم سەندىن يۈرەكلىك ھالدا يەنە سورىشىمغا رۇخسەت
7 4 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 9 1_باب
قىلغايسەن. مۇبادا يىگىرمە كىشى بولسىچۇ؟
_ ئەگەر يىگىرمە كىشى تېپىلسا، مەن يەنىلا خاراس قىلمايمەن، _
دەپ جاۋاس قايتۇردى پەرۋەردىگار.
32 ئەڭ ئاخىرىدا ئىبراھىم:
_ ئى ئىگەم خاپا بولماي، يەنە بىر قېتىم سورىشىمغا رۇخسەت
قىلغايسەن ئەگەر پەقەت ئون كىشى تېپىلسىچۇ؟ _ دەپ سورىدى.
_ پەقەت ئون دۇرۇس كىشى بولغان تەقدىردىمۇ، مەن بۇ بەھەرنى
خاراس قىلمايمەن، _ دەپ جاۋاس قايتۇردى پەرۋەردىگار.
33 پەرۋەردىگار ئىبراھىم بىلەن سۆزلىشىپ بولغاندىن كېيىن، كېتىپ
قالدى. ئىبراھىم بولسا ئۆيىگە قايتىپ كەتتى.
سودوم غەھىرىدىكىلەرنىڭ يامانلىقى
1 بۇ كۈنى ئاخشىمى، ھېلىقى ئىككى پەرىشتە سودومغا كەلدى.
بۇ ۋاقىتتا، لۇت بەھەر دەرۋازىسىنىڭ ئالدىدا ئولتۇراتتى. لۇت
ئۇلارنى كۆرۈپلا، ئورنىدىن تۇرۇپ ئۇلارنىڭ ئالدىغا بېرىپ، تەزىم قىلىپ:
2 _ جانابلار، بىزنىڭ ئۆيگە مەرھەمەت قىلىپ، داستىخىنىمغا داخىل
بولغايسىلەر. پۇت_قوللىرىڭلارنى يۇيۇپ، بىرەر كېچە ھاردۇق ئېلىپ، ئەتە
سەھەردە يولۇڭلارغا راۋان بولساڭلارمۇ بولار، _ دېدى.
لېكىن، ئۇلار:
_ ياق، بىز كېچىنى كوچىدا ئۆتكۈزىمىز، _ دەپ جاۋاس بېرىشتى.
3 لېكىن، لۇت بەك چىڭ تۇتۇۋالغاچقا، ئۇلار ئاخىر لۇتنىڭ ئۆيىگە باردى.
لۇت خىزمەتكارلىرىغا پېتىر نان پىشۇرۇپ، تاماقلارنى مېھمانلارنىڭ ئالدىغا
قويۇبنى بۇيرۇدى. تاماق تەييار بولغاندىن كېيىن، ئۇلار غىزالاندى.
4 مېھمانلار تېخى ياتمىغانىدى، سودومدىكى پۈتۈن قېرى_ياش ئەرلەر
19
9 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8 4
كېلىپ لۇتنىڭ ئۆيىنى قوربىۋالدى. 5 ئۇلار لۇتنى چاقىرىپ، ئۇنىڭغا:
_ بۈگۈن كەچتە سىلەرنىڭ ئۆيگە چۈبكەن كىشىلەر قېنى؟ ئۇلارنى
ئېلىپ چىق بىز ئۇلار بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەت قىلماقچىمىز، _ دېدى.
6 لۇت سىرتقا چىقىپ، ئىشىكنى تاقىۋېتىپ، 7 ئۇلارغا:
_ بۇرادەرلەر، بۇنداق رەزىل ئىشنى قىلماڭلار 8 قاراڭلار، مېنىڭ تېخى
ئەرگە تەگمىگەن ئىككى قىزىم بار. ئۇلارنى سىلەرگە چىقىرىپ بېرەي،
ئۇلارنى نېمە قىلساڭلار قىلىڭلار، لېكىن بۇ ئىككى كىشىگە ھەرگىز
تەگمەڭلار. ئۇلار بىزنىڭ ئۆيگە كەلگەنىكەن، مېنىڭ مېھمىنىم بولىدۇ. بۇڭا،
مەن ئۇلارنى قوغدىشىم كېرەك _ دېدى.
9 لېكىن، ئۇلار:
_ يوقال سەن تېخى ياقا يۇرتتىن كېلىپ، بىزگە ئۇنى قىل، بۇنى قىل
دېگۈدەك قانچىلىك ئادەم سەن؟ كۆزدىن يوقال بولمىسا، كۆرگۈلۈكۈڭنى
ئۇلاردىنمۇ ئېغىر كۆرىسەن، _ دېيىشىپ، لۇتنى ئىتتىرىۋېتىپ، باستۇرۇپ
كېلىپ، ئىشىكنى بۇزۇپ كىرمەكچى بولدى. 10 لېكىن، ھېلىقى ئىككى
پەرىشتە قولىنى سوزۇپ، لۇتنى ئۆينىڭ ئىچىگە ئەكىرىۋېلىپ، ئىشىكنى
تاقىۋالدى. 11 ئاندىن، تابقىرىدىكى ئەرلەرنىڭ كۆزلىرىنى كور قىلىپ، ئىشىكنى
تاپالمايدىغان قىلىپ قويدى.
لۇتنىڭ سودومدىن قېچىشى
12 ئاندىن، ھېلىقى ئىككى پەرىشتە لۇتقا:
_ سېنىڭ بۇ بەھەردە بابقا تۇغقانلىرىڭ بارمۇ؟ ئوغۇل_قىزلىرىڭ،
كۈيئوغۇللىرىڭ ياكى بابقا تۇغقانلىرىڭ بار بولسا، ئۇلار بۇ يەردىن دەرھال
چىقىپ كەتسۇن. 13 چۈنكى، بىز بۇ بەھەرنى خارابىلىككە ئايلاندۇرۇۋېتىمىز.
بۇ يەر ئۈستىدىن قىلىنغان ئېغىر ئەرزلەر پەرۋەردىگارغا يەتتى. بۇڭا، ئۇ
9 4 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 9 1_باب
بىزنى بۇ بەھەرنى خارابىلىككە ئايلاندۇرۇۋېتىشكە ئەۋەتتى، _ دېدى.
14 بۇنىڭ بىلەن، لۇت تابقىرىغا چىقىپ، قىزلىرىنىڭ لايىقلىرىنىڭ ئالدىغا
بېرىپ، ئۇلارغا:
_ سىلەر بۇ يەردىن دەرھال كېتىڭلار. چۈنكى، پەرۋەردىگار بۇ
بەھەرنى خارابىلىككە ئايلاندۇرۇۋەتمەكچى، _ دېدى. لېكىن، ئۇلار ئۇنى
چاقچاق قىلىۋاتىدۇ، دەپ ئويلابتى.
15 تاڭ ئاتقاندا، پەرىشتىلەر لۇتنى ئالدىرىتىپ:
_ دەرھال ئايالىڭ بىلەن ئىككى قىزىڭنى ئېلىپ، بۇ يەردىن چىقىپ
كەت بولمىسا، سىلەرمۇ بۇ بەھەر بىلەن تەڭ ھالاك بولىسىلەر، _ دېدى.
16 لۇت يەنىلا ئارىسالدى بولۇپ تۇراتتى. لېكىن، پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا
رەھىم قىلغاچقا، ھېلىقى ئىككى پەرىشتە لۇتنىڭ، ئايالىنىڭ ۋە ئىككى قىزىنىڭ
قوللىرىنى تۇتۇپ، ئۇلارنى يېتەكلەپ، بەھەردىن چىقىرىپ قويدى.
17 بەھەردىن چىقىش بىلەنلا، پەرىشتىلەردىن بىرى:
_ سىلەر جېنىڭلارنى ئېلىپ قېچىڭلار كەينىڭلارغا قارىماڭلار، تاغقا
يەتكۈچە تۈزلەڭلىكتە توختىماڭلار بولمىسا، ئۆلۈپ كېتىسىلەر، _ دېدى.
18 لېكىن، لۇت:
_ جانابلىرى، ئۇنداق بولمىغاي 19 سىلەر ماڭا ئىچ ئاغرىتىپ باپائەت
قىلىپ، جېنىمنى قۇتقۇزغانىكەنسىلەر، بىزنى ئۇنچە يىراق يەرگە
ئەۋەتمەڭلار. ئۇ تا بەك يىراق ئىكەن. بەلكىم مەن ئۇ يەرگە يېتىپ بارماي
تۇرۇپلا، بالايىئاپەتكە ئۇچراپ تىرىك قالماسمەنمىكىن. 20 ئاۋۇ كىچىك
بەھەرنى كۆردۈڭلارمۇ؟ بۇ يەردىن ئانچە يىراق ئەمەس. ئۇ يەرگە
قېچىشىمغا ئىجازەت بېرىڭلار. ئۇ كىچىك بىر يەر ئىكەن. مەن بۇ يەردە
ئامان قالاي _ دېدى.
21 پەرىشتە مۇنداق جاۋاس بەردى:
_ ماقۇل ساڭا رۇخسەت قىلدىم. ئۇ كىچىك بەھەرنى خارابىلىككە
9 1_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 5
ئايلاندۇرماي قوياي. 22 چاپسانراق قا چۈنكى، سەن ئۇ يەرگە يېتىپ
بارمىغۇچە، سودومنى ۋەيران قىلالمايمەن
بۇ بەھەر كىچىك بولغاچقا، لۇت ئۇنى زوئار [مەنىسى «كىچىك»] دەپ
ئاتىدى.
سودوم بىلەن گومورا غەھەرلىرىنىڭ ۋەيران قىلىنىشى
23 لۇت زوئارغا يېتىپ بارغۇچە، كۈن چىققانىدى. 24 تۇيۇقسىز
پەرۋەردىگار سودوم بىلەن گومورا بەھەرلىرىگە ئاسماندىن ئوت بىلەن
گۈڭگۈرتنى ياغدۇردى. 25 ئۇ بۇ ئىككى بەھەرنى، پۈتۈن تۈزلەڭلىكنى ۋە
پۈتۈن ئاھالىنى يەردىكى گىياھلار بىلەن قوبۇپ خارابىلىككە
ئايلاندۇرۇۋەتتى. 26 ئۇ چاغدا، لۇتنىڭ ئايالى كەينىگە بۇرۇلۇپ قارىۋىدى، بۇ
ئىسكەتىدە قېتىپ، تابتۇزغا ئايلىنىپ قالدى.
27 ئەتىسى تاڭ سەھەردە، ئىبراھىم پەرۋەردىگار بىلەن سۆزلەبكەن
يەرگە باردى. 28 ئۇ سودوم، گومورا ۋە پۈتۈن تۈزلەڭلىككە نەزەر سېلىپ، يەر
يۈزىدىن خۇمداندىكى ئىسقا ئوخشاش ئىس_تۈتەكنىڭ چىقىۋاتقانلىقىنى
كۆردى. 29 بىراق، خۇدا لۇت يابىغان تۈزلەڭلىكتىكى بەھەرلەرنى
خارابىلىككە ئايلاندۇرغىنىدا، ئىبراھىمنىڭ تەلىپىنى ئېسىگە ئېلىپ، لۇتنى
قۇتقۇزدى.
لۇت ۋە ئۇنىڭ قىزلىرى
30 لۇت زوئار بەھىرىدە تۇرۇبتىن قورقتى. بۇڭا، ئۇ ئىككى قىزىنى
ئېلىپ، تاغقا چىقىپ، ئۆڭكۈردە يابايدىغان بولدى. 31 بىر كۈنى، چوڭ قىزى
سىڭلىسىغا:
_ ئاتىمىز يابىنىپ قالدى. بۇ يەردە دۇنيادىكى قائىدە_يوسۇن بويىچە
1 5 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 2_باب
بىزنى نىكاھىغا ئېلىپ، پەرزەنت تاپىدىغان ئەرمۇ قالمىدى. 32 ئاتىمىزنى
مەست قىلىپ قويۇپ، ئۇنىڭ بىلەن بىر ئورۇندا يېتىپ، ئۇنىڭدىن پەرزەنت
يۈزى كۆرەيلى. بۇنداق قىلساق، ئەۋلاد قالدۇرالايمىز، _ دېدى.
33 ئۇ كۈنى كېچىسى، ئۇلار ئاتىسىنى مەست قىلىپ قويۇپ، چوڭ قىزى
ئۇنىڭ بىلەن بىر ئورۇندا ياتتى. لۇت قاتتىق مەست بولۇپ، يۈز بەرگەن
ۋەقەدىن پۈتۈنلەي خەۋەرسىز ئىدى.
34 ئەتىسى، چوڭ قىزى سىڭلىسىغا:
_ تۈنۈگۈن مەن ئاتام بىلەن بىر ئورۇندا ياتتىم. بۈگۈن ئاخشام، ئۇنى
يەنە مەست قىلىپ قويۇپ، سەن ئۇنىڭ بىلەن بىر ئورۇندا ياتقىن. بۇنداق
قىلىپ، ھەر ئىككىمىز ئاتىمىزدىن پەرزەنت يۈزى كۆرۈپ، ئائىلىمىزنى
داۋاملابتۇرايلى، _ دېدى.
35 بۇنىڭ بىلەن، ئۇ كۈنى كەچتە ئۇلار لۇتنى يەنە مەست قىلىپ قويۇپ،
كىچىك قىزى ئۇنىڭ بىلەن بىر ئورۇندا ياتتى. ئۇ يەنە قاتتىق مەست بولغاچقا،
يۈز بەرگەن ئىشتىن پۈتۈنلەي خەۋەرسىز ئىدى. 36 بۇنداق قىلىپ، لۇتنىڭ بۇ
ئىككى قىزى ئۆز ئاتىسىدىن ھامىلىدار بولۇپ قالدى. 37 چوڭ قىزى بىر ئوغۇل
تۇغۇپ، ئۇنىڭ ئىسمىنى موئاس [ئاھاڭ جەھەتتە «ئاتامدىن»] دەپ قويدى.
ئۇ ھازىرقى موئابلىقلارنىڭ ئاتىسى بولدى. 38 كىچىك قىزىمۇ بىر ئوغۇل تۇغۇپ،
ئۇنىڭ ئىسمىنى بىناممى [مەنىسى «خەلقىمنىڭ ئوغلى»] دەپ قويدى. ئۇ
ھازىرقى ئاممونلۇقلارنىڭ ئاتىسى بولدى.
ئىبراھىم بىلەن ئابىمەلەك
1 ئىبراھىم مامرەدىن قاناننىڭ جەنۇبىدىكى نېگىب رايونىغا
يۆتكىلىپ، مەلۇم ۋاقىت كادېش بىلەن بۇر ئارىلىقىدىكى يەردە
ئولتۇردى. كېيىن گىراردا تۇرغان ۋاقتىدا، 2 كىشىلەرگە ئايالى سارەنى
20
0 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2 5
ئۆزىنىڭ سىڭلىسى، دەپ ئېيتقانىدى. بۇڭا، گىرار پادىشاھى ئابىمەلەك
سارەنى ئوردىسىغا ئەكەلدۈردى. 3 بىر كۈنى كېچىسى، خۇدا ئابىمەلەكنىڭ
چۈبىدە كۆرۈنۈپ:
_ پات ئارىدا جېنىڭنى ئالىمەن چۈنكى، سەن ئەكەلگەن بۇ ئايال بابقا
كىشىنىڭ ئايالى، _ دېدى.
4 سارەگە يېقىنلابمىغان ئابىمەلەك خۇداغا:
_ مەن گۇناھسىز تۇرسام، سەن مېنى ۋە مېنىڭ خەلقىمنى ھالاك
قىلامسەن؟ 5 ئىبراھىم ئۆزى بۇ ئايال مېنىڭ سىڭلىم، دېگەنغۇ بۇ ئايالمۇ
ئىبراھىمنى مېنىڭ ئاكام، دېگەن ئەمەسمۇ؟ مەن بۇ ئىشنى پاك ۋىجدانىم ۋە
ئىنساپىم بىلەن قىلدىم _ دېدى.
6 ئاندىن، خۇدا ئۇنىڭغا مۇنداق جاۋاس بەردى:
_ بۇنداق، سېنىڭ بۇ ئىشنى پاك ۋىجدانىڭ بىلەن قىلغانلىقىڭنى
بىلىمەن. بۇنىڭ ئۈچۈن، مېنىڭ ئالدىمدا گۇناھ قىلىپ قويمىسۇن، دەپ
سېنى سارەگە چېقىلىپ قويۇبۇڭدىن توسىدىم. 7 ئەمدى بۇ ئايالنى ئىبراھىمغا
قايتۇرۇپ بەر. ئىبراھىم بولسا _ پەيغەمبەر. ئۇ ساڭا دۇئا قىلىدۇ، سەن
ھايات قالىسەن. لېكىن سېنى ئاگاھلاندۇرۇپ قويايكى، ئەگەر بۇ ئايالنى
ئېرىگە قايتۇرۇپ بەرمىسەڭ، پۈتۈن خەلقىڭ بىلەن قوبۇلۇپ ھالاك
بولىسەن
8 سەھەردە، ئابىمەلەك ھەممە ئەمەلدارلىرىنى يىغىپ، يۈز بەرگەن
ۋەقەنى ئۇلارغا ئېيتتى. ئۇلار ئىنتايىن قورقۇبۇپ كەتتى. 9 ئابىمەلەك
ئىبراھىمنى چاقىرتىپ، ئۇنىڭدىن:
_ بۇ نېمە قىلغىنىڭ؟ سەن مېنى ۋە مەملىكىتىمنى بۇنداق گۇناھ
قىلدۇرغۇدەك، ساڭا نېمە يامانلىق قىلدىم؟ سەن ماڭا قىلمايدىغان ئىشنى
قىلدىڭ. 10 نېمە ئۈچۈن بۇنداق قىلدىڭ؟ _ دەپ سۈرۈبتۈردى.
11 ئىبراھىم مۇنداق جاۋاس قايتۇردى: «مەن بۇ يەرنىڭ ئادەملىرىنى
3 5 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 1 2_باب
خۇدادىن قورقمايدۇ، مېنى ئۆلتۈرۈۋېتىپ ئايالىمنى بۇلاپ كېتىدۇ، دەپ
ئويلىغانىدىم. 12 ئەمەلىيەتتە، ئۇنىڭ مېنىڭ سىڭلىم ئىكەنلىكى راست، ئۇ ئاتا
بىر، ئانا بابقا سىڭلىم. كېيىن، ماڭا نىكاھلاندى. 13 خۇدا مېنى يۇرتۇمدىن
ئايرىپ، بابقا يۇرتلاردا مۇساپىر بولۇبقا چىقارغاندا، مەن ئۇنىڭغا: بىز
بارغانلىكى يەردە، ئۆزۈڭنىڭ چىن مۇھەببىتىڭنى ماڭا كۆرسىتىش ئۈچۈن،
مېنى 'ئاكام' دېگىن، دېگەنىدىم.»
14 بۇنىڭ بىلەن، پادىشاھ ئابىمەلەك سارەنى ئىبراھىمغا قايتۇرۇپ بەردى،
بۇنداقلا ئۇنىڭغا قوي_كالا، ئەر قۇللار ۋە دېدەكلەرنىمۇ تەقدىم قىلدى. 15 ئۇ
ئىبراھىمغا:
_ قارا، پۈتۈن زېمىنىم ئالدىڭدا تۇرۇپتۇ. سەن قەيەردە تۇرۇبنى
خالىساڭ، بۇ يەردە تۇرۇپ قال، _ دېدى.
16 ئۇ سارەگىمۇ:
_ مەن سېنىڭ پاكلىقىڭنى كۆپچىلىككە ئىسپاتلاش ئۈچۈن، «ئاكاڭ»
ئىبراھىمغا مىڭ كۈمۈش تەڭگە تەقدىم قىلىمەن. بۇنىڭ بىلەن، سېنىڭ يامان
ئىش قىلمىغانلىقىڭ ھەممە كىشىگە ئايان بولىدۇ، _ دېدى.
17_18 ئىبراھىمنىڭ ئايالى سارە بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىشلار تۈپەي-
لىدىن، پەرۋەردىگار ئابىمەلەكنىڭ ئوردىسىدىكى ئاياللارنىڭ ھەممىسىنى
تۇغماس قىلىۋەتكەنىدى. بۇڭا، ئىبراھىم خۇداغا دۇئا قىلدى. خۇدا پادىشاھ
ئابىمەلەكنى، ئۇنىڭ ئايالى ۋە كېنىزەكلىرىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپ، ئۇلارنى
يەنە پەرزەنت كۆرەلەيدىغان قىلدى.
ئىسھاقنىڭ دۇنياخا كېلىشى
1 پەرۋەردىگار ئۆزى ۋەدە قىلغاندەك، سارەگە بەخت ئاتا قىلدى.
21 2 سارە ھامىلىدار بولۇپ، ئىبراھىمنىڭ يابىنىپ قالغان ۋاقتىدا بىر
1 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 5
ئوغۇل تۇغۇپ بەردى. بالا دەرۋەقە خۇدا بەلگىلىگەن ۋاقىتتا تۇغۇلدى.
3 ئىبراھىم ئۇنىڭغا ئىسھاق [مەنىسى «كۈلكە»] دەپ ئات قويدى. 4 خۇدا
بۇيرۇغاندەك، ئىسھاق تۇغۇلۇپ سەككىزىنچى كۈنى ئىبراھىم ئۇنىڭ
خەتنىسىنى قىلدى.
5 ئىسھاق تۇغۇلغان چاغدا، ئىبراھىم يۈز يابتا ئىدى.
6 سارە ئۆزىگە: «خۇدا مېنى خۇرسەن قىلدى. بۇ ئىشنى ئاڭلىغانلارمۇ
مەن بىلەن بىللە خۇش كۈلىدۇ 7 كىم سارەنى ئۆز بالىسىنى ئېمىتىشكە
مۇيەسسەر بولىدۇ، دەپ ئويلىغان؟ بۇنداق بولسىمۇ، ئىبراھىمنىڭ قېرىغان
ۋاقتىدا، مەن ئۇنىڭغا بىر ئوغۇل تۇغۇپ بەردىم» دېدى.
ھەجەر بىلەن ئىسمائىلنىڭ قوخلىنىشى
8 بالا ئاستا_ئاستا چوڭ بولۇپ ئەمچەكتىن ئايرىلغان كۈنى، ئىبراھىم
مېھمان چاقىرىپ، چوڭ زىياپەت ئۆتكۈزۈپ بەردى. 9 بۇ كۈنى، سارە
مىسىرلىق ھەجەرنىڭ ئوغلى ئىسمائىلنىڭ ئىسھاقنى بوزەك قىلىۋاتقانلىقىنى
كۆردى. 10 بۇنىڭ بىلەن، سارە ئىبراھىمغا:
_ سەن بۇ دېدەك ئايالنى ئوغلى بىلەن قوبۇپ ھەيدىۋەت چۈنكى
دېدەكنىڭ ئوغلى ھەرگىز مېنىڭ ئوغلۇم ئىسھاق بىلەن مىراسقا ئورتاق بولۇپ
قالماسلىقى كېرەك _ دېدى.
11 سارەنىڭ بۇ گېپى ئىبراھىمنى ئىنتايىن قايغۇغا سالدى، چۈنكى
ئىسمائىلمۇ ئۇنىڭ ئوغلى ئىدى. 12 لېكىن، خۇدا ئىبراھىمغا:
_ ئىسمائىل ۋە دېدىكىڭ ھەجەرنىڭ ئىشى توغرۇلۇق قايغۇرما. سارەنىڭ
دېگىنىدەك قىل. چۈنكى، مەن ساڭا ۋەدە قىلغان ئەۋلادلىرىڭ ئىسھاقتىن
كېلىپ چىقىدۇ. 13 ھەجەرنىڭ ئوغلىغا كەلسەك، مەن ئۇنىڭغىمۇ نۇرغۇن
پەرزەنت بېرىمەن. ئۇلار بىر مىللەتكە ئايلىنىدۇ، چۈنكى ئۇمۇ سېنىڭ ئوغلۇڭ،
5 5 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 1 2_باب
_ دېدى.
14 ئەتىسى سەھەردە، ئىبراھىم ھەجەرنىڭ مۈرىسىگە نان بىلەن بىر تۇلۇم
سۇنى ئېسىپ، ئانا_بالا ئىككىسىنى يولغا سېلىپ قويدى. ھەجەر بالىسى
بىلەن ئۇ يەردىن چىقىپ، بەئەربەبا چۆلىگە كېلىپ، ئۇ يەردە ئادىشىپ
قالدى.
15_16 سۈيى تۈگەپ قالغاندا، ھەجەر بالىسىنى چاتقالنىڭ سايىسىگە
قويۇپ، ئۆز_ئۆزىگە: «ئوغلۇم ئۆلەي دەپ قالدى. مەن قاراپ تۇرۇپ
بالامنىڭ ئۆلۈپ كېتىشىگە چىدىمايمەن» دەپ، بىر ئوقيا يېتىم يەرگە
بېرىپ ئولتۇرۇپ، دەرد_پەرياد قىلىشقا بابلىدى.
17 بالىنىڭ يىغا ئاۋازى خۇداغا يەتتى. خۇدانىڭ پەرىشتىسى ئاسماندىن
ھەجەرگە:
_ ئەي ھەجەر، سەن نېمىگە قايغۇرىسەن؟ قورقما، بالاڭنىڭ يىغىسى
خۇداغا يەتتى. 18 ئورنۇڭدىن تۇرۇپ، بالىنى قولۇڭغا ئېلىپ تەسەللى بەر. مەن
ئۇنىڭ ئەۋلادىنى ئۇلۇ بىر خەلق قىلىمەن، _ دېدى.
19 ئارقىدىنلا، خۇدا ھەجەرنىڭ كۆزلىرىنى نۇرلاندۇردى. ھەجەر بىر
قۇدۇقنى كۆردى. ئۇ قۇدۇقنىڭ يېنىغا بېرىپ، تۇلۇمغا سۇ تولدۇرۇپ، بالىنىڭ
ئۇسسۇزلۇقىنى قاندۇردى.
20 بالا چوڭ بولغۇچە، خۇدا ئۇنىڭغا يار بولدى. ئۇ چۆلدە ياباپ، ئۇستا
مەرگەن بولۇپ يېتىشتى. 21 ئۇ پاران چۆلىدە تۇراتتى. بۇ ۋاقىتلاردا، ئانىسى
ئۇنىڭغا مىسىردىن بىر قىزنى خوتۇنلۇققا ئېلىپ بەردى.
ئىبراھىمنىڭ پادىشاھ ئابىمەلەك بىلەن كېلىشىم تۈزۈغى
22 ئۇ چاغدا، ئابىمەلەك ئۆز لەبكەر بېشى فىكول بىلەن بىللە ئىبراھىمنىڭ
يېنىغا كېلىپ، ئۇنىڭغا:
1 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6 5
_ سېنىڭ قىلغان ھەممە ئىشلىرىڭدا خۇدا ساڭا يار. 23 بۇڭا، سەن بۇ
يەردە خۇدانىڭ ئالدىدا ماڭا قەسەم قىلىپ، ۋەدە بەر: مېنى، پەرزەنتلىرىمنى
ۋە ئەۋلادلىرىمنى ھەرگىز ئالدىما. مەن ئەزەلدىن ساڭا سادىق بولغاندەك،
سەنمۇ ماڭا، يەنى ئۆزۈڭ مۇساپىر بولۇپ تۇرغان بۇ مەملىكەتكە سادىق بول،
_ دېدى.
24 ئىبراھىم ئۇلارغا:
_ قەسەم قىلىپ، ۋەدە بېرىمەن، _ دەپ جاۋاس بەردى.
25 ئاندىن، ئىبراھىم ئابىمەلەكنىڭ چاكارلىرى تارتىۋالغان بىر قۇدۇق
توغرىسىدا ئابىمەلەككە نارازىلىق بىلدۈردى. 26 ئابىمەلەك:
_ بۇ ئىشنى كىمنىڭ قىلغىنىدىن خەۋىرىم يوق ئىكەن. سەنمۇ بۇ ئىشنى
ماڭا ئېيتماپسەن، بۇنى بىرىنچى قېتىم ئاڭلىشىم، _ دېدى.
27 بۇنىڭدىن كېيىن، ئىبراھىم ئابىمەلەككە قوي_كالا تەقدىم قىلدى.
ئىككىيلەن كېلىشىم تۈزدى. 28 ئاندىن، ئىبراھىم يەتتە تۇياق چىشى قوزىنى
بىر تەرەپكە ئايرىپ قويدى. 29 ئابىمەلەك ئۇنىڭدىن:
_ نېمىشقا بۇنداق قىلىسەن؟ _ دەپ سورىدى.
30 ئىبراھىم ئۇنىڭغا:
_ بۇ قۇدۇقنى مېنىڭ كولىغانلىقىمنى ئېتىراپ قىلغانلىقىڭىزنى بىلدۈرۈش
ئۈچۈن، بۇ يەتتە چىشى قوزىنى قوبۇل قىلغايسىز، _ دەپ جاۋاس قايتۇردى.
31 بۇنىڭ بىلەن، ئۇ يەرنىڭ ئىسمى بەئەربەبا [مەنىسى «قەسەم
قۇدۇقى»] بولۇپ قالدى. چۈنكى، ئۇلار ئۇ يەردە قەسەم قىلغانىدى.
32 ئۇلار بەئەربەبادا كېلىشىم تۈزگەندىن كېيىن، ئابىمەلەك بىلەن فىكول
ئۆيلىرىگە قايتىپ كەتتى. 33 ئىبراھىم بەئەربەبادا بىر تۈپ سۆگەت تىكىپ، ئۇ
يەردە پەرۋەردىگارغا، يەنى مەڭگۈ ھايات خۇداغا ئىبادەت قىلدى.
34 ئىبراھىم فىلىستىنلىكلەرنىڭ زېمىنىدا خېلى ئۇزۇن تۇردى.
7 5 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2 2_باب
خۇدانىڭ ئىبراھىمنى سىنىشى
1 بۇ ۋەقەلەردىن كېيىن، خۇدا ئىبراھىمنىڭ ئېتىقادىنى سىناپ،
ئۇنى:
_ ئىبراھىم _ دەپ چاقىردى.
ئىبراھىم:
_ لەببەي _ دېدى.
2 خۇدا ئۇنىڭغا:
_ سەن ئوغلۇڭنى، يەنى ئامراق يالغۇز ئوغلۇڭ ئىسھاقنى ئېلىپ، مورايا
رايونىغا بېرىپ، مەن كۆرسىتىدىغان تاغنىڭ ئۈستىدە ئۇنى كۆيدۈرمە
قۇربانلىق سۈپىتىدە ماڭا ئاتىغىن، _ دېدى.
3 ئەتىسى سەھەردە، ئىبراھىم ئېشەكنى ئېگەرلەپ، ئىسھاق بىلەن ئىككى
چاكىرىنى ئېلىپ، كۆيدۈرمە قۇربانلىققا ئىشلىتىدىغان ئوتۇنلارنى تەييارلاپ،
خۇدا كۆرسەتكەن جايغا قاراپ ماڭدى. 4 ئۈچىنچى كۈنى، ئىبراھىم ئۇ يەرنى
يىراقتىن كۆردى 5 ۋە چاكارلىرىغا:
_ سىلەر ئېشەك بىلەن بۇ يەردە تۇرۇپ تۇرۇڭلار. بالام ئىككىمىز ئۇ
يەرگە بېرىپ، ئىبادەت قىلىپ كېلەيلى، _ دېدى.
6 ئىبراھىم ئىسھاققا ئوتۇنلارنى كۆتۈرتۈپ، ئۆزى قولىغا پىچاق بىلەن ئوت
ئېلىپ، ئىسھاق بىلەن يۈرۈپ كەتتى. 7 ئىسھاق:
_ ئاتا، _ دەپ چاقىردى.
ئىبراھىم:
_ ھە، ئوغلۇم؟ _ دېدى.
_ ئوت بىلەن ئوتۇن بار، لېكىن كۆيدۈرمە قۇربانلىققا ئىشلىتىلىدىغان قوزا
قېنى؟ _ دەپ سورىدى ئىسھاق.
8 ئىبراھىم ئۇنىڭغا:
22
2 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8 5
_ ئەي ئوغلۇم قۇربانلىق قىلىدىغان قوزىنى خۇدا ئۆزى يەتكۈزۈپ
بېرىدۇ، _ دەپ جاۋاس بەردى. ئىككىيلەن توختىماي مېڭىۋەردى.
9 ئۇلار خۇدا ئىبراھىمغا كۆرسەتكەن جايغا كەلگەندە، ئىبراھىم قۇربانلىق
سۇپىسى ياساپ، ئوتۇنلارنى ئۈستىگە قويۇپ، ئۆز ئوغلىنى باغلاپ، ئوتۇن
دۋىلەنگەن سۇپىغا ياتقۇزدى. 10 ئاندىن، ئوغلىنى بوغۇزلاش ئۈچۈن پىچاقنى
كۆتۈردى. 11 بىراق، پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى* ئەربتىن:
_ ئىبراھىم ئىبراھىم _ دەپ، ۋاقىرىدى.
_ لەببەي _ دېدى ئۇ.
12 پەرىشتە ئۇنىڭغا:
_ قولۇڭنى تارت بالىغا چېقىلما سېنىڭ ماڭا بولغان ئىخلاسمەنلىكىڭنى
ئەمدى كۆردۈم. چۈنكى، سەن ئۆز ئوغلۇڭنى، يەنى بىر تال ئوغلۇڭنىمۇ
مەندىن ئايىمىدىڭ، _ دېدى.
13 ئىبراھىم ئەتراپىغا قارىۋىدى، مۈڭگۈزى چاتقالغا ئېلىشىپ قالغان بىر
قوچقار ئۇنىڭ كۆزىگە چېلىقتى. ئۇ بېرىپ قوچقارنى يېشىپ، ئۇنى ئۆز
ئوغلىنىڭ ئورنىدا قۇربانلىق قىلىپ كۆيدۈرۈۋەتتى.
14 بۇڭا، ئىبراھىم ئۇ يەرنى ياھۋە_يىرەھ [مەنىسى «پەرۋەردىگار
تەمىنلەيدۇ»] دەپ ئاتىدى. ھازىرغا قەدەر كىشىلەر «پەرۋەردىگار ئۆز تېغىدا
تەمىنلەيدۇ» دېيىشىدۇ.
15 پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى ئىككىنچى قېتىم ئاسماندىن ئىبراھىمغا:
16 _ پەرۋەردىگار دەيدۇكى: «سەن سۆيۈملۈك بىر تال ئوغلۇڭنى
ئايىمىغانىكەنسەن، مەن ئۆز نامىم بىلەن قەسەم قىلىمەنكى، 17 ساڭا بەخت
ئاتا قىلىش بىلەن، نۇرغۇن ئەۋلادلارنى بېرىمەن. ئۇلارنىڭ سانى ئاسماندىكى
*11. پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى _ بۇ، خۇدانىڭ ئۆزىنى كۆرسىتىدۇ.
يۇلتۇزلاردەك، دېڭىز ساھىللىرىدىكى قۇمدەك كۆپ بولىدۇ. سېنىڭ
9 5 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 3 2_باب
ئەۋلادلىرىڭ دۈبمەن بەھەرلىرىنى ئىشغال قىلىدۇ. 18 مېنىڭ ئەمرىمگە
ئىتائەت قىلغانلىقىڭ ئۈچۈن، سېنىڭ ئەۋلادلىرىڭ ئارقىلىق يەر يۈزىدىكى
ھەممە خەلقلەر بەختكە ئېرىشىدۇ» _ دېدى.
19 ئىبراھىم چاكارلىرىنىڭ يېنىغا قايتىپ كېلىپ، ئۇلار بىلەن بىللە ئۆزى
ئولتۇراقلابقان يەرگە، يەنى بەئەربەباغا قايتتى.
ناھورنىڭ ئەۋلادلىرى
20 بىر مەزگىلدىن كېيىن، ئىبراھىم ئىنىسى ناھورنىڭ ئايالى مىلكانىڭ
ئېرىگە سەككىز ئوغۇل تۇغۇپ بەرگەنلىكىنى ئاڭلىدى. 21 ئۇلار: تۇنجى ئوغۇل
ئۇز، كەينىدىكىلىرى بۇز، ئارراملىقلارنىڭ ئاتىسى بولغان كەمۇئېل، 22 كەسەد،
ھازو، پىلداش، يىدلاف ۋە بېتۇئېل ئىدى. 23 بېتۇئېل بولسا رىبەقانىڭ ئاتىسى
بولدى. مىلكا ئىبراھىمنىڭ ئىنىسى ناھورغا بۇ سەككىز ئوغۇلنى تۇغۇپ
بەردى. 24 ناھورنىڭ كىچىك خوتۇنى رەئۇمامۇ تۆت ئوغۇل تۇغۇپ بەردى.
ئۇلار: تېباھ، گاھام، تاخاش ۋە مائاكاھ ئىدى.
ئىبراھىمنىڭ سارەنى دەپنە قىلىشى
1 سارە يۈز يىگىرمە يەتتە ياش ئۆمۈر كۆردى. 2 ئۇ قاناننىڭ
كىرىئات_ئاربا، يەنى ھىبرون دېگەن جايىدا ئالەمدىن ئۆتتى.
ئىبراھىم ئۇنىڭغا ھەسرەت بىلەن يىغا_زار قىلدى. 3 ئىبراھىم ئايالىنىڭ
جەسىتىنىڭ يېنىدىن چىقىپ، خىتلارنىڭ يېنىغا كېلىپ:
4 _ مەن سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا بىر مۇساپىر. ئايالىمنى دەپنە قىلىش
ئۈچۈن ماڭا بىر پارچە يەر سېتىپ بەرگەيسىلەر، _ دېدى.
5_6 ئۇلار ئىبراھىمغا:
_ جانابلىرى، قۇلاق سالسىلا بىزنىڭ نەزىرىمىزدە سىلى بىر كۈچلۈك
23
3 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 6
قەبىلە بابلىقى، ئاياللىرىنى ئەڭ ياخشى يەرلىكلىرىمىزدىن بىرىگە دەپنە
قىلغايلا. ھېچقايسىمىز سىلىدىن قەبرىلىك يەر ئايىمايمىز، _ دېدى.
7 ئىبراھىم ئۇلارغا تەزىم قىلىپ:
8 _ ئەگەر سىلەر ئايالىمنى بۇ يەرگە دەپنە قىلىشىمغا رازى بولساڭلار،
سوخارنىڭ ئوغلى ئەفروندىن 9 ماكپېلاھ يېزىسىدىكى ئۆڭكۈرنى ماڭا سېتىپ
بېرىشنى تەلەپ قىلغايسىلەر. ئۇ ئۆڭكۈر ئۇنىڭ ئېتىزىنىڭ چېتىدە. ئۇ
سىلەرنىڭ ئالدىڭلاردا ئۆڭكۈرنىڭ باھاسىنى كېسىپ بەرسە، ئۇ يەرنى
سېتىۋېلىپ ئائىلەمگە قەبرىستانلىق قىلاي دەيمەن، _ دېدى.
10 بابقا خىتلار بىلەن بىللە بەھەر دەرۋازىسىنىڭ ئالدىدا ئولتۇرغان
ئەفرون كۆپچىلىكنىڭ ئالدىدا:
11 _ جانابلىرى، قۇلاق سالغايلا، مەن ئېتىزنى ئۆڭكۈر بىلەن قوبۇپ
سىلىگە بەردىم. كۆپچىلىك ئالدىدا ئۇنى سىلىگە سوۋغات قىلدىم. ئاياللىرىنى
ئۇ يەرگە دەپنە قىلغايلا، _ دەپ جاۋاس بەردى.
12 لېكىن، ئىبراھىم خىتلارنىڭ ئالدىدا تەزىم قىلىپ، 13 ھەممە ئادەمگە
ئاڭلىتىپ، ئەفرونغا:
_ سۆزۈمگە قۇلاق سېلىپ، پۇل تۆلىشىمنى قوبۇل قىلغايسىز. ئايالىمنى
ئۇ يەرگە دەپنە قىلماقچىمەن، _ دېدى.
14 ئەفرون جاۋاس قايتۇرۇپ:
15 _ جانابلىرى، ئۇ يەر ئاران تۆت يۈز كۈمۈش تەڭگىگە ئەرزىيدۇ. سىلى
بىلەن مېنىڭ ئوتتۇرامدا بۇ نېمە ئىدى ئاياللىرىنى ئۇ يەرگە دەپنە
قىلىۋەرگەيلا، _ دېدى.
16 ئىبراھىم ئەفروننىڭ كۆپچىلىك ئالدىدا ئېيتقىنى بويىچە ئۇنىڭغا تۆت يۈز
تەڭگە تۆلەپ بەردى.
17 بۇنداق قىلىپ، ئەفرون مامرەنىڭ بەرقىي تەرىپىدىكى ماكپېلاھ
يېزىسىدىكى ئۇ يەرنى ئىبراھىمنىڭ ئىگىدارچىلىقىغا ئۆتكۈزۈپ بەردى. ئۇ يەر
1 6 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 2_باب
ئېتىزلىق، ئېتىزلىقتىكى ئۆڭكۈر ۋە ئېتىزلىق ئەتراپىدىكى دەل_دەرەخلەرنى
ئۆز ئىچىگە ئالاتتى. 18 بەھەر دەرۋازىسىنىڭ ئالدىغا توپلانغان خىتلارنىڭ
ھەممىسى بۇ يەرنىڭ ئەمدى ئىبراھىمغا مەنسۇپ بولغانلىقىنى ئېتىراپ
قىلدى.
19 بۇنداق قىلىپ، ئىبراھىم ئايالى سارەنى قاناندىكى بۇ ئۆڭكۈرگە دەپنە
قىلدى.
20 خىتلارغا مەنسۇپ بولغان بۇ ئېتىز ۋە ئېتىزلىقتىكى ئۆڭكۈر ئەمدى
ئىبراھىمنىڭ قەبرىستانلىقى بولۇپ، ئۇنىڭ خۇسۇسىي مۈلكىگە ئايلاندى.
ئىسھاقنىڭ ئۆيلىنىشى
1 ئىبراھىم قېرىپ كەتكەنىدى، پەرۋەردىگار ھەرقانداق ئىشتا
ئۇنىڭغا بەخت ئاتا قىلىپ كەلدى. 2 مەلۇم بىر كۈنى، ئۇ
ئائىلىسىدىكى غوجىدارغا:
_ قولۇڭنى يوتامنىڭ ئاستىغا قويۇپ تۇرۇپ، 3 پەرۋەردىگار، يەنى پۈتۈن
ئالەمنىڭ ياراتقۇچىسى بولغان خۇدانىڭ ئالدىدا قەسەم قىلىپ، ئوغلۇم
ئىسھاقنى بۇ يەردىكى ئىمانسىز قانانلىقلاردىن ئۆيلەندۈرمەي، 4 چوقۇم
يۇرتۇمغا بېرىپ، تۇغقانلىرىم ئارىسىدىن بىر قىز ئېلىپ بېرىدىغانغا ۋەدە
بەرگىن، _ دېدى.
5 لېكىن، چاكار ئۇنىڭدىن:
_ ئەگەر ئۇ قىز ئۆز يۇرتىدىن بۇ يەرگە كەلگىلى ئۇنىمىسىچۇ؟ ئۇ چاغدا،
ئوغلىڭىزنى ئېلىپ يۇرتىڭىزغا قايتىپ كېتەمدىم؟ _ دەپ سورىدى.
6 ئىبراھىم مۇنداق جاۋاس بەردى:
_ ئوغلۇمنى ھەرگىز ئۇ يەرگە ئاپارما 7 پەرۋەردىگار، يەنى ئەربتىكى
خۇدا مېنى يۇرت ۋە ئۇرۇق_جەمەتىمدىن ئايرىپ، بۇ زېمىننى ئەۋلادلىرىمغا
24
4 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 2 6
تەقدىم قىلىشقا قەسەم قىلىپ ۋەدە بەرگەن. بۇڭا، ئۇ ئۆز پەرىشتىسىنى
سېنىڭ ئالدىڭغا ئەۋەتىپ، ئوغلۇمغا ئۇ يەردىن بىر قىز تېپىشىڭغا ياردەم
قىلىدۇ. 8 مۇبادا ئۇ قىز سەن بىلەن كېلىشكە ئۇنىمىسا، بۇ قەسەمدىن خالىي
بولىسەن. لېكىن، ئوغلۇمنى ھەرگىز ئۇ يەرگە ئاپارمىغىن
9 بۇنىڭ بىلەن، ھېلىقى چاكار قولىنى خوجايىنى ئىبراھىمنىڭ ئىككى
يوتىسىنىڭ ئاستىغا قويۇپ تۇرۇپ، ئىبراھىمنىڭ تاپشۇرۇقىنى بەجا
كەلتۈرۈبكە قەسەم بەردى.
10 چاكار خوجايىنىنىڭ تۆگىلىرىدىن ئوننى تاللاپ، ئۇلارغا ھەر خىل
قىممەت باھالىق سوۋغاتلارنى ئارتىپ، يولغا چىقتى. ئۇلار ئاررام_ناھارائىم
رايونىغا بېرىپ، ناھور تۇرغان بەھەرگە يېتىپ كەلگەندىن كېيىن،
11 بەھەرنىڭ سىرتىدىكى بىر قۇدۇقنىڭ يېنىدا تۆگىلەرنى چۆكتۈردى. بۇ،
كۈن پېتىپ قالغان چا بولۇپ، قىزلار قۇدۇققا سۇ ئالغىلى چىقىدىغان ۋاقىت
ئىدى.
12 چاكار مۇنداق دەپ دۇئا قىلدى:
_ ئى پەرۋەردىگار سەن خوجايىنىم ئىبراھىم ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن
خۇداسەن. خوجايىنىمغا مېھىر_بەپقەت كۆرسىتىپ، ئىشىمنى ئوڭ
قىلغايسەن. 13 مەن ھازىر قۇدۇق يېنىدا تۇرىمەن. بەھەر قىزلىرى بۇ يەرگە
سۇغا كېلىدۇ. 14 مەن ئۇلارنىڭ بىرىگە: «كومزىكىڭىزدىكى سۇدىن ئىچىۋالسام
قانداق؟» دەيمەن. ئەگەر ئۇ: «ئىچىڭ تۆگىلىرىڭىزگىمۇ سۇ ئەكېلىپ
بېرەي» دېسە، بۇ قىز خىزمەتكارىڭ ئىسھاققا تاللاپ بەرگىنىڭ بولسۇن.
بۇنىڭدىن سېنىڭ خوجايىنىمغا مېھرىبانلىق قىلغانلىقىڭنى بىلەلەيمەن.
15 ئۇنىڭ دۇئاسى ئاياغلابمايلا، رىبەقا كومزىكىنى مۈرىسىدە كۆتۈرۈپ،
قۇدۇقنىڭ يېنىغا كەلدى. ئۇ بېتۇئېلنىڭ قىزى ئىدى. بېتۇئېل بولسا
ئىبراھىمنىڭ ئىنىسى ناھور بىلەن ئۇنىڭ ئايالى مىلكانىڭ ئوغلىدۇر. 16 رىبەقا
تېخى يۈزى ئېچىلمىغان، ئىنتايىن چىرايلىق، پاك قىز ئىدى. ئۇ قۇدۇقنىڭ
3 6 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 2_باب
يېنىغا بېرىپ، كومزىكىگە سۇ تارتىپ چىقتى. 17 ئىبراھىمنىڭ چاكىرى قىزنىڭ
ئالدىغا يۈگۈرۈپ بېرىپ، ئۇنىڭدىن:
_ ماڭا سۈيىڭىزدىن ئازراق بەرسىڭىزچۇ، _ دەپ سورىدى.
18 قىز ئۇنىڭغا:
_ مانا، ئىچىڭ، _ دەپلا، دەرھال مۈرىسىدىكى كومزەكنى قولىغا ئېلىپ،
ھېلىقى چاكارغا بەردى. 19 چاكار سۇنى ئىچىپ بولۇبىغا، رىبەقا ئۇنىڭغا:
_ تۆگىلىرىڭىزگىمۇ سۇ ئەكېلىپ بېرەي، ئۇلارمۇ ئىچىپ قانسۇن، _
دېدى.
20 رىبەقا دەرھال كومزەكتىكى سۇنى ئوقۇرغا قۇيغاندىن كېيىن، يەنە
يۈگۈرۈپ بېرىپ قۇدۇقتىن سۇ تارتىپ كېلىپ، ھەممە تۆگىلەرنى قانغۇدەك
سۇغىرىپ بەردى.
21 چاكار پەرۋەردىگار يولىنى ئوچۇق قىلغان_قىلمىغانلىقىنى بىلىش
ئۈچۈن، جىمجىت كۆزىتىپ تۇردى. 22 تۆگىلەر سۇنى ئىچىپ بولغاندىن
كېيىن، ئۇ بەش يېرىم گراملىق ئالتۇن ھالقىنى قىزنىڭ بۇرنىغا، ۋە يەنە
يىگىرمە ئۈ گراملىق بىر جۈپ ئالتۇن بىلەزۈكنى بىلىكىگە سېلىپ قويدى.
23 ئاندىن:
_ سىز كىمنىڭ قىزى بولىسىز؟ سىلەرنىڭ ئۆيۈڭلاردا بىز قونغۇدەك يەر
بارمۇ؟ _ دەپ سورىدى.
24 قىز ئۇنىڭغا:
_ ناھور بىلەن مىلكانىڭ ئوغلى بېتۇئېلنىڭ قىزى بولىمەن. 25 بىزنىڭ
ئۆيدە سىلەر قونغۇدەك يەر بار ھەمدە ماللىرىڭلارغا يەم_خەبەكمۇ
كەڭرى، _ دەپ جاۋاس بەردى.
26 بۇنىڭ بىلەن، ھېلىقى چاكار سەجدە قىلىپ، پەرۋەردىگارغا ئىبادەت
قىلىپ، 27 مۇنداق دېدى:
_ پەرۋەردىگار _ خوجايىنىم ئىبراھىم ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن خۇداغا
4 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 6
مەدھىيىلەر ئوقۇلسۇن ئۇ خوجايىنىمغا مېھرىبانلىق كۆرسىتىپ ۋە قىلغان
ۋەدىسىگە سادىق بولۇپ، مېنى ئۇدۇل خوجايىنىمنىڭ ئۆز تۇغقىنىنىڭ يېنىغا
بابلىدى.
28 ھېلىقى قىز ئانىسىنىڭ يېنىغا يۈگۈرۈپ بېرىپ، يۈز بەرگەن پۈتۈن
ئىشنى ئائىلىسىدىكىلەرگە سۆزلەپ بەردى. 29 رىبەقانىڭ لابان ئىسىملىك بىر
ئاكىسى بار ئىدى. ئۇ يۈگۈرۈپ چىقىپ، قۇدۇقنىڭ يېنىدىكى ئىبراھىمنىڭ
چاكىرىنىڭ يېنىغا باردى. 30 ئۇ سىڭلىسىنىڭ ھالقا ۋە بىلەزۈك سېلىۋالغىنىنى
كۆرگەن ۋە سىڭلىسىدىن چاكارنىڭ دېگەن سۆزلىرىنى ئاڭلىغانىدى. ئۇ
قۇدۇقنىڭ تۈۋىدە تۆگىلەرنىڭ يېنىدا تۇرغان ئىبراھىمنىڭ چاكىرىنىڭ ئالدىغا
بېرىپ، 31 ئۇنىڭغا:
_ پەرۋەردىگار بەختلىك قىلغان ئادەم، نېمىشقا تابقىرىدا تۇرىسىز؟ مەن
بىلەن يۈرۈڭ، ئۆيگە بارايلى مەن سىلەرگە ئۆي تەييارلاپ قويدۇم،
تۆگىلەرگىمۇ جاي تەييارلاپ قويدۇم، _ دېدى.
32 ئۇ ئۆيگە كىردى. لابان بولسا تۆگىلەردىكى ماللارنى چۈبۈرۈپ،
ئۇلارغا چۆپ سالدى. ئاندىن، ئىبراھىمنىڭ بۇ چاكىرى ۋە ھەمراھلىرىغا
پۇت_قوللىرىنى يۇغىلى سۇ ئېلىپ كەلدى. 33 تاماقلار كەلتۈرۈلگەندە، چاكار:
_ مەن سىزگە دەيدىغىنىمنى دەپ بولمىغۇچە غىزالانمايمەن، _
دېدى.
_ قېنى، گېپىڭىزنى ئېيتىڭ، _ دېدى لابان.
34 ئۇ مۇنداق دېدى:
_ مەن ئىبراھىمنىڭ چاكىرى. 35 پەرۋەردىگار خوجايىنىمغا كۆپتىن_
كۆپ بەرىكەت ئاتا قىلىپ، ئۇنى ئىنتايىن باي قىلدى. پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا
قوي_كالا پادىلىرى، ئالتۇن_كۈمۈش، ئەر_ئايال قۇللار، تۆگە ۋە
ئېشەكلەرنى بەردى. 36 خوجايىنىمنىڭ ئايالى سارە يابانغان ۋاقتىدا، ئۇنىڭغا
بىر ئوغۇل تۇغۇپ بەرگەنىدى. خوجايىنىم پۈتۈن بايلىقىنى بۇ ئوغلىغا
5 6 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 2_باب
ئاتىدى. 37 خوجايىنىم ئۆز تاپشۇرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىشىم ئۈچۈن، مېنى
قەسەم قىلدۇردى. ئۇ: «سەن ئوغلۇمنى بۇ يەردىكى قانانلىقلار ئارىسىدىن
ئۆيلەندۈرمەي، 38 مېنىڭ يۇرتۇمغا بېرىپ، ئۇنى ئۆز تۇغقانلىرىم ئارىسىدىن
ئۆيلەپ قوي» دېگەنىدى.
39 مەن خوجايىنىمدىن: «ئەگەر قىز بۇ يەرگە كەلگىلى ئۇنىمىسا، قانداق
قىلىمەن؟» دەپ سورىسام، 40 ئۇ: «مەن خىزمىتىدە بولۇپ كەلگەن
پەرۋەردىگار پەرىشتىسىنى سېنىڭ ئالدىڭغا ئەۋەتىدۇ. ئۇ سېنىڭ ئىشىڭنى
ئوڭ قىلىدۇ. سەن ئوغلۇمغا ئۆز يۇرتۇمدىكى تۇغقانلىرىم ئارىسىدىن خوتۇن
ئېلىپ بەر. 41 سەن تۇغقانلىرىمنىڭ ئۆيىگە بارساڭلا، ئۇلار قىزىنى بەرمىگەن
تەقدىردىمۇ، قەسەمدىن يەنىلا خالىي بولغان بولىسەن» دېگەنىدى.
42 بۈگۈن مەن قۇدۇق يېنىغا كەلگىنىمدە، خۇداغا دۇئا قىلىپ: «ئى
پەرۋەردىگار _ خوجايىنىم ئىبراھىم ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن خۇدا، ئىشىمنى
ئوڭ قىلغايسەن. 43 مەن ھازىر قۇدۇق يېنىدا تۇرىمەن. بىرەر قىز بۇ يەرگە
سۇغا كەلسە، مەن ئۇنىڭدىن: 'كومزىكىڭىزدىكى سۇدىن ئازراق ئىچىۋالسام
بولامدۇ؟' دەپ سورايمەن. 44 ئەگەر ئۇ قىز قوبۇلسا ۋە تۆگىلىرىمگىمۇ سۇ
ئەكېلىپ بەرسە، ئۇ سەن خوجايىنىمنىڭ ئوغلىغا تاللاپ قويغان قىز
بولسۇن» دېدىم.
45 دۇئايىم ئاياغلابمايلا، رىبەقا كومزىكىنى مۈرىسىدە كۆتۈرۈپ،
قۇدۇقنىڭ يېنىغا سۇ ئالغىلى كەلدى. مەن ئۇنىڭغا: «سۈيىڭىزدىن ئازراق
ئىچىۋالسام بولامدۇ؟» دېگەنىدىم.
46 ئۇ دەرھال مۈرىسىدىكى كومزەكنى قولىغا ئېلىپ: «مانا، ئىچىڭ
تۆگىلىرىڭىزگىمۇ سۇ ئەكېلىپ بېرەي» دېدى. سۇنى ئىچتىم، ئۇ تۆگىلەرگىمۇ
سۇ ئەكېلىپ بەردى. 47 ئاندىن، مەن ئۇنىڭدىن: «سىز كىمنىڭ قىزى
بولىسىز؟» دەپ سورىۋىدىم، ئۇ: «ناھور بىلەن مىلكانىڭ ئوغلى بېتۇئېلنىڭ
قىزى بولىمەن» دېدى. بۇڭا، مەن ئۇنىڭ بۇرنىغا ھالقا، قوللىرىغا بىلەزۈك
4 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 6 6
سېلىپ قويدۇم. 48 بۇ ۋاقىتتا، سەجدە قىلىپ، خوجايىنىم ئىبراھىم ئېتىقاد
قىلىپ كەلگەن خۇداغا مەدھىيە ئوقۇپ، ئىبادەت قىلدىم. چۈنكى، ئۇ مېنى
ئۇدۇل خوجايىنىمنىڭ ئۆز تۇغقىنىنىڭ ئۆيىگە ئېلىپ كېلىپ، ئۇنىڭ قىزىنى
خوجايىنىمغا كېلىنلىككە تېپىشىمغا ئىمكانىيەت يارىتىپ بەرگەنىدى.
49 ئەمدى سىلەر ئۆزۈڭلارنىڭ خوجايىنىمغا سادىقلىق ۋە مېھىر_
بەپقەت كۆرسەتمەكچى بولغانلىقىڭلارنى ياكى ئۇنداق قىلىشنى
خالىمايدىغانلىقىڭلارنى ماڭا ئېيتىڭلار. بۇنىڭدىن مەن قانداق قىلىشىمنى
بىلەلەيمەن.
50 لابان بىلەن بېتۇئېل چاكارغا:
_ بۇ ئىش پەرۋەردىگارنىڭ ئورۇنلابتۇرۇبىكەن، بىز نېمە دېيەلەيمىز؟
51 مانا رىبەقا، ئۇنى ئېلىپ كەتسىڭىز بولىدۇ. ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ
ئورۇنلابتۇرغىنىدەك، خوجايىنىڭىزنىڭ كېلىنى بولسۇن، _ دەپ جاۋاس
بەردى.
52 ئىبراھىمنىڭ چاكىرى بۇ سۆزنى ئاڭلاپ، سەجدە قىلىپ،
پەرۋەردىگارغا ئىبادەت قىلدى. 53 ئارقىدىن، ئۇ كىيىم_كېچەك، ئالتۇن ۋە
كۈمۈبتىن ياسالغان زىبۇزىننەت بۇيۇملىرىنى چىقىرىپ، رىبەقاغا سۇندى.
ئۇنىڭ ئاكىسى بىلەن ئانىسىغىمۇ قىممەت باھالىق سوۋغاتلارنى سوۋغا
قىلدى.
54 بۇنداق قىلىپ، ئىبراھىمنىڭ چاكىرى ھەمراھلىرى بىلەن بىللە يەپ_
ئىچىپ، ئۇ يەردە بىر كېچە قوندى. ئەتىسى سەھەر تۇرۇپ، رىبەقانىڭ
ئۆيىدىكىلىرىگە:
_ خوجايىنىمنىڭ يېنىغا قايتىشىمغا رۇخسەت قىلغايسىلەر، _ دېدى.
55 لېكىن، رىبەقانىڭ ئاكىسى بىلەن ئانىسى ئۇنىڭغا:
_ رىبەقا بىز بىلەن ئون كۈنچە تۇرۇپ، ئاندىن كېيىن بارسۇن، _ دېدى.
56 لېكىن، ئۇ:
7 6 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 4 2_باب
_ بىزنى كېچىكتۈرمىگەيسىلەر. پەرۋەردىگار ھەممە ئىشىمىزنى
ئوڭۇبلۇق قىلغانىكەن، خوجايىنىمنىڭ يېنىغا قايتىشىمغا رۇخسەت
قىلغايسىلەر، _ دېدى.
57 _ بىز قىزدىن سوراپ كۆرەيلى، ئۇ نېمە دەيدىكەن، _ دەپ جاۋاس
بېرىشتى ئۇلار.
58 بۇنىڭ بىلەن، ئۇلار رىبەقانى چاقىرىپ، ئۇنىڭدىن:
_ سەن بۇ كىشى بىلەن كېتىشنى خالامسەن؟ _ دەپ سورىدى.
_ خالايمەن، _ دەپ جاۋاس بەردى ئۇ.
59 بۇنىڭ بىلەن، ئۇلار رىبەقانى ئۇنىڭ ئىنىكئانىسى، ئىبراھىمنىڭ
چاكىرى ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرى بىلەن قوبۇپ يولغا سالدى.
60 ئۇلار رىبەقاغا بەخت تىلەپ، مۇنداق دۇئا قىلدى:
«ئەي سىڭلىمىز، مىڭلىغان، ئون مىڭلىغان ئىنسانلارنىڭ
ئانىسى بولغايسەن
ئەۋلادلىرىڭ دۈبمەنلىرىنىڭ بەھەرلىرىنى ئىشغال
قىلىۋالغاي» دېيىشتى.
61 رىبەقا ۋە ئۇنىڭغا ھەمراھ بولىدىغان دېدەكلەر سەپەرگە تەييارلىنىپ،
تۆگىلەرگە مىندى. ئىبراھىمنىڭ چاكىرى رىبەقانى ئېلىپ، يولغا راۋان بولدى.
62 بۇ ۋاقىتتا، ئىسھاق بېئېر_لاھايروي دېگەن يەردىن ئايرىلىپ، ئۆزى
ئولتۇرۇۋاتقان قاناننىڭ جەنۇبىدىكى نېگىب رايونىغا قايتىپ كەلدى. 63 بىر
كۈنى كۈن پېتىش ۋاقتىدا ئۇ دالادا خۇدانى چوڭقۇر سېغىنىپ، بېشىنى
كۆتۈرۈپ قارىۋىدى، تۆگە كارۋىنىنىڭ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆردى.
64_65 رىبەقا ئىسھاقنى كۆرۈش بىلەنلا، تۆگىدىن چۈبۈپ، ئىبراھىمنىڭ
چاكىرىدىن:
5 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 8 6
_ دالادا بىز تەرەپكە قاراپ كېلىۋاتقان ئاۋۇ كىشى كىم؟ _ دەپ
سورىدى.
_ ئۇ مېنىڭ كىچىك خوجايىنىم، _ دەپ جاۋاس بەردى چاكار.
بۇنىڭ بىلەن، رىبەقا يۈزىنى ياغلىقى بىلەن يېپىۋالدى.
66 چاكار ئۆزىنىڭ قىلغان ئىشلىرىنى ئىسھاققا بىر_بىرلەپ سۆزلەپ
بەردى. 67 ئىسھاق رىبەقانى ئانىسى سارە ھايات ۋاقتىدا تۇرغان چېدىرغا
بابلاپ كىرىپ، نىكاھىغا ئالدى. ئانىسى ۋاپات بولغان بولسىمۇ، ئۇ رىبەقانىڭ
مۇھەببىتىدىن ئۆزىگە تەسەللى تاپتى.
ئىبراھىمنىڭ باغقا ئەۋلادلىرى
1 ئىبراھىم كەتۇراھ ئىسىملىك يەنە بىر ئايالنى كىچىك خوتۇنلۇققا
ئالدى. 2 ئۇ ئىبراھىمغا زىمران، يوقشان، مېدان، مىدىيان، ئىشباك
ۋە بۇئاختىن ئىبارەت ئالتە ئوغۇل تۇغۇپ بەردى. 3 يوقشان _ بىبا بىلەن
دەداننىڭ ئاتىسى بولدى. دەداننىڭ ئەۋلادلىرى ئابۇرىم، لەتۇبىم ۋە
لەئۇممىم خەلقلىرى بولدى. 4 مىدىياننىڭ ئوغۇللىرى ئەفا، ئەفەر، ھانۇخ،
ئابىداھ ۋە ئېلدالار ئىدى. يۇقىرىدىكىلەرنىڭ ھەممىسى كەتۇراھتىن دۇنياغا
كەلگەن ئەۋلادلار ئىدى.
5 ئىبراھىم پۈتۈن مال_مۈلۈكلىرىنى ئىسھاققا ئاتىۋەتكەنىدى. 6 لېكىن، ئۇ
ئۆزى ھايات ۋاقتىدا ئىككى كىچىك خوتۇندىن بولغان ئوغۇللىرىغىمۇ
سوۋغاتلارنى بېرىپ، ئاندىن بۇ ئوغۇللىرىنى ئىسھاقتىن يىراق تۇرسۇن دەپ،
بەرقىي زېمىنغا ئەۋەتتى.
ئىبراھىمنىڭ ئۆلۈمى ۋە دەپنە قىلىنىشى
7_8 ئىبراھىم ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈپ، يۈز يەتمىش بەش يېشىدا
25
9 6 ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 5 2_باب
ئەجدادلىرىنىڭ قېشىغا كەتتى. 9 ئۇنىڭ ئوغۇللىرى ئىسھاق بىلەن ئىسمائىل
ئۇنى ماكپېلاھ يېزىسىدىكى ئۆڭكۈرگە دەپنە قىلدى. بۇ ئۆڭكۈر مامرە دېگەن
يەرگە يېقىن بولۇپ، بۇرۇن خىت قەبىلىسىدىن بولغان سوخارنىڭ ئوغلى
ئەفروننىڭ ئېتىزلىقى ئىدى. 10 ئىبراھىم خىتلاردىن سېتىۋالغان ئېتىزلىق دەل
بۇ ئىدى. ئىبراھىمنىڭ ئايالى سارەمۇ مۇبۇ يەرگە دەپنە قىلىنغانىدى.
11 ئىبراھىم ۋاپات بولغاندىن كېيىن، خۇدا ئۇنىڭ ئوغلى ئىسھاققا بەخت ئاتا
قىلدى. ئىسھاق بۇ ۋاقىتتا بېئېر_لاھايروي دەپ ئاتالغان قۇدۇقنىڭ
يېنىدىكى جايدا تۇرۇۋاتاتتى.
ئىسمائىلنىڭ ئەۋلادلىرى
12 سارەنىڭ دېدىكى مىسىرلىق ھەجەر ئىبراھىمغا تۇغۇپ بەرگەن
ئىسمائىلنىڭ ئەۋلادلىرى تۆۋەندىكىچە: 13 ئالدى بىلەن تۇنجى ئوغلى نېبايوت،
ئاندىن كېيىن قالغان ئوغۇللىرى كەدار، ئادبەئەل، مىبسام، 14 مىشما، دۇما،
ماسسا، 15 خاداد، تەما، يەتۇر، نافىش ۋە قەدەما تۇغۇلدى.
16 ئۇلار ئون ئىككى قەبىلىنىڭ بابلىقلىرى بولۇپ، ئۇلار يابىغان يېزا ۋە
قىشلاقلار ئۇلارنىڭ ئىسىملىرى بىلەن ئاتالدى. 17 ئىسمائىل يۈز ئوتتۇز يەتتە
يېشىدا ئەجدادلىرىنىڭ قېشىغا كەتتى. 18 ئۇنىڭ ئەۋلادلىرى ئولتۇراقلابقان
جاي ھاۋىلاھ رايونىدىن بۇر دېگەن يەرگە قەدەر ئىدى. بۇر مىسىرنىڭ
بەرقىي تەرىپىدە بولۇپ، ئاسسۇرغا بارىدىغان يولدا ئىدى. ئۇلار ئىبراھىمنىڭ
بابقا ئەۋلادلىرى بىلەن چىقىشالمىدى.
ئەساۋ بىلەن ياقۇپنىڭ دۇنياخا كېلىشى
19 ئىبراھىمنىڭ ئوغلى ئىسھاقنىڭ ئىش_ئىزلىرى تۆۋەندىكىچە:
20 ئىسھاق قىرىق يېشىدا رىبەقاغا ئۆيلەندى. رىبەقا بولسا پاددان_
5 2_باب ئالەمنىڭ يارىتىلىشى 0 7
ئاررامنىڭ ئارران دېگەن يېرىدىن بولغان بېتۇئېلنىڭ قىزى ۋە لاباننىڭ
سىڭلىسى ئىدى. 21 رىبەقا پەرزەنت كۆرمىگەنلىكى سەۋەبىدىن، ئىسھاق
ئۇنىڭ ئۈچۈن پەرۋەردىگارغا دۇئا قىلدى. پەرۋەردىگار ئۇنىڭ دۇئاسىنى
قوبۇل قىلىپ، رىبەقا ھامىلىدار بولدى. 22 بالا قوبكېزەك بولۇپ، ئۇلار
تۇغۇلۇبتىن ئىلگىرى، ئانىسىنىڭ قورسىقىدا قاتتىق سوقۇبتى. رىبەقا: «ماڭا
نېمە بولغىنى؟» دەپ پەرۋەردىگاردىن سورىدى.
23 پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا مۇنداق جاۋاس بەردى:
«سېنىڭ قورسىقىڭدىن ئىككى خەلق چىقىدۇ.
تۇغۇلۇپلا ئايرىم بولىدۇ.
بىرى يەنە بىرىدىن كۈچ