The Old Testament of the Holy Bible

Genèse 1

1 Sintina gaa Irikoy na beena da ganda taka. 2 Ganda go mo batama koonu no kaŋ sinda alhaali, hari guusuyaŋo boŋ mo, kala kubay. Irikoy Biya mo goono ga yooje harey boŋ. 3 Gaa no Irikoy ne: "Kaari ma te." Kaaro mo te. 4 Irikoy di kaŋ kaaro ga boori, nga mo na kaaro da kuba fay. 5 Irikoy ne kaaro se Zaari. Kuba mo, a ne a se Cin. Wiciri kambu te, susubay mo te, jirbi sintina nooya. 6 Irikoy ne mo: "Batama ma te harey da care game ra hal a ma harey fay da care." 7 Irikoy na batama te mo, a na harey kaŋ yaŋ go batama cire fay da harey kaŋ yaŋ go batama boŋ. Yaadin mo no te. 8 Irikoy na batama maa daŋ ka ne a se Beene. Wiciri kambu te, susubay mo te, jirbi hinkanta nooya. 9 Irikoy ne: "Beene batama cire harey ma margu nangu folloŋ, ganda laabo mo ma bangay." Yaadin mo no te. 10 Irikoy na ganda batama maa daŋ Ndunnya. A na harey marganta mo maa daŋ Teeku. Irikoy di kaŋ woodin mo ga boori. 11 Irikoy ne: "Subu nda tuuri izey kaŋ ga hay yaŋ mo ma fatta ka fun laabo ra, da tuuri-nyaŋey kaŋ ga izeyaŋ hay, wo kaŋ gonda gure, i afo kulu nga dumo boŋ." Yaadin mo no laabo te. 12 Subu nda tuuri izey kaŋ yaŋ ga hay ngey dumey boŋ binde fatta ka fun laabo ra, ngey nda tuuri-nyaŋey kaŋ ga izeyaŋ hay, kaŋ yaŋ gonda gure, ngey dumey boŋ. Irikoy di kaŋ woodin mo ga boori. 13 Wiciri kambu te, susubay mo te, jirbi hinzanta nooya. 14 Irikoy ne: "Hayey kaŋ ga kaari ma te beene batama ra, hala fayyaŋ ma te cin da zaari game ra. I ma goro mo alaamayaŋ jiirey da jirbey da alwaatey se. 15 I ma goro mo kaariyaŋ beene batama ra, ka te kaari ndunnya se." Yaadin mo no te. 16 Irikoy na kaari beeri hinka din te, ibambata ma may zaari, ikayna mo ma may cin. A na handariyayzey mo te. 17 Irikoy n'i daŋ beene batama ra zama i ma kaari ndunnya boŋ, 18 i ma may cin da zaari, i ma kubay da kaari fay mo. Irikoy di kaŋ woodin mo ga boori. 19 Wiciri kambu te, susubay mo te, jirbi taacanta nooya. 20 Irikoy ne: "Harey ma fundikooni boobo hay kaŋ ga yooje, wo kaŋ yaŋ gonda fundi. Curayzey mo ma deesi beene batama ra ndunnya se beene." 21 Irikoy na teeku ham bambatey mo taka, da fundikooni kulu kaŋ ga yooje, wo kaŋ yaŋ ga nyuturu-nyuturu harey ra, a n'i taka ngey dumey boŋ. A na curo kulu kaŋ ga deesi mo taka nga dumo boŋ. Irikoy di kaŋ woodin mo ga boori. 22 Irikoy n'i albarkandi ka ne: "Wa ize boobo hay ka baa ka tonton. Araŋ ma teekoy harey toonandi. Curayzey mo ma baa ka tonton ndunnya ra." 23 Wiciri kambu te, susubay mo te, jirbi guwanta nooya. 24 Irikoy ne: "Laabo mo ma baafunayaŋ hay, afo kulu nga dumo boŋ, kwaara almaney da wo kaŋ yaŋ ga ganda biri, da ndunnya ganji hamey ngey dumey boŋ." Yaadin mo no ka te. 25 Irikoy na ganji hamey taka ngey dumey boŋ, kwaara almaney mo ngey dumey boŋ, da hay kulu kaŋ ga ganda biri laabo boŋ ngey dumey boŋ. Irikoy di kaŋ woodin mo ga boori. 26 Woodin banda Irikoy ne: "Iri ma boro te iri alhaalo ra, iri wane himando boŋ. I ma teeku hamey da beene curey da almaney may. I ma ndunnya may, da hay kulu kaŋ ga ganda biri ganda laabo boŋ." 27 Irikoy binde na boro taka nga alhaalo boŋ, Irikoy alhaalo ra no a n'i taka, alboro nda wayboro a n'i taka. 28 Irikoy n'i albarkandi mo. Irikoy ne i se: "Araŋ ma ize boobo hay ka baa ka tonton. Araŋ ma ndunnya may mo, araŋ ma teeku hamey may, da beene batama curayzey, da fundikooni kulu kaŋ ga nyooti ndunnya boŋ." 29 Irikoy ne mo: "Guna, ay n'araŋ no tuurey kulu kaŋ ga ize hay, kaŋ yaŋ go ndunnya fando kulu boŋ, da tuuri-nya kulu kaŋ ga ize hay mo kaŋ gonda gure. I ga ciya araŋ se ŋwaari. 30 Alman kulu kaŋ go ndunnya ra, da beene curo kulu, da hay kulu kaŋ ga ganda biri laabo boŋ mo, kaŋ yaŋ ra fundi go, ay na kobto tayo no i se a ma ciya i se ŋwaari." Yaadin mo no ka te. 31 Irikoy na hay kulu kaŋ nga te guna, i go mo, i kulu ga boori gumo. Wiciri kambu te, susubay mo te, jirbi iddanta nooya.

Genèse 2

1 Yaadin no beene da ganda da ngey jama kulu taka ka ban d'a. 2 Irikoy na nga goyo kaŋ a te ban zaari iyyanta hane, a fulanzam mo nga goyo kulu kaŋ a te gaa, zaari iyyanta hane. 3 Irikoy na zaari iyyanta din albarkandi, a n'a beerandi mo, zama zaaro din ra no a fulanzam nga goyey kulu gaa, kaŋ a te da wo kaŋ a taka ka ban. 4 Woone yaŋ no ga ti beene nda ganda baarey, waato kaŋ i n'i taka, waato kaŋ Rabbi Irikoy na beene nda ganda te: 5 Tuuri-nya si no ndunnya ra. Subu mana fatta jina, zama Rabbi Irikoy mana naŋ hari ma kaa, zama boro si no kaŋ ga laabo far. 6 Amma dullu yeeno fo no ga fun ganda ka laabo kulu tayandi. 7 Rabbi Irikoy na alboro te da laabu, a na fundi funsu a niine funey ra. Waato din gaa no albora ciya takahari kaŋ gonda fundi. 8 Woodin banda Rabbi Irikoy na kali fo tilam Eden ra wayna funay haray, a na albora kaŋ a te din daŋ a ra. 9 Rabbi Irikoy na tuuri-nya dumi kulu fattandi laabo ra, kaŋ gunayaŋ ga boori, kaŋ yaŋ ŋwaari ga kaan mo. Fundi tuuri-nyaŋo mo fatta Eden kalo bindo ra, da tuuri-nyaŋo kaŋ ga boro no ihanno da ilaalo game ra fayanka. 10 Isa fo fatta Eden ra ka kalo haŋandi, woodin banda a fay kambe taaci. 11 Sintinay wano maa Pison, woodin no ka Habila laabo kulu windi, naŋ kaŋ gonda wura. 12 Laabo din wura mo, ihanno no. Noodin gonda bidila da oniks tondi mo. 13 Isa hinkanta maa Jihon: nga no ka windi-windi Etiyopi laabo kulu ra. 14 Isa hinzanta maa Hiddekel, nga no ga zuru Assiriya laabo se wayna funay haray. Isa taacanta maa Ufratis. 15 Rabbi Irikoy na bora sambu ka daŋ Eden kalo ra, a m'a far, a ma haggoy d'a mo. 16 Rabbi Irikoy na bora no hin sanni ka ne: "Daahir ni ga hin ka ŋwa tuuri-nyaŋey izey gaa. 17 Amma day ihanno nda ilaalo fayankayaŋ tuuri-nyaŋo, ni ma si ŋwa a gaa, zama zaari kulu kaŋ ni ŋwa woodin gaa, daahir ni ga bu." 18 Rabbi Irikoy ne: "Alboro mana hagu nda nga fo goray. Ay ga te a se gaako fo kaŋ ga hagu a se." 19 Rabbi Irikoy jin ka ganji hamey kulu nda beene curey kulu te da laabu. A kand'ey albora do, nga ma di mate kaŋ no a g'i ce d'a. Haŋ kaŋ albora ne fundikooni kulu se mo, yaadin no a maa go. 20 Albora na maa daŋ kwaara almaney, da beene curey, da ganji hamey kaŋ yaŋ go ganjo ra gaa. Amma hala hõ albora se i mana du gaako kaŋ ga hagu a se. 21 Waato din gaa no Rabbi Irikoy na jirbi tiŋo fo taŋ albora gaa, hal a jirbi. A na caraw bir'ize fo kaa albora gaa, ka ye ka nango daabu nda basi. 22 Rabbi Irikoy na wayboro te da caraw biriyo din kaŋ a kaa albora gaa. A kand'a albora do. 23 Waato din no albora ne: "Sohõ woone biri no kaŋ fun ay biriyey ra, basi mo no kaŋ fun ay baso ra. I ga ne a se wayboro, zama alboro gaa no i n'a kaa." 24 Woodin se no alboro ga nga baaba nda nga nya naŋ, ka naagu nga wando gaa, i ga ciya mo gaaham folloŋ. 25 Albora da nga wando goro gaa-koonu, haawi mo man'i di.

Genèse 3

1 Amma gondi waani hiila ka bisa almaney kulu kaŋ Rabbi Irikoy te. A ne waybora se: "Haba? cimi no kaŋ Irikoy ne araŋ ma si ŋwa tuuri-nya kulu gaa kaŋ go kalo ra?" 2 Waybora tu ka ne a se: "Kalo tuuri-nyaŋey, i yadda iri se iri m'i ŋwa. 3 Amma tuuri-nyaŋo kaŋ go kalo bindo ra izey, Irikoy ne: ‹Araŋ ma s'i ŋwa, araŋ ma s'i ham mo, zama araŋ ma si bu se.› " 4 Gondo ne waybora se: "Manti hal araŋ ga bu da cimi no bo! 5 Zama Irikoy bay zaari kaŋ araŋ ŋwa a gaa, araŋ moy ga feeri hal araŋ ga ciya danga Irikoy cine, ka hari hanno nda hari laalo bay." 6 Waato kaŋ waybora di kaŋ tuuri-nyaŋo ga kaan ŋwaari se, a gunayaŋ ga boori mo gaa, tuuri-nya kaŋ ga beejandi mo no laakal nooyaŋ se, kala waybora kaa a izey ga ka ŋwa. A no nga kurnyo mo se, kaŋ go a jarga, nga mo ŋwa. 7 I boro hinka moy fiti. I bay kaŋ ngey go gaa-koonu. I na jeejay kobtoyaŋ taa care gaa, ka haw ngey cantey gaa. 8 Kal i maa Rabbi Irikoy jinde kaŋ goono ga windi kalo ra wiciri kambu haray. Adamu nda nga wando tugu Irikoy se kalo tuuri-nyaŋey ra. 9 Amma Rabbi Irikoy na Adamu ce ka ne a se: "Man no ni go?" 10 Albora tu a se ka ne: "Ay maa ni jinda no kalo ra. Ay mo humburu, zama ay go gaa-koonu, woodin se no ay tugu." 11 Rabbi Irikoy mo ne a se: "May ka ci ni se ka ne koonu no ni go? Ngo, manti tuuri-nyaŋo kaŋ ay ne ni ma si ŋwa gaa no ni ŋwa?" 12 Albora ne: "Waybora kaŋ ni daŋ a ma goro ay banda, nga no k'ay no tuuri-nyaŋo gaa, ay mo ŋwa." 13 Rabbi Irikoy ne waybora se: "Ifo no ni te wo?" Waybora mo ne: "Gondo no k'ay darandi, ay mo ŋwa." 14 Rabbi Irikoy ne gondo se: "Za kaŋ ni na woone te, ay na ni laali kwaara almaney da ganji hamey kulu game ra. Ni gunda boŋ no ni ga dira. Kusa no ni ga ŋwa mo, kala ni fundo me. 15 Ay ga ibaretaray daŋ mo nin da waybora game ra, ni hayyaŋo d'a hayyaŋo game ra. A ga ni boŋo tutubu, ni mo g'a maray ce kondo gaa." 16 A ne waybora mo se: "Ay ga ni taabandi nda ni te gunde, hay-zaŋay ra no ni ga hay. Ni miila kulu mo ga ye ni kurnyo kambe ra, a ga ni may mo." 17 A ne Adamu mo se: "Zama ni na ni wande sanni ta, hala ni ŋwa tuuri-nyaŋo gaa kaŋ ay na ni no hin sanni ka ne: ‹Ni ma si ŋwa a gaa,› A se no i ga laabo laali ni sabbay se. Kala nda ni taabi, gaa no ni ga du ka ŋwaari kaa a ra, ni fundo muudu. 18 A ga karji nda yo-karjiyaŋ hay ni se. Saajo kobtey mo, ni g'i ŋwa. 19 Kala nda ni sungay, gaa no ni ga ŋwaari ŋwa, hala hano kaŋ hane ni ga ye ka furo laabo ra, nango kaŋ ay na ni kaa. Zama ni ya laabu no. Ni ga ye ka furo laabo ra mo koyne." 20 Adamu na nga wando maa daŋ Hawa, zama nga no ga ti boro kulu nya. 21 Rabbi Irikoy te Adamu nda nga wando se kuuru bankaarayyaŋ, k'i daabu. 22 Rabbi Irikoy ne mo: "Guna, albora te danga iri ra afo cine kaŋ a ga ihanno da ilaalo bay. Sohõ binde, a ma si nga kambe salle ka kaa fundi tuuri-nyaŋo gaa, ka ŋwa ka funa hal abada." 23 Woodin sabbay se no Rabbi Irikoy n'a gaaray a ma fun Eden kalo ra, a ma koy ka laabo far, haya kaŋ gaa i n'a kaa. 24 Yaadin no a na Adamu gaaray d'a ka ciiti malaykayaŋ daŋ Eden kalo se wayna funay haray. I gonda takubayaŋ kaŋ ga ciray danga danji, i ga nyaale mo. I ga faara kuray kulu ka fundi tuuri-nyaŋo fonda kosaray.

Genèse 4

1 Adamu margu nda nga wando Hawa. A te gunde mo ka Kaynu hay. A ne: "Rabbi gaakasinay do no ay du alboro!" 2 A hay koyne, a kayno Habila. Habila te hawji, amma Kaynu te alfari. 3 Alwaati fo kaa ka to kaŋ Kaynu kande fari albarka ka sarga Rabbi se. 4 Habila mo na alman hay-jine naasoyaŋ wi ka sarga. Rabbi mo na Habila nda nga sarga kulu guna k'i ta, 5 amma a mana Kaynu nda nga sarga ta. Kala Kaynu futu gumo-gumo, hal a na mo-kuura haw. 6 Rabbi ne Kaynu se: "Ifo se no ni futu? Ifo se mo no ni na mo-kuura haw? 7 Da ni na ihanno te, manti ay ga yadda? Da mo ni na hari laalo te, zunubi go ga gum fu me gaa. A anniya kulu mo ga ye ni do, amma ma te a se jine boro." 8 Alwaato din Kaynu salaŋ nga kayne Habila se, amma kaŋ i go saajo ra, Kaynu kaŋ Habila boŋ k'a wi. 9 Rabbi ne Kaynu se: "Man gaa ni kayne Habila?" A ne: "Ay si bay. Wala ay wo ay nya-izo batuko no?" 10 Rabbi ne: "Ifo no ni te wo? Ni kayne kuro jinde goono ga fun laabo ra ka hẽ ay gaa. 11 Sohõ binde ni ga laali laabo ra kaŋ na nga me feeri ka ni kayne kuro ta ni kambe ra. 12 Da ni n'a far, a si ni no nga albarka koyne. Ni ga dira ka windi a boŋ nangu kulu yaamo." 13 Kaynu ne Rabbi se: "Ay alhakko bisa ay hina. 14 Guna, ni g'ay gaaray k'ay kaa ne laabo ra, ay ga daray ni se mo. Ay ga dira ka windi yaamo ndunnya boŋ. Boro kulu kaŋ di ay mo g'ay wi." 15 Rabbi ne a se: "Boro kulu kaŋ na Kaynu wi, ay ga bana bora gaa sorro iyye." Kala Rabbi na seeda fo daŋ Kaynu gaa, zama boro kaŋ di a ma s'a wi se. 16 Woodin banda Kaynu dira ka mooru Irikoy jine. A koy ka goro laabu fo ra kaŋ se i ga ne Nodu, a go Eden se wayna funay haray. 17 Kaynu margu nda nga wando. A te gunde ka Hanoku hay. Kaynu na kwaara fo sinji ka nga izo maa daŋ a gaa, Hanoku. 18 Hanoku na Iradu hay, Iradu mo na Metusayel hay, Metusayel mo na Lameku hay. 19 Lameku na wande hinka hiiji, afo maa Ada, afa mo maa Zilla. 20 Ada no ka Yabal hay. Nga no ga ti kuuru fu ra gorokoy kulu se baaba, kaŋ yaŋ gonda alman. 21 A kayno maa ga ti Yubal. Nga no ga ti moolo nda seese karkoy kulu baaba. 22 Zilla mo na Tubal-Kaynu hay. Nga no ga guuru-say da guuru-bi jinayey dan. Tubal-Kaynu waymo maa Naama. 23 Lameku ne nga wandey se: "Ada da Zilla, araŋ ma hangan ay se. Lameku wandey, araŋ ma hangan ay se. Ay na alboro fo wi, zama a n'ay maray. Ay na arwasu fo wi, zama a n'ay kar se. 24 I ga bana Kaynu se sorro iyye. Lameku mo, i ga bana a se sorro wayye cindi iyye." 25 Adamu margu nda nga wando koyne. A na ize fo hay, a n'a maa daŋ Sita. Zama a ne: "Irikoy n'ay no ize fo Habila kaŋ Kaynu wi nango ra." 26 Sita mo du ize kaŋ maa Enosu. Waato din no borey sintin ka Rabbi maa ce.

Genèse 5

1 Adamu bandey tira neeya: Hano kaŋ hane Irikoy na boro taka, danga Irikoy alhaalo cine no a n'a te. 2 Alboro nda wayboro a n'i taka. A n'i albarkandi, a n'i maa daŋ boro, zaaro kaŋ a n'i taka. 3 Adamu te jiiri zangu nda waranza, gaa no a na ize fo hay nga bumbo alhaalo cine, danga nga himando boŋ. A n'a maa daŋ Sita. 4 Sita hayyaŋo banda Adamu jirbey jiiri zangu ahakku no. A ye ka izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 5 Jirbey kulu kaŋ yaŋ Adamu te, jiiri zangu yagga da waranza no, waato din gaa no a bu. 6 Sita mo te jiiri zangu nda igu, gaa no a na Enosu hay. 7 Enosu hayyaŋo banda Sita funa ka tonton jiiri zangu ahakku nda iyye. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 8 Sita jirbey kulu, jiiri zangu yagga da iway cindi hinka no, gaa no a bu. 9 Enosu mo te jiiri wayga, gaa no a na Kenan hay. 10 Kenan hayyaŋo banda Enosu funa ka tonton jiiri zangu ahakku nda iway cindi gu. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 11 Enosu jirbey kulu, jiiri zangu yagga nda igu no, gaa no a bu. 12 Kenan te jiiri wayye, gaa no a na Mahalalel hay. 13 Mahalalel hayyaŋo banda Kenan funa ka tonton jiiri zangu ahakku nda waytaaci. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 14 Kenan jirbey kulu, jiiri zangu yagga nda iway no, gaa no a bu. 15 Mahalalel te jiiri waydu cindi gu, gaa no a na Yaredu hay. 16 Yaredu hayyaŋo banda Mahalalel funa ka tonton jiiri zangu ahakku nda waranza. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 17 Mahalalel jirbey kulu, jiiri zangu ahakku nda wayga cindi gu no, gaa no a bu. 18 Yaredu te jiiri zangu nda waydu cindi hinka, gaa no a na Annuhu hay. 19 Annuhu hayyaŋo banda Yaredu funa ka tonton jiiri zangu ahakku. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 20 Yaredu jirbey kulu, jiiri zangu yagga nda waydu cindi hinka no, gaa no a bu. 21 Annuhu te jiiri waydu cindi gu, gaa no a na Metusala hay. 22 Metusala hayyaŋo banda Annuhu dira Irikoy banda jiiri zangu hinza. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 23 Annuhu jirbey kulu, jiiri zangu hinza nda waydu cindi gu no. 24 Annuhu soobay ka dira Irikoy banda kal a daray borey se, zama Irikoy n'a sambu. 25 Metusala te jiiri zangu nda wahakku cindi iyye, gaa no a na Lameku hay. 26 Lameku hayyaŋo banda Metusala funa ka tonton jiiri zangu iyye nda wahakku cindi hinka. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 27 Metusala jirbey kulu, jiiri zangu yagga nda waydu cindi yagga no, gaa no a bu. 28 Lameku te jiiri zangu nda wahakku cindi hinka, gaa no a na ize alboro fo hay 29 k'a maa daŋ Nuhu. A ne: "Nga no g'iri kunfa iri goyo d'iri kambey taabo se, laabo kaŋ Rabbi laali din sabbay se." 30 Nuhu hayyaŋo banda Lameku funa ka tonton jiiri zangu gu da wayga cindi gu. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 31 Lameku jirbey kulu, jiiri zangu iyye nda wayye cindi iyye no, gaa no a bu. 32 Nuhu te jiiri zangu gu, gaa no a na Sem da Ham da Zafetu hay.

Genèse 6

1 Saaya kaŋ borey sintin ka baa ndunnya fando boŋ, i na ize wayboroyaŋ hay. 2 Kala Irikoy izey di kaŋ borey ize wayey ga boori. I na wandeyaŋ suuban ka sambu i ra, wo kulu kaŋ ngey ga ba. 3 Kala Rabbi ne: "Ay Biya si kakaw da boro hal abada, zama nga wo Adam-ize no. Amma jirbey kaŋ a ga goro ga to jiiri zangu nda waranka." 4 Jirbey din ra Nefilimyaŋ go ndunnya ra, da tunfaana banda mo. D'i margu nda borey ize wayey, i ga izeyaŋ hay i se. Ngey no ga ti boro gaabikooney kaŋ yaŋ goro doŋ, borey kaŋ yaŋ te maa. 5 Rabbi di kaŋ borey laala baa ndunnya ra. A di mo mate kaŋ hay kulu kaŋ i ga miila ngey biney ra, ilaalo koonu no waati kulu. 6 Haya kokor ka Rabbi di da kaŋ nga na boro te ndunnya boŋ. A dooru a gaa a bina ra mo. 7 Rabbi ne: "Borey kaŋ ay taka, ay g'i tuusu ndunnya fando boŋ: borey da almaney da ganda birantey da beene curey, zama a kokor k'ay di kaŋ ay n'i te." 8 Amma Nuhu du gomni Rabbi do. 9 Woone yaŋ no ga ti Nuhu bandey: Nuhu wo adilante no, a sinda taali kulu nga zamana borey game ra. Nuhu go ga dira Irikoy banda. 10 Nuhu na ize aru hinza hay, kaŋ yaŋ ga ti Sem da Ham da Zafetu. 11 Ndunnya mo hasara Irikoy jine, ndunnya to da toonye mo. 12 Irikoy na ndunnya guna. A kulu go mo, a hasara, zama Adam-ize fo kulu na nga fonda halaci ndunnya boŋ. 13 Kala Irikoy ne Nuhu se: "Fundikooni kulu to nga aloomaro me ay jine, zama i na ndunnya toonandi nda toonye. Guna mo, a si gay kaŋ ay g'i halaci, ngey nda ndunnya kulu. 14 Day nin wo, ni ma hi fo te da yufra bundu. Fu-izeyaŋ no ni ga te hiyo ra. Ni g'a tuusu nda gudron a ra d'a banda gaa haray. 15 Mate kaŋ ni g'a te neeya: hiyo salleyaŋ, kambe kar zangu hinza, a tafayyaŋo ma to kambe kar waygu, a kuuyaŋo mo ma to kambe kar waranza. 16 Ni ga naŋ hiyo funey ma saba nda kambe kar fo kuuyaŋ, m'a te beene. Hiyo meyo mo, ni m'a te carawo gaa. Ni ma hiyo te da dake-care hinza: ganda wane, da bindi wane, da beene wane. 17 Ay mo, a si gay kaŋ ay ga kande tunfaana haro ndunnya boŋ, zama a ma fundikooney kulu halaci, wo kaŋ yaŋ gonda fundi ka fulanzam, kaŋ yaŋ go beena cire. Hay kulu kaŋ go ndunnya ra ga bu. 18 Amma ay ga alkawli tabbatandi ni se. Ni ga furo hiyo ra, nin da ni izey da ni wando da ni izey wandey ni banda. 19 Ham kulu mo kaŋ gonda fundi i dumey kulu ra, ni ma ihinka-hinka daŋ hiyo ra, alboro fo da wayboro fo, zama i ma funa ni banda. 20 Curey mo, ngey dumey boŋ, da almaney ngey dumey boŋ, da wo kaŋ ga ganda biri laabo ra kulu mo ngey dumey boŋ -- dumey kulu ra ihinka-hinka ga kaa ni do zama ni m'i fundey hallasi. 21 Ma konda ni banda ŋwaari dumi kulu kaŋ ga ŋwa mo k'i margu ni do. A ga ciya nin d'ey kulu se ŋwaari." 22 Yaadin mo no Nuhu te. Haŋ kaŋ Irikoy ci a se kulu, a n'a te.

Genèse 7

1 Rabbi ne Nuhu se: "Ma kaa, nin da ni windi borey kulu, ka furo hiyo ra, zama ay di ni ya adilante no _ay jine|_ zamana woone borey game ra. 2 Ni ma sambu alman halalantey kulu ra, ka kond'ey iyye-iyye, alboro nda wayboro. Alman kulu kaŋ si halal mo, ni ma kand'ey ihinka-hinka, alboro nda wayboro. 3 Beene curey mo, ma kand'ey iyye-iyye, alboro nda wayboro, k'i dumey hallasi nda fundi ndunnya kulu ra. 4 Zama ne ka koy jirbi iyye, ay ga naŋ hari ma kaa ndunnya boŋ zaari waytaaci nda cin waytaaci. Fundikooni kulu kaŋ ay te mo, ay g'a tuusu ka kaa ndunnya fando boŋ." 5 Nuhu binde te mate kulu kaŋ Rabbi ci nga se. 6 Nuhu gonda jiiri zangu iddu waato kaŋ tunfaana haro te ndunnya boŋ. 7 Nuhu nda nga wando, da nga izey da izey wandey, i kulu furo hiyo ra tunfaana haro sabbay se. 8 Alman halalantey ra da almaney kaŋ si halal, da curey, da hay kulu kaŋ ga ganda biri laabo boŋ, 9 i kulu furo ihinka-hinka Nuhu do hiyo ra, alboro nda wayboro, mate kaŋ cine Irikoy ci Nuhu se. 10 Jirbi iyye banda, kala tunfaana haro go, a kaa ndunnya boŋ. 11 Nuhu jiiri zangu iddanta ra, a handu hinkanta, a zaari way cindi iyyanta hane no laabo ra haro zotti, beene batama daabirjo mo fiti. 12 Hari soobay ka kaŋ laabo boŋ zaari waytaaci nda cin waytaaci. 13 Zaaro din kaŋ Nuhu furo hiyo ra da Sem da Ham da Zafetu kaŋ yaŋ ga ti Nuhu izey, da Nuhu wando d'a ize arey wande hinza, i kulu furo care banda. 14 Ngey nda ganji hamey kulu ngey dumey boŋ, da kwaara alman dumi kulu ngey dumey boŋ, da ganda birantey kulu kaŋ ga ganda biri laabo boŋ, da beene curey kulu ngey dumey boŋ, da hay kulu kaŋ gonda fata ngey dumey boŋ, 15 i furo Nuhu do hiyo ra ihinka-hinka -- ham dumi kulu kaŋ gonda fundi ga fulanzam. 16 I furo, alboro nda wayboro, hamey kulu ra, danga mate kaŋ cine Irikoy ci Nuhu se. Waato din gaa Rabbi na hiyo meyo daabu a boŋ, a ra haray. 17 Tunfaana haro go ndunnya boŋ jirbi waytaaci, haro tonton mo, kal a na hiyo sambu hala beene ndunnya boŋ. 18 Haro tonton gumo, a baa mo ndunnya boŋ. Hiyo goono ga doy haro boŋ. 19 Haro soobay ka tonton gumo-gumo hal a na tondi kuukey kulu kaŋ yaŋ go beene batama cire daabu. Haro n'i kulu gon. 20 Haro furo ka tondi beerey kulu gon kal a to kambe kar way cindi gu. 21 Ham kulu kaŋ ga nyooti ndunnya boŋ mo kulu bu. Beene curey kulu bu, ngey nda kwaara almaney, da ganji hamey, da hay kulu kaŋ ga ganda biri laabo boŋ da borey kulu. 22 Hay kulu kaŋ ga fulanzam, kaŋ gonda fundi fulanzama nga niine funey ra, kaŋ go no mo laabu koga boŋ, i bu. 23 Fundi kulu kaŋ go ndunnya boŋ halaci: borey da alman dumi kulu da ganda birante kulu da beene curey, i n'i kulu tuusu ka kaa ndunnya boŋ. Nuhu nda fundikooney kaŋ yaŋ go a banda hiyo ra hinne no ka cindi. 24 Tunfaana hin ndunnya hal a to jirbi zangu nda waygu.

Genèse 8

1 Irikoy fongu Nuhu nda ganji hamey da kwaara almaney kulu kaŋ yaŋ go a banda hiyo ra. Irikoy na haw fo daŋ a ma faaru ndunnya boŋ, hala haro ye. 2 A na ganda harey da beene daabirjo lutu, a na beene haro mo gaay. 3 Haro mo soobay ka zabu ka fun laabo boŋ waati kulu. Jirbi zangu nda waygo banda haro zabu ndunnya boŋ. 4 Handu iyyanta, zaari way cindi iyyanta hando ra no hiyo fandi Ararat tondey boŋ. 5 Haro soobay ka zabu waati kulu hala handu wayanta. Handu wayanta zaari sintina ra, tondey boŋey sintin ka bangay. 6 A go no, jirbi waytaaci banda, kala Nuhu na daabirjo kaa finetaro kaŋ a te hiyo ra gaa. 7 A na gaaru fo taŋ kaŋ soobay ka windi-windi kala haro koogu ndunnya boŋ. 8 A na koloŋay fo mo taŋ, zama nga ma di hala haro kulu fun laabo boŋ. 9 Amma koloŋa mana du nangu kaŋ ga zumbu. A ye ka kaa Nuhu do hiyo ra, zama haro go no ndunnya fando kulu boŋ. Kala Nuhu na nga kambe salle k'a candi ka daŋ nga do hiyo ra. 10 A ye ka batu jirbi iyye fo, a na koloŋa taŋ koyne a ma fun hiyo ra. 11 Koloŋa ye ka kaa a do wiciri kambo ra. Kal a kande zeytun kobto fo nga meyo ra kaŋ a kosu. Woodin gaa no Nuhu bay kaŋ haro kulu dandi ka fun laabo boŋ. 12 A goro koyne jirbi iyye, a na koloŋa taŋ. A mana ye ka kaa Nuhu do koyne. 13 A go no mo, _Nuhu|_ jiiri zangu iddu nda afo ra, handu sintina zaari sintina ra, kala harey koogu ka fun laabo boŋ. Nuhu na hiyo daabirjo kaa. A guna, a di kaŋ laabo batama goono ga koogu. 14 Handu hinkanta, a jirbi waranka cindi iyyanta ra, laabo koogu gumo. 15 Irikoy salaŋ Nuhu se ka ne: 16 "Ma fatta hiyo ra, nin da ni wando da ni ize arey da ngey wandey ni banda. 17 Ma fundikooney kulu kaŋ yaŋ go ni banda mo fattandi: curey da almaney da gande birantey kulu kaŋ yaŋ ga ganda biri laabo boŋ. I ma hay ka te ize boobo ka tonton laabo boŋ." 18 Nuhu binde fatta, nga nda nga izey da nga wando da izey wandey care banda. 19 Alman kulu, da ganda birante kulu, da curo kulu, da haŋ kaŋ ga ganda biri laabo boŋ fatta hiyo ra, ngey dumey boŋ. 20 Nuhu na sargay feema te Rabbi se. A suuban alman halalantey kulu ra, da curo hanantey kulu ra mo. A n'i sarga k'i ton feema boŋ. 21 Kala Rabbi maa haw kaana. Rabbi ne nga bina ra: "Ay si ye ka laabo laali koyne boro sabbay se, zama boro bine fonguyaŋ, ilaalo no za a zankatara gaa. Ay si ye mo ka hay kulu kaŋ ga funa kar, mate kaŋ ay jin ka te din. 22 Waati kulu kaŋ ndunnya go no mo, burjina nda heemar, hargu nda fufule, kaydiya nda jaw, cin da zaari si jaŋ ka te."

Genèse 9

1 Irikoy na Nuhu nda nga izey albarkandi ka ne i se: "Araŋ ma ize boobo hay. Araŋ ma baa ka tonton, ka ndunnya toonandi. 2 Araŋ humburkuma d'araŋ joota ga ndunnya ganji hamey kulu di, da beene curey kulu mo da hay kulu kaŋ ga nyooti ndunnya boŋ, da teeku ra ham kulu. Ay n'i daŋ araŋ kambe ra. 3 Hay kulu kaŋ ga ganda biri, kaŋ gonda fundi mo ga ciya araŋ se ŋwaari. Ay na ikulu no araŋ se, mate kaŋ cine ay jin ka kobto kulu no araŋ se. 4 Kala day, ham da nga fundo, kaŋ ga ti a kuro, woodin wo araŋ ma s'a ŋwa. 5 Daahir, ay g'araŋ fundey kuro ceeci araŋ do, ay g'a ceeci alman kulu do, da boro kulu do mo. Boro kulu nya-ize kambe ra mo no ay ga boro kuri ceeci. 6 Boro kulu kaŋ na boro kuri mun, boro kambe do no i g'a kuro mun, zama Irikoy himando ra no a na boro te. 7 Araŋ mo, kal araŋ ma ize boobo hay. Araŋ ma tonton, araŋ ma daaru ndunnya ra ka hay ka baa a ra." 8 Irikoy salaŋ Nuhu nda nga izey kaŋ go a banda se ka ne: 9 "A go, ay bumbo, ay g'ay alkawlo tabbatandi araŋ d'araŋ banda se, 10 da fundikooney kulu kaŋ go araŋ banda se, ngey: curey da kwaara almaney da ganji hamey kulu kaŋ go ndunnya ra araŋ banda, danga wo kulu kaŋ ga fatta hiyo ra, ndunnya fundikooney kulu. 11 Ay g'ay alkawlo tabbatandi araŋ se, kaŋ ay si ye ka fundi kulu tuusu nda tunfaana haro. Tunfaana si ye ka te kaŋ ga ndunnya halaci mo koyne." 12 Irikoy ne mo: "Alkawlo kaŋ ay ga sambu in d'araŋ game ra, da in da fundikooney kulu kaŋ go araŋ banda mo game ra hala zamaney kaŋ sinda me, a seeda neeya: 13 Ay n'ay sajeera daŋ beene buru ra. A ga ciya in da ndunnya game ra alkawlo seeda. 14 A ga ciya mo, saaya kaŋ ay ga kande beene hirriyaŋ ndunnya boŋ, boro ga di sajeera hirriyaŋo ra. 15 Ay mo ga fongu ay alkawlo kaŋ go in d'araŋ da baafuna basikoy kulu mo game ra. Hari si ye ka te tunfaana ka fundi kulu halaci koyne. 16 Sajeera ga goro hirriyaŋo ra. Ay g'a guna mo hal ay ma fongu alkawlo kaŋ ga duumi kaŋ go Irikoy da baafuna basikoy kulu game ra ndunnya boŋ." 17 Irikoy ne Nuhu se: "Woodin no ga ti alkawlo kaŋ ay tabbatandi din se seeda, in da fundi kulu kaŋ go ndunnya boŋ game ra." 18 Nuhu izey binde kaŋ yaŋ fun hiyo ra ga ti Sem da Ham da Zafetu. Ham no ga ti Kanaana baaba. 19 Boro hinza din no ga ti Nuhu izey. Borey din banda no say-say ndunnya kulu ra. 20 Nuhu sintin ka far, hala mo a na reyzin kali fo tilam. 21 A haŋ duvaŋo gaa, kal a bugu. A go nga kuuru fuwo ra gaa-koonu. 22 Kala Ham, Kanaana baabo, di nga baaba koonu. A ci nga nya-ize hinka kaŋ yaŋ go taray se. 23 Kala Sem da Zafetu na kunta fo sambu ka dake ngey boro hinka jasey gaa, i soobay ka dira banda-banda. I na ngey baabo gaa-koono daabu. I moy go ga banda guna hal i mana di ngey baabo gaa-koono. 24 Nuhu mo, waato kaŋ a mo hay, duvaŋo kaŋ a haŋ din n'a taŋ, a bay mo haŋ kaŋ no nga koda te nga se, 25 kal a ne: "Kanaana ga ciya laalante. bannyey bannya no a ga ciya nga nya-izey se." 26 A ne koyne: "I ma Rabbi Irikoy, Sem wano, sifa. Kanaana ma ciya Sem se bannya. 27 Irikoy ma Zafetu yulwandi, a ma goro Sem kuuru fuwey ra. Kanaana ma ciya a se bannya." 28 Tunfaana haro banda Nuhu goro jiiri zangu hinza nda waygu. 29 Nuhu jirbey kulu mo, jiiri zangu yagga nda waygu no, gaa no a bu.

Genèse 10

1 Nuhu izey, Sem da Ham da Zafetu bandey neeya: i na izeyaŋ hay i se tunfaana banda. 2 Zafetu izey neeya: Gomer da Magog da Maday da Yaban da Tubal da Mesek da Tiras. 3 Gomer izey mo neeya: Askenazu da Rifat da Togarma. 4 Yaban izey mo neeya: Elisa nda Tarsis da Cittancey da Dodanancey. 5 I gaa no teeku me gaa borey fun, afo kulu ngey laabey ra, i kulu nda ngey ciiney, ngey dumey boŋ, ngey kundey ra. 6 Ham izey mo neeya: Kus da Mizrayim da Put da Kanaana. 7 Kus izey mo: Seyba nda Habila nda Sabta nda Ra-Amma nda Sabteka. Ra-Amma izey mo Seba nda Dedan no. 8 Kus na Nimrudu hay. Nga no ka sintin ka te bonkooni ndunnya ra, 9 gaw gaabikooni mo no Rabbi jine. Woodin se no i ga ne: "Gaw gaabikooni no Rabbi jine, danga Nimrudu cine." 10 A koytara sintina ga ti Babila nda Ereku nda Akkadu, da Kalne, kaŋ yaŋ go Sinar laabo ra. 11 Laabo din ra no a fun ka koy Assiriya. A na Ninawiya cina, da Rehobot kwaara da Kala 12 da Rese, nga ga ti gallu bambata din kaŋ go Ninawiya nda Kala game ra. 13 Mizrayim na Ludancey hay, da Anamancey, da Lehabancey, da Neftuhancey, 14 da Patrusancey, da Kasluhancey (kaŋ yaŋ gaa Filistancey fun), da Kaftorancey mo. 15 Kanaana na Sidon hay, a hay-jina nooya, da Hetu, 16 da Yebusancey da Amorancey da Jirgasancey, 17 da Hibancey da Arkancey da Sinancey 18 da Arbadancey da Zemarancey da Hamatancey mo. Woodin banda no Kanaanancey kundey daaru. 19 Kanaanancey hirro ga tun Zidon haray, da ni ga koy Gerar haray, kala ma koy Gaza, ka gana Saduma haray da Gomorata nda Adma da Zeboyim, ka koy to hala Laka mo. 20 Ham izey nooya, ngey kundey boŋ, ngey ciiney boŋ, ngey laabey ra, ngey dumey boŋ. 21 Zafetu beere Sem, kaŋ nga no ga ti Heber izey kulu baaba, i na izeyaŋ hay a se. 22 Sem izey neeya: Elam da Asura da Arpaksadu nda Ludu nda Aram. 23 Aram izey neeya: Uz da Hul da Geter da Masa. 24 Arpaksadu na Sela hay, Sela mo na Heber hay. 25 I na ize hinka hay Heber se. Afa maa ga ti Peleg, zama a jirbey ra no i na ndunnya fay-fay. A nya-izo mo maa Yoktan. 26 Nga mo na Almodadu hay, da Selet da Hazar-Mabet da Yera 27 da Hadoram da Uzal da Dikla 28 da Obal da Abimayel da Seba, 29 da Ofir da Habila nda Yobab. Borey din yaŋ kulu Yoktan izeyaŋ no. 30 I nangorayey mo, za Mesa no kala boro ma koy Sefar haray, wayna funay haray tondi kuuku no. 31 Woodin yaŋ no ga ti Sem izey i kundey d'i ciiney boŋ, i laabey ra, d'i dumey boŋ. 32 Nuhu izey kundey nooya, i banda-bandey boŋ, i laabey ra. Ngey din gaa no dumey fun ka fay-fay ndunnya ra tunfaana banda.

Genèse 11

1 Ndunnya kulu binde, i deene fo, ciyaŋ folloŋ mo. 2 A go mo, waato kaŋ i goono ga dira ka koy wayna funay haray, kal i di batama fo Sinar laabo ra. I goro noodin mo. 3 Kal i ne care se: "Iri ma koy ka fareeje kar k'i ton hal a ma boori gumo." Fareejey binde te i se tondi, botogo mo te i se siminti. 4 I ne: "Iri ma koy ka kwaara fo da cinari kuuku fo mo cina, kaŋ a boŋo ga to hala beena gaa. Iri ma te iri boŋ se maa hala iri ma si say-say ndunnya kulu ra." 5 Rabbi binde zumbu zama nga ma gallo guna, da cinaro kaŋ Adam-izey cina. 6 Rabbi binde ne: "Guna i go dumi folloŋ, i deene fo mo. Hari kaŋ i sintin ka te neeya. Hay kulu si no mo kaŋ ga mongo i se haŋ kaŋ i ga miila ngey ma te ra. 7 Iri ma zumbu k'i deeney diibi, i ma si faham da care sanni." 8 Yaadin no Rabbi n'i tunandi nd'a noodin, k'i say-say nangey kulu ndunnya ra, hal i fay da gallo cinayaŋo. 9 Woodin sabbay se no i n'a maa daŋ Babila, zama noodin no Rabbi na ndunnya kulu deeney diibi. Noodin mo no Rabbi n'i say-say ndunnya kulu ra. 10 Sem bandey neeya: Sem te jiiri zangu, gaa no a na Arpaksadu hay tunfaana haro banda jiiri hinkanta ra. 11 Arpaksadu hayyaŋ banda koyne Sem te jiiri zangu gu. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 12 Arpaksadu te jiiri waranza cindi gu, gaa no a na Sela hay. 13 Sela hayyaŋ banda koyne Arpaksadu te jiiri zangu taaci nda ihinza. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 14 Sela te jiiri waranza, gaa no a na Heber hay. 15 Heber hayyaŋ banda mo, Sela te jiiri zangu taaci nda ihinza. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 16 Heber mo te jiiri waranza cindi taaci, gaa no a na Peleg hay. 17 Peleg hayyaŋ banda mo Heber te jiiri zangu taaci nda waranza. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 18 Peleg mo te jiiri waranza, gaa no a na Rehu hay. 19 Rehu hayyaŋ banda Peleg te jiiri zangu hinka nda yagga. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 20 Rehu te jiiri waranza cindi hinka, gaa no a na Serug hay. 21 Serug hayyaŋ banda mo, Rehu te jiiri zangu hinka nda iyye. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 22 Serug mo te jiiri waranza, gaa no a na Nahor hay. 23 Nahor hayyaŋ banda mo Serug te jiiri zangu hinka. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 24 Nahor mo te jiiri waranka cindi yagga, gaa no a na Tera hay. 25 Tera hayyaŋ banda mo Nahor te jiiri zangu nda iway cindi yagga. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 26 Tera mo te jiiri wayye, gaa no a na Abram da Nahor da Haran hay. 27 Tera baarey neeya: Tera na Abram da Nahor da Haran hay. Haran mo na Lotu hay. 28 Haran jin ka bu nga baaba Tera se, laabo kaŋ ra i n'a hay, kaŋ ga ti Ur kwaara Kaldancey laabo ra. 29 Abram da Nahor mo na wandeyaŋ sambu. Abram wando maa ga ti Saray. Nahor wando mo maa Milka, Haran ize way fo no. Haran no ga ti Milka da Iska mo baaba. 30 Amma Saray wo waygunu no, a sinda ize. 31 Tera mo na nga izo Abram da nga haama Lotu Haran izo sambu, da nga anzura Saray (sanda nga izo Abram wando nooya). A kond'ey nga banda ka fun Ur Kaldancey laabo ra, zama ngey ma koy Kanaana laabu. I to Haran kwaara, i binde goro noodin. 32 Tera jirbey jiiri zangu hinka nda igu no. Tera bu mo Haran ra.

Genèse 12

1 Amma Rabbi jin ka ne Abram se: "Ma fatta ni laabo ra, ni dumey ra, da ni baaba windo ra mo, ka koy laabo kaŋ ay ga cabe ni se ra. 2 Ay ga kunda bambata te ni do, ay ga ni albarkandi, ay ga ni maa beerandi, ay ga naŋ ni ma ciya albarka hari. 3 Borey kaŋ yaŋ ga albarka gaara ni se, ay wo g'i albarkandi. Bora kaŋ ga ni laali mo, ay g'a laali. Ni do mo no ndunnya kundey kulu ga du albarka." 4 Abram binde koy, danga mate kaŋ cine Rabbi ci nga se, Lotu mo koy a banda. Abram gonda jiiri wayye cindi gu saaya kaŋ a fun Haran kwaara. 5 Abram na nga wando Saray sambu, da nga beere izo Lotu, da ngey arzaka kulu kaŋ i margu, da fundikooney kaŋ i du Haran ra. I binde dira zama ngey ma koy Kanaana laabo ra. I kaa mo Kanaana laabo ra. 6 Abram na laabo gana ka koy hala Sekem ra, hala Moore wane shen tuuri-nyaŋo do. Kanaanancey mo go laabo din ra saaya din. 7 Kala Rabbi bangay Abram se ka ne: "Ni banda bora se no ay ga laabo wo no." Abram na sargay feema fo cina Rabbi se noodin naŋ kaŋ a bangay Abram se. 8 A tun noodin ka gana ka koy hala tondo kaŋ go Betel se wayna funay haray din do. A na nga kuuru fuwo sinji noodin. Betel go a se wayna kaŋay haray, Ayi mo go wayna funay haray. Noodin mo a na sargay feema fo cina Rabbi se. A ce Rabbi maa boŋ mo. 9 Abram binde soobay ka dira ka koy Negeb haray. 10 Kala haray fo te laabo din ra. Abram mo zulli ka koy Misira, zama nga ma yawtaray goray te noodin, zama hara kankam gumo laabo ra. 11 A go no mo, waato kaŋ a maan ka furo Misira laabo ra, a ne nga wando se: "Guna. Ay bay kaŋ ni ya wayboro sogo no. 12 A ga ciya binde, da Misirancey di nin, i ga ne: ‹A wande no.› Ngey mo g'ay wi, amma i ga ni naŋ da fundi. 13 Ay ga ni ŋwaaray, ma ne ni ya ay wayme no, zama ay ma goro baani ni sabbay se. Ay fundo ma funa mo ni sabbay se." 14 A go no, waato kaŋ Abram to Misira laabo ra, kala Misirancey di kaŋ waybora ga boori gumo. 15 Firawna faadancey di a. I soobay k'a sifayaŋ te Firawna jine, hal i na waybora sambu ka kond'a Firawna windo ra. 16 Nga mo na gomni te Abram se waybora sabbay se. A du haw da feejiyaŋ da farka binji da bannya da koŋŋayaŋ, da farka nya da yoyaŋ. 17 Amma Rabbi na Firawna nda nga windo kulu taabandi da balaaw bambata yaŋ, Abram wande Saray sabbay se. 18 Firawna mo na Abram ce ka ne: "Ifo no ni te ay se wo? Ifo se no ni mana ci ay se kaŋ ni wande no? 19 Ifo se no ni ne ni wayme no, hal ay n'a sambu a ma ciya ay se wande? Sohõ binde, ni wando neeya. M'a sambu ka ni diraw te." 20 Firawna mo na boroyaŋ lordi a boŋ. Ngey mo na Abram da nga wando da hay kulu kaŋ go a se dum.

Genèse 13

1 Abram binde tun Misira laabo ra ka koy Negeb laabu, nga nda nga wando da hay kulu kaŋ go a se, da Lotu mo ngey banda. 2 Abram gonda alman boobo nda nzarfu nda wura. 3 A tun Negeb ka tonton dirawo gaa kala Betel, naŋ kaŋ a kuuru fuwo goro za sintina, Betel da Ayi game ra, 4 nango kaŋ sargay feema kaŋ a sinji waato din go. Noodin mo Abram ce Rabbi maa boŋ. 5 Lotu mo, kaŋ goono ga dira Abram banda gonda feeji kuru nda haw wane yaŋ da kuuru fuyaŋ. 6 Amma laabo din si wasa i se i ma goro care banda, zama i arzakey ya iboobo no, hal i si hin ka goro nangu folloŋ. 7 Kala yanje tun Abram alman hawjiyey da Lotu alman hawjiyey game ra. Jirbey din mo Kanaanancey da Perizancey goono ga goro laabo din ra. 8 Kala Abram ne Lotu se: "Ay ga ni ŋwaaray, kakaw ma si bara in da nin game ra, wala ay hawjiyey da ni hawjiyey game ra, zama iri ya nya-izeyaŋ no. 9 Manti laabo kulu ne ga daaru ni jine? Ay ga ni ŋwaaray, naŋ iri ma fay. Da kambe wow no ni ga sambu, ay wo, ay ga gana kambe ŋwaari haray. Da kambe ŋwaari mo no ni ga koy, ay wo ga koy kambe wow haray." 10 Kala Lotu guna nga windanta. A di Urdun isa batama kulu. A go, nangu tayo no nango kulu, zama Rabbi mana Saduma nda Gomorata halaci jina. A ga hima Rabbi kalo cine, danga Misira laabo cine no, ka koy to Zowar haray. 11 Lotu na Urdun batama kulu suuban nga boŋ se. Woodin banda Lotu dira ka koy wayna funay haray, i binde fay da care. 12 Abram goro Kanaana laabo ra. Lotu mo goro batama birney ra, ka nga kuuru fuwo sinji Saduma haray. 13 Amma Saduma borey ya boro laaloyaŋ no, zunubikooniyaŋ mo no gumo Rabbi jine. 14 Waato kaŋ Lotu dira a do, Rabbi ne Abram se: "Ma ni boŋ sambu sohõ, za nango kaŋ ni go, ka guna azawa nda dandi kambe nda wayna funay da wayna kaŋay haray. 15 Zama laabo kaŋ ni goono ga di, ay g'a kulu no ni se da ni banda se, hal abada. 16 Ay ga ni banda ciya sanda ganda laabo cine, baayaŋ se, hal a ga ciya, da boro ga hin ka ganda laabu gurayzey kabu, kulu ni banda mo ga kabu. 17 Tun ka dira laabo ra, a kuuyaŋo me d'a tafayyaŋo me, zama ay g'a no ni se." 18 Saaya din ra Abram na nga kuuru fuwo dagu ka koy ka goro Mamre tuuri nyaŋey do, wo kaŋ yaŋ go Hebron haray. Noodin mo a na sargay feema fo cina Rabbi se.

Genèse 14

1 A go no, zamana kaŋ ra Amrafel gonda Sinar koytaray, Ariyoku mo, nga no ga ti Ellasar koyo, Sedorlawomer mo, nga no ga ti Elam koyo, Tidal mo, nga no ga ti Goyim koyo, 2 kal i na wongu te da Saduma koyo Bera, da Gomorata koyo Birsa, da Adma koyo Sinab, da Zeboyim koyo Semeber, da Bela kwaara koyo mo, kaŋ ga ti Zowar kwaara. 3 Woodin yaŋ kulu no ka te me folloŋ. I kaa ka margu Siddim gooro ra (Ciiri Teeko nooya). 4 Jiiri way cindi hinka no i na Sedorlawomer gana, amma jiiri way cindi hinzanta i murte a gaa. 5 Jiiri way cindi taacanta ra mo Sedorlawomer kaa, nga nda koyey kaŋ yaŋ go a banda. I na Refayimyaŋ kar Aserotu-Karnayim ra, da Zuzim borey mo kaŋ yaŋ go Ham laabo ra, da Emim borey kaŋ yaŋ go Sebe Ciriyat-Ayim ra, 6 da Horiyancey kaŋ yaŋ go Seyir tondo ra, ka koy hala El Paran, kaŋ go ganjo me gaa. 7 I goono ga ye ka kaa, kal i koy En-Mispota, kaŋ ga ti Kades. I na Amalekancey kawyey kar, da Amorancey kaŋ goro Hazazon-Tamar ra mo. 8 Saduma nda Gomorata nda Adma da Zeboyim da Bela, kaŋ ga ti Zowar, i kulu koyey fatta ka wongu nd'ey Siddim gooro ra, 9 ka gaaba nda Elim koyo Sedorlawomer, da Goyim koyo Tidal, da Sinar koyo Amrafel, da Ellasar koyo Ariyoku, koy taaca kaŋ gaaba nda koy guwo nooya. 10 Amma Siddim gooro ga to da gudron guusuyaŋ. Saduma koyo da Gomorata koyo zuru ka kaŋ i ra. Borey kaŋ yaŋ cindi mo zuru ka koy tondi beerey ra. 11 I na Saduma nda Gomorata arzakey kulu ku, hala nd'i hindoonayey ka ngey diraw te. 12 I konda Lotu mo, Abram beere izo kaŋ go Saduma nda goray, d'a arzaka kulu ka ngey diraw te. 13 Kala boro fo kaŋ du ka yana koy ka ci Ibraniyanca Abram se. A goono ga goro Amoranca Mamre tuuri-nyaŋey do haray, Eskol da Aner nya-ize no. I gonda amaana nda Abram. 14 Abram mo, waato kaŋ a maa i na nga nya-izo di, kal a na wongu jinay no nga borey kaŋ yaŋ ga waani se, i boro zangu hinza nda iway cindi ahakku kaŋ a windo ra no i n'i kulu hay. I zuru ka koyey din banda gana kal i to Dan. 15 Cino ra binde a na nga borey fay-fay, nga nda nga goy-teerey, i m'i kar. A n'i gana ka koy to hala Hoba, kaŋ go Damaskos se kambe wow haray. 16 A ye ka kaa, a kande arzakey kulu. A kande nga nya-izo Lotu mo, da nga arzakey, da wayborey da boro cindey. 17 Saduma koyo mo fatta zama nga m'a kubay, saaya kaŋ Abram zaamakoy kaa ka fun Sedorlawomer da koyey kaŋ yaŋ go a banda hamnayyaŋo do. I kubay Sabe gooro ra kaŋ ga ti Bonkooni Gooro. 18 Salim kwaara bonkoono Malcizadaka mo fatta nda buuru nda duvan. Nga ga ti Irikoy, Beeray-Beeri-Koyo wane alfaga. 19 A na Abram albarkandi ka ne: "Albarkante no Abram Irikoy Beeray-Beeri-Koyo do, nga kaŋ beene nda ganda ya a wane yaŋ no. 20 I ma Irikoy Beeray-Beeri-Koyo sifa mo, nga kaŋ na ni ibarey daŋ ni kambe ra." Abram mo n'a no hay kulu zakka. 21 Saduma koyo ne Abram se: "Ni m'ay no borey, amma arzakey, ni m'i gaay ni boŋ se." 22 Amma Abram ne Saduma koyo se: "Ay jin k'ay kambe sambu Rabbi Irikoy, Beeray-Beeri-Koyo gaa, beene nda ganda Koyo. 23 Ay si hay kulu ta ni gaa, baa silli borro fo ka koy baa taamu korfo fo me, wala hay kulu kaŋ ga ti ni wane, zama ni ma si ne nin no ka Abram arzakandi. 24 Kala day, haŋ kaŋ zankey da borey kaŋ yaŋ koy ay banda ŋwa. Aner da Eskol da Mamre mo, naŋ i ma sambu ngey baa."

Genèse 15

1 Woodin banda Rabbi sanno kaa Abram do bangandiyaŋ ra, ka ne: "Ya Abram, ma si humburu. Ay no ga ti ni koray da ni alhakku bambata." 2 Abram binde ne: "Ya Rabbi, Koy Beero, ifo no ni g'ay no, za kaŋ ay goono ga fatta neewo ize si. Bora kaŋ g'ay windo tubu mo, nga ga ti Eliyezar Damaskos bora." 3 Abram ne koyne: "A go, ni man'ay no banda. Guna mo, boro fo kaŋ i hay ay windo ra, nga no g'ay tubu." 4 Kala Rabbi sanno kaa a do ka ne: "Bora din si ciya ni tubuko bo, amma boro fo kaŋ ga fun ni hayyaŋo ra, nga no ga ni tubu." 5 Irikoy n'a kaa taray ka ne: "Sohõ ma guna beene haray ka handariyayzey kabu, da ni ga hin k'i lasaabu." A ne Abram se koyne: "Yaadin no ni banda ga ciya." 6 Abram binde na Rabbi cimandi, Rabbi mo na woodin lasaabu a se adilitaray. 7 Rabbi ne a se koyne: "Ay ga ti Rabbi kaŋ fun da nin Ur kaŋ go Kaldancey laabo ra, zama ay ma ni no laabo wo, ni m'a tubu." 8 Abram ne: "Ya Rabbi, Koy Beero, ifo gaa no ay ga bay kaŋ ay g'a tubu?" 9 Rabbi ne a se: "Ma haw zan fo kaŋ gonda jiiri hinza sambu ay se, da hincin nya fo kaŋ gonda jiiri hinza, da feeji gaaru fo kaŋ gonda jiiri hinza, da koloŋay fo da tantabal ize fo." 10 Kal a na hayey din kulu ceeci. A n'i fay bindey ra, a na farsimi fo kulu jisi nga cala jarga, amma a mana curey fay. 11 Saaya kaŋ curey kaŋ ga ham ŋwa yaŋ kaa ka zumbu hamey boŋ, Abram n'i gaaray. 12 Saaya kaŋ wayna goono ga kaŋ mo, jirbi tiŋo fo na Abram di. Guna mo, kubay bambata humburkumay kaa a gaa. 13 Rabbi ne Abram se: "Ma bay kaŋ daahir no ni banda ga yawtaray goray te laabu kaŋ manti i wane ra, ka may i se. I g'i taabandi mo jiiri zangu taaci. 14 Dumo kaŋ se i ga may din mo, ay g'a ciiti, kokor banda mo i ga fatta ka kande duure boobo. 15 Amma nin wo, baani ra no ni ga dira ka ye ni kaayey do. Zeenay hanno ra mo no i ga ni fiji. 16 Zamana taacanta ra mo i ga ye ka kaa nango wo ra, zama Amorancey laala mana kubay jina." 17 A go no, waati kaŋ wayna kaŋ hala kuba furo, kala feema kaŋ go ga te dullu nda danji beeleyaŋ mo gana ham farsimey game ra. 18 Hano din hane no Rabbi na alkawli sambu Abram se ka ne: "Ni banda se no ay na laabo wo no, za Misira isa gaa kal a ma koy isa beero gaa, kaŋ ga ti Ufratis isa. 19 Kenancey da Kenizancey da Kadmonancey da Hittancey, 20 da Perizancey da Refayim borey, 21 da Amorancey da Kanaanancey da Jirgasancey da Yebusancey waney nooya."

Genèse 16

1 Amma Abram wando Saray mana ize hay a se. A gonda koŋŋo fo kaŋ Misirance no, kaŋ a maa ga ti Hajaratu. 2 Saray ne Abram se: "Guna, Irikoy n'ay ganji hayyaŋ. Ay ga ni ŋwaaray, ma margu nd'ay koŋŋa. Hambara ay ga du izeyaŋ a do." Abram mo maa Saray sanno. 3 Kal Abram wando Saray na nga koŋŋa Misiranca Hajaratu sambu ka no nga kurnyo Abram se, a ma ciya a se wande. Waato din Abram to jiiri way Kanaana laabo ra da goray. 4 A margu nda Hajaratu, nga mo te gunde. Saaya kaŋ a di nga te gunde, kal a donda nga koyo Saray. 5 Saray ne Abram se: "Ay taalo go ni boŋ. Ay na ni no ay koŋŋa ni gande ra. Nga mo, waato kaŋ a te gunde, ay ciya a se donda-caray hari. Rabbi ma ciiti in da nin game ra." 6 Amma Abram ne Saray se: "Ni koŋŋa go ni kambe ra. Kala ni ma te a se haŋ kaŋ ni ga ba." Saray mo n'a kankam gumo hal a zuru a se. 7 Rabbi malayka mo n'a gar, a go hari-mo fo jarga ganjo ra. Hari-mwa din go Sur fonda gaa. 8 A ne: "Hajaratu, Saray koŋŋa, man ni fun? Man no ni ga koy?" A ne: "Ay zuru no ay koyo Saray se." 9 Rabbi malayka ne a se: "Ma ye ni koyo do ka ni boŋ ye a se ganda k'a gana." 10 Rabbi malayka ne a se koyne: "Ay ga naŋ ni banda ma ize boobo hay, hal i si hin k'i kabu baayaŋ se." 11 Rabbi malayka ne a se koyne: "Guna, ni go da gunde. Ni ga ize aru fo hay mo kaŋ ni g'a maa daŋ Isumeyla, zama Rabbi di ni taabo. 12 Nga mo, a ga hima danga ganji farka borey game ra. A kamba ga yanje nda boro kulu wane, boro kulu kambe mo ga yanje nd'a. A ga goro mo nga nya-izey jine." 13 Hajaratu na Rabbi kaŋ salaŋ nda nga din maa ce: Nin, Irikoy kaŋ go ga di ay. Zama a ne: "Ay wo, ay di boro kaŋ di ay neewo no?" 14 Woodin se no i ga ne dayo din se Beyer-Lahay-Roy _kaŋ a feerijo ga ti: Fundikoono kaŋ go ga di ay Dayo|_. A go Kades da Bered game ra. 15 Hajaratu na ize alboro hay Abram se. Abram na izo kaŋ Hajaratu hay nga se maa daŋ Isumeyla. 16 Abram to jiiri wahakku cindi iddu waato kaŋ Hajaratu na Isumeyla hay Abram se.

Genèse 17

1 Waato kaŋ Abram to jiiri wayga cindi yagga, Rabbi bangay Abram se. A ne: "Ay no ga ti Irikoy, Hina-Kulu-Koyo. Ni ma dira ay jine ka ciya toonante. 2 Ay mo, ay g'ay alkawlo daŋ in da nin game ra, ay ga ni tonton gumo mo." 3 Abram ye ganda ka ganda biri. Irikoy salaŋ a se koyne ka ne: 4 "Ay ya day, ay alkawlo go ni banda. Ni ga te kunda boobo se baaba. 5 I si ye ka ne ni se Abram koyne, amma ni maa ga ti Ibrahim, zama ay na ni daŋ ni ma ciya dumi boobo se baaba. 6 Ay ga naŋ ni ma ize boobo hay. Guna, ay ga kundayaŋ kaa ni gaa, bonkooniyaŋ mo ga fun ni gaa. 7 Ay g'ay alkawlo tabbatandi in da nin game ra, da ni banda mo se i zamaney kulu ra; alkawli no kaŋ ga duumi. Ay ga ciya ni Irikoyo, da ni banda wane mo. 8 Nin da ni banda, ay g'araŋ no laabo wo kaŋ ra ni goono ga yawtaray goray te, kaŋ ga ti Kanaana laabo kulu. A ma ciya araŋ wane hal abada, ay ma ciya i Irikoyo mo." 9 Irikoy ne Ibrahim se koyne: "Ni ya day, ni m'ay alkawlo gaay, nin da ni banda hal i zamaney kulu ra. 10 Ay sappa kaŋ go in da nin da ni banda game ra, kaŋ araŋ ga gaay, nga neeya: i g'araŋ alboro kulu dambangu. 11 Araŋ m'araŋ jofolo kuurey dumbu, a ma ciya sappa kaŋ go in d'araŋ game ra din seeda. 12 Araŋ alborayze kulu kaŋ to jirbi ahakku nda hayyaŋ, i g'a dambangu, ka koy hal araŋ zamaney me, da boro kaŋ i hay ni windo ra no, wala boro kaŋ i day da nooru yawey gaa, kaŋ manti ni dumi no. 13 Alboro kulu kaŋ i hay ni windo ra, da wo kaŋ i day da ni nooro, tilas kal i m'a dambangu. Ay sappa ga bara araŋ gaahamey gaa; sappa kaŋ ga duumi no. 14 Alboro kulu mo kaŋ i mana dambangu nga jofolo kuuro gaa, fundi woodin i m'a waasu ka kaa nga jama ra. A murte ay sappa gaa nooya." 15 Irikoy ne Ibrahim se koyne: "Ni wande Saray ciine ra mo: ni si ye ka ne a se Saray koyne, amma a maa ga ciya Saharatu. 16 Ay mo g'a albarkandi, ay ga ni no ize a gaa. Daahir, ay g'a albarkandi. A ga ciya dumi boobo nya, jama boobo bonkooniyaŋ mo ga fun a gaa." 17 Saaya din Ibrahim kaŋ ka ganda biri. A haaru nga bina ra ka ne: "I ga izeyaŋ hay jiiri zangu ize gaa no? Saharatu binde, a go, jiiri wayga ize, nga mo ga hay?" 18 Ibrahim binde ne Irikoy se: "Da ni yadda, ma naŋ Isumeyla ma funa ni jine." 19 Irikoy ne: "Abada! Ni wando Saharatu no ga ize alboro hay ni se. Nga mo, ni g'a maa daŋ Isaka. Ay g'ay alkawlo tabbatandi a do, a ma ciya a se alkawli kaŋ ga duumi, d'a banda mo se. 20 Isumeyla se mo, ay maa ni adduwa. A go, ay n'a albarkandi. Ay ga te mo a ma ize boobo hay, ay g'a tonton gumo. Bonkooni way cindi hinka no a ga hay, ay g'a te kunda bambata mo. 21 Amma ay alkawlo, Isaka do no ay g'a tabbatandi, nga kaŋ Saharatu ga hay ni se yeesi mãsancine." 22 Kal a fay da sanno, Irikoy tun mo ka fay da Ibrahim. 23 Waato din gaa, Ibrahim na Isumeyla sambu, da borey kaŋ yaŋ i hay a windo ra mo, da boro kulu kaŋ a day da nga nooro, alboro kulu kaŋ go Ibrahim windo ra. Zaaro din a n'i kulu dambangu i jofolo kuurey gaa, danga mate kaŋ cine Irikoy ci a se. 24 Ibrahim mo gonda jiiri wayga cindi yagga waato kaŋ i n'a dambangu nga jofolo kuuro gaa. 25 A izo Isumeyla mo gonda jiiri way cindi hinza waato kaŋ i n'a dambangu nga jofolo kuuro gaa. 26 Zaaro din ra no i na Ibrahim da nga izo Isumeyla mo dambangu. 27 A windo alborey kulu mo, ngey kaŋ i hay a se da ngey kaŋ i day da nooru yawey gaa, i n'i kulu dambangu a banda.

Genèse 18

1 Rabbi bangay a se Mamre tuuri-nyaŋey do haray, waato kaŋ a goono ga goro nga kuuru fuwo me gaa, zaari wayna korno waate. 2 A na nga boŋ sambu ka guna, kala boro hinza go ga kay a jine. Nga mo, saaya kaŋ a di ey, a tun da zuray nga kuuru fuwo meyo gaa zama nga m'i kubay se. A sombu hala ganda ka ne: 3 "Ya ay Koyo, hala day ay du gaakuri ni do, ay ga ni ŋwaaray ma si bisa ka fay da ay, ni bannya. 4 Naŋ ay ma kande hari, araŋ m'araŋ cey nyun, araŋ ma fulanzam mo tuuri nyaŋey cire. 5 Ay mo, ay ma kande buuru kayna, araŋ m'araŋ biney yeenandi. Waato din gaa araŋ ma bisa, zama woodin se no araŋ gana ay, araŋ bannya do haray." I binde ne: "Ma te mate kaŋ ni ci din." 6 Kala Ibrahim furo nda waasi nga kuuru fuwo ra Saharatu do. A ne: "Kala ni ma muudu hinza hamni baano soola nda waasi, m'a diibi k'a ton buuru." 7 Ibrahim ye ka zuru ka koy kurey do. A na handayze hanno fo kaŋ ga baan di, k'a no bannya fo se. Nga mo n'a hanse nda waasi. 8 A na haw ji sambu mo, da wa gani da handayzo hamo kaŋ i hanse. A na ŋwaaro jisi i jine ka kay i jarga tuuri-nyaŋo cire. Ngey mo ŋwa. 9 I ne a se: "Man no ni wande Saharatu go?" A ne: "Nga neeya kuuru fuwo ra." 10 Rabbi ne: "Daahir, ay ga ye ka kaa ni do, yeesi alwaati woone cine ra. Guna mo, ni wando Saharatu ga du ize aru." Saharatu mo go kuuru fuwo ra haray, meyo gaa, Ibrahim banda, a goono ga maa. 11 Ibrahim da Saharatu binde zeen, i jiirey gooru, hala wayboro alaada ban Saharatu do. 12 Kala Saharatu haaru nga bina ra. A goono ga ne: "Ay zeena banda no ay ga du ndunnya kaani, kaŋ ay jine bora mo zeen?" 13 Kala Rabbi ne Ibrahim se: "Ifo se no Saharatu goono ga haaru ka ne: ‹Hala daahir no ay kaŋ zeen ga ize hay?› 14 Hay fo go no kaŋ ga mongo ay, Rabbi se no? Yeesi alwaati toonanta ra ay ga ye ka kaa ni do. Saharatu mo ga ize aru hay." 15 Saaya din Saharatu ze ka ne: "Ay mana haaru bo!" (zama a go ga humburu). Rabbi ne: "Abada, ni haaru ya!" 16 Borey din binde tun noodin ka guna Saduma haray. Ibrahim mo koy i banda k'i dum. 17 Kala Rabbi ne: "Hayo kaŋ ay ga ba ka te, ay m'a tugu Ibrahim se no? 18 Kaŋ a go, daahir, Ibrahim ya dumi bambata gaabikooni no. Ndunnya dumey kulu mo ga du albarka a do. 19 Zama ay g'a bay, sanda a ga nga izey no lordi, ngey nd'a almayaaley a banda, hal i ma Rabbi fonda gana, i ma adilitaray da cimi ciiti gana, zama Rabbi ma du ka te Ibrahim se haya kaŋ nga ci a boŋ." 20 Rabbi ne koyne: "Saduma nda Gomorata sanno ga beeri, zama i zunubo ga laala gumo. 21 Ay ga zumbu sohõ ka di hal i goyo kubay mate kaŋ cine a yooja kaa hal ay do, da manti yaadin mo no, ay ga bay." 22 Kala borey na banda bare noodin ka koy Saduma haray. Amma Ibrahim kay jina Rabbi jine. 23 Ibrahim maan ka ne: "Nin wo, ni ga adilante halaci boro laaley banda? 24 Hambara adilante waygu go no birno ra. Ni ga nango halaci, ni si fay d'ey adilante waygo din kaŋ yaŋ go a ra sabbay se? 25 Woodin ga mooru nin, ni ma adilantey wi boro laaley banda, hal i ma adilantey himandi ilaaley. Woodin ga mooru nin. Ndunnya kulu Ciitikwa, manti ihanno no a ga te bo?" 26 Rabbi ne: "D'ay na adilante waygu gar Saduma birno ra, ay ga fay da nango kulu i sabbay se." 27 Ibrahim tu ka ne: "Guna, ay kawla ka salaŋ ay Koyo se, ay kaŋ go, ay manti hay kulu kala laabu nda boosu. 28 Hambara i ga jaŋ igu adilante waygo ra. Ni ga birno kulu halaci iguwa jaŋay se?" Rabbi ne: "Ay s'a halaci d'ay du waytaaci cindi gu a ra." 29 Ibrahim ye ka salaŋ d'a koyne ka ne: "Hambara i ga waytaaci gar noodin." Rabbi ne: "Waytaaca din sabbay se ay s'a te." 30 Ibrahim ne koyne: "Ay Koyo ma si te ay se bine, ay mo ga salaŋ. Hambara i ga boro waranza gar noodin." Rabbi ne: "Ay s'a te d'ay na waranza gar noodin." 31 Ibrahim ne koyne: "A go sohõ, ay ga kawla te ka salaŋ ay Koyo se. Hambara i ga waranka gar noodin." Rabbi ne: "Ay s'a halaci waranka din sabbay se." 32 Ibrahim ne koyne: "Ya ay Koyo, ni ma si te bine. Ay si ye ka salaŋ koyne kala ce folloŋ wo hinne. Hambara i ga iway gar noodin." Rabbi ne: "Ay s'a halaci iwayo din sabbay se." 33 Saaya kaŋ a fay da Ibrahim se sanno, Rabbi na nga diraw te. Ibrahim mo ye nga nangora do.

Genèse 19

1 Malayka hinka din binde to Saduma wiciri kambu. Lotu mo goono ga goro Saduma meyo gaa. Lotu di ey, a tun zama nga m'i kubay se, a sombu kala moyduma to ganda laabo gaa. 2 A ne i se mo: "Ya araŋ, ay koyey, ay g'araŋ ŋwaaray, wa gana ka kaa ka zumbu ay, araŋ bannya kwaara. Araŋ ma kani noodin, i m'araŋ cey nyun. Araŋ ma biya ka tun ka araŋ dirawo te koyne." Amma i ne: "Abada. Iri ga kani day batama ra." 3 Amma a n'i ŋwaaray gumo, hal i kamba ka kaa a do ka furo a windo ra. A na ŋwaari kaano te i se ka buuru kaŋ sinda dalbu ton i se, hal i ŋwa mo. 4 Amma za i mana kani jina, kala kwaara alborey, danga Saduma izey nooya, zankey da dottijey, kurayey kulu borey kaa ka windo windi. 5 I soobay ka Lotu ce. I goono ga ne a se: "Man alborey din kaŋ yaŋ kaa ni do cino wo ra? M'i kaa taray iri se neewo, zama iri ma kani nd'ey." 6 Lotu mo fatta ka koy i do ka fu meyo daabu nga banda. 7 A ne: "Ya araŋ ay nya-izey, ay g'araŋ ŋwaaray, wa si laala te ya-cine. 8 Wa guna, ay gonda ize way hinka kaŋ yaŋ mana alboro bay jina. Ay g'araŋ ŋwaaray, wa naŋ ay ma fatta nd'ey araŋ se. Araŋ ma te i se haŋ kaŋ araŋ ga ba. Amma borey din, wa si hay kulu te i se, zama i kaa ay fu daabirjo biyo cire." 9 I ne a se: "Hibi!" I ne mo: "Boro wo kaa neewo ka nga yawtaray goray te. Sohõ a ga ba nga ma te alkaali! To, sohõ ni wano ga jaase i wano kaŋ iri ga te ni se!" Kal i na bora din kaŋ ga ti Lotu kankam. I maan zama ngey ma meyo daabirjo ceeri. 10 Amma alboro hinka na ngey kambey salle ka Lotu candi ka daŋ fuwo ra ngey do. Gaa no i na meyo daabu. 11 Kal i na borey kaŋ yaŋ go windo me kar da danawtaray, ikayney da ibeerey, hal i na ngey boŋ fargandi nda windi meyo ceeciyaŋ. 12 Kala borey din ne Lotu se: "May no ni se neewo koyne? Anzurayyaŋ no, ize alboroyaŋ wala wayboroyaŋ? Wo kaŋ ni gonda kulu, ma n'i fattandi kwaaro wo ra, 13 zama iri ga nango wo halaci, zama i kalima te gaabi Rabbi jine. Rabbi mo na iri donton zama iri m'a halaci." 14 Lotu fatta ka salaŋ nga anzurayey se, ngey kaŋ yaŋ n'a ize wayey hiiji. A ne i se: "Wa tun ka fatta neewo, zama Rabbi ga kwaaro wo halaci." Amma woodin mana hima a anzurayey se kala hahaarayaŋ sanni. 15 Waato kaŋ mo ga ba ka bo, malaykey na Lotu tuti ka ne: "Tun ka sambu ni wando da ni ize way hinka kaŋ yaŋ go ne. A ma si te ni mo ma halaci kwaaro wo halaciyaŋo ra." 16 Waati kaŋ a goono ga lamburay, alborey din n'a kamba di, d'a wando kamba, d'a ize way hinka kambey (zama Rabbi gonda suuji a se.) I n'a fattandi, k'a taŋ kwaara banda. 17 A ciya mo, waato kaŋ i n'a fattandi, kal i ne: "Zuru ni fundo se! Ma si ni banda guna, ma si kay mo batama kulu ra. Zuru ka to tondey do, zama i ma si araŋ tuusu." 18 Amma Lotu ne i se: "Abada, manti yaadin no, ay koyo. 19 Guna sohõ, ay, ni bannya du gomni ni jine. Ni na ni suujo kaŋ ni n'ay cabe beerandi, zama ni n'ay fundo hallasi. Amma ay si hin ka zuru ka to tondo za masiiba mana to ay, ay mo ga bu. 20 Guna, kawye wo ga maan, a ga kayna mo. Ay ma zuru ka koy noodin, (manti ikayna no?), ay fundo mo ga funa." 21 Malayka ne a se: "Guna, ay yadda ni se woodin boŋ, hala mo ay si kawya kaŋ boŋ ni salaŋ din zeeri. 22 Ma waasu ka to noodin ka yana, zama ay si hin ka hay kulu te kala nda ni to noodin jina." A se no i ne kawya wo se Zowar. 23 Wayna goono ga fun laabo gaa waato kaŋ Lotu furo Zowar ra. 24 Waato din gaa mo Rabbi na sufar nda danji kaŋ fun beena ra Rabbi do dooru Saduma nda Gomorata boŋ. 25 A na kwaarey din da batama kulu mo zeeri, da borey kulu kaŋ yaŋ go kwaarey ra da goray, da haŋ kaŋ ga zay ka fun laabo ra mo. 26 Amma Lotu wando zagu ka nga banda guna. A binde bare ka te ciiri tondi ka gusam. 27 Susubay za da hinay Ibrahim ziji ka koy nango kaŋ nga kay Rabbi jine. 28 Kal a na Saduma nda Gomorata do haray guna, da laabo batama kulu mo. A di laabo dullo goono ga ziji mate kaŋ cine feema dullu ga te. 29 A go no, waato kaŋ Irikoy na batama kwaarey halaci, kal a fongu Ibrahim gaa. A na Lotu fattandi hasarawo ra, waato kaŋ a na kwaarey kaŋ yaŋ ra Lotu go da goray zeeri. 30 Lotu mo fatta Zowar ka kaaru ka goro tondey ra, nga nda nga ize way hinka nga banda, zama a ga humburu Zowar ra goray. A goro tondi guusu fo ra, nga nda nga ize way hinka. 31 Kala ibeero ne ikayna se: "Iri baabo zeen, alboro si no mo ndunnya ra koyne kaŋ ga furo iri do ndunnya kulu alaadey boŋ. 32 Kala iri m'iri baabo haŋandi baji. Iri ma kani nd'a mo, zama iri ma dumi jisi iri baabo do." 33 I na ngey baabo daŋ a ma baji haŋ cino din. Ibeero furo ka kani nda nga baabo. Amma baabo wo mana bay a kaniyaŋo gaa, sanku fa a tunyaŋo. 34 A go no, a suba koyne, kala ibeero ne ikayna se: "A go, bi cin ay ya kani nd'ay baaba. Iri ma naŋ a ma baji haŋ koyne cino wo. Ni mo ma furo ka kani nd'a, hala iri ma dumi jisi iri baabo do." 35 Kal i na ngey baabo haŋandi baji koyne cin woodin mo ra, ikayna mo koy ka kani nd'a. Amma baabo mana a kaniyaŋo bay, sanku fa a tunyaŋo. 36 Yaadin cine no Lotu ize way hinka kulu na gunde sambu nd'a ngey baabo gaa. 37 Ibeero hay ize aru k'a maa daŋ Mowab. Nga no ga ti Mowabancey baaba hala ka kaa hunkuna. 38 Ikayna mo hay ize aru k'a maa daŋ Ben-Ammi. Nga no ga ti Amon izey baaba hala ka kaa hunkuna.

Genèse 20

1 Ibrahim tun noodin. A dira ka koy Negeb laabu. A goro Kades da Sur game ra. A na yawtaray goray te Gerar laabo ra. 2 Ibrahim ne nga wando Saharatu ya nga wayme no. Kala Gerar koyo Abimelek donton ka Saharatu sambu. 3 Amma Irikoy kaa Abimelek do cin hindiri ra ka ne a se: "Guna, nin da buuko ga saba waybora kaŋ ni sambu din sabbay se, zama boro fo wande no." 4 Amma Abimelek mana jin ka maan a gaa bo. A ne: "Ya ay Koyo, ni ga kunda adilante wi? 5 Manti bora bumbo no ka ne ay se nga wayme no? Waybora bumbo mo ne nga arme no. Ay bina taali-jaŋay da kambe hananyaŋ ra no ay na woodin te." 6 Irikoy mo ne a se hindiro ra: "Ay bay kaŋ ni bina taali-jaŋay ra no ni na woodin te. Ay mo, ay na ni ganji ni ma zunubi te ay se. Woodin se no ay mana naŋ ni ma maan a gaa. 7 Sohõ binde, kala ni ma bora wando ye a se, zama nga wo annabi no. A ga adduwa te ni se mo, hala ni ma funa. Da mo ni man'a ye, ma bay kaŋ daahir ni ga bu, nin da boro kulu kaŋ ga ti ni wane." 8 Abimelek mo tun za da hinay susuba ra. A na nga bannyey kulu ce k'i kabarandi. Alborey mo humburu gumo. 9 Saaya din Abimelek na Ibrahim ce. A ne a se: "Ifo no woone kaŋ ni te iri se? Man no ay na taali te ni se, kaŋ se ni ga zunubi bambata candi ka kande ay boŋ, in d'ay koytara kulu. Ni na goy te ay se kaŋ mana hagu i m'a dumi te." 10 Abimelek ne Ibrahim se koyne: "Ifo no ni di, kaŋ se ni na hayo te?" 11 Ibrahim ne: "Zama ay goono ga sikka no hala daahir Irikoy humburkumay si no neewo, i m'ay wi mo ay wando sabbay se. 12 Da cimi, ay wayme no, zama ay baabo ize no, amma manti ay nya ize no. A ciya ay se wande mo. 13 A ciya mo, waato kaŋ Irikoy ne ay ma fatta ay baabo windo ra ka koy bar-bare, kal ay ci ay wando se ka ne: ‹Gomni kaŋ ni ga cabe ay se neeya: nangu kulu kaŋ iri ga koy, ni ma ne ay ya ni arme no.› " 14 Kala Abimelek na feejiyaŋ da hawyaŋ sambu, da tamyaŋ mo, alboro nda wayboro, k'i no Ibrahim se. A n'a wando Saharatu mo yeti a se. 15 Abimelek ne: "A go, ay mayray laabo neeya ni jine. Ma goro naŋ kaŋ ni ga ba." 16 A ne Saharatu mo se: "Ay na ni arme no nzarfu nooru ize zambar fo. A ga mo daabu boro kulu kaŋ go ni do se. Ni sinda taali mo boro kulu jine." 17 Kala Ibrahim na adduwa te Irikoy gaa. Irikoy mo na Abimelek no baani, nga nd'a wando d'a wahayey, i na izeyaŋ hay koyne. 18 Zama Rabbi na gundey kulu kaŋ ga hay daabu Abimelek windo ra Ibrahim wando Saharatu sabbay se.

Genèse 21

1 Rabbi na Saharatu kunfa mo, danga mate kaŋ a ci. Rabbi te Saharatu se mate kaŋ a ne nga ga te. 2 Saharatu binde te gunde. A na ize alboro hay Ibrahim se a zeena ra, alwaati toonanta kaŋ Irikoy ci a se din boŋ. 3 Ibrahim mo na nga izo kaŋ i hay a se din maa daŋ Isaka, izo kaŋ Saharatu hay a se no. 4 Ibrahim na nga izo dambangu waato kaŋ a to jirbi ahakku, sanda mate kaŋ Irikoy n'a lordi nd'a. 5 Ibrahim gonda jiiri zangu alwaato kaŋ i n'a izo Isaka hay a se. 6 Kala Saharatu ne: "Irikoy naŋ ay ma haaru. Boro kulu kaŋ ga maa ay baaru mo ga haaru ay banda." 7 A ne koyne: "Doŋ, may no ga ne Ibrahim se: Saharatu ga izeyaŋ naanandi? Kulu nda yaadin ay na ize hay a se a zeena ra." 8 Zanka binde beeri, hal i n'a kaa wa. Ibrahim na batu bambata te zaaro din kaŋ i na Isaka kaa wa. 9 Kala Saharatu na izo kaŋ Misirance koŋŋa Hajaratu hay Ibrahim se din fonnay, a goono ga hahaara. 10 Woodin sabbay se Saharatu ne Ibrahim se: "Ni ma koŋŋo wo da nga izo gaaray, zama koŋŋa izo wo si du tubu ay wane izo Isaka banda." 11 Woodin binde dooru Ibrahim gaa gumo, nga izo sabbay se. 12 Amma Irikoy ne Ibrahim se: "Woone ma si ciya bine saray hari ni se, arwaso da ni koŋŋa sabbay se. Hay kulu kaŋ Saharatu ga ci ni se, kala ni ma maa a sanno se, zama Isaka gaa no ni banda ga fun. 13 Koŋŋa izo do mo ay ga dumi fo te, zama nga mo ni ize fo no." 14 Ibrahim binde biya ka tun ka buuru nda hari humbur fo sambu k'i no Hajaratu se. A n'a sarku a se jasa gaa ka izo no a se k'a sallama. Nga mo dira, kal a te boŋdaray. A soobay ka bar-bare Beyer-Seba ganjo ra. 15 Haro kaŋ go humburo ra binde ban, kal a na arwaso jisi tuuri fo cire. 16 A koy ka goro a jine nangu mooro, danga hangaw hayyaŋ mooray cine fo me. Zama a ne: "Ay ma si di arwaso buuyaŋo." A goro a jine ka nga jinde sambu ka hẽ. 17 Kala Irikoy maa arwaso jinda. Irikoy malayka jinda fun beena ra ka Hajaratu ce ka ne: "Ifo ka du nin, ya nin Hajaratu? Ma si humburu, zama Irikoy maa arwaso jinda nango kaŋ a go. 18 Ma tun ka koociya sambu k'a gaay ni kambe ra, zama ay g'a ciya dumi bambata." 19 Kala Irikoy n'a moy feeri, a di hari day fo mo. A koy ka humburo toonandi nda hari ka no koociya se, nga mo haŋ. 20 Irikoy go arwaso banda mo koyne. A soobay ka beeri. A goro ganjo ra ka te gaw. 21 A goro Paran ganjo ra. Nyaŋo mo na wande sambu a se Misira laabo ra. 22 A go no mo, alwaato din ra, kaŋ Abimelek da nga wongu koyo Fikol salaŋ da Ibrahim. I ne: "Irikoy go ni banda hay kulu kaŋ ni ga te ra. 23 Sohõ binde, kala ni ma ze ay se da Irikoy, nango wo ra, ka ne ni si fafagay goy te ay, wala ay izey, wala ay haamey se. Amma ni ga booriyaŋ cabe in da laabo kaŋ ra ni zumbu se, mate kaŋ ay jin ka cabe ni se." 24 Ibrahim ne: "Ay ga ze." 25 Amma Ibrahim deeni Abimelek gaa day fo kaŋ Abimelek bannyey kom sabbay se. 26 Abimelek mo ne: "Ay ya, mana bay boro kaŋ na haya din te, ni mana ci ay se mo. Ay mana maa r'a mo, kala hunkuna." 27 Ibrahim binde na feejiyaŋ da hawyaŋ sambu ka no Abimelek se. I boro hinka sappe mo. 28 Woodin banda Ibrahim na feeji zan iyye kaa nga kuro ra. 29 Abimelek ne Ibrahim se: "Ifo no feeji zan iyya din kaŋ yaŋ ni fay waani?" 30 A ne: "Feeji zan iyya din, ni g'i ta ay kambe ra no. I ma ciya seeda ay se kaŋ ay no ka dayo wo fansi." 31 A na nango wo maa daŋ Beyer-Seba, _kaŋ a feerijo ga ti Zeyaŋ Dayo|_, zama noodin no i boro hinka kulu ze care se. 32 Yaadin binde no i sappe d'a Beyer-Seba. A go mo, Abimelek tun noodin, nga nda nga wongu marga koyo Fikol. I ye Filistancey laabu. 33 Ibrahim mo na boosay tuuri nyayaŋ tilam Beyer-Seba ra. Noodin mo a ce Rabbi maa boŋ ka ne a se Irikoy Duumikoy. 34 Ibrahim goro jirbi boobo Filistancey laabo ra.

Genèse 22

1 A go no woodin banda, kala Irikoy na Ibrahim gosi ka ne a se: "Ibrahim!" Nga mo ne: "Ay neeya!" 2 Irikoy ne: "Sohõ ni ma ni izo sambu, ni ize follonka, Isaka kaŋ ni ga ba, ma koy Moriya laabu. Ni m'a salle sargay kaŋ i ga ton, noodin tondi fo kaŋ ay ga cabe ni se boŋ." 3 Ibrahim binde tun za da hinay ka kaari-ka daŋ nga farka gaa. A na nga sahãkooni hinka sambu nga banda, da nga izo Isaka. A na tuuri fara sargay kaŋ i ga ton se. A tun ka koy nango kaŋ Irikoy ci nga se din do. 4 Zaari hinzanta hane Ibrahim na nga boŋ sambu ka guna. Ibrahim na nango fonnay nangu mooro. 5 Kala Ibrahim ne nga sahãkooney se: "Wa goro ne, araŋ da farka. In da arwaso, iri ga koy yongo ka sududu, ka ye ka kaa araŋ do." 6 Ibrahim mo na tuuro sambu sargay kaŋ i ga ton se. A n'a dake nga izo Isaka boŋ. A gonda zaama nda danji ga gaay nga kambe ra. I boro hinka binde koy care banda. 7 Kala Isaka salaŋ nga baaba Ibrahim se ka ne: "Ay baaba." Nga mo ne: "Ay ne, ay izo." Izo ne: "Danji go, da tuuri, amma mana feej'izo sargay kaŋ i ga ton se?" 8 Ibrahim ne: "Ay izo, Irikoy ga du feeji nga boŋ se sargay kaŋ i ga ton se." I binde koy, ngey boro hinka care banda. 9 Kal i to nango kaŋ Irikoy ci a se din. Ibrahim na sargay feema cina noodin ka tuuri daaru ka sasare care boŋ. A na nga izo Isaka haw ka dake tuurey boŋ feema ra. 10 Kala Ibrahim na nga kambe salle ka zaama sambu nga izo jinde kaayaŋ se. 11 Amma Rabbi malayka jinda fun beene k'a ce ka ne: "Ibrahim! Ibrahim!" Nga mo ne: "Ay neeya!" 12 Malayka ne: "Ma si ni kambe dake arwaso gaa. Ma si hay kulu te a se mo, zama sohõ ay bay kaŋ ni ga humburu Irikoy, za kaŋ ni mana wangu k'ay no ni ize follonka." 13 Ibrahim na nga boŋ sambu ka guna, kala feeji gaaru fo go a banda. A hilley go ga sarku tuuriyaŋ gaa. Ibrahim binde koy ka feeji gaaro di. A n'a salle sargay kaŋ i ga ton izo gurbo ra. 14 Ibrahim na nango maa daŋ: "Yawe-Yira", danga mate kaŋ i ga ci hala hunkuna: "Rabbi tondo boŋ no i ga di a." 15 Rabbi malayka jinda fun beena ra koyne ka Ibrahim ce sorro hinkanta nooya, 16 ka ne: "Yaa no Rabbi ci: Ay ze d'ay boŋ, za kaŋ ni na hayo wo te, ni mana ni ize follonka ganji _ay se|_ mo, 17 daahir no ay ga ni albarkandi, daahir no ay ga naŋ ni banda ma baa danga beene handariyayzey cine, danga taasi mo kaŋ go teeku me gaa. Ni banda mo ga du nga ibarey kwaara meyey ka tubu. 18 Ni banda bora do mo no ndunnya dumey kulu ga du albarka, zama ni n'ay sanney gana." 19 Ibrahim binde ye ka kaa nga sahãkooney do. I tun ka kaa care banda kala Beyer-Seba, zama Ibrahim go Beyer-Seba ra da goray. 20 Woodin banda i ci Ibrahim se ka ne: "Guna, Milka na ize alboroyaŋ hay ni kayno Nahor se. 21 A hay-jina maa ga ti Huzu, bora kaŋ ga dake a gaa maa Buzu, woodin banda Kemuwel, Aram baaba. 22 Da Kesedu da Hazo da Pildasu da Yidlapu da Betuwel mo." 23 Betuwel mo na Rabeka hay. I boro ahakko din no Milka hay Nahor, Ibrahim kayno se. 24 A wahayo maa Reyuma mo. A na Teba nda Gaham da Tahasa nda Maaka hay.

Genèse 23

1 Saharatu te jiiri zangu fo da waranka cindi iyye. Woodin ga ti Saharatu fundo jiirey lasaabuyaŋ. 2 Saharatu bu Ciriyat-Arba kwaara, Hebron nooya, Kanaana laabo ra. Ibrahim na Saharatu seew ka hẽ a se mo. 3 Ibrahim tun mo nga bora kaŋ bu din jine. A koy ka salaŋ Hetu izey se ka ne: 4 "Ay ya yaw no, boro kaŋ zumbu araŋ do. W'ay no fijiyaŋ nangu araŋ do, a ma ciya ay mayray hari hal ay m'ay boro kaŋ bu fiji a ma fun ay jine." 5 Hetu izey tu Ibrahim se ka ne: 6 "Ya jine bora, ma maa iri se. Irikoy na ni ciya koy no iri do. Ma ni bora kaŋ bu fiji saaray kaŋ ni ga suuban ra, iri waney game ra. Iri do boro si no kaŋ ga ni ganji nga saara, ka ne ni si ni bora kaŋ bu fiji." 7 Kala Ibrahim tun ka kay. A sombu laabo borey jine, kaŋ yaŋ ga ti Hetu izey jine. 8 A salaŋ d'ey ka ne: "Da araŋ miila ay m'ay bora kaŋ bu fiji ka kaa ay jine no, araŋ ma hangan ka maa: Wa Efron, Zohar izo ŋwaaray ay se, 9 a m'ay no Makpela tondi guuso, kaŋ go a se a faro me gaa. Nooru marge kaŋ cine a go, a m'a taŋ ay se araŋ jine, a ma ciya ay wane fijiyaŋ se." 10 Efron go no mo Hetu izey game ra ga goro. Efron Hetance tu Ibrahim se Hetu izey da boro kulu kaŋ ga furo a kwaara meyo ra hangey ra, ka ne: 11 "Manti yaadin no, ay jine bora, ma maa ay se. Ay ga ni no faro da tondi guuso mo kaŋ go a ra neewo ay dumey jine. Ay ga ni no nd'a. Ma ni bora fiji." 12 Ibrahim sombu laabo borey jine. A salaŋ Efron se laabo borey hangey ra ka ne: 13 "Amma da ni n'ay no nd'a, ay ga ni ŋwaaray, ma maa ay se. Ay ga ni no nooru faro se. M'a ta ay gaa, ay mo g'ay bora kaŋ bu din fiji noodin." 14 Efron tu Ibrahim se ka ne: 15 "Ya nin, ay jine bora, ma hangan ay se: faro din, kilo taaci nda jare no, nzarfu nooru wane. Amma ifo no woodin in da nin game ra? Ma ni bora kaŋ bu fiji." 16 Ibrahim mo maa Efron sanno. Ibrahim na nzarfo kaŋ a ci Hetu izey hangey ra din neesi Efron se, kilo taaci nda jare cine, nzarfu wane, nooro kaŋ dumi neerakoy ga ta. 17 Efron faro kaŋ go Makpela ra Mamre jine, i na tabbatandi Ibrahim se. A du faro da tondi guuso kaŋ go a ra da tuuri-nya kulu kaŋ go faro ra, da wo kaŋ yaŋ go a hirro me. 18 Woodin te Hetu izey jine da borey kulu kaŋ ga furo a kwaara meyo gaa jine mo. 19 Woodin banda Ibrahim na nga wando Saharatu fiji tondi guuso ra, Makpela faro ra, Mamre jine; Hebron nooya, Kanaana laabo ra. 20 Faro da tondi guuso kaŋ go a ra, i n'i tabbatandi Ibrahim se, Hetu izey kambe ra, a mayray hari no saaray se.

Genèse 24

1 Ibrahim zeen, a gay nga jirbey ra gumo. Irikoy na Ibrahim albarkandi mo hay kulu ra. 2 Ibrahim salaŋ nga bannya se kaŋ ga ti a windo ra arkuso din, kaŋ ga hay kulu kaŋ go a se dabari. A ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ma ni kamba daŋ ay tanja cire. 3 Ay ga ni daŋ zeyaŋ da Rabbi Irikoy, beene Koyo; Irikoy, ndunnya Koyo, hala ni ma si wande sambu ay izo wo se Kanaanancey wayborey ra, nango kaŋ ay goono ga goro. 4 Amma ni ga koy ay laabo ra, ay dumo do. Noodin no ni ga wande sambu ay izo Isaka se." 5 A bannya ne a se: "Hambara waybora si yadda k'ay gana ka kaa hala laabu woone ra. A ga tilas no ay ma ye nda ni izo laabo kaŋ ra ni fun din?" 6 Ibrahim ne a se: "Haggoy! ma si ye nda ay izo noodin koyne. 7 Rabbi Irikoy, beene Koyo, nga kaŋ n'ay kaa ay baabo windo ra, ay hayyaŋ laabo ra mo, kaŋ salaŋ ay se ka ze ay se ka ne nga ga laabo wo no ay banda bora se -- nga no ga nga malayka donton ni jine. Ni ga wande sambu ay izo se noodin. 8 Da waybora mana yadda ka ni gana, waati din gaa i na ni feeri ay zeyaŋ woone gaa. Amma ma si ye nda ay izo noodin koyne." 9 Bannya na nga kamba daŋ nga koyo Ibrahim tanja cire ka ze a se sanni woodin boŋ. 10 Kala bannya na yo way di nga windikoyo yoy ra ka tun, zama a koyo jinayey kulu go a kambe ra. A tun ka koy Mesopotamiya, hala Nahor kwaara. 11 A na nga yoy sambandi kwaara banda, dayo me gaa, wiciri kambu waati kaŋ cine wayborey ga koy hari guruyaŋ. 12 A ne: "Ya Rabbi Irikoy, ay koyo Ibrahim wano, ay ga ni ŋwaaray, m'ay gaa hunkuna. Ma gomni cabe ay koyo Ibrahim se. 13 Guna, ay go ne dayo wo me gaa. Kwaara borey ize wandiyey mo ga fatta ka kaa hari guruyaŋ. 14 Da ni yadda, wandiya kaŋ ay ga ne a se: ‹Ay ga ni ŋwaaray, ma ni foobo zumandi ay se ay ma haŋ,› nga mo ma ne ay se: ‹Haŋ. Ay ga ni yoy mo haŋandi› a ma ciya nga no ga ti bora kaŋ ni waadu ni tamo Isaka se. Yaadin gaa no ay ga bay kaŋ ni na gomni cabe ay koyo se." 15 A go no mo, za sanney din mana ban a meyo ra, kala Rabeka fatta ka kaa, nga kaŋ i hay Betuwel se, Ibrahim kayne Nahor wande Milka ize, foobu mo go jasa gaa. 16 Wandiya mo, ihanno no gumo. Wandiyo no da cimi, kaŋ si alboro bay ce fo. A do dayo me gaa, a na nga foobo toonandi nda hari ka ziji. 17 Kala bannya zuru ka kuband'a. A ne: "Ay ga ni ŋwaaray, naŋ ay ma haŋ hari kayna ni foobo gaa." 18 Nga mo ne: "Haŋ me, ay jine bora." A waasu ka nga foobo zumandi ka gaay nga kambe ra. A n'a no, a haŋ mo. 19 Saaya kaŋ wandiya n'a no hari ka ban, a ne: "Ay ga hari kaa ni yoy mo se, hal i ma haŋ ka yeesi." 20 A waasu ka foobo bare garba ra. A zuru ka ye dayo do koyne ka hari guru. A guru mo yoy kulu se. 21 Kala bora na mo sinji wandiya gaa ka dangay siw! ka guna. A ga ba nga ma bay hala Rabbi na nga dirawo boriyandi, wala manti yaadin no. 22 A go no, saaya kaŋ yoy haŋ ka ban, bora na wura hanga korbayyaŋ sambu, sekel jare tiŋay wane, da wura kambe guuru hinka, sekel way tiŋay waneyaŋ. 23 A ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ma ci ay se, ni ya may ize no? Nangu go no ni baaba windo ra kaŋ iri ga zumbu no?" 24 A ne a se: "Ay ya Betuwel kaŋ ga ti Milka ize kaŋ a hay Nahor se din ize no." 25 A ne a se mo: "Iri gonda subu nda kobto kaŋ ga wasa, da nangu kaŋ araŋ ga zumbu mo." 26 Kala albora na nga boŋ ye ganda ka sududu Rabbi se. 27 A ne: "I ma Rabbi, ay koyo Ibrahim wane Irikoyo sifa, kaŋ mana fay da bakaraw da nga cimo mo ay koyo Ibrahim se. Waato kaŋ ay go fonda ra, Rabbi furo ay jine ka kaa hala ay windikoyo nya-izey do." 28 Kala wandiya zuru ka koy ka sanney din ci nga nya-izey se. 29 Rabeka gonda arme fo kaŋ maa Laban. Laban mo zuru ka fatta ka koy bora do, dayo boŋ. 30 Saaya kaŋ a di hanga korbayey da guurey nga waymo kambey gaa, saaya kaŋ a maa nga waymo Rabeka sanney kaŋ a ne: " Ya-cine no bora salaŋ ay se," kal a koy bora do. A go ga kay yoy jarga, dayo boŋ. 31 Laban ne: "Ya nin Rabbi albarkanta, ma furo ka kaa. Ifo se no ni goono ga kay taray? Ay jin ka fuwo hanse, da nangu mo yoy se." 32 Kala bora furo windo ra. Laban na yoy jarawey zumandi, a na subu nda kobto daŋ yoy se, da hari mo bora cey nyunyaŋ se, da borey kaŋ yaŋ go a banda cey mo se. 33 I kande a se ŋwaari a ma ŋwa. Amma a ne: "Ay si ŋwa kala nd'ay n'ay kaayaŋo sabaabo ci jina." Laban mo ne: "Ma salaŋ." 34 Bora ne: "Ay ya Ibrahim bannya no." 35 A ne koyne: "Rabbi n'ay koyo albarkandi gumo, hal a te boro beeri. A n'a no feeji kuruyaŋ da hawyaŋ da nzarfu da wura, da tamyaŋ, alboro nda wayboro, da yoyaŋ da farkayyaŋ. 36 Ay koyo wando Saharatu mo na ize alboro hay ay koyo se a zeena ra. A se no a na hay kulu kaŋ go nga se no. 37 Ay koyo mo n'ay daŋ zeyaŋ ka ne: ‹Ma si wande sambu ay izo se Kanaanancey wayborey ra, kaŋ yaŋ laabo ra ay go da goray, 38 amma ni ma koy ay baaba windo ra, ay dumey do, ka wande sambu ay izo se.› 39 Ay mo, ay ne ay koyo se: ‹Hambara waybora s'ay gana.› 40 A ne ay se: ‹Rabbi kaŋ jine ay go ga dira ga nga malayka donton ni banda. Nga no ga fonda boriyandi ni se. Ni ga wande sambu ay izo se mo ay dumey ra, ay baaba windo ra. 41 Waati din gaa no ni ga hanan ay zeyaŋo kaŋ ni ze ay se din gaa. Amma da ni koy ay dumey do, i wangu ni se, ni hanan ay zeyaŋo gaa nooya.› 42 To. Hunkuna kaŋ ay to dayo me gaa, ay ne: Ya Rabbi, ay koy Ibrahim Irikoyo, hunkuna da ni ga fonda kaŋ ay ga gana boriyandi, 43 guna, ay neeya ga kay dayo wo boŋ. Ma naŋ a ma ciya wandiya kaŋ ga fatta ka hari guru, kaŋ se ay ga ne: Ay ga ni ŋwaaray, m'ay no ni foobo haro gaa kayna, ay ma haŋ, 44 nga mo ma ne ay se: ‹Ni ma haŋ. Ay ga kaa ni yoy mo se›, naŋ a ma ciya waybora kaŋ ni waadu ay koyo izo se no. 45 Hal ay ga salaŋ ka ban ay bina ra, kala Rabeka kaa da nga foobo nga jasa gaa. A do dayo do ka hari kaa. Ay mo ne a se: ‹Ay ga ni ŋwaaray, ay no ay ma haŋ.› 46 Nga mo, a waasu ka nga foobo zumandi nga jasa gaa ka ne: ‹Ma haŋ. Ay ga ni yoy mo no, i ma haŋ.› Ay haŋ. A na yoy mo haŋandi. 47 Ay n'a hã ka ne: ‹Ni ya may ize no?› A ne nga ya Betuwel, Nahor izo kaŋ Milka hay a se din ize no. Kal ay na korbay daŋ a niina gaa, guurey mo a kambey gaa. 48 Waato din gaa ay n'ay boŋ sumbal ka sududu Rabbi se. Ay na Rabbi, ay koy Ibrahim Irikoyo sifa, nga kaŋ furo ay jine fonda kaŋ ga saba ra, za kaŋ mo ay ga du ka konda ay koyo kayne izo a izo se. 49 Sohõ, d'araŋ ga booriyaŋ da cimi te ay koyo se, wa ci ay se. Da manti yaadin mo no, araŋ ma ci ay se zama ay ma bare kambe ŋwaari gaa wala kambe wow gaa." 50 Saaya din Laban da Betuwel tu a se ka ne: "Hayo wo, Rabbi do no a fun. Iri wo si hin ka salaŋ ni se ilaalo wala ihanno. 51 Guna, Rabeka neeya ni jine. M'a sambu a ma koy ka ciya ni koyo izo se wande, danga mate kaŋ Rabbi ci." 52 A ciya mo, waato kaŋ Ibrahim bannya maa i sanno, kala a sududu Rabbi se hala ganda. 53 Bannya mo na taalam jinayyaŋ kaa taray: nzarfu nda wura wane yaŋ, da bankaarayyaŋ, ka no Rabeka se. A na nooyaŋ no armo da nyaŋo mo se kaŋ yaŋ nooru ga baa. 54 Woodin banda no i ŋwa i haŋ, nga nda alborey kaŋ yaŋ kaa a banda. I kani noodin. Kaŋ mo bo, susuba ra kaŋ i tun, kal a ne: "W'ay sallama, ay ma ye ay koyo do." 55 Kala wandiya armo da nyaŋo ne: "Wa naŋ wandiya ma te jirbiyaŋ iri do, baa jirbi way cine, gaa a ma koy." 56 Bannya ne i se: "Araŋ ma s'ay gaay, za kaŋ Rabbi n'ay fonda boriyandi. W'ay sallama ya koy ay koyo do." 57 I ne: "To. Naŋ iri ma wandiya ce ka maa a me ra." 58 I na Rabeka ce ka ne a se: "Ni ga koy boro wo banda, wala?" A ne: "Ay ga koy." 59 Yaadin cine no i na ngey waymo Rabeka sallama nd'a, nga da nga gaaykwa, da Ibrahim bannya, da nga borey. 60 I na albarka gaara Rabeka se. I ne a se: "Ni ya iri kayne no. Ni ma te boro zambar hala dubu-dubu se nya. Ni banda ma du ngey ibarey kwaara meyey ka tubu." 61 Rabeka tun mo, nga nda nga wandiyey. I kaaru yoy boŋ ka bora gana. Bannya mo na Rabeka sambu ka dira. 62 Isaka kaa ka fun dayo do haray kaŋ maa "Irikoy Fundikoono Kaŋ Go G'ay Guna", zama Negeb laabo ra n'a go da goray. 63 Han fo wiciri kambu, Isaka fatta ka koy saajo ra ka fongu. A na nga boŋ sambu ka guna, kala yoy go ga kaa. 64 Rabeka na nga boŋ sambu. Saaya kaŋ a di Isaka, a zumbu ka fun ywa boŋ. 65 Zama a na bannya hã no ka ne: "May no boro wo kaŋ go ga kaa batama gaa g'iri kubay?" Kala bannya ne: "Ay koyo no." Rabeka na nga zaara sambu ka bangum. 66 Bannya mo ci Isaka se hay kulu kaŋ nga te. 67 Isaka kande wayhiijo nga nya Saharatu kuuru fuwo ra. A na Rabeka sambu k'a ciya nga wande, a ga ba r'a mo. Yaadin no Isaka du kunfayaŋ d'a, nga nyaŋo buuyaŋ banda.

Genèse 25

1 Ibrahim na wande fo hiiji koyne kaŋ maa Ketura. 2 A hay Ibrahim se Zimran da Yoksan da Medan da Midiyan da Isbak da Suwa. 3 Yoksan no ka Saba da Dedan hay. Dedan izey ga ti Asurancey da Letusancey da Leyumancey. 4 Midiyan izey mo, ngey ga ti Efa da Efer da Hanoku nda Abida nda Elda. Borey din kulu Ketura izeyaŋ no. 5 Haŋ kaŋ go Ibrahim se kulu, a n'a no Isaka se. 6 Amma wahay izey kaŋ yaŋ Ibrahim du, Ibrahim n'i sallama nda gomni, i ma fay da nga izo Isaka za Ibrahim gonda fundi, i ma koy wayna funay haray ka goro wayna funay haray laabo ra. 7 Ibrahim jirbey jiirey kaŋ yaŋ a te neeya: Jiiri zangu nda wayye cindi gu no. 8 Waato din gaa no Ibrahim na nga fundo taŋ. A bu zeenay hanno gayante ra mo, dottijo zeeno kaŋ kungu nda ndunnya. I n'a margu nga kaayey banda. 9 A izey Isaka nda Isumeyla n'a fiji Makpela tondi guuso ra, Hetanca Zohar izo Efron faro ra, nango kaŋ go Mamre jine. 10 Faro kaŋ Ibrahim day Hetu izey gaa, noodin no i na Ibrahim fiji, a wando Saharatu banda. 11 A ciya binde, Ibrahim buuyaŋ banda, Irikoy n'a izo Isaka albarkandi. Isaka mo go da goray Beyer-Lahay-Roy haray. 12 Isumeyla bandey neeya, Ibrahim izo kaŋ Hajaratu Misiranca hay Ibrahim se. Hajaratu wo, Saharatu koŋŋo no. 13 Isumeyla izey maayey neeya, i maayey boŋ, i hayyaŋey boŋ: Isumeyla hay-jina maa ga ti Nebayot. Bora kaŋ dake a gaa mo Kedar, woodin banda Adbeyel, da Mibsam, 14 da Mimsa, da Duma, da Massa, 15 da Hadar, da Tema, da Yetur, da Nafis da Kedma. 16 Woodin yaŋ no ga ti Isumeyla izey. I maayey nooya i kurayey boŋ d'i gatey boŋ, mayraykoy way cindi hinka no, i kundey boŋ. 17 Isumeyla jiirey kaŋ a te, jiiri zangu nda waranza cindi iyye no, gaa a na nga biya taŋ ka bu. I n'a margu nga kaayey banda. 18 I goro za Habila ka koy Sur, kaŋ go Misira tanjay, Assiriya fonda boŋ. A goro mo nga nya-izey kulu jine. 19 Ibrahim izo Isaka bandey neeya: Ibrahim na Isaka hay. 20 Isaka gonda jiiri waytaaci saaya kaŋ a na Rabeka sambu a ma ciya nga wande. Betuwel Suriyanca izo nooya, Padan-Aram boro, wayme mo no Laban Suriyanca se. 21 Isaka na Rabbi ŋwaaray nga wando se, zama waygunu no. Rabbi mo n'a ŋwaara ta, hal a wando Rabeka te gunde. 22 Zankey binde gurjay da care a gunda ra. A ne: "Da yaawo no, ifo se no ay ga funa?" A koy mo zama nga ma Rabbi hã. 23 Rabbi mo ne a se: "Dumi hinka no ni gunda ra. Jama hinka no ga fun ni gunda ra. Jama fa ga bisa jama fa gaabi. Ibeero no ga may ikayna se." 24 Kaŋ alwaato kubay kaŋ a ga hay, kala tawayyaŋ go a gunda ra. 25 Sintinay wano fatta, a ga ciray coy, a gaa hamno kulu danga taafe kaŋ i te da hamni no. I n'a maa daŋ Isuwa. 26 Woodin banda a kayno fatta, a kambe go ga Isuwa ce konda di, i na nga mo maa daŋ Yakuba. Isaka mo gonda jiiri waydu waato kaŋ a wando n'i hay. 27 Zankey binde beeri. Isuwa te gaw beeri, saaji boro mo no. Amma Yakuba wo boro no kaŋ ga baan, fu goroko mo no. 28 Isaka mo ga ba Isuwa, zama a g'a fooyaŋ hamo ŋwa, amma Rabeka wo, Yakuba no a ga ba. 29 Yakuba goono ga maafe fo te kaŋ Isuwa kaa ka fun saajo ra, a go, a lakaw. 30 Isuwa binde ne Yakuba se: "Ay ga ni ŋwaaray, m'ay ŋwaayandi nda ni maafa, ni maafo wo kaŋ ga ciray, zama ay go, ay lakaw." (Woodin se no i na maa-dake daŋ a gaa, Edom, _kaŋ a feerijo ga ti iciray|_.) 31 Yakuba mo ne a se: "Kala ma ni hay-jine tubo neera ay se hunkuna." 32 Isuwa ne: "Ay go buuyaŋ me gaa. Ifo no ay hay-jine tubo ga hanse ay se?" 33 Yakuba ne a se: "Kala ni ma ze ay se hunkuna." Isuwa mo ze a se. A na nga hay-jine tubo neera Yakuba se. 34 Yakuba na Isuwa no buuru nda dunguri maafa. A ŋwa, a haŋ, a tun ka dira. Yaadin no Isuwa te ka donda nga hay-jine tubo.

Genèse 26

1 Haray fo ye ka te koyne laabo din ra, kaŋ waana haray fa din kaŋ jin ka te Ibrahim jirbey ra. Isaka mo koy Filistancey koyo Abimelek do, Gerar ra. 2 Rabbi binde bangay a se ka ne: "Ma si zumbu ka koy Misira. Kala ni ma goro laabo kaŋ ay ga ci ni se din ra. 3 Ma goro laabo wo ra, ay mo ga bara ni banda. Ay ga ni albarkandi, zama nin da ni banda se no ay ga laabo wo kulu no. Ay zeyaŋo kaŋ ay ze ni baaba Ibrahim se din mo, ay g'a toonandi. 4 Ay ga naŋ ni banda ma baa mo danga beene handariyayzey cine. Laabo wo kulu, ay m'a no ni banda se. Ni banda bora do mo no ndunnya dumey kulu ga du albarka. 5 Zama Ibrahim maa ay se. A n'ay ganayaŋ sanney d'ay lordey, d'ay hin sanney d'ay asariyey gaay." 6 Isaka mo goro Gerar ra. 7 Kwaara borey n'a hã a wando sanni. Kal a ne "Ay wayme no." Zama a humburu nga ma ci ka ne nga wande no, zama kwaara borey ma si nga wi Rabeka sabbay se, zama nga wo ihanno no, a ga sogo mo. 8 A ciya mo, saaya kaŋ a gay noodin gumo, kala Filistancey bonkoono Abimelek guna finetar fo gaa. Kal a di Isaka go ga fooru nda nga wando Rabeka. 9 Abimelek mo na Isaka ce ka ne: "Wiiza, daahir ni wande no. Day, mate no kaŋ ni ne ni wayme no?" Isaka mo ne a se: "Ay ci yaadin zama ay ma si bu a sabbay se." 10 Abimelek mo ne: "Ifo no woone kaŋ ni te iri se? A si gaabu ay borey ra afo ma kani nda ni wando wo. Da yaadin no mo, ni na taali candi iri boŋ nooya." 11 Abimelek mo kaseeti boro kulu gaa ka ne: "Boro kulu kaŋ ga bora din wala a wando mo ham, daahir i g'a koy wi." 12 Isaka binde na dumariyaŋ te laabo din ra. Jiiro din mo, a du riiba zangu, Rabbi n'a albarkandi mo. 13 Bora soobay ka tonton ka koy jina hal a beeri gumo. 14 A gonda alman kuruyaŋ, ikayna nda ibeeri, a gonda goy-teeri boobo mo. Filistancey mo canse a gaa. 15 Kala dayey kulu kaŋ a bannyey fansi, a baabo Ibrahim jirbey ra, Filistancey n'i lutu k'i toonandi nda laabu. 16 Abimelek ne Isaka se: "Tun neewo iri do, zama ni bisa iri gaabi gumo." 17 Isaka binde tun noodin i do ka koy sinji Gerar gooro ra, ka goro noodin. 18 Isaka na dayey kaŋ i fansi nga baabo Ibrahim jirbey ra yaaso, zama Filistancey jin k'i daabu Ibrahim banda. A ye ka maa daŋ i gaa, mate kaŋ a baabo daŋ i gaa za doŋ. 19 Isaka bannyey mo na day fo fansi gooro ra ka du hari. 20 Amma Gerar hawjiyey kakaw da Isaka hawjiyey ka ne: "Haro wo, iri wane no." A na maa daŋ dayo din mo gaa, Eseku, zama i kakaw a boŋ. 21 I na day fo fansi koyne. I na canda-candayaŋ te woodin mo boŋ. A ne woodin mo se Sitna. 22 A gana noodin, a na day fo fansi koyne. I mana canda-canda te woodin wo boŋ. A na woodin maa daŋ Rehobot, zama a ne: "Sohõ Rabbi na nangu feeri ay se, iri ga du albarka mo laabo wo ra." 23 A tun noodin koyne ka kaa Beyer-Seba. 24 Rabbi bangay a se cino din ra ka ne: "Ay no ga ti Irikoy, ni baaba Ibrahim wano. Ma si humburu, zama ay go ni banda. Ay ga ni albarkandi mo, ay ga naŋ ni banda ma baa, ay tamo Ibrahim sabbay se." 25 Kala Isaka na sargay feema fo cina noodin. A ce Rabbi maa boŋ ka nga kuuru fuwo sinji noodin. Noodin mo koyne Isaka bannyey na day fansi. 26 Saaya din ra Abimelek tun Gerar ka koy a do, nga nda nga coro fo, Ahuzatu, da nga wonkoyo Fikol. 27 Isaka ne i se: "Ifo se no araŋ kaa ay do, kaŋ a go, araŋ wangu ay hal araŋ n'ay gaaray araŋ do?" 28 I ne: "Iri di no kaŋ daahir Rabbi go ni banda. Iri binde ne, naŋ zeyaŋ ma goro iri game ra, sanda iri da nin game ra. Naŋ koyne iri ma sappe da nin. 29 Ni ma si iri maray, danga mate kaŋ cine iri mana ni ham, iri mana hay kulu te ni se, kala gomni. Iri na ni sallama mo baani, nin wo sohõ albarkante no, Rabbi wane." 30 A na burnye te i se. I ŋwa, i haŋ. 31 I tun susubay za da hinay ka ze care se. Isaka mo n'i sallama. I dira a do baani samay. 32 A go mo, zaaro din ra no Isaka bannyey kaa k'a no baaru, way, dayo kaŋ ngey fansi din, i ne ngey du hari. 33 A na maa daŋ a gaa Seba. Woodin sabbay se no hala sohõ kwaara din maa ga ti Beyer-Seba. 34 Saaya kaŋ Isuwa te jiiri waytaaci a na Yudita, Beyer ize, Hittance hiiji, nga nda Basematu, Elon Hittance ize. 35 Ngey mo ciya bine saray hariyaŋ Isaka nda Rabeka se.

Genèse 27

1 I go no mo, waato kaŋ Isaka zeen, a moy te kubay kal a si di, kal a na nga ize hay-jina Isuwa ce ka ne a se: "Ay izo." Izo mo tu a se ka ne: "Ay neeya." 2 Baabo ne: "Guna, sohõ ay zeen. Ay buuyaŋ zaaro mo, ay s'a bay. 3 Day sohõ, ay ga ni ŋwaaray, ma ni tonga da ni birawo sambu. Ma koy saajo ra ka ganji ham ceeci. 4 Ni ma maafe kaano te kaŋ ay ga ba, ka kande ay se. Ay ma ŋwa, ay bina ma albarka gaara ni se za ay mana bu." 5 Rabeka mo go ga hangan ka maa haŋ kaŋ Isaka goono ga ci nga izo Isuwa se. Isuwa koy gaway saajo ra ka ganji ham ceeci ka kande. 6 Kala Rabeka ci nga izo Yakuba se ka ne: "Guna, ay maa haŋ kaŋ ni baaba ci ni beere Isuwa se 7 ka ne: ‹Ma kand'ay se ganji ham, ka maafe kaano te ay se ay ma ŋwa, ay ma albarka gaara ni se Rabbi jine za ay mana bu.› 8 Sohõ, ay izo, ma hangan ay se. Ma laakal daŋ ka te haŋ kaŋ ay ci ni se: 9 Ma koy hinciney kuro ra ka hincin ize hanno hinka di. Ay mo ga maafe te mate kaŋ cine ga kaan ni baaba se. 10 Ni ga kond'a ni baaba se a ma ŋwa ka albarka gaara ni se, za a mana bu." 11 Yakuba ne nga nyaŋo se: "Guna, ay beere Isuwa, a gaahamo kulu gonda hamniyaŋ, ay mo ga yuttu. 12 Hambara ay baaba g'ay ham, a g'ay ciya tangarikom. Yaadin gaa ay ga kande laaliyaŋ ay boŋ gaa nooya, manti albarka." 13 Nyaŋo ne a se: "Ay izo, laaliyaŋo din ma kaa ay gaa. Ni ya, ma hangan day ka te haŋ kaŋ ay ci ni se. Ma koy kand'ey ay se." 14 Yakuba koy k'i di ka kande nga nyaŋo se. Nga mo na maafe te mate kaŋ cine ga kaan baabo se. 15 Rabeka na nga hay-jina Isuwa bankaarayey kaŋ yaŋ go no fuwo ra sambu, wo kaŋ yaŋ ga boori ka bisa i kulu. A n'i daŋ nga ize koda Yakuba gaa. 16 A na hincin izey kuurey mo daŋ a kambey gaa, d'a jinda gaa mo, naŋ kaŋ sinda hamni. 17 Maafe kaana da buuro kaŋ a soola mo, a n'i daŋ nga izo Yakuba kambe ra. 18 Nga mo kaa nga baabo do ka ne: "Ay baaba." Nga mo ne: "Ay neeya. Nin no may, ay izo?" 19 Yakuba mo ne nga baabo se: "Ay no, ni hay-jina Isuwa. Ay te mate kaŋ cine ni ci ay se din. Ay ga ni ŋwaaray, ma tun ka goro ka ŋwa ay ŋwaaro gaa, hala ni bina ma albarka gaara ay se." 20 Isaka mo ne nga izo se: "Mate no ni te ka du a da waasi ya-cine, ay izo?" Nga mo ne: "Rabbi ni Irikoyo no k'ay no saaya." 21 Isaka binde ne Yakuba se: "Ay ga ni ŋwaaray, ay izo, ni ma kaa ka maan zama ay ma ni ham, hala nda cimi ni ya ay izo Isuwa no, wala manti nga no." 22 Kala Yakuba koy ka maan nga baaba Isaka do, nga mo n'a ham. A ne: "Jinda ya Yakuba jinde no, amma kambey Isuwa kambey no." 23 A mana fayanka ka bay, zama a kambey gonda hamni, mate kaŋ Isuwa kambey go d'a. Yaadin cine no a na albarka gaara nd'a a se. 24 A ne: "Hala cimi mo no, ni ya ay izo Isuwa no?" Yakuba ne: "Ay day no." 25 Kala Isaka ne: "M'a maanandi ay do, ay mo g'ay izo ŋwaari kaana ŋwa, hal ay bina ma ni albarkandi." A n'a maanandi a do, nga mo ŋwa. Yakuba kand'a se duvan, a haŋ mo. 26 Waato din gaa baabo Isaka ne a se: "Ni ma kaa ka maan sohõ, k'ay garbey sunsum, ay izo." 27 Kala Yakuba kaa ka maan k'a garbey sunsum. Baabo mo n'a bankaarayey mani ka maa hawo. A na albarka gaara a se ka ne: "Guna, ay izo hawo ga hima fari fo haw, wo kaŋ Rabbi na albarka daŋ a gaa. 28 Naŋ Irikoy ma ni no beene harandaŋ da ndunnya maafe, masangu nda reyzin hari mo da yulwa. 29 Dumi-dumey ma may ni se, yawey mo ma sumbal ni jine. Ni ma ciya bonkooni ni dumey boŋ, ni nya izey mo ma sumbal hala ganda ni jine. Laalante no boro kulu kaŋ ga ni laali, albarkante no boro kaŋ ga ni albarkandi." 30 A ciya mo, waato kaŋ Isaka na albarka gaara Yakuba se ka ban, a mana gay kaŋ Yakuba fatta ka fun nga baabo Isaka jine, kal a beero Isuwa kaa ka fun nga fooyaŋo do. 31 A na maafe kaana te mo ka kand'a nga baabo do ka ne nga baabo se: "Ay baaba, ma tun ka ŋwa ni izo fooyaŋ hamo gaa, zama ni bina ma albarka gaara ay se." 32 Baabo Isaka binde ne a se: "Ifo? Nin no may?" Nga mo ne: "Ay no ni izo, ni hay-jina Isuwa." 33 Kala Isaka jijiri gumo-gumo ka ne: "May? May no bora kaŋ na fooyaŋ hamo sambu ka kand'ay se, hal ay n'a kulu ŋwa za ni mana kaa. Ay na albarka gaara a se, a ga ciya albarkante mo." 34 Waato kaŋ Isuwa maa nga baabo sanney, a soobay ka kaati nda hẽeni fotto, ka ne nga baabo se: "Ya nin ay baaba, m'ay no albarka, ay mo!" 35 Amma Isaka ne: "Ni kayne kaa da hiila ka ni albarka sambu." 36 Isuwa ne: "Manti i n'a maa daŋ Yakuba? Guna ce hinka neeya kaŋ a n'ay tuti k'ay kayyaŋ nango ta. A n'ay hay-jinetara ta, sohõ mo a n'ay albarka ta. Ni mana baa albarka kayna jisi ay se no?" 37 Isaka tu a se ka ne: "Guna, ay n'a daŋ a ma ciya ni koy. Ay n'a nya izey kulu no a se a m'i may. Ay na masangu nda reyzin hari no a se. Sohõ, ifo n'ay ga hin ka te ni se, ay izo?" 38 Isuwa ne nga baabo se: "Ya ay baaba, albarka folloŋ hinne no ni se? Ay baaba, ay no albarka, ay mo." Kala Isaka na jinde sambu ka hẽ. 39 Kala baabo Isaka na sanney wo ci ka ne: "Ni nangoray si du ndunnya maafe, a si du beene harandaŋ. 40 Kala ni ma funa nda ni takuba, kala ni ma ye ni kayne se ganda. A ga ciya mo, waati kaŋ ni ga koma a se, ni ga du k'a calo foobu ka kaa ni jinda gaa." 41 Isuwa na konnari jisi nga bina ra Yakuba se, zama baabo na Yakuba no albarka. A go ga ne nga bina ra: "Ay baaba buuyaŋ zaaro go ga maan. Waato din gaa no ay g'ay kayno Yakuba wi." 42 I koy ka sanney din kaŋ a hay-jina Isuwa ci dede Rabeka se, nga mo donton ka nga koda Yakuba ce. A ne a se: "Guna, ni beere Isuwa go ga miila nga ma bana ni gaa ka ni wi. 43 Sohõ ay izo, ma hangan ay sanney se: Tun ka koy ay arme Laban do ka tugu; Haran kwaara no a go. 44 Ma goro noodin alwaatiyaŋ hala ni beero bina ma zumbu, 45 hala ni beero futa ma ban a gaa, hal a ma dinya haŋ kaŋ ni te nga se. Waato din gaa ay ga ye ka kande nin fu. Ifo se no ay ga di araŋ boro hinka kulu mursay zaari folloŋ?" 46 Rabeka ci Isaka se ka ne: "Ay farga nd'ay fundo Hetance wayborey sabbay se. Da Yakuba mo na wande sambu Hetu ize wayey ra, sanda laabo wandiyey dumi nooya, ifo no fundi ga hanse ay se koyne?"

Genèse 28

1 Kala Isaka na Yakuba ce ka albarka gaara a se, k'a kaseeti. A ne a se: "Ni ma si wande sambu Kanaana ize wayey ra. 2 Tun ka koy Padan-Aram, hala ni nya baabo Betuwel kwaara. Noodin no ni ga wande sambu ni boŋ se Laban ize wayey ra, nga kaŋ ga ti ni nya arme. 3 Irikoy Hina-Kulu-Koyo mo ma ni albarkandi, a ma ni no izeyaŋ, a ma ni tonton hala ni ma te jama bambata. 4 A ma Ibrahim albarka no nin da ni banda se, hala ni ma ni yawtaray laabo tubu, wo kaŋ Irikoy no Ibrahim se." 5 Yaadin no Isaka na Yakuba donton d'a a ma koy hala Padan-Aram, Laban Betuwel Suriyance izo do, Rabeka kaŋ ga ti Yakuba nda Isuwa nya armo. 6 Isuwa di kaŋ Isaka na albarka gaara Yakuba se. A di kaŋ i n'a donton hala Padan-Aram, a ma koy ka hiiji noodin. A di mo kaŋ i n'a albarkandi ka kaseeti a gaa, a ma si wande sambu Kanaana ize wayey ra. 7 A di kaŋ Yakuba hangan nga baabo da nga nyaŋo sanno se ka koy Padan-Aram. 8 Kala Isuwa faham kaŋ Kanaana ize wayey si kaan nga baabo Isaka se. 9 Isuwa koy binde Isumeylancey ra ka wande fo tonton nga wandey gaa. Mahalata no ga ti a maa, Isumeyla Ibrahim izo ize way no, Nebayot wayme no. 10 Yakuba fun Beyer-Seba ka Haran fonda di. 11 A to nangu fo ka kani cin, zama wayna kaŋ a gaa. A na tondi fo sambu noodin k'a jisi ka te boŋ-dake. A kani noodin ka jirbi. 12 A na hindiri fo te kaŋ ra a di kaarimi hari kaŋ ganda go laabo boŋ, boŋo koy ka tuku hala beena gaa. A go, Irikoy malaykayaŋ go ga kaaru ka zumbu kaarimi haro din boŋ. 13 Rabbi mo go ga kay kaarimi haro se beene ka ne: "Ay no Rabbi, ni baabey Ibrahim da Isaka Irikoyo. Laabo kaŋ boŋ ni goono ga kani, ay g'a no ni se, nin da ni banda kulu. 14 Ni banda ga baa danga laabu gurayze cine. Ni ga yandi wayna kaŋay da wayna funay, azawa da dandi kambe haray laabo wo boŋ. Ni do mo, da ni banda bora do no i ga ndunnya dumey kulu albarkandi. 15 Guna, ay go ni banda. Ay ga haggoy da nin nangu kulu kaŋ ni ga koy. Ay ga ye ka kande nin ne laabo wo ra, zama ay si fay da nin kala nd'ay na haya kaŋ ay ci ni se din te." 16 Yakuba tun jirbo gaa ka ne: "A sinda sikka, Rabbi go batamo wo ra, ay mo mana bay a gaa." 17 A humburu mo ka ne: "Batamo wo ga humburandi. Neewo sikka si Irikoy fuwo no, neewo no ga ti beene meyo." 18 Yakuba tun za susubay da hinay. A na tondo kaŋ a te boŋ-dake cino ra din sambu k'a kayandi ka ji soogu a boŋ. 19 A na nango din maa daŋ Betel, amma za doŋ kwaara maa ga ti Luz. 20 Kala Yakuba ze ka ne: "Da Irikoy goro ay banda, d'a haggoy d'ay ay naaruyaŋo wo fonda ra, d'a n'ay no ŋwaari kaŋ ga ŋwa da bankaaray k'ay ga daabu nd'a, 21 hal ay ma ye ka kaa baani ay baaba kwaara -- waato din gaa Rabbi ga te ay se Irikoy. 22 Tondo wo kaŋ ay kayandi mo, a ga te Irikoy se fu. Hay kulu mo kaŋ ni n'ay no, daahir ay ga zakka kaa a ra ni se."

Genèse 29

1 Waato din gaa Yakuba soobay ka dira, kal a to wayna funay izey laabu. 2 A guna, kal a di day fo batama ra, da feeji kuru hinza. I go ga kani dayo me gaa, zama dayo din gaa no i ga ngey kurey haŋandi. Dayo meyo daabirjo mo, tondi bambata no. 3 Noodin no i ga kurey kulu margu. Gaa i ma tondo zumandi ka kaa dayo me gaa, i ma feejey haŋandi, i ma tondo ye nga nango ra dayo me gaa. 4 Yakuba ne i se: "Nya-izey, araŋ ya man boroyaŋ no?" I ne: "Haran no iri go." 5 A ne i se: "Araŋ ga Nahor ize Laban bay?" I ne a se: "Iri g'a bay." 6 A ne i se: "A go baani?" I ne: "A go baani. Guna, a ize Rahila neeya, a goono ga kaa da feejiyaŋ." 7 A ne i se: "Zaaro ga cindi, alwaato mana to kaŋ i ga almaney margu. Kal araŋ ma feejey haŋandi ka koy k'i kuru." 8 I ne a se: "Iri si hin, kala nda kurukoy kulu margu jina ka tondo zumandi ka kaa dayo me gaa. Waato din gaa no iri ma feejey haŋandi." 9 A go sanno gaa, kala Rahila kaa da nga baabo feejey, zama nga no g'i kuru. 10 A ciya binde, waato kaŋ Yakuba di Laban ize Rahila, da nga nya arme Laban feejey, kala Yakuba maan ka tondo zumandi ka kaa dayo me gaa. A na nga nya arme Laban feejey haŋandi. 11 Yakuba na Rahila garbe sunsum mo, a na nga jinde sambu ka hẽ. 12 Yakuba binde ne Rahila se nga ya a baabo izo no, sanda Rabeka ize nooya. Kala Rahila zuru ka koy ka ci nga baaba se. 13 A ciya mo, saaya kaŋ Laban maa nga waymayzo Yakuba baaru, a zuru ka kaa k'a kubay. A n'a ganday k'a garbe sunsum, ka kond'a nga kwaara. Yakuba na baaro wo kulu ci Laban se. 14 Laban ne a se: "Daahir, ni ya ay biri d'ay basi no." Yakuba goro a kwaara handu fo. 15 Laban ne Yakuba se: "Zama ni ya ay nya-ize no se ni ga goy ay se yaamo? Ci ay se haŋ kaŋ ga ti ni banandi." 16 Laban binde gonda ize wayboro hinka. Ibeero maa Laya, ikayna maa Rahila. 17 Laya moy sinda gaabi gumo, amma Rahila wo ga sogo, a ga boori diyaŋ gaa. 18 Yakuba mo, Rahila no a ga ba. A ne: "Ay ga may ni se jiiri iyye ni ize kayna, Rahila sabbay se." 19 Laban mo ne: "Dambe y'a no ni se, a ga bisa y'a no boro fo se. Ma goro ay do." 20 Yakuba binde may Laban se jiiri iyye Rahila sabbay se, amma zama a ga ba r'a, i hima a se danga jirbi kayna fooyaŋ. 21 Kala Yakuba ne Laban se: "M'ay no ay wando, zama jirbey to ay ma margu nd'a." 22 Laban binde na noodin borey kulu margu ka batu te. 23 A ciya mo, wiciri kambo, a na Laya sambu ka kond'a Yakuba do, a margu nd'a mo. 24 Laban na nga koŋŋa kaŋ maa Zilpa no nga izo Laya se, a ma ciya a se koŋŋa. 25 A go no mo, waato kaŋ mo bo, wiiza! Laya no. Kala Yakuba ne Laban se: "Ifo no ni te ay se wo? Manti Rahila se no ay may ni se? Ifo se no ni n'ay zamba?" 26 Laban ne: "Manti yaadin no i ga te iri do, i ma jin ka kayne hiijandi ka beere naŋ. 27 Kala ni ma woone jirbi iyya toonandi a se, iri mo ga afa din no ni se, jiiri iyye fo mayray se kaŋ ni ga ye ka te ay do koyne." 28 Yakuba binde te yaadin. A na jirbi iyya toonandi. Laban na Rahila no a se, a ma ciya a wande. 29 Laban na nga koŋŋa fo kaŋ maa Bila no Rahila se, a ma ciya a se koŋŋa. 30 Yakuba margu nda Rahila. A ga ba Rahila ka bisa Laya. A ye ka may Laban se jiiri iyye. 31 Waato din gaa Rabbi di kaŋ i ga konna Laya. A n'a gunda fiti, amma Rahila wo waygunu no. 32 Kala Laya te gunde, a hay ize aru. A n'a maa daŋ Ruben ka ne: "Zama Irikoy di ay taabo. Daahir sohõ ay kurnyo ga ba ay." 33 A ye ka te gunde ka ize aru fo hay koyne. A ne: "Zama Rabbi maa i ga konna ay, woodin se no a n'ay no ize woone koyne." A n'a maa daŋ Simeyon. 34 A ye ka te gunde ka hay ize aru. A ne: "Sohõ, alwaati woone ra, ay kurnyo ga lamb'ay gaa, zama ay na ize aru hinza hay a se." Woodin se no a n'a maa daŋ Lawi. 35 A ye ka te gunde koyne ka hay ize aru. A ne: "Alwaati woone ay ga Rabbi saabu." Woodin se a n'a maa daŋ Yahuda. Kal a fay da hayyaŋ.

Genèse 30

1 Saaya kaŋ Rahila di kaŋ nga mana hay Yakuba se, kala Rahila canse nga beero gaa. A ne Yakuba se: "M'ay no izeyaŋ. Da manti yaadin mo no, kulu ay ga bu." 2 Kala Yakuba bine tun Rahila se. A ne: "Ay go Irikoy nangu ra no, nga kaŋ na ni ganji gunde?" 3 Rahila ne: "Ay koŋŋa Bila neeya. Ma margu nd'a, zama a ma hay ay kangey boŋ, ay ma du izeyaŋ a do." 4 A na nga koŋŋa Bila no Yakuba se a ma ciya a wande, Yakuba mo margu nd'a. 5 Bila te gunde ka hay ize aru Yakuba se. 6 Rahila ne: "Irikoy na ciiti dumbu ay se. A maa ay jinde mo k'ay no ize." Woodin se no a ne a se Dan. 7 Rahila koŋŋa Bila ye ka te gunde ka ize aru hinkanta hay Yakuba se. 8 Rahila ne: "Da gurjay beeri no ay gurjay d'ay beere, ay n'a zeeri mo." A n'a maa daŋ Naftali. 9 Waato kaŋ Laya di nga fay da hayyaŋ, kal a na nga koŋŋa Zilpa hiijandi Yakuba se. 10 Laya koŋŋa Zilpa mo na ize aru fo hay Yakuba se. 11 Laya mo ne: "Bonkaanay!" a n'a maa daŋ Gad. 12 Laya koŋŋa Zilpa ye ka ize aru hinkanta hay Yakuba se. 13 Laya ne: "Ay ya bine-kaani-koy no, zama wandiyey ga ne ay se bine-kaani-koy." A n'a maa daŋ Aser. 14 Alkama wiyaŋ jirbey ra no Ruben koy ka du duday izeyaŋ farey ra. A kand'ey nga nya Laya do. Rahila binde ne Laya se: "Ay ga ni ŋwaaray, m'ay no ni izo duday izey din gaa." 15 Laya ne a se: "Ay kurnyo kaŋ ni kom ay gaa din, hari kayna no, wala? Ni ga ba ni m'ay izo duday izey mo kom ay gaa koyne?" Kala Rahila ne a se: "Woodin sabbay se Yakuba ga kani ni do cino wo ra, ni izo duday izey se." 16 Yakuba fun fari wiciri kambu. Laya mo koy k'a kubay ka ne: "Kala ni ma kani ay do, zama ay na ni sufuray d'ay izo duday izey." A binde kani a do cino din. 17 Irikoy maa Laya se mo. Laya te gunde ka ize aru guwanta hay Yakuba se. 18 Laya ne: "Irikoy n'ay no alhakku, zama ay n'ay koŋŋa no ay kurnyo se." A na izo maa daŋ Isakar. 19 Laya ye ka te gunde ka ize aru iddanta hay Yakuba se. 20 Laya ne koyne: "Irikoy n'ay arzakandi nda baa hanno. Sohõ ay kurnyo ga goro ay do, zama ay na ize aru iddu hay a se." A n'a maa daŋ Zabluna. 21 Woodin banda koyne a na ize wayboro fo hay. A n'a maa daŋ Dina. 22 Irikoy fongu Rahila gaa. Irikoy maa a se k'a gunda fiti. 23 A te gunde ka hay ize aru ka ne: "Irikoy na wowi hari kaa ay gaa." 24 A n'a maa daŋ Yusufu, ka ne: "Rabbi ma ize fo tonton ay se koyne." 25 A ciya mo, waato kaŋ Rahila na Yusufu hay, kala Yakuba ne Laban se: "M'ay sallama ay ma ye fu ay laabo ra. 26 M'ay no ay wandey d'ay izey, kaŋ yaŋ se ay may ni se. Ay mo ga dira. Goy kaŋ ay te ni se, ni g'a bay." 27 Laban ne a se: " Sohõ, d'ay du gaakuri ni do, kala ni ma goro, zama ay du ka bay kaŋ Rabbi n'ay albarkandi ni sabbay se." 28 A ne Yakuba se mo: "Ma dake ay boŋ haŋ kaŋ ay ga ni bana, ay g'a bana ni se." 29 Yakuba ne Laban se: "Ni bay goy kaŋ ay te ni se, da mate kaŋ ni almaney te ay kambe ra. 30 Zama za ay mana kaa, haŋ kaŋ go ni se ikayna fo no. Sohõ a tonton hal a te jama bambata. Rabbi mo na ni albarkandi za ay kaayaŋo. Sohõ binde, waati fo no ay ga du hay fo ay bumbo windo se?" 31 Kala Laban ne: "Ifo n'ay ga ni no?" Yakuba mo ne a se: "Ma s'ay no hay kulu. Amma da day ni yadda, ni ma hayo wo hinne te ay se: Ay ma ye ka ni kurey kuru, ay m'i haggoy mo. 32 Kal ay ma gana ni kurey kulu ra hunkuna, ay ma soobay ka icangarey da ibiyey kulu kaa feejey ra, hinciney ra mo, icangarey da waaliyey. Woodin yaŋ dumey no ga ciya ay alhakku. 33 Yaadin gaa no ay adilitara g'ay seeda ni jine: saaya kulu kaŋ ni ga koy ay alhakko do, alman kulu kaŋ manti waaliya-waaliya da icangare-cangare no hinciney ra, wala ibiyaŋ feejey ra, i m'a lasaabu ay se zaytaray hari." 34 Laban ne: "A ma ciya mate kaŋ ni ci din." 35 Zaari woodin ra binde a na hincin jindi cangarey suuban, da hincin nyaŋey mo kaŋ yaŋ ga cangare da waaliya-waaliyey, wo kulu kaŋ gonda ikwaaray a gaa. A na feeji biyey kulu suuban mo k'i no nga izey se. 36 A na jirbi hinza diraw daŋ nga nda Yakuba game ra. Yakuba goono ga Laban kuru cindey kuru koyne. 37 Kala Yakuba na tuuri sariyaŋ kaa, saay nda taasa nda kuubu waneyaŋ. A n'i koosu ka cangarandi, ka naŋ ikwaaray kaŋ go i ra ma bangay. 38 A na sarey kaŋ a koosu yaŋ din sinji almaney jine haŋandiyaŋ garbey ra, nango kaŋ almaney ga koy ka hari haŋ, hal i ma hari haŋ ka gunde sambu. 39 Almaney binde na gunde sambu haŋandiyaŋ garbey do. Kala almaney na waaliya-waaliyayaŋ da icangareyaŋ da tombi-tombi-koyyaŋ hay. 40 Yakuba mo na feej'izey fay. A na cindey jine bare wo kaŋ te waaliya-waaliya, da wo kaŋ yaŋ ga bi mo Laban kurey ra do harey, a na nga waney daŋ care banda waani, a n'i moorandi Laban kurey gaa. 41 A ciya mo, waati kulu kaŋ alman gaabikooni ga ba ka gunde sambu, kala Yakuba ma sarey sinji almaney jine haŋyaŋ garbey ra, zama i ma gunde sambu sarey jine. 42 Amma saaya kaŋ a di wo kaŋ sinda gaabi no, a si i sinji. Yaadin gaa londibuuney ciya Laban wane yaŋ, gaabikooney mo ciya Yakuba wane yaŋ. 43 Bora binde tonton da cimi. A du kuru bambata yaŋ da koŋŋayaŋ da bannyayaŋ da yoyaŋ da farkayyaŋ.

Genèse 31

1 Kal a maa Laban ize arey sanney, i go ga ne: "Yakuba na iri baaba harey kulu sambu. Iri baabo arzaka ra no a du darza woone kulu." 2 Yakuba mo laakal da Laban moyduma, a di kaŋ a na moyduma bare nga se. 3 Rabbi ne Yakuba se: "Ma ye ni baaba laabu ka koy ni dumey do, ay mo ga bara ni banda." 4 Yakuba binde donton ka Rahila nda Laya ce, ngey mo koy saajo ra a kurey do. 5 A ne i se: "Ay go ga laakal d'araŋ baabo moyduma. Ay di kaŋ a na moyduma bare ay se. Amma ay baaba Irikoyo go ay banda. 6 Araŋ bay mo mate kaŋ ay may araŋ baaba se d'ay gaabo kulu. 7 Araŋ baaba n'ay fafagu mo, k'ay alhakku barmay sorro way, amma Irikoy mana ta a m'ay zamba. 8 D'a ne: ‹Icangarey no ga ciya ni alhakko,› kala saaya din kuro kulu ma icangareyaŋ hay. D'a ne mo: ‹Waaliya-waaliyey no ga ciya ni alhakko,› kala almaney kulu ma hay waaliya-waaliyayaŋ. 9 Yaadin no Irikoy n'araŋ baaba almaney sambu k'ay no nd'ey. 10 A go mo, alwaato kaŋ kuro ga gunde sambu, ay n'ay boŋ sambu ka di hindiri ra, danga jindey kaŋ yaŋ ga kurey kaaru, waaliya-waaliyayaŋ no, da tombi-tombi nda cangare-cangare-koyyaŋ. 11 Irikoy malayka mo ne ay se hindiro ra: ‹Yakuba!› ay mo ne: ‹Ay neeya.› 12 A ne: ‹Ma ni boŋ sambu sohõ ka jindey guna. I kulu kaŋ ga kurey kaaru waaliya-waaliyayaŋ no, da tombi-tombi nda cangare-cangareyaŋ, zama ay di hay kulu kaŋ Laban goono ga te ni se. 13 Ay ya Irikoy no, Betel wano, nango kaŋ ni na tondi sinjanta tuusu da ji, nango kaŋ ni na alkawli sambu ay se mo. Tun sohõ ka fun laabu woone ra ka ye ni hayyaŋ laabo ra.› " 14 Rahila nda Laya tu a se ka ne: "Iri gonda baa wala tubu fo no iri baaba windo ra koyne? 15 Manti sanda yawyaŋ no a n'iri himandi, zama a n'iri neera, a n'iri nooro kulu ŋwa mo. 16 Zama arzaka kulu kaŋ Irikoy kaa iri baaba kambe ra, iri nda iri izey wane yaŋ no. Sohõ binde, hay kulu kaŋ Irikoy ci ni se, kala ni m'a te." 17 Saaya din ra Yakuba tun ka nga izey da nga wandey dake yoyaŋ boŋ. 18 A na nga almaney kulu ku, da arzaka kulu kaŋ a margu, a duura almaney kaŋ yaŋ a margu Padan-Aram kwaara ra, zama nga ma koy nga baaba Isaka do Kanaana laabo ra. 19 Amma Laban jin ka koy nga feejey hõseyaŋ do. Rahila mo na nga baaba toorey zay. 20 Yakuba binde na Suriyanca Laban hiila, zama a mana ne a se nga ga zuru. 21 Yaadin binde no a zuru nda hay kulu kaŋ go nga se. A tun ka koy ka gooro daŋandi. A kamba ka guna Jileyad tondey haray. 22 Zaari hinzanta hane binde i ci Laban se kaŋ Yakuba zuru. 23 Nga mo na nga nya-izey margu nga banda ka laawalo gana jirbi iyye diraw. A n'a to Jileyad tondey boŋ. 24 Irikoy binde kaa Suriyanca Laban do cin jirbi hindiri ra ka ne a se: "Ma haggoy da ni boŋ! Ni ma si salaŋ da Yakuba hala ilaalo no wala ihanno no." 25 Laban binde na Yakuba gar, a jin ka nga kuuru fuwo sinji tondo boŋ. Laban da nga nya-izey mo na ngey waney sinji Jileyad tondo boŋ. 26 Laban ne Yakuba se: "Ifo no ni te wo kaŋ ni n'ay hiila ya-cine? Ni n'ay ize wayey mo ku danga wongu tamyaŋ. 27 Ifo se no ni tugu ka zuru? Ni n'ay hiila, ni mana ci ay se mo, hal ay ma ni sallama nda farhã da dooni nda haray da moolo. 28 Ni mana naŋ mo ay m'ay ize arey d'ay ize wayey garbey sunsum. Ni na saamotaray goy te. 29 To. Ay gonda hina kaŋ ga hasaraw te ni se ay kambe ra, amma ni baabo Irikoyo salaŋ ay se bi cin ka ne: ‹Ma te laakal da ni boŋ. Ma si sanni fo te Yakuba se, hala ihanno no wala ilaalo no.› 30 Sohõ binde, baa kaŋ ni faaji ni baaba kwaara se, ifo se no ni n'ay toorey mo zay? " 31 Yakuba tu ka ne Laban se: "Zama ay humburu se no. Zama ay ne hambara ni ga ni ize wayey ta ay gaa da gaabi. 32 Amma boro kulu kaŋ do ni na ni toorey gar, a ma si funa. Neewo, iri nya-izey jine, kala ni ma guna ka di haŋ kaŋ ci ni wane kaŋ go ay do, m'a sambu." Zama Yakuba mana bay hala Rahila n'i zay no. 33 Laban binde furo Yakuba kuuru fuwo ra, da Laya kuuru fuwo ra, da koŋŋa hinka kuuru fuwey ra mo, amma a mana di ey. A fatta Laya kuuru fuwo ra ka furo Rahila kuuru fuwo ra. 34 Rahila kaŋ na toorey sambu din n'i daŋ yo jinayyaŋ ra ka goro i boŋ. Laban na kuuru fuwo kulu dadabe amma a mana di ey. 35 Kala Rahila ne nga baabo se: "Ay jine bora ma si binya zama ay si hin ka tun ka kay ni jine no, zama wayboro alaada ka bara ay gaa." Laban ceeci, amma a mana di toorey. 36 Yakuba binde futu. A deeni Laban gaa. Yakuba tu ka ne Laban se: "Ifo ga ti ay taali? Wala ifo ga ti ay zunubi, kaŋ se ni n'ay ce gana nda konni ya-cine? 37 To. Baa kaŋ ni n'ay jinayey kulu fisi, ni windo jinay woofo no ni gar? Ma kand'a neewo ay nya-izey da ni nya-izey game ra, zama i ma ciiti dumbu iri boro hinka game ra. 38 Jiiri waranko wo kaŋ ay go ni banda, ni feejey da ni hinciney mana te gunde hasaraw, ni feeji gaarey mo, ay mana i ŋwa. 39 Wo kaŋ yaŋ ganji hamey tooru, ay mana kand'a ni se, ay no g'a mursa sambu. Ay kambe ra no ni g'a ceeci, baa i n'a zay no, cin wala zaari. 40 Yaadin n'ay bara, zaari ra wayno dunga n'ay ŋwa, cin mo, yeeno. Jirbi mo zuru ay moy se. 41 Jiiri waranka no ay go ni windo ra. Ay may ni se jiiri way cindi taaci ni ize way hinka sabbay se, jiiri iddu mo ni almaney sabbay se. Sorro way mo no ni g'ay alhakko barmay. 42 Da manti ay baaba Irikoyo, ay kaayo Ibrahim Irikoyo, nga kaŋ Isaka mo ga humburu, a go ay banda, doŋ hunkuna ni g'ay sallama no kambe koonu. Amma Irikoy di ay kankamo d'ay kambey taabo, nga mo deeni ni gaa bi cin." 43 Laban tu ka ne Yakuba se: "Ize wayey wo, ay ize wayyaŋ no. Zankey wo mo, ay wane yaŋ no. Kurey wo, ay wane yaŋ no. Hay kulu mo kaŋ ni goono ga di, ay wane yaŋ no. Mate n'ay ga te ay ize wayey wo se hunkuna, wala mo izey kaŋ yaŋ i hay se? 44 Sohõ binde, kaa iri ma koy ka sappe te, in da nin, a ma ciya seeda in da nin game ra." 45 Yakuba na tondi fo sambu ka sinji a ma te seeda. 46 Yakuba ne nga nya-izey se: "Wa tondiyaŋ margu." I na tondiyaŋ sambu ka gusam ka te fonguyaŋ hari, i ŋwa mo noodin tondi gusamo boŋ. 47 Laban ne a se Yegar-Sahaduta, amma Yakuba ne a se Jileyad. 48 Laban ne: "Tondi gusam woone, seeda no in da nin game ra hunkuna." Woodin se no i ne a se Jileyad, 49 da Mispa mo, zama a ne: "Rabbi ma kosaray in da nin game ra, saaya kulu kaŋ iri go fayante nda care. 50 Da ni n'ay ize wayey gurzugandi, da mo ni na wande fooyaŋ hiiji i banda kaŋ manti ay ize no, ma fongu, baa kaŋ boro kulu si no iri banda, kaŋ Irikoy no ga ti seeda in da nin game ra." 51 Laban ne Yakuba se koyne: "Tondi gusamo wo neeya, fonguyaŋ haro mo neeya, kaŋ ay jisi in da nin game ra. 52 Gusamo wo ma te seeda. Fonguyaŋ haro wo mo ma te seeda: Ay si gusamo wo daaru ka koy ni do. Ni mo, ni ma si gusamo wo da fonguyaŋ haro wo daaru ka kaa ay do da hasaraw miila. 53 Ibrahim Irikoyo, Nahor wane Irikoy, i baabo wane Irikoyo, a ma ciiti iri game ra." Kala Yakuba ze da bora kaŋ nga baabo Isaka ga humburu. 54 Waato din gaa Yakuba na sargay salle tondo boŋ. A na nga nya-izey ce i ma kaa ka ŋwa. I ŋwa, i kani mo cino din tondo boŋ. 55 Laban mo tun susubay za da hinay. A na nga ize arey da nga izey wayey garbey sunsum, ka albarka gaara i se. Laban dira ka ye ka koy nga bumbo nango ra.

Genèse 32

1 Kala Yakuba dira. Irikoy malaykayaŋ mo kubay d'a. 2 Waato kaŋ Yakuba di ey, a ne: "Woone ya Irikoy kunda no." Nga mo na nango maa daŋ Mahanayim. 3 Yakuba na diyayaŋ donton nga jine, i ma koy nga beero Isuwa do Seyir laabo ra, Edom haray. 4 A n'i no sanni ka ne: "Yaa no araŋ ga ci ay jine bora Isuwa se: ‹Ni bannya Yakuba ne: Ay na yawtaray te Laban do. Ay goro noodin kala sohõ. 5 Ay gonda hawyaŋ da farkayyaŋ, da kuruyaŋ da tamyaŋ, alboro nda wayboro. Ay mo donton zama ay ma ci ay jine bora se, a ma naŋ ay ma du gaakuri nga do.› " 6 Kal i ye ka kaa Yakuba do ka ne: "Iri koy ni beero Isuwa do. A goono ga kaa ka ni kubay da boro zangu taaci nga banda." 7 Saaya din Yakuba humburu gumo, a kankam mo. A binde, borey kaŋ yaŋ go a banda, da feeji kurey da hawey da yoy, a n'i fay sata hinka. 8 A go ga ne: "Da Isuwa kaa sata fo do k'a kar, saaya din sata fa kaŋ cindi ga yana." 9 Yakuba ne: "Ya Irikoy, ay baaba Ibrahim wano; ya Irikoy, ay baaba Isaka wano, ya Rabbi kaŋ ne ay se: ‹Ma ye ni laabo da ni dumey do koyne, ay mo ga gomni te ni se›. 10 Day ni gomni kulu ra, ay mana to baa ikayna fo, ay mana to mo cimi kulu kaŋ ni cabe ay, ni tamo se. Zama in d'ay goobo hinne no ka Urdun wo daŋandi, sohõ mo ay ciya marga hinka. 11 Ay ga ni ŋwaaray, ni m'ay faaba ay beero kambe ra, kaŋ ga ti Isuwa, zama ay ga humbur'a, a ma si kaa k'ay kar, nya da ize. 12 Nin no ka ne mo: ‹Daahir ay ga gomni te ni se. Ay ga ni banda ciya danga teeku taasi kaŋ si kabu baayaŋ se.› " 13 Kal a zumbu ka kani noodin. Haya kaŋ go a se noodin mo, a kaa a ra ka te fooyaŋ hari nga beero Isuwa se: 14 Hincin nya zangu hinka da jindi waranka, da feeji nya zangu hinka da gaaru waranka, 15 da yo nya waranka kaŋ i ga waay da ngey izey, da haw nya waytaaci da yeeji way, da farka nya waranka da binji way. 16 A n'i daŋ nga goy-teerey kambey ra, kurey kulu waani-waani. A ne nga goy-teerey se: "Araŋ ma jin ka koy ay se. Araŋ ma daŋandi. Araŋ ma game naŋ kurey da care game ra." 17 A ne ijine wano se: "Saaya kaŋ ay beero Isuwa kubay da nin, d'a na ni hã ka ne: ‹Ni ya may wane no, man no ni ga koy mo, woone yaŋ kaŋ ni ga boy mo, may wane yaŋ no?› 18 Saaya din ni ma ne: ‹Ni bannya Yakuba wane yaŋ no kaŋ a samba ay koyo Isuwa se fooyaŋ hari. Nga bumbo mo go iri banda ga kaa.› " 19 A ci yaadin ihinkanta mo se, da ihinzanta, da borey kulu kaŋ ga kurey gana. A ne: "Yaadin no araŋ ga ci Isuwa se, saaya kaŋ araŋ kubay d'a. 20 Araŋ ma ne mo: ‹Guna, ni bannya Yakuba go iri banda.› " Zama a ne: "Ay g'a bina yeenandi nda nooyaŋey kaŋ go ga koy ay jine. Kokor banda gaa ay ma di a moyduma koyne, hambara a ga yadda nd'ay." 21 Fooyaŋ harey binde furo a se jina, amma nga bumbo wo, a kani kuro do cino din. 22 Cino din bindo ra a tun. A na nga wande hinka sambu, da nga koŋŋa hinka, da nga ize way cindi fa. A furo Yabok gooro yawyaŋo do. 23 A n'i sambu mo ka daŋ i ma gooro daŋandi. A na haŋ kaŋ go nga do daŋ jina. 24 Yakuba binde go noodin nga hinne. Kala boro fo gurjay d'a kala mo ga ba ka bo. 25 Saaya kaŋ bora di nga mana hin a, kal a na Yakuba tanje biriyo ham, tanje biriyo mo goori gurja ra. 26 A ne Yakuba se: "Ay taŋ, zama mo ga ba ka bo." Amma Yakuba ne: "Ay si ni taŋ kala nda ni n'ay albarkandi jina." 27 Bora ne Yakuba se: "Mate ni maa?" Nga mo ne: "Ay maa Yakuba." 28 Bora ne: "I si ye ka ni maa ce Yakuba koyne, kala Israyla. Zama danga koy no ni na gaabi cabe Irikoy se da borey mo se, hala mo ni te zaama." 29 Yakuba n'a hã ka ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ma ni maa ci ay se." A ne: "Ifo se no ni g'ay maa hã?" A na Yakuba albarkandi noodin. 30 Yakuba mo na nango maa daŋ Peniyel, zama a ne: "Ay di Irikoy mo-da-mo, ay fundo hallasi mo." 31 Wayna binde fun a gaa saaya kaŋ a go ga Peniyel daŋandi, a go ga simbar mo nga ce fa gaa. 32 Woodin se no, hala ka kaa hunkuna Israyla izey si ankoru kaaji ŋwa, wo kaŋ ga tanje gooro gana, zama a na Yakuba tanje gooro ham ankoru kaajo ra.

Genèse 33

1 Yakuba na nga boŋ sambu mo, kal a di Isuwa go kaa, da boro zangu taaci nga banda. Kal a na izey fay Laya nda Rahila nda koŋŋa hinka din se. 2 A na koŋŋey da ngey izey daŋ jina, Laya nda nga izey ga dake i gaa, Rahila nda Yusufu mo go banda. 3 Nga bumbo furo i jine ka sumbal hala ganda sorro iyye, hal a ga to nga beero do. 4 Isuwa mo tun da zuray nga ma kuband'a. A n'a ganday, a koli Yakuba jinda gaa k'a garba sunsum, i hẽ mo. 5 Isuwa na nga boŋ sambu ka di wayborey da izey. A ne: "Borey wo binde kaŋ yaŋ go ni banda, mayyaŋ no?" Yakuba ne: "Izey kaŋ yaŋ Irikoy na gomni te ay, ni bannya se d'a nooya." 6 Saaya din koŋŋey maan, ngey da ngey izey, i sombu. 7 Laya nda nga izey maan, i sombu. Kokor banda Yusufu nda Rahila mo maan ka sombu. 8 Isuwa ne a se mo: "Ifo ni ga te da jama wo kulu kaŋ ay kuband'ey?" A ne: "Zama i ma du gaakuri ay jine bora do." 9 Isuwa ne: "Ay nya izo, ay gonda haŋ kaŋ ga wasa ay se. Soobay ka ni hariyaŋ gaay." 10 Yakuba ne: "Abada, ay ga ni ŋwaaray sohõ d'ay du gaakuri ni do, kala ni m'ay fooyaŋey ta ay se, za kaŋ ay di ni moyduma mate kaŋ boro ga di Irikoy moyduma, ni maa ay kaayaŋo kaani mo. 11 Ay ga ni ŋwaaray, m'ay fooyaŋey ta kaŋ i kande ni se, zama Irikoy na gomni boobo te ay se. Ay haro mo ga wasa ay se." Yakuba soobay k'a faali hal a n'i ta. 12 Isuwa ne: "Naŋ iri ma tun ka dira, ay mo ga koy ni jine." 13 Kala Yakuba ne a se: "Ay jine bora ga bay kaŋ zanka kayney ga baan. Feeji nda haw kurey da ngey naanandey mo, d'i n'i gaaray, zaari fo kankami ga kurey kulu wi. 14 Ay g'ay jine bora ŋwaaray a ma furo ay, nga bannya jine. Ay mo m'i gana nda laakal, mate kaŋ almaney kaŋ yaŋ go ay jine, da zankey mo ga hin, hal ay ma to ay jina bora do Seyir." 15 Isuwa mo ne: "Kal ay ma boro fooyaŋ naŋ ni se, borey kaŋ go ay banda yaŋ ra." Yakuba ne: "Ay ga laami woodin, wala? Naŋ ay ma du gaakuri ay jina bora do." 16 Isuwa binde ye Seyir zaaro din. 17 Woodin banda Yakuba soobay ka dira kala Sokot. A na fu fo cina nga boŋ se noodin ka bukkayaŋ te nga almaney se. Woodin se no i ga nango din maa ce Sokot. 18 Yakuba to Sekem kwaara nda baani, wo kaŋ go Kanaana laabo ra, saaya kaŋ a kaa ka fun Padan-Aram. A zumbu mo kwaara jarga. 19 A na fari fo jare day, noodin no a na nga kuuru fuwo sinji. Hamor kaŋ ga ti Sekem baaba izey kambe ra no a n'a day. Nzarfu gude zangu fo no ga ti a nooro. 20 A na sargay feema cina noodin k'a maa daŋ El-Elohe-Israyla.

Genèse 34

1 Dina, Laya ize wayo kaŋ a hay Yakuba se fatta zama nga ma di laabo din ize wayey. 2 Kala laabu koyo Hamor, Hibanca, a ize aru kaŋ maa Sekem di Dina. Kal a n'a sambu ka kani nd'a. A n'a hasara. 3 A fundo mo deeji Yakuba ize wayo Dina gaa, a ga ba wandiya. A na gomni sanni te wandiya se. 4 Koyne, Sekem salaŋ nga baabo Hamor se ka ne: "Kala ni ma du ay se wandiyo wo, a ma ciya ay wande." 5 Yakuba maa baaru kaŋ a na nga izo wayo Dina hasara, a ize arey mo go almaney banda saajo ra. Yakuba binde na nga dangayyaŋ te hal i ma kaa. 6 Sekem baaba Hamor binde faata ka koy Yakuba do zama nga ma saaware nd'a. 7 Yakuba izey mo, waato kaŋ i maa baaro, i kaa ka fun saajo ra. Alborey binde biney sara, i futu gumo. Zama Sekem na saamotaray goy te Israyla ra, kaŋ a na Yakuba ize wayo sara, haŋ kaŋ mana hima i ma te. 8 Hamor salaŋ i se ka ne: "Ay izo Sekem fundo ga laami araŋ ize wayo. 9 Ay g'araŋ ŋwaaray, w'a no nd'a a ma ciya a se wande. Araŋ ma hiiji iri gaa mo. Araŋ m'iri no araŋ ize wayey, araŋ ma sambu iri ize wayey. 10 Araŋ ma goro iri banda. Laabo go araŋ jine. Araŋ ma goro a ra ka daymi te ka du arzaka a ra." 11 Sekem ne Dina baabo d'a armey se: "Ay nya-izey, wa naŋ ay ma du gaakuri araŋ do. Haŋ kaŋ araŋ ga daŋ ay gaa kulu, ay g'a bana. 12 Wa daŋ nooru nda nooyaŋey. Mate kulu kaŋ i baa d'a, ay g'a no mate kaŋ araŋ ga ci ay se d'a. Amma day, araŋ m'ay no wandiyo wo ay m'a hiiji." 13 Yakuba izey binde tu Sekem da nga baaba Hamor se ka hiila sanni te i se, zama a n'i waymo Dina sara. 14 I ne i se: "Iri si hin ka woodin te, iri m'iri waymo no boro kaŋ si dambangu se, zama woodin haawi hari no iri se. 15 Amma woone hinne boŋ no iri ga yadda araŋ se: d'araŋ yadda ka ciya danga iri cine, sanda araŋ ra alboro kulu, i m'a dambangu. 16 Waato din gaa no iri g'araŋ no iri ize wayey, iri mo m'araŋ ize wayey hiiji. Iri ga goro araŋ banda mo, iri ma te kunda fo. 17 Amma d'araŋ mana maa iri se, sanda i m'araŋ dambangu, kal iri m'iri waymo sambu k'iri diraw te." 18 I sanno binde kaan Hamor da Hamor izo Sekem se. 19 Arwaso mana muray muraado din se mo, zama a goono ga farhã da Yakuba ize wayo. Sekem gonda beeray mo nga dumo kulu jine. 20 Kala Hamor da nga izo Sekem koy ngey kwaara me gaa. I saaware nda ngey kwaara borey ka ne: 21 "Iri nda borey wo gonda baani goray. Iri binde ma te mate kaŋ i ga goro iri laabo ra, i ma day da neera te a ra. Zama a go, laabo ga beeri, a ga wasa i se. Iri m'i ize wayey sambu, iri m'i no mo iri ize wayey. 22 Woone hinne no ga naŋ borey din ma yadda ka goro iri banda, iri ma te kunda fo: kala nda i n'iri alboro fo kulu dambangu, mate kaŋ ngey din dambangukoyyaŋ no. 23 I alman kayna nda alman beerey, d'i arzaka kulu, manti i ga ciya iri wane yaŋ bo? Kala day iri ma yadda i se, ngey mo ga goro iri banda." 24 Boro kulu kaŋ ga fatta kwaara meyo gaa maa Hamor da nga izo Sekem sanno se. I na alborey kulu dambangu, ngey kaŋ yaŋ ga fatta a kwaara me gaa kulu. 25 A ciya mo, zaari hinzanta hane, saaya kaŋ borey go ga maa doori, kala Yakuba ize hinka tun, Simeyon da Lawi, Dina armey. I kulu na ngey takuba sambu, i furo kwaara ra kaŋ miila ngey go laakal kanay ra, ka alborey kulu wi. 26 I na Hamor da nga izo Sekem wi da takuba. I na Dina sambu Sekem windo ra ka dira. 27 Kala Yakuba izey kaa borey kaŋ yaŋ i wi yaŋ din gaa ka kwaara say, zama i n'i waymo sara. 28 I na feeji nda haw kurey ku, ngey da farkayey da haŋ kaŋ go kwaara ra, da haŋ kaŋ go farey ra, 29 d'i arzakey d'i zankey d'i wandey -- i n'i kulu di k'i ku, hala nda hay kulu kaŋ go windey ra. 30 Yakuba ne Simeyon da Lawi se: "Araŋ n'ay taabandi, za kaŋ araŋ naŋ ay ma ciya fanta hari laabo gorokoy se, kaŋ yaŋ ga ti Kanaanancey da Perizancey se. Ay go mo kunda kayna no. I ga tun ay se k'ay kar, ay ga halaci mo, in d'ay dumo." 31 Izey ne a se: "A m'iri waymo ciya sanda kaaruwa, wala?"

Genèse 35

1 Irikoy ne Yakuba se: "Tun ka ziji ka koy Betel, ka goro noodin. Noodin mo ni ga sargay feema fo cina Irikoy se, nga kaŋ bangay ni se waato kaŋ ni zuru ni nya izo Isuwa se." 2 Saaya din Yakuba ne nga almayaaley da boro kulu kaŋ go a banda se: "Wa toorey kaŋ yaŋ go araŋ do darandi. Wa araŋ boŋ hanandi, araŋ ma araŋ bankaarayey mo barmay. 3 Iri ma tun ka ziji ka koy Betel. Ay mo, ay ga sargay feema cina Irikoy se, nga kaŋ tu ay se ay gurzugay zaaro ra. A go ay banda mo fondo kulu kaŋ ay ga gana ra." 4 I toorey kulu kaŋ yaŋ go i kambe ra, i n'i no Yakuba se, ngey da korbayey kaŋ go i hangey gaa. Yakuba mo n'i tugu tuuri nyaŋo kaŋ go Sekem meyo gaa din cire. 5 I binde dira. Irikoy humburkumay bambata go kwaarey kulu kaŋ yaŋ go i windanta boŋ. I mana Yakuba izey ce gana mo. 6 Yakuba binde kaa Luz, wo kaŋ go Kanaana laabo ra, kaŋ ga ti Betel, nga nda borey kulu kaŋ yaŋ go a banda. 7 A na sargay feema fo cina noodin, a na nango maa daŋ El-Betel. Zama noodin no Irikoy bangay a se waato kaŋ a zuru nga nya izo se. 8 Rabeka gaaykwa Debora bu. I n'a fiji mo Betel, shen tuuri nya fo cire, ka nango maa daŋ Allon-Bakut. 9 Irikoy ye ka bangay Yakuba se waato kaŋ a kaa ka fun Padan-Aram, a n'a albarkandi mo. 10 Irikoy ne a se mo: "Doŋ ni maa ga ti Yakuba. I si ye ka ni maa ce Yakuba koyne, amma ni maa ga ciya Israyla." A binde n'a maa daŋ Israyla. 11 Irikoy ne a se koyne: "Ay no ga ti Irikoy, Hina-Kulu-Koyo. Ni ma yulwa, ma hay ize boobo ka tonton. Dumi fo da dumi jama no ga fun ni gaa. Bonkooniyaŋ mo ga fatta ni banda gaa. 12 Laabo kaŋ ay na Ibrahim da Isaka no, ay g'a no ni mo se. Ni banda kaŋ yaŋ ga ni gana, ay ga laabo no ngey mo se." 13 Irikoy binde tun k'a naŋ, noodin kaŋ a salaŋ d'a. 14 Kala Yakuba na fonguyaŋ hari te noodin kaŋ Irikoy salaŋ d'a, sanda tondiyaŋ no a dake care boŋ ka haŋyaŋ sargay soogu a boŋ, a na ji soogu a boŋ mo. 15 Koyne, Yakuba na nango kaŋ Irikoy salaŋ d'a din maa daŋ Betel. 16 A tun Betel. I dira. I ga ba ka to Efrata kala hay-zaŋay na Rahila di, a hay-zaŋa kaa mo da taabi. 17 A ciya binde, saaya kaŋ a go hay-zaŋay kankamo ra, kala fuuma dumbukwa ne a se: "Ma si humburu, zama sohõ ni du ize aru fo koyne." 18 A ciya mo, saaya kaŋ a fundo ga ba ka fun (zama a bu no), a na izo maa daŋ Ben-Oni, amma baabo n'a maa daŋ Benyamin. 19 Rahila binde bu. I n'a fiji Efrata, kaŋ ga ti Baytlahami fonda jinde gaa. 20 Yakuba na tondi kuuku fo sinji a saara boŋ. Nga no ga ti Rahila saara tondo hala ka kaa hunkuna. 21 Israyla mo na nga diraw te. A na nga kuuru fuwo sinji Edar cinaro se jine. 22 A go no mo, alwaato kaŋ Israyla goono ga goro laabo din ra, Ruben koy ka kani nda Bila, nga baabo wahayo. Israyla mo maa baaru. Israyla ize arey binde, i way cindi hinka no: 23 Laya izey neeya: Ruben, kaŋ ga ti Yakuba hay-jina, da Simeyon, da Lawi, da Yahuda, da Isakar, da Zabluna. 24 Rahila izey mo neeya: Yusufu nda Benyamin. 25 Rahila koŋŋa Bila izey neeya: Dan da Naftali. 26 Laya koŋŋa Zilpa izey mo neeya: Gad da Aser. Woodin yaŋ ga ti Yakuba ize arey kaŋ yaŋ i hay a se Padan-Aram. 27 Yakuba mo koy nga baabo Isaka do. A go Mamre, Ciriyat-Arba ra, kaŋ ga ti Hebron, nango kaŋ Ibrahim da Isaka na yawtaray gora te. 28 Isaka jirbey binde, jiiri zangu nda wahakku no. 29 Isaka mo na nga biya taŋ ka bu. I n'a margu nga kaayey banda. Dottijo zeeno no kaŋ kungu nda ndunnya. A izey Isuwa nda Yakuba n'a fiji.

Genèse 36

1 Isuwa bandey neeya, nga kaŋ se i ga ne Edom. 2 Isuwa na wandeyaŋ hiiji Kanaana ize wayey ra. Afo maa ga ti Ada, Elon Hittanca ize way no, afo mo maa Aholibama, Ana ize way no kaŋ ga ti Zibeyon Hibanca ize way. 3 Afo mo maa Basematu, Isumeyla ize way no, Nebayot waymo. 4 Ada na Elifaz hay Isuwa se. Basematu mo na Reyul hay. 5 Aholibama na Yeyus da Yalam da Kora hay. Woodin yaŋ no ga ti Isuwa izey kaŋ yaŋ i hay a se Kanaana laabo ra. 6 Isuwa na nga wandey sambu, da nga ize alborey da wayborey, da nga windo borey kulu da nga alman kayney da alman beerey kulu, da nga arzaka kulu kaŋ a margu Kanaana laabo ra. A koy laabu fo ra ka fay da nga kayne Yakuba. 7 Zama i mayray harey baa, hal i si hin ka goro care banda. I yawtaray laabo si hin k'i almaney sambu, baayaŋ se. 8 Isuwa goro Seyir tondo ra. Isuwa maa fo ga ti Edom. 9 Koyne, borey wo ga ti Isuwa Edomanca bandey Seyir tondey ra. Isuwa izey maayey neeya: 10 Elifaz, Isuwa wande Ada ize, da Reyul, Isuwa wande Basematu ize. 11 Elifaz izey neeya: Teman da Omar da Zefo da Gatam da Kenaz. 12 Timna, kaŋ ti Elifaz Isuwa ize wahayo, nga no ka Amalek hay Elifaz se. Borey din no ga ti Isuwa wande Ada izey. 13 Reyul izey mo neeya: Nahat da Zera da Samma da Miza. Borey din no ga ti Isuwa wande Basematu izey. 14 Aholibama (Ana izo, Zibeyon ize, Isuwa wande) izey neeya: nga ka Yeyus da Yalam da Kora hay Isuwa se. 15 Borey wo ga ti Isuwa banda amirey, Isuwa hay-jina Elifaz izey mo neeya: amiru Teman, da amiru Omar, da amiru Zefo, da amiru Kenaz, 16 da amiru Kora, da amiru Gatam, da amiru Amalek. Borey din no ga ti Elifaz do haray amirey Edom laabo ra. Ngey no ka fun Ada gaa. 17 Borey wo ga ti Isuwa izo Reyul izey: amiru Nahat, da amiru Zera, da amiru Samma, da amiru Miza. Borey din no ga ti Reyul do haray amirey, Edom laabo ra. Ngey no ka fun Isuwa wande Basematu gaa. 18 Borey wo ga ti Isuwa wande Aholibama izey: amiru Yeyus, da amiru Yalam, da amiru Kora. Borey din no ga ti Isuwa wande, Ana izo Aholibama do haray amirey. 19 Borey din no ga ti Isuwa izey. Ngey mo no ga ti Edom amirey. 20 Sohõ borey wo ga ti Seyir Horiyanca izey kaŋ yaŋ goro laabo ra doŋ. I maayey mo neeya: Lotan, da Zobal, da Zibeyon, da Ana, 21 da Dison, da Ezer, da Disan. Borey din no ga ti Seyir izey, Horiyancey bonkooney Edom laabo ra. 22 Lotan izey ga ti: Hori da Hemam. Lotan wayme ga ti Timna. 23 Zobal izey mo neeya: Alban, da Manahat, da Ebal, da Sefo, da Onam. 24 Borey wo ga ti Zibeyon izey: Aya, da Ana (Ana din ga ti boro kaŋ du hari zuru dunga waato kaŋ a go ga nga baabo Zibeyon farkayey kuru.) 25 Ana izey mo ga ti Dison da Aholibama, Ana ize way no. 26 Borey wo mo ga ti Dison izey: Hemdan, da Esban, da Itran, da Keran. 27 Borey wo mo ga ti Ezer izey: Bilhan, da Zaaban, da Akan. 28 Borey wo ga ti Disan izey: Uz da Aran. 29 Horiyancey amirey neeya: amiru Lotan da amiru Zobal, da amiru Zibeyon, da amiru Ana, 30 da amiru Dison, da amiru Ezer, da amiru Disan. Borey din ga ti Horiyancey amirey, i hinkoyey nooya Seyir laabo ra. 31 Borey wo ga ti bonkooney kaŋ yaŋ na mayray te Edom laabo ra za bonkooni kulu mana Israyla izey may: 32 Bela, Beyor ize may Edom ra. A kwaara maa ga ti Dinaba. 33 Bela bu. Kala Yobab, Zera izo kaŋ Bozra hay te bonkooni a banda. 34 Yobab mo bu. Husam Temanancey laabu bora mo te bonkooni a nango ra. 35 Husam mo bu. Bedad izo Hadad, kaŋ na Midiyan kar Mowab windanta, a te bonkooni a nango ra; a kwaara maa Abita. 36 Hadad mo bu. Samla Masreka bora may a nango ra. 37 Samla bu. Sawul Rehobot bora kaŋ go gooro do haray n'a nango sambu. 38 Sawul bu. Akbor izo Baal-Hanan furo a nango ra. 39 Akbor izo Baal-Hanan bu. Hadad te bonkooni a nango ra, A kwaara maa ga ti Paw. A wando maa ga ti Mehetabel, Matared izo, Mezahab ize. 40 Borey wo ga ti Isuwa do haray hinkoyey. I maayey neeya i kundey boŋ, i nangorayey boŋ, d'i maayey mo: amiru Timna, da amiru Alba, da amiru Yetet, 41 da amiru Aholibama, da amiru Ela, da amiru Pinon, 42 da amiru Kenaz, da amiru Teman, da amiru Mibazar, 43 da amiru Magadeyel, da amiru Iram. Borey din ga ti Edom ra koyey, i goray nangey boŋ, i mayray laabey ra. Isuwa nooya, Edomancey baaba.

Genèse 37

1 Yakuba goro nga baabo yawtaray laabo ra kaŋ ga ti Kanaana. 2 Yakuba bandey neeya: Waato kaŋ Yusufu to jiiri way cindi iyye, a ga kurey kuru nga nya-izey banda. Bila da Zilpa, kaŋ ti a baabo wandey, i izey banda no arwaso go. Yusufu mo g'i kalima ngey baabo do. 3 Woodin banda, Israyla ga ba Yusufu ka bisa a beerey kulu, zama a zeenay boŋ ize no. A na jabba taalamante fo te a se mo. 4 A beerey mo faham ka bay kaŋ ngey baabo ga ba r'a. I konn'a mo, hal i si hin ka baani sanni te a se. 5 Kala Yusufu na hindiri fo te, a n'a ci mo nga beerey se, hal i konn'a ka tonton. 6 A ne i se: "Ay g'araŋ ŋwaaray, wa maa ay hindiro wo kaŋ ay te. 7 Zama a go, iri goono ga bokoyaŋ haw fari ra. Kal ay bokwa go, a tun ka kay. Araŋ bokoy mo go, i kaa k'a windi. I sombu ay bokwa se." 8 A beerey ne a se: "Haba? Nin wo, daahir ni ga iri may, wala mo daahir ni ga du hin iri boŋ?" I ye ka konn'a ka tonton a hindiro sabbay se, d'a sanney mo sabbay se. 9 A ye ka hindiri fo te koyne, a n'a ci nga beerey se. A ne: "A go, ay ye ka hindiri fo te. Wayna da hando da handariya way cindi fo go, i somb'ay se." 10 A na woodin ci nga baabo se, da nga beerey mo se. Kala baabo deen'a gaa ka ne a se: "Ifo no ni hindiro wo kaŋ ni te? Haba? Wiiza, in da ni nya da ni beerey, iri ga kaa ka sombu ni jine hala ganda, wala?" 11 A beerey binde canse a gaa, amma baabo na sanno wo gaay nga bina ra. 12 A beerey binde koy zama ngey ma ngey baabo kurey kuru Sekem haray. 13 Israyla mo ne Yusufu se: "Manti Sekem haray no ni beerey goono ga kurey kuru bo? Kaa, ay ga ni donton i do." Yusufu ne a se: "Ay neeya." 14 Baabo ne a se: "Ma koy ka ni beerey da kurey mo guna, hal i go baani. Ma ye ka kand'ay se baaru." A binde n'a donton Hebron gooro ra. A koy Sekem. 15 Kala boro fo n'a gar, a te boŋdaray saajo ra. Bora binde n'a hã ka ne: "Ifo no ni goono ga ceeci?" 16 A ne: "Ay beerey no ay goono ga ceeci. Ay ga ni ŋwaaray, ma ci ay se naŋ kaŋ i gana ka koy ka ngey kurey kuru." 17 Bora ne a se: "I jin ka tun neewo, zama ay maa i ga ne: ‹Iri ma koy Dotan.› " Kala Yusufu na nga beerey ce gana. A n'i gar Dotan. 18 I binde n'a fonnay nangu mooro, za a mana maan i do jina. I na me haw a boŋ, mate kaŋ ngey ga te k'a wi. 19 I ne ngey da cara se: "Guna hindirikoyo no go kaa, ya! 20 Iri binde ma koy k'a wi ka jindaw guusey wo afo ra. Iri ma ne ganji ham laalo fo no k'a ŋwa. Waato din gaa iri ma di haŋ kaŋ no a hindiro ga ciya." 21 Amma Ruben maa, a n'a faaba mo i kambe ra ka ne: "Iri ma s'a wi." 22 Ruben ne i se: "Iri ma si kuri mun, amma iri m'a jindaw guuso wo ra kaŋ go saajo wo ra. Wa si kambe dake a gaa." A goono ga miila nga m'a faaba i kambe ra, k'a ye baabo do. 23 A ciya binde, waato kaŋ Yusufu kaa nga beerey do, i na Yusufu jabba kaa a gaa, jabba taalamanta din kaŋ a daŋ. 24 I n'a di ka jindaw guuso ra. Guuso mo ikogo no, hari si a ra. 25 I goro zama ngey ma ŋwa. I na ngey boŋ sambu ka guna. Kal i di Isumeylancey jama fo go ga fun Jileyad haray ngey yoy banda. I gonda yaaziyaŋ yoy boŋ ga jeje, da zawul dugu nda deeli. I go diraw ra zama ngey ma kond'ey Misira. 26 Kala Yahuda ne nga nya-izey se: "Iri m'iri kayne wi k'a kuro tugu wo, mana gaa a nafa? 27 Wa kaa, iri m'a neera Isumeylancey se. Iri ma si kambe dake a gaa, zama iri kayne no, iri basi mo no." A nya-izey mo n'a sanno gana. 28 Kala waato kaŋ Midiyancey fatawc'ize fooyaŋ kaa ka bisa, i na Yusufu candi ka kaa guuso ra, k'a neera Isumeylancey se, nzarfu gude waranka. Ngey mo konda Yusufu Misira. 29 Amma Ruben ye guuso do. A go mo, Yusufu si guuso ra. Kala Ruben na nga bankaarayey tooru-tooru. 30 A ye nga kayney do ka ne: "Arwaso si noodin! Man no ay ga gana?" 31 I na Yusufu jabba sambu. I na jindi fo wi ka jabba sufu kuro ra. 32 I na jabba taalamanta din no i ma kond'a ngey baabo do. I ne: "Iri na woone gar. Ni ma guna ka di sohõ hala ni izo jabba no, wala manti nga no." 33 A n'a bay. A ne: "Ay izo jabba no, ganji ham laalo fo n'a ŋwa. Sikka si i na Yusufu tooru-tooru." 34 Kala Yakuba na nga bankaarayey tooru-tooru, a na bufu zaara haw nga canta gaa. A na nga izo baray jirbi boobo. 35 A izey kulu, alborey da wayborey tun ka kaa zama ngey m'a yaamar, amma a wangu ka suuru. A ne: "Ay ga soobay ka hẽ kal ay ma koy Alaahara, ay izo do." Yaadin no baabo soobay ka hẽ d'a a sabbay se. 36 Midiyancey mo na Yusufu neera Misira laabo ra, Potifar se, Firawna mantaw fo no kaŋ doogarey koy no.

Genèse 38

1 Alwaato din ra Yahuda dira ka fun nga nya-izey do ka koy ka goro Adullam kwaara boro fo do, kaŋ maa Hira. 2 Noodin binde Yahuda di wandiyo fo kaŋ baabo maa Suwa, Kanaanance fo no. A n'a hiiji ka margu nd'a. 3 A te gunde ka hay ize alboro k'a maa daŋ Er. 4 A ye ka te gunde ka hay ize alboro k'a maa daŋ Onan. 5 A ye ka hay ize alboro koyne k'a maa daŋ Sela. A go Keziba saaya kaŋ a n'a hay. 6 Yahuda na wande sambu nga hay-jine Er se, kaŋ maa Tamar. 7 Amma Yahuda hay-jina Er wo, boro laalo no Rabbi jine, Rabbi n'a wi mo. 8 Yahuda mo ne Onan se: "Kala ni ma margu nda ni nya izo wando. Ni ma kurnye kayne wazibo toonandi a do, ka dumi jisi ni nya izo se." 9 Onan binde bay kaŋ dumo si ciya nga wane. A ciya binde waato kaŋ a margu nda nga nya izo wando, kal a na dumo mun ganda laabo ra, zama nga ma si dumi no nga nya izo se. 10 Haŋ kaŋ a te din binde, goy laalo no Rabbi jine, a na nga mo wi. 11 Saaya din Yahuda ne nga anzura Tamar se: "Kala ni ma goborotaray goray te ni baaba windo ra, hal ay izo Sela ma beeri." Zama a ne nga mo ma si koy ka bu danga a nya izey cine. Tamar binde koy ka goro nga baabo windo ra. 12 Jirbiyaŋ bisa, kala Suwa izo, Yahuda wando bu. Kaŋ Yahuda n'a seew, waato din gaa a koy nga feejey hamni hõsekoy do, Timnat haray, nga nda nga cora Hira, Adullam bora. 13 I ci Tamar se ka ne: "Guna, ni anzuray neeya ga koy Timnat ka nga feejey hõse." 14 Kal a na seew bankaarayey kaa ka jisi, ka bangum ka daabu _danga mate kaŋ kaaruwa ga te|_. A koy ka goro Enam kwaara meyo gaa, kaŋ go Timnat fonda boŋ. Zama a di kaŋ Sela beeri, amma i mana nga no a se, a m'a hiiji. 15 Saaya kaŋ Yahuda di a, a ga ho hala kaaruwa no, zama a na nga moyduma daabu. 16 Kala Yahuda kamba a do fonda boŋ ka ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ay ma margu nda nin." (zama a mana bay hala nga anzura no.) Waybora ne: "Ifo no ni g'ay no, zama ni ma margu nda ay?" 17 Yahuda ne: "Ay ga hincin ize fo samba ni se, ay kurey ra." Waybora ne: "M'ay no tolme hala ni g'a samba." 18 A ne: "Tolme fo dumi n'ay ga no ni se?" Waybora ne: "Ni kawaatimo da ni jinda gaa korfo wo, da ni goobo kaŋ go ni kambe ra." Kal a n'i no a se. A margu nd'a mo. Nga mo na gunde sambu a do. 19 Kala Tamar tun ka nga koyyaŋ te. A na nga bangumo kaa ka nga seew bankaarayey daŋ koyne. 20 Yahuda mo na hincin ize fo samba a se nga cora Adullam bora kambe ra, zama a ma tolma ta waybora gaa, amma a mana di a. 21 Gaa no a na noodin borey hã naŋ kaŋ a go ka ne: "Mana kaaruwa din kaŋ go Enam fonda me gaa waato?" I ne: "Kaaruwa kulu si no kaŋ te nango wo ra." 22 Kal a ye Yahuda do ka ne: "Ay mana di a. A binde, noodin borey ne kaaruwa kulu mana te noodin." 23 Yahuda binde ne: "Fay d'a, a m'a gaay hala iri ma si haaw. A go, ay na hincin izo wo samba, amma ni mana di a." 24 A go no, i te danga handu hinza cine, kal i ci Yahuda se ka ne: "Ni anzura Tamar te kaaruwa. A go mo da gunde, kaaruwataray wane." Yahuda ne: "I ma kond'a taray k'a ton." 25 Saaya kaŋ i fatta nd'a, waybora donton nga anzura gaa ka ne: "Bora kaŋ wane no harey wo, a do no ay na gunde sambu." A ne mo: "Ay ga ni ŋwaaray, ma bay boro kaŋ wane yaŋ no, ngey: kawaatimo wo, da jinde korfo wo da goobo wo." 26 Yahuda binde yadda ka ne: "A bisa ay cimi, za kaŋ ay man'a no ay izo Sela." Yahuda mana ye ka Tamar bay koyne. 27 A te ka ciya mo, a hay-zaŋa waate, kala tawayyaŋ go a gunda ra. 28 Kaŋ a go hay-zaŋa gaa, kal afo na nga kambe salle. Fuuma dumbukwa na kamba di ka silli ciray haw kamba gaa ka ne: "Woone no ka fatta sintina." 29 A go mo, a na nga kamba ye. Kala nya izo go ga fatta. Fuuma dumbukwa ne: "Man kottimo kaŋ ni te ni boŋ se din misa?" Woodin se no i n'a maa daŋ Farisa. 30 Kokor banda a nya izo mo fatta, bora kaŋ silli cira go a kambe gaa. I n'a maa daŋ Zera.

Genèse 39

1 Amma i konda Yusufu Misira. Potifar Misirance mo, Firawna mantaw fo kaŋ ti doogarey jine funa, a n'a day Isumeylancey kambe ra, kaŋ yaŋ kond'a noodin. 2 Rabbi mo go Yusufu banda. A binde, a muraadu kulu go ga feeri. A go mo nga koyo Misiranca windo ra. 3 A koyo di kaŋ Rabbi go a banda. Rabbi mo naŋ hari kulu kaŋ Yusufu ga te, muraado ga feeri a kambe ra. 4 Yusufu du gaakuri koyo do, a go no mo ga saajaw te a se. Koyne, koyo n'a daŋ nga windo boŋ jine fune. Haŋ kaŋ go a se kulu mo, a n'a daŋ Yusufu kambe ra. 5 A ciya mo, za waato kaŋ a n'a daŋ nga windo jine fune, da haŋ kaŋ go nga se kulu boŋ, kala Rabbi na Misiranca windo albarkandi Yusufu sabbay se. Koyne, Rabbi albarka go hay kulu boŋ, fari wane da windo wane. 6 Potifar na hari kulu kaŋ go nga se naŋ Yusufu kambe ra. A mana bay haŋ kaŋ go nga se, kala day nga me ŋwaaro kaŋ a ga ŋwa. Yusufu ga sogo, alboro hanno mo no. 7 A te ka ciya woodin banda, kal a koyo wando na mo sinji Yusufu gaa. A ne: "Ma kani nda ay." 8 Amma Yusufu wangu. A ne nga koyo wando se: "A go, ay koyo si bay hay kulu ra kaŋ go ay banda windo ra. A na nga hay kulu daŋ ay kambe ra. 9 Boro kulu si no mo kaŋ bisa ay beeray windo wo ra. A mana ay ganji mo hay kulu kala nin, zama ni ya a wande no. Mate n'ay ga te ka laala bambata din te, ay ma zunubi te mo Irikoy se?" 10 A ciya binde, waybora soobay ka salaŋ Yusufu se zaari ka koy zaari. Amma a mana hangan a se, nga ma kani nd'a, wala baa nga ma goro naŋ kaŋ a go. 11 A ciya mo, jirbey din ra, a furo fuwo ra zama nga ma nga goyo te, windo boro kulu si no fuwo ra mo. 12 Kala waybora n'a kwaayo di nga kambe ra ka ne: "Ma kani nda ay." Yusufu na nga kwaayo naŋ a kamba ra ka zuru ka fatta taray. 13 A go no, saaya kaŋ waybora di a fay da kwaayo nga kambe ra, ka zuru ka koy taray mo, 14 kala waybora na nga wane borey ce. A salaŋ i se ka ne: "Wa guna, windikoyo kande Ibraniyanco wo iri do zama a ma iri hahaara. A kaa ay do zama nga m'ay kani, kal ay kuuwa. 15 A ciya mo, waato kaŋ a maa ay n'ay jinde sambu ka kuuwa, a na nga kwaayo naŋ ay do ka zuru ka fatta taray." 16 Waybora na kwaayo jisi nga do mo kala koyo ye ka kaa fu. 17 A na sanno wo dumi ci a se ka ne: "Ibraniyance bannya wo kaŋ ni kande iri do, a kaa ay do fuwo ra zama nga m'ay hahaara. 18 A ciya mo, waato kaŋ ay n'ay jinde sambu ka kuuwa, a zuru ka fatta. A fay da nga kwaayo ay do." 19 A ciya mo, saaya kaŋ windikoyo maa nga wando sanno kaŋ a te a se ka ne: "Ya-cine no ni bannya te ay se," kala koyo bina tun gumo. 20 Yusufu koyo binde n'a di ka daŋ kasu, nango kaŋ i ga bonkoono kas'izey haw. A go noodin kaso ra. 21 Amma Rabbi go Yusufu banda, a na gomni cabe a se koyne. A n'a no gaakuri kasu batukoy arkuso do. 22 Kasu batukoy arkuso mo na kas'izey kulu kaŋ go kaso ra daŋ Yusufu kambe ra. Hay kulu mo kaŋ i ga te noodin, nga no g'a te. 23 Kasu batukoy arkuso mana laakal ye hay kulu gaa kaŋ go a kamba cire, zama Rabbi go Yusufu banda. Haŋ kaŋ a te kulu mo, Rabbi g'a albarkandi.

Genèse 40

1 Woodin banda, kala Misira bonkoono hari tabakwa, da bora kaŋ ga buuru ton a se na taali te ngey koyo se, kaŋ ga ti Misira bonkoono. 2 Firawna binde futu nga wane boro hinka din se, kaŋ yaŋ ga ti hari tabakwa da buuru tonkwa. 3 Kal a n'i haw doogarey jine funa kwaara kaso ra, nango kaŋ Yusufu go daabante. 4 Kala doogarey jine funa n'i daŋ Yusufu kambe ra, a g'i saajaw mo. I te jirbiyaŋ kaso ra. 5 I boro hinka kulu binde na hindiri te cin fo ra, afo kulu nda nga wane hindiro, boro kulu mo nga hindiro feerijo boŋ, nga wo, hari tabakwa da Misira bonkoono wane buuru tonkwa, ngey kaŋ go hawante kaso ra. 6 Yusufu mo furo i do susuba. A di ey, i go da bine saray alhaali. 7 Firawna wane jine boro hinka kaŋ yaŋ go a banda daabante jine funa windo ra, Yusufu n'i hã ka ne: "Ifo se no i ga di araŋ moydumey go ga sara hunkuna?" 8 I ne a se: "Iri na hindiriyaŋ te no. Boro kulu si no mo kaŋ g'i feeri iri se." Yusufu ne: "Feerijey, manti Irikoy se no i go? Ay g'araŋ ŋwaaray, araŋ m'i ci ay se." 9 Kala hari tabakwa na nga hindiro ci Yusufu se. A ne a se: "Ay hindiro ra, reyzin tikse fo go ay jine. 10 Reyzin tiksa din gaa mo a gonda kambe hinza, danga a goono ga te kobto, boosiyaŋ mo goono ga fun a gaa, izeyaŋ te zugula a gaa, iniinoyaŋ. 11 Firawna hari taasa mo go ay kambe ra. Ay na reyzin izey kosu mo k'i kankam Firawna hari taasa ra. Ay na taasa daŋ Firawna kambe ra." 12 Yusufu ne a se: "A feerijo neeya: kambe hinza din, jirbi hinza no. 13 Ne ka guna jirbi hinza Firawna ga ni beerandi, a ga ni ye ni kayyaŋ nangu zeena ra. Ni ga Firawna taasa daŋ a kambe ra danga doŋ, waato kaŋ ni go hari tabakwa. 14 Amma saaya kaŋ ni te bonkaanay, ay ga ni ŋwaaray, ma fongu ay gaa. Ma gomni cabe ay se mo ka salaŋ ay se Firawna do. Ni m'ay kaa windo wo ra. 15 Zama ay wo, daahir i n'ay zay no Ibraniyancey laabo ra. Neewo mo ay mana hay kulu te kaŋ to i m'ay daŋ kasu." 16 Saaya kaŋ buuru tonkwa di kaŋ feerijo boori, a ne Yusufu se: "Ay mo, ay go ay hindiro ra. Kala cilla hinza go ay boŋ gaa, kaŋ yaŋ gonda buuru kwaaray. 17 Beene cilla ra gonda haaguyaŋ dumi kulu, Firawna ŋwaari wane, curey mo go g'i ŋwa cilla ra ay boŋo gaa." 18 Yusufu tu ka ne: "A feerijo neeya: cilla hinza din, jirbi hinza no. 19 Hala jirbi hinza, Firawna ga ni boŋo kaa ni gaa, a ga ni sarku dubi gaa mo. Curayzey ga ni baso kaa ka ŋwa." 20 A te ka ciya mo, zaari hinzanta din boŋ, Firawna hayyaŋ zaari nooya. A na batu te nga bannyey kulu se. Kal a na hari tabakwa beerandi, nga da buuru tonkwa mo, nga bannyey game ra. 21 Sanda, a na hari tabakwa ye nga hari tabayaŋ kayyaŋo do, a ma taasa daŋ Firawna kambe ra koyne. 22 Amma a na buuru tonkwa sarku, danga mate kaŋ cine Yusufu na feerijo te i se. 23 Kulu nda yaadin, hari tabakwa mana fongu Yusufu gaa, amma a diny'a.

Genèse 41

1 I go no, jiiri hinka kubay, Firawna mo hindiri. Kal a go ga kay isa me gaa. 2 Kala haw iyye go, i fatta isa ra, kaŋ yaŋ ga naasu, i ga boori. I go ga kuru kundo ra. 3 Kala koyne, haw iyye fooyaŋ mo fun i banda isa ra, ilaaloyaŋ, ifaaboyaŋ. I kay haw yongo yaŋ jarga, isa jabo gaa. 4 Haw laalo faabey din na haw naaso hanno iyya din ŋwa. Firawna binde mo hay. 5 A jirbi koyne, a ye ka hindiri. Kala jeeni iyye go, i fatta kwaari folloŋ gaa, i ga warga, i ga boori. 6 Kala jeeni iyye fooyaŋ mo go, imariyoyaŋ, kaŋ yaŋ wayna funay haw n'i kokobe, ijiney banda. 7 Jeeni mariyey mo na jeeni kaso iyye kaŋ yaŋ ga to gon. Firawna mo hay koyne, wiiza, hindiri no. 8 A go no, kaŋ mo bo, a laakalo tun. A donton ka ne i ma Misira moodabal teekoy kulu da saykoy kulu kaŋ yaŋ go laabo ra ce. Firawna na nga hindirey ci i se, amma i mana du i ra boro kaŋ g'i feerijo ci Firawna se. 9 Saaya din gaa no hari tabakwa salaŋ Firawna se ka ne: "Hunkuna no ay fongu nd'ay taalo. 10 Firawna te bine nga bannyey se, a n'ay haw doogarey koyo kwaara, in da haaguyaŋ koyo. 11 Cin folloŋ ra iri hindiri, in d'a, iri boro kulu nga hindiro feerijo boŋ. 12 Noodin mo arwasu fo go iri banda, kaŋ Ibraniyance no, doogarey jine funa bannya no. Iri ci a se, nga mo n'iri hindirey feeri iri se, boro kulu nga hindiro boŋ no a n'i feeri. 13 A ciya mo, danga mate kaŋ a na feerijo ci iri se, yaadin no ka tabbat. Ay wo, i n'ay yeti ay kayyaŋ nango ra, nga mo, i n'a sarku." 14 Saaya din Firawna donton ka ne i ma Yusufu ce. I binde n'a kaa kaso ra da cahãyaŋ. I kond'a. A na nga boŋo cabu ka nga bankaarayey barmay ka furo Firawna do. 15 Firawna ne Yusufu se: "Ay hindiri no. Boro si no mo kaŋ n'a feeri ay se. Ay maa i ga salaŋ ni boŋ ka ne da ni maa hindiri, ni ga waani k'a feeri." 16 Yusufu tu Firawna se ka ne: "Manti ay se no a go bo. Irikoy no ga tu Firawna se da baani sanni." 17 Kala Firawna ne Yusufu se: "Ay hindiro ra, ay go ga kay isa me gaa. 18 Kala haw iyye go kaŋ yaŋ ga naasu, i ga boori, i fatta isa ra. I soobay ka kuru kundo ra. 19 Haw iyye fooyaŋ mo go kaŋ yaŋ fun i banda koyne, ifaaboyaŋ, ilaaloyaŋ no gumo. I faabuyaŋo mo, ay mana di i dumi Misira ra baa ce fo, i jaŋ-ka-booriyaŋo se. 20 Haw faabo laaley din binde na sintinay wane naasey din ŋwa. 21 Saaya kaŋ i n'i ŋwa mo, i sinda mate kaŋ boro ga bay hal i n'i ŋwa, zama hala hõ ilaaloyaŋ no, danga waato. Kal ay mo hay. 22 Ay hindiro ra koyne jeeni iyye go, i fun kwaari folloŋ gaa, toonanteyaŋ, ihannoyaŋ mo. 23 Kala jeeni iyye go koyne, isanfuyaŋ, imariyoyaŋ, kaŋ yaŋ wayna funay haw n'i kar, i fatta ijiney banda. 24 Jeeni mariyo iyya din na jeeni hanno iyya din gon. Ay na woodin ci moodabal teekoy se, amma ra i sinda boro kaŋ hin k'a feeri ay se." 25 Yusufu ne Firawna se: "Firawna hindirey, hari folloŋ no. Haŋ kaŋ Irikoy soola, kaŋ a ga ba ka te, nga no a cabe Firawna se. 26 Haw hanno iyya din, jiiri iyye no. Jeeni hanno iyya din mo, jiiri iyye no. Hindirey wo sanni folloŋ no. 27 Haw faabo iyya din kaŋ fun i banda mo jiiri iyye no, koyne jeeni sanfante iyya din kaŋ wayna funay hawo kar, ngey mo jiiri iyye no, haray wane yaŋ. 28 Haŋ kaŋ ay ga ci Firawna se neeya: haŋ kaŋ Irikoy soola, kaŋ a ga ba ka te, a n'a bangandi Firawna se. 29 Jiiri iyye go kaa, kunji wane yaŋ, Misira laabo kulu ra. 30 I banda no jiiri iyye fo ga kaa, haray wane. I ga dinya kunji kulu Misira laabo kulu ra. Hara ga laabo ŋwa. 31 I si fongu nda kunji laabo ra mo, hara din kaŋ g'a banda gana sabbay se, zama a ga koroŋ gumo. 32 Woodin se i na hindiro yaara sorro hinka Firawna se, zama Irikoy do haya din, a tabbat, sohõ no Irikoy g'a sintin. 33 Sohõ binde, Firawna ma ceeci boro fo kaŋ gonda fahamay, kaŋ gonda laakal, a m'a daŋ a ma Misira laabo kulu may. 34 Firawna ma woone te mo: a ma jine funeyaŋ daŋ laabo ra, zama i ma ta Misira laabo nafa haro ra, jare fo igu kulu ra, kunji jiiri iyya din ra. 35 Koyne, i ma ŋwaari margu jiiri hanney kaŋ yaŋ ga kaa din waney. I ma ŋwaari jisi Firawna dabari ra kwaarey kulu ra, i m'a batu mo. 36 }waari ga goro jisante nooya laabo se, jiiri iyye hara din kaŋ ga ba ka sintin Misira laabo ra. Soolayaŋ nooya hala laabo ma si halaci nda haray." 37 Dabaro din boori mo Firawna nda nga bannyey kulu diyaŋ gaa. 38 Firawna mo ne nga bannyey se: "Iri ga hin ka du boro wo cine no, kaŋ Irikoy Biya go a ra?" 39 Firawna ne Yusufu se: "Za kaŋ Irikoy na woodin kulu cabe ni se, fahamaykoy fo si no, laakalkooni mo si no danga ni cine. 40 Nin no ga goro ay windo boŋ. Ni ciyaŋo boŋ no i g'ay borey kulu may mo. Karga boŋ haray hinne no ay ga bisa nin beeray." 41 Firawna ne Yusufu se koyne: "A go, ay na ni daŋ Misira laabo kulu boŋ." 42 Firawna na nga kambe korba kaŋ gonda kawaatimo foobu. A n'a daŋ Yusufu kambe gaa. A na lin bankaaray hanno daŋ a gaa, a na wura sisiri mo sarku a jinda gaa. 43 A n'a kaarandi nga bari torko hinkanta ra. I soobay ka zamu a jine ka ne: "Wa somb'a se!" Kala Firawna n'a daŋ Misira laabo kulu boŋ. 44 A ne Yusufu se: "Ay, Firawna no ka ci: boro fo si no kaŋ ga nga kambe sambu wala a ma nga ce dagu Misira laabo kulu ra, kala nda ni yadda." 45 Koyne, Firawna na maa daŋ Yusufu gaa ka ne a se Zafanatu-Panaya. A na Alfa Potifera, On wano, ize wayo Asenata hiijandi a se. Yusufu bar-bare mo Misira laabo ra. 46 Yusufu to jiiri waranza saaya kaŋ a kay Misira bonkoono Firawna jine. Yusufu fatta Firawna do ka Misira laabo gana, a me-a-me. 47 Kunji jiiri iyya din ra laabo yulwa nda ŋwaari. 48 Yusufu na ŋwaari jisi kwaarey ra. Farey kaŋ yaŋ goono ga kwaara kulu windi, a n'i ŋwaaro jisi kwaara ra. 49 Yusufu na masangu jisi kaŋ baa gumo danga teeku me gaa taasi cine, hal a fay da lasaabo, zama a baa da lasaabuyaŋ. 50 I na ize aru hinka hay Yusufu se, za hara jiirey mana kaa, kaŋ yaŋ Asenata (kaŋ a baabo ga ti Alfa Potifera, kaŋ ga ti On wane) hay a se. 51 Yusufu na nga hay-jina maa daŋ Manasse, zama a ne: "Irikoy naŋ ay ma dinya ay taabo kulu, d'ay baaba windo kulu." 52 Ihinkanta mo, a n'a maa daŋ Ifraymu. Zama a ne: "Irikoy n'ay no izeyaŋ ay kaynandiyaŋ laabo ra." 53 Kunji jiiri iyya din kaŋ i te Misira laabo ra bisa. 54 Haray jiiri iyya kaŋ Yusufu ci din mo sintin. Haray te laabey kulu ra, amma nangu kulu Misira laabo ra, ŋwaari go no. 55 Saaya kaŋ Misira laabo kulu kankam da haray, borey hẽ Firawna gaa ŋwaari sabbay se. Firawna mo ne Misirancey se: "Wa koy Yusufu do. Haŋ kaŋ a ci araŋ se kulu, araŋ m'a te." 56 Hara binde go laabey kulu ra, Yusufu mo na ŋwaari jisante barmey kulu me fiti. A soobay ka neera Misirancey se. Zama hara koroŋ Misira laabo ra. 57 Laabey kulu kaa Misira Yusufu do, zama ngey ma ŋwaari day, zama hara kankam laabey kulu ra.

Genèse 42

1 Yakuba mo di i goono ga du ŋwaari Misira. Yakuba ne nga izey se: "Ifo se no araŋ ga care guna?" 2 A ne: "A go, ay maa kaŋ ŋwaari go Misira. Kal araŋ ma do noodin ka day iri se, zama iri ma du ka funa, iri ma si bu." 3 Kala Yusufu beerey koy, ngey boro way, zama ngey ma ŋwaari day Misira. 4 Amma Yakuba mana Yusufu kayno Benyamin donton a ma koy nga beerey banda, zama baabo goono ga ne: "A ma si te hambara hasaraw fo ga du a." 5 Israyla izey binde koy borey kaŋ yaŋ ga koy din banda, zama ngey ma ŋwaari day, zama haray go Kanaana laabo ra. 6 Yusufu mo, nga ga ti laabo hinkoyo. Nga mo no koyne ga neera laabo borey kulu se. Yusufu beerey mo kaa. I sombu a se, i moydumey go hala ganda. 7 Yusufu binde di nga beerey, a n'i bay mo, amma a na nga boŋ te i se danga yaw cine. A salaŋ i se da futay ka ne i se: "Man gaa no araŋ fun?" I ne a se: "Kanaana laabo ra no iri fun, iri kaa ka ŋwaari day no." 8 Yusufu na nga beerey bay, amma ngey wo man'a bay. 9 Yusufu mo fongu nda hindirey kaŋ nga te i boŋ. A ne i se: "Araŋ wo bar-barkoyaŋ no. Araŋ kaa neewo no zama araŋ ma guna ka di naŋ kaŋ laabo sinda kosaray." 10 I ne a se: "Abada, iri koyo, amma ŋwaari daymi sabbay se no iri, ni bannyey kaa. 11 Iri kulu baaba folloŋ izeyaŋ no. Iri ya yaddanteyaŋ no. Iri, ni bannyey manti ma-cararayaŋ." 12 A ne i se: "Abada. Araŋ wo kaa day no zama araŋ ma di naŋ kaŋ laabo sinda kosaray." 13 I ne: "Iri, ni bannyey wo, iri boro way cindi hinka no, care nya-izeyaŋ, boro folloŋ izeyaŋ mo no Kanaana laabo ra. A go, koda go iri baabo do hunkuna, afo mo si no." 14 Yusufu ne i se: "Wo kaŋ ay ci araŋ gaa nooya, araŋ wo ma-cararayaŋ no. 15 To, ya-cine gaa no ay g'araŋ gosi: ay ze da Firawna fundo! Araŋ si fatta ne kala nda araŋ koda kaa jina. 16 Araŋ ma araŋ ra afo donton, a ma kande araŋ kayno, araŋ mo ga goro ne hawante, zama i ma araŋ sanno gosi ka di hala cimi go araŋ do. Da manti yaadin no mo, ay ze da Firawna fundo! haciika, araŋ ya ma-cararayaŋ no." 17 Kal a n'i kulu margu ka daŋ i m'i gaay jirbi hinza. 18 Zaari hinzanta hane mo Yusufu ne i se: "Woone no araŋ ga te, araŋ ma du ka funa, zama ay ga humburu Irikoy. 19 Da araŋ wo naanaykoyyaŋ no, ay ga gaay araŋ nya-izey wo ra afo, windo kaŋ ra i n'araŋ gaay din, amma araŋ wo ma koy. Araŋ ma sambu ŋwaari ka konda araŋ windey haraykooney se. 20 Araŋ ma kande araŋ koda ay do. Yaadin gaa no araŋ sanney ga tabbat, araŋ ma si bu mo." I binde te yaadin. 21 I ne ngey da care se: "Daahir, iri ya taalikoyyaŋ no iri kayno do haray, za kaŋ iri di a fundo taabo, saaya kaŋ a na iri ŋwaaray gomni, amma iri wangu ka maa. Woodin se no taabi woone du iri." 22 Ruben tu i se ka ne: "Manti ay ci araŋ se, kaŋ ay ne: ‹Araŋ ma si taali te arwaso din se?› Amma araŋ wangu ka maa. Woodin sabbay se a go, a kuro alhakko no i goono ga hã." 23 I mana bay hala Yusufu goono ga maa, zama boro fo go no kaŋ ga sanney barmay i game ra. 24 Yusufu binde na banda bare i gaa ka soobay ka hẽ gumo. A ye i do ka salaŋ i se. A na Simeyon di i ra k'a haw i jine. 25 Waato din gaa Yusufu ne i ma hawgarey toonandi i se da masangu. I ma boro kulu nooro ye a se a hawgara ra, i m'i no hindoonayyaŋ mo fonda sabbay se. Yaadin mo no i te i se. 26 I na ngey ŋwaaro sambu ka dake ngey farkayey boŋ ka dira. 27 Amma saaya kaŋ i ra afo na nga hawgara fiti zama a ma nga farka no kaamayaŋ hari i zumbuyaŋo do, kal a di nga nooro go hawgara me gaa. 28 A ne nga nya-izey se: "I n'ay nooro ye, nga neeya ay hawgara ra." I biney pati. I bare ka care guna nda jijiriyaŋ ka ne: "Ifo no woone kaŋ Irikoy te iri se?" 29 I kaa ngey baabo Yakuba do Kanaana laabo ra ka dede a se hay kulu kaŋ du ngey. I ne: 30 "Bora din kaŋ ga ti laabo koyo salaŋ iri se da futay, a go ho hala iri wo laabu ma-cararayaŋ no. 31 Iri mo ne a se kaŋ iri wo naanaykoyyaŋ no, manti ma-cararayaŋ no. 32 Iri boro way cindi hinka no, care nya-izeyaŋ, baaba folloŋ izeyaŋ. Iri boro fo si no, koda mo go iri baabo do hunkuna Kanaana laabo ra. 33 Kala bora kaŋ ga ti laabo koyo ne iri se: ‹Mate kaŋ gaa ay ga bay hal araŋ ya cimi boroyaŋ no neeya: araŋ ma araŋ nya-izey ra afo naŋ ne ay do. Araŋ ma sambu ŋwaari araŋ windey haraykooney se k'araŋ diraw te. 34 Araŋ ma kande araŋ koda ay do. Gaa no ay ga bay kaŋ araŋ manti ma-cararayaŋ, amma araŋ ya cimi boroyaŋ no. Ay g'araŋ nya-izo no araŋ se, araŋ ma day da neerayaŋ te laabo ra mo.› " 35 A te ka ciya mo, waato kaŋ i go ngey hawgarey feeriyaŋo gaa, kal i boro kulu nooru kunsumo go hawgara ra. Waato kaŋ ngey da ngey baabo di ngey noorey, kal i humburu. 36 Kala baabo Yakuba ne i se: "Araŋ n'ay mursandi nd'ay izey. Yusufu si no, Simeyon si no, araŋ ga ba ka Benyamin mo sambu. Harey wo kulu ga gaaba nda ay fundo." 37 Ruben binde salaŋ nga baabo se ka ne: "M'ay ize hinka wi, da day ay mana ye ka kand'a ni do. M'a daŋ ay kambe ra, ay ga ye ka kand'a mo ni do." 38 Yakuba ne: "Ay izo si koy araŋ banda, zama a nya izo bu, nga hinne no ka cindi. Da hasaraw fo du a dirawo kaŋ araŋ ga koy ra, yaadin gaa araŋ g'ay hamni kwaara candi nda bine saray nooya ka koy Alaahara."

Genèse 43

1 Hara kankam laabo ra. 2 A ciya mo, saaya kaŋ masango kaŋ i kande ka fun Misira din i n'a ŋwa ka ban, baabo ne i se: "Wa ye ka koy ka ŋwaari kayna day iri se koyne." 3 Kala Yahuda salaŋ a se ka ne: "Bora na sanno gaabandi ka ne: ‹Araŋ si di ay moyduma abada, kala nda araŋ kayno go araŋ banda.› 4 Da ni g'iri kayno daŋ iri banda, iri ga koy ka ŋwaari day, 5 amma da ni s'a daŋ _iri banda|_, iri si koy. Zama bora ne iri se: ‹Araŋ si di ay moyduma kala nda araŋ kayno go araŋ banda.› " 6 Israyla binde ne: "Ifo se no araŋ n'ay zamba ya-cine, za kaŋ araŋ ne bora se kaŋ araŋ gonda nya-ize fo kaŋ cindi?" 7 I ne: "Bora din n'iri hã no iri bumbey sanni boŋ da iri dumo wane. A ne: ‹Araŋ gonda baaba kaŋ gonda fundi? wala araŋ gonda nya-ize fo koyne?› Iri mo, iri tu a se sanni woone yaŋ boŋ. Man iri gonda bayray baa kayna hal a ga ne: ‹Wa kande araŋ kayno ay do?› " 8 Yahuda ne nga baabo Israyla se: "Ma zanka daŋ ay banda. Iri mo, iri ma tun ka koy, zama iri ma funa, iri ma si bu, iri nda nin da iri izey mo. 9 Ay g'a fundo tolme sambu ay boŋ, ay kambe ra no ni g'a ceeci. D'ay mana ye ka kand'a ni do k'a daŋ ni kambe ra, kal ay ma goro nda taali hal abada ay boŋ. 10 Zama da manti kaŋ iri gay, haciika doŋ sohõ iri ye ka kaa ce hinka." 11 I baabo Israyla ne i se: "D'a tilas, yaadin gaa mate kaŋ araŋ ga te neeya: araŋ ma sambu iri laabo wane hay fo caadante araŋ jeejay ra ka kond'a bora se fooyaŋ hari. Wa konda zawul kayna da yu kayna, da turaare jinay da yaazi da damsi da amand. 12 Araŋ ma nooru labu-care hinka sambu araŋ kambe ra. Noorey kaŋ i ye araŋ hawgarey ra, araŋ ma ye nd'ey araŋ kambe ra. Hambara forgay no. 13 Wa araŋ kayno sambu mo, ka tun ka ye bora do. 14 Irikoy kaŋ ti Hina-Kulu-Koyo ma araŋ no suuji bora do, zama a ma araŋ nya-ize fa din taŋ araŋ se, nga nda Benyamin kulu. Ay mo, d'i n'ay mursandi nd'ay izey, ay murs'ey no." 15 Kala borey na fooyaŋey sambu. I na nooru labu-care hinka mo sambu ngey kambe ra, da Benyamin mo. I tun ngey do ka koy Misira ka kay Yusufu jine. 16 Saaya kaŋ Yusufu di Benyamin go i banda, a ne nga windi jine funa se: "Ma furo nda borey din windo ra. Ma alman wi mo k'a soola, zama da wayna to zaari bindi, borey din ga ŋwa ay banda." 17 Kala bora te danga mate kaŋ Yusufu ci nga se ka borey daŋ Yusufu windo ra. 18 Borey din humburu zama i n'i daŋ Yusufu windo ra. I ne: "Nooro din kaŋ i ye iri hawgarey ra za sintina gaa din, a se no i n'iri daŋ, zama nga ma du kobay ka kaŋ iri boŋ, ka iri te bannyayaŋ, iri nda iri farkayey kulu." 19 Kal i sosoro ka maan Yusufu windi jine funa do. I salaŋ a se windo me gaa 20 ka ne: "Ya iri jine bora, daahir iri kaayaŋ jina gaa, iri kaa zama iri ma ŋwaari day no. 21 A ciya mo, waato kaŋ iri to zumbuyaŋo do, iri n'iri hawgarey feeri, kala boro kulu nooro go a hawgara me gaa. Iri noorey neeya timmante. Iri ye ka kand'ey iri kambe ra. 22 Iri kande nooru fooyaŋ mo koyne zama iri ma ŋwaari day. Iri mana bay boro kaŋ n'iri noorey ye iri hawgarey ra." 23 Kal a ne: "Laakal kanay ma goro araŋ gaa, araŋ ma si humburu bo. Araŋ Irikoyo, araŋ baaba Irikoyo, nga no k'araŋ no arzaka araŋ hawgarey ra. Araŋ noorey furo ay kambe ra." A na Simeyon mo kaa taray. 24 Bannya din mo na borey daŋ Yusufu fuwo ra. A n'i no hari, i na ngey cey nyun. A n'i farkayey mo no ŋwaari. 25 I na fooyaŋ haro soola hala Yusufu ga kaa zaari bindi, zama i ci i se kaŋ i ga ŋwa noodin. 26 Waato kaŋ Yusufu ye ka kaa fu, i kond'a se fooyaŋ haro kaŋ go i kambey ra windo ra. I gurfa a jine hala ganda. 27 A n'i baani hã ka ne: "Araŋ baabo go baani, wala, dottija din kaŋ araŋ ci? A gonda fundi hala hõ?" 28 I ne: "Ni bannya, iri baaba go baani. A gonda fundi hala hõ." I na boŋ sumbal ka sombu a jine. 29 A na nga boŋ sambu ka di nga kayno, Benyamin, a nyaŋo izo. A ne: "Araŋ koda no, wala? nga kaŋ araŋ ci ay se?" A ne koyne: "Irikoy ma gomni te ni se, ay izo!" 30 Kala Yusufu waasu, zama a gaahamo jijiri, nga kayno bakaraw se. A na nangu ceeci zama nga ma hẽ. A furo nga kaniyaŋ fuwo ra ka hẽ noodin. 31 A na nga moyduma nyun ka fatta, kal a hin nga boŋ. A ne i ma kande ŋwaari. 32 I daŋ a se nga wane, nga hinne. Ngey mo wane go waani i do. Misirancey kaŋ yaŋ go noodin mo, i ŋwaaro go waani, zama kabiya hari no Misirancey se i ma ŋwa Ibraniyancey banda; fanta hari no Misirancey se. 33 I goro a jine, hay-jina nga hayyaŋ darza boŋ, koda mo nga kaynayaŋo boŋ. Borey mo na care guna nda dambara. 34 A ne i ma ŋwaaro sambu nga jine ka kond'a i se. Amma Benyamin wano, a naŋ i m'a te a ma to cindey wane fo sorro gu. I haŋ ka maa kaani a banda.

Genèse 44

1 Kal a ci nga windo jine funa se ka ne: "Ma borey wo hawgarey toonandi nda ŋwaari, haŋ kaŋ me i almaney ga hin ka jare. Ni m'i boro kulu nooro daŋ a hawgara me gaa. 2 Ni m'ay nzarfu gaasiya daŋ i koda hawgara me gaa, nga nda a ŋwaari nooro kulu." A te mo danga mate kaŋ Yusufu ci nga se din. 3 Kaŋ mo sintin ka bo, i na borey sallama, ngey da ngey farkayey. 4 Kala saaya kaŋ i fatta kwaara ra, i mana baa mooray fo te jina, Yusufu ne nga jine funa se: "Tun ka borey din ce gana. Da ni to r'ey, ma ne i se: ‹Ifo se no araŋ na gomni bana nda laala? 5 Manti a ra no ay koyo ga haŋ, da wo kaŋ a ga bayray ceeci nd'a mo Irikoy do? Araŋ na taali te, za kaŋ araŋ na woone te.› " 6 A n'i to, a na sanni woodin yaŋ ci i se mo. 7 I ne a se: "Ifo se no iri koyo ga sanni woone dumi te? Irikoy ma ni bannyey waa i ma hari woodin dumi te! 8 A go, noorey kaŋ iri gar iri hawgarey me gaa Kanaana laabu, iri ye ka kand'ey ni se. Mate se no iri ga wura wala nzarfu zay iri koyo windo ra? 9 Ni bannyey wo ra boro kulu kaŋ i n'a gar a do, a ma bu. Iri ma ciya ay koyo se bannyayaŋ mo." 10 A ne: "Naŋ a ma ciya yaadin, araŋ ciyaŋo boŋ: bora kaŋ do i n'a gar ma ciya ay bannya, amma araŋ wo, araŋ sinda taali." 11 Saaya din ra i waasu, boro kulu na nga hawgara zumandi ganda zama nga m'a fiti. 12 Kala jine funa soobay ka guna. A sintin za ibeero do ka kokor ikayna do. I na gaasiya gar Benyamin hawgara ra. 13 Waato din gaa i na ngey bankaarayey tooru-tooru. Boro kulu na nga jeja haw nga farka gaa. I ye kwaara do. 14 Yahuda nda nga nya-izey kaa Yusufu windo ra. A go noodin jina. I ganda biri a jine. 15 Yusufu ne i se: "Ifo no araŋ te wo? Araŋ mana bay kaŋ boro danga ay cine, daahir a ga waani gunayaŋ bo?" 16 Yahuda ne: "Ifo no iri ga ci iri koyo se? Ifo no iri ga ne? Mate no iri ga iri boŋ adilandi nd'a koyne? Irikoy no ka ni bannyey laala kaa taray. A go, iri ya iri koyo bannyayaŋ no, iri nda nga kaŋ i na gaasiya gar a kambe ra." 17 Kala Yusufu ne: "Irikoy m'ay waa ay ma woodin te! Bora day kaŋ i na gaasiya gar a kambe ra, nga no ga ciya ay bannya. Amma araŋ wo, kal araŋ ma to araŋ baabo do baani." 18 Waato din gaa Yahuda maan a do ka ne: "Ya ay koyo, ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ay, ni bannya ma salaŋ ay koyo hanga ra. Ni bina mo ma si futu ay, ni bannya se zama ni gonda beeray kaŋ ga hima Firawna wano. 19 Ay koyo na nga bannyey hã hala iri gonda baaba wala kayne. 20 Iri ne iri koyo se: ‹Iri gonda baaba zeeno d'a zeena ize, ikayna no. Day a nya izo bu. Kala nga hinne kaŋ cindi a nyaŋo wane, a baabo mo ga ba r'a.› 21 Ni ne mo iri, ni bannyey se: ‹Araŋ ma kand'a neewo, zama ay ma di a ay mo ra.› 22 Iri mo, iri ne iri koyo se: ‹A si du ka te arwaso ma nga baabo naŋ, zama d'a na nga baabo naŋ, kulu baabo ga bu.› 23 Ni ci ni bannyey se ka ne: ‹D'araŋ koda mana kaa araŋ banda, araŋ si ye ka di ay moyduma koyne.› 24 A ciya binde, saaya kaŋ iri to ni bannya, kaŋ ga ti iri baabo do, iri n'iri koyo sanney ci a se. 25 Iri baaba mo ne: ‹Wa ye ka koy ka ŋwaari kayna day iri se.› 26 Iri ne: ‹Iri si hin ka koy. D'iri koda go iri banda kay, iri ga koy, zama a si te iri ma di bora moyduma kala nda iri koda go iri banda.› 27 Kala ni bannya, iri baaba, ne iri se: ‹Araŋ bay kaŋ ay wando na ize aru hinka hay ay se. 28 Afa fatta ay do, ay mo ne haciika i n'a kortu-kortu. Ay mana ye ka di a koyne hala hõ. 29 D'araŋ na woone mo sambu koyne, hala hasaraw fo du a, araŋ g'ay hamni kwaara candi nda bine saray nooya, ka kond'ay saara do.› 30 Sohõ binde, d'ay koy ni bannya do, ay baaba nooya, zanka mo si iri banda, za kaŋ a fundo go ga haw zanka fundo gaa, 31 a ga ciya, saaya kaŋ a di zanka si iri banda, kal a ma bu. Iri, ni bannyey binde ga ni bannya iri baaba hamni kwaara candi nda bine saray ka kond'a saara do. 32 Ay mo, ni bannya, ay na arwaso fundo garaw sambu ay boŋ gaa, ka ne: ‹D'ay mana ye ka kand'a ni do, kal ay wo ma goro nda taali ay baabo do hal abada.› 33 Sohõ binde, ay ga ni ŋwaaray, ma yadda ay, ni bannya se, ay ma goro arwaso banandi. Ay ma te bannya ay koyo se, arwaso mo ma ye ka koy nga beerey banda. 34 Zama mate n'ay ga te ka koy ay baaba do, da arwaso si ay banda? Naŋ ay ma si di hasaraw kaŋ ga kaa ay baabo gaa!"

Genèse 45

1 Sohõ kay, Yusufu suuro gaze borey kulu kaŋ goono ga kay a do yaŋ jine. A binde na jinde sambu ka ne: "I ma ci borey kulu se i ma fatta." Boro kulu si no mo kaŋ kay a banda, waato kaŋ Yusufu na nga boŋ kaa taray nga nya-izey se. 2 A na jinde sambu ka hẽ. Misirancey maa, hala nda Firawna windi borey mo. 3 Yusufu ne nga nya-izey se: "Ay no Yusufu! Ay baaba gonda fundi hala hõ, wala?" Amma a nya-izey mongo ka tu a se, zama i biney kankam a jine. 4 Yusufu ne nga nya-izey se koyne: "Ay g'araŋ ŋwaaray, wa maan ay do." I maan. A ne: "Ay no Yusufu, araŋ nya-izo kaŋ araŋ neera a ma koy Misira. 5 Amma sohõ araŋ biney ma si sara. Araŋ ma si binya mo d'araŋ boŋ, zama se araŋ n'ay neera, ay kaa neewo. Zama Irikoy no k'ay donton araŋ jine, zama i m'araŋ fundey hallasi. 6 Zama sohõ jiiri hinka neeya kaŋ hara go laabo ra. A cindi mo igu jina koyne kaŋ i si farmi te, i si du wiyaŋ mo. 7 Irikoy no k'ay donton araŋ jine zama i ma naŋ araŋ ma cindi ndunnya ra, i m'araŋ fundey hallasi nda faaba beeri mo. 8 Sohõ binde, manti araŋ no k'ay donton neewo bo, amma Irikoy no. Nga mo no k'ay te danga baaba Firawna se, k'ay ciya a windo kulu jine boro, da Misira laabo kulu mayko mo. 9 Wa te waasi ka koy ay baaba do. Araŋ ma ne a se: ‹Yaa no ni izo Yusufu ci: Irikoy n'ay te Misira kulu koy. Ma kaa ay do, ma si gay. 10 Ni ga goro Gosen laabo ra. Ni ga maan ay noodin, nin da ni izey da ni izey izey da ni haw kurey da feejey da hay kulu kaŋ go ni se. 11 Ay ga ni ŋwaayandi mo noodin, zama a cindi jiiri gu, haray wane, hala ni ma si ye ka talka koyne, nin da ni almayaaley da ni waney kulu.› 12 Guna, araŋ moy goono ga di, ay kayne Benyamin moy mo goono ga di kaŋ ay meyo no goono ga salaŋ araŋ se. 13 Kal araŋ ma ci ay baaba se mate kaŋ ay gonda beeray Misira ra, da hay kulu kaŋ araŋ di. Araŋ ma koy da cahãyaŋ mo, ka kande ay baaba neewo." 14 A na nga nya-izo Benyamin ganday mo, ka soobay ka hẽ. Benyamin mo hẽ a jinda gaa. 15 A na nga beerey kulu garbey sunsum mo, a goono ga hẽ i boŋ. Woodin banda a nya-izey fakaaray d'a. 16 Kala baaro koy hala Firawna windo ra, i ne Yusufu nya-izey kaa. Woodin binde kaan Firawna nda nga bannyey kulu se. 17 Firawna ne Yusufu se: "Ma ci ni nya-izey se: ‹Ya-cine no araŋ ga te: Wa dake araŋ farkayey boŋ ka tun ka koy Kanaana laabu. 18 Araŋ m'araŋ baabo d'araŋ almayaaley sambu ka kaa ay do. Ay mo g'araŋ no Misira laabo albarka, araŋ ga laabo ji foy ŋwa. 19 I ci araŋ se hin sanni, araŋ ma te yaadin mo. Wa torkoyaŋ sambu Misira laabo ra araŋ ize kayney d'araŋ wandey se. W'araŋ baabo sambu mo ka kaa. 20 Araŋ ma si mo-cir-kuukay te koyne araŋ burku-burkey boŋ, zama Misira laabo albarka kulu ya araŋ wane no.› " 21 Yaadin mo no Israyla izey te. Yusufu n'i no torkoyaŋ Firawna sanno boŋ. A n'i no mo hindoonayyaŋ fonda sabbay se. 22 A n'i boro kulu no bankaaray taji, amma a na Benyamin no nzarfu zangu hinka nda bankaaray taji gu. 23 Koyne, a na woone yaŋ samba nga baabo se: farka binji way jeje, Misira laabo wane, da farka nya way jeje, masangu nda buuru nda hindoonay nga baaba se fonda ŋwaari. 24 Yaadin no a na nga nya-izey sallama nd'a. A ne i se: "Araŋ ma te laakal araŋ ma si yanje fonda boŋ." 25 I tun noodin Misira ra ka koy ngey baabo Yakuba do Kanaana laabu. 26 I ci a se ka ne: "Yusufu gonda fundi hala hõ. Nga mo no ka gonda mayray Misira laabo kulu boŋ." Kala Yakuba dangay siw, zama a mana i cimandi. 27 I na Yusufu sanney kulu mo kaŋ a te ngey se dede a se koyne. Saaya kaŋ a di torkey kaŋ yaŋ Yusufu samba zama i ma nga sambu, kal i baabo Yakuba, a biya feeri. 28 Israyla ne: "A wasa. Oho, ay izo Yusufu gonda fundi hala sohõ. Ay ga koy ka di a za ay mana bu."

Genèse 46

1 Israyla binde na nga mayray haro kulu margu ka kaa Beyer-Seba. A na sargay salle nga baabo Isaka wane Irikoyo se. 2 Irikoy mo salaŋ Israyla se cin bangandi ra ka ne: "Yakuba! Yakuba!" Yakuba ne: "Ay neeya." 3 A ne: "Ay no Irikoy, ni baaba wane Irikoyo. Ma si humburu Misira koyyaŋ, zama ay ga naŋ ni ma ciya dumi bambata noodin. 4 Ay ga koy ni banda Misira ra. Daahir mo, ay ga ye nda nin koyne, Yusufu ga ni moy mooru mo." 5 Kala Yakuba tun Beyer-Seba. Israyla izey mo na ngey baabo Yakuba sambu, nga nda i izey d'i wandey mo, torkey ra kaŋ yaŋ Firawna samba i m'i sambu se. 6 I na ngey almaney boy. I na ngey jinayey kaŋ yaŋ i du Kanaana laabo ra ku. I koy Misira, Yakuba nda nga banda kulu, 7 a ize arey d'a izey ize arey, a ize wayey d'a ize arey ize wayey, d'a banda kulu, a kand'ey nga banda Misira. 8 Israyla izey kaŋ yaŋ kaa Misira ra, i maayey neeya, Yakuba nda nga izey: Ruben, Yakuba hay-jina. 9 Ruben izey neeya: Hanoku, da Pallu, da Hezron, da Karmi. 10 Simeyon izey mo ga ti: Yemuwel, da Yamin, da Ohad, da Yacin, da Zohar, da Sawul, Kanaana wayboro fo ize. 11 Lawi izey mo ga ti: Gerson, da Kohat, da Merari. 12 Yahuda izey mo ga ti: Er, da Onan da, Sela, da Farisa, da Zera. Amma Er da Onan bu Kanaana laabo ra. Farisa izey mo: Hezron da Hamul. 13 Isakar izey mo ga ti: Tola, da Puba, da Ayuba, da Simron. 14 Zabluna izey mo ga ti: Saredu, da Elon, da Yaleyel. 15 Borey din kulu Laya izey no, kaŋ a hay Yakuba se Padan-Aram ra, ngey d'a ize wayo Dina. A izey kulu, alboro nda wayboro, boro waranza cindi hinza no. 16 Gad izey mo ga ti: Zifiyon, da Haggi, da Suni, da Ezbon, da Er, da Arod, da Areli. 17 Aser izey mo ga ti: Imna, da Isba, da Isbi, da Beriya, d'i wayme Sera. Beriya izey mo ga ti: Heber da Malciyel. 18 Zilpa kaŋ Laban no nga ize wayo Laya se, a izey nooya. Borey din no a hay Yakuba se, i boro way cindi iddu. 19 Rahila, Yakuba wando izey mo neeya: Yusufu da Benyamin. 20 I na Manasse nda Ifraymu hay Yusufu se Misira laabo ra, Asenata, Alfa Potifera, kaŋ ga ti On wano, ize wayo no k'i hay a se. 21 Benyamin izey mo ga ti: Bela, da Beker, da Asbela, da Gera, da Naaman, da Ehi, da Ros, da Mupim, da Huppim, da Arda. 22 Borey din no ga ti Rahila izey, kaŋ yaŋ a hay Yakuba se, i kulu boro way cindi taaci no. 23 Dan ize ga ti: Husim. 24 Naftali izey mo ga ti: Yazeyel, da Guni, da Yezer, da Sallum. 25 Bila kaŋ Laban na nga ize wayo Rahila no, a izey nooya. Borey din no a hay Yakuba se, i kulu, ngey boro iyye no. 26 Borey kulu kaŋ yaŋ koy Yakuba banda Misira, borey kaŋ yaŋ fun a gaa, Yakuba izey wandey baa si, i kulu ngey boro waydu cindi iddu no. 27 Yusufu izey kaŋ yaŋ i hay a se Misira ra mo, ngey boro hinka no. Yakuba windo borey kaŋ yaŋ koy Misira binde, i kulu marganta wayye no. 28 Yakuba na Yahuda donton nga jine a ma koy Yusufu do, zama nga ma fonda cabe a se nga jine hala Gosen. I kaa mo Gosen laabo ra. 29 Yusufu mo na nga torka soola, a kaaru zama a ma nga baabo Israyla kubay Gosen. A binde to a do, a koli a jinda gaa ka hẽ a jinda gaa kal a gay. 30 Israyla binde ne Yusufu se: "Sohõ naŋ ay ma bu, zama ay di ni moyduma, ni gonda fundi mo hala hõ." 31 Yusufu mo ne nga nya-izey da nga baabo banda se: "Kal ay ma koy ka ci Firawna se, ay ma ne a se: ‹Ay nya-izey d'ay baabo banda kaŋ yaŋ goro Kanaana laabo ra, a go, i kaa ay do. 32 Borey mo hawjiyaŋ no, zama za doŋ alman no i ga kuru. I kande mo ngey haw kurey da feejey da hay kulu kaŋ go i se.› 33 A ga ciya mo, waato kaŋ Firawna g'araŋ ce ka ne: ‹Ifo ga ti araŋ goy?› 34 kala araŋ ma ne: ‹Ni bannyey wo, alman hawjiyaŋ no, za i go zanka hala ka kaa sohõ, iri nda iri kaayey.› Zama araŋ ma goro Gosen laabo ra. Zama hawji kulu ya fanta hari no Misirancey se."

Genèse 47

1 Waato din gaa Yusufu furo ka salaŋ Firawna se ka ne: "Ay baaba d'ay nya-izey d'i haw kurey d'i feejey da hay kulu kaŋ go i se kaa ka fun Kanaana laabu. A go mo, i to Gosen laabu." 2 A na boro gu kaa mo nga nya-izey ra, k'i cabe Firawna se. 3 Firawna binde ne a nya-izey din se: "Ifo ga ti araŋ goy?" I ne Firawna se: "Ni bannyey wo hawjiyaŋ no, iri nda iri kaayey." 4 I ne Firawna se koyne: "Iri kaa zama iri ma yawtaray goray te laabo ra, zama kuray nangu si no iri, ni bannyey kurey se, zama hara kankam Kanaana laabo ra. Sohõ binde, iri ga ni ŋwaaray, ma yadda iri, ni bannyey se iri ma goro Gosen laabo ra." 5 Firawna salaŋ Yusufu se ka ne: "Ni baaba da ni nya-izey kaa ni do. 6 Misira laabo go ni jine. Ma daŋ ni baaba nda ni nya-izey ma goro naŋ kaŋ ga boori ka bisa i kulu laabo ra. I ma goro Gosen laabo ra. Da mo ni bay himmanteyaŋ go i ra, m'i daŋ i m'ay almaney kuru." 7 Yusufu binde kande nga baabo Yakuba ka kayandi Firawna jine. Yakuba na albarka gaara Firawna se. 8 Firawna ne Yakuba se: "Ni fundo jirbey jiiri marge no?" 9 Yakuba ne Firawna se: "Ay yawtaray jirbey jiirey, jiiri zangu nda waranza no. Ay fundo jiirey jirbey ikaynayaŋ no, ilaaloyaŋ mo no. I mana to ay kaayey fundey jirbey jiirey, i yawtaray jirbey kaŋ i te." 10 Yakuba na albarka gaara Firawna se. Waato din gaa no a fun Firawna jine. 11 Yusufu mo na nga baabo da nga nya-izey gorandi. A na i no mo ngey boŋ nangu, jare hanno Misira laabo ra, Ramses kuray haray, danga mate kaŋ Firawna ci. 12 Yusufu mo na nga baabo ŋwaayandi, nga nda nga nya-izey d'a baabo almayaaley kulu, k'i no ŋwaari ngey windey kulu boŋ. 13 }waari si no laabo kulu ra, zama hara kankam gumo hala Misira laabo da Kanaana laabo lakaw hara sabbay se. 14 Yusufu mo na noorey kulu kaŋ i du Misira laabo da Kanaana laabo ra margu-margu, ntaaso kaŋ i day wano. Yusufu konda nooro Firawna windo ra. 15 Saaya kaŋ i na noorey kulu ban Misira laabo da Kanaana laabo ra, Misirancey kulu kaa Yusufu do ka ne: "Ni m'iri no ŋwaari, zama ifo se no iri ga bu ni jine, zama iri noorey ban?" 16 Yusufu ne: "Wa kande araŋ almaney ka no. Ay g'araŋ no araŋ almaney wane, da noorey ban." 17 I kande ngey almaney kulu Yusufu do. Yusufu mo n'i no ŋwaari bariyey da haw kurey da feejey da farkayey banandi. A n'i ŋwaayandi nda ŋwaari i almaney kulu banandi jiiro din ra. 18 Waato kaŋ jiiro din bisa, i kaa a do koyne hiino jiiro ra ka ne a se: "Iri si tugu iri koyo se. Iri noorey kulu, da alman kurey mo ban. I ciya iri koyo wane yaŋ. Hay fo mana cindi iri koyo jine kala iri gaahamey da iri farey. 19 Ifo se no binde iri ga bu ni jine, iri nda iri farey? Kala ni m'iri day da ŋwaari. Iri nda iri farey ma ciya bannyayaŋ Firawna se. Ni m'iri no masangu, zama iri ma funa, iri ma si bu, laabo mo ma si goro koonu." 20 Yusufu mo na Misira laabo kulu day Firawna se. Mate kaŋ a go, Misirancey kulu na ngey farey neera, zama hara kankam gumo, laabo mo ciya Firawna wane. 21 Amma za Misira hirri woone gaa ka koy ya-haray hirro gaa, a na talkey tunandi k'i daŋ kwaara beerey ra. 22 Kala alfagey farey hinne no a mana day, zama ngey wo, alfagey gonda ngey baa kaŋ Firawna g'i no. I ga ngey baa ŋwa mo, wo kaŋ Firawna g'i no. Woodin se no i mana ngey farey neera. 23 Waato gaa Yusufu ne borey se: "Wa guna, hunkuna ay na araŋ farey kulu day Firawna se. Masangu neeya araŋ sabbay se, zama araŋ m'a duma laabo ra. 24 A ga ciya mo, heemar waate kulu igu kulu ra araŋ ga kanandi fo no Firawna se, kanandi taaca mo ga goro araŋ wane. Araŋ bumbey wane no fari dum'izey se d'araŋ ŋwaari se d'araŋ almaney wane, d'araŋ ize kayney wane." 25 I ne: "Ni n'iri fundey faaba. Naŋ iri ma du gaakuri bonkoono do, iri mo, iri ga ciya Firawna bannyayaŋ." 26 Yusufu mo na sanni woodin daŋ. A goro mo hala hunkuna Misira laabo ra, Firawna ma du igu ra kanandi fo. Kala alfagey farey hinne no, manti Firawna wane. 27 Israyla goro Misira Gosen laabo ra. I du mayray hari a ra, i na ize boobo hay ka baa ka tonton. 28 Yakuba binde goro Misira laabo ra jiiri way cindi iyye. Yaadin gaa no Yakuba fundo jirbey jiirey to jiiri zangu nda waytaaci cindi iyye. 29 Alwaato maan mo kaŋ Israyla ga bu. A na nga izo Yusufu ce ka ne a se: "Da day ay du gaakuri ni do, ay ga ni ŋwaaray, ni ma ni kambe daŋ ay tanje cire. Ni ma gomni nda cimi goy te ay se, ma s'ay fiji Misira ra. 30 Amma waato kaŋ ay ga kani ay kaayey banda, kala ni m'ay sambu Misira laabo ra ka kond'ay ka fiji ay kaayey saara ra." Yusufu ne: "Ay ga te mate kaŋ ni ci din." 31 Israyla ne: "Kala ni ma ze ay se." Yusufu ze a se mo. Israyla mo gungum nga dima boŋo boŋ _ka sududu|_.

Genèse 48

1 I go no, hayey din banda, kal i ne Yusufu se: "Guna, ni baaba sinda baani." Nga mo na nga ize hinka sambu ka kond'ey nga banda, Manasse da Ifraymu. 2 I ci Yakuba se ka ne: "Ni izo Yusufu neeya, a goono ga kaa ni do." Israyla mo te bine-gaabi ka goro dima boŋ. 3 Yakuba ne Yusufu se: "Irikoy, Hina-Kulu-Koyo bangay ay se Luz ra, Kanaana laabo ra, a n'ay albarkandi mo. 4 A ne ay se mo: ‹A go, ay ga ni no ize boobo, ay ga naŋ ni ma baa ka tonton, ay ga ni ciya mo dumi jama. Ay ga laabu woone no ni dumo se ni banda, a ma ciya araŋ wane hal abada.› 5 Sohõ binde, ize hinka wo kaŋ yaŋ i hay ni se Misira laabo ra za ay mana kaa ni do Misira ra, ay wane yaŋ no. Sanda mate kaŋ cine Ruben da Simeyon ya ay wane yaŋ no, yaadin cine mo no Ifraymu da Manasse ga ciya ay wane yaŋ. 6 Amma ni hayyaŋ kaŋ ni ga hay i banda, woodin yaŋ ga ti ni wane. I g'i maa ce i nya izey maayey boŋ i tubo ra. 7 Amma ay wo, waato kaŋ ay tun Padan-Aram, Rahila bu ay se Kanaana fonda boŋ, diraw kayna ga cindi iri jine hal iri ga to Efrata. Ay mo n'a fiji noodin fonda kaŋ ga koy Efrata boŋ, kaŋ ga ti Baytlahami." 8 Israyla di Yusufu izey ka ne: "Borey wo, mayyaŋ no?" 9 Yusufu ne nga baabo se: "Woone yaŋ ay izey kaŋ Irikoy n'ay no neewo yaŋ no." Israyla ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ma kand'ey ay do, ay ma albarka gaara i se." 10 Amma Israyla moy ga tin zeenay sabbay se hal a si hin ka di. Yusufu kand'ey a jarga, nga mo n'i sambu, k'i garbey sunsum, k'i ganday. 11 Israyla ne Yusufu se: "Ay mana tammahã hal ay ga di ni moyduma. A go mo, Irikoy naŋ ay di ni izey mo." 12 Yusufu n'i kaa baabo kangey boŋ. A sombu hala moyduma to ganda. 13 Yusufu n'i boro hinka sambu, Ifraymu a kambe ŋwaaro gaa ka koy Israyla kambe wow gaa haray, Manasse mo a kambe wow gaa ka koy Israyla kambe ŋwaaro gaa haray. A kond'ey a jarga. 14 Israyla mo na nga kambe ŋwaaro salle, a n'a dake Ifraymu boŋo boŋ, nga kaŋ ga ti ikayna, a kambe wow mo, a n'a dake Manasse boŋo boŋ. A laakalo boŋ mo no a na nga kambey dake yaadin cine, zama Manasse ga ti hay-jina. 15 A na albarka gaara mo Yusufu se ka ne: "Irikoyo kaŋ jine ay kaayey Ibrahim da Isaka dira, Irikoyo kaŋ n'ay haggoy ay fundi jirbey kulu ra hala hunkuna, 16 Malayka kaŋ n'ay fansa laala kulu gaa, a ma albarka daŋ arwasey wo gaa. I m'ay maa ci i boŋ, d'ay kaayey maayey, kaŋ ga ti Ibrahim da Isaka. I ma beeri hal i ma ciya jama ndunnya bindo ra." 17 Amma waato kaŋ Yusufu di nga baabo na nga kambe ŋwaaro dake Ifraymu boŋ, woodin mana kaan a se. Kal a na nga baabo kamba di, zama nga m'a ganandi Ifraymu boŋ k'a ye Manasse boŋ. 18 Yusufu ne nga baabo se: "Manti yaadin no, ya ay baaba, zama woone ga ti hay-jina. Kala ni ma ni kambe ŋwaaro dake a boŋ." 19 Amma a baabo wangu. A ne: "Ay bay, ay izo, ay bay. Nga mo ga ciya kunda, a ga beeri mo. Amma a kayno ga beeri ka bis'a. A izey mo ga ciya kunda jama." 20 A na albarka gaara i se zaaro din ra ka ne: "Araŋ do no Israyla ga albarka daŋ ka ne: ‹Irikoy ma ni ciya Ifraymu nda Manasse cine.› " A na Ifraymu gaabandi mo ka bisa Manasse. 21 Israyla ne Yusufu se: "Guna, ay ga bu. Amma Irikoy ga goro araŋ banda. A ga ye ka konda araŋ mo hal araŋ kaayey laabo ra. 22 Koyne, ay na ni no baa fo ka bisa ni nya-izey waney, baa kaŋ ay ta Amorancey kambe ra d'ay takuba d'ay birawo mo."

Genèse 49

1 Yakuba na nga izey ce ka ne: "Wa margu hal ay ma ci araŋ se haŋ kaŋ ga du araŋ da haŋ kaŋ araŋ ga du jirbey kaŋ ga kaa ra. 2 Ya araŋ Yakuba izey, Wa margu ka hanga jeeri. Wa hangan araŋ baabo Israyla se: 3 Ruben ga ti ay hay-jina, ay hino, ay gaabi sintina, kaŋ a darza da hino ga bisa cindey. 4 Danga mate kaŋ hari go, yaadin cine no ni si kay. Ni si haŋ kaŋ ga boori gar, zama ni kaaru ni baabo daaro boŋ, saaya din ni n'a ziibandi. Ay daaro boŋ no a kaaru. 5 Simeyon da Lawi, care nya-izeyaŋ no. I takubey ya toonye wane yaŋ no. 6 Ya ay fundo, ma si furo i gundu ra. Ya ay darza, ma si kubay d'ey i marga do, zama i futa ra no i na boro wi. I boŋ sanda ra mo no i na yeejiyaŋ ce kaaji dumbu. 7 Laalante no i bine tuna, zama a dungu, i futa ya laalante no mo, zama a sinda bakaraw. Ay g'i fay-fay Yakuba ra. Ay g'i say-say mo Israyla ra. 8 Yahuda, nin no ni nya-izey ga saabu. Ni kambe ga goro ni ibarey kondey gaa, ni baabayzey mo ga sombu ni se. 9 Yahuda ya muusu beeri ize no. Ya ay izo, haŋ kaŋ ni wi do haray, ni ziji ka fun noodin. A gum ka kani danga muusu, danga muusu way. May no g'a tunandi? 10 Sarjilla si fay da Yahuda, koytaray goobo ga sinji mo a cey game ra hala Silo ma kaa. Ndunnya dumey mo ga miila ngey m'a gana. 11 A ga nga farka binjo haw reyzin tikse gaa, a farka nya izo go reyzin nya suubananta gaa. A na nga bankaarayey nyuna reyzin hari ra. 12 A moy nyaale nda duvan, a hinjey mo kwaaray da wa. 13 Zabluna mo ga goro teeko me gaa. A ga goro nango kaŋ hiyey ga furo, a hirro boŋo mo ga maan Zidon kwaara. 14 Isakar wo, farka gaabikooni no. A ga fulanzam nga jejey game ra. 15 A di kaŋ nga fulanzamyaŋo do ihanno no, a laabo mo ga kaan. A na nga jasa gungumandi jeje sambuyaŋ se. A ciya bannya, taabi goy-teeri. 16 Dan ga nga borey ciiti, danga Israyla kunda fo. 17 Dan ga ciya danga fondo beeri boŋ gondi. Fondayze me gaa gazama no kaŋ ga bari ce-kobsi kar hal a kaarukwa ma kaŋ banda-banda. 18 Ya Rabbi, ni faaba no ay ga hangan. 19 Gad mo, wongaarey g'a kankam, amma a ga kokor k'i gaaray. 20 Aser mo, a ŋwaaro ga ciya ji foy. A ga ŋwaari hanno no, bonkooni laam'ize dumi. 21 Naftali ya jeeri ize taŋante no. A ga sanni hannoyaŋ ci. 22 Yusufu ya tuuri kambe no, kaŋ ga ize boobo hay, ize boobo hayko no hari zurey me gaa. A kambey ga daaru windi koray boŋ. 23 Gawey n'a maray k'a kankam. I n'a hay, i konn'a mo. 24 Amma a birawo kay da gaabi. A kambe jasey du gaabi mo Hina-Kulu-Koyo kambe ra, Yakuba wane Irikoyo -- (nga no ga ti kuruko da Israyla tondo mo). 25 Irikoy, ni baabo wane Irikoyo, ga ni gaa. Hina-Kulu-Koyo mo, nga no ga ni albarkandi nda albarkey kaŋ yaŋ ga fun beene, da guusey albarkey kaŋ yaŋ go ganda, da fafa albarkey, da gunde wane mo. 26 Ni baaba albarkey te zaama ay kaayey albarkey boŋ, hala tudey kaŋ ga duumi me. I ma goro mo Yusufu boŋ, ka dake a se beene, za kaŋ i n'a fay da nga nya izey. 27 Benyamin mo sakali no, bine kaŋ ga koroŋ koy. Susubay a ga nga koli hamo ŋwa, wiciri kambu mo a ga arzaka fay-fay." 28 Borey din kulu, ngey no ga ti Israyla kunda way cindi hinka. Sanno din mo no i baabo ci i se. A n'i albarkandi mo, afo kulu nga albarka hina boŋ no a n'i albarkandi. 29 A gaabandi i se koyne, ka ne: "Ay wo, ay g'ay kaayey banda gana. Kal araŋ m'ay fiji ay kaayey do, guuso din ra kaŋ go Efron Hittanca faro ra. 30 Makpela faro ra tondi guuso kaŋ go Mamre jine, Kanaana laabo ra nooya, kaŋ Ibrahim day faro me gaa Efron Hittanca gaa. Mayray hari no buukoy daŋyaŋ se. 31 Noodin no i na Ibrahim da nga wando Saharatu fiji. Noodin no i na Isaka nda nga wande Rabeka fiji. Noodin mo no ay na Laya fiji. 32 Faro da tondi guuso kaŋ go a ra, kaŋ i day Hetu izey gaa nooya." 33 Waato kaŋ Yakuba na nga izey lordi ka ban, a na nga cey margu dima boŋ, a na nga biya taŋ. I n'a margu nga kaayey banda.

Genèse 50

1 Yusufu binde kaŋ nga baabo moyduma boŋ ka soobay ka hẽ a boŋ. A soobay k'a garbey sunsum mo. 2 Waato din gaa Yusufu ne nga tam safarikoyey se i ma nga baabo tuusu nda safari. Safarikoyey binde na Israyla tuusu. 3 I toonandi a se jirbi waytaaci, zama yaadin no i ga tuusuyaŋ jirbey toonandi nd'a. Misirancey mo te jirbi wayye i go ga baray a se. 4 Waato kaŋ a baray jirbey bisa, Yusufu salaŋ da Firawna almayaaley ka ne: "Hala day ay du gaakuri araŋ do, ay ga araŋ ŋwaaray, araŋ ma salaŋ Firawna hangey ra ay se. Araŋ ma ne: 5 Ay baaba n'ay daŋ zeyaŋ ka ne: ‹Ay go ga bu. Saara kaŋ ay fansi ay boŋ se Kanaana laabo ra, noodin no ni g'ay fiji.› Sohõ binde, ay ga ni ŋwaaray, ma yadda ay se ay ma koy k'ay baabo fiji, ay ga ye ka kaa mo." 6 Firawna ne: "Koy ka ni baabo fiji. Ma te mate kaŋ me a na ni zeyandi nd'a." 7 Yusufu mo koy zama a ma nga baabo fiji. Firawna tamey kulu mo, kaŋ yaŋ ga ti a windo arkusey, da Misira laabo arkusey kulu, 8 da Yusufu windo kulu d'a nya-izey, d'a baabo banda, i koy a banda. Kala day i ize kayney d'i haw kurey d'i feejey kaŋ i naŋ Gosen laabo ra. 9 Torkoyaŋ da bari-kariyaŋ mo koy a banda, jama bambata no gumo. 10 I kaa Atad karayaŋ gangano do, wo kaŋ go Urdun daŋanta. Noodin no i na hẽeni nda baray bambata te, kaŋ ga koroŋ gumo. I na jirbi iyye baray te a baabo se. 11 Laabo din borey, Kanaanancey, waato kaŋ i di Atad karayaŋ gangano do bara, i ne: "Baray woone ga tin Misirancey se." Woodin se no i na nango maa daŋ Abel-Mizrayim, a go Urdun daŋanta. 12 Yaadin no Israyla izey te a se, mate kaŋ a n'i lordi nd'a boŋ. 13 Zama a izey n'a sambu ka kond'a Kanaana laabo ra. I n'a fiji tondi guuso kaŋ go Makpela ra, Mamre jine, faro kaŋ Ibrahim day din me gaa, mayray hari no buukoy se. A n'a day Hittanca Efron kambe ra. 14 Yusufu mo, waato kaŋ a na nga baabo fiji banda, a ye Misira, nga nda nga nya-izey, da borey kulu kaŋ koy a banda a baabo fijiyaŋo do. 15 Yusufu nya-izey mo, waato kaŋ i di ngey baabo bu, i ne: "Hambara Yusufu ga konna iri, a ga goy laaley kulu kaŋ iri te a se bana iri gaa." 16 I donton Yusufu gaa da sanni ka ne: "Za ni baaba mana bu, a lordi ka ne: 17 ‹Yaadin no araŋ ga ci Yusufu se: Ay ga ni ŋwaaray sohõ, ma ni nya-izey taaley d'i zunubey yaafa, zama i na goy laaloyaŋ te ni se.› Sohõ mo, iri ga ni ŋwaaray, ma ni baaba Irikoyo tamey yaafa." Yusufu mo hẽ waato kaŋ i na sanno din ci a se. 18 A nya-izey mo koy ka ganda biri a jine ka ne: "Iri ya ni bannyayaŋ no." 19 Yusufu ne: "Araŋ ma si humburu. Ay go Irikoy nangu ra no? 20 Araŋ wo, araŋ na ilaalo miila ay se, amma Irikoy na gomni miila, zama a ma naŋ i ma boro boobo faaba, danga mate kaŋ a go hunkuna. 21 Sohõ binde, araŋ ma si humburu. Ay g'araŋ d'araŋ ize kayney mo gaakasinay." A n'i kunfa, a na gomni sanni te i se mo. 22 Yusufu goro mo Misira, nga nda nga baabo dumo. Yusufu funa jiiri zangu fo da iway. 23 Yusufu di Ifraymu izey hala mo-si-di nyilu. Manasse ize Macir izeyaŋ mo, i n'i hay a kangey boŋ. 24 Yusufu ne nga nya-izey se: "Ay ga bu, amma haciika Irikoy g'araŋ kunfa. A g'araŋ kaa laabo wo ra ka konda araŋ laabo kaŋ a ze d'a Ibrahim da Isaka da Yakuba se din ra." 25 Yusufu na Israyla izey daŋ zeyaŋ. A ne: "Haciika, Irikoy g'araŋ kunfa. Day araŋ m'ay biriyey sambu ne ka kond'ey yongo." 26 Yusufu bu, a gonda jiiri zangu fo da iway. I na safari tuusu a gaa k'a daŋ fijiyaŋ sundurku ra Misira.

Exode 1

1 Israyla izey kaŋ yaŋ koy Yakuba banda Misira maayey neeya, boro kulu nda nga almayaaley: 2 Ruben da Simeyon da Lawi da Yahuda, 3 Isakar da Zabluna da Benyamin, 4 Dan da Naftali da Gad da Aser. 5 Fundikooney kulu kaŋ fun Yakuba gaa, fundi wayye no, amma Yusufu wo jin i se ka goro Misira. 6 Yusufu da nga nya izey d'i waddey kulu bu. 7 Amma Israyla izey hay ka tonton da yulwa gumo, ka labu-care. I te gaabi gumo nda cimi, i na laabo toonandi mo. 8 A ciya mo, bonkooni taji fo furo Misira koytara ra kaŋ si Yusufu bay. 9 A ne nga borey se: "Wa guna, Israyla izey wo baa d'iri, i bisa iri gaabi mo. 10 Wa kaa, iri ma goro nd'ey da carmay, i ma si tonton. A ma si ciya, da wongu tun, i ma ngey boŋ margu nd'iri ibarey, i ma wongu nd'iri, i ma tun ka fatta laabo ra koyne." 11 I binde na jine boroyaŋ daŋ i se, taabi goy wane yaŋ, kaŋ g'i kankam da tiŋay. Israyla izey na jisiri birniyaŋ cina Firawna se, Piton da Ramses. 12 Amma kayna kulu kaŋ i goono ga te i se, kulu i go ga baa day no ka tonton koyne. Misirancey binde go ga joote Israyla izey sabbay se. 13 Kala Misirancey na Israyla izey daŋ tamtaray ra kaŋ ga taabandi. 14 I n'i baafuna sara i se da taabi mayray. I n'i daŋ laabu diibiyaŋ da fareeje karyaŋ da fari goy kulu dumi. Danga goyey kulu, nangu kaŋ i n'i daŋ kulu, i g'i daŋ no da tamtaray futo. 15 Misira bonkoono salaŋ Ibraniyancey fuuma dumbuko wayboro hinka din se, afa maa Sifra, afa maa Puwa. 16 A ne: "Waati kaŋ araŋ ga hayyaŋ saajaw goy te Ibraniyancey wandey se, d'araŋ di i sombu, da alboro no, kulu araŋ m'a wi, amma da wayboro no, araŋ m'a naŋ." 17 Amma wayborey din wo ga humburu Irikoy. I mana haŋ kaŋ Misira bonkoono ci din te, amma i fay da alborayzey da fundi. 18 Misira bonkoono binde na wayborey din ce ka ne i se: "Ifo se no araŋ na woone te, araŋ na alborayzey naŋ da fundi?" 19 Wayborey din mo ne Firawna se: "Zama Ibraniyancey wayborey, manti danga Misirancey wayborey cine yaŋ no, zama i ga waasu no. I ga hay za fuuma dumbukwa mana to i do." 20 Irikoy boriyandi mo wayborey din gaa, hala borey soobay ka baa koyne. I te gaabi gumo. 21 A ciya mo, za kaŋ wayborey din ga humburu Irikoy, kal a n'i no banda. 22 Firawna mo na sanno gaabandi borey kulu se ka ne: "Alborayze kulu kaŋ i hay, kal araŋ m'a catu isa ra, amma wayborey kulu, araŋ m'i naŋ."

Exode 2

1 Kala Lawi kunda alboro fo koy ka Lawi ize way fo hiiji. 2 Waybora din mo te gaa-hinka ka hay ize alboro. Waato kaŋ a di kaŋ arwasu hanno no, a n'a tugu handu hinza. 3 Saaya kaŋ a si tugu koyne, a na isa subu cilla fo sambu, a n'a tuusu nda botogo nda gudron _haro se|_. A na ize aro daŋ a ra k'a jisi burgu ra isa me gaa. 4 Koociya wayme mo go ga kay nangu mooro, zama nga ma di haŋ kaŋ i ga te a se. 5 Kala Firawna ize wayo koy isa me nga ma nyumay se. A koŋŋey mo go ga bar-bare isa me gaa. A di cilla burgo ra ka nga koŋŋa fo donton a m'a sambu. 6 Kal a n'a fiti, a di zanka. A go mo, alborayze no kaŋ goono ga hẽ. A bakaraw n'a di. A ne: "Woone, Ibraniyancey ize no." 7 Kala waymo ne Firawna ize wayo din se: "Ay ma koy ka ce ni se naanandiko Ibraniyancey wayborey ra no, zama a ma zanka naanandi ni se?" 8 Firawna ize wayo binde ne a se: "Koy!" Kala wandiya koy ka zanka nyaŋo ce. 9 Firawna ize wayo binde ne a se: "Ma zanka wo sambu ka naanandi ay se, ay mo ga ni bana ni alhakko." Waybora binde na zanka sambu. A koy k'a naanandi. 10 Zanka binde beeri. A kond'a Firawna ize wayo do, a ciya mo a se ize. A n'a maa daŋ Musa ka ne: "Zama ay n'a soolam no ka kaa haro ra." 11 I go no jirbey din ra, waato kaŋ Musa beeri, a koy nga nya-izey do zama nga m'i taabey guna. Kal a di Misirance fo go ga Ibraniyance fo kar, Musa nya-izey ra. 12 Kala Musa guna ne, a guna yongo. Saaya kaŋ a mana di boro kulu, a na Misiranca wi k'a fiji taaso ra. 13 Zaari hinkanta ra mo koyne a ye ka fatta. Kal a di Ibraniyancey ra boro hinka go ga yanje. Musa ne toonyanta se: "Ifo se no ni ga ni nya-izo kar?" 14 Nga mo ne: "May ka ni daŋ koy da ciitiko iri boŋ? Ni ga ne ni g'ay mo wi mate kaŋ ni na Misiranca wi, wala?" Kala Musa humburu. A ne: "Daahir, i bay hayo wo gaa." 15 Waato kaŋ Firawna maa baaro, a ceeci nga ma Musa wi, amma Musa zuru Firawna se ka koy goro Midiyan laabo ra ka goro noodin day fo me gaa. 16 Midiyan alfaga gonda ize way iyye. I koy zama ngey ma hari guru. I na ngey garbey toonandi zama ngey ma ngey baabo kurey haŋandi. 17 Hawjiyey binde kaa k'i gaaray, amma Musa tun ka faasa i se, a n'i kurey haŋandi i se mo. 18 Waato kaŋ wayborey koy ngey baabo Reyul do, a ne: "Mate no araŋ te ka kaa da waasi ya-cine hunkuna?" 19 I ne: "Misirance fo no ka iri faaba hawjiyey kambe ra, hal a na hari candi zaati iri se ka kuro haŋandi." 20 Reyul ne nga izey se: "Man a go mo? Ifo se no araŋ na bora din naŋ? Wa koy k'a ce, a ma kaa ka ŋwa." 21 Musa laakalo kani mo bora din do goray gaa. Nga mo na Musa no nga ize way fo kaŋ maa Zippora. 22 A hay ize alboro. Musa n'a maa daŋ Gerson, zama a ne: "Ay goro yaw laabu waani fo ra." 23 A ciya, jirbey din banda, kala Misira bonkoono bu. Israyla izey mo go ga bine jisi tamtara sabbay se, i na jinde sambu mo. I hẽeno koy Irikoy do tamtara sabbay se. 24 Irikoy maa i durayyaŋo mo. Irikoy fongu nga alkawlo gaa kaŋ go nga nda Ibrahim da Isaka nda Yakuba game ra. 25 Irikoy binde na Israyla izey guna. Irikoy n'i saal.

Exode 3

1 Han fo Musa go ga nga anzura Yetro almaney kuru. Yetro ga ti Midiyan laabo alfaga. A konda kuro hala saaji fimbo ra ka koy Irikoy tondo do, kaŋ se i ga ne Horeb. 2 Rabbi malayka mo bangay a se danji beela ra, gumbi fo ra. A guna, kala gumbo go ga di da danji, amma gumbo bumbo si ga ton. 3 Musa mo ne: "Naŋ ay ma kamba ka di gomdo hari beero wo, haŋ kaŋ se gumbo si ga ton." 4 Saaya kaŋ Rabbi di a kamba gunayaŋo se, kala Irikoy n'a ce. Jinda fun gumbo bindo ra ka ne: "Musa! Musa!" Nga mo tu ka ne: "Ay neeya!" 5 Irikoy ne: "Ma si maan ne. Ma ni taamey kaa ni cey gaa, zama nango kaŋ ni goono ga kay din, nangu hanante no." 6 A ne koyne: "Ay no ga ti Irikoy, ni kaayey wane, Ibrahim Irikoyo, da Isaka Irikoyo, da Yakuba Irikoyo." Kala Musa na nga moyduma daabu, zama a humburu nga ma Irikoy guna. 7 Rabbi ne a se koyne: "Haciika, ay di ay borey kaŋ go Misira ra kankamo. Ay maa i hẽeno mo i goy jine borey sabbay se, zama ay g'i bine sarayey bay. 8 Ay zumbu mo zama ay m'i faaba Misirancey kambey ra, k'i kaa laabo din ra. Ay ma kond'ey laabu hanno fo ra kaŋ ga tafay, laabu no kaŋ ga wa da yu bambari, hala Kanaanancey, da Hittancey, da Amorancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey do. 9 Guna, Israyla izey hẽeno kaa ay do. Ay di kankamo mo kaŋ Misirancey goono g'i kankam d'a. 10 Sohõ binde, koy, ay ga ni donton Firawna do zama ni m'ay borey, Israyla izey, fattandi ka kaa Misira ra." 11 Amma Musa ne Irikoy se: "May ci ay, hal ay ma koy Firawna do ka Israyla izey kaa Misira ra?" 12 Kala Irikoy ne: "Haciika, ay ga goro ni banda. Woone mo ga ciya ni se alaama kaŋ ay no ka ni donton: waati kaŋ ni na borey fattandi Misira ra, tondi kuuko wo boŋ no araŋ ga sududu Irikoy se." 13 Musa ne Irikoy se: "A go, d'ay koy Israyla izey do, ka ne i se: ‹Araŋ kaayey Irikoyo n'ay donton araŋ do,› ngey mo d'i ne ay se: ‹Mate a maa?› ifo n'ay ga ci i se?" 14 Irikoy ne Musa se: "AY NO GA TI NGA KA} GO NO." A ne koyne: "Ya-cine no ni ga ci Israyla izey se: ‹AY GO NO› no k'ay donton araŋ do." 15 Irikoy ne Musa se koyne: "Ya-cine no ni ga ci Israyla izey se: Rabbi Irikoy, araŋ kaayey wano, Ibrahim Irikoyo da Isaka Irikoyo, da Yakuba Irikoyo, nga no k'ay donton araŋ do. Woodin ga ti ay maa hal abada. Nga ga ti mate kaŋ i ga fongu ay gaa d'a, hala zamaney kulu me. 16 Ni ma koy ka Israyla arkusey margu ka ne i se: Rabbi Irikoy, araŋ kaayey wano, Ibrahim nda Isaka nda Yakuba wane Irikoyo bangay ay se ka ne: ‹ Haciika, ay n'araŋ kunfa. Ay di mo haŋ kaŋ i te araŋ se Misira ra. 17 Ay ne mo ay g'araŋ kaa Misira kankamo ra, ya konda araŋ Kanaanancey, da Hittancey, da Amorancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey laabo ra, laabu no kaŋ ga wa nda yu bambari.› 18 I ga hangan ni se mo. Ni ga koy koyne Misira bonkoono do, nin da Israyla arkusey. Araŋ ma ne a se: ‹Rabbi, Ibraniyancey Irikoy no ka bangay iri se. Sohõ binde, iri ga ni ŋwaaray, m'iri naŋ iri ma te jirbi hinza diraw saajo ra, zama iri ma koy ka sargay te Rabbi iri Irikoyo se.› 19 Amma ay ga bay kaŋ Misira bonkoono si naŋ araŋ ma koy bo, baa da gaabi-nda-gaabi no gumo. 20 Ay mo, ay g'ay kamba salle ka Misira kar da ay dambara harey kulu, kaŋ ay ga te a ra. Woodin banda no a g'araŋ taŋ. 21 Ay ga borey no gaakuri mo koyne Misirancey do. A ga ciya mo, waati kaŋ araŋ ga fatta, manti kambe koonu no araŋ ga fatta bo. 22 Amma wayboro kulu ga taalam jinay ŋwaaray, nzarfu nda wura wane, da bankaaray mo, nga gorokasin wayboro kambe ra, da borey kaŋ goono ga yawtaray goray te a windo ra. Araŋ g'i daŋ araŋ ize arey da ize wayey gaa, araŋ ga Misirancey ku mo."

Exode 4

1 Musa mo tu ka ne _Irikoy se|_: "A go, i s'ay cimandi. I si hangan ay sanno se mo, zama i ga ne: ‹Rabbi mana bangay ni se.› " 2 Kala Rabbi ne a se: "Ifo no ni kamba ra din?" A ne: "Goobu no." 3 Rabbi ne: "A furu ganda." Musa n'a furu ganda. A bare ka te gondi, Musa zuru a se mo. 4 Amma Rabbi ne Musa se: "Ni kamba salle k'a di sunfa gaa." Musa na nga kamba salle k'a di. A ye ka te goobu kamba ra. 5 "Zama i ma cimandi kaŋ Rabbi, Ibrahim da Isaka nda Yakuba wane Irikoyo no ka bangay ni se." 6 Rabbi ne a se koyne: "Ni kamba daŋ ni ganda gaa kwaayo ra." A na nga kamba daŋ nga ganda gaa kwaayo ra. Waato kaŋ a n'a kaa, kala kamba jiray ka kwaaray wak! danga neezu cine. 7 Rabbi ne koyne: "Ma ni kamba ye ni ganda gaa kwaayo ra." (A na nga kambe ye nga ganda gaa kwaayo ra. Waato kaŋ a n'a kaa nga ganda gaa, a go, a ye ka te danga nga izeena cine.) 8 Rabbi ne: "A ga ciya mo, d'i mana ni cimandi, i mana yadda alaama sintina din gaa, i ga banda alaama wano cimandi. 9 A ga ciya mo, d'i mana baa alaama hinka din cimandi, i mana hangan mo ni sanno se, kala ni ma kaa isa haro gaa ka soogu laabo boŋ. Haro din mo kaŋ ni kaa isa ra ga bare ka te kuri laabo boŋ." 10 Musa mo ne Rabbi se: "Ya nin ay Koyo, ay wo manti boro kaŋ ga waani sanni no, za doŋ, wala mo sohõ kaŋ ni salaŋ ay, ni tamo se. Zama ay ya me tiŋokoy no, ay deena mo si waasu." 11 Rabbi ne a se: "May no ka boro me te? May no ka beebe te, wala lutu, wala mokoy, wala danaw? Manti ay, Rabbi no? 12 A binde, sohõ kala ni ma koy. Ay ga bara ni meyo banda ka ni dondonandi haŋ kaŋ ni ga ci." 13 Musa ne: "Ya ay Koyo, ay ga ni ŋwaaray, ma donton boro kaŋ ni ga donton." 14 Kala Rabbi bine tun gumo Musa se. A ne: "Ni beero Haruna, Lawi dumi bora, manti a go noodin bo? Ay bay a ga waani ka salaŋ hal a ma boori. A go mo, a goono ga fatta ka ni kubay. D'a di nin mo, a ga farhã nga bina ra. 15 Ni ga salaŋ a se ka sanney daŋ a me ra. Ay mo ga goro ni meyo banda, ay m'araŋ dondonandi haŋ kaŋ araŋ ga te. 16 Nga no ga ciya ni sanney teeko borey do, a ga ciya ni se me. Ni mo ga ciya Irikoy himandi a se. 17 Ni ga goobo wo mo sambu ni kambe ra, wo kaŋ ni ga alaamey te d'a." 18 Kala Musa tun ka ye nga anzura Yetro do. A ne a se: "Ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ay ma ye ka koy ay nya-izey do, kaŋ yaŋ go Misira. Ay ma di hal i gonda fundi hala sohõ." Yetro binde ne Musa se: "Wa koy baani." 19 Midiyan ra Rabbi ne Musa se koyne: "Ye ka koy Misira, zama borey kulu kaŋ yaŋ na ni fundo ceeci bu." 20 Musa binde na nga wando nda nga izey sambu k'i kaarandi farkayyaŋ boŋ ka ye Misira laabu. Musa na Irikoy goobo mo sambu nga kamba ra. 21 Rabbi ne Musa se: "Saaya kaŋ ni to Misira, guna, dambara harey kulu kaŋ ay daŋ ni kamba ra, ni m'i te Firawna jine. Amma ay g'a bina sandandi, a si borey taŋ mo. 22 Ni ga ne Firawna se: Yaa no Rabbi ci: ‹Israyla wo, ay ize no, ay hay-jine no. 23 Ay ne ni se mo: ni m'ay izo taŋ zama a ma may ay se. Da ni wangu k'a taŋ mo, a go, ay ga ni ize hay-jina wi.› " 24 I go fonda boŋ, zumbuyaŋo do. Kala Rabbi kuband'a. A ceeci nga ma Musa wi. 25 Waato din gaa no Zippora na tondi zanjarmi fo sambu, a na nga izo jofolo kuuro dumbu ka catu Musa cey jarga. A ne: "Sikka si ni ya kurnye kurikoy no ay se." 26 Gaa no Rabbi na Musa taŋ. Saaya din no waybora ne: "Nin wo, kurnye kurikoy no dambanguyaŋo wo sabbay se." 27 Rabbi ne Haruna se: "Tun ka koy saajo ra ka Musa kubay." A koy k'a kubay Irikoy tondo do, a n'a garba sunsum mo. 28 Musa na sanney kulu kaŋ Rabbi na nga donton d'a ci Haruna se, da alaamey kulu kaŋ a ci nga se. 29 Musa nda Haruna binde tun ka kaa ka Israyla arkusey kulu margu. 30 Haruna mo na sanney kulu kaŋ yaŋ Rabbi ci Musa se din ci. A na alaamey mo te jama jine. 31 Jama mo n'a cimandi. Waato kaŋ i maa kaŋ Irikoy na Israyla izey kunfa, a di i kankamo mo, kal i na ngey boŋey sumbal ka sududu.

Exode 5

1 Waato din gaa no Musa nda Haruna koy ka ne Firawna se: "Yaa no Rabbi, Israyla Irikoyo ci: ‹ M'ay jama taŋ zama i ma sududuyaŋ batu te ay se saajo ra.› " 2 Amma Firawna ne: "May ga ti Rabbi, kaŋ ay ga maa a se, hal ay ma Israyla taŋ mo? Ay wo si Rabbi bay, ay si Israyla taŋ mo." 3 I ne: "Irikoy, Ibraniyancey wane Irikoyo no ka kubay d'iri. Iri ga ni ŋwaaray, ma naŋ iri ma te jirbi hinza diraw saajo ra, iri ma sargayyaŋ salle Rabbi iri Irikoyo se, zama a ma si balaaw wala takuba zeeri iri boŋ." 4 Misira bonkoono ne i se: "Ya Musa nda Haruna, ifo se no araŋ ga borey feeri ngey goyo gaa? Wa araŋ koyyaŋ te araŋ goyey do." 5 Firawna ne mo: "A go, borey wo ga baa laabo ra sohõ, araŋ mo goono g'i fulanzam ngey goyey gaa." 6 Han din binde Firawna na goy jine borey lordi, ngey da kurayey jine borey ka ne: 7 "Araŋ ma si ye ka borey wo no subu kaŋ i ga fareeje kar d'a koyne, danga waato cine. I ma koy ka subo ku ngey boŋ se. 8 Fareeja lasaabo kaŋ i doona ka te za doŋ mo, yaadin no araŋ ga dake i boŋ. Araŋ ma si hay kulu zabu a ra, zama hawfunoyaŋ no. Woodin se no i goono ga hẽ ka ne: ‹I ma fay d'iri, iri ma koy ka sargayyaŋ te iri Irikoyo se.› 9 Kal i ma goy kaŋ ga taabandi tonton borey din se, zama i ma tangam d'a. I ma si laakal da tangari sanney din." 10 Israyla goy jine borey binde fatta, ngey da kurayey jine borey mo ka salaŋ borey se. I goono ga ne: "Yaa no Firawna ci: ‹Ay si araŋ no subu koyne. 11 Wa koy ka subu ku araŋ boŋ se nangu kulu kaŋ araŋ ga du a. Zama i si araŋ goyo zabu bo, baa kayna.› " 12 Kala borey kulu say Misira laabo ra zama i ma buunu margu alkama subu nango ra. 13 Goyey jine borey mo soobay ka kankamandi. I goono ga ne: "Wa araŋ zaari goyo toonandi, danga araŋ doŋ wano kaŋ subu go no cine!" 14 I soobay ka Israyla izey kurayey jine borey kar mo, ngey kaŋ yaŋ Firawna wane goyo jine borey daŋ i boŋ. I ne i se: "Ifo se no araŋ mana araŋ lasaabo toonandi, bi wano da hunkuna wano kulu, waato fareeja lasaabuyaŋo cine?" 15 Saaya din Israyla izey kurayey jine borey kaa ka hẽ Firawna gaa. I goono ga ne: "Ifo se no ni goono ga te ni bannyey se ya-cine? 16 I si ni bannyey no subu. I ga ne iri se mo: ‹Wa fareeje te.› I go ga ni bannyey kar, amma taalo, ni borey gaa no a go." 17 Amma Firawna ne: "Araŋ wo dirgaykomyaŋ no, hawfunoyaŋ mo no! Woodin se no araŋ ga ne: ‹I ma fay d'iri, iri ma koy ka sargayyaŋ salle Rabbi se.› 18 Sohõ binde, araŋ ma koy ka goy, zama i si araŋ no subu. Kulu nda yaadin mo araŋ g'araŋ fareeja lasaabo toonandi." 19 Israyla izey kurayey jine borey binde bay kaŋ ngey furo kambe, waato kaŋ a ne i se: "Araŋ ma si araŋ fareeja lasaabo zabu baa kayna, zaari kulu goyo ra." 20 Waato kaŋ i fun Firawna do i kubay da Musa nda Haruna, i go ga kay fonda boŋ. 21 Arkusey ne i se: "Rabbi m'araŋ guna ka ciiti, zama araŋ no ka naŋ iri ciya fanta hariyaŋ Firawna nda nga bannyey kulu do, hal araŋ na takuba daŋ i kambey ra i m'iri wi se." 22 Musa binde ye Rabbi do ka ne: "Ya ay Koyo, ifo se no ni na laala te jama wo se? Ifo se mo no ni n'ay donton? 23 Zama za ay kaa Firawna do zama ay ma salaŋ ni maa ra, a laala jama wo gaa, ni mana jama faaba mo, baa kayna."

Exode 6

1 Rabbi ne Musa se: "Sohõ no ni ga di haŋ kaŋ ay ga te Firawna se, zama kambe gaabi do no a g'i taŋ. Gaabi-nda-gaabi mo no a g'i gaaray d'a nga laabo ra." 2 Irikoy salaŋ Musa se koyne ka ne a se: 3 "Ay no Rabbi. Ay bangay Ibrahim da Isaka nda Yakuba se sanda Irikoy, Hina-Kulu-Koyo. Amma i mana faham d'ay maa, Rabbi. 4 Ay n'ay alkawlo gaabandi i se no ka ne ay g'i no Kanaana laabo, i yawtaray laabo, nango kaŋ i na yawtaray te. 5 Koyne, ay maa Israyla izey kaŋ yaŋ go Misirancey se ga gaay tamtara ra durayyaŋo. Ay fongu mo d'ay alkawlo. 6 Woodin se, ni ma ci Israyla izey se kaŋ ay no, Rabbi, ay g'araŋ kaa Misirancey tiŋa cire. Ay g'araŋ soolam mo ka kaa i tamtara ra, ya araŋ fansa nda kambe sallante nda ciiti beeri yaŋ. 7 Ay g'araŋ sambu araŋ ma ciya ay se jama. Ay ga ciya araŋ se Irikoy, araŋ ga bay mo kaŋ ay ga ti Rabbi araŋ Irikoyo, nga kaŋ g'araŋ kaa Misirancey tiŋa cire. 8 Koyne, ay ga kande araŋ hala laabo kaŋ boŋ ay ze din ra zama ay m'a no Ibrahim da Isaka nda Yakuba se, ay g'araŋ no nd'a mo a ma ciya araŋ se tubu hari. Ay no Rabbi." 9 Kala Musa na sanney din ci Israyla izey se. Amma dunga kaŋ i goono ga maa ngey biney ra din se, da tamtaray taabo mo se, i mana ye ka hangan Musa se. 10 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 11 "Wa furo Firawna do ka salaŋ Misira bonkoono se ka ne a ma fay da Israyla izey, i ma fatta a laabo ra." 12 Musa mo salaŋ Rabbi jine ka ne: "Israyla izey go, i mana maa ay sanney. Firawna binde, mate a ga te ka maa ay se, kaŋ ay go, ay me ga tin?" 13 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se koyne, k'i lordi ka ne i ma koy Israyla izey da Misira bonkoono Firawna mo do, i ma Israyla izey kaa Misira laabo ra. 14 Borey wo ga ti kaayey windey jine borey: Israyla ize hay-jina, Ruben izey neeya: Hanoku da Pallu da Hezron da Karmi; borey din no ga ti Ruben kunda. 15 Simeyon izey mo ga ti: Yemuwel, da Yamin, da Ohad, da Yacin, da Zohar, da Sawul, Kanaana waybora ize; borey din no ga ti Simeyon kunda. 16 Borey wo mo Lawi izey maayaŋ no, i hayyaŋey boŋ: Gerson da Kohat da Merari. Jiirey kaŋ Lawi te, jiiri zangu nda waranza cindi iyye no. 17 Gerson izey mo ga ti: Libni nda Simi, i kunda boŋ. 18 Kohat izey mo ga ti: Amram, da Izhar, da Hebron, da Uzziyel. Jiirey kaŋ Kohat te, jiiri zangu nda waranza cindi hinza no. 19 Merari izey mo ga ti: Mali da Musi. Borey din no ga ti Lawiyancey kunda i hayyaŋey boŋ. 20 Amram binde na nga haway Yokabed sambu a ma ciya nga wande. A na Haruna nda Musa hay a se. Jiirey kaŋ Amram te, jiiri zangu nda waranza cindi iyye no. 21 Izhar izey mo ga ti: Kora da Nefeg da Zikri. 22 Uzziyel izey ga ti: Misayel da Elzafan da Zitri. 23 Haruna mo na Aminadab ize way Elisaba, Naason wayme sambu a ma ciya nga wande. Nga mo hay Haruna se Nadab, da Abihu, nda Eliyezar, da Itamar. 24 Kora izey mo ga ti: Assir da Elkana da Abiyatar; borey din kulu Kora kunda no. 25 Eliyezar, Haruna ize na Putiyel ize way fo hiiji. Nga mo na Fineyas hay a se. Borey din no ga ti Lawiyancey waney, ngey kaayey boŋ, i almayaaley boŋ. 26 Borey din mo no ga ti Haruna nda Musa din kaŋ yaŋ Rabbi ne i se: "Wa Israyla izey fattandi Misira laabo ra, i kundey boŋ." 27 Ngey no ka salaŋ Misira bonkoono Firawna se. I na Israyla izey fattandi Misira ra mo. Ngey ga ti Musa nda Haruna. 28 A go mo, zaaro din kaŋ Rabbi salaŋ Musa se Misira laabo ra, 29 kala Rabbi salaŋ Musa se ka ne: "Ay no Rabbi. Sanney kulu kaŋ ay go ga salaŋ ni se, ni m'i ci Misira bonkoono Firawna se." 30 Musa mo salaŋ Rabbi jine ka ne: "Ay go, ay me ga tin. Mate gaa binde no Firawna ga maa ay se d'a?"

Exode 7

1 Rabbi ne Musa se: "Guna, ay na ni daŋ Irikoy fo Firawna se: ni nya izo Haruna mo ga ciya ni annabo. 2 Hay kulu kaŋ ay na ni lordi nd'a, ni m'a ci. Ni nya izo Haruna mo ga salaŋ Firawna se ka ne a ma naŋ Israyla izey ma fun a laabo ra. 3 Ay mo, ay ga Firawna bina sandandi, ay ga naŋ ay alaamey d'ay dambara goyey ma baa Misira laabo ra. 4 Amma Firawna si maa araŋ se bo. Ay g'ay kambe dake mo Misira boŋ, ay m'ay jama Israyla izey fattandi Misira laabo ra dubal-dubal, da ciiti beeri-beeri yaŋ. 5 Misirancey ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi, saaya kaŋ ay n'ay kamba salle Misira boŋ, ay na Israyla izey kaa i game ra mo." 6 Yaadin mo no Musa nda Haruna te. Mate kaŋ cine Rabbi n'i lordi nd'a, yaadin no ngey mo te. 7 Musa gonda jiiri wahakku, Haruna mo wahakku cindi hinza, saaya kaŋ i salaŋ Firawna se. 8 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se koyne ka ne: 9 "Da Firawna salaŋ araŋ se ka ne: ‹Ma dambara hari fo cabe› kala ni ma ne Haruna se: ‹Sambu ni goobo k'a catu Firawna jine, zama a ma ciya gondi.› " 10 Musa nda Haruna binde furo Firawna do ka te yaadin. Danga mate kaŋ Rabbi n'i lordi nd'a, Haruna na nga goobo catu Firawna nda nga bannyey jine. A bare ka te gondi mo. 11 Waato din gaa Firawna mo na laakalkooney da moodabalkoyey ce. Ngey mo, Misira ziimey na woodin te da ngey moodabaley. 12 Zama i afo kulu na nga goobo catu. Ngey mo bare ka te gondiyaŋ. Amma Haruna goobo n'i goobey gon. 13 Firawna binde bina sandi, a mana maa i sanno se mo, danga mate kaŋ cine Rabbi ci din. 14 Rabbi ne Musa se: "Firawna bina sandi, a wangu mo ka borey taŋ. 15 Ma koy Firawna do suba susubay. A go, a ga koy haro me gaa. Ni mo, ma kay isa me gaa zama ni ma kubay d'a. Goobo kaŋ bare ka te gondi, kala ni ma kond'a ni kambe ra. 16 Ma ne a se: ‹Rabbi Irikoy, Ibraniyancey wano n'ay donton ni gaa. A ne: Ni m'ay borey taŋ zama i ma may ay se saajo ra. A go mo, hala sohõ ni mana maa. 17 Yaa no Rabbi ci: Yawo gaa no ni ga bay kaŋ ay ya Rabbi no: a go, goobo kaŋ go ay kambe ra wo, ay ga haro kaŋ go isa ra kar d'a, haro ga bare ka te kuri mo. 18 Hamisey kaŋ go isa ra mo ga bu. Isa haro ga fumbu, Misirancey mo ga isa haro haŋyaŋ fanta!› " 19 Rabbi ne Musa se koyne: "Ma ne Haruna se: ‹Sambu ni goobo ka ni kamba salle Misira harey boŋ: i goorey, d'i hari zurey, d'i gulley, d'i bangey kulu boŋ. I ma bare ka ciya kuri, hala kuri ma bara Misira laabo kulu ra, bundu jinay da tondi wane kulu ra.› " 20 Musa nda Haruna binde te yaadin, danga mate kaŋ Rabbi n'i lordi nd'a. A na goobo sambu, a na isa haro kar Firawna nda nga bannyey jine. Haro kulu mo kaŋ go isa ra ciya kuri. 21 Hamisey kaŋ yaŋ go isa ra bu. Isa binde fumbu hala Misirancey si hin ka isa haro haŋ. Kuri go Misira laabo kulu ra. 22 Misira ziimey mo na woodin te da ngey moodabaley, Firawna bina sandi mo koyne. A mana maa i se, danga mate kaŋ Rabbi ci. 23 Firawna bare ka koy nga kwaara. A mana woodin saal nga bina ra. 24 Misirancey kulu soobay ka fansi isa jabo gaa zama ngey ma du haŋyaŋ hari, zama i si hin ka isa haro haŋ. 25 Kaŋ Rabbi na isa karyaŋ te banda, a to jirbi iyye. 26 Rabbi ne Musa se koyne: "Ma furo Firawna do ka ne a se: ‹Yaa no Rabbi ci: Ma fay d'ay borey, i ma fatta zama i ma may ay se. 27 Da ni wangu k'i taŋ mo, to! ay ga ni laabo kulu me-a-me kar da balancaw. 28 Isa ga to da balancaw, kaŋ yaŋ ga kaaru ka furo ni windo ra da ni naŋ-kaniya ra da ni dima boŋ da ni bannyey windey ra nda ni borey boŋ da ni feemey ra nda buuru diibiyaŋ haro ra. 29 Balancawey ga kaaru ni gaahamo boŋ da ni borey boŋ da ni bannyey kulu waney boŋ.› "

Exode 8

1 Rabbi ne Musa se: "Ma ne Haruna se a ma nga kamba salle, nga da goobo, goorey da hari zurey da bangey boŋ. A ma naŋ balancawyaŋ ma fatta ka ziji Misira laabo boŋ." 2 Haruna binde na nga kamba salle Misira harey boŋ, balancawey mo fun taray ka Misira laabo kulu daabu. 3 Ziimey mo na woodin te da ngey moodabalo ka balancawyaŋ bangandi Misira laabo boŋ. 4 Waato din gaa no Firawna ne i ma Musa nda Haruna ce. A ne: "Wa Rabbi ŋwaaray ay se, a ma balancawey ganandi in d'ay borey se. Ay mo ga borey taŋ zama i ma koy ka sargay te Rabbi se." 5 Musa ne Firawna se: "Ma te darza ay boŋ. Nin no ga suuban saaya kaŋ no ay ga ŋwaaray nin da ni bannyey da ni borey se, i ma balancawey halaci ni se, nin da ni windey. I si cindi mo kala isa ra hinne." 6 Firawna ne: "Suba." Musa mo ne: "Ni sanno boŋ no ay g'a te, zama ni ma bay kaŋ koy fo kulu si no kaŋ boro ga sasabandi nda Rabbi iri Irikoyo. 7 Balancawey binde ga dira nin da ni windey da ni bannyey da ni borey do. Isa ra hinne no i ga cindi." 8 Musa nda Haruna fatta Firawna do. Musa mo na jinde sambu Rabbi gaa balancawey kaŋ yaŋ a kande Firawna boŋ din sabbay se. 9 Rabbi mo goy ka te Musa sanno boŋ. Balancawey binde bu fuwey ra, da windey ra nda farey ra mo. 10 I n'i gusam gu-gu, laabo mo fumbu. 11 Amma saaya kaŋ Firawna di i dogonandi nga se, kal a na nga bina sandandi. A mana maa i sanney se koyne, danga mate kaŋ Rabbi ci. 12 Kala Rabbi ne Musa se: "Ma ne Haruna se a ma nga goobo salle ka ganda laabo bulungo kar. A ma bare ka te gani Misira laabo kulu ra." 13 I te yaadin. Haruna na nga kamba salle nda nga goobo ka ganda laabo bulungo kar. Kala ganiyaŋ go borey da almaney kulu gaa. Ganda laabo bulungo kulu te gani Misira laabo kulu ra. 14 Ziimey mo si ngey ma woodin te da ngey moodabaley, hala ngey ma ganiyaŋ fattandi, amma i mana hin. Ganey binde go borey da almaney kulu gaa. 15 Alwaato din ra ziimey ne Firawna se: "Woone wo, Irikoy kamba goy no." Amma Firawna bina sandi, a mana maa mo i sanney se, danga mate kaŋ Rabbi ci. 16 Rabbi ne Musa se: "Wa tun za da hinay ka kay Firawna jine. A ga fatta ka koy haro me gaa. Ma ne a se: ‹Yaa no Rabbi ci: M'ay borey taŋ zama i ma may ay se. 17 Da mo ni mana yadda k'ay borey taŋ, a go, ay ga hamni bi zugulayaŋ donton nin da ni bannyey da ni talkey gaa, da ni windey ra mo. Misirancey windey ga to da hamni bi zugulayaŋ, hala nda laabo kaŋ ra i go mo. 18 Amma zaaro din ay ga Gosen laabo fay waani, nango kaŋ ay jama bara da goray, zama hamni zuguley ma si te noodin. Yaadin gaa no ni ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi ndunnya ra. 19 Ay ga hirri daŋ mo ay borey da ni borey game ra. Suba no alaama din ga te!› " 20 Yaadin mo no Rabbi te: hamni bi zugula kaŋ yaŋ ga taabandi furo Firawna windo d'a bannyey windey da Misira laabo kulu ra. Laabo halaci mo hamni bi zuguley sabbay se. 21 Kala Firawna na Musa nda Haruna ce ka ne: "Wa koy ka sargay te Rabbi araŋ Irikoyo se laabu woone ra." 22 Amma Musa ne: "A mana hima iri ma te yaadin, zama iri ga hay fo sarga Rabbi iri Irikoyo se kaŋ ga ti harram hari Misirancey se. A go, d'iri n'i harram hari wi Misirancey jine, manti i g'iri catu-catu nda tondiyaŋ? 23 Iri ga te jirbi hinza diraw no saajo ra, hal iri ma sargay te Rabbi iri Irikoyo se, mate kaŋ a g'iri lordi nd'a din." 24 Firawna ne: "Ay yadda. Wa koy zama araŋ ma sargay te Rabbi araŋ Irikoyo se saajo ra. Kala day araŋ ma si koy nangu mooro gumo. Wa ŋwaaray ay se mo." 25 Musa ne: "Ay goono ga fatta ni do, ay ga Rabbi ŋwaaray mo. Suba hamni bi zuguley ma tun Firawna nda nga bannyey d'a borey do. Amma Firawna ma si ye ka hiila goy te koyne ka wangu ka borey taŋ i ma koy ka sargay te Rabbi se." 26 Musa fatta Firawna do ka Rabbi ŋwaaray. 27 Rabbi mo te Musa sanno boŋ. A na hamni bi zuguley ganandi Firawna nda nga bannyey d'a borey do, baa afo mana cindi. 28 Amma Firawna na nga bina sandandi alwaati woodin mo koyne. A mana borey taŋ.

Exode 9

1 Waato din gaa Rabbi ne Musa se: "Ma furo Firawna do ka ne a se: ‹Yaa no Rabbi, Ibraniyancey Irikoyo ci: M'ay borey taŋ zama i ma may ay se. 2 Zama da ni wangu k'i taŋ, ni kay mo i gaayyaŋ se, 3 a go, Rabbi kamba ga dake ni almaney kaŋ yaŋ go saajo ra boŋ, bariyey da farkayey da yoy da haw kurey da feejey boŋ -- balaaw no kaŋ ga dungu gumo. 4 Rabbi ga almaney fay mo, Misira waney da Israyla waney. Hay kulu si bu Israyla izey waney ra.› " 5 Rabbi na alwaati kosu mo ka ne: "Suba no Rabbi ga haya din te laabo ra." 6 A suba mo Rabbi na woodin te. Misira almaney kulu bu, amma Israyla izey almaney ra baa afolloŋ mana bu. 7 Firawna binde donton ka hã. Kal i gar Israyla izey almaney, baa afolloŋ mana bu i ra. Amma Firawna bina sandi, a mana borey taŋ mo. 8 Kala Rabbi ne Musa nda Haruna se: "Wa ku feema ra boosu, araŋ kambey me fo. Musa mo m'a say beene, Firawna jine. 9 A ga ciya kusa baano Misira laabo kulu boŋ, a ma ciya jaŋyaŋ mo kaŋ ga fatta nda gugusi borey gaa da almaney gaa, Misira laabo kulu ra." 10 Kal i na feema ra booso ku ka koy Firawna jine. Musa mo n'a say beene. A ciya jaŋ da gugusiyaŋ mo kaŋ fun borey da almaney gaa. 11 Ziimey mana hin ka kay Musa jine jaŋey din sabbay se, zama jaŋey go ziimey da Misirancey kulu gaa. 12 Rabbi na Firawna bina sandandi koyne. A mana maa i sanno se mo, sanda mate kaŋ Rabbi ci Musa se. 13 Rabbi ne Musa se: "Ma tun susubay za nda hinay ka kay Firawna jine. Ma ne a se: ‹Yaa no Rabbi, Ibraniyancey Irikoyo ci: M'ay borey taŋ zama i ma may ay se. 14 Zama alwaati woone ra no ay g'ay azaabey kulu samba ni bina da ni bannyey da ni borey boŋ, zama ni ma bay kaŋ ay cine si no ndunnya kulu ra. 15 Zama sohõ d'i ne ay n'ay kamba salle no ka ni kar da balaaw, nin da ni borey, doŋ i na ni tuusu ndunnya ra. 16 Woone se no ay na ni no beeray: hal ay m'ay dabaro cabe ni se. Zama i m'ay maa baaro fe no ndunnya kulu ra. 17 Hala hõ ni go ga boŋbeeray te ka gaaba nd'ay jama, hala ni ga wangu k'i taŋ. 18 Guna, suba mãsancine ay ga naŋ gari ma te, gude bambata yaŋ kaŋ ga baa, kaŋ dumi mana te Misira za a sinjiyaŋ hala ka kaa hunkuna. 19 Sohõ binde, ni ma donton da waasi ka naŋ i ma kande almaney kulu da hay kulu kaŋ go ni se, kaŋ go saajo ra, zama boro nda alman kulu kaŋ i gar saajo ra, kaŋ yaŋ mana koy fu, gariyo din ga kaŋ i boŋ. I ga bu mo.› " 20 Firawna bannyey ra boro kulu kaŋ humburu Rabbi sanno daŋ nga goy-teerey da nga almaney ma zuru ka furo fuwey ra. 21 Amma borey kaŋ yaŋ baa si nda Rabbi sanno fay da ngey almaney da ngey bannyey saajo ra. 22 Rabbi ne Musa se: "Ni kamba sambu beene hala gari ma te Misira laabo kulu ra boro nda alman da saajo ra kobto kulu boŋ, nangu kulu Misira laabo ra." 23 Musa binde na nga goobo salle beena gaa. Kala Rabbi na beene kaatiyaŋ da gari samba, danji mo zumbu ka soobay ka zuru ganda. Rabbi na hari nda gari te Misira laabo ra. 24 Gariyo binde te, danji nda gari margante kaŋ ga laala da cimi, kaŋ dumi mana te baa ce fo Misira laabo ra za a sinjiyaŋo. 25 Gariyo na saaji ra hay kulu kar nangu kulu Misira laabo ra, boro nda alman. A na saajo tuuro kulu kar ka saaji tuuri-nya kulu mo ceeri. 26 Kala day Gosen laabo hinne, nango kaŋ Israyla izey bara, gari mana te noodin. 27 Kala Firawna donton ka Musa nda Haruna ce ka ne i se: "Alwaati woone kay, ay na zunubi te. Rabbi ya adilitaraykoy no, ay mo, in d'ay jama, boro laaloyaŋ no. 28 Ma Rabbi ŋwaaray ay se zama dunduyaŋ beero da gariyo wo wasa. Ay g'araŋ taŋ, araŋ si ye ka gay koyne." 29 Musa ne a se: "Ay fattanta birno banda ay g'ay kambey salle Rabbi gaa, beene kaatiyaŋo mo ga ban. Gariyo si ye ka te mo koyne, zama ni ma bay kaŋ ndunnya ya Rabbi wane no. 30 Amma nin da ni bannyey sanney gaa, ay bay kaŋ araŋ mana humburu Rabbi Irikoy bo jina." 31 Gariyo na lin da sayir kar, zama sayir hay, lin mo go ga boosu. 32 Amma alkama nda hayno wo, a mana i kar, zama i mana beeri jina. 33 Kala Musa tun Firawna do. A fatta birno ra ka nga kambey salle Rabbi gaa. Dunduyaŋo da gariyo mo kay. Hari mana ye ka kaŋ laabo boŋ koyne. 34 Saaya kaŋ Firawna di haro ko, gariyo da dunduyaŋo ban, kal a ye ka tonton zunubi teeyaŋo gaa. A na nga bina sandandi, nga nda nga bannyey. 35 Firawna bina binde sandi. A mana Israyla izey taŋ mo, sanda mate kaŋ Rabbi ci Musa meyo ra.

Exode 10

1 Rabbi ne Musa se koyne: "Ma furo Firawna do, zama ay n'a bina d'a bannyey waney mo sandandi, zama ay m'ay alaama woone yaŋ cabe i game ra. 2 Zama mo ni m'ay baaru ci ni ize nda ni izo izey hangey ra. Hariyaŋ kaŋ ay te Misira boŋ, da alaamey kaŋ yaŋ ay te ni do, zama mo araŋ ma woone bay: kaŋ ay no ga ti Rabbi." 3 Musa nda Haruna binde furo Firawna do. I ne a se: "Yaa no Rabbi, Ibraniyancey Irikoyo ci: Waati fo no ni ga yadda ka ni boŋ kaynandi ay jine? M'ay borey taŋ zama i ma may ay se. 4 Da ni wangu ka yadda k'ay borey taŋ mo, a go, suba ay ga kande dooyaŋ ni laabo ra. 5 I ga laabo me-d'a-me kulu daabu, kala boro si hin ka di ganda laabo. I ga dumari izey kulu kaŋ cindi ŋwa, sanda haŋ kaŋ mongo gariyo se kaŋ ga funa araŋ se hala hõ. I ga tuuri kaŋ cindi araŋ se saajo ra kulu ŋwa. 6 Ni windo da ni bannyey windey da Misirancey windey kulu mo ga to da do, haŋ kaŋ ni baabey da ni kaayey mana di baa ce fo, za han kaŋ hane i goro ndunnya ra hala ka kaa sohõ." Kala Musa bare ka fun Firawna do. 7 Firawna bannyey binde ne a se: "Waatifo no boro wo ga ciya hirrimi iri se? I ma borey wo naŋ i ma fatta, zama i ma may Rabbi ngey Irikoyo se. Hala sohõ nin wo, ni mana bay kaŋ Misira laabo halaci bo?" 8 I ye ka kande Musa nda Haruna Firawna do. A ne i se mo: "Wa koy ka may Rabbi araŋ Irikoyo se. Amma may da may no ga koy?" 9 Musa ne: "Iri zankey da arkusey no ga koy. Iri ize alborey da wayborey d'iri kurey, haw da feeji, iri ga kond'ey, zama Rabbi se sududuyaŋ batu go iri boŋ." 10 Firawna ne a se: "Rabbi ma goro araŋ banda, amma mate no ay ga te k'araŋ d'araŋ zankey taŋ? Wa te laakal, zama laala no araŋ go ga miila. 11 Manti yaadin no bo! Araŋ wo, kaŋ yaŋ ga ti alborey, wa koy araŋ hinne ka may Rabbi se, zama wo kaŋ araŋ ga ba nooya." I n'i gaaray ka kaa Firawna jine. 12 Rabbi ne Musa se koyne: "Ni kamba salle laabo boŋ zama do ma furo Misira laabo ra, i ma laabo kobto kulu ŋwa, danga haŋ kaŋ gariyo naŋ nooya." 13 Musa binde na nga goobo salle Misira laabo boŋ. Kala Rabbi kande wayna funay hawo laabo boŋ zaaro da cino din kulu. Saaya kaŋ mo bo, wayna funay hawo kande do. 14 Dwa kaa ka zumbu Misira laabo kulu ra ka Misira laabo daabu hal a hirrey kulu me, i ga futu mo gumo. Za doŋ do mana bay ka te yaadin cine, i dumi si ye ka te mo koyne. 15 Zama i na laabo kulu daabu, hala laabo kulu te kubay. I na laabo kobto kulu ŋwa, da tuuri-nyaŋey izey kaŋ yaŋ gariyo naŋ. Hay fo kulu mana cindi sanda kobto tayo, za tuuri-nyaŋey gaa kala a ma koy farey ra subu, Misira laabo kulu ra. 16 Saaya din Firawna na Musa nda Haruna ce da cahãyaŋ. A ne: "Ay na zunubi te Rabbi araŋ Irikoyo jine, d'araŋ jine mo. 17 Sohõ binde, ay ga ni ŋwaaray, m'ay zunubi woone yaafa ay se sorro follonko hinne. Wa Rabbi araŋ Irikoyo ŋwaaray ay se a ma buuyaŋ woone hinne ganandi ay se." 18 Musa fatta Firawna do ka Rabbi ŋwaaray koyne. 19 Kala Rabbi na haw gaabikoono bare a ma ye wayna funay haray koyne. A na doy ku ka gusam Teeku Cira ra. Baa do ize folloŋ mana cindi Misira laabo kulu me-a-me ra. 20 Amma Rabbi na Firawna bina sandandi, a mana Israyla izey taŋ mo. 21 Rabbi ne Musa se koyne: "Ni kamba sambu beene zama kubay ma te Misira laabo kulu ra, kubay kaŋ boro ga hin ka ham." 22 Musa binde na nga kamba salle beene. Kubay te mo, ibi tik! Misira laabo kulu ra, kala jirbi hinza. 23 I si di care, a si no mo boro kaŋ tun nga gurbo ra jirbi hinza din ra. Amma Israyla izey kulu gonda kaari ngey nangorayey ra. 24 Firawna na Musa ce ka ne: "Wa koy ka may Rabbi se. Kala day i ma fay d'araŋ haw kurey da feeji kurey neewo. Araŋ zankey wo ma koy araŋ banda." 25 Musa ne: "Ni g'iri no mo haŋ kaŋ iri ga may d'a, da nooyaŋ hari tonyaŋ se iri kambe ra, zama iri ma sargay te Rabbi iri Irikoyo se. 26 Iri almaney mo ga koy iri banda. Baa ce camse fo, iri s'a naŋ banda, zama i ra no iri ga kaa ka may d'a Rabbi iri Irikoyo se. Iri si bay mo haŋ kaŋ no iri ga may d'a Rabbi se kala nd'iri to noodin jina." 27 Amma Rabbi na Firawna bina sandandi, a mana i taŋ mo. 28 Firawna ne a se koyne: "Koy, gana noodin! Ma te laakal mo da ni boŋ. Ma si ye k'ay moyduma guna koyne, zama zaaro kaŋ ni g'ay moyduma guna koyne, kulu ni ga bu." 29 Musa ne: "Ni sanno kaŋ ni ci ay se boori. Ay si ye ka ni moyduma guna koyne."

Exode 11

1 Rabbi ne Musa se: "A cindi balaaw folloŋ jina kaŋ ay ga kande Firawna nda Misira boŋ koyne, woodin banda no a ga naŋ araŋ ma fatta ne. Saaya kaŋ a n'araŋ taŋ mo, sikka si a g'araŋ tuti taray no parkatak! araŋ ma fun neewo. 2 Sohõ ma salaŋ borey hangey ra. Ngey mo, i ma taalam jinayyaŋ ceeci, nzarfu nda wura wane, alboro kulu nga gorokasin kambe ra, wayboro kulu mo nga gorokasin wayboro do." 3 Rabbi mo na borey no gaakuri Misirancey do. Bora din, Musa gonda beeray gumo Misira laabo ra, Firawna bannyey da jama mo diyaŋ ra. 4 Musa ne Firawna se koyne: "Yaa no Rabbi ci: Han fo cin bindi Rabbi ga gana ka bisa Misira bindo ra. 5 Misira laabo ra mo, ize hay-jiney kulu ga bu, za Firawna kaŋ go nga karga boŋ ga goro hay-jina, kal a ma koy a fufuyaŋo do koŋŋa hay-jina, da alman hay-jiney kulu mo. 6 Hẽeni korno ga te Misira laabo kulu ra, kaŋ dumi mana bay ka te, a dumi si ye ka te mo koyne. 7 Amma Israyla izey wo, baa hansi si ŋwafu i gaa, boro gaa, alman gaa, zama araŋ ma bay kaŋ Rabbi na hirri daŋ Misirancey da Israyla game ra. 8 Ni bannyey wo kulu mo ga kaa ay do ka sombu ay se ka ne: ‹Ma fatta, nin d'i kulu kaŋ yaŋ go ni banda.› Woodin banda no ay ga fatta." Musa binde tun ka fun Firawna do da futay korno. 9 Rabbi ne Musa se: "Firawna si maa ni sanney din se bo, zama ay dambara harey ma baa Misira laabo ra." 10 Musa nda Haruna na dambara harey din kulu te Firawna jine, Rabbi mo na Firawna bina sandandi. A mana Israyla izey taŋ i ma fun nga laabo ra.

Exode 12

1 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se Misira laabo ra ka ne: 2 "Handu woone ga ciya handu sintinay araŋ se. A ga ciya handu sintinay jiiro ra araŋ se. 3 Wa salaŋ Israyla jama marga kulu se ka ne: ‹Hando wo, a zaari wayanta hane, araŋ ra boro fo kulu ma sambu feej'ize nga baabo windo hina me, windi fo, feej'ize fo. 4 Da mo feej'izo bisa windo gaabi, kala nga nda nga gorokasino kaŋ ga maan a windo ma sambu afo, fundikooney kaŋ yaŋ go windo ra baayaŋ hina me. Borey kulu ŋwaayaŋ hina me no araŋ ga feej'izo deedandi. 5 Araŋ feej'izo ma ciya mo wo kaŋ sinda laru, jiiri fo feeji gaaru ize. Feejey ra wala hinciney ra no araŋ g'a sambu. 6 Araŋ m'a jisi mo hala hando wo zaari way cindi taacanta ra. Israyla jama kulu m'i jindey kaa wiciri kambo ra. 7 I ma kaa kuro gaa ka tuusu fu me carawey gaa, da meyey beeney gaa, fuwey kaŋ ra i ga feejo ŋwa. 8 Cino din ra no i g'a hamo ŋwa. I m'a ton ka ŋwa, nga nda buuru kaŋ sinda dalbu, da kobto yaŋ kaŋ ga fottu no i ga ŋwa a banda. 9 I ma s'a ŋwa igani wala hinante, amma i m'a ton, a boŋo d'a cey da gunde ra jinayey mo. 10 Araŋ ma si ta a ra hay fo kulu ma cindi ka di susubay, amma haŋ kaŋ to susuba, araŋ m'a ton ka ban. 11 Mate kaŋ araŋ g'a ŋwa mo neeya: da guddamayaŋ araŋ cantey gaa, da taamuyaŋ araŋ cey gaa, da goobuyaŋ araŋ kambey ra. Waasi-waasi no mo araŋ g'a ŋwa d'a; nga no ga ti Rabbi Paska _kaŋ a feerijo ga ti bisayaŋ|_.› 12 Zama cino din ra no ay ga gana Misira laabo kulu ra, ay ma hay-jiney kulu kar Misira laabo ra, boro nda alman. Misira borey kulu boŋ no ay g'ay ciitey donton. Ay no ga ti Rabbi. 13 Kuro mo ga ciya seeda araŋ se fuwey gaa nangu kaŋ araŋ go. D'ay di kuro, ay g'araŋ daaru ka bisa. Balaaw fo si no kaŋ ga kaŋ araŋ boŋ halaciyaŋ se, saaya kaŋ ay ga Misira laabo kar. 14 Zaari woodin binde ga ciya fonguyaŋ hari araŋ se. Araŋ g'a gaay sududuyaŋ hane Rabbi se kal araŋ zamaney kulu me. Araŋ g'a gaay sududuyaŋ hane farilla boŋ hal abada. 15 Jirbi iyye no araŋ ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa. Za zaari sintina no araŋ ga dalbu ganandi araŋ windey ra. Zama boro kaŋ na buuru dalbukoy ŋwa za zaari sintina ka koy hala zaari iyyanta, ay ga fundikoono din kaa Israyla ra. 16 Zaari sintina ra araŋ ga marga hanno te, zaari iyyanta ra mo marga hanno ma te. I si goy kulu dumi te, baa kayna, kala day haŋ kaŋ boro kulu ga ŋwa, woodin hinne no ga halal araŋ se. 17 Araŋ ga sududuyaŋ hano wo haggoy, buuru kaŋ sinda dalbu wane, zama zaaro din ra no ay n'araŋ kundey fattandi Misira laabo ra. Woodin se no araŋ ga zaaro din gaay farilla kaŋ ga duumi boŋ hal araŋ zamaney kulu me. 18 Handu sintina ra jirbi way cindi taacanta hando ra, a wiciri kambo no araŋ ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa, kala hando ra zaari waranka cindi fa wiciri kambo. 19 Jirbi iyye i ma si dalbu gar araŋ windey ra. Zama boro kulu kaŋ ga hay fo kaŋ gonda dalbu ŋwa, ay ga bora din kaa Israyla ra, da yaw no wala boro kaŋ i hay laabo ra no. 20 Araŋ ma si hay kulu ŋwa kaŋ margu nda dalbu araŋ goray nangey kulu ra. Kal araŋ ma ŋwa buuru kaŋ sinda dalbu." 21 Waato din gaa Musa na Israyla arkusey kulu ce ka ne i se: "Wa koy ka feej'izeyaŋ sambu araŋ almayaaley hina me, ka wi Paska se. 22 Araŋ ma hissop kambe folloŋ ceeci, araŋ m'a sufu kuro ra kaŋ go gaasu ra ka tuusu fu me beena da meyo kambey gaa da kuro kaŋ go gaaso ra. Araŋ boro fo kulu ma si fatta mo nga fu meyo gaa kala nda mo bo. 23 Zama Rabbi ga gana ka bisa ka Misirancey izey kar, amma d'a di kuro fu me beena gaa, da kambu hinka gaa mo, Rabbi ga me woodin daaru. A si ta mo halacikwa ma furo araŋ fuwey ra k'araŋ kar. 24 Araŋ ma woodin gaay farilla araŋ izey se hal abada. 25 A ga ciya mo, d'araŋ to laabo kaŋ Rabbi g'araŋ no din ra, alkawlo kaŋ a sambu boŋ, kal araŋ ma haggoy da saajawo din. 26 A ga ciya mo, saaya kaŋ izey ga ne araŋ se: ‹Ifo no ga ti araŋ misa wo sabaabu?› 27 kal araŋ ma ne: ‹Sargay no, Rabbi Paska wane, kaŋ a bisa Israyla izey fuwey gaa Misira ra se, waato kaŋ a na Misirancey kar. A n'iri windey faaba mo.› " Borey binde na ngey boŋ sumbal ka sombu. 28 Israyla izey koy ka woodin te. Danga mate kaŋ Rabbi na Musa nda Haruna lordi nd'a, yaadin mo no i te. 29 A ciya mo, hala cin bindi, kala Rabbi na Misira laabo ra hay-jiney kulu kar, za Firawna kaŋ go nga karga boŋ ga goro hay-jina, ka koy borey kaŋ yaŋ go kaso ra hawante hay-jiney, da alman hay-jiney kulu. 30 Firawna mo tun cino ra, nga nda nga bannyey da Misirancey kulu. I na hẽeni korno te Misira ra zama windi si no kaŋ ra buuko si no. 31 A na Musa nda Haruna ce cino ra ka ne: "Wa tun ka fatta ay borey ra, araŋ da Israyla izey kulu. Wa koy ka may Rabbi se danga mate kaŋ araŋ ci din. 32 Wa sambu araŋ haw kurey da feeji kurey, danga mate kaŋ araŋ ci mo. Araŋ ma koy, araŋ ma albarka gaara ay se mo." 33 Misirancey mo kankamandi borey gaa, i ma cahã k'i fattandi laabo ra, zama i ne: "Iri kulu buukoyaŋ no!" 34 Borey binde na ngey buuru mottey sambu za i mana fuuru. I diibiyaŋ harey mo go i se ga kunkuni ngey bankaarayey ra ga koto ngey jasey gaa. 35 Israyla izey mo te Musa sanno boŋ. I na taalam jinayyaŋ ŋwaaray, nzarfu nda wura wane, da bankaaray mo Misirancey gaa. 36 Rabbi mo na borey no gaakuri Misirancey do, hal i na harey kaŋ yaŋ i ŋwaaray no i se. I na Misirancey arzakey ku ka dira. 37 Israyla izey na diraw sintin za Ramses ka koy Sukkot. Boro danga zambar zangu iddu no, alborey kaŋ zankey baa si, i go ga koy ce gaa. 38 Jama boobo fooyaŋ mo koy i banda, da haw kurey da feeji kurey, alman boobo no nda cimi. 39 I na maasayaŋ kaŋ sinda dalbu ton da ngey buuru mottey kaŋ i fun d'a Misira, zama i sinda dalbu. Zama i n'i tuti no i ma fatta Misira ra. I sinda daama no kaŋ ga kay, i mana hindoonay te mo ngey boŋ se. 40 Yawtaray gora kaŋ Israyla izey te Misira ra ga ti jiiri zangu taaci nda waranza. 41 A ciya mo, jiiri zangu taaci nda waranza din bananta, zaaro din ra no Rabbi kundey kulu fatta Misira laabo ra. 42 Cin nooya kaŋ i ga haggoy d'a gumo Rabbi se, fattandiyaŋ woodin kaŋ a te i se Misira laabo ra sabbay se. Woodin ga ti Rabbi cino kaŋ i ga haggoy d'a gumo Israyla izey kulu do, i zamaney kulu ra. 43 Rabbi ne Musa nda Haruna se: "Woone ga ti Paska farilla: Yaw kulu s'a ŋwa. 44 Amma bannya kaŋ i day da nooru, da ni n'a dambangu, woodin banda nga mo m'a ŋwa. 45 Amma ce-yaw, da sufuray goy-teerey s'a ŋwa. 46 Fu ra no i g'a ŋwa. Ni ma si hay kulu sambu a hamo ra ka kond'a taray, ni s'a biri fo kulu ceeri mo. 47 Israyla izey jama kulu ga haggoy d'a. 48 Da yaw go ni do da goray, nga no, a ga ba nga ma Paska haggoy Rabbi se, i m'a alborey kulu dambangu, waato din gaa a ma maan ka Paska haggoy. A ga saba nda boro kaŋ i hay laabo ra. Amma wo kaŋ sinda dambanguyaŋ, a s'a ŋwa. 49 Sanni folloŋ no laab'ize nda yaw kaŋ goono ga goro araŋ do kulu se." 50 Yaadin no Israyla izey kulu te. Danga mate kaŋ Rabbi na Musa nda Haruna lordi nd'a, yaadin mo no i te. 51 A ciya binde, zaaro din ra Rabbi na Israyla izey fattandi Misira laabo ra, kunda-kunda.

Exode 13

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Alboro hay-jine kulu kaŋ ga jin ka fatta hay-tu ra, m'i fay waani ay se Israyla izey kulu do, da boroyaŋ no wala almanyaŋ no. Ay wane yaŋ no." 3 Musa mo ne borey se: "Wa fongu nda zaaro wo kaŋ ra araŋ fun Misira, tamtaray windo. Zama gaabi-nda-gaabi no Rabbi n'araŋ kaa d'a noodin. I ma si buuru dalbukoy ŋwa a ra baa kayna. 4 Hunkuna no araŋ ga fatta, handu sintina, hayni waate. 5 A ga ciya mo, waati kaŋ Rabbi kande nin Kanaanancey, da Hittancey, da Amorancey, da Hibancey, da Yebusancey laabo ra, wo kaŋ Rabbi ze d'a ni kaayey se ka ne nga ga ni no laabu kaŋ ga wa nda yu bambari, saaya din no ni ga goy woone haggoy handu woone ra. 6 Jirbi iyye mo no ni ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa, jirbi iyyanta hane mo i ga sududuyaŋ marga te Rabbi se. 7 Buuru kaŋ sinda dalbu no ni ga ŋwa. Jirbi iyya din ra i ma si buuru dalbukoy gar ni do, i ma si dalbu kulu gar ni laabo kulu ra mo. 8 Zaaro din ra mo ni ga ci ni izey se ka ne: ‹I ga woone te zama haya kaŋ Rabbi te ay se waato kaŋ ay fun Misira ra din sabbay se.› 9 A ga goro ka ciya alaama ni se ni kamba gaa, fonguyaŋ hari no koyne ni mo saafey game ra, hala Rabbi asariya ma goro ni me ra. Zama kambe gaabikooni no Rabbi na ni kaa d'a Misira ra. 10 Woodin se no ni ga haggoy da farilla woone a jirbey ra jiiri ka kaa jiiri." 11 "A ga ciya mo, waati kaŋ Rabbi kande nin Kanaanancey laabu -- danga mate kaŋ a ze nin da ni kaayey mo se, a n'a no ni se mo -- 12 hay kulu kaŋ jin ka fatta hay-tu ra, kala ni m'a fay waani Rabbi se. Baa hay-jine kulu kaŋ go ni se kaŋ ga fun almaney kulu ra no. Aru hay-jine kulu ga ciya Rabbi wane, baa alman wane mo. 13 Farka binji hay-jine, ni g'a fansa no da feej'ize. Da mo ni s'a fansa, kala ni m'a jinda ceeri. Boro hay-jine kulu mo ni izey do haray, ni g'a fansa no. 14 A ga ciya mo, da ni izo na ni hã han fo ka ne: ‹Ifo no ga ti woone?› kala ni ma ne a se: ‹Gaabi-nda-gaabi no Rabbi n'iri fattandi nd'a Misira ra, tamtaray windo ra. 15 Waato kaŋ Firawna wangu k'iri taŋ din, gaa no Rabbi na hay-jiney kulu wi Misira laabo ra, boro nda alman hay-jiney. Woodin se no hay kulu kaŋ jin ka fatta hay-tu ra, da alboro no, ay g'a sarga Rabbi se. Amma ay ize hay-jiney kulu, ay g'i fansa no.› 16 A ga ciya mo alaama ni kamba gaa, da tira kobto mo ni mo saafey game ra, zama gaabi-nda-gaabi no Rabbi n'iri kaa d'a Misira ra." 17 Waato kaŋ Firawna na borey taŋ mo, Irikoy mana naŋ i ma Filistancey laabo fonda gana bo, baa kaŋ fonda din ga maan no, zama Irikoy ne: "A ma si ciya hambara borey ga ture waati kaŋ i ga di wongu, kal i ma ye Misira." 18 Amma Irikoy naŋ borey ma windi saajo fonda gaa, Teeku Cira do haray. Israyla izey fun Misira laabu nda wongu jinay soolanteyaŋ ngey gaa. 19 Musa mo na Yusufu biriyey sambu ngey banda, zama a na Israyla daŋ zeyaŋ no da gaabi ka ne: "Haciika Irikoy g'araŋ kunfa. D'araŋ ga fatta ne, araŋ ma konda ay biriyey araŋ banda." 20 I na ngey dirawo sintin za Sukkot ka koy zumbu Etam saajo me gaa. 21 Rabbi go ga furo i jine zaari buru sari himandi ra, zama a ma te i se jina candiko dirawo ra. Cin mo a go buru sari himando ra, danji wane, zama a m'i no kaari, i ma dira cin da zaari. 22 Zaari, buru sari himando; cin mo, danji sari himando mana fun borey jine.

Exode 14

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ma ne Israyla izey se i ma bare ka zumbu Pi-Hahirot meyo jine, Migdol da teeko game ra, Baal-Zefon jine, a tanjay no araŋ ga zumbu teeko me gaa. 3 Zama Firawna ga salaŋ Israyla izey boŋ ka ne: ‹I te boŋdaray laabo ra. Saajo n'i daabu.› 4 Ay mo ga Firawna bina sandandi hal a m'i banda gana. Ay ga du beeray mo Firawna nd'a kundey kulu do. Misirancey ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi." Yaadin mo no i te. 5 I ci Misira bonkoono se ka ne borey zuru. Kala Firawna nda nga bannyey biney bare borey gaa. I ne: "Ifo no hayo wo kaŋ iri te, mate kaŋ iri na Israyla taŋ, i ma fay d'iri se tamtara?" 6 Kal a na torko soola ka nga borey sambu nga banda. 7 A na torko zangu iddu sambu, suubanante yaŋ, da Misira torkey kulu, da yaarukomyaŋ i kulu boŋ. 8 Rabbi mo na Misira bonkoono Firawna bina sandandi. A na Israyla izey cey gana mo, zama Israyla izey fatta no gaabi-nda-gaabi boŋ. 9 Misirancey mo n'i banda gana nda bariyaŋ, hala nda Firawna torkey d'i kaarukoy, d'a wongu marga. A n'i to nango kaŋ i zumbu teeko me gaa, Pi-Hahirot tanjay, Baal-Zefon jine. 10 Saaya kaŋ Firawna maan, Israyla izey mo na ngey boŋ sambu. Kal i di Misirancey go ga kaa ngey banda nda wongu marga, i humburu gumo mo. Israyla izey na jinde tunandi Rabbi gaa, 11 ka ne Musa se: "Zama saarayyaŋ si no Misira ra se no ni n'iri candi neewo zama iri ma bu saajo ra, wala? Ifo no woone kaŋ ni te iri se, kaŋ ni n'iri kaa Misira ra? 12 Manti sanno kaŋ iri ci ni se Misira din neeya? Iri go ga ne: ‹Ma fay d'iri, iri ma may Misirancey se, zama iri ma may Misirancey se bisa iri se iri ma bu saajo wo ra.› " 13 Musa ne borey se: "Wa si humburu. Wa kay day ka dangay, ka di Rabbi faaba kaŋ a ga te araŋ se hunkuna. Zama Misirancey wo, kaŋ araŋ goono ga di hunkuna, araŋ si ye ka di ey koyne hal abada. 14 Rabbi no ga tangam araŋ se. Wa dangay hinne day." 15 Kala Rabbi ne Musa se: "Ifo se no ni ga hẽ ay gaa? Ma salaŋ Israyla izey se ka ne i ma koy jina. 16 Ni mo ma ni goobo sambu beene ka ni kamba salle teeko boŋ. Ni m'a fay ihinka. Israyla izey mo ma furo teeko bindo ra, i ga laabu kogo taamu. 17 Ay mo, guna, ay ga Misirancey biney sandandi, i ga furo mo i banda. Ay ga du beeray mo Firawna nda nga kunda kulu boŋ d'a torkey d'a bari-karey. 18 Misirancey ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi, d'ay du beeray Firawna nda nga torkey d'a bari-karey boŋ." 19 Kala Irikoy malayka kaŋ go Israyla jama jine g'i candi tun ka ye i banda. Buru sari himando tun i jine haray ka kay i banda. 20 A furo Misira jama nda Israyla jama game ra. Buro gonda kubay kambu fo haray, amma kambu fa a na kaari no cin. Cino din kulu jama fa mana maan afa. 21 Kala Musa na nga kamba salle teeko boŋ. Rabbi naŋ teeko ma soobay ka ye banda wayna funay haw gaabikooni fo kaŋ goono ga faaru cino kulu sabbay se. A na teeko kogandi, harey mo fay ihinka. 22 Israyla izey furo teeko bindo ra, i go ga laabo taamu. Haro kay i se ka te jabu i kambe ŋwaari nd'i kambe wow gaa. 23 Misirancey n'i gana ka furo teeko bindo ra i banda, Firawna bariyey d'a torkey d'a bari-karey kulu. 24 A ciya mo, mo boyaŋ alwaato ra Rabbi na Misirancey wongu marga niigaw buru nda danji sari himandey ra k'i wongu marga jijirandi. 25 A n'i torkey cey dagu, kala da cat gaa no i n'i candi tiŋay sabbay se, hala Misirancey ne: "Iri ma zuru Israyla se, zama Rabbi go i do haray ga yanje nda Misirancey." 26 Rabbi ne Musa se: "Ni kamba salle teeko boŋ, zama haro ma ye Misirancey d'i torkey d'i bari-karey boŋ." 27 Musa binde na nga kamba salle teeko boŋ, teeko mo ye da nga gaabo. Mo boyaŋ maan. Misirancey zuru a se. Rabbi na Misirancey kokobe ka dooru teeko bindo ra. 28 Haro binde ye. I na torkey da bari-karey daabu, danga Firawna wongu margu kulu nooya, kaŋ na Israyla gana teeko ra. I ra baa afo mana cindi. 29 Amma Israyla izey na laabu kogo taamu teeko bindo ra. Haro mo te i se jabu kambu hinka kulu gaa, kambe ŋwaari nda kambe wow. 30 Yaadin no Rabbi na Israyla faaba nd'a zaaro din ra Misirancey kambe ra, Israyla izey di Misirancey buukoy teeko jabo gaa mo. 31 Israyla di goy bambata kaŋ Rabbi goy Misirancey boŋ, jama humburu Rabbi mo. I na Rabbi nd'a tamo Musa mo cimandi.

Exode 15

1 Han din no Musa nda Israyla izey na baytu woone te Rabbi se ka ne: "Ay ga baytu te Rabbi se, Zama a te zaama nda darza. Bari nda nga kaarukwa, a n'i catu teeko ra. 2 Rabbi no ga ti ay gaako d'ay doono, A ciya mo ay se faaba. Woone ay Irikoyo no, ay g'a saabu mo. Ay baaba Irikoyo no, ay g'a beerandi. 3 Rabbi ya wongaari no, Rabbi no ga ti a maa. 4 Torkey da Firawna wongu marga, a n'i jindaw teeko ra. A yaarukom suubanantey mo miri Teeku Cira ra. 5 Guusey daabu i boŋ. I miri guusuyaŋey ra danga tondi. 6 Ya Rabbi, ni kambe ŋwaaro gonda dabari, darza wane. Ya Rabbi, ni kambe ŋwaaro ga ibare bagu. 7 Ni beera kaŋ bisa i kulu ra no ni ga borey kaŋ yaŋ murte ni gaa bare. Ni ga ni futay korna samba, a g'i ŋwa danga subu kogo. 8 Ni niina funsuyaŋo do haro goono ga te guyaŋ. Hari zurey mo tun ka kay danga cinari kuuku, Hari guusey mo sandi gumo teeku bindo ra. 9 Ibara ne: ‹Kal ay m'i gana, ay m'i to, Ay ma wongu arzaka fay. Ay biniya ga to i boŋ. Ay ga takuba foobu, ay kamba g'i halaci.› 10 Nin, ya Rabbi, ni na ni hawo funsu, teeko n'i daabu. I yoole danga bidila hari bambatey ra. 11 Ya Rabbi, may no ga hima nin de-koyey game ra? May no ga hima ni beera hananyaŋ ra? Ni ya humburandiyankoy no saabuyaŋ ra, Dambara goy koy mo. 12 Ni na ni kambe ŋwaaro salle, laabo n'i gon. 13 Ni baakasina ra ni na borey kaŋ yaŋ ni fansa daŋ fondo. Ni te i se jina candiko da ni gaabo hala ni nangoray hananta do. 14 Dumi cindey maa, i gaahamey goono ga jijiri. Humburkumay bambata na Filistiya gorokoy kulu di. 15 Saaya din Edom ciitikoy boŋ haw, Mowab gaabikooney mo, jijiriyaŋ n'i di. Kanaana gorokoy kulu bine-gaabo gaze. 16 Gartyaŋ da karhã n'i jirsi. Ni kambe beero se i dangay sanda tondi, Hala ni borey bisa jina, ya Rabbi, Kala borey kaŋ yaŋ ni fansa bisa. 17 Ya Rabbi, ni ga furo nd'ey k'i tilam ni wane tondo ra, Nango nooya kaŋ ni te zama ni ma goro a ra, ya ay Koyo, Nangu hanna kaŋ ni kambey sinji nooya. 18 Rabbi ga may hal abada abadin. 19 Waati kaŋ Firawna bariyey d'a torkey d'a bari-karey furo teeko ra care banda, Rabbi na teeko haro daabu i boŋ, amma Israyla izey na laabu kogo taamu teeko bindo ra." 20 Haruna wayme Maryama kaŋ ga ti wayboro annabo na gaasu haray sambu nga kamba ra. Wayborey kulu mo fatta a banda nda gaasu harayyaŋ, i goono ga gaan. 21 Maryama tu i se ka ne: "Wa baytu te Rabbi se, a na zaama darzante te, ka bari nda nga kaarukwa catu teeko ra." 22 Musa na Israyla candi Teeku Cira gaa ka koy jina. I furo Sur ganjo ra ka dira jirbi hinza ganjo ra, amma i mana du hari. 23 Waato kaŋ i kaa Maara, i si hin ka Maara haro haŋ zama a ga fottu, woodin se no i n'a maa daŋ Maara. 24 Kala jama na Musa jance ka ne: "Ifo no iri ga haŋ?" 25 Nga mo hẽ Rabbi gaa. Kala Rabbi na tuuri fo cab'a se. A n'a daŋ haro ra, kala haro ye ka kaan. Noodin no Rabbi na ganayaŋ sanni daŋ i se, da farilla, noodin mo no a n'i neesi. 26 A ne: "Da ni ga hanga jeeri, ka mo ye Rabbi ni Irikoyo gaa ka maa a se, ka te haŋ kaŋ ga saba a jine, ka laakal ye a lordey gaa, ka haggoy d'a farilley kulu, yaadin gaa ay si doora-doora kulu kaŋ ay daŋ Misirancey gaa din daŋ ni gaa. Zama ay no ga ti Rabbi kaŋ ga ni no baani." 27 I kaa Elim, nango kaŋ bulbulu way cindi hinka da teenay nya wayye go. I zumbu noodin harey jarga.

Exode 16

1 Israyla izey jama kulu tun Elim ka furo Sin ganjo ra kaŋ go Elim da Sinayi game ra din, zaari way cindi guwanta hane, handu hinkanta ra i Misira laabu tunyaŋo banda. 2 Israyla izey jama kulu na Musa nda Haruna jance ganjo ra. 3 Israyla izey ne i se: "Doŋ day iri ma bu Rabbi kambe ra Misira laabo ra, waato kaŋ iri goono ga goro ham kusey do. Iri ga buuru ŋwa ka kungu, amma araŋ n'iri kaa ka kande iri neewo ganjo wo ra hal araŋ ma jama wo kulu wi da haray." 4 Saaya din Rabbi ne Musa se: "Guna, ay ga ŋwaari gusam araŋ se kaŋ ga fun beene. Borey ga fatta mo zaari kulu ka zaaro din ŋwaaro margu, zama ay m'i neesi ka di hal i ga dira ay asariya ra, wala i s'a te. 5 A ga ciya mo, zaari iddanta hane, i ga soola haŋ kaŋ i ga kande, a ma to wo kaŋ i ga kumna zaari kulu din sorro hinka." 6 Musa nda Haruna ne Israyla izey kulu se: "Hala wiciri kambu kulu araŋ ga bay kaŋ Rabbi no k'araŋ kaa Misira laabo ra. 7 Susuba mo, saaya din araŋ ga di Rabbi darza, za kaŋ a goono ga maa janca kaŋ araŋ goono ga te nga se. Iri binde, ifo iri, hala nda araŋ m'iri jance?" 8 Musa ne koyne: "Araŋ ga bay da Rabbi n'araŋ no ham araŋ ma ŋwa wiciri kambu, susuba mo buuru araŋ ma kungu, zama Rabbi goono ga maa janca kaŋ araŋ goono ga te nga se. Iri binde, ifo iri? manti iri no araŋ goono ga jance bo, amma Rabbi no." 9 Musa ne Haruna se: "Ma ci Israyla jama kulu se ka ne: ‹Wa maan Rabbi jine, zama a maa araŋ janca.› " 10 A ciya mo, za Haruna go sanno ra Israyla izey se, i zagu saajo do haray. Kala Rabbi darza go, a bangay buro ra. 11 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 12 "Ay maa Israyla izey janca. Ma salaŋ i se ka ne: ‹Wiciri kambu araŋ ga ham ŋwa, susuba mo araŋ ga kungu nda buuru. Araŋ ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi araŋ Irikoyo.› " 13 A ciya mo, wiciri kambo ra, kala darfandayaŋ tun ka borey gata daabu, susuba mo harandaŋ go i windanta. 14 A binde, saaya kaŋ harandaŋo din say, kala hay fo buuno-buuno fooyaŋ go saajo batama ra. A kaynayaŋ ga hima danga gari gudeyaŋ cine ganda. 15 Saaya kaŋ Israyla izey di a, i ne care se: "Ifo no woone?" I mana bay haŋ kaŋ no. Musa mo ne i se: "}waaro kaŋ Rabbi n'araŋ no araŋ ma ŋwa no. 16 Yaa no Rabbi lordi ka ne: Boro kulu ma margu nga ŋwaaro hina me, boro kulu muudu fo. Araŋ fundikooney baayaŋ hina me cine no araŋ ga kumna, boro kulu borey kaŋ yaŋ go a kuuru fuwo ra se." 17 Yaadin mo no Israyla izey te. Boro fooyaŋ margu iboobo, boro fooyaŋ mo ikayna. 18 Amma saaya kaŋ i n'a neesi nda muudu, boro kaŋ margu iboobo, a mana to ka daaru a se. Boro kaŋ margu ikayna mo, a mana gaze a se. Boro kulu margu nga ŋwaaro hina me. 19 Musa ne i se: "Boro kulu ma s'a jisi kala suba susuba." 20 Kulu nda yaadin i mana maa Musa sanno se, amma boro fooyaŋ n'a jisi kala susuba, kal a fumbu ka te nooni. Musa mo te i se bine. 21 I soobay ka margu susubay kulu, boro kulu nga ŋwaaro hina me. Da wayna dungu mo, a ga manne. 22 A ciya mo, zaari iddanta hane, i margu a lasaabuyaŋ hinka, ŋwaari wane, muudu hinka-hinka boro kulu se. Marga arkusey kulu kaa ka ci Musa se. 23 A ne i se: "Woodin ga ti haŋ kaŋ Rabbi ci. Suba ya fulanzamay gaakurante no, asibti hanante no Rabbi se. Wa haagu haŋ kaŋ araŋ ga haagu, wa hina haŋ kaŋ araŋ ga hina. Wo kaŋ cindi mo, i m'a jisi zama i m'a haggoy kala susuba." 24 I binde n'a jisi kala susuba, danga mate kaŋ Musa lordi. A mana fumbu, nooni si no a ra mo. 25 Musa ne: "Wa ŋwa woodin hunkuna, zama hunkuna wo asibti no Rabbi se. Hunkuna araŋ s'a gar saajo ra. 26 Jirbi iddu no araŋ g'a margu, amma jirbi iyyanta ya fulanzamay hane no, a ra i si hay kulu gar." 27 A ciya mo, zaari iyyanta hane borey ra afooyaŋ fatta zama ngey ma kumna, amma i man'a gar. 28 Kala Rabbi ne Musa se: "Waatifo no araŋ ga yadda k'ay sanney d'ay asariyey haggoy? 29 Wa guna, Rabbi n'araŋ no fulanzamay. A se no zaari iddanta hane a g'araŋ no jirbi hinka ŋwaari. Naŋ boro kulu ma goro nga nango ra. Boro kulu ma si fun nga nango ra zaari iyyanta hane." 30 Borey binde fulanzam zaari iyyanta hane. 31 Israyla binde n'a maa daŋ Manna. A ga hima lamti masangu kwaaray yaŋ gaa, a tabayaŋ mo ga hima alkama hamni maasa margante nda yu. 32 Musa ne: "Yaa no Rabbi lordi: Kal i ma jisi zaari fo neesiji hal araŋ zamaney kulu me, zama i ma di ŋwaaro kaŋ ay n'araŋ ŋwaayandi nd'a ganjo ra, saaya kaŋ ay n'araŋ kaa Misira laabo ra." 33 Musa ne Haruna se: "Ma sambu kusu fo ka muudu fo toonante Manna daŋ a ra k'a jisi Rabbi jine. Haggoyyaŋ hari no ka koy araŋ zamaney kulu me." 34 Danga mate kaŋ cine Rabbi lordi Musa se, yaadin cine no Haruna mo n'a jisi seeda jine, haggoyyaŋ hari no. 35 Jiiri waytaaci binde no Israyla izey goono ga Manna ŋwa, kal i to laabu kaŋ ra borey go. I na Manna din ŋwa hal i to Kanaana laabo me. 36 Muudu fo no ga ti gumbutu jare wayante.

Exode 17

1 Israyla izey marga kulu tun ka dira Sin ganjo ra, gata ka koy gata, Rabbi lordo boŋ. I zumbu Refidim. I jaŋ hari kaŋ borey ga haŋ. 2 Woodin se no borey kaŋ Musa boŋ da deeni. I ne: "M'iri no hari iri ma haŋ!" Musa ne: "Ifo se no araŋ ga kaŋ ay boŋ da deeni. Ifo se no araŋ ga Rabbi si mo?" 3 Noodin no jama maa jaw. Borey binde na Musa jance ka ne: "Ifo se no ni n'iri kaa Misira ra, zama ni m'iri wi da jaw, iri nd'iri izey d'iri almaney?" 4 Musa binde hẽ Rabbi gaa ka ne: "Mate n'ay ga te borey wo se? A cindi kayna i m'ay catu-catu nda tondiyaŋ." 5 Rabbi ne Musa se: "Furo borey jine. Ma Israyla arkusey sambu ni banda. Ni goobo mo kaŋ ni na isa kar d'a, m'a sambu ni kamba ra ka koy. 6 Guna, ay ga kay ni jine noodin Horeb ra, tondi falala boŋ. Ni ga tondo kar, hari ga fun a ra, borey ga haŋ mo." Musa mo te yaadin Israyla arkusey jine. 7 A na nango maa daŋ Masa da Meriba, Israyla izey janca sabbay se. Zama i na Rabbi si ka ne: " Rabbi go iri do, wala a si no?" 8 Alwaato din ra no Amalek kaa ka wongu nda Israyla Refidim ra. 9 Musa mo ne Yasuwa se: "Ma suuban ay se alboroyaŋ ka fatta ka wongu nda Amalek. Suba ay mo ga koy ka kay tudo yolla gaa da Rabbi goobo ay kambe ra." 10 Yasuwa binde te danga mate kaŋ Musa ci nga se ka wongu nda Amalek. Musa nda Haruna nda Hur kaaru tudo yolla gaa. 11 A ciya binde, da Musa kambey go sallante beene, Israyla no ga te zaama, amma d'a na nga kambey ye ganda, Amalek no ga te zaama. 12 Amma Musa kambey dusu. I binde na tondi fo sambu ka daŋ a cire, a ma goro a boŋ. Haruna nda Hur mo go ga kambey tambe, afo kambu woone gaa, afa mo go kambu fa din gaa. A kambey gonda kayyaŋ gaabi hala wayna kaŋyaŋ. 13 Yasuwa na Amalek da nga jama zeeri mo da takuba. 14 Rabbi ne Musa se: "Ma woone hantum tira fo ra, zama i ma fong'a se. Ni m'a ci mo Yasuwa hangey ra: ay ga Amalek fonguyaŋ tuusu pat! beena cire." 15 Musa mo na feema cina k'a maa daŋ Rabbi Nissi, _kaŋ a feerijo ga ti Rabbi ya iri liiliwalo no|_. 16 A ne: "Za kaŋ i na kambe salle Rabbi karga do haray, woodin se no Rabbi ga wongu nda Amalek zamana ka koy zamana."

Exode 18

1 Musa jin ka nga wando Zippora sallama a ma ye. A anzura Yetro mo n'a ta, nga nda nga ize hinka. 2 Ize fa maa Gerson, zama Musa ne: "Ay na yawtaray te laabu waani ra." 3 Afa mo maa Eliyezar, zama a ne: "Ay baabo Irikoyo, nga no ga ti ay gaakwa. A n'ay faaba mo Firawna takuba gaa." 4 Kala Musa anzura Yetro kaŋ ga ti Midiyan alfaga maa baaru hay kulu kaŋ Irikoy te nga jama Israyla nda Musa se, mate kaŋ Rabbi n'i kaa Misira ra nd'a. 5 Musa anzura Yetro da Musa izey d'a wando mo koy Musa do ganjo ra, nango kaŋ a zumbu Irikoy tondo ra. 6 A ne Musa se: "Ay no ni anzura Yetro. Ay kaa ni do da ni wando da nga ize hinka." 7 Musa mo fatta zama a ma nga anzura kubay. A sombu, a n'a garbey sunsum mo. I na care baani hã ka furo kuuru fuwo ra. 8 Woodin banda Musa dede nga anzura se hay kulu kaŋ Rabbi te Firawna nda Misirancey se Israyla izey sabbay se, da taabi kulu kaŋ du ngey fonda boŋ, da mate kaŋ Rabbi n'i faaba i gaa. 9 Yetro binde farhã booriyaŋ kulu kaŋ Rabbi te Israyla se din sabbay se, mate kaŋ a n'i kaa Misirancey kambe ra d'a. 10 Yetro ne mo: "I ma Rabbi sifa, nga kaŋ n'araŋ kaa Misirancey da Firawna kambe ra, nga kaŋ na jama kaa Misirancey kambe ra mo. 11 Sohõ ay bay kaŋ Rabbi bisa koy kulu beeray, zama harey kaŋ yaŋ ra i na boŋbeeray te a se, a bis'ey gumo." 12 Musa anzura Yetro mo na sargay kaŋ i ga ton sambu, da dumbuyaŋ wane, Rabbi se. Haruna nda Israyla arkusey kulu mo kaa, zama i ma ŋwa Musa anzura banda Irikoy jine. 13 A ciya mo, a wane suba, Musa goro zama nga ma ciiti fayyaŋ te borey se. Borey mo go ga kay Musa do za susuba kala wiciri kambo. 14 Amma saaya kaŋ Musa anzura di hay kulu kaŋ a goono ga te jama se, a ne: "Ifo no hayo wo kaŋ ni goono ga te jama se? Ifo se no ni goono ga goro ni hinne, borey kulu go ga kay ni do, za susubay kala wiciri kambu?" 15 Kala Musa ne nga anzura se: "Borey go ga kaa ay do zama i ma Irikoy hã se. 16 Danga, d'i gonda kakaw fo, i ga kaa ay do, ay mo ga ciiti boro nda nga gorokasin game ra. Ay g'i bayrandi nda Irikoy farilley d'a asariyey." 17 Kala Musa anzura ne a se: "Haya kaŋ ni goono ga te din mana hagu. 18 Daahir ni ga farga, nin da borey kaŋ yaŋ go ni banda, zama haya tin da nin. Ni si hin k'a jare ni hinne. 19 Kala ni ma hanga jeeri sohõ ay sanno se ay ma ni no dabari fo, Irikoy mo ma goro ni banda. Nin, ni ma kay Irikoy jine jama se, ma konda i muraadey Irikoy do. 20 Ni m'i dondonandi farilley da asariyey. Ma fondo kaŋ i ga hima ka gana da goy kaŋ i hima ga te cabe i se. 21 Borey game ra mo, ni ma boro fooyaŋ suuban kaŋ yaŋ ga hin, borey kaŋ yaŋ ga humburu Irikoy, naanaykoyyaŋ kaŋ ga wangu me-daabu. Ni ma boro woodin yaŋ dumi daŋ borey boŋ, i ma goro zambar-zambarey dabarikooniyaŋ, da zangu-zangu wane, da waygu-waygu wane, da iway-way wane yaŋ. 22 I ma ciiti jama se han kulu. A ga ciya mo, i ma kande muraadu beeri kulu ni do. Amma muraadu kayna kulu, i g'a ciito te ngey boŋ se. Yaadin gaa a ga dogon ni se, ngey mo ga margu nda nin ka jaraw sambu. 23 Da ni na woodin te, da Irikoy na ni lordi nda woodin, ni ga du ka hin a suuru. Borey kulu mo ga ye fu baani." 24 Musa binde maa nga anzura sanno. A te mo hay kulu kaŋ a ci. 25 Musa na boroyaŋ kaŋ ga hin suuban Israyla kulu ra. A n'i daŋ jine boroyaŋ borey se: zambar-zambar dabarikooniyaŋ, da zangu-zangu wane, da waygu-waygu wane, da iway-way wane yaŋ. 26 I ga ciiti borey se waati kulu. Muraadey kaŋ yaŋ ga taabandi, i ga kond'ey Musa do, amma muraadu kayney kulu, ngey no g'a ciito te. 27 Gaa no Musa na nga anzura sallama. Nga mo dira ka ye nga laabu.

Exode 19

1 Israyla izey Misira funyaŋo banda, handu hinzanta zaari sintina, han din hane no i furo Sinayi ganjo ra. 2 Saaya kaŋ i tun Refidim, i to Sinayi ganjo ra ka zumbu noodin. Israyla izey na gata te noodin tondo tanjay. 3 Musa mo kaaru ka koy Irikoy do. Rabbi jinda fun tondo boŋ k'a ce ka ne: "Yaa no ni ga ci Yakuba izey se, ma ne Israyla izey se: 4 ‹Araŋ di haŋ kaŋ ay te Misirancey se, mate kaŋ cine ay n'araŋ sambu zeeban fatayaŋ boŋ ka kande araŋ ay do. 5 Sohõ binde, da day daahir araŋ ga hangan ay sanno se, araŋ m'ay sappa haggoy mo, kal araŋ ga ciya ay wane yaŋ, ka goro waani ay se ndunnya dumey kulu ra, zama ndunnya kulu ya ay wane no. 6 Araŋ ga ciya alfagayaŋ kunda ay se, dumi hanante.› Sanney kaŋ ni ga ci Israyla izey se nooya." 7 Musa kaa ka jama arkusey ce, ka sanney din kulu kaŋ Rabbi n'a lordi nd'a ci i jine. 8 Jama kulu binde tu me folloŋ ka ne: "Hay kulu kaŋ Rabbi ci, iri g'a te." Musa mo ye nda jama sanno Rabbi do. 9 Rabbi ne Musa se koyne: "Guna, ay goono ga kaa ni do hirriyaŋ bi ra, zama borey ma maa waati kaŋ ay ga salaŋ da nin, i ma naanay ni gaa mo hal abada." Musa binde na jama sanney ci Rabbi se. 10 Kala Rabbi ne Musa se: "Ni ma koy jama do k'i hanandi hunkuna nda suba mo, i ma ngey bankaarayey nyuna. 11 I ma soola hala zaari hinzanta, zama zaari hinzanta hane Rabbi ga zumbu jama kulu jine Sinayi tondo boŋ. 12 Kala ni ma hirriyaŋ daŋ jama se ka tondo windi. Ma ne i se: ‹Araŋ ma laakal d'araŋ boŋ, araŋ ma si kaaru tondo boŋ, araŋ ma s'a jabo ham mo. Baafuna kaŋ na tondo ham kulu, sikka si i g'a wi. 13 Kambe kulu ma si lamb'a gaa bo, amma haciika i g'a catu ka wi nda tondiyaŋ, wala i m'a hay. Da alman no wala boro no, a ma si funa.› Saaya kaŋ hillo ga hẽ, i ma ziji tondo boŋ." 14 Musa zumbu ka fun tondo boŋ ka kaa jama do. A na jama hanandi, i na ngey bankaaray nyuna mo. 15 Kal a ne jama se: "Wa soola hala zaari hinzanta ga to. Araŋ ma si maan wayboro mo." 16 A ciya mo, zaari hinzanta hane kaŋ mo bo, i maa kaatiyaŋ. I di maliyaŋ da hirriyaŋ bi tondo boŋ. I maa hilli jinde kaŋ go ga hẽ da gaabi gumo. Jama kulu binde kaŋ go gatey ra gaahamey jijiri. 17 Musa nda borey mo fatta gata ra zama ngey ma Irikoy kubay, i kay mo tondo caso gaa. 18 Sinayi tondo kulu go ga dullu kaa, zama Rabbi zumbu a boŋ danji ra. Dullo binde ciciri danga yaara dullu cine. Tondo kulu jijiri gumo mo. 19 Hillo jinda go ga tonton da gaabi gumo. Musa go ga salaŋ, Irikoy mo go ga tu a se da jinde. 20 Rabbi zumbu Sinayi tondo yolla gaa. Rabbi na Musa ce a ma kaaru ka kaa tondo yolla gaa. Musa mo kaaru ka koy. 21 Kala Rabbi ne Musa se: "Koy ka gaabandi borey se, i ma si bisa ka kaa Rabbi do gomdo se, hal i ra boro boobo ma si halaci. 22 Alfagey mo kaŋ yaŋ ga koy ka maan Rabbi do ma ngey boŋ hanandi, zama Rabbi ma si firsi i gaa se." 23 Musa ne Rabbi se: "Borey si hin ka kaaru Sinayi tondo boŋ, zama ni jin ka sanno gaabandi iri se ka ne: ‹Ma hirriyaŋ daŋ tondo do haray. M'a hanandi k'a fay waani mo.› " 24 Kala Rabbi ne: "Tun ka zumbu ganda. Ma ye ka kaaru koyne, nin da Haruna ni banda. Amma ma si naŋ alfagey da borey ma bisa ka kaaru ka kaa Rabbi do, a ma si firsi i gaa." 25 Musa zumbu borey do ka ci i se.

Exode 20

1 Irikoy na sanney wo kulu ci ka ne: 2 "Ay no Rabbi ni Irikoyo kaŋ na ni kaa Misira laabu, tamtaray windo ra. 3 Ni ma si bara nda de-koy waani fo, kal ay hinne. 4 Ni ma si alhaali fo himandi dan ni boŋ se, da haŋ kaŋ go beena ra beene himandi no, wala haŋ kaŋ go ndunnya ra ganda no, wala haŋ kaŋ go hari ra laabo cire no. 5 Ni ma si sududu i se, ni ma si may i se mo, zama ay, Rabbi ni Irikoyo wo, ay ya Irikoy cansekom no. Ay ga izey di da ngey baabey zunubey hala zamana hinzanta da itaacanta ay konnakoy gaa. 6 Ay ga suuji cabe zambaryaŋ se mo, ay baakoy kaŋ yaŋ g'ay lordey gana se. 7 Ni ma si ze da Rabbi ni Irikoyo maa yaamo, zama Rabbi si bora kaŋ n'a maa ci yaamo guna sanda a sinda taali. 8 Ma fongu fulanzamyaŋ zaaro zama ni m'a fay waani. 9 Jirbi iddu no ni ga taabi ka ni goyo kulu kubandi, 10 amma zaari iyyanta ya fulanzamay hane no kaŋ ni ga haggoy Rabbi ni Irikoyo se. A ra ni ma si goy kulu te, nin da ni ize aru, da ni ize way, da ni bannya, da ni koŋŋo, da ni alman da ni ce-yaw kaŋ go ni windo ra. 11 Zama jirbi iddu ra no Rabbi na beene nda ganda nda teeku nda haŋ kaŋ go i ra kulu te. A fulanzam mo zaari iyyanta hane. Woodin se no Rabbi na fulanzamay zaaro albarkandi, a n'a fay waani mo. 12 Ni ma ni baaba nda ni nya beerandi, zama ni aloomaro ma ku laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra. 13 Ni ma si boro wi. 14 Ni ma si zina. 15 Ni ma si zay. 16 Ni ma si tangari seeda te ni gorokasin boŋ. 17 Ni ma si ni gorokasin windi bini. Ni ma si ni gorokasin wando bini, wala a bannya, wala a koŋŋa, wala a yeejo, wala a farka, wala hay kulu kaŋ ga ti ni gorokasin wane." 18 Jama kulu binde maa beene kaatiyaŋey da hillo jinda. I di maliyaŋ da tondo mo kaŋ go ga dullu kaa. Waato kaŋ borey di woodin yaŋ binde, i jijiri. I kay nangu mooro. 19 I ne Musa se: "Ni ma salaŋ iri se, iri mo, iri ga maa. Amma Irikoy wo ma si salaŋ iri se, zama iri ma si bu." 20 Musa mo ne jama se: "Wa si humburu, zama Irikoy kaa zama nga m'araŋ neesi, a humburkuma ma goro araŋ banda, zama araŋ ma si zunubi te mo." 21 Jama binde kay nangu mooro, amma Musa maan kubay biyo do, naŋ kaŋ Irikoy go. 22 Rabbi ne Musa se: "Yaa no ni ga ci Israyla izey se: ‹Araŋ di araŋ boŋ se kaŋ ay salaŋ araŋ se, ay jinda fun beena ra. 23 Araŋ ma si de-koy fooyaŋ te ka margu nda ay, nzarfu wala wura wane. Araŋ ma si i te araŋ boŋ se. 24 Ni ga sargay feema te ay se da laabu. A boŋ no ni ga ni sargayey kaŋ i ga ton da ni saabuyaŋ sargayey mo salle, ni feejey da ni hawey nooya. Nangu kulu kaŋ ay ga naŋ i ma fongu ay maa gaa, ay ga kaa ni do ka ni albarkandi. 25 Da mo ni na tondi sargay feema te ay se, ni ma s'a cina nda tondi jabanteyaŋ bo, zama da ni na ni goy jinay daŋ a gaa, ni n'a ziibandi no. 26 Ni ma si kaaru ay sargay feema boŋ mo kaarimi hariyaŋ boŋ, zama ni gaa-koono ma si bangay a boŋ.› "

Exode 21

1 Woone yaŋ mo ga ti asariyey kaŋ ni ga daŋ borey jine. 2 Da ni na Ibraniyance bannya day, jiiri iddu no a ga may ni se. Iyyanta ra a ga fatta burcini, gomni boŋ. 3 Da nga hinne no ka furo, nga hinne no ga fatta. Da wandekoy mo no, a wando ga fatta a banda. 4 Da koyo no k'a no wande, a na izeyaŋ hay a se mo, alboro wala wayboro, wando da nga izey ga goro koyo wane-taray ra, bora hinne no ga fatta. 5 Amma da bannya na sanni kaa taray ka ne: "Ay ga ba ay koyo d'ay wando d'ay izey, ay si fatta," 6 saaya din a koyo ga kond'a Irikoy jine, a ma kond'a fu meyo gaa, wala fu meyo bundo gaa. A koyo g'a hanga fun da taaji, a ga may koyo se mo hal abada. 7 Da boro fo na nga ize way neera a ma ciya koŋŋo, a si fatta danga mate kaŋ bannya ga fatta bo. 8 D'a mana kaan koyo kaŋ ho nga m'a hiiji se mo, kal a ma naŋ i ma koŋŋa fansa. Koyo sinda fondo k'a neera yaw fo se, za kaŋ a n'a fafagu. 9 D'a n'a day nga ize aru se mo, kal a ma te a se mate kaŋ i ga te ize way se. 10 Da koyo na wande fo sambu, koŋŋa ŋwaari nd'a bankaaray da hiijay wazibi si zabu. 11 D'a mana ihinza din te a se mo, kal a ma fatta yaadin gomni, manti nda nooru. 12 Boro kaŋ na boro fo kar kal a bu, haciika i g'a wi no. 13 Amma bora, da manti a lamba no bo, kala Irikoy n'a te yaadin a kambe ra, ay ga daŋ ni se nangu kaŋ a ga zuru ka koy. 14 Da boro fo na nga gorokasin toonye zama nga m'a zamba ka wi, ni g'a koy kaa, baa ay sargay feema do, zama a ma bu se. 15 Boro kaŋ na nga baaba wala nga nya kar, haciika i g'a wi no. 16 Boro kaŋ na boro zay ka neera, wala mo i n'a gar a kambe ra, haciika i g'a wi no. 17 Boro kaŋ na nga baaba wala nga nya wow, haciika i g'a wi. 18 Da alboroyaŋ goono ga yanje, afa na afa kar da tondi wala nda kambe kunkuni, amma a mana bu, kala day a soobay ka kani nga daaro boŋ -- 19 d'a ye ka tun ka goobu naan, bora kaŋ n'a kar din, ciiti s'a di, amma kal a ma muraado mursa bana. A ma naŋ mo i m'a saajaw hal a ma te baani. 20 Da boro fo na nga bannya wala nga koŋŋa kar da goobu, d'a ciya a bu mo a kamba ra, haciika i g'a ciiti. 21 Amma d'a te jirbi fo wala ihinka, i s'a ciiti koyne, zama a arzaka no. 22 Da alboroyaŋ goono ga gurjay, hal i na wayboro gundekoy maray, kal a te gunde hasaraw, amma hasarawo me nooya, haciika i g'i ciiti da jukkeyaŋ kaŋ waybora kurnyo ga dake i boŋ. I ga bana mo danga mate kaŋ alkaaley ga ciiti i se. 23 Amma da hasaraw waani fo te, saaya din ni ma fundi bana nda fundi; 24 ma mo bana nda mo; ma hinje bana nda hinje; ma kambe bana nda kambe; ma ce bana nda ce; 25 ma tonyaŋ bana nda tonyaŋ; ma marayyaŋ bana nda marayyaŋ; ma karyaŋ bana nda karyaŋ. 26 Da boro fo na nga bannya wala nga koŋŋa mo kar hal a na mwa kaa, kal a m'a taŋ burcini a mwa banando se. 27 Da mo a na nga bannya wala nga koŋŋa hinje bagu no, a m'a taŋ burcini a hinja banando se. 28 Da yeeji fo na alboro wala wayboro fo nukum hal a bu, haciika i ga yeejo catu nda tondiyaŋ k'a wi. I s'a hamo ŋwa mo, amma yeejo koyo sinda taali. 29 Amma da za doŋ yeejo doona ka nukum, i ci koyo se mo, a man'a haw mo, hala yeejo na alboro wala wayboro fo wi, i ga yeejo catu ka wi. A ga koyo mo wi. 30 D'i na fansa dake a boŋ mo, kal a ma bana haŋ kaŋ me i dake a boŋ, zama a fundo fansayaŋ no. 31 Da ize alboro no a nukum, wala ize way, asariya din boŋ no i ga te a se. 32 Da yeejo na bannya wala koŋŋo nukum, kal a ma bana koyo se nzarfu sekel waranza, i ma yeejo catu ka wi mo. 33 Da boro fo na guusu fiti, wala da boro fo na guusu fansi no, a man'a daabu, yeeji wala farka fo mo kaŋ a ra, 34 guusukoyo ga bana. A ga nooru no i koyey se, buukwa ga ciya a wane. 35 Da mo boro fo yeeji na boro fo wane maray hal a bu, kal i ma yeeji fundikoono neera ka nooro fay, buukwa mo, i m'a fay ngey game ra. 36 Amma d'i bay za doŋ yeeji kaŋ ga nukum no, a koyo man'a haw mo, haciika kal a ma yeeji fo bana, buukwa mo ga ciya a wane.

Exode 22

1 Da boro na yeeji wala feeji zay ka wi, wala mo a n'a neera no, kal a ma bana yeeji gu afa banando se, feeji mo, itaaci no afa banando se. 2 D'i na zay di, a go zaytara gaa, i n'a kar kal a bu, a kuro sinda alhakku. 3 Amma da wayna fun a gaa, a kuro gonda alhakku. Kal a ma bana. D'a sinda hay kulu mo, kal i m'a neera a zaytara se. 4 D'i na haya kaŋ a zay din gar a kambe ra da fundi, da yeeji no, wala farkay, wala feeji, kal a m'a bana sorro hinka. 5 Da boro fo na fari wala reyzin kali zamba, a na nga alman taŋ hal a kuru boro fo fari ra, kal a ma bana nga faro wala nga reyzin kalo albarka ra haŋ kaŋ ga boori ka bisa i kulu. 6 Da danji koma ka di karjiyaŋ ra, hal a to sinjiri gaa, wala jeeni kaŋ go nya gaa, wala a na fari ŋwa mo, bora kaŋ na danjo daŋ din, daahir a g'a bana. 7 Da boro fo na nooru wala jinay kaŋ a ga gaay talfi nga gorokasino gaa, a binde i n'a zay bora din fuwo ra, d'i na zayo di, a m'a bana sorro hinka. 8 Amma d'i mana zayo di, i ma kande fu koyo alkaaley jine, i ma guna ka di hal a mana nga kamba daŋ nga gorokasino jinayo gaa. 9 Amaana ŋwaari kulu dumi se, da yeeji no, wala farkay, wala feeji wala bankaaray no, wala hay fo kulu kaŋ daray, kaŋ boro fo ga ne nga wane no, i ga kande i boro hinka kulu sanno alkaaley jine. Bora kaŋ boŋ alkaaley ga taalo dake din ga bana nga gorokasino se sorro hinka. 10 Da boro fo talfi nga gorokasino gaa farkay wala yeeji wala feeji wala alman kulu kaŋ dumi no, a m'a gaay se, nga no, a bu, wala a maray, wala i n'a gaaray, boro kulu mana di a mo -- 11 waato din gaa no i g'i boro hinka daŋ i ma ze da Rabbi hal a mana nga kambe daŋ nga gorokasino arzaka gaa. Haro koyo g'a zeyaŋo ta, a s'a bana mo. 12 Da mo i n'a zay a gaa no, a ga bana koyo se. 13 Amma da hay fo no k'a tooru-tooru, a ma kande toorimo seeda se. A si haya kaŋ i tooru din bana. 14 Da boro na alman hi nga gorokasin gaa, d'a maray, wala mo a bu, koyo si a banda, daahir bora ga bana koyo se. 15 Amma da koyo go almano banda, a s'a bana. Da sufuray hari mo no, a ga kay nga sufuray nooro me. 16 Da boro fo na wandiyo kaŋ i mana di boro fo se hiila ka kani nd'a, daahir no a g'a hiijay nooro bana, wandiya ma ciya a wande mo. 17 Da wandiya baabo wangu k'a hiijandi a se mo, kulu nda yaadin a ga hiijay nooro bana sanda mate kaŋ cine i ga bana wandiyo se. 18 Ni ma si naŋ wayboro ziima ma funa. 19 Boro kulu kaŋ ga kani nda alman mo, daahir i g'a koy wi. 20 Boro kaŋ ga sargay salle de-koy fo se, kaŋ manti Rabbi hinne no, i m'a koy halaci soosay. 21 Ni ma si yaw taabandi, ni ma s'a kankam mo, zama araŋ mo na yawtaray te Misira laabo ra. 22 Ni ma si wayboro kaŋ kurnye bu, wala alatuumi taabandi. 23 Da ni n'i kankam baa kayna hal i hẽ ay gaa mo, mate kulu kaŋ no, haciika ay ga maa i hẽeno. 24 Ay futa mo ga tun sanda danji, ay g'araŋ wi da takuba. Araŋ wandey mo ga ciya kurnye si, araŋ izey mo ga ciya alatuumiyaŋ. 25 Da ni na nooru garaw daŋ ay borey ra talka kaŋ go ni banda gaa, ni ma si ciya a se danga garaw-gar-hãako, ni ma si nooru nda riiba daŋ a gaa mo. 26 Da ni na taafe ta ni gorokasin gaa tolme, sikka si kala ni m'a yeti a se hala wayna ga kaŋ, 27 zama woodin hinne no ga ti a daabuyaŋ haro. A gaa-kuuro bankaara nooya, ifo ra no a ga jirbi? A ga ciya mo, saaya kaŋ a hẽ ay gaa, ay ga maa, zama ay ya gomnikoy no. 28 Ni ma si Irikoy wow. Ni ma si ni jama jine bora laali. 29 Ni ma si naŋ ni fari albarka nooyaŋ ma gay wiyaŋo zaaro ra, da ni reyzin izey hari jina. Ni ize alboro hay-jine kulu mo, ni g'ay no nd'a. 30 Yaadin mo no ni ga te da ni hawey da ni feejey. Jirbi iyye no a ga goro nga nyaŋo banda, jirbi ahakkanta hane mo ni m'a no ay se. 31 Araŋ ga goro boro hananteyaŋ ay se. Woodin se no araŋ ma si ham kulu kaŋ ganji ham tooru-tooru ŋwa, araŋ g'a furu no hansey se.

Exode 23

1 Ni ma si tangari baaru sambu ka dede. Ni ma si me haw da boro laalo hala ni ma ciya seedako kaŋ ga zamba. 2 Ni ma si jama gana goy laalo teeyaŋ se. Ma si seeda no mo ciiti ra ka kamba jama ganayaŋ se ka asariya siirandi. 3 Ni ma si rongome talka se d'i kand'a kalima. 4 Da ni gar ni ibare yeeji wala a farka te boŋdaray, daahir kala ni ma kond'a a se. 5 Da ni di ni ibare farka go ga kani nga jarawo cire, ni goono ga miila mo ni ma wangu k'a gaa, daahir kala ni m'a gaa ka zumandi. 6 Ni ma si ciiti siirandi ni talka se saaya kaŋ a kande nga kalima. 7 Ma mooru tangari sanni. Ma si boro kaŋ sinda taali wala adilante wi mo, zama ay si boro laalo adilandi bo. 8 Ni ma si me-daabu ta mo, zama me-daabu ga boro kaŋ ga di din ciya danaw, a ga adilantey sanney barmay mo. 9 Ni ma si yaw gurzugandi, zama araŋ ga yawtaray daa bay, za kaŋ araŋ mo na yawtaray te Misira laabo ra. 10 Jiiri iddu no ni ga ni laabo duma, ni m'a fari albarka margu mo. 11 Amma jiiri iyyanta ra ni ga naŋ a ma fulanzam, ni ma s'a duma. Ni borey ra alfukaarey ga ŋwa a jarawo gaa. Haŋ kaŋ cindi mo, ganji hamey ma ŋwa. Yaadin no ni ga te da ni reyzin kalo da ni zeytun nyaŋey mo. 12 Jirbi iddu no ni ga goy. Zaari iyyanta ni ga fulanzam, zama ni yeejo da ni farka ma du fulanzamay, ni koŋŋa izey da yaw mo ma du fulanzamay. 13 Haŋ kaŋ ay ci araŋ se kulu, araŋ m'a haggoy. Araŋ ma si de-koy fooyaŋ maa ce, i ma si maa r'ey ni me ra mo. 14 Jiiro ra sorro hinza no ni ga sududuyaŋ batu haggoy ay se. 15 Buuru kaŋ sinda dalbu sududuyaŋ bato, ni ga haggoy d'a. Jirbi iyye no ni ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa, danga mate kaŋ cine ay na ni lordi nd'a, alwaato kaŋ ay daŋ ni se handu sintina ra, zama a ra no ni fun Misira. Boro kulu ma si bangay ay jine mo kambe koonu. 16 Woodin banda, heemar sududuyaŋ bato, ni fari dumi izey kaŋ ni duma fari boŋ-jina. Da mo wiyaŋ banda sududuyaŋ bato jiiro bananta wano, saaya kaŋ ni na ni fari dumi izey kulu wi ka jisi. 17 Sorro hinza din jiiro ra no ni alborey kulu ma kaa Rabbi Irikoy jine. 18 Ni ma si ay sarga kuro salle nda buuru dalbukoy a banda. I ma si naŋ mo ay sarga maano ma kani kala susuba. 19 Ni laabo wane boŋ-jina, sintinay wano, ni ga kand'a Rabbi ni Irikoyo windo ra. Ni ma si hincin ize hina mo nga nyaŋo wa ra. 20 Guna, ay ga malayka donton ni jine kaŋ ga ni haggoy fonda ra, a ma konda nin nango kaŋ ay soola. 21 Araŋ ma laakal d'a, araŋ ma hanga jeeri a sanno se, araŋ ma si wang'a se mo, zama a si araŋ hartayaŋey yaafa bo, zama ay maa go a ra. 22 Amma da day ni na hanga jeeri a sanney kulu se, ni maa hay kulu kaŋ ay ci, kal ay ma ciya ibare ni ibarey se, yanjekaari mo ni yanjekaarey se. 23 Zama ay malayka ga furo ni jine ka konda nin hala Amorancey, da Hittancey, da Perizancey, da Kanaanancey, da Hibancey, da Yebusancey do, ay g'i tuusu mo. 24 Ni ma si sombu i de-koyey se, ni ma si may i se, ni ma si i teerey dondon mo, amma ni ma si jaŋ k'i halaci pat! Ma si jaŋ k'i toorey bagu-bagu mo. 25 Araŋ ma may Rabbi araŋ Irikoyo se. Nga mo ga ni ŋwaaro da ni haro albarkandi, ay ma doori sombu ka kaa ni gaa mo. 26 Gunda hasaraw koy si te, waygunu si te ni laabo ra. Ay ga ni jirbey kubandi ni se mo. 27 Ay g'ay humburkuma samba ni jine, ay ma dumi cindey kulu laakaley tunandi, ngey kaŋ yaŋ do ni goono ga koy. Ay ma naŋ ni ibarey ma banda bare ni se. 28 Ay ga cebeeri-hawlandi zugula samba ni jine, kaŋ yaŋ ga Hibancey da Kanaanancey da Hittancey gaaray ni jine. 29 Ay si i gaaray ni jine mo jiiri folloŋ ra bo, zama laabo ma si goro koonu, ganji hamey mo ma baa ka bisa nin gaabi. 30 Kayna-kayna no ay g'i gaaray ni jine, hala waati kaŋ ni ga tonton ka laabo tubu. 31 Ay ga ni hirro daŋ za Teeku Cira gaa kala Filistancey teeko gaa, za saaji beero gaa mo kala isa me gaa, zama ay ga laabo borey daŋ ni kamba ra. Ni g'i gaaray mo ni jine. 32 Ni ma si sappe nd'ey wala nd'i toorey. 33 I ma si goro ni laabo ra, zama i ma si ni daŋ ni ma zunubi te ay se. Zama da ni may i de-koyey se, daahir a ga ciya ni se hirrimi.

Exode 24

1 A ne Musa se: "Ma kaaru ka kaa Rabbi do, nin da Haruna da Nadab da Abihu nda Israyla arkusu wayye. Araŋ ma sududu za nangu mooro. 2 Musa hinne no ga kaa Rabbi jarga, amma ngey wo ma si maan bo. Borey ma si kaaru a banda mo." 3 Kala Musa kaa ka Rabbi sanney d'a asariyey kulu ci jama se. Borey kulu binde tu me folloŋ ka ne: "Sanney kulu kaŋ Rabbi ci, iri g'i te." 4 Musa mo na Rabbi sanno kulu hantum. A tun mo susuba za nda hinay. A na sargay feema cina tondo cire nda tondi way cindi hinka, Israyla kunda way cindi hinka me. 5 A na Israyla izey ra sahãkooniyaŋ donton, i ma koy ka sargay kaŋ i ga ton salle Rabbi se, i ma yeejiyaŋ dumbu mo k'i salle saabuyaŋ sargay Rabbi se. 6 Musa mo na kuro jara sambu ka daŋ gaasuyaŋ ra, jara mo, a n'a say-say feema gaa. 7 A na sappa tira sambu ka caw borey hangey ra, ngey mo ne: "Hay kulu kaŋ Rabbi ci, iri g'a te, iri g'a gana mo." 8 Musa na kuro sambu koyne. A n'a say-say borey gaa ka ne: "Guna, sappa kaŋ Rabbi te d'araŋ, a kuro neeya, sanney wo kulu boŋ." 9 Musa binde, nga nda Haruna nda Nadab da Abihu nda Israyla arkusey wayya kaaru. 10 I di Israyla Irikoyo. A cey cire mo ga hima safir tondi dabe kaŋ i yuttandi, danga beene bumbo a nyaaleyaŋo se. 11 Rabbi mana kambe dake Israyla izey arkusey gaa, amma i di Irikoy. I ŋwa, i haŋ mo. 12 Rabbi ne Musa se: "Ma kaaru ka kaa ay do tondo ra ka goro noodin. Ay mo ga ni no tondi walhãyaŋ da asariya nda ganayaŋ sanney kaŋ yaŋ ay hantum zama ni ma jama dondonandi nd'a." 13 Musa binde tun, nga nda nga zanka Yasuwa. Musa kaaru mo Irikoy tondo boŋ. 14 A ne arkusey mo se: "W'iri batu neewo, hal iri ga ye ka kaa araŋ do. Guna, Haruna nda Hur go araŋ banda. Boro kulu kaŋ gonda kalima hari ma kaa i do." 15 Musa kaaru ka koy tondo boŋ, buro mo go ga tondo daabu. 16 Rabbi darza goro Sinayi tondo boŋ, buro mo go g'a daabu jirbi iddu. Zaari iyyanta mo Rabbi na Musa ce, jinda fun buro ra. 17 Rabbi darza bangayyaŋo ga hima danji kaŋ ga di tondo yolla gaa, Israyla izey go ga di a. 18 Musa mo furo buro bindo ra ka kaaru tondo boŋ. Musa te cin waytaaci nda zaari waytaaci tondo boŋ mo.

Exode 25

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne i ma nooyaŋ ta ka kande ay se. Ni m'ay nooyaŋo ta mo boro fo kulu kambe ra kaŋ bina n'a no. 3 Nooyaŋ kaŋ araŋ ga ta i gaa neeya: wura, da nzarfu, da guuru-say, 4 da silli suudi da suniya nda iciray, da lin baano taafeyaŋ mo, da hincin hamni taafeyaŋ, 5 da feeji kuuru kaŋ i cirandi, da hari-ra-hansi kuuruyaŋ, da jitti bundu, 6 da ji mo fitilla kaariyaŋ se, da yaazey tuusuyaŋ jiyo se, da dugu mo haw kaano se. 7 Wa kande oniks tondiyaŋ, da tondi waani-waani efod kwaayo se, da gande daabiro mo se. 8 I ma nangoray hanante te ay se, zama ay ma goro i game ra. 9 Deedando kaŋ ay ga cabe ni se kulu, Irikoy nangora deedando d'a jinayey kulu, yaadin no araŋ g'i te d'a. 10 I ma sundurko te da jitti bundu kaŋ salleyaŋo ga to kambe kar hinka nda jare, a tafayyaŋo kambe kar fo da jare, a kuuyaŋo mo kambe kar fo da jare. 11 I m'a daabu nda wura hanno, ni m'a daabu a ra hara d'a banda mo. Ni ma wura bonkunga te a se k'a windi. 12 Ni ma wura korbay taaci soogu a se k'i daŋ a lokoto taaca ra, kambu woone gaa korbay hinka, kambu fa gaa mo korbay hinka. 13 Ni ma jitti bundu goobuyaŋ te mo, k'i daabu nda wura. 14 Ni ma goobey daŋ korbayey funey ra sundurko kambey gaa, sundurko jareyaŋo se. 15 Goobey din mo, i ma goro sundurko korbay funey ra, i ma si i foobu ka kaa i ra. 16 Ni ma seeda kaŋ ay ga ni no mo jisi sundurko ra. 17 Ni ma sasabandiyaŋo do te da wura kaŋ ga hanan, kaŋ salleyaŋo kambe kar hinka nda jare no, a tafayyaŋo mo kambe kar fo da jare no. 18 Ni ma ciiti malayka himandi hinka te da wura, danay goy no ni g'i te d'a, sasabandiyaŋo do boŋ hinka gaa. 19 Kala ni ma ciiti malayka himandi fo te ne-haray boŋo gaa, ciiti malayka himandi fo mo ya-haray boŋo gaa. Ciiti malayka himandey mo ma fun sasabandiyaŋo do a boŋ hinka gaa. 20 Ciiti malayka himandey mo ga ngey fatey salle beene ka sasabandiyaŋo do daabu nda ngey fatey. I moydumey ga care guna. Ciiti malayka himandey moydumey ma sasabandiyaŋo do haray guna. 21 Ni ma sasabandiyaŋo do dake sundurko boŋ. Seeda kaŋ ay ga ni no mo, ni m'a jisi sundurko ra. 22 Noodin no ay ga kubay da nin, sasabandiyaŋo do se beene, ciiti malayka himandi hinka game ra kaŋ yaŋ go seeda daŋyaŋ sundurko boŋ, ay ga salaŋ ni se hay kulu boŋ kaŋ ay ga ni lordi nd'a Israyla izey se. 23 Ni ma taabal te mo da jitti bundu, kaŋ salleyaŋo kambe kar hinka no, a tafayyaŋo kambe kar fo, a kayyaŋo mo kambe kar fo da jare no. 24 Ni m'a daabu nda wura hanno ka wura bonkunga te a se k'a windi. 25 Ni m'a windi mo da me-jabu kaŋ tafayyaŋo kambe faata fo cine no. Ni ma bonkunga te a se da wura k'a windi. 26 Ni ma wura korbay taaci te a se ka korbayey daŋ lokoto taaca din ra kaŋ yaŋ go a kanje taaca gaa. 27 Me-jabo jarga no korbayey ga bara, goobey nangey taablo jareyaŋ se. 28 Ni ma jitti bundu goobuyaŋ te k'i daabu nda wura taablo jareyaŋo se. 29 Ni m'a taasey, d'a kawrey, d'a haŋ gaasey d'a kusey te da wura hanno, wo kaŋ yaŋ i ga sooguyaŋ sargay te d'ey. 30 Ni ma jisiyaŋ buuru dake taablo boŋ ay jine waati kulu. 31 Ni ma fitilla suntulo mo te da wura zalla. Danay goy no i ga fitilla suntulo te d'a, danga a daba, d'a jinda, d'a boosi me wiyantey, d'a boosi gunguney, d'a boosi me feerantey -- i kulu marganta ni m'a te danay fo. 32 Kambe iddu no ga salle a jinda gaa, kambe hinza fitilla suntulo kuray woone gaa, ihinza mo fitilla suntulo ya-haray kura gaa. 33 I ga te boosi me wiyante hinza dananteyaŋ danga amand tuuri boosi cine, d'i boosi gunguney, d'i boosi me feerantey kambe fo gaa. Ma te boosi me wiyante hinza koyne dananteyaŋ danga amand tuuri boosi cine, d'i boosi gunguney, d'i boosi me feerantey kambe fa gaa. Yaadin no kambe iddo kulu gaa kaŋ yaŋ ga salle fitilla suntulo gaa. 34 Fitilla suntulo gaa mo i ma te boosi me wiyante danante taaci, danga amand tuuri boosi cine, d'i boosi gunguney, d'i boosi me feerantey. 35 A ma bara boosi gunguni fo a kambe hinka cire, da boosi gunguni fo mo a kambe hinka cire koyne, da boosi gunguni fo a kambe hinka cire koyne, ngey kambe iddo se kaŋ yaŋ ga salle fitilla suntulo gaa. 36 I boosi gunguney d'i kambey, danay fo no ni g'i te d'a, wura zalla wane. 37 Ni m'a fitilla iyye te. I m'a fitilley diyandi zama i ma te kaari a jine. 38 Ni m'a kambo d'a ziibi kuyaŋ taasey mo te da wura zalla. 39 I ma fitilla te, nga nda nga goy jinayey kulu, da wura zalla, kilo waytaaci cindi gu cine tiŋay. 40 Ma laakal mo k'i te i deedando boŋ kaŋ ay cabe ni se tondo ra."

Exode 26

1 "Ni ma Irikoy nangora te mo da taafe way, lin baano wane yaŋ kaŋ gonda silli suudi nda suniya nda iciray, taalamante nda ciiti malayka himandiyaŋ, gonitaray goy no ni g'i te d'a. 2 A taafe fo kulu salleyaŋo ma to kambe kar waranka cindi ahakku, taafe kulu tafayyaŋo ma to kambe kar taaci. Taafey kulu neesiji fo no. 3 Ni ma taafe gu margu k'i haw care gaa, igu fa mo, i m'i margu ka haw care gaa. 4 Ni ma niiney te, suudi wane yaŋ, taafe fa kambo caso marguyaŋo do. Yaadin mo no ni ga te taafa kaŋ go jina din caso ra, hawyaŋ hinkanta do. 5 Niine waygu no ni ga te taafe fo gaa. Ni ma te niine waygu koyne taafa kaŋ ga margu nd'a meyo gaa, i niiney ma care guna. 6 Ni ma kanjar'ize waygu te da wura. Ni ma taafey haw care gaa da kanjar'izey, Irikoy nangora ma te afo. 7 Ni ma taafeyaŋ te hukumo se da hincin hamni ka Irikoy nangora daabu. Taafe way cindi fo no ni ga te. 8 Taafe fo kulu salleyaŋo, kambe kar waranza no. Taafe fo kulu tafayyaŋo mo kambe kar taaci no. Taafe way cindi fa din neesiyaŋo ma ciya afo. 9 Ni ma taafe guwa margu ka haw care gaa, ni ma taafe iddo mo margu ka haw care gaa. Ni ma taafe iddo wane iddanta taabu hukumo meyo boŋ beene. 10 Ni ma niine waygu te taafa kambo gaa, sintinay wano kaŋ i dabu. Ni ma niine waygu te koyne taafa kaŋ go jine din dabuyaŋ hinkanta wano kambo gaa. 11 Ni ma kanjar'ize waygu te da guuru-say. Ni ma kanjar'izey daŋ niiney ra ka hukumo margu zama a ma te afolloŋ. 12 Hukumo taafe cindo kaŋ goono ga sooli, danga taafe jara kaŋ to ka cindi, kal a ma sooli Irikoy nangora banda haray. 13 Kambe kar fo ne-haray, kambe kar fo ya-haray mo, wo kaŋ to ka cindi hukumo taafa salleyaŋo ra, kal i ma sooli Irikoy nangora kambey gaa, ne-haray da ya-haray, zama i m'a daabu. 14 Ni ma hukumo daabirji fo te da feeji kuuruyaŋ kaŋ i cirandi, da daabirji fo mo kaŋ i te da hari-ra-hansi kuuru k'a daabu beene. 15 Ni ma kataakuyaŋ te Irikoy nangora se da jitti bundu, i ma kay beene. 16 Kataaku fo kulu kuuyaŋo ma to kambe kar way. Kataaku fo kulu tafayyaŋo mo, kambe kar fo da jare no. 17 Kataaku kulu ma bara nda kaaji hinka, i ma margu care gaa. Yaadin no ni ga te Irikoy nangora kataakey kulu gaa. 18 Ni ma kataakey din te Irikoy nangora se, kataaku waranka a dandi kamba haray. 19 Ni ma daba waytaaci te mo da nzarfu, kataaku waranka din cire: kataaku fo cire daba hinka a kaaji hinka se, kataaku fo cire mo, daba hinka a kaaji hinka se. 20 Irikoy nangora kambu hinkanta se, azawa kambe hara mo, ma kataaku waranka te, 21 da ngey nzarfu daba waytaaca, daba hinka kataaku fo cire, daba hinka koyne kataaku fo cire. 22 Irikoy nangora wayna kaŋay hara, ni ma kataaku iddu te a se. 23 Ni ma kataaku hinka fo te Irikoy nangora jina haray lokotey se. 24 Kataaku hinka din ga margu care gaa za ganda, i ga goro margante mo kala boŋo gaa da korbay folloŋ. Yaadin mo no a ga ciya ihinka kulu se, lokoto hinka din ra. 25 I ma te kataaku ahakku mo, da ngey nzarfu dabey, daba way cindi iddu, daba hinka kataaku fo cire, daba hinka mo kataaku fo cire. 26 Ni ma jitti bundu-gaaru gu te kataakey se kaŋ yaŋ go Irikoy nangora kambu fo gaa. 27 Ma te bundu-gaaru gu koyne Irikoy nangora kambu fa kataakey se, da bundu-gaaru gu koyne Irikoy nangora kataakey kaŋ yaŋ go jina haray mo se, wayna kaŋay haray. 28 Ma bindo ra bundu-gaaro te mo kataakey bindo se, a ma tun me fo gaa kala me fa gaa. 29 Ni ma kataakey daabu nda wura, ma korbayyaŋ te da wura, zama i ma ciya bundu-gaarey sarkuyaŋey do. Ni ma bundu-gaarey mo daabu nda wura. 30 Ni ma Irikoy nangora sinji nga deedando kaŋ i cabe ni se tondo ra din boŋ. 31 Ni ma kosaray taafe te mo da silli suudi nda suniya nda iciray, da lin baano taafe ka ciiti malayka himandiyaŋ daŋ a gaa da gonitaray goy. 32 Ni m'a sarku jitti bundu bonjare taaci gaa, daabante nda wura. I m'i gotey te da wura. I m'i sinji ganda daba taaci ra kaŋ i te da nzarfu. 33 Ni ma kosaray taafa sarku kanjar'izey gaa i cire haray, ni ma seeda daŋyaŋ sundurko jisi noodin, kosaray taafa banda. Kosaray taafa din mo ga fay araŋ se nangu hanna da nango kaŋ ga hanan gumo game ra. 34 Ni ma sasabandiyaŋo do mo dake seeda daŋyaŋ sundurko boŋ, nango kaŋ ga hanan gumo din ra. 35 Ni ma taablo daŋ kosaray taafa se taray haray. Fitilla suntulo mo ma bara taablo tanjay nangu hanna kuray fa gaa Irikoy nangora se dandi kamba haray. Ni ma taablo jisi a azawa kamba haray. 36 Ni ma daabule fo te hukumo meyo se, taalamante nda silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa. 37 Ni ma te daabula se bonjare gu, jitti bundu wane yaŋ, k'i daabu nda wura, i gotey ma ciya wura wane yaŋ. Ni ma daba gu soogu i se ganda, guuru-say wane yaŋ."

Exode 27

1 "Ni ma feema te mo da jitti bundu, a salleyaŋo kambe kar gu no, a tafayyaŋo mo kambe kar gu. Feema mo ma bara nda lokoto taaci, a beene kayyaŋo mo, kambe kar hinza no. 2 Ni ma hilliyaŋ te a lokoto taaca boŋ. A hilley kulu ma ciya danay fo, nga nd'a. M'a daabu nda guuru-say. 3 Ni m'a kambey te mo a booso kuyaŋ se, d'a kuyaŋ harey d'a taasey d'a gotey d'a danji kambey. A jinayey kulu, guuru-say no ni g'i te d'a. 4 Ni ma tandarayaŋ hari te a se da guuru-say. Tandarayaŋ haro boŋ mo ni ma guuru-say korbay taaci te, a lokoto taaca gaa. 5 Ni m'a daŋ me jabo cire kaŋ go ga feema windi, a se ganda, zama taaru himando ma to feema kuuyaŋo jara. 6 Ni ma goobuyaŋ te mo feema se, jitti bundu wane yaŋ k'i daabu nda guuru-say. 7 Ni ma goobey daŋ korbayey ra. Goobey mo ga goro feema kambu hinka gaa, kaŋ i g'a jare nd'a. 8 Ni ma feema te da kataakuyaŋ. A ra haray ma bara koonu. Danga mate kaŋ i cabe ni se tondo boŋ, yaadin no ni g'a te. 9 Ni ma windi te mo Irikoy nangora se. A dandi kamba haray i ga kosaray taafeyaŋ te batama se, lin baano wane yaŋ, a salleyaŋo kambe kar zangu, kambu fo se. 10 M'a windi bundey mo te waranka, i dabey mo waranka no, i m'i te da guuru-say. Windi bundey gotey d'i hawyaŋ harey ma ciya nzarfu wane. 11 Yaadin mo no a azawa kamba haray kosaray taafey, i salleyaŋ kambe kar zangu no, a windi bundey waranka, i dabey mo waranka, guuru-say wane yaŋ. Windi bundey gotey d'i hawyaŋ harey nzarfu wane yaŋ no. 12 Batama se wayna kaŋay haray, a tafayyaŋo se i ga kosaray taafeyaŋ te, kambe kar waygu wane, i windi bundey iway no, d'i dabey iway. 13 Batama wayna funay tafayyaŋo, i m'a te kambe kar waygu. 14 Jare fo se kosaray taafeyaŋ ga to kambe kar way cindi gu, windi bundey ihinza no, dabey mo ihinza. 15 Ya-haray kambo se mo i ga kosaray taafeyaŋ te, kambe kar way cindi gu, windi bundey ihinza no, dabey mo ihinza. 16 Windi meyo gaa mo i ga daabule fo te, kambe kar waranka, taalamante nda silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa. A windi bundey ma ciya itaaci, a dabey mo itaaci. 17 Windi bundey kulu kaŋ ga batama windi, i ma te i se hawyaŋ hariyaŋ, nzarfu wane yaŋ, i gotey mo nzarfu wane yaŋ, i dabey mo guuru-say wane yaŋ. 18 Batama salleyaŋo ma to kambe kar zangu, a tafayyaŋo mo kambe kar waygu no nangu kulu, a kuuyaŋo beene mo kambe kar gu. Kosaray taafey lin baano wane yaŋ no. Dabey mo ma ciya guuru-say. 19 Irikoy nangora jinayey kulu, a saajawey kulu ra, d'a loley, da batama loley kulu, guuru-say no ni g'i te d'a. 20 Ni ma Israyla izey lordi ka ne i ma kande ni se zeytun gabante ji hanno zama fitilla ma du ka di saaya kulu kaari teeyaŋ se. 21 Kubayyaŋ hukumo ra, kosaray taafa kaŋ go seeda jine din banda, Haruna nda nga izey g'a hanse Rabbi jine za wiciri kambu kala susuba. A ga ciya farilla kaŋ ga duumi i zamaney kulu ra Israyla izey se."

Exode 28

1 "Ni ma ni nya-izo Haruna maanandi ni do, d'a ize arey mo a banda, k'i fay Israyla izey game ra, zama i ma goy ay se alfagataray goyey ra, Haruna nda nga izey neeya, Nadab da Abihu nda Eliyezar da Itamar. 2 Ni ma bankaaray hananteyaŋ te ni beero Haruna se, a darza d'a beera se. 3 Ni ma salaŋ mo bine ra laakalkooney se, borey kaŋ yaŋ ay toonandi nda laakal biya, i ma bankaaray te Haruna se, zama i m'a fay waani, a ma goy ay se alfagataray ra. 4 Bankaarayey kaŋ dumi i ga te mo neeya: gande daabiro da efod kwaay da kwaay ize da jabba taalamante nda boŋtobay da guddama. I ma bankaaray hananteyaŋ te mo ni beero Haruna nda nga izey se, zama a ma goy ay se alfagataray ra. 5 I m'i ta da wura silli nda suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafeyaŋ gaa. 6 I ma efod kwaayo te mo da wura, da silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa, gonitaray goy. 7 I ma te a gaa jase boŋ hinka kaŋ ga me hinka margu ka haw care gaa. 8 Guddama kaŋ go efod kwaayo gaa mo, ikulu kaymi goy fo. I m'i te da wura, da silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa. 9 Ni ma oniks tondi hinka mo sambu ka Israyla izey maayey hantum i gaa. 10 I ma maa iddu hantum tondi fo gaa. Maa iddo kaŋ cindi mo, m'i hantum tondi fa gaa, i hayyaŋey boŋ. 11 Tondi gaa hantumko goy no i g'a te d'a, danga kawaatimi hantumyaŋ no. Ni ma tondi hinka din hantum da Israyla izey maayey, k'i daŋ wura taalamante jisiyaŋ nango ra. 12 Ni ma tondi hinka din dake efod kwaayo jase boŋey boŋ, fonguyaŋ tondiyaŋ no Israyla izey se. Haruna g'i maayey jare nga jasey gaa Rabbi jine, fonguyaŋ hari no. 13 Ni ma jisiyaŋ nango te da wura taalamante. 14 Ni ma te sisiri hinka mo, wura zalla wane yaŋ, danga korfayzeyaŋ cine no n'i g'i te d'a, biyanteyaŋ. Ni ma sisiri biyantey din haw jisiyaŋ harey nangey din gaa. 15 Ni ma ciiti gande daabiri te mo nda gonitaray goy, danga efod kwaayo goyo cine. Ni m'a te da wura, da silli suudi nda suniya nda iciray. Lin baano taafe gaa no ni g'a te. 16 A kambey kulu ma saba. I ma taabu care gaa, a salleyaŋo kambe gaaba fo, a tafayyaŋo mo kambe gaaba fo. 17 Ni ma tondi daŋyaŋ do te a gaa tondi sasare taaci. Sasare sintina ra: sardiyus fo da topaz fo da karbonkal fo; 18 sasare hinkanta ra: krisolit fo da safir fo da daminti fo; 19 sasare hinzanta ra: opal fo da kalsedoni fo da amotosto fo; 20 sasare taacanta ra: beril fo da oniks fo da yaspidi fo. Tondey din, i g'i jisi ngey wura taalamante jisiyaŋ nangey ra. 21 I ga to iway cindi hinka, Israyla izey maayey boŋ, danga kawaatimi hantumyaŋ cine, i afo kulu nda nga maa, kunda way cindi hinka se. 22 Gande daabiro gaa mo ni ma sisiri biyanteyaŋ te da wura zalla. 23 Gande daabiro gaa mo ni ma korbay hinka te, wura wane yaŋ. Ma korbay hinka din daŋ daabiro kambu hinka gaa beene. 24 Ni ma wura sisiri biyante hinka daŋ korbay hinka din ra, gande daabiro kambu hinka gaa beene. 25 Sisiri biyante hinka din meyo, ni m'i daŋ sarkuyaŋ hari hinka din gaa. Ni m'i daŋ efod kwaayo jase boŋey gaa a jine haray. 26 Ni ma wura korbay hinka te. Ni m'i daŋ gande daabiro kambu hinka meyey gaa, kaŋ go efod kwaayo gaa a ra haray. 27 Ni ma wura korbay hinka te koyne. M'i daŋ efod kwaayo jase boŋ hinka cire jine haray, a marguyaŋo do maanante, efod kwaayo guddama se beene. 28 I ma gande daabiro haw a korbayey gaa k'i margu nda efod kwaayo korbayey da suudi korfo zama gande daabiro ma goro efod kwaayo guddama se beene, zama gande daabiro ma si feeri ka fun efod kwaayo gaa se. 29 Haruna ga Israyla izey maayey jare nga bina boŋ, ciiti gande daabiro ra, saaya kaŋ a ga furo nangu hananta ra. Fonguyaŋ no duumi Rabbi jine. 30 Ni ma Urim nda Tummin mo daŋ ciiti gande daabiro ra. I ga goro Haruna bina boŋ saaya kaŋ a ga furo Rabbi jine. Yaadin no Israyla izey ciito go d'a Haruna boŋ, a g'a jare nga bina boŋ duumi. 31 Ni ma kwaay izo kaŋ boŋ i ga efod kwaayo dake te, a kulu nda fatala suudi. 32 I ga jinda te kurkutu a bindo ra, kaymi goy wane. I g'a kay ka windi danga wongu kwaay cine, zama a ma si kortu se. 33 Ni ma garenad himandiyaŋ te a windanta kulu gaa ganda meyo gaa, suudi nda suniya nda iciray wane yaŋ, hala nda wura lond'izeyaŋ i bindey ra a windanta. 34 Wura lond'ize fo nda garenad fo, wura lond'ize fo nda garenad fo ma bara kwaay izo meyo gaa ganda a windanta. 35 A ga goro Haruna gaahamo gaa goyo teeyaŋ se. I ga maa i yooje mo waati kaŋ a ga furo nangu hananta ra Rabbi jine, d'a fattayaŋ waate mo, zama a ma si bu se. 36 Ni ma walhã te da wura zalla ka hantum a gaa danga kawaatimi hantumyaŋ ya-cine: ‹HANANTE NO RABBI SE.› 37 Ni m'a haw da korfo suudi, a ma goro boŋtoba boŋ, boŋtoba sukuto gaa no a ga goro. 38 A ga goro Haruna sukuto gaa. Haruna mo ga jinay hanantey taaley muraadu sambu, kaŋ yaŋ Israyla izey ga hanandi ngey nooyaŋ hanney kulu ra. A ma goro a sukuto gaa waati kulu, zama i ma ciya gaakuranteyaŋ Rabbi jine. 39 Lin baano no ni ga jabba kay d'a. Ni ma boŋtoba mo te da lin baano fatala. Ni ma guddama taalamante te. 40 Ni ma jabbayaŋ te Haruna izey mo se. Ni ma guddamayaŋ te i se, ni ma fatala fuulayaŋ te i se mo, i darza d'i beera se. 41 Ni g'i daŋ ni beero Haruna nda nga izey kulu gaa, k'i tuusu nda ji, k'i fay waani, k'i kambey toonandi zama i ma goy ay se alfagataray goyey ra. 42 Ni ma mudunyaŋ te i se, lin baano fatala wane yaŋ, zama i m'i gaa-kooney daabu, i ma to canta gaa kala tanje gaa. 43 I ma goro Haruna nda nga izey gaa i furoyaŋ kulu kubayyaŋ hukumo ra, wala mo saaya kaŋ i ga maan sargay feema do goy teeyaŋ se, nangu hananta ra, zama i ma si taali sambu ka bu se. A ga ciya farilla kaŋ ga duumi a se d'a haamey se mo a banda."

Exode 29

1 "Yaa no ni ga te i se zama i m'i hanandi, i m'ay goyo toonandi alfagataray goyey ra se mo: Ma sambu yeej'ize fo da feeji gaaru hinka kaŋ yaŋ sinda laru, 2 da buuru kaŋ sinda dalbu, da buuru tafay kaŋ sinda dalbu kaŋ i diibi nda ji, da maasa kaŋ sinda dalbu kaŋ i na ji tuusu a gaa. Alkama hamni baano no ni g'i te d'a. 3 Ni m'i daŋ mo cilla fo ra ka kond'ey cilla din ra yeej'izo da gaaru hinka din banda. 4 Ni ma kande Haruna nda nga izey hala kubayyaŋ hukumo me gaa, m'i nyumay da hari. 5 Ni ma bankaarayey mo sambu, ka jabba, da kwaay izo kaŋ boŋ i ga efod kwaayo dake, da efod kwaayo, da gande daabiro daŋ Haruna gaa. Ni ma efod kwaayo gonitaray guddama zuwo haw a gaa. 6 Ni ma boŋtoba didiji a se boŋo gaa, ka walhã hananta daŋ a se noodin boŋtoba boŋ. 7 Waato din gaa koyne ni ma tuusuyaŋ ji sambu ka soogu a boŋo boŋ k'a tuusu. 8 Ni ma kande a izey ka jabbey daŋ i gaa. 9 Ni ma guddama zuyaŋ haw Haruna nda nga izey gaa. Ni ma fatala fuulayaŋ daŋ izey gaa. Alfagataray goyey mo ga ciya i wane ka goro i kambey ra, farilla kaŋ ga duumi no. Ni ma Haruna nda nga izey kambey toonandi mo. 10 Ni ma kande yeej'izo kubayyaŋ hukumo jine. Haruna nda nga izey mo ga ngey kambey dake yeej'izo boŋo gaa. 11 Ni ma yeej'izo jinda kaa Rabbi jine, kubayyaŋ hukumo me gaa. 12 Ni ma kaa yeej'izo kuro gaa ka daŋ feema hilley gaa da ni kambayze. Kuro kulu mo, ni m'a mun feema ganda gaa. 13 Ni ma maano kulu kaŋ go ga daabu teeley gaa sambu, da taana kaŋ go ga haame daabu, da dumayze hinka d'i maano kaŋ go i gaa mo. M'i kulu ton feema ra. 14 Amma yeejo hamo d'a kuuro d'a wuro, ni m'i ton da danji gata banda, zunubi se sargay no. 15 Ni ma feeji gaaru fo sambu. Haruna nda nga izey ga ngey kambey dake gaaro boŋo gaa. 16 Ni ma gaaro jinda kaa. M'a kuro ta ka say-say nangu kulu feema gaa. 17 Ni ma feejo mo dumbu-dumbu, ka gunda ra jinayey da cey nyun da hari, k'i daŋ a dumbarey kulu da boŋo banda. 18 Ni ma feejo sukutumo ton feema boŋ, sargay summaare kaŋ i ga ton no. A hawo ga kaan Rabbi se, sargay no kaŋ i ga te Rabbi se danji ra. 19 Ni ma feeji gaaru fa mo sambu. Haruna nda nga izey mo ga kambe dake gaaro boŋo gaa. 20 Waato din gaa ni ma feeji gaaro jinda kaa. Ma kaa kuro gaa ka daŋ Haruna kambe ŋwaari hanga deena gaa, d'a izey kambe ŋwaari hanga deeney gaa, d'i kambe ŋwaari kambe nyaŋey gaa, d'i kambe ŋwaari ce nyaŋey gaa. Ma kuro say-say mo feema gaa nangu kulu. 21 Ni ma kaa kuro kaŋ go feema boŋ din gaa, da tuusuyaŋ jiyo gaa mo. M'i say-say Haruna nda nga bankaarayey gaa, d'a izey da ngey bankaarayey kulu gaa a banda. Yaadin gaa no a ga ciya hanante, nga nda nga bankaarayey d'a izey da ngey bankaarayey a banda. 22 Ni ma feejo maano mo sambu, d'a sunfa, da maano kaŋ go ga teeley daabu, da taana kaŋ go ga haame daabu, da dumayze hinka, da maano kaŋ go i gaa, da kambe ŋwaari walhã, zama suubanyaŋ feeji gaaru no. 23 Ma sambu buuru kunkuni fo mo da buuru tafay kaŋ i diibi nda ji boŋ fo, da maasa boŋ fo, buuru kaŋ sinda dalbu cilla ra kaŋ go Rabbi jine. 24 Ni m'i kulu daŋ Haruna nda nga izey kambey ra. Ni m'i salle k'i feeni Rabbi jine, zama feeniyaŋ sargay no. 25 Ni m'i ta i kambey ra k'i ton feema ra, sarga kaŋ i ga ton boŋ, a ma ciya haw kaano Rabbi jine; sargay no kaŋ i ga te Rabbi se danji ra. 26 Ni ma Haruna suubanyaŋ feeji gaaro ganda sambu ka feeni, zama ni ma feeniyaŋ sargay te d'a Rabbi jine, a ga ciya mo ni baa. 27 Ni ma feeniyaŋ sargay ganda ciya hari hanno, nga nda beene sambuyaŋ sargay walhã mo, kaŋ i ga sambu beene din, kaŋ i kaa suubanyaŋ feeji gaaro gaa, sanda Haruna nda nga izey wano no. 28 A ga ciya Haruna nda nga izey baa, kaŋ Israyla izey ga no i se, farilla kaŋ ga duumi boŋ. Sambu beene yaŋ sargay no. A ga ciya sambu beene yaŋ sargay Israyla izey do i saabuyaŋ sargayey ra, danga i sambu beene yaŋ sargayey no Rabbi se. 29 Haruna bankaaray hanantey mo ga ciya a izey wane yaŋ a banda, zama i ma tuusuyaŋ te i se i ra, i ma suubanyaŋ te i se mo i ra. 30 Jirbi iyye no a izo kaŋ ga te alfaga a gurbo ra g'i daŋ saaya kaŋ a ga ba ka furo kubayyaŋ hukumo ra goy teeyaŋ se nangu hananta ra. 31 Ni ma suubanyaŋ feeji gaaro hamo sambu ka hina nangu hanno fo ra. 32 Haruna nda nga izey ga feejo hamo ŋwa da buuro kaŋ go cilla ra kubayyaŋ hukumo me gaa. 33 I ga hayey kaŋ i na sasabandiyaŋ te d'a ŋwa, zama i m'i fay waani. I m'i hanandi mo, amma boro waani fo si ŋwa i gaa, zama hananteyaŋ no. 34 Da hay fo cindi mo suubanyaŋ hamo ra wala buuro ra kala susuba, kal i ma cindo ton da danji. I s'a ŋwa bo, zama hanante no. 35 Yaadin no ni ga te Haruna nda nga izey se, hay kulu kaŋ ra ay ga ni lordi boŋ. Jirbi iyye no ni ma hanandiyaŋ te i se. 36 Zaari kulu ni ma yeej'ize fo salle zunubi se sargay sasabandiyaŋ se. Ni ma sargay feema mo hanandi saaya kaŋ ni ga sasabandiyaŋ te a se. Ni ma nga mo tuusu nda ji, k'a hanandi. 37 Jirbi iyye no ni ma sasabandiyaŋ te feema se k'a hanandi. Feema mo ga ciya hari hanno gumo. Haŋ kaŋ lamba feema gaa mo ga ciya hanante. 38 Woone yaŋ no ga ti hayey kaŋ ni ga salle feema boŋ: feeji ize hinka, jiiri fo izeyaŋ, zaari kulu duumi. 39 Ni ma feeji ize fo salle susubay, afo mo ni m'a salle wiciri kambu. 40 Feeji ize fa banda mo ni ma hamni baano muudu taaci salle da zeytun gabante ji butal fo da jare, k'i kaasum care banda, da duvan mo butal fo da jare kaŋ ga te haŋyaŋ sargay. 41 Feej'ize fa mo ni m'a salle wiciri kambu. A hamni sarga da haŋyaŋ sarga ma saba nda susuba wano, a ma te haw kaano; sargay no kaŋ i ga te danji ra Rabbi jine. 42 Guna, woodin ga ti duumi sargay kaŋ i ga ton araŋ zamaney ra, kubayyaŋ hukumo me gaa Rabbi jine, nango kaŋ ay ga kubay d'araŋ zama ay ma salaŋ ni se noodin. 43 Ay ga kubay da Israyla izey mo noodin, ay darza ga hukumo hanandi mo. 44 Ay ga kubayyaŋ hukumo da sargay feema hanandi. Haruna nda nga izey mo, ay g'i hanandi, zama i ma goy ay se alfagataray goyey ra. 45 Ay ga goro Israyla izey game ra mo, ay ma ciya i se Irikoy. 46 Ngey mo ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi ngey Irikoyo, nga kaŋ n'i fattandi Misira laabo ra zama ay ma goro i game ra. Ay no ga ti Rabbi i Irikoyo."

Exode 30

1 "Ni ma feema fo te koyne zama i ma dugu ton a boŋ. Jitti bundu no ni g'a te d'a. 2 A salleyaŋo kambe kar fo no, a tafayyaŋo mo kambe kar fo no, kambey kulu ga saba. A kayyaŋo mo kambe kar hinka no, nga nd'a hilley ga ciya jabuyaŋ fo. 3 Ni m'a daabu mo da wura zalla, a boŋo d'a casey windanta d'a hilley. Ni ma bonkunga te a se da wura a beene windanta. 4 Ni ma wura korbay hinka te a se mo a bonkunga cire a jabu hinka gaa. Ni m'i daŋ a casu hinka gaa, ngey no ga ciya goobey daŋyaŋ do a jareyaŋo se. 5 Ni ma goobey din te da jitti bundu k'i daabu nda wura. 6 Ni ma feema jisi kosaray taafa se jine. Seeda daŋyaŋ sundurko go kosaray taafa din se banda, naŋ kaŋ sasabandiyaŋo do go seeda boŋ, nango kaŋ ay ga kubay da nin. 7 Haruna mo ga dugu haw kaano ton a boŋ susubay kulu. Saaya kaŋ a ga fitilley hanse no a g'a ton. 8 A ga dugu ton mo wiciri kambu kulu, saaya kaŋ Haruna ga fitilley diyandi. Yaadin no a ga bara duumi Rabbi jine, araŋ zamaney kulu ra. 9 Araŋ ma si dugu waani fo salle a boŋ, wala sargay kaŋ i ga ton, wala ŋwaari sargay. Ni ma si haŋyaŋ sargay soogu a boŋ mo. 10 Haruna no ga sasabandiyaŋ te a hilley boŋ sorro folloŋ jiiri kulu ra. A g'a te da zunubi se sarga kuro, sasabandiyaŋ wano. A ga sasabandiyaŋ te d'a a se sorro folloŋ jiiri ra, araŋ zamaney kulu ra. Hari hanno no Rabbi se gumo-gumo." 11 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 12 "Waati kaŋ ni ga Israyla izey baayaŋo kabu a lasaabuyaŋ se, saaya din alboro kulu ga nga fundo fansayaŋo no Rabbi se, waati kaŋ ni g'i kabu, zama balaaw ma si te i game ra saaya kaŋ ni g'i kabu. 13 Haŋ kaŋ i ga no neeya: boro fo kulu, waati kaŋ a ga bisa ka koy borey kaŋ i jin ka kabu do, a ma sekel jare no, nangu hananta sekelo misa boŋ, (sekel fo mo gonda gera waranka). Sekel jare no i ga no sargay Rabbi se. 14 I boro fo kulu kaŋ i kabu lasaabuyaŋo ra, za jiiri waranka izey ka koy beene, a ga sargay no Rabbi se. 15 Arzakantey si dake, talka mo si gaze sekel jara gaa, saaya kaŋ i ga Rabbi sarga no araŋ fundey sasabandiyaŋ se. 16 Ni ma sasabandiyaŋ nzarfey ta Israyla izey gaa k'i jisi kubayyaŋ hukumo goyo se, zama i ma ciya fonguyaŋ hari Israyla izey se Rabbi jine, sasabandiyaŋ hari no araŋ fundey se." 17 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 18 "Ni ma taasa te nyumayyaŋ se da guuru-say, a daba mo guuru-say no. Ni m'a daŋ kubayyaŋ hukumo da sargay feema game ra ka hari daŋ a ra. 19 Haruna nda nga izey ga ngey kambey da nga cey nyun a ra. 20 Saaya kaŋ i ga furo kubayyaŋ hukumo ra, kal i m'i nyun da hari, zama i ma si bu se. Wala mo waati kaŋ i ga maan sargay feema do goy teeyaŋ se zama ngey ma sargay ton kaŋ i ga te danji ra Rabbi se, 21 i ma ngey kambey da ngey cey nyun yaadin zama i ma si bu se. A ga ciya i se mo hin sanni hal abada, danga Haruna nda nga izey se i zamaney ra." 22 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 23 "Kala ni ma turaare hanno jinay sambu, sanda zaawul kaŋ tiŋa ga to sekel zangu gu, da dugu kaano a jare fa, sanda sekel zangu hinka nda waygu nooya, da karra kaŋ haw ga kaan zangu hinka nda waygu, 24 kassa mo zangu gu wane, nangu hananta sekelo misa boŋ, da zeytun ji butal iddu. 25 Ni ma tuusuyaŋ ji hanante te d'ey, turaare diibante, ji teeyaŋ goy wane, gonitaray boŋ. A ga goro tuusuyaŋ ji hanante, waani. 26 Nga mo no ni ga kubayyaŋ hukumo tuusu nd'a, da seeda daŋyaŋ sundurko, 27 da taablo d'a jinayey kulu, da fitilla suntulo d'a kusey, da dugu tonyaŋ feema, 28 da sargay kaŋ i ga ton feema d'a jinay kulu a banda, da nyumayyaŋ taasa d'a daba. 29 Ni m'i ciya hananteyaŋ, zama i ma goro hari hannoyaŋ kaŋ ga bisa hay kulu. Haŋ kaŋ n'i ham kulu ga ciya hanante mo. 30 Ni ma Haruna nda nga izey mo tuusu k'i fay waani zama i ma goy ay se alfagataray goyey ra. 31 Ni ma salaŋ Israyla izey se koyne ka ne: Woone ga ciya tuusuyaŋ ji hanante ay se araŋ zamaney kulu ra. 32 Ni ma s'a soogu boro fo gaaham gaa, ni ma s'a cine fo te mo a diibiyaŋo boŋ, zama a ga hanan. A ga ciya araŋ se hari hanno. 33 Boro kulu kaŋ n'a cine diibi, wala boro kulu kaŋ n'a daŋ yaw gaa, i g'a koy kaa nga borey game ra." 34 Rabbi ne Musa se koyne: "Kala ni ma yaaziyaŋ sambu, ngey neeya: stakte da camsa kaanikoy da galbano kaŋ yaŋ haw ga kaan, da lubban hanno, kaŋ i kulu tiŋay fo. 35 Ngey mo no ni ga dugu te d'ey. Dugu haw kaano no kaŋ go waani, haw kaano teeyaŋ goy wane boŋ, kaŋ i diibi nda ciiri. Ihanno no, hanante mo no Irikoy se. 36 Ni ma kaa a ra ka tutubu hal a ma te hamni, ka jisi kubayyaŋ hukumo ra seeda jine, nango kaŋ ay ga kubay da nin. A ga ciya ni se hari hanno kaŋ bisa i kulu. 37 Dugo din kaŋ ni ga te, araŋ ma s'a cine fo te araŋ boŋ se, a diibiyaŋo boŋ bo. A ma ciya ni se hanante Rabbi se. 38 Boro kulu kaŋ g'a cine te zama nga ma maa a hawo, i g'a koy kaa nga borey game ra."

Exode 31

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Guna, Bezaleyel, Uri izo, Hur ize, Yahuda kunda boro no, ay n'a ce da nga maa. 3 Ay n'a toonandi mo da Irikoy Biya, laakal da fahamyaŋ ra: bayray da goy kulu teeyaŋ ra, 4 zama a ma doodo gonitaray kaa taray, a ma goy da wura da nzarfu nda guuru-say. 5 A ma goy da tondi jabuyaŋ mo daŋyaŋ se, da tuuri jabuyaŋ, zama a ma goy goy kulu dumi ra. 6 Guna, ay bumbo na Ahisamak izo Oholiyab mo daŋ a banda, Dan kunda boro no. Laakalkooney kulu mo, ay na laakal daŋ i biney ra hal i ma hay kulu te kaŋ ay na ni lordi nd'a, danga: 7 Kubayyaŋ hukumo, da seeda daŋyaŋ sundurko, da sasabandiyaŋo do kaŋ go a boŋ, da hukumo jinayey kulu, 8 da taablo da nga jinayey, da wura zalla fitilla suntulo da nga jinayey kulu, da dugu tonyaŋ feema mo, 9 da sargay kaŋ i ga ton feema d'a jinayey kulu, da nyumayyaŋ taasa da nga daba, 10 da bankaaray hanney Alfa Haruna se, d'a izey bankaarayey zama i ma goy alfagataray goyey ra, 11 da tuusuyaŋ ji, da dugu haw kaano nangu hananta se. Hay kulu kaŋ ay na ni lordi boŋ, ngey no g'i te." 12 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 13 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Daahir araŋ g'ay asibtey haggoy, zama alaama no in d'araŋ game ra, araŋ zamaney kulu ra, zama araŋ ma bay kaŋ ay no ga ti Rabbi kaŋ g'araŋ fay waani. 14 Araŋ binde ga fulanzamay zaaro haggoy, zama hari kaŋ ga hanan no araŋ se. Boro kulu kaŋ g'a ziibandi mo, haciika i g'a koy wi, zama boro kulu kaŋ goy a ra, i ga fundo din kaa nga borey game ra. 15 Jirbi iddu no ni ga goy, amma zaari iyyanta ya asibti no, fulanzamay gaakurante no, fayante no waani Rabbi se. Boro kulu kaŋ goy asibti ra, daahir i g'a koy wi. 16 Woodin se no Israyla izey ga haggoy da asibti zama i ma fulanzam a ra ngey zamaney kulu ra. A ma gooro sappa kaŋ ga duumi. 17 Alaama no in da Israyla izey game ra hal abada. Zama jirbi iddu ra no Rabbi na beene nda ganda te. Zaari iyyanta mo a na nga goyo teeyaŋ naŋ ka fulanzam." 18 Waato kaŋ Irikoy salaŋ Musa se ka ban Sinayi tondo boŋ, a n'a no seeda walhã hinka, tondi wane yaŋ, kaŋ yaŋ gaa a hantum da nga kambayzo.

Exode 32

1 Waati kaŋ borey di Musa gay hal a ga zumbu ka fun tondi kuuko boŋ, borey margu Haruna do. I ne a se: "Tun ka tooruyaŋ te iri se kaŋ yaŋ ga furo iri jine. Zama Musa din ciine ra, nga kaŋ n'iri kaa Misira laabo ra, iri si bay haŋ kaŋ du a." 2 Haruna mo ne i se: "Wa wura korbayey kaŋ yaŋ go araŋ wandey hangey gaa kaa, d'araŋ ize arey da ize wayey waney mo. Araŋ ma kand'ey ay do." 3 Borey kulu binde na ngey hangey gaa korbayey feeri ka kand'ey Haruna do. 4 A n'i ta i kambey ra ka wura soogu ka hanse nda faari, k'a te handayze himandi. I ne: "Ya Israyla, ni Irikoyo kaŋ na ni kaa Misira laabu neeya!" 5 Saaya kaŋ Haruna di a, a na sargay feema cina a jine. Haruna fe mo ka ne: "Suba i ga sududu batu te Rabbi se." 6 A suba, i tun za nda hinay ka sargay kaŋ i ga ton salle. I kande saabuyaŋ sargayyaŋ. Jama goro ganda zama ngey ma ŋwa ka haŋ, i tun mo zama ngey ma fooru. 7 Kala Rabbi salaŋ Musa se ka ne: "Koy ka zumbu! Zama ni jama kaŋ ni kande ka fun Misira laabu na ngey boŋ ziibandi. 8 I kamba nda waasi ka fonda kaŋ ay n'i lordi nd'a din taŋ. I na handayze fo soogu ngey boŋ se, ka sombu a se, ka sargay te a se mo. I ne: ‹Ya Israyla! Ni Irikoyo kaŋ na ni kaa Misira laabu neeya.› " 9 Rabbi ne Musa se koyne: "Ay n'i guna mo, dumi hanga sando no. 10 Sohõ binde, m'ay naŋ hal ay futa ma koroŋ i boŋ, ay m'i kulu ŋwa! Ay ma dumi bambata te mo da nin." 11 Amma Musa na Rabbi nga Irikoyo faali ka ne: "Ya Rabbi, ifo se no ni bine koroŋ ni jama se, nga kaŋ ni fattandi Misira laabo ra da hin bambata nda kambe gaabikooni mo? 12 Ifo se no Misirancey ga salaŋ ka ne: ‹Zamba se no a n'i kaa neewo, zama nga m'i wi tondi kuukey ra, nga m'i ban ndunnya fando boŋ.›? Ma bare ka fay da ni futay dunga, ma fay da hasaraw woone ni jama boŋ. 13 Ma fongu ni tamey gaa, Ibrahim da Isaka nda Israyla, kaŋ yaŋ se ni ze da ni boŋ ka ne i se: ‹Ay ga naŋ araŋ dumo ma baa danga beene handariyayzey cine. Laabo wo kulu kaŋ ay ci, ay g'a no araŋ banda se, i g'a tubu mo hal abada.› " 14 Kal Rabbi fay da hasarawo kaŋ a ne nga ga te jama se. 15 Kala Musa bare ka zumbu ka fun tondo boŋ. Seeda walhã hinka go a kambe ra -- walhẽy hantumante yaŋ no i kambu hinka kulu gaa, ne-haray kambo da ya-haray kambo gaa. 16 Walhẽy din mo, Irikoy goy no. Hantumyaŋo mo, Irikoy hantumyaŋ no, kaŋ a jabu walhẽy gaa. 17 Yasuwa mo, waato kaŋ a maa borey kosongo, i goono ga kuuwa, a ne Musa se: "Wongu kaatiyaŋ go no gata ra." 18 Amma Musa ne: "Manti borey kaŋ yaŋ goono ga zaama no, wala borey kaŋ yaŋ boŋ i goono ga zaama, amma doonkoyaŋ jinde no ay goono ga maa." 19 A ciya mo, waato kaŋ a maan gata gaa ka di handayzo da gaaniyaŋey, kala Musa bina tun. A na walhẽy kaŋ go nga kambey ra catu ka bagu-bagu tondo cire. 20 A na handayzo kaŋ i te din sambu ka ton nda danji k'a fufu kal a te hamni. A n'a kakase hari ra ka Israyla izey haŋandi nd'a. 21 Musa ne Haruna se: "Ifo no borey wo te ni se hala nda ni ma zunubi beeri candi ka kande i boŋ?" 22 Haruna mo ne: "Ay koyo bina ma si tun. Ni ga borey wo bay. I na ngey biney daŋ laala teeyaŋ gaa no. 23 Zama i ne ay se: ‹Ma tooruyaŋ te iri se kaŋ yaŋ ga furo iri jine. Zama Musa din ciine ra, nga kaŋ n'iri kaa Misira laabo ra, iri si bay haŋ kaŋ du a.› 24 Ay mo ne i se: ‹Boro kaŋ gonda wura kulu m'a feeri.› I binde n'i no ay se. Ay mo n'i catu danji ra, kala handayzo wo fatta." 25 Saaya kaŋ Musa di kaŋ borey say, (zama Haruna n'i taŋ hal i ciya janceyaŋ hari ngey ibarey se,) 26 kala Musa kay gata me gaa ka ne: "Boro kaŋ go Rabbi do haray ma kaa ay do!" 27 Lawi kunda izey kulu margu a do. A ne i se: "Ya-cine no Rabbi, Israyla Irikoyo ci: Boro kulu ma nga takuba koto nga gaa. Araŋ ma koy da ye te za gata me fa gaa ka koy me fa gaa. Araŋ ma ceeci gata kulu ra. Boro kulu ma nga nya-ize wi, boro kulu ma nga coro wi, boro kulu ma nga gorokasin wi mo." 28 Lawi izey binde goy Musa sanno boŋ. Zaaro din binde sanda boro zambar hinza cine no ka halaci. 29 Zama Musa ne: "Hunkuna araŋ m'araŋ boŋ hanandi Rabbi se. Oho, boro kulu ma gaaba nda nga izo, a ma gaaba nda nga nya-izo mo, zama Rabbi m'araŋ no albarka hunkuna." 30 A ciya mo, a suba, Musa ne jama se: "Araŋ na zunubi te, zunubi beeri mo. Sohõ binde ay ga ziji ka koy Rabbi do. Hambara ay ga du ka sasabandiyaŋ te araŋ zunubo se." 31 Kala Musa ye Rabbi do ka ne: "Way! Jama wo na zunubi te, zunubi beeri no. I na wura tooruyaŋ te ngey boŋ se. 32 Sohõ binde, da ni yadda, m'i zunubo yaafa. Da manti yaadin mo no, ay ga ni ŋwaaray, kala ni m'ay tuusu ni tira kaŋ ni hantum din ra." 33 Rabbi mo ne Musa se: "Boro kulu kaŋ na zunubi te ay se, nga no ay ga tuusu ka kaa ay tira ra. 34 Sohõ binde, ni ma koy ka borey candi ka koy nango kaŋ ay ci ni se din. Guna, ay malayka ga koy ni jine. Amma kulu nda yaadin, ay banayaŋ zaaro ra ay g'i zunubo bana i gaa." 35 Rabbi binde na borey kar, zama i na handayze tooru te, wo kaŋ Haruna te din.

Exode 33

1 Rabbi ne Musa se koyne: "Tun ne, nin da jama kaŋ ni fun d'a Misira laabu. Araŋ ma dira ka koy laabo kaŋ ay ze d'a Ibrahim da Isaka nda Yakuba se din ra, kaŋ ay ne: ‹Ay g'a no ni banda se.› 2 Ay ga malayka donton ni jine. Ay ga Kanaanancey, da Amorancey, da Hittancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey gaaray. 3 Ma koy laabo kaŋ ga wa nda yu bambari din ra. Zama ay wo, ay si dira ni banda, zama ni ya dumi hanga sando no, zama ay ma si ni ŋwa ka ban fonda boŋ." 4 Saaya kaŋ borey maa baaru laala din, i biney sara. Boro kulu mana nga taalam jinay daŋ. 5 Zama Rabbi ne Musa se: "Ma ne Israyla izey se: Araŋ ya dumi hanga sandoyaŋ no. D'ay furo araŋ bindo ra baa mo-ka-miyaŋ fo, kal ay ma ni ŋwa ka ban. Sohõ binde, kala ni ma taalam jinay kulu kaa ni gaahamo gaa, hal ay ma bay haŋ kaŋ no ay ga te ni se." 6 Za Horeb tondo do Israyla izey na ngey taalam jinayey kaa. 7 Musa binde ga hukumo sambu k'a sinji gata banda, gata se nangu mooro. A ga ne a se kubayyaŋ hukumo. A ciya binde, boro kulu kaŋ ga Rabbi ceeci ga fatta ka koy kubayyaŋ hukumo kaŋ go gata banda do. 8 Waati kaŋ Musa ga fatta ka koy hukumo do mo, borey kulu ga tun ka kay, boro kulu nga kuuru-fuwo me gaa, ka Musa koyyaŋo guna hal a ma furo hukumo ra. 9 A ga ciya mo, da Musa furo hukumo ra, buru sari himando ga zumbu ka kaa hukumo me gaa, Rabbi mo ga salaŋ da Musa. 10 Borey kulu mo, d'i di buro goono ga kay hukumo me gaa, i kulu ga tun ka kay. I ma sombu, boro kulu nga kuuru-fuwo me gaa. 11 Rabbi mo ga salaŋ da Musa me-da-me danga mate kaŋ boro ga salaŋ da nga coro. Waato din gaa Musa ga ye ka kaa gata ra, amma a saajawkwa, arwaso Yasuwa Nun izo si ce dagu hukumo ra. 12 Musa mo ne Rabbi se: "Guna, nin kaŋ goono ga ne ay se: ‹Ni ma jama wo zijandi,› amma ni mana ay bayrandi nda bora kaŋ ni ga donton ay banda. Kulu nda yaadin ni ne: ‹Ay ga ni bay da ni maa, ni du gaakuri ay do mo.› 13 Sohõ binde, ay ga ni ŋwaaray, d'ay du gaakuri ni do, m'ay cabe ni fondey, zama ay ma ni bay, zama ay ma du gaakuri ni do mo. Ma fongu mo kaŋ dumi woone ya ni jama no." 14 Rabbi ne: "Ay bumbo no ga koy ni banda, ay ga ni no fulanzamay mo." 15 Musa ne a se: "Da ni bumbo si koy ay banda, ma si iri tunandi neewo. 16 Zama ifo gaa no i ga bay hal ay du gaakuri ni do, in da ni jama? Manti zama ni go ga dira iri banda, wala? Yaadin gaa no i g'iri fayanka, in da ni jama, k'iri fay waani da dumey kulu kaŋ yaŋ go ndunnya fando boŋ." 17 Rabbi ne Musa se koyne: "Sohõ, wo kaŋ ni ŋwaaray din, ay g'a te, zama ni du gaakuri ay do. Ay na ni bay mo da ni maa." 18 Musa ne: "Ay ga ni ŋwaaray, m'ay cabe ni darza." 19 A tu ka ne: "Ay ga naŋ ay booriyaŋo kulu ma bisa ni jine. Ay maa kaŋ ti Rabbi, ay g'a fe ni jine. Ay ga gomni te boro kaŋ se ay ga gomni, ay ga bakar mo boro kaŋ se ay ga bakar." 20 Rabbi ne mo: "Ni si hin ka di ay moyduma, zama boro si di ay ka funa." 21 Rabbi ne koyne: "Guna, nangu fo neeya ay jarga, ni ga kay tondo wo boŋ. 22 A ga ciya mo, saaya kaŋ ay darza ga bisa, ay ga ni daŋ tondo kortimi ra. Ay ga ni daabu nd'ay kamba hal ay ma bisa. 23 Gaa no ay g'ay kamba kaa ni gaa. Ni ga di ay banda, amma ay moyduma, boro si di a."

Exode 34

1 Rabbi ne Musa se koyne: "Ma tondi walhã hinka jabu danga ijiney din cine yaŋ. Ay mo ga sintinay walhẽy kaŋ yaŋ ni bagu-bagu din gaa sanney hantum walhã woodin yaŋ gaa. 2 Ma soola mo hala mo ga bo, susuba mo ni ma kaaru Sinayi tondo boŋ. Ma kay noodin ay jine tondo yolla gaa. 3 Boro kulu ma si kaaru ni banda. I ma si di boro kulu tondo kulu ra mo. Haw kuru nda feeji kuru mo ma si kuru tondo din jine." 4 Kala Musa na tondi walhã hinka jabu danga ijiney din cine. A tun za susubay da hinay ka kaaru Sinayi tondo boŋ, danga mate kaŋ Rabbi n'a lordi nd'a. A kande tondi walhã hinka din nga kamba ra. 5 Rabbi mo zumbu buro ra ka kay noodin a jarga ka Rabbi maa fe. 6 Rabbi bisa a jine ka ne: "Rabbi, Rabbi Irikoy no, kaŋ to da bakaraw, gomnikoy mo no, kaŋ ga suuru bine tunyaŋ gaa, kaŋ go yulwante nda booriyaŋ da cimi mo. 7 A ga suuji haggoy boro zambaryaŋ se, a ga taali nda hartayaŋ da zunubi yaafa, amma a si boro kaŋ gonda taali lasaabu ihanno baa kayna. A ga izey bana nda hayrey alhakku, hal i haamey gaa, hala zamana hinzanta da itaacanta." 8 Musa mo waasu ka sumbal ganda ka sududu. 9 A ne: "Ya Koyo, hala day ay du gaakuri ni do, ay ga ni ŋwaaray, Koyo ma koy iri game ra, zama ngey wo boro hanga sandoyaŋ no. M'iri taaley d'iri zunubey yaafa iri se, m'iri ta iri ma ciya ni wane yaŋ." 10 Rabbi ne: "Guna, ay ga sappa sambu ni borey kulu jine. Ay ga dambara hariyaŋ te kaŋ dumi mana te ce fo ndunnya kulu ra, wala dumi kulu game ra. Woodin banda, borey kulu kaŋ yaŋ bindo ra ni go, i ga di Rabbi goyo, zama haya kaŋ ay ga te ni do din ya humburkumay hari no. 11 Ma laakal da haŋ kaŋ ay ga ni lordi nd'a hunkuna. Guna, ay ga Amorancey, da Kanaanancey, da Hittancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey gaaray ni jine. 12 Ma laakal da ni boŋ. Ma si sappe nda laabo kaŋ ra ni goono ga koy ka goro din borey, zama a ma si ciya ni se hirrimi. 13 Amma ni m'i sargay feemey bagu-bagu, m'i himandey bagu-bagu, m'i wayboro himandi bundu toorey mo beeri-beeri. 14 Zama ni ma si sombu de-koy waani fo se, zama Rabbi maa ga ti canse. Nga wo Irikoy cansekom no. 15 Zama ni ma si sappe fo sambu ka margu nda laabo gorokoy, ngey mo ma soobay ka kaaruwataray te ngey de-koyey ganayaŋ ra, i ma sargay te ngey de-koyey se no. Boro fo ma si koy ka ni ce ni ma kaa ka ŋwa nga sarga gaa. 16 Ni ma si sambu i ize wayey ra ni ize arey se. I ize wayey mo ma si koy ka kaaruwataray te ngey de-koyey ganayaŋ ra ka ni ize arey mo daŋ zinayaŋ i de-koyey ganayaŋ ra. 17 Ni ma si tooruyaŋ soogu ni boŋ se. 18 Ni ma buuru kaŋ sinda dalbu sududuyaŋ bato haggoy. Jirbi iyye no ni ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa, danga mate kaŋ cine ay na ni lordi nd'a, alwaati woodin jiiro handu sintina ra. Zama jiiro hando sintina ra no ni fun Misira. 19 Izo kulu kaŋ ga jin ka fatta hay-tu ra ya ay wane no. Hay-jine aru kulu kaŋ i hay ni almaney ra, haw hay-jine da feeji wane. 20 Amma farkay hay-jine, ni g'a fansa no da feej'ize. Da ni s'a fansa mo, kala ni m'a jinda ceeri. Hay-jine kulu ni ize arey wane, ni g'a fansa. A ma si te mo boro kaŋ ga bangay ay jine kambe koonu. 21 Zaari iddu no ni ga goy, amma zaari iyyanta hane ni ga fulanzam. Baa farmi waate da wiyaŋ waate ni ga fulanzam mo. 22 Ni ma haggoy da habu iyye sududuyaŋ bato, danga alkama heemar boŋ-jina wano, da heemar kubayyaŋ sududuyaŋ bato mo, jiiro bananta. 23 Ni alborey kulu ga bangay Rabbi Irikoy, Israyla Koyo jine. Sorro hinza no i ga kaa jiiro ra. 24 Zama ay ga dumi fooyaŋ gaaray ni jine, ay ma ni hirrey tuti. A si te mo boro kaŋ ga bine daŋ ni laabo gaa saaya kaŋ ni ga kaaru zama ni ma bangay Rabbi ni Irikoyo jine sorro hinza jiiro ra. 25 Ni ma si ay sarga salle mo ka margu nda buuru kaŋ ganda dalbu. Ma si naŋ mo Paska sarga hamo ma cindi hala susuba. 26 Ni faro albarka ra boŋ-jina sintina, ni ga kand'a Rabbi ni Irikoyo windo ra. Ni ma si hincin ize hina a nyaŋo wa ra." 27 Rabbi ne Musa se koyne: "Ni ma sanney din hantum, zama sanney din cine boŋ no ay sappe nda nin, da Israyla mo." 28 Musa go noodin mo Rabbi banda zaari waytaaci da cin waytaaci. A mana ŋwaari kulu ŋwa, a mana hari haŋ. Rabbi na sappa sanney hantum walhẽy gaa, kaŋ ga ti lordi waya din. 29 A ciya binde, kaŋ Musa zumbu ka fun Sinayi tondo boŋ da seeda walhã hinka nga kamba ra, saaya kaŋ a zumbu ka fun tondo boŋ Musa mana bay kaŋ nga moyduma go ga nyaale, sanno kaŋ Rabbi ci a se sabbay se. 30 Saaya kaŋ Haruna nda Israyla izey kulu di Musa, a moyduma kuuro go ga nyaale, i humburu ngey ma maan a. 31 Kala Musa n'i ce. Haruna nda jama koyey kulu ye ka kaa a do, Musa salaŋ i se mo. 32 Woodin banda no Israyla izey kulu maan. A na ganayaŋ fondo sanney kulu ci i se, kaŋ yaŋ Rabbi ci nga se Sinayi tondo boŋ. 33 Waato kaŋ Musa salaŋ i se ka ban, a na bangum fo daŋ nga moyduma gaa. 34 Amma waati kaŋ Musa ga furo Rabbi jine, nga ma salaŋ d'a se, a ga bangumo kaa hal a ma fatta. A ga fatta mo ka ci Israyla izey se haŋ kaŋ i na nga lordi nd'a. 35 Israyla izey binde di Musa moyduma kuuro go ga nyaale. Musa mo ga bangumo ye nga moyduma gaa hala waati kaŋ nga ga ye ka furo ka salaŋ da Rabbi koyne.

Exode 35

1 Musa na Israyla izey jama kulu margu ka ne i se: "Sanney kaŋ yaŋ Rabbi ci ka ne araŋ ma te neeya: 2 Jirbi iddu no i ga goy te, amma zaari iyyanta ya zaari hanno no. A ga goro araŋ se fulanzamay asibti gaakurante Rabbi se. Boro kulu kaŋ na goy kulu dumi te a ra, i g'a wi. 3 Araŋ ma si danji funsu araŋ nangorayey kulu ra fulanzamay hane." 4 Musa salaŋ Israyla jama kulu se ka ne: "Yaa no Rabbi ci: 5 ‹Wa nooyaŋ ta araŋ game ra ka kande Rabbi se. Boro kulu kaŋ bina ga miila ma kande nooyaŋ Rabbi se, wura da nzarfu, da guuru-say, 6 da silli suudi nda suniya nda iciray, da lin baano taafeyaŋ, da hincin hamni taafeyaŋ, 7 da feeji kuuru kaŋ i cirandi, da hari-ra-hansi kuuruyaŋ, da jitti bundu, 8 da ji fitilla kaariyaŋ se, da yaazey tuusuyaŋ jiyo se, da dugu mo haw kaano se. 9 Wa kande oniks tondiyaŋ da tondi waani-waani efod kwaayo se da gande daabiro mo se. 10 Araŋ boro kulu kaŋ gonda laakal nga bina ra mo ma kaa, a ma goy ka te hay kulu kaŋ Rabbi lordi. 11 Ngey neeya: Irikoy nangora, d'a hukumo, d'a daabirjey, d'a kanjar'izey, d'a kataakey, d'a bundu-gaarey, d'a bonjarey, d'a dabey. 12 Sundurko da nga goobey, da sasabandiyaŋo do, d'a kosaray taafa, 13 da taablo da nga goobey, d'a jinayey kulu, da jisiyaŋ buuro, 14 da fitilla suntulo mo kaari se, da nga jinayey kulu, da nga fitilley, da fitilla ji kaari se, 15 da dugu tonyaŋ feema da nga goobey, da tuusuyaŋ jiyo da dugu mo haw-kaano-koy, da daabule kaŋ ga sarku meyo gaa, Irikoy nangora ra furoyaŋo do haray, 16 da sargay kaŋ i ga ton feema mo, da nga tandarayaŋ haro kaŋ i te da guuru-say, d'a goobey d'a jinayey kulu, da nyumayyaŋ taasa nda nga wane daba, 17 batama kosaray taafey mo d'a windi bundey, d'a dabey, da daabula mo windi meyo se, 18 da Irikoy nangora loley, da batama waney, d'i korfey, 19 da kaymi hanno bankaaray goyo wo teeyaŋ se, nangu hananta ra, da bankaaray hannoyaŋ Alfa Haruna se d'a izey bankaarayey, zama i ma goy alfagataray goyey ra.› " 20 Israyla izey jama kulu tun Musa jine. 21 Boro kulu mo kaŋ bina n'a zuku, da boro kulu kaŋ biya naŋ a ma yadda, i kande Rabbi nooyaŋey kubayyaŋ hukumo goyo se, d'a saajawo kulu, da bankaaray hanney se mo. 22 I kaa, alborey da wayborey kaŋ yaŋ biney yadda me. I kande kanjar'ize nda hanga korbay da kambe korbay da kambe guuruyaŋ, wura wane yaŋ, danga boro kulu kaŋ na wura nooyaŋ salle Rabbi se no. 23 Boro kulu mo kaŋ i na silli suudi gar a do, wala suniya wala iciray, wala lin baano taafe, wala hincin hamni taafeyaŋ, wala feeji kuuru kaŋ i cirandi, wala hari-ra-hansi kuuru, i kand'ey. 24 Boro kulu kaŋ ga nzarfu nda guuru-say nooyaŋ salle mo kand'ey ka no Rabbi se. Boro kulu mo kaŋ gonda jitti bundu nga do goy kulu se, saajawo wo wane, i kand'a. 25 Wayborey kulu mo kaŋ yaŋ gonda laakal ngey biney ra, i bi da ngey kambey ka kande haya kaŋ i bi din: silli suudi yaŋ da suniya nda iciray, da lin baano taafe yaŋ. 26 Wayborey kulu mo kaŋ biney n'i zuku laakal ra na hincin hamni bi. 27 Jine borey mo kande oniks tondiyaŋ efod kwaayo jase boŋey se, da tondi waani-waani koyne gande daabiro se, 28 da yaaziyaŋ, da ji fitilla kaariyaŋ se, da tuusuyaŋ se, da dugu haw kaano mo se. 29 Israyla izey kande nooyaŋ Rabbi do bine yadda boŋ, alboro nda wayboro kulu kaŋ biney salaŋ i se i ma kande jinay goyey kulu se, wo kaŋ Rabbi lordi Musa do i m'i te. 30 Musa ne Israyla izey se koyne: "Guna Bezaleyel, Uri izo, Hur ize, Yahuda kunda boro neeya. Rabbi n'a suuban da nga maa. 31 A n'a toonandi mo nda Irikoy Biya, laakal da fahamay da bayray ra goy kulu se, 32 zama a ma gonitaray doodo kaa taray, a ma goy da wura da nzarfu nda guuru-say. 33 A ma tondi jabuyaŋ goy te mo k'i daŋ ngey gaayyaŋ harey ra, a ma tuuri jabuyaŋ te, doodo kulu dumi wane. 34 A daŋ mo a bina ra mate kaŋ a ga hin ka dondonandi, nga nda Oholiyab, Ahisamak izo, Dan kunda bora. 35 Borey din no, Irikoy n'i toonandi nda laakal zama i ma goy dumi kulu te, tondi hantumyaŋ wane, da boriyandiyaŋ goy wane, da silli taalam goy, suudi nda suniya nda iciray, da lin baano taafe, da cakay wane, danga gonitaray dumi kulu goy teeko, da doodo teeyaŋ goy.

Exode 36

1 Bezaleyel da Oholiyab mo ga goy, ngey da boro kulu kaŋ gonda bine ra laakal, kaŋ yaŋ Rabbi no laakal. A na fahamay mo daŋ i ra, zama i ma bay mate kaŋ no i ga nangu hananta cinayaŋ goyo kulu te d'a, mate kulu kaŋ Rabbi n'i lordi nd'a." 2 Musa binde na Bezaleyel da Oholiyab, da borey kaŋ gonda laakal ce, ngey kaŋ yaŋ Rabbi na laakal daŋ i biney ra, danga borey kulu kaŋ yaŋ i biney n'i zuku ka koy goyo din do haray, ngey m'a te se. 3 Ngey mo na nooyaŋey kulu ta Musa kambe ra, nooyaŋey kaŋ Israyla izey kande nangu hananta goyo sabbay se, hal i m'a cina. Susubay kulu mo i ga kande a se bine yadda nooyaŋ. 4 Laakalkooney kulu kaŋ yaŋ ga goy kulu te nangu hananta se, boro fo kulu tun ka sintin nga goyo kaŋ a ga te gaa. 5 Kal i kaa ka ne Musa se: "Borey goono ga kande iboobo hal a bisa wo kaŋ ga wasa goyo saajawo kaŋ Rabbi lordi ka ne i ma te se." 6 Kala Musa n'i lordi. Ngey mo naŋ i ma fe gata kulu ra ka ne: "Alboro wala wayboro ma si ye ka goy fo te ka kande ka no nangu hananta se koyne." I binde na borey kandeyaŋo gaay. 7 Zama jinay kaŋ go i do ga wasa haŋ kaŋ ga goyey kulu te, hal a ma cindi mo zaati. 8 Bine ra laakalkooney kulu mo, goy-teerey ra, na Irikoy nangora te da taafe way, lin baano wane, kaŋ gonda silli suudi nda suniya nda iciray, taalamante nda ciiti malayka himandiyaŋ kaŋ i te da gonitaray goy. 9 Taafe fo kulu salleyaŋ kambe kar waranka cindi ahakku no, taafe fo kulu tafayyaŋ mo kambe kar taaci no. Taafey kulu neesiji fo no. 10 Bezaleyel na taafe gu margu ka haw care gaa. Taafe guwa kaŋ cindi mo, a n'i margu ka haw care gaa. 11 A na niineyaŋ te mo, suudi wane yaŋ, taafe fo caso gaa marguyaŋo do, meyo gaa haray. Yaadin mo no a te taafe fa kaŋ ga ti marguyaŋ hinkanta wano meyo mo gaa. 12 A na niine waygu te taafa fa gaa, a na niine waygu te taafe fa mo gaa kaŋ go marguyaŋ hinkanta ra, niiney ga care guna. 13 A na kanjar'ize waygu te da wura. Kanjar'izey mo na taafey margu care gaa. Woodin gaa no Irikoy nangora te afo. 14 A na taafeyaŋ te mo hukumo se da hincin hamni ka Irikoy nangora daabu. Taafe way cindi fo no a te. 15 Taafe fo kulu salleyaŋo, kambe kar waranza no. Taafe fo kulu tafayyaŋo mo kambe kar taaci no. Taafe way cindi fa din kulu neesiji fo no. 16 A na taafe guwa margu ka haw care gaa, a na taafe iddo mo margu ka haw care gaa. 17 A na niine waygu te taafa kambo gaa, sintinay wano kaŋ i dabu. A na niine waygu te koyne taafa kaŋ go bananta din dabuyaŋ hinkanta wano kambo gaa. 18 A na kanjar'ize waygu te da guuru-say, zama i ma hukumo margu, a ma ciya afolloŋ. 19 A na hukumo daabirji fo te da feeji kuuruyaŋ kaŋ i cirandi, da daabirji fo mo kaŋ i te da hari-ra-hansi kuuru k'a daabu beene. 20 A na Irikoy nangora kataakey mo te da jitti bundu kaŋ yaŋ ga kay beene. 21 Kataaku fo kulu kuuyaŋ kambe kar way no. Kataaku fo kulu tafayyaŋ mo, kambe kar fo da jare no. 22 Kataaku fo kulu gonda kaaji hinka margante care gaa. Yaadin no a te Irikoy nangora kataakey kulu gaa. 23 A na kataakey din te Irikoy nangora se, kataaku waranka a dandi kambe haray. 24 A na daba waytaaci te nda nzarfu, kataaku waranka din cire: kataaku fo cire, daba hinka a kaaji hinka se, kataaku fo cire mo daba hinka a kaaji hinka se. 25 Irikoy nangora kambu hinkanta se azawa kambe haray mo, a na kataaku waranka te, 26 da ngey nzarfu daba waytaaci, daba hinka kataaku fo cire, daba hinka koyne kataaku fo cire. 27 Irikoy nangora wayna kaŋay haray, a na kataaku iddu te. 28 A na kataaku hinka te mo Irikoy nangora jine haray lokotey se. 29 A n'i margu care gaa za ganda, yaadin mo no i go margante kala boŋo gaa da korbay folloŋ. Yaadin no a te ihinka kulu se, lokoto hinka din ra. 30 Kataaku ahakku go no mo da ngey nzarfu dabey, daba way cindi iddu no, daba hinka kataaku fo kulu cire. 31 A na jitti bundu-gaaru gu te kataakey se kaŋ yaŋ go Irikoy nangora kambu fo gaa. 32 A te bundu-gaaru gu koyne Irikoy nangora ya-haray kambo kataakey se, da bundu-gaaru gu Irikoy nangora kataakey kaŋ yaŋ go jine haray mo se, wayna kaŋay haray. 33 A na bindo bundu-gaaro te mo kaŋ ga gana kataakey bindo ra, a tun ne meyo gaa kal a ma koy to yongo meyo gaa. 34 A na kataakey daabu da wura k'i korbayey mo te da wura, zama i ma ciya bundu-gaarey sarkuyaŋey do. A na bundu-gaarey mo daabu nda wura. 35 A na kosaray taafe mo te, da silli suudi nda suniya nda iciray da lin baano taafe. A na ciiti malayka himandiyaŋ daŋ a gaa da gonitaray goy. 36 A na bonjare taaci te a se da jitti bundu k'i daabu nda wura, i gotey wura wane yaŋ no. A na nzarfu daba taaci soogu i se. 37 A na daabule fo te hukumo meyo mo se, taalamante nda silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa. 38 A n'a bonjare guwa mo te d'i gotey. A n'i boŋey daabu nda wura, i hawyaŋ harey mo wura wane yaŋ no. I daba guwa mo guuru-say wane yaŋ no.

Exode 37

1 Bezaleyel na sundurko mo te da jitti bundu. A salleyaŋo kambe kar hinka nda jare no, a tafayyaŋo kambe kar fo da jare, a kuuyaŋo mo kambe kar fo da jare no. 2 A n'a daabu nda wura zalla a ra hara d'a banda mo. A na wura bonkunga te a se k'a windi. 3 A na wura korbay taaci soogu a se k'i daŋ a lokoto taaca gaa, kambu woone gaa korbay hinka, ya-haray kambo gaa mo korbay hinka. 4 A na jitti bundu goobuyaŋ te mo k'i daabu nda wura. 5 A na goobey daŋ korbayey funey ra sundurko kambey gaa, sundurko jareyaŋ se. 6 A na sasabandiyaŋo do mo te da wura zalla, a salleyaŋo kambe kar hinka nda jare, a tafayyaŋo mo kambe kar fo da jare. 7 A na ciiti malayka himandi hinka mo te da wura, danay goy no a n'i te d'a, sasabandiyaŋo do boŋ hinka gaa. 8 Ciiti malayka himandi fo go boŋ woone gaa, ciiti malayka himandi fo mo go ya-haray boŋo gaa. A na ciiti malayka himandey din te k'i kayandi sasabandiyaŋo do boŋ hinka gaa. 9 Ciiti malayka himandey din mo go ga ngey fatey salle beene ka sasabandiyaŋo do daabu nda ngey fatey. I moydumey go ga care guna. Ciiti malayka himandey moydumey go ga sasabandiyaŋo do haray guna. 10 A na taablo mo te da jitti bundu, a salleyaŋo kambe kar hinka, a tafayyaŋo kambe kar fo, a kayyaŋo mo kambe kar fo da jare no. 11 A n'a daabu nda wura zalla ka wura bonkunga te a se k'a windi. 12 A n'a windi mo da me-jabu kaŋ tafayyaŋo kambe faata fo cine no. A na wura bonkunga te a se k'a windi. 13 A na wura korbay taaci soogu a se ka korbayey daŋ lokoto taaca din gaa kaŋ go a kanje taaca gaa. 14 Me-jabo jarga no korbayey din bara, goobey nangey no taablo jareyaŋ se. 15 A na goobuyaŋ te da jitti bundu k'i daabu nda wura, taablo jareyaŋ se. 16 A na taablo boŋ jinayey te: a taasey, d'a kawrey, d'a kusey, d'a haŋ gaasey kaŋ i ga sooguyaŋ sargay te d'a. Wura zalla no a n'i te d'a. 17 A na fitilla suntulo mo te da wura zalla. Danay goy no i na fitilla suntulo te d'a, danga a daba d'a jinda, d'a boosi me wiyantey, d'a boosi gunguney, d'a boosi me feerantey -- i kulu marganta a n'i te danay fo. 18 Kambe iddu no go ga salle a jinda gaa, kambe hinza fitilla suntulo kuray woone gaa, ihinza koyne fitilla suntulo ya-haray kura gaa. 19 Boosi me wiyante danante hinza, danga amand tuuri boosi cine yaŋ go kambe fo ra, da boosi gunguney, da boosi me feerantey. Boosi me wiyante danante hinza koyne, danga amand tuuri boosi cine yaŋ go kambe fo ra, da boosi gunguney, da boosi me feerantey. Yaadin no kambe iddo din kulu gaa, kaŋ yaŋ goono ga salle ka fun fitilla suntulo gaa. 20 Fitilla suntulo gaa mo boosi me wiyante taaci go no, danga amand tuuri boosi cine yaŋ, d'i boosi gunguney, d'i boosi me feerantey. 21 Boosi gunguni fo a kambe hinka cire, da boosi gunguni fo a kambe hinka cire, da boosi gunguni fo a kambe hinka cire koyne, kambe iddo se kaŋ yaŋ ga salle ka fun fitilla suntulo gaa. 22 I boosi gunguney d'i kambey, danay fo no i n'i te da wura zalla. 23 Yaadin no a na fitilla iyya te d'a, d'a kambey d'a ziibi kuyaŋ taasey mo da wura zalla. 24 A na nga nda nga goy jinayey kulu te da wura zalla, kilo waytaaci cindi gu cine tiŋay. 25 A na dugu tonyaŋ feema te mo da jitti bundu, a salleyaŋo kambe kar fo, a tafayyaŋo mo kambe kar fo. Kambey kulu ga saba, a kayyaŋo mo kambe kar hinka. Nga nd'a hilley kulu jabuyaŋ fo no i go. 26 A n'a daabu nda wura zalla, beene nda casey a windanta kulu, nd'a hilley mo. A na bonkunga te da wura mo a windanta beene. 27 A na wura korbay hinka te a se bonkunga cire jabu hinka gaa, a casu hinka gaa, i ciya goobey daŋyaŋ do a jareyaŋ se. 28 A n'a goobey mo te da jitti bundu k'i daabu nda wura. 29 A na ji hanante mo te tuusuyaŋ se da dugu hanante mo tonyaŋ se. A n'i te yaazi jinay teeko goyo cine.

Exode 38

1 A na sargay kaŋ i ga ton feema mo te da jitti bundu, a salleyaŋo kambe kar gu, a tafayyaŋo mo kambe kar gu, i kulu ga saba. A kayyaŋo beene mo, kambe kar hinza no. 2 A na hilliyaŋ mo te a lokoto taaca boŋ, a hilley kulu ciya danay fo nd'a. A n'a daabu nda guuru-say. 3 A na feema jinayey kulu te mo: cambey da kuyaŋ harey da taasey da gotey d'a danji cambey; a jinayey kulu, guuru-say no a n'i te d'a. 4 A na tandarayaŋ hari mo te feema se da guuru-say, me jabo cire kaŋ go g'a windi se ganda, hala tandarayaŋ haro to a kuuyaŋo jara. 5 A na guuru-say korbay taaci mo soogu tandarayaŋ haro lokoto taaca gaa, i ma ciya sarkuyaŋ nanguyaŋ goobey se. 6 A na goobey mo te da jitti bundu k'i daabu nda guuru-say. 7 A na goobey daŋ feema kambey gaa korbayey ra a jareyaŋ se. I na feema te da kataakuyaŋ. A ra haray mo go koonu. 8 A na nyumayyaŋ taasa mo te da guuru-say, a daba mo guuru-say no. A na te da wayborey dijey, wayborey kaŋ ga saajaw goy te kubayyaŋ hukumo windo meyo gaa. 9 A na windo mo daŋ: a dandi kambe haray batama kosaray taafeyaŋo go no, lin baano wane yaŋ, kambe kar zangu, 10 d'i windi bundu waranka nda ngey daba waranka, i kulu guuru-say wane yaŋ no. Windi bundey gotey d'i hawyaŋ harey kulu nzarfu no. 11 Yaadin mo no azawa kambe haray, kambe kar zangu nda windi bundu waranka nda ngey daba waranka, guuru-say wane yaŋ. Windi bundey gotey d'i hawyaŋ harey kulu nzarfu no. 12 Batama wayna kaŋay hara mo gonda kosaray taafeyaŋ, kambe kar waygu wane yaŋ, i windi bundey mo iway no, i dabey mo iway no. Windi bundey gotey d'i hawyaŋ harey kulu, nzarfu wane yaŋ no. 13 Wayna funay hara mo, windo kambe kar waygu no. 14 I gonda kosaray taafeyaŋ jare fo se, kambe kar way cindi gu kambu fo haray, d'i windi bundu hinza nd'i daba hinza. 15 Yaadin mo no ya-haray kambo se, windo meyo gaa, kosaray taafeyaŋ go no kambe kar way cindi gu, d'i windi bundu hinza d'i daba hinza. 16 Batama windo kosaray taafey kulu a windanta, lin baano wane yaŋ no. 17 Windi bundey dabey guuru-say wane yaŋ no, windi bundey gotey d'i hawyaŋ harey mo, nzarfu wane yaŋ no, i n'i boŋey daabu mo da nzarfu. Windi bundey kulu gonda hawyaŋ hariyaŋ kaŋ i te da nzarfu. 18 Windi meyo daabula mo, i n'a te taalamante nda silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa. A salleyaŋo kambe kar waranka no, a beene kayyaŋo mo kambe kar gu no, sanda batama windo kosaray taafey cine. 19 A windi bundey mo itaaci no, i dabey itaaci, guuru-say wane yaŋ. I gotey d'i hawyaŋ harey mo, nzarfu wane yaŋ no. I n'i boŋey daabu mo da nzarfu. 20 Irikoy nangora loley da batama windo waney kulu, guuru-say wane yaŋ no. 21 Irikoy nangora do hari kulu lasaabuyaŋo nooya, kaŋ ga ti Irikoy seeda nangora, mate kaŋ cine i n'i lasaabuyaŋo te Musa lordo boŋ. Lawitey no k'i kabu, Alfa Haruna izo Itamar no g'i dabari. 22 Bezaleyel, Uri izo, Yahuda kunda bora, nga no ka hay kulu kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a te. 23 A goykasina ga ti Ahisamak izo Oholiyab, Dan kunda bora, tondi gaa hantumyaŋ da doodo teeyaŋ goy da silli taalam goy taafe gaa, suudi nda suniya nda iciray, lin baano gaa wane. 24 Wura kulu kaŋ i goy d'a, nangu hananta goyo kulu ra, sanda nooyaŋ wura nooya, ton fo nda jare cine no, da kilo ahakku nda jare. 25 Nzarfu mo, borey kaŋ i kabu jama ra wane, ton taaci nda jare cine no. 26 I na sekel jare fo ta boro fo kulu gaa, nangu hananta sekelo misa boŋ. I na boro kulu kabu za jiiri waranka izey ka koy beene. I to boro zambar zangu iddu nda zambar hinza nda zangu gu da waygu no. 27 Nzarfu ton taaci nda jare no i daŋ ka dabey soogu nangoray hananta se da kosaray taafa bonjarey mo se, i daba zango se; sanda daba fo tiŋay kilo waytaaci cindi gu cine no. 28 Woodin banda, sekel zambar fo da zangu iyye nda wayye cindi gu nzarfu, a n'a te gotey windi bundey se, a n'i boŋey daabu nd'a, a na hawyaŋ hariyaŋ mo te i se. 29 Guuru-say nooyaŋo mo, ton hinza cine no. 30 Nga no a na dabey te d'a kubayyaŋ hukumo meyo se, da guuru-say sargay feema da tandarayaŋ haro kaŋ i te da guuru-say nda nga jinayey kulu, 31 da batama dabey a windanta kulu, da batama meyo se, da loley kulu Irikoy nangora da batama windo mo se.

Exode 39

1 I na bankaarayey te nda fatala suudi nda suniya nda iciray, kaymi goy hanno wane yaŋ, nangu hananta ra goyo se, da mo bankaaray hanante yaŋ Haruna se, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 2 A na efod kwaayo te da wura, da silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa. 3 A na wura dan kal a te kobto cine k'a dumbu-dumbu ka te silli zama i ma goy d'a suudi nda suniya nda iciray ra, lin baano gaa, gonitaray goy. 4 I na jasa boŋ yaŋ te efod marguyaŋo se. Yaadin no a me hinka margu care gaa d'a. 5 Guddama kaŋ go efod kwaayo gaa mo, a kulu kaymi goy fo. I n'a te da wura, da silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 6 I na oniks tondiyaŋ goy k'i daŋ wura taalamante jisiyaŋ nango ra, hantumante nda kawaatimi hantumyaŋ Israyla izey maayey boŋ. 7 A n'i daŋ efod kwaayo jase boŋey boŋ, fonguyaŋ tondiyaŋ no Israyla izey se, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 8 A na gande daabiri mo te da gonitaray goy, danga efod kwaayo goyo cine. I n'a te da wura, da silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa. 9 Kambey kulu ga saba. I n'a taabu care gaa, a salleyaŋo kambe gaaba fo no, a hayyaŋo mo kambe gaaba fo kaŋ taabante no. 10 I na tondi sasare taaci daŋ a ra. Sasare sintina ra: sardiyus fo, da topaz fo, da karbonkal fo; 11 sasare hinkanta ra: krisolit fo, da safir fo, da daminti fo; 12 sasare hinzanta ra: opal fo, da kalsedoni fo, da amotosto fo; 13 sasare taacanta ra: beril fo, da oniks fo, da yaspidi fo. Tondey din, i n'i jisi ngey wura taalamante jisiyaŋ nangey ra. 14 I to iway cindi hinka Israyla izey maayey boŋ, danga kawaatimi karyaŋ cine, tondi fo kulu nda nga maa, kunda way cindi hinka din se. 15 Gande daabiro gaa mo i na sisiriyaŋ te, kaŋ i bi nda wura zalla. 16 I na sarkuyaŋ do hinka da korbay hinka mo te da wura. I na korbay hinka din daŋ gande daabiro kambu hinka gaa. 17 I na sisiri biyante hinka din daŋ korbay hinka din ra gande daabiro meyey do haray. 18 Sisiri biyante me hinka waani, i n'i daŋ sarkuyaŋ hari hinka din gaa k'i haw efod kwaayo jase boŋey gaa a jine haray. 19 I na wura korbay hinka te k'i daŋ gande daabiro kambu hinka gaa, a meyey gaa, wo kaŋ go efod kwaayo gaa a ra haray. 20 A na wura korbay hinka te koyne k'i daŋ efod kwaayo jase boŋ hinka cire, jine haray, a marguyaŋo do maanante, efod kwaayo guddama se beene. 21 I na gande daabiro haw a korbayey gaa k'i margu nda efod kwaayo korbayey da suudi korfo, zama gande daabiro ma goro efod kwaayo guddama se beene, zama gande daabiro ma si feeri ka fun efod kwaayo gaa, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 22 A na kwaay izo kaŋ boŋ i ga efod kwaayo dake mo te, kaymi goy. A n'a kulu te da fatala suudi. 23 Kwaay izo jinda kurkuto mo go a bindo ra, danga wongu kwaay cine. I n'a kay ka jinda windi zama a ma si kortu. 24 I na garenad himandiyaŋ te a meyo gaa ganda, suudi nda suniya nda iciray wane, lin biyaŋ. 25 I na wura zalla lond'izeyaŋ te koyne, ka lond'izey daŋ garenadey game ra, kwaay izo meyo gaa ganda a windanta, 26 lond'ize fo da garenad fo, lond'ize fo da garenad fo, kwaay izo me gaa windanta kaŋ i ga daŋ goy teeyaŋ se, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 27 I na jabbayaŋ te mo, lin baano kaymi wane, Haruna nda nga izey se. 28 Ngey nda lin baano boŋtobay, da lin baano fatala fuula hannoyaŋ, da lin mudunyaŋ, 29 da lin baano guddamayaŋ kaŋ i taalam da suudi nda suniya nda iciray. I n'i te danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 30 I na wura zalla walhã kayna te, ihanno, ka hantumyaŋ fo hantum a gaa, danga kawaatimi hantumyaŋ ya-cine: "HANANTE NO RABBI SE." 31 I na suudi korfo daŋ a gaa zama i m'a haw boŋtoba boŋ beene, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 32 Yaadin no i na Irikoy nangora kaŋ go kubayyaŋ hukumo ra goyo kulu toonandi nd'a. Israyla izey te danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a kulu, yaadin mo no i te. 33 I kande Irikoy nangora Musa do, hukumo da nga jinayey kulu: a kanjar'izey, d'a kataakey, d'a bundu-gaarey, d'a bonjarey, d'a dabey, 34 d'a feeji kuuru ciray daabiro, da hari-ra-hansi kuuru daabiro, da daabuyaŋ kosaray taafa, 35 da seeda daŋyaŋ sundurko da nga goobey, da sasabandiyaŋo do, 36 da taablo da nga jinayey kulu, da jisiyaŋ buurey, 37 da wura zalla fitilla suntulo, da nga fitilley soolanteyaŋ, d'a jinayey kulu, da kaari se jiyo, 38 da wura feema, da tuusuyaŋ jiyo, da tonyaŋ dugu haw kaano se, da daabule hukumo meyo se. 39 I kande guuru-say sargay feema da nga tandarayaŋ haro kaŋ i te da guuru-say, da nga goobey, d'a jinayey kulu, da nyumayyaŋ taasa, d'a daba. 40 I kande batama kosaray taafey, d'a windi bundey, d'a dabey, da daabula windi meyo se, d'a korfey, d'a loley, da Irikoy nangora goy jinayey kulu, kubayyaŋ hukumo se. 41 I kande bankaaray kaymi-hanno-koyey nangu hananta ra goyo teeyaŋ se, da bankaaray hanante yaŋ Alfa Haruna se d'a izey bankaarayey, zama i ma goy alfagataray goyey ra. 42 Hay kulu kaŋ Irikoy na Musa lordi boŋ, yaadin no Israyla izey na goyo kulu te d'a. 43 Musa na goy kulu kaŋ i te guna, a di kaŋ i n'a kubandi. Danga mate kaŋ Rabbi lordi, yaadin mo no i n'a te. Musa binde na albarka gaara i se.

Exode 40

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Handu sintina zaari sintina ra, ni ma Irikoy nangora kaŋ go kubayyaŋ hukumo ra sinji. 3 A ra no ni ga seeda daŋyaŋ sundurko jisi ka sundurko tugu kosaray taafa banda. 4 Ni ma kande taablo mo ka hayey kaŋ i ga dake a boŋ soola. Ni ma kande fitilla suntulo mo ka fitilley soola. 5 Dugu tonyaŋ wura feema mo, ni m'a jisi seeda daŋyaŋ sundurko jine. Ma daabula sarku Irikoy nangora meyo gaa. 6 Ni ma sargay kaŋ i ga ton feema daŋ Irikoy nangora kaŋ go kubayyaŋ hukumo ra meyo gaa. 7 Ni ma nyumayyaŋ taasa mo jisi kubayyaŋ hukumo da feema game ra ka hari daŋ a ra. 8 Ni ma batama windo sinji ka windi meyo daabula sarku. 9 Ni ma tuusuyaŋ jiyo sambu ka Irikoy nangora tuusu nd'a. Haŋ kaŋ go a ra kulu, ni m'a fay waani, d'a goy jinayey kulu, a ga ciya hanante mo. 10 Ni ma sargay kaŋ i ga ton feema d'a jinayey kulu tuusu ka feema fay waani, feema mo ga ciya hanante gumo. 11 Ni ma nyumayyaŋ taasa d'a daba tuusu, ka nga mo fay waani. 12 Ni ma kande Haruna nda nga izey mo, ka koy kubayyaŋ hukumo meyo gaa, k'i nyumay da hari. 13 Ni ma bankaaray hanantey daŋ Haruna gaa k'a tuusu nda ji k'a fay waani mo, zama a ma goy ay se alfagataray goyey ra. 14 Ni ma kande a izey mo, ma jabbey daŋ i gaa. 15 M'i tuusu mo, danga mate kaŋ cine ni n'i baabo tuusu, zama i ma goy ay se alfagataray goyey ra. I tuusuyaŋo mo g'i ciya alfagayaŋ duumi, i zamaney kulu ra." 16 Yaadin no Musa te. Hay kulu kaŋ Rabbi n'a lordi nd'a, yaadin no a te. 17 A ciya mo, jiiri hinkanta ra, handu sintina zaari sintina ra, i na Irikoy nangora sinji. 18 Musa na Irikoy nangora tunandi mo k'a dabey sinji ganda ka kataakey mo sinji. A n'a bundu-gaarey daŋ a ra mo k'a bonjarey kayandi. 19 A na hukumo daaru Irikoy nangora boŋ. A na hukumo daabirjo mo dake a boŋ, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 20 A na seeda mo sambu ka daŋ sundurko ra, ka goobey daŋ sundurko gaa, ka sasabandiyaŋo do mo dake sundurko boŋ. 21 A na sundurko mo daŋ Irikoy nangora ra. A na daabuyaŋ kosaray taafa sarku, kaŋ ga seeda daŋyaŋ sundurko tugu, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 22 A na taablo mo daŋ kubayyaŋ hukumo ra, Irikoy nangora kuray fa, a azawa kambe haray, kosaray taafa jine. 23 A na buurey dake a boŋ ka sasare Rabbi jine, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 24 A na fitilla suntulo jisi kubayyaŋ hukumo ra ka guna taablo do haray Irikoy nangora dandi kambe haray. 25 A na fitilley soola Rabbi jine, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 26 A na wura feema daŋ kubayyaŋ hukumo ra kosaray taafa jine. 27 A na dugu haw kaanokoy ton a boŋ, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 28 A na daabula daŋ Irikoy nangora me gaa. 29 A na sargay kaŋ i ga ton feema mo sinji Irikoy nangora kaŋ go kubayyaŋ hukumo ra meyo gaa, ka sarga kaŋ i ga ton da ŋwaari sarga mo salle a boŋ, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 30 A na nyumayyaŋ taasa mo jisi kubayyaŋ hukumo da feema game ra. A na hari daŋ a ra nyumayyaŋ se. 31 Musa nda Haruna nda nga izey mo ga ngey cey da ngey kambey nyun a ra. 32 Yaadin no i ga te waati kaŋ i ga furo kubayyaŋ hukumo ra, da waati kaŋ i ga maan feema do, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 33 A na batama windo sinji ka Irikoy nangora da feema windi. A na windi meyo daabula sarku. Yaadin no Musa na goyo timmandi nd'a. 34 Saaya din buro na kubayyaŋ hukumo daabu, Rabbi darza mo na Irikoy nangora toonandi. 35 Musa si hin ka furo kubayyaŋ hukumo ra, zama buro goono ga goro a boŋ, Rabbi darza mo na Irikoy nangora toonandi. 36 Waati kaŋ i ga buro sambu Irikoy nangora boŋ, gaa no Israyla izey mo ga tun ka koy jina ngey dirawey kulu ra. 37 Amma d'i mana buro sambu, borey si dira kala hano kaŋ hane i n'a sambu. 38 Zama Rabbi buru yuuma goono ga goro Irikoy nangora boŋ zaari, cin mo danji go a ra. Israyla borey kulu moy go ga di a i dirawey kulu ra.

Lévitique 1

1 Woodin banda Rabbi jinda fun kubayyaŋ hukumo ra ka Musa ce ka salaŋ a se ka ne: 2 "Ni ma salaŋ Israyla izey se. Ma ne i se: D'araŋ boro fo ga nooyaŋ salle Rabbi se, w'araŋ nooyaŋo kaa almaney ra ka salle, ibeerey wala ikayney ra. 3 Da boro nooyaŋo ya sargay summaare kaŋ i ga ton no, kaŋ i ga kaa hawey ra, kal a ma kande yeeji kaŋ taali kulu si a gaa. A m'a salle kubayyaŋ hukumo meyo gaa, zama Rabbi ma yadda nd'a. 4 A ma nga kamba dake sargay summaara boŋo gaa, Rabbi g'a ta a gaa mo ka sasabandiyaŋ te a se. 5 A ma yeejo jinda kaa Rabbi jine. Haruna izey, kaŋ yaŋ ga ti alfagey ma kuro salle ka kuro say-say sargay feema gaa a windanta nangu kulu. Feema din go kubayyaŋ hukumo meyo gaa. 6 Gaa no bora ma sargay summaare kaŋ i ga ton din kuuro kaa, a ma hamo dumbu ka te dumbariyaŋ. 7 Haruna ize alfagey mo ma danji funsu feema ra, ka tuuri daŋ ka sasare danjo ra. 8 Koyne, Haruna ize alfagey ma ham dumbarey hanse, ngey da boŋo da maano, k'i jisi tuuro kaŋ go feema danjo ra din boŋ. 9 Amma a teelo d'a cey, bora ma jin k'i nyun nda hari. Woodin banda alfaga m'a kulu ton feema ra. Sargay summaare kaŋ i ga ton no kaŋ i ga salle danji gaa. A hawo ga kaan Rabbi se. 10 D'a ga nga nooyaŋo kaa alman kayney ra mo, sanda feeji wala hincin kaŋ ga te sargay summaare kaŋ i ga ton, kal a ma kande aru kaŋ laru kulu si a gaa. 11 A m'a jinda kaa feema jarga azawa kambe haray Rabbi jine. Haruna ize alfagey mo ma kuro say-say sargay feema gaa a windanta. 12 Bora m'a dumbu ka te dumbariyaŋ, da boŋo da maano kulu. Alfaga m'i hanse tuuro kaŋ go sargay feema danjo ra din boŋ. 13 Amma teelo da cey, bora ma jin k'i nyun nda hari. Waato din gaa alfaga m'a kulu salle k'a ton sargay feema ra. Sargay summaare kaŋ i ga ton no kaŋ i ga salle danji gaa. A hawo ga kaan Rabbi se. 14 D'a nooyaŋo mo kaŋ a ga kande Rabbi se ga ti curo sargay summaare kaŋ i ga ton, kal a ma koloŋayyaŋ wala tantabal izeyaŋ salle. 15 Alfaga ma kond'a sargay feema do. A m'a boŋo dagu ka kaa, k'a ton sargay feema boŋ. A m'a kuro tolli feema carawo gaa. 16 A ma fofoza da hamney dagu mo k'i furu sargay feema jarga wayna funay haray, booso do. 17 A ma cura farsi fatey game ra, amma a ma s'a pati dumbari hinka. Alfaga m'a kulu ton mo sargay feema ra, tuuro kaŋ go danjo ra din boŋ. Sargay summaare kaŋ i ga ton no kaŋ i ga salle danji gaa. A hawo ga kaan Rabbi se.

Lévitique 2

1 Da boro fo kande ŋwaari ka salle Rabbi se, a nooyaŋo ma ciya hamni baano. A ma ji dooru a ra, ka dugu dake a boŋ. 2 A ma kand'a Haruna ize alfagey do. Bora ma tibi fo kaa hamni baana gaa, d'a jiyo gaa, ngey d'a dugo kulu. Alfaga m'a ton sargay feema ra hal a ma te fonguyaŋ hari. Sargay kaŋ i ga salle danji gaa no, kaŋ hawo ga kaan Rabbi se. 3 Wo kaŋ cindi ŋwaari sarga gaa mo, a ga ciya Haruna nda nga izey wane. Hari hanante yaŋ no gumo nooyaŋey game ra kaŋ yaŋ i ga salle Rabbi se danji gaa. 4 Da ni ga ŋwaari sargay salle danga sargay mo, kaŋ i ga ton feema ra, a ma ciya buuru tafayyaŋ kaŋ i te da hamni baano, kaasumante nda ji, kaŋ sinda dalbu. Wala a ma ciya maasayaŋ kaŋ i tuusu nda ji, kaŋ sinda dalbu. 5 Koyne, da ni nooyaŋo ya ŋwaari sargay kaŋ i ga haagu guuru tafa boŋ no, a ma ciya hamni baano kaasumante nda ji, kaŋ sinda dalbu. 6 Ni m'a bagu zanjarmi-zanjarmi ka ji dooru a gaa; ŋwaari nooyaŋ no. 7 Da ni nooyaŋo mo ga ti ŋwaari sargay kaŋ i ga haagu haaguyaŋ cambu ra, i m'a te da hamni baano nda ji. 8 Ni ma kande ŋwaari sargay kaŋ i ga te da hayey din Rabbi do. I m'a no alfaga se, nga mo ma kand'a sargay feema do. 9 Waato gaa no alfaga ma fonguyaŋ haro kaa nooyaŋo gaa k'a ton sargay feema ra. Danji ra sargay no kaŋ hawo ga kaan Rabbi se. 10 Haŋ kaŋ cindi ŋwaari sarga gaa mo ga ciya Haruna nda nga izey wane. Hari hanante yaŋ no gumo sargayey game ra kaŋ yaŋ i ga salle Rabbi se danji gaa. 11 }waari sargay kulu kaŋ araŋ ga salle Rabbi se mo, i ma s'a te da dalbu. Zama araŋ ma si dalbu wala yu ton nooyaŋ kulu ra kaŋ i ga salle Rabbi se danji gaa. 12 Araŋ ga hin k'i salle Rabbi se ka te boŋ-jina nooyaŋ, amma i ma si kaa sargay feema ra ka haw kaano te. 13 Woodin banda, ŋwaari sargay kulu kaŋ ni ga salle, kala ni m'a kaanandi nda ciiri. Ni ma si ta ni Irikoyo sappa ciiro ma jaŋ ni ŋwaari sargayey kulu ra. Ni sargay kulu ra mo ni ga ciiri daŋ. 14 Da ni ga boŋ-jina ŋwaari sargay salle Rabbi se mo, kala ŋwaari nooyaŋo kaŋ ni ga salle din ma ciya jeeniyaŋ kaŋ i ga kukure nda danji ka safa k'i nyartu. 15 Ni ma ji dooru a ra ka dugu dake a boŋ, ŋwaari sargay no. 16 Alfaga m'a fonguyaŋ haro ton, danga: a gure fooyaŋ kaŋ yaŋ i nyartu, d'a jiyo kayna fo, ngey d'a dugo kulu. Nooyaŋ no kaŋ i ga salle Rabbi se danji gaa.

Lévitique 3

1 Da boro nooyaŋo ya saabuyaŋ sargay no, d'a n'a kaa alman beerey ra, da aru no wala way, kal a ma kande afo kaŋ laru kulu si a gaa Rabbi jine. 2 A ma nga kamba dake nga nooyaŋo boŋo gaa k'a jinda kaa kubayyaŋ hukumo meyo gaa. Haruna ize alfagey g'a kuro say-say sargay feema carawey windanta kulu gaa. 3 Haŋ kaŋ bora ga salle saabuyaŋ sargay ra, kaŋ i ga salle Rabbi se danji gaa, ga ti i gunde ra maano, da maani kulu kaŋ go teelo gaa. 4 Ngey da dumayze hinka kulu nda maano kaŋ go i gaa banda daaro gaa haray, da taana kaŋ go ga haame daabu mo. A g'i dumbu dumayzey jarga k'i kaa. 5 Haruna izey mo ga woodin yaŋ dake sargay summaara kaŋ i ga ton boŋ kaŋ go sargay feema ra, hala dullo ma ziji. A ma goro tuuro kaŋ go danjo ra din boŋ. Nooyaŋ no kaŋ danji ga ŋwa. A hawo ga kaan Rabbi se. 6 A nooyaŋo kaŋ a ga salle mo ka te saabuyaŋ sargay Rabbi se, d'a n'a kaa alman kayney ra, da aru no wala way no, kala bora ma kande wo kaŋ laru kulu si a gaa. 7 D'a ga feeji ize salle nga nooyaŋo se, kal a m'a salle Rabbi jine. 8 A ma nga kamba dake nga nooyaŋo boŋo gaa, k'a jinda kaa kubayyaŋ hukumo jine. Haruna izey m'a kuro say-say sargay feema carawey windanta kulu gaa. 9 Haŋ kaŋ bora ga salle saabuyaŋ sargay se, kaŋ i g'a salle Rabbi se danji gaa, ngey neeya: maano, danga sunfay maanikoy kulu kaŋ a ga dumbu ka kaa sasanja gaa, nga nda gunde ra maano, da maani kulu kaŋ go teelo gaa. 10 Koyne, dumayze hinka kulu nd'i maano kaŋ go banda daaro gaa haray, da taana kaŋ ga haame daabu, a g'i dumbu dumayzey gaa haray k'i kaa. 11 Alfaga m'a ton sargay feema ra; ŋwaari nooyaŋ no Rabbi se kaŋ danji ga ŋwa. 12 Koyne, d'a nooyaŋo ya hincin no, kal a m'a salle Rabbi jine. 13 A ma nga kamba dake a boŋo gaa k'a jinda kaa kubayyaŋ hukumo jine. Haruna izey m'a kuro say-say sargay feema carawey windanta kulu gaa. 14 Bora m'a nooyaŋo kaa a gaa, danga: nooyaŋ kaŋ i ga salle Rabbi se danji gaa. Woodin ga ti: gunde ra maano, da maani kulu kaŋ go teelo gaa, 15 da dumayze hinka kulu mo, d'i maano kaŋ go banda daaro gaa haray, da taana kaŋ go ga haame daabu. A m'i dumbu dumayzey do haray k'i kaa. 16 Alfaga ma woodin ton sargay feema ra. }waari nooyaŋ no kaŋ danji ga ŋwa, kaŋ hawo ga kaan. Maani kulu ya Rabbi wane no. 17 Woodin ma ciya araŋ se hin sanni kaŋ ga duumi araŋ banda kulu se, da nangu kulu kaŋ araŋ ga goro mo. Araŋ ma si maani ŋwa, araŋ ma si kuri haŋ mo."

Lévitique 4

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Da boro fo na zunubi te jaŋ-ka-bayyaŋ ra, hal a na hay fo te hayey kaŋ Rabbi ci ka ne boro ma si i te yaŋ ra -- 3 Da alfaga kaŋ i tuusu nda ji no ka zunubi te kaŋ ga jama ciya taali-teeri, kal a ma yeej'ize fo kaŋ laru kulu si a gaa salle Rabbi se. Woodin ga te zunubi se sargay a zunubo kaŋ a te din sabbay se. 4 A ma kande yeejo kubayyaŋ hukumo meyo gaa, Rabbi jine. A ma nga kamba dake yeejo boŋo gaa k'a jinde kaa Rabbi jine. 5 Waato din gaa alfaga kaŋ i tuusu nda ji din, a ma yeejo kuri kayna sambu ka kand'a kubayyaŋ hukumo ra. 6 Noodin a ma nga kambayzo sufu kuro ra ka kuro say-say hala sorro iyye Rabbi jine, noodin Nangoray Hananta kosaray taafa jine. 7 Alfaga ma kuro tuusu dugu feema hilley gaa, noodin Rabbi jine. Feema din go kubayyaŋ hukumo ra. Yeejo kuro kulu kaŋ cindi, a m'a dooru sargay kaŋ i ga ton feema tiksa gaa, naŋ kaŋ a go kubayyaŋ hukumo meyo gaa. 8 A ma maani kulu kaa zunubi sarga yeejo gaa, danga gunda ra maano, da maani kulu kaŋ go teelo gaa, 9 da dumayze hinka d'i maano kaŋ go i gaa banda daaro gaa haray, da taana kaŋ ga haame daabu mo. A m'i dumbu dumayzey gaa haray ka woodin kulu kaa. 10 Mate kaŋ cine i ga te saabuyaŋ sargay yeejo se, yaadin no alfaga ma maano ton sargay kaŋ i ga ton feema ra. 11 Amma yeejo kuuro, d'a hamo kulu, d'a boŋo d'a cey d'a teelo d'a birjo, 12 sanda yeejo sukutumo, a ga kond'a gata banda nangu fo kaŋ ga hanan kaŋ i ga boosu mun. I ma danji funsu nda tuuri ka yeejo ton. Nango kaŋ i ga boosu mun no i g'a ton. 13 Wala nda Israyla jama kulu daray, amma a goro tugante jama se, d'i na hay fo te kaŋ Rabbi ne i ma si te, i ciya taali-teeriyaŋ. 14 Waato kaŋ i ga bay zunubo kaŋ ngey te din gaa, kala jama ma kande yeej'ize fo. I ma kaa kubayyaŋ hukumo jine k'a salle zunubi se sargay. 15 Jama arkusey ma ngey kambey dake yeejo boŋo gaa Rabbi jine ka yeejo jinda kaa Rabbi jine. 16 Waato din gaa alfaga kaŋ i tuusu nda ji ma kande yeejo kuri kayna kubayyaŋ hukumo ra. 17 Alfaga ma nga kambayze sufu kuro ra k'a say-say Rabbi jine hala sorro iyye, noodin kosaray taafa jine. 18 A ma kuro tuusu mo feema hilley gaa, feema din kaŋ go noodin Rabbi jine kubayyaŋ hukumo ra. Kuro kaŋ cindi mo, a m'a mun sargay kaŋ i ga ton feema tiksa gaa, kaŋ go kubayyaŋ hukumo meyo gaa haray. 19 A ma maano kulu kaa a gaa, ka maano ton feema ra. 20 A ga te yeejo se mate kaŋ cine a te zunubi se sargay yeeji fa din se. Alfaga ma sasabandiyaŋ te i se hala Rabbi m'a yaafa i se. 21 A ma konda yeejo gata banda k'a ton mate kaŋ cine a na yeeji fa din ton. Zunubi se sargay no jama se. 22 Da jine boro na zunubi te, sanda jaŋ-ka-bayyaŋ ra a na hay fo te hayey din ra kaŋ Rabbi a Irikoyo ci ka ne i ma s'a te, a ciya taali-teeri. 23 Waati kaŋ a bay nga taalo gaa, haya kaŋ do a na zunubi te din, kal a ma kande hincin jindi fo kaŋ laru kulu si a gaa ka no. 24 A ma nga kamba dake hincino boŋo gaa k'a jinda kaa nango kaŋ i ga sargay summaare kaŋ i ga ton wi Rabbi jine. Zunubi se sargay no. 25 Alfaga ma zunubi se sarga kuri kayna sambu nga kambayze gaa k'a tuusu hilley gaa kaŋ yaŋ go sargay kaŋ i ga ton feema boŋ. Kuro kaŋ cindi mo, a m'a kulu mun sargay kaŋ i ga ton feema tiksa gaa. 26 A maano kulu, a m'a ton feema boŋ, mate kaŋ i ga te saabuyaŋ sarga maano se. Alfaga ma sasabandiyaŋ te bora se a zunubo sabbay se. Rabbi g'a yaafa a se mo. 27 Da laabo boro na zunubi te jaŋ-ka-bayyaŋ ra, a na hay fo te hayey din ra kaŋ yaŋ Rabbi ci ka ne boro ma s'i te, a ciya taali-teeri. 28 Waati kaŋ a na nga taalo bay, zunubo kaŋ a te din, kal a ma kande hincin way fo kaŋ laru si a gaa k'a salle nga zunubo kaŋ nga te din se. 29 A ma nga kamba dake zunubi se sargay boŋo gaa k'a jinda kaa nango kaŋ i ga sargay summaare wi. 30 Alfaga m'a kuri kayna sambu nga kambe ize gaa k'a tuusu hilley gaa kaŋ yaŋ go sargay kaŋ i ga ton feema boŋ. A kuro kaŋ cindi mo a m'a mun feema tiksa gaa. 31 A m'a maano kulu kaa, mate kaŋ cine i ga saabuyaŋ sargay maano kaa. Alfaga ma maano ton feema ra hala hawo ma kaan Rabbi se. Yaadin no alfaga ga sasabandiyaŋ te d'a bora se hala Rabbi m'a yaafa a se. 32 D'a ga kande feej'ize mo ka no zunubi se sargay, a ma kande way kaŋ laru kulu si a gaa. 33 A ma nga kamba dake zunubi se sarga boŋo gaa k'a jinda kaa zama a ma te zunubi se sargay. A m'a te nango kaŋ i ga sargay summaare kaŋ i ga ton wi. 34 Alfaga ma zunubi se sarga kuri kayna sambu nga kambayze gaa k'a tuusu hilley gaa kaŋ yaŋ go sargay kaŋ i ga ton feema boŋ. A kuro kaŋ cindi mo, a m'a mun feema tiksa gaa. 35 A ma maano kulu kaa a gaa, mate kaŋ cine i ga maano kaa saabuyaŋ sargay feej'izo gaa. Alfaga ma maano ton feema boŋ hala dullo ma ziji, nooyaŋey kaŋ i ga ton Rabbi se din boŋ. Alfaga ma sasabandiyaŋ te bora se zunubo kaŋ a te din sabbay se. Rabbi g'a yaafa a se mo.

Lévitique 5

1 Da boro fo ya seeda no hay fo kaŋ a di wala kaŋ a bay boŋ, hal i n'a daŋ zeyaŋ, a man'a ci mo, yaadin gaa kulu a na zunubi te. Bora din ga nga alhakko jare. 2 Wala, nda boro fo lamba hay fo kaŋ ga harram gaa, da ganji ham jifa no wala kwaara alman jifa, wala hamni buuko, baa a mana bay a gaa no, a ga harram. Taali go bora gaa. 3 Wala, d'a lamba boro ziibo gaa, ziibi kulu kaŋ no kaŋ ga boro ziibandi, kaŋ a mana bay a gaa, waato kaŋ a bay a gaa no a gonda taali. 4 Wala nda boro me cahã ka ze nga ga ilaalo wala ihanno te, hay kulu kaŋ no boro ga ze d'a kaŋ a mana bay a gaa; waati kaŋ a bay a gaa, waato din gaa no a gonda taali haya din ra. 5 A ga ciya mo da boro gonda taali hayey din kulu ra, kal a m'a kaa taray ka ci haŋ kaŋ ra no nga na zunubi te. 6 A ma kande nga taalo se sarga Rabbi do, a zunubo kaŋ a te din se. Sarga ga ciya way fo kaŋ a ga kaa alman kayney ra, da feej'ize no wala hincin, kaŋ ga te zunubi se sargay. Alfaga ma sasabandiyaŋ te a se a zunubo sabbay se. 7 Da bora din sinda haŋ kaŋ ga to feej'ize, a ma kande koloŋay hinka wala tantabal ize hinka Rabbi do kaŋ ga te taali se sargay, haya kaŋ do a na zunubi te din se. Curo fa ga te zunubi se sargay, afa mo ga te sargay summaare kaŋ i ga ton. 8 A ma kand'ey alfaga do. Nga mo ma jin ka zunubi se sarga wano salle, k'a boŋo dagu, amma a ma s'a fay ihinka. 9 A ma zunubi se sarga kuro say-say feema carawey gaa. Kuro kaŋ cindi mo a m'a tolli feema tiksa gaa. Zunubi se sargay no. 10 Ihinkanta mo, a m'a salle ka te sargay summaare kaŋ i ga ton, farilla sanney boŋ. Alfaga ma sasabandiyaŋ te bora se a zunubo kaŋ a te din sabbay se, Rabbi g'a yaafa a se mo. 11 Amma d'a sinda haŋ kaŋ ga to koloŋay hinka wala tantabal ize hinka, kal a ma kande nga nooyaŋo haya kaŋ do a na zunubi te din sabbay se. Woone ga ti hamni baano zaka hinza cine kaŋ ga te zunubi se sargay. A ma si ji wala dugu daŋ a ra, zama zunubi se sargay no. 12 A ma kand'a alfaga do, nga mo ga tibi fo kaa a ra ka te fonguyaŋ hari. A ma woodin ton feema ra mate kaŋ cine i ga salleyaŋ te Rabbi se danji gaa. Zunubi se sargay no. 13 Alfaga mo ga sasabandiyaŋ te bora se a zunubo kaŋ a te din sabbay se taaley din afo kulu ra. Rabbi g'a yaafa a se mo. Hamno kaŋ cindi mo ga ciya alfaga wane, mate kaŋ ŋwaari nooyaŋo go." 14 Rabbi ye ka salaŋ Musa se ka ne: 15 "Da boro fo na taali te ka zunubi fo te jaŋ-ka-bayyaŋ ra Rabbi hari hanantey ra, kal a ma kande nga taalo se sarga ka kaa Rabbi do. Woodin ga ti feeji gaaru fo kaŋ laru kulu si a gaa alman kayney ra. Ni m'a nooro lasaabu, nzarfu sekel marge kaŋ no i ga lasaabu Nangoray Hananta sekelo boŋ. A ga te taali se sargay. 16 Haya kaŋ bora te hari hanna do ka daray, a ma bana a se, ka zakka hinka tonton a gaa, k'a no alfaga se. Alfaga ma sasabandiyaŋ te bora se da taali se feeji gaaro. Rabbi g'a yaafa mo. 17 Koyne, da boro fo na zunubi te ka hay fo te hayey ra kaŋ yaŋ Rabbi ci ka ne i ma si te, baa a mana bay a gaa, kulu nda yaadin a gonda taali. A taalo ga goro a gaa. 18 A ma feeji gaaru fo sambu nga kalo ra kaŋ laru kulu si a gaa, ka kand'a alfaga do. Ni m'a lasaabu, a ma taali se sarga te. Alfaga ma sasabandiyaŋ te bora se, haya kaŋ a te darayyaŋ ra, kaŋ a mana bay a gaa din. Rabbi g'a yaafa a se mo. 19 Taali se sargay no. Daahir no bora gonda taali Rabbi jine." 20 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 21 " Da boro fo na zunubi te, ka naanay feeriyaŋ te mo Rabbi se, sanda: d'a na nga gorokasin zamba talfi sanni ra, wala tolme sanni, wala mo d'a n'a zay, wala a na nga gorokasino taabandi, 22 wala d'a di hay fo kaŋ daray k'a kumna, hal a ze da tangari hayey din kulu ra kaŋ boro ga te, zunubi no a te. 23 A ga ciya mo, d'a na zunubi te, hala taalo goro a gaa mo, kal a ma haya kaŋ a zay din yeti, wala haya kaŋ a kom ka du, wala talfo kaŋ i talfi a gaa, wala haya kaŋ daray kaŋ a di ka sambu din, 24 wala hay kulu kaŋ boŋ a ze nda tangari. A m'a kulu yeti ka zakka hinka dake a gaa ka tonton k'a no koyo se han din hane kaŋ a kande nga taalo se sarga. 25 Bora ma kande nga taali se sarga mo Rabbi do. Woodin ga ti feeji gaaru fo kaŋ laru kulu si a gaa kaŋ a ga sambu nga kalo ra, ni lasaabo boŋ taali se sargay. A ga kand'a alfaga do. 26 Alfaga mo ma sasabandiyaŋ te bora se Rabbi jine. I g'a yaafa mo hay kulu kaŋ a te kaŋ do a ciya taali-teeri."

Lévitique 6

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ni ma ci Haruna nda nga izey se ka ne: Woone no ga ti sargay summaare kaŋ i ga ton asariya: Sargay summaare kaŋ i ga ton ma hanna feema danji izey boŋ kala mo ma bo. Danjo ma soobay ka di feema ra. 3 Alfaga ma nga lin taafe kwaayo daŋ ka nga lin taafe muduno daŋ nga canta gaa. A ma koy ka booso kaŋ sargay summaara kaŋ i ga ton te feema danjo ra din sambu, ka booso jisi ganda feema jarga. 4 Waato din gaa a ma nga bankaarayey kaa ka afooyaŋ daŋ. A ma booso jare ka kond'a gata banda, nangu fo kaŋ ga hanan. 5 Danjo kaŋ go sargay feema ra ma soobay ka di waati kulu, a ma si bu. Susubay kulu alfaga ma tuuri tonton a gaa k'a funsu. A ma sargay summaare kaŋ i ga ton hanse a boŋ mo ka saabuyaŋ sargayey maano ton a boŋ. 6 Danjo ma soobay ka di sargay feema ra duumi, a ma si bu. 7 Woone mo no ga ti ŋwaari sargay asariya: Haruna izey ma kay sargay feema jine k'a salle Rabbi jine. 8 Alfaga ma nga tibi fo kaa ŋwaari sargay hamni baana gaa, nga nd'a ji kayna, d'a dugo kulu mo kaŋ go ŋwaari sarga boŋ. A ma tibo din ton sanda fonguyaŋ hari. Sargay feema boŋ no a g'a ton hal a hawo ma kaan Rabbi se. 9 Hamno kaŋ cindi mo, Haruna nda nga izey g'a ŋwa. I m'a ŋwa mo dalbu si, nangu hanno ra. Kubayyaŋ hukumo windo ra no i g'a ŋwa. 10 I ma s'a haagu nda dalbu. Ay no k'a no i se, i baa no ay sargayey kaŋ yaŋ danji ga ŋwa din ra. Hari hanante no gumo, sanda mate kaŋ cine zunubi se sarga ga hanan, da mate kaŋ cine taali se sargay mo ga hanan. 11 Haruna banda ra alborayzey kulu ga ŋwa a gaa. Hin sanni kaŋ ga duumi no araŋ banda kulu se. I baa no sargayey kaŋ yaŋ i ga salle Rabbi se danji ra din gaa. Boro kulu kaŋ ga lamba i gaa ga ciya hanante." 12 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 13 "Hano kaŋ hane i ga Haruna wala a izey tuusu nda ji, woone no ga ti nooyaŋo kaŋ a ga salle Rabbi se, danga: hamni baano zaka hinza cine kaŋ ga te ŋwaari sargay han kulu. I g'a jare fo salle susubay, a jare fa mo wiciri kambu. 14 Haaguyaŋ cambu ra no i g'a haagu nda ji. D'a nin, i ma kand'a. Zanjar-zanjari no ni ga ŋwaari sargay salle hal a hawo ma kaan Rabbi se. 15 Alfaga kaŋ i tuusu nda ji, kaŋ i suuban a nya-izey game ra mo, nga no g'a salle. Hin sanno boŋ duumi, i g'a kulu ton parkatak Rabbi jine. 16 }waari sargay kulu, alfaga wane, i g'a kulu ton no parkatak; boro ma s'a ŋwa." 17 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 18 "Ni ma salaŋ Haruna nda nga izey se ka ne: Woone ga ti asariya zunubi se sargay boŋ: Nango kaŋ i ga sargay summaare kaŋ i ga ton wi, noodin no i ga zunubi se sargay wi Rabbi jine; hari hanno no gumo. 19 Alfaga kaŋ g'a salle zunubi se, nga no g'a ŋwa. I m'a ŋwa nangu hananta ra, kaŋ ga ti kubayyaŋ hukumo windo ra. 20 Boro kulu kaŋ ga lamba a hamo gaa ga hanan. Koyne, d'a kuro say bankaaray fo gaa, kala ni m'a nyuna nangu hananta ra. 21 Botogo kusu mo kaŋ ra i na hamo hina, i g'a bagu. Amma d'i n'a hina guuru-say kusu ra, kala i m'a ziiri k'a nyun nda hari. 22 Alboro kulu alfagey ra ga hin ka ŋwa a gaa; hari hanno no gumo. 23 Amma zunubi se sargay kulu kaŋ i ga kande a kuro hala kubayyaŋ hukumo ra zama i ma sasabandiyaŋ te nangu hananta ra, i ma s'a ŋwa. I g'a kulu ton no danji ra."

Lévitique 7

1 "Woone no ga ti taali se sargay asariya, hari hanno no gumo. 2 Nangu kaŋ i ga sargay summaare kaŋ i ga ton wi, noodin no i ga taali se sarga wi. Alfaga m'a kuro say-say sargay feema windanta gaa. 3 A m'a maano kulu salle, danga: sunfa do maano, da gunda ra maano, 4 da dumayze hinka kulu nda maano kaŋ go i gaa, kaŋ a ga dumbu banda daaro gaa haray. Ngey da taana kaŋ ga haame daabu, a m'i dumbu ka kaa dumayze gaa haray. 5 Alfaga m'i ton sargay feema boŋ hal i ma te sargay kaŋ danji ga ŋwa Rabbi se. Taali se sargay nooya. 6 Alfagey ra alborayze kulu ga hin ka ŋwa a gaa. I m'a ŋwa nangu hananta ra, zama hari hanno no gumo. 7 Sanda mate kaŋ cine zunubi se sarga go, yaadin mo no taali se sargay ga bara, i kulu asariya fo no. Alfaga kaŋ ga sasabandiyaŋo te, nga no ga du hamo. 8 Koyne, alfaga kaŋ na boro fo kulu sargay summaare kaŋ i ga ton salle, alfaga din mo no ga du a kuuro nga boŋ se, kaŋ a kaa sargay summaara gaa waato kaŋ a n'a salle. 9 }waari sargay kulu mo kaŋ i ga ton feema ra da hay kulu kaŋ i ga haagu cambu ra wala kusu ra, i kulu ga ciya alfaga kaŋ n'a salle wane. 10 Koyne, ŋwaari sargay kulu, da wo kaŋ i kaasum nda ji no, wala ikogo no, Haruna izey kulu ga du a ra. Boro kulu baa ga saba. 11 Woone mo no ga ti saabuyaŋ sargay asariya, kaŋ boro ga salle Rabbi se. 12 Da boro g'a salle saabuyaŋ se, kal a ma kande buuru tafayyaŋ kaŋ sinda dalbu, kaŋ i kaasum nda ji, k'i tonton saabuyaŋ sarga gaa. A ma kande mo buuru tafayyaŋ kaŋ sinda dalbu kaŋ i tuusu nda ji, da hamni baano maasa fooyaŋ, kaŋ yaŋ i diibi nda ji. 13 A ma kande buuru tafay kaŋ gonda dalbu mo, k'a salle a sarga banda kaŋ a ga salle ka te saabuyaŋ sargay, hal a ma saabu se. 14 A ma buuru ize fo kaa nooyaŋ kulu gaa kaŋ ga sargay te kaŋ i ga sambu beene Rabbi do haray. Nga no ga ti alfaga wane, nga kaŋ na saabuyaŋ sarga kuro say-say. 15 Sargay kaŋ boro ga salle saabuyaŋ se, i m'a hamo ŋwa han din kaŋ i n'a wi. I ma si naŋ hamo ma di suba. 16 Amma da sargay kaŋ a salle ga sarti fo toonandi no, wala haŋ kaŋ a salle bine yadda boŋ, i g'a ŋwa zaaro kaŋ i n'a salle sargay. A suba mo i ga hin ka wo kaŋ cindi ŋwa. 17 Amma da hamo ga cindi sarga gaa hala jirbi hinzanta, kulu i m'a ton danji ra. 18 Saabuyaŋ sargay kulu, nda i na hamo ŋwa jirbi hinzanta, Rabbi si yadda nd'a bora se. A s'a lasaabu boro kaŋ n'a salle se mo. A ga ciya fanta hari. Boro kulu kaŋ ŋwa a gaa mo, a taalo ga goro a gaa. 19 D'a hamo lamba hay fo kaŋ ga harram gaa, a si ŋwa. I m'a ton danji ra. Ham ŋwaayaŋ sanni boŋ mo, boro kulu kaŋ ga hanan ga ŋwa a gaa. 20 Amma boro kaŋ ga ziibi, d'a na saabuyaŋ sargay ham ŋwa, kaŋ i salle Rabbi se, i ga bora din waasu k'a kaa nga jama ra. 21 Koyne, da boro fo lamba hay fo kaŋ ga harram gaa, da boro ziibo no, wala alman kaŋ ga harram no, wala fanta hari kulu kaŋ ga harram no, woodin banda a ma koy ka saabuyaŋ sargay hamo ŋwa, kaŋ ga ti Rabbi wane, i ga bora din waasu ka kaa nga jama ra." 22 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 23 "Ni ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Araŋ ma si maani kulu ŋwa, da haw wane, wala feeji wane, wala hincin wane no. 24 Da alman fo jifa, wala nda ganji ham fo n'a tooru, i ga hin ka goy nd'a maano goy kulu se. Amma araŋ ma s'a ŋwa, baa kayna. 25 Zama maani kaŋ i ga kaa almaney gaa kaŋ yaŋ i salle danji ra Rabbi se, boro kulu kaŋ n'a ŋwa, i ga bora din waasu ka kaa nga jama ra. 26 Woodin banda araŋ ma si kuri kulu dumi haŋ araŋ nangoray kulu ra, da alman wane no wala curo wane. 27 Boro kulu kaŋ na kuri kulu dumi haŋ, i g'a waasu ka kaa nga jama ra." 28 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 29 "Ni ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Boro kaŋ ga saabuyaŋ sargay salle Rabbi se ma kande nga nooyaŋo Rabbi do, haya kaŋ i ga kaa saabuyaŋ sarga gaa. 30 Nga bumbo kambe no ga kande nooyaŋey kaŋ yaŋ i ga salle Rabbi se danji ra. A ma kande maano da ganda. I ga ganda feeni ka salle Rabbi jine. 31 Alfaga ma maano daŋ danjo ra, amma ganda ga ciya Haruna nda nga izey wane. 32 Koyne, i ga kambe ŋwaari tanje kaa araŋ saabuyaŋ sargayey gaa ka no alfaga se, nga mo g'a sambu beene. 33 Haruna izo din kaŋ na saabuyaŋ sarga kuro d'a maano salle, kambe ŋwaari tanja din ga ti bora din baa kaŋ a ga du. 34 Zama ganda kaŋ i ga feeni nda tanja kaŋ i ga sambu beene, ay n'i ta Israyla izey gaa ka kaa i saabuyaŋ sargayey ra. Ay n'i no Alfa Haruna nda nga izey se. I baa no hin sanni kaŋ ga duumi boŋ kaŋ Israyla izey g'i no. 35 Woodin ga ti Haruna nd'a izey baa kaŋ i ga kaa Rabbi nooyaŋey ra, wo kaŋ yaŋ danji ga ŋwa. I ga du woodin za han din kaŋ i g'i tuusu nda ji k'i kayandi Rabbi jine zama i ma alfagataray goyey te. 36 I baa no kaŋ Rabbi lordi ka ne Israyla izey m'i no, za han kaŋ hane a na jiyo soogu i boŋ. Hin sanni kaŋ ga duumi no i banda kulu zamaney ra." 37 Woodin binde ga ti sargay summaare kaŋ i ga ton asariya, nda ŋwaari sargay wane, da zunubi se sargay wane, nda taali se sargay wane nda ji tuusuyaŋ wane, da saabuyaŋ sargay wane mo. 38 Asariya no kaŋ Rabbi lordi Musa se Sinayi tondo ra, hano kaŋ hane a ci Israyla izey se ka ne i ma ngey nooyaŋey salle Rabbi se. Waato din i go Sinayi ganjo ra.

Lévitique 8

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ni ma kande Haruna nda nga izey care banda nda bankaarayey da ji kaŋ i ga tuusu nd'a, da zunubi se sargay yeejo, da feeji gaaru hinka, nda cilla fo kaŋ ga to da buuru kaŋ sinda dalbu. 3 Waato din gaa ni ma jama kulu margu kubayyaŋ hukumo meyo jarga." 4 Musa te mo mate kaŋ cine Rabbi ci nga se din. A na jama kulu margu kubayyaŋ hukumo meyo jine. 5 Waato din gaa Musa ne jama se: "Woone ga ti haŋ kaŋ Rabbi ci ka ne i ma te." 6 Musa kande Haruna nda nga izey k'i nyumay da hari. 7 A na jabba daŋ Haruna gaa k'a haw da korfo. A na kwaay izo daŋ a gaa koyne, nda efod kwaayo mo woodin boŋ k'a haw a gaa da zu guddama kaŋ gonda taalam goy a gaa. 8 A na gande daabiri daŋ a gaa, gande daabiro ra mo a na Urim nda Tummin daŋ. 9 A na boŋtoba daŋ a boŋo gaa. Boŋtoba jine haray gaa a na wura walhã, kaŋ ga ti gunduma hananta, haw a gaa. A na hayey din kulu te mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 10 Waato din gaa Musa na tuusuyaŋ jiyo sambu k'a tuusu Irikoy nangora gaa da hay kulu kaŋ go a ra gaa, hala i m'i fay waani Rabbi se. 11 A na jiyo say-say sargay feema gaa hala sorro iyye, k'a tuusu feema da nga jinayey kulu gaa, ngey da nyumayyaŋ taasa da nga tiksa, k'i fay waani. 12 Jiyo kaŋ i ga tuusu nd'a, a na kayna dooru Haruna boŋo gaa, zama a m'a tuusu k'a fay waani se. 13 Musa kande Haruna izey mo, k'i bankaarayey d'i jabbey daŋ i gaa k'i haw da korfoyaŋ i cantey gaa. A na fuulayaŋ daŋ i boŋey gaa mo, mate kaŋ Rabbi ci Musa se. 14 Woodin banda a kande zunubi se sarga yeejo. Haruna nda nga izey na ngey kambey dake yeejo boŋo gaa, zunubi se sarga wano. 15 Waato din gaa no Musa n'a jinda kaa. A n'a kuri kayna sambu nga kambayze fo gaa k'a tuusu sargay feema hilley gaa a windanta zama nga m'a fay waani. Kuro kaŋ cindi mo, a n'a mun feema tiksa gaa k'a fay waani, ka sasabandiyaŋ te a se mo. 16 Gunda ra haray maani kulu, da taana kaŋ ga haame daabu, da dumayze hinka nda ngey maano kulu mo, Musa n'i sambu k'i ton feema ra. 17 Amma yeejo, danga a kuuro d'a hamo, d'a wuro, a n'i ton gata banda hala danji n'i te boosu, mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 18 A kande sargay summaara kaŋ i ga ton feeji gaaro Haruna nda nga izey do. I na ngey kambey dake feeji gaaro boŋo gaa. 19 Musa n'a jinda kaa, ka kuro say-say feema windanta gaa. 20 A na feeji gaaro fay ka te dumbariyaŋ. Boŋo nda dumbarey, da maano, a n'i daŋ danji ra kal i ma ton. 21 A na teeley nyun hari ra, ngey da cey. Waato din gaa Musa na feeji gaaro kulu daŋ feema ra hala danji n'a ŋwa. Sargay kaŋ i ga ton no kaŋ hawo ga kaan. A n'a salle Rabbi se danji ra, mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 22 A kande feeji gaaru fa din mo, nga kaŋ ga alfagey daŋ i ma furo goyo ra. Haruna nda nga izey na ngey kambey dake feeji gaaro boŋo gaa. 23 Musa n'a jinda kaa ka nga kambayze sufu kuro ra. A na kuro tuusu Haruna kambe ŋwaari hanga deena gaa, d'a kambe ŋwaari kambe nyaŋo gaa, d'a kambe ŋwaari ce nyaŋo gaa. 24 Musa kande Haruna izey mo. A na kuri kayna tuusu i kambe ŋwaaro hanga deeney gaa, d'i kambe ŋwaaro kambe nyaŋey gaa, d'i kambe ŋwaaro ce nyaŋey gaa mo. Musa na kuro say-say mo feema windanta kulu gaa. 25 A na maano sambu, danga: sunfa do maano, da gunda ra maano kulu, nda taana kaŋ ga haame daabu, nda dumayze hinka kulu nda ngey maano da kambe ŋwaari tanja mo. 26 Koyne, cilla kaŋ to da buuru tafay kaŋ sinda dalbu kaŋ go noodin Rabbi jine, Musa na buuru kunkuni fo kaa a ra, da buuru fo kaŋ i tuusu nda ji, da maasa ize fo. A n'i jisi maano boŋ kaŋ go kambe ŋwaari tanja boŋ. 27 A na hayey din kulu daŋ Haruna kambe ra, d'a izey kambey ra, zama i m'i feeni ka salle yaadin Rabbi jine. 28 Waato din gaa no Musa na jinayey din ta i kambey ra, k'i ton feema ra, naŋ kaŋ danji goono ga sargay summaara kaŋ i ga ton ŋwa. Goy daŋyaŋ sargay no kaŋ ga te haw kaano, sargay kaŋ i te danji ra Rabbi se. 29 Musa na ganda sambu mo, k'a feeni k'a salle yaadin Rabbi jine. Musa baa no kaŋ a ga du goy daŋyaŋ feeji gaaro gaa, mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 30 Woodin banda Musa na tuusuyaŋ jiyo sambu, nda kuro kaŋ go feema gaa. A n'i say-say Haruna nda nga izey gaa, da Haruna bankaarayey d'a izey bankaarayey mo gaa. A na Haruna nda nga izey fay waani, nda Haruna bankaarayey d'a izey bankaarayey mo. 31 Musa ne Haruna nda nga izey se: "Araŋ ma hamo hina kubayyaŋ hukumo meyo jarga. Noodin no araŋ g'a ŋwa, nga nda buuro kaŋ go goy daŋyaŋ cilla ra, mate kaŋ cine ay lordi ka ne Haruna nda nga izey m'a ŋwa. 32 Haŋ kaŋ cindi hamo da buuro gaa, araŋ m'a daŋ danjo ra. 33 Araŋ ma si fatta kubayyaŋ hukumo windi meyo gaa kala jirbi iyye, hal araŋ goy daŋyaŋ jirbi iyya ma kubay. Zama i g'araŋ kambey toonandi hala jirbi iyye. 34 Mate kaŋ i te hunkuna, yaadin cine no Rabbi ci i ma te, ka sasabandiyaŋ te araŋ se. 35 Jirbi iyye no araŋ ga goro kubayyaŋ hukumo me gaa cin da zaari ka Rabbi sanno gana, zama araŋ ma si bu se. Zama yaadin no i ci ay se." 36 Haruna binde da nga izey te hay kulu kaŋ Rabbi ci ngey se Musa do.

Lévitique 9

1 A ciya mo jirbi ahakkanta hane, kala Musa na Haruna ce, nga nda nga izey, da Israyla arkusey mo. 2 A ne Haruna se: "Ni ma yeej'ize fo suuban kalo ra, kaŋ ga te zunubi se sargay. Ma sambu feeji gaaru fo mo sargay summaare kaŋ i ga ton se kaŋ ihinka kulu laru si i gaa, k'i salle Rabbi jine. 3 Ni ma salaŋ Israyla izey se mo ka ne: ‹Araŋ ma hincin jindi fo suuban kaŋ ga te zunubi se sargay. Wa suuban mo handayze fo nda feej'ize fo, haraŋ wane yaŋ, kaŋ laru kulu si i gaa. Ngey mo ga te sargay summaare kaŋ i ga ton. 4 Wa yeeji fo da feeji gaaru fo suuban saabuyaŋ sargay se, kaŋ i ga salle Rabbi jine. Wa sambu mo ŋwaari sargay kaŋ i ga diibi nda ji. Zama, hunkuna Rabbi ga bangay araŋ se.› " 5 I binde, hayey din kaŋ yaŋ Musa ci i se, i kand'ey kubayyaŋ hukumo jine. Jama kulu kaa ka maan ka kay Rabbi jine. 6 Gaa no Musa ne: "Yaa no Rabbi ci ka ne araŋ ma te neeya, kaŋ a banda Rabbi darza ga bangay araŋ se." 7 Musa ne Haruna se: "Ni ma kaa ka maan sargay feema do ka ni zunubi se sarga salle, woodin banda ni sargay summaara kaŋ i ga ton. Ni ga sasabandiyaŋ te ni boŋ se da ni jama mo se. Ni ma borey nooyaŋo mo salle, ka sasabandiyaŋ te i se, danga mate kaŋ Rabbi ci." 8 Yaadin no Haruna kaa ka maan sargay feema do ka zunubi se sarga handayzo kaŋ ga ti nga boŋ wano jinda kaa. 9 Haruna izey na kuro salle a se. A na nga kambayze fo sufu kuro ra ka tuusu sargay feema hilley gaa. Kuro kaŋ cindi mo, a na mun feema tiksa gaa. 10 Amma maano da dumayzey, da taana kaŋ go ga haame daabu, kaŋ yaŋ i kaa zunubi se sarga gaa, a n'i ton sargay feema ra, danga mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 11 Amma baso da kuuro, a n'i ton gata banda kal i te boosu. 12 Woodin banda a na sargay summaara kaŋ i ga ton jinda kaa. Haruna izey kande kuro a do hal a m'a say-say sargay feema windanta kulu gaa. 13 I kande sargay summaara kaŋ i ga ton a do dumbari-dumbari, ngey da boŋo. A n'i ton sargay feema ra. 14 A na teeley da cey nyun da hari k'i ton sargay summaara kaŋ i ga ton boŋ, wo kaŋ go feema ra. 15 Woodin banda a kande jama nooyaŋey. A na zunubi se sargay hincino sambu kaŋ ga ti jama wano, k'a jinda kaa. A n'a salle zunubi sabbay se, mate kaŋ a jin ka te ijina din se. 16 Gaa no a kande sargay summaara kaŋ i ga ton ka salle nga fonda boŋ. 17 A na ŋwaari sarga salle ka tibi fo ton sargay feema ra, k'a tonton susubay sargay summaara kaŋ i ga ton gaa kaŋ go feema ra. 18 A na yeejo jinda kaa, a na feeji gaaro jinda mo kaa. Saabuyaŋ sargayyaŋ no, kaŋ ga ti jama waney. Haruna izey kande kuro a do. Nga mo n'a say-say sargay feema windanta kulu gaa. 19 I kande yeejo maano da feeji gaaro wane mo, kaŋ ga ti sunfa do maano, da gunda ra maano, da dumayzey da taana kaŋ ga haame daabu. 20 I na maano jisi ganda boŋ. Haruna mo na maano ton sargay feema ra. 21 Amma ganda, nga nda kambe ŋwaari tanja Haruna n'i feeni k'i salle Rabbi jine, danga mate kaŋ Musa ci. 22 Waato din gaa, Haruna na nga kambey salle jama do haray ka albarka gaara i se. Gaa no a zumbu ka fun sargay salleyaŋo do, zunubi se sarga da sargay summaara kaŋ i ga ton da saabuyaŋ sargay. 23 Musa da Haruna furo kubayyaŋ hukumo ra. Waato kaŋ i ye ka fatta, i na albarka gaara jama se mo, kala Rabbi darza bangay jama kulu se. 24 Danji mo firsi ka fun Rabbi jine ka sargay summaara kaŋ i ga ton ŋwa, nga nda maano. Waato kaŋ jama kulu di woodin, i kuuwa. I ye ganda ka gande biri mo.

Lévitique 10

1 Amma Haruna izey Nadab nda Abihu, i afo kulu na nga dugu tonyaŋ cambo sambu ka danji daŋ a ra ka dugu dake a boŋ. I na danji waani salle Rabbi jine, wo kaŋ a mana ci ngey se. 2 Danji binde firsi ka fun Rabbi jine k'i ŋwa, kal i bu Rabbi jine. 3 Waato din gaa Musa ne Haruna se: "Yaa no Rabbi ci: ‹Borey kaŋ yaŋ ga maan ay do, a ga tilas i m'ay gaakuri hananta guna. Jama kulu jine mo i m'ay beera cabe.› " Kala Haruna dangay. 4 Musa na Uzziyel izey Misayel nda Elzafan ce, (Haruna baaba kayne izeyaŋ no). A ne i se: "Araŋ ma kaa k'araŋ beerey sambu k'i jare ka kond'ey Nangoray Hanna banda taray, hala gata banda." 5 I binde n'i kaa k'i jare ngey jabbey ra kala gata banda, mate kaŋ cine Musa ci. 6 Kala Musa salaŋ Haruna nda nga izey Eliyezar da Itamar se ka ne: "Araŋ ma si araŋ boŋ hamney feeri, araŋ bankaarayey mo, araŋ ma si i tooru-tooru, zama araŋ ma si bu se, Rabbi ma si dungu jama kulu se mo. Amma araŋ nya-izey, kaŋ yaŋ ga ti Israyla dumo kulu ga baray danjo kaŋ Rabbi diyandi din sabbay se. 7 Araŋ wo, araŋ ma si fatta ka fun kubayyaŋ hukumo meyo gaa, zama araŋ ma si bu se, zama Rabbi tuusuyaŋ jiyo go araŋ gaa." Yaadin no i te, mate kaŋ Musa ci i se. 8 Waato din gaa no Rabbi salaŋ Haruna se ka ne: 9 "Araŋ ma si duvan wala baji kulu haŋ, nin wala ni izey, saaya kaŋ araŋ ga furo kubayyaŋ hukumo ra, zama araŋ ma si bu se. Woodin no ga goro hin sanni kaŋ ga duumi araŋ banda kulu se. 10 Yaadin gaa no araŋ ga bay ka fayanka haŋ kaŋ go fayante nda boro kulu wane game ra. Araŋ ma bay mo haŋ kaŋ ga harram nda haŋ kaŋ ga hanan k'i fay waani. 11 Koyne, zama araŋ ma Rabbi hin sanney kulu dondonandi Israyla izey se, danga mate kaŋ cine a ci i se Musa me ra." 12 Woodin banda Musa salaŋ Haruna nda nga izey kaŋ yaŋ cindi se, kaŋ ga ti Eliyezar da Itamar. A ne: "Wa ŋwaari sarga kaŋ cindi sambu kaŋ i na sargay salle Rabbi se danji ra d'a. Araŋ ma s'a ŋwa da dalbu, sargay feema jarga, zama hari hanno no gumo. 13 Araŋ m'a ŋwa nangu hananta ra, zama woodin araŋ d'araŋ izey baa no. Araŋ ga du woodin sargayey ra kaŋ i ga salle Rabbi se danji ra, zama yaadin no a ci ay se. 14 Ganda kaŋ i ga feeni mo, da tanja kaŋ i ga sambu beene ka salle, ngey mo araŋ m'i ŋwa nangu kaŋ ga hanan ra, nin da ni ize arey da ni ize wayey. Rabbi n'i no nin da ni izey se. Nin da ni izey baa no Israyla izey saabuyaŋ sargayey ra. 15 Waati kaŋ i ga kande maano kaŋ i ga ton ka salle, i ma kande tanja mo kaŋ i ga sambu beene, nga nda ganda kaŋ i ga feeni, zama i m'a feeni k'a salle Rabbi jine. I ga ciya nin da ni izey waney. Hin sanni kaŋ ga duumi no, danga mate kaŋ Rabbi ci." 16 Musa na zunubi se sargay hincin jindo ceeci nda himma, amma a kaa ka gar i n'a ton ka te boosu. A te bine mo Haruna izey kaŋ cindi se, kaŋ yaŋ ga ti Eliyezar da Itamar. A ne i se: 17 "Ifo se no araŋ mana zunubi se sargay hamo ŋwa Nangoray Hananta ra, zama hari hanno no gumo. Woodin banda, Irikoy n'a no araŋ se, araŋ ma jama taalo jare ka sasabandiyaŋ te i se Rabbi jine. 18 A go mo, araŋ mana kond'a kuro Nangu Hananta ra haray. Doŋ araŋ ma si jaŋ k'a ŋwa Nangoray Hananta ra, mate kaŋ ay ci araŋ se." 19 Amma Haruna salaŋ Musa se ka ne: "Hunkuna i na ngey zunubi se sarga d'i sargay summaara kaŋ i ga ton salle Rabbi jine, amma guna haŋ kaŋ te ay se. D'ay na zunubi se sarga ŋwa hunkuna, a ga kaan Rabbi se, wala?" 20 Kaŋ Musa maa woodin, a kaan a se.

Lévitique 11

1 Rabbi salaŋ Musa da Haruna se ka ne: 2 "Araŋ ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Fundikooney kaŋ yaŋ araŋ ga hin ka ŋwa ndunnya almaney kulu ra neeya: 3 Hay kulu almaney ra kaŋ ce camsa ga fay, a fay hala bindo ra, kaŋ ga gooye mo, nga no araŋ ga hin ka ŋwa. 4 Amma afooyaŋ neeya kaŋ araŋ si hin ka ŋwa, baa i ga gooye, wala i ce camsey fay bindo ra, danga: yo, zama baa kaŋ a ga gooye, kulu nda yaadin a ce camsa mana fay bindo ra. A ŋwaayaŋ ga harram araŋ se. 5 Tondi boŋ hansi mo, zama a ga gooye, amma a ce camsa mana fay. A ga harram araŋ se. 6 Woodin banda, tobay ga harram araŋ se, zama a ga gooye, amma a ce camsa mana fay. 7 Birnya mo gonda ce camse kaŋ fay bindo ra, amma a si gooye. A ga harram araŋ se. 8 Araŋ ma s'i hamey ŋwa, araŋ ma si lamba i jifey gaa mo. I ga harram araŋ se. 9 Fundikooney kaŋ go hari ra kaŋ araŋ ga hin ka ŋwa mo neeya: hari ra fundikooni kulu kaŋ gonda fatayaŋ, kaŋ gonda kobtoyaŋ mo, d'a go bangu ra wala teeku ra, wala gooru ra. 10 Amma hari ham kulu kaŋ sinda fata nda kobto mo, kaŋ go teeku ra, wala gooru ra, wala bangu ra, hay kulu kaŋ ga nyooti hari ra, danga fundikooni kulu kaŋ go hari ra kaŋ sinda fata nda kobto, ngey wo fanta hariyaŋ no araŋ se. 11 I ga ciya araŋ se fanta hari. Wa si i hamey ŋwa. I jifey mo ma ciya araŋ se fanta hariyaŋ. 12 Hay kulu kaŋ gonda fundi hari ra, da manti a gonda fatayaŋ da kobtoyaŋ no, kulu fanta hariyaŋ no araŋ se. 13 Woone yaŋ mo araŋ m'i fanta curey ra kaŋ yaŋ si ŋwa, zama fanta hariyaŋ no, danga zeeban da kaaw da gaadogo bi, 14 da gabu, da gabu-ce-daŋ-guusu, d'i dumi kulu. 15 Woodin banda gaaru bi da nga dumo kulu, 16 da taatagay da jaamaaje, da tuutu, da gabu dumi kulu. 17 Kuku kayna mo, da kaaray wande, da kuku bi, 18 da koysa kwaaray, da bangu farka, da jeer'ize gabu. 19 Waaliya mo, da koysa nda nga dumey, da jillay da cicibo. 20 Fatakoy kulu kaŋ gonda ce taaci mo ga ciya araŋ se fanta hariyaŋ. 21 Kulu nda yaadin araŋ ga hin ka ŋwa fatakoyey ra wo kaŋ yaŋ gonda ce kaŋ gaa i ga dira, danga wo kaŋ yaŋ gonda kambu, i ga sar nd'a mo laabo boŋ. 22 Wo kaŋ yaŋ araŋ ga hin ka ŋwa ga ti: do bi da nga dumey, da do ciray da nga dumey, da gurum-gurum da nga dumey, da maaram fanda da nga dumey. 23 Amma takahari fatakoy cindey kaŋ yaŋ gonda ce taaci kulu ga ciya fanta hariyaŋ araŋ se. 24 I g'araŋ ciya harram. Danga boro kaŋ lamba i jifey gaa ga harram kala wiciri kambu. 25 Boro kaŋ g'i jifa jare mo ma nga bankaaray nyuna. A ga harram kala wiciri kambu. 26 Alman kulu kaŋ ce camsa mana fay bindo ra, wo kaŋ si gooye mo ga harram araŋ se. Boro kulu kaŋ lamba i gaa ga harram. 27 Woodin banda, hay kulu kaŋ ga dira nga ce taamo gaa, ce-taaci-koyey kulu ra ga harram araŋ se. Boro kaŋ lamba i jifey gaa ga harram kala wiciri kambu. 28 Boro kaŋ n'i jifey jare mo ma nga bankaarayey nyuna. A ga ciya harram kala wiciri kambu. I ga harram araŋ se. 29 Woone yaŋ mo ga ti harram hari ganda birantey ra, kaŋ yaŋ ga ganda biri ka candi laabu boŋ, danga: Bugadari, da caŋ, da komni nda nga dumey, 30 da cita, da baw, da danfane, da mollo, da daame. 31 Woodin yaŋ no ga harram araŋ se ganda birantey ra. D'i bu mo, boro kulu kaŋ lamba i gaa ga harram kala wiciri kambu. 32 Hay kulu mo kaŋ boŋ i buukwa kaŋ ga harram, da jinay me hayante no kaŋ i te nda bundu, wala bankaaray no, wala kuuru, wala foolo me hayante jinay kulu kaŋ no, kaŋ boro ga goy fo te d'a. Kala boro m'a bakandi hari ra. A ga harram kala wiciri kambu. Woodin banda a ga ye ka hanan. 33 Amma botogo jinay kulu kaŋ ra i afo kaŋ, haŋ kaŋ no kulu ga harram. Kal i m'i bagu. 34 }waari kulu kaŋ gaa a haro say ga harram. Haŋyaŋ hari kaŋ go foobu dumi kulu ra ga harram. 35 Hay kulu mo kaŋ boŋ i buukwa kaŋ ga harram, da feema no wala hinayaŋ kusu no. I m'a bagu ka te car-cambu. I ga harram, i ma ciya harram hari araŋ se. 36 Kulu nda yaadin, hari-mo wala bangu, wala guusu kulu kaŋ ra hari ga margu, ngey wo ga ciya hanante yaŋ. Amma boro kaŋ lamba harram hari buukwa gaa ga harram. 37 D'i buukwa kaŋ dum'ize masangu ra kaŋ boro ga duma, woodin ga hanan. 38 Amma d'i buukwa kaŋ masangu ra kaŋ go hari ra ga hiiji, nga wo ga harram araŋ se. 39 Alman kulu kaŋ hamo ga ŋwa, d'a bu, boro kaŋ lamb'a jifa gaa ga harram kala wiciri kambu. 40 Boro mo kaŋ n'a hamo ŋwa ma nga bankaarayey nyuna. A ga harram kala wiciri kambu. Koyne, boro kaŋ g'a jifa jare, kal a ma nga bankaarayey nyuna. A ga harram kala wiciri kambu. 41 Ganda birante kulu kaŋ ga ganda biri ka dira laabo boŋ ya fanta hari no; a si ŋwa. 42 Hay kulu kaŋ ga gaalum, wala kaŋ ga dira ce taaci boŋ care banda, da hay kulu mo kaŋ gonda ce boobo, danga ganda birante kulu kaŋ ga dira ka ganda biri laabo boŋ, araŋ ma s'i ŋwa. Fanta hariyaŋ no. 43 Wa si araŋ boŋ ciya fanta hari yaŋ ganda birante kulu kaŋ ga dira ganda gaa. Araŋ ma si harram i do kaŋ ga naŋ araŋ ma ziibi. 44 Zama ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. Woodin sabbay se araŋ m'araŋ boŋ fay waani ka goro ihannoyaŋ, zama ay ya Hananyankoy no. A binde, araŋ ma si ziibi nda ganda birante dumi kulu kaŋ ga nyooti laabo boŋ. 45 Zama ay ya Rabbi no kaŋ n'araŋ fattandi araŋ ma fun Misira laabo ra, hal ay ma ciya araŋ se Irikoy. Woodin sabbay se no araŋ ma goro ihannoyaŋ zama ay ya Hananyankoy no. 46 Woodin no ga ti asariya alman, da curo, da fundikooni kulu kaŋ ga nyooti hari ra boŋ, da takahari kulu mo kaŋ ga ganda biri laabo boŋ ka candi. 47 Sanney wo no ga fayanka harram da halal game ra, danga fundikooni kaŋ ga ŋwa da fundikooni kaŋ si ŋwa game ra."

Lévitique 12

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ni ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Da wayboro te gunde ka ize aru hay, a ga harram kala jirbi iyye. Danga a ziibi idda jirbey cine, yaadin cine no a go harram. 3 Jirbi ahakkanta hane mo, i ma izo dumbu ka jofolo kuuro kaa a gaa. 4 Waybora ma soobay ka goro nga kuri dooruyaŋ hanandiyaŋo ra, kala jirbi waranza cindi hinza koyne. A ma si lamba hay kulu gaa kaŋ i fay waani Irikoy se. A ma si furo sududuyaŋ windo ra kal a hanandiyaŋo jirbey ma to. 5 Amma d'a na ize wayboro hay, kulu a ga ziibi jirbi iyye hinka, danga a idda fayyaŋ jirbey cine. Waato din gaa, a ma soobay ka nga kuri dooruyaŋo hanandiyaŋ goray te kala jirbi waydu cindi iddu ma to. 6 D'a hanandiyaŋ jirbey to mo, da ize aru se no wala ize wayboro se no, a ma kande haraŋ feej'ize fo kaŋ ga te sargay summaare kaŋ i ga ton. A ma kande tantabal ize fo mo wala koloŋay fo kaŋ ga te zunubi se sargay. A ma kand'ey alfaga do, kubayyaŋ hukumo meyo jarga. 7 Nga mo g'i salle Rabbi jine ka sasabandiyaŋ te waybora se. Yaadin no i g'a hanandi nd'a nga kuri dooruyaŋo gaa. Woodin no ga ti wayboro kaŋ hay se sanney fondo, da ize aru no wala ize wayboro no. 8 Da waybora mana hin feej'ize, a ma kande koloŋay hinka wala tantabal ize hinka. Afo ga te sargay summaare kaŋ i ga ton. Afa mo ga te zunubi se sargay. Alfaga ma sasabandiyaŋ te waybora se hal a ma hanan."

Lévitique 13

1 Rabbi salaŋ Musa da Haruna se koyne ka ne: 2 "Da boro fo te fuusi-fuusi nga gaaham kuuro gaa, wala a te bi, wala a te gugusi mo kaŋ ga haaga, hal a te jiray doori nga gaaham kuuro gaa, waato din gaa i ma kande bora Haruna do, wala a ize fo do kaŋ ga ti alfaga. 3 Alfaga mo ga dooro kaŋ go gaaham kuuro gaa guna. Da hamney kaŋ go nango ra bare ka kwaaray, da biyo mo hima danga a guusu ka bisa bora gaaham kuuru cindo, kulu jiraytaray doori no. Kala alfaga ma bora guna ka ci a se kaŋ a ga ziibi. 4 Amma gugusi kaŋ ga haaga, d'a kwaaray bora gaaham kuuro gaa, amma a mana hima danga a guusu nda kuuru cindo, d'a hamney mana bare ka kwaaray mo, waato din gaa alfaga ma doorikomo daabu kala jirbi iyye. 5 Jirbi iyyanta hane mo alfaga ma ye ka bora guna. D'a di kaŋ dooro mana tonton, a mana daaru kuuro gaa mo, kala alfaga m'a daabu jirbi iyye fo koyne. 6 Alfaga ma ye k'a guna jirbi iyyanta din hane. D'a di dooro mana haaga gumo, a mana daaru kuuro gaa, waato din gaa alfaga ma ci bora se kaŋ a ga hanan; bi hinne day no. Bora ma nga bankaarayey nyuna ka hanan. 7 Amma da alfaga di bora, hala mo a ne a ga hanan, woodin banda mo biyo soobay ka ŋwa kuuro gaa, kala bora din ma ye ka nga boŋ cabe alfaga se. 8 Alfaga mo ma guna ka di. Da biyo daaru kuuro gaa, waato din gaa alfaga ma ci bora se kaŋ a ga harram, kaŋ jiraytaray no. 9 Da jiraytaray doori go boro fo gaa, i ma kand'a alfaga do. 10 Alfaga ma guna ka di. D'a te gugusi kwaaray fo kuuro gaa kaŋ n'a hamney ciya ikwaaray, d'a te basi ciray mo guda gaa, 11 woodin jiraytaray zeeno no bora gaaham kuuro gaa. Alfaga ma ci a se kaŋ a ga ziibi. A ma s'a daabu ka di, zama a ziibi. 12 Amma da jiray dooro say-say kuuro gaa hal a daaru gaaham kuuro kulu gaa za boŋo ka koy cey gaa, alfaga diyaŋo gaa, 13 waato din gaa alfaga ma guna ka di. Da dooro go a gaahamo kulu gaa, a ma ci bora se kaŋ a ga hanan zama a kulu ye ka kwaaray. A ga hanan. 14 Amma waati kulu kaŋ basi ciray ga bangay bora gaa, a ga ziibi koyne. 15 Alfaga mo ma basi cira guna ka ci a se kaŋ a ga ziibi. Baso no ga ziibi, jiraytaray no. 16 Wala mo da basi cira bare koyne, a ye ka kwaaray, waato din gaa bora ma kaa alfaga do. 17 Nga mo ma guna ka di. Da dooro ye ka kwaaray, waato din gaa no alfaga ma ci doorikomo se kaŋ a ga hanan, zama a hanan no. 18 Da boro fo te jaŋ nga gaaham kuuro gaa, hala a yay mo, 19 amma jaŋo dolla ra ye ka fuusuyaŋ kwaaray fo te, wala tombi kaŋ ga haaga, a ga ciray-ciray mo, a m'a cabe alfaga se. 20 Alfaga mo ma guna ka di. D'a hima danga a ga guusu nda kuuro, a hamney mo bare ka kwaaray, waato din gaa alfaga ma ci bora se kaŋ a ga ziibi. Jiraytaray doori no kaŋ furo jaŋo ra. 21 Amma da alfaga guna, a mana di a ra hamni kwaaray kulu, a si kuuro se ganda, amma a go ga bi-bi, waato din gaa alfaga ma bora daabu hala jirbi iyye. 22 Da biyo daaru kuuro gaa, woodin banda alfaga ma ci bora se kaŋ a ga ziibi; doori laalo no. 23 Amma da nango kaŋ ga haaga goro yaadin, a mana tonton mo, gaa no a ma bay kaŋ jaŋ dollo day no. Alfaga ma ci bora se a ga hanan. 24 Wala nda boro fo gonda danji tonyaŋ bi gaahamo gaa, noodin baso ciray mo, a ra tombi te kaŋ ga haaga, kaŋ ga ciray-ciray mo, wala a ga kwaaray, 25 kala alfaga ma guna ka di. Da tombo kaŋ haaga gonda hamni fooyaŋ kaŋ yaŋ ga kwaaray, d'a hima danga a guusu nda kuuro mo, jiraytaray dumi fo no kaŋ zay danji tonyaŋ biyo ra. Alfaga ma ci bora se kaŋ a ziibi, zama jiraytaray doori no. 26 Amma da alfaga guna ka di, hamni kwaaray si no tombo kaŋ ga haaga ra, a mana guusu nda kuuro mo, kala alfaga ma bora daabu kala jirbi iyye. 27 Jirbi iyyanta hane mo, alfaga ma dooro guna. Da dooro daaru kuuro gaa, kala alfaga ma ci bora se kaŋ a ziibi; jiraytaray no. 28 Da tombo kaŋ haaga goro day yaadin nga nangu zeena ra, a mana tonton kuuro gaa amma a ga bi-bi; tonyaŋ bi hinne day no. Alfaga ma ci bora se kaŋ a ga hanan, zama nango kaŋ ton dolla no. 29 Koyne, da alboro fo wala wayboro fo gonda bi boŋo gaa wala kaaba gaa, 30 kala alfaga ma dooro guna ka di. D'a ga hima danga a guusu nda kuuro, d'a gonda hamni mariyo fooyaŋ kaŋ yaŋ ga say-say, kala alfaga ma ci bora se kaŋ a ziibi. Kaajiri fo dumi no, jiraytaray kaŋ te boŋ gaa wala kaabe gaa. 31 Amma da alfaga na kaajiro guna, a di nango mana hima danga a guusu nda kuuru cindo, a sinda hamniyaŋ kaŋ ga bi a ra mo, waato din gaa alfaga ma doorikomo daabu kala jirbi iyye. 32 Jirbi iyyanta hane mo, alfaga ma ye ka dooro guna ka di. Da kaajiro mana tonton, hamni say kulu si a ra mo, kaajiro mo mana hima danga a guusu nda kuuro, 33 waato din gaa i ma bora cabu, amma manti naŋ kaŋ kaajiro go. Alfaga ma kaajirikoyo daabu kala jirbi iyye fo koyne. 34 Jirbi iyyanta hane, alfaga ma kaajiro guna ka di. Da kaajiro mana daaru kuuro gaa, a mana hima danga a ga guusu nda kuuro mo, kala alfaga ma ci bora se kaŋ a ga hanan. A ma nga bankaarayey nyuna ka hanan. 35 Amma a hananyaŋo banda, da kaajiro ye ka daaru, 36 alfaga ma guna ka di. Da kaajiro daaru kuuro gaa, alfaga ma si hamni say ceeci bo. Bora din ziibi. 37 Amma d'a guna, a ne kaajiro mana tonton, hamni biyaŋ jin ka zay a ra mo, kaajiro yay. Bora ga hanan. Alfaga ma ci a se kaŋ a ga hanan. 38 Da alboro fo wala wayboro fo gonda tombiyaŋ kaŋ yaŋ ga haaga a gaaham kuuro gaa, danga tombi kwaaray kaŋ yaŋ ga haaga, 39 kala alfaga ma guna ka di. Da tombey kaŋ yaŋ ga haaga, kaŋ yaŋ go a gaaham kuuro gaa ga kwaaray-kwaaray day no, dollo fo no kaŋ te kuuro gaa. Bora ga hanan. 40 Da boro fo boŋ hamni dagu ka kaŋ, bora te buulal, amma a ga hanan. 41 D'a boŋ hamno dagu sukuto gaa haray, a te buulal hinne day no jine haray, amma a ga hanan. 42 Amma bora do kaŋ te buulal hala sukuto gaa haray wala konda gaa haray no, da dooro ciray-ciray, yaadin gaa jiraytaray no kaŋ zay konda gaa wala sukuto gaa, nango kaŋ te buulal. 43 Waato din gaa alfaga ma bora guna ka di. Da dooro fuusuyaŋo ciray-ciray konda gaa wala sukuto gaa, nango kaŋ te buulal, dooro mo ga hima jiraytaray kaŋ ga te boro gaaham kuuro gaa, 44 kulu bora koy te jiraykooni. A ga ziibi. Alfaga ma si jaŋ ka ci a se kaŋ a ziibi. Dooro go a boŋo gaa. 45 Jiraykoono kaŋ dooro go a gaa, a ma dira ka windi nda bankaarayyaŋ kaŋ kottu. A ma si nga boŋo daabu, a ma nga meyo daabu ka kuuwa ka ne: ‹Ziibi! Ay ga ziibi!› 46 Jirbey kulu kaŋ dooro go a gaa mo, a ga goro iziibo, zama nga wo iziibo no. A ma goro waani, nga hinne. Gata banda ga ti a nangoray. 47 Bankaaray kulu mo kaŋ ra jiray dooro go no, da feeji hamni silli wane no wala lin wane; 48 da dooro go jarsa ra wala soofo ra; da feeji hamni no wala lin no, da kuuru fo gaa no a go, wala hay fo kaŋ i te da kuuru; 49 da bilsa ga boogu-boogu no wala a ga ciray-ciray bankaara ra wala kuuro gaa; da jarsa ra no wala soofo ra, wala hay kulu kaŋ i te da kuuru -- i kulu jiray doori no. I m'a cabe alfaga se. 50 Alfaga mo ga bilsa guna k'a jisi kala jirbi iyye, 51 ka bilsa guna jirbi iyyanta hane. Da bilsa daaru bankaara gaa, da jarsa ra no wala soofo ra, wala kuuru gaa goy kulu kaŋ no i ga goy d'a, ma bay kaŋ jiraytaray no kaŋ ga ŋwa. A ga ziibi. 52 Alfaga ma bankaara ton, da dooro go jarsa ra wala soofo ra; da feeji hamni taafe no wala lin wane, wala hay kulu kaŋ i te da kuuru. Haŋ kaŋ no kulu, jiraytaray no kaŋ ga ŋwa. I m'a ton da danji. 53 Amma da alfaga guna, a mana di dooro daaru bankaara gaa, da jarsa ra wala soofo ra, wala hay kulu kaŋ i te da kuuru, 54 waato din gaa no alfaga ma ci i se i ma haya din nyuna, wo kaŋ gonda bilsa. A ma ye k'a jisi jirbi iyye fo. 55 Woodin banda alfaga ma jinayo kaŋ i nyuna guna. D'a di bilsa din dumo mana bare, baa da dooro mana daaru, kulu nda yaadin a ga ziibi. Ni m'a ton nda danji zama a go g'a ŋwa, a ra wala a banda haray. 56 Amma da waato kaŋ alfaga guna, a di bilsa ye ka daaru nyunayaŋo banda, kal a m'a dagu k'a kaa bankaara gaa wala kuuro gaa, d'a go jarsa ra wala soofo ra. 57 D'a ye ka bangay bankaara ra, da jarsa ra wala soofo ra, wala hay kulu kaŋ i te da kuuru, a go ga zay no. Ni m'a ton da danji, hay kulu kaŋ no kaŋ a ra dooro go. 58 Amma bankaara da jarsa no wala soofo no wala hay fo kaŋ i te nda kuuru, kaŋ ni nyuna mo, ni ma ye k'a nyuna koyne waato kaŋ dooro fun a gaa, a ga hanan mo. 59 Woodin no ga ti asariya jiraytaray doori se, d'a go bankaaray gaa, da feeji hamni wane wala lin wane, da jarsa ra no wala soofo ra no, wala hay fo kaŋ i te da kuuru, zama i ma ci hal a ga hanan wala a ga ziibi."

Lévitique 14

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Woone ga ciya asariya jiraykooni se hano kaŋ hane i g'a hanandi: i ma kand'a alfaga do. 3 Alfaga ma fatta ka koy a do gata banda. A ma guna ka di hala jira jiraytara yay. 4 Waato din gaa alfaga ma ne i ma kande curoyaŋ bora se kaŋ i g'a hanandi nd'a, curo hinka kaŋ yaŋ gonda fundi, kaŋ yaŋ ga halal mo. I ma kond'ey da sedre bundu, da zu ciray da hissop nya fo. 5 Alfaga ma ne i ma curo fo jinde kaa kusu fo boŋ, _kuro ma tolli|_ hari zuru hari ra. 6 Curo fa din mo, a m'a sambu. A ma sedre bundo sambu mo, da zu cira din, da hissopo. A m'i sufu, ngey da curo fundikoono, cura kaŋ i wi hari zuru haro boŋ din kuro ra. 7 A m'a say-say bora gaa hala sorro iyye, bora din kaŋ i goono ga hanandi a jiraytara gaa, ka ne a se a ga hanan. Curo fundikoono mo, a m'a taŋ batama ra. 8 Bora kaŋ i goono ga hanandi ga nga bankaarayey nyuna, a ma nga gaa hamni kulu cabu, a ma nyumay. Waato din gaa a ga hanan. Woodin banda no a ga hin ka furo gata ra, amma a ma si goro nga kuuru-fuwo ra kala jirbi iyye. 9 A ga ciya mo, jirbi iyyanta hane, a ma nga boŋ hamno kulu cabu, da nga kaabe hamney, da nga mo-jabo hamney -- danga, tilas a ma nga hamney kulu cabu. A ma nga bankaarayey nyuna, a ma nyumay ka hanan. 10 Jirbi iyyanta hane mo, a ma kande feeji gaaru ize hinka kaŋ laru kulu si i gaa. A ma kande haraŋ feeji way fo mo, kaŋ laru si a gaa. A ma kande hamni baano muudu iddu mo diibante nda ji kaŋ ga te ŋwaari sargay, da ji butal fo da jare. 11 Alfaga kaŋ ga hanandiyaŋo te ma bora kaŋ i goono ga hanandi kayandi Rabbi jine, nga nda jinayey din, noodin kubayyaŋ hukumo jine. 12 Alfaga ma feeji gaaru ize fo sambu ka salle taali se sargay, nga nda ji butal fo nda jara, a m'i feeni k'i salle Rabbi jine. 13 A ma feeji gaaru izo jinda kaa, nango kaŋ i ga zunubi se sarga wi, nda sargay summaara kaŋ i ga ton, nangu hananta ra. Zama mate kaŋ zunubi se sargay go, yaadin no taali se sargay mo ga bara. A ga hanan gumo. 14 Alfaga ma kuri kayna kaa, k'a tuusu bora kaŋ i ga hanandi gaa, a kambe ŋwaari hanga deena gaa, d'a kambe ŋwaari kambe nyaŋo gaa, d'a kambe ŋwaari ce nyaŋo gaa. 15 Koyne alfaga ma ji butal fo da jare sambu ka kayna dooru nga kambe wow bindo ra. 16 A ma nga kambe ŋwaari kambayze fo sufu jiyo ra kaŋ go a kamba wow ra. A ma jiyo say-say Rabbi jine hala sorro iyye nda nga kambayzo. 17 Jiyo kaŋ cindi a kamba ra mo, alfaga ma kaa a gaa ka tuusu bora gaa kaŋ i goono ga hanandi gaa, a kambe ŋwaari hanga deena gaa, d'a kambe ŋwaari kambe nyaŋo gaa, d'a kambe ŋwaari ce nyaŋo gaa. A m'a daŋ taali se sarga kuro gaa. 18 Jiyo kulu kaŋ cindi alfaga kamba ra mo, a m'a daŋ bora kaŋ i goono ga hanandi din boŋo gaa. Yaadin no alfaga ma sasabandiyaŋ te d'a bora se Rabbi jine. 19 Koyne, alfaga ma zunubi se sarga salle ka sasabandiyaŋ te bora se kaŋ i goono ga hanandi nga ziibo gaa. Woodin banda a ma sargay summaara wi k'a ton. 20 Alfaga ma sargay summaara kaŋ i ga ton salle sargay feema ra, nga nda ŋwaari sarga. A ma sasabandiyaŋ te bora se, hal a ma hanan. 21 Amma da bora ya talka no, kaŋ si hin woodin kulu, kal a ma kande feeji gaaru ize folloŋ ka sarga. Taali se sargay no kaŋ i ga feeni hal i ma sasabandiyaŋ te a se. A ma kande hamni baano zaka fo nda jare mo, diibante nda ji, kaŋ ga te ŋwaari sargay, da ji butal fo da jare. 22 Koyne, a ma kande koloŋay hinka wala tantabal ize hinka, wo kaŋ bora ga du. Afo ga te zunubi se sargay. Afa mo ga te sargay summaare kaŋ i ga ton. 23 Jirbi ahakkanta hane no bora ga kande hayey din alfaga do, hal a ma du ka hanan. I ma koy kubayyaŋ hukumo meyo do Rabbi jine. 24 Alfaga mo ma taali se sargay feej'izo sambu, nga nda ji muudo, k'i feeni ka salle Rabbi jine. 25 A ma feej'izo jinde kaa mo, wo kaŋ ga te taali se sargay. Alfaga ma kaa taali se sarga kuro gaa ka tuusu bora kaŋ i goono ga hanandi din gaa, a kambe ŋwaari hanga deena gaa, d'a kambe ŋwaari kambe nyaŋo gaa, d'a kambe ŋwaari ce nyaŋo mo gaa. 26 Koyne, alfaga ma ji kayna dooru nga kambe wow bindi ra. 27 A ma kayna kaa jiyo gaa kaŋ go a kambe wow ra ka say-say Rabbi jine hala sorro iyye nda nga kambe ŋwaari kambayze fo. 28 Jiyo kaŋ cindi a kamba ra mo, alfaga ma kayna sambu ka tuusu bora kaŋ i goono ga hanandi gaa, a kambe ŋwaari hanga deena gaa, d'a kambe ŋwaari kambe nyaŋo gaa, d'a kambe ŋwaari ce nyaŋo gaa mo, nango kaŋ taali se sargay kuro go. 29 Ji kulu kaŋ cindi alfaga kamba ra mo, a m'a tuusu bora kaŋ i goono ga hanandi boŋo gaa, zama i ma sasabandiyaŋ te bora se Rabbi jine. 30 Woodin banda, alfaga ma curey kaŋ bora du ka kande din salle, da koloŋayyaŋ no wala tantabal izeyaŋ no. 31 Danga, haŋ kaŋ a du ka kande kulu, i ma afo salle ka te zunubi se sargay, afa mo ga te sargay summaare kaŋ i ga ton, nga da ŋwaari sargay. Yaadin no alfaga ga sasabandiyaŋ te d'a Rabbi jine bora kaŋ i goono ga hanandi se. 32 Woodin ga ti asariya boro kaŋ te jiraytaray doori se, d'a si du ka kande nga hanandiyaŋo se hay kulu kaŋ i ci." 33 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se koyne ka ne: 34 "Waati kaŋ araŋ ga furo Kanaana laabo ra, kaŋ ay g'araŋ no, a ma ciya araŋ wane, d'ay na jiraytaray doori daŋ fu ra kaŋ go araŋ wane laabo ra, 35 kala fu koyo ma koy ka ci alfaga se. A ma ne: ‹Ay diyaŋ gaa dooro din go ay fuwo ra.› 36 Alfaga mo ma ci a se kaŋ i ma jinayey kulu kaa fuwo ra za nga mana furo ka dooro guna, hala fuwo ra jinay kulu ma si ciya harram. Woodin banda, alfaga ga furo ka fuwo guna. 37 A ma dooro guna ka di. D'a gar fuwo garo gaa guusu fooyaŋ kaŋ ga cangare-cangare, i ga boogu-boogu mo, wala i ga ciray-ciray, i ga guusu nda garo nangu cindo; 38 kala alfaga ma koy fu meyo do k'a daabu kala jirbi iyye. 39 Jirbi iyyanta hane mo, alfaga ga ye ka kaa koyne. A ma guna ka di. Da dooro daaru fuwo garo gaa, 40 kala alfaga ma ci i se i ma tondey kaa nango din kaŋ dooro go, k'i furu fisi ra kwaara banda. 41 A m'i daŋ mo i ma fuwo koosu a ra haray, a windanta kulu. Botoga mo kaŋ i ga koosu ka kaa, i m'a mun fisi ra kwaara banda. 42 I ma kande tondi fooyaŋ ka daŋ tondey kaŋ i kaa din nango ra. A ma kande botogo taji ka fuwo yonu. 43 Amma d'i na tondey kaa, i na fuwo koosu, i ye k'a yonu mo, woodin banda dooro ye ka bangay koyne, 44 waato din gaa alfaga ma furo, a ma guna ka di. Da dooro daaru fuwo ra, kulu jiraytaray kaŋ goono ga ŋwa no. A ga ziibi. 45 A ma fuwo kulu bagu, danga a tondey d'a bundey d'a botoga kulu. A ma kond'ey kwaara banda, nangu fo kaŋ ga ziibi. 46 Koyne, boro kulu kaŋ furo fuwo ra a daabuyaŋo waate kulu ra, bora koy ga ziibi kala wiciri kambu. 47 Boro kaŋ kani fuwo ra ma nga bankaarayey nyuna. Boro kaŋ na ŋwaari ŋwa fuwo ra, nga mo ma nga bankaarayey nyuna. 48 Da alfaga furo, d'a guna, a mana di kaŋ dooro daaru fuwo ra a yonuyaŋo banda, waato din gaa alfaga ma ci kaŋ fuwo ga hanan, zama a biyo yay. 49 A ma curo hinka sambu fuwo hanandiyaŋ se, ngey da sedre bundu nda zu ciray nda hissop tuuri. 50 A ma curo fo wi foobu fo ra kaŋ gonda hari zuru hari. 51 A ma sedre bundu sambu mo, nga nda zu cira da hissop tuuro da cura kaŋ gonda fundi. A m'i sufu cura kaŋ i wi din kuro da hari zuru haro din ra k'a say-say fuwo gaa hala sorro iyye. 52 Yaadin n'a ga fuwo hanandi nda cura kuro da hari zuru haro, da cura kaŋ gonda fundi, da bundo, da zu cira, da hissop tuuro mo. 53 Amma a ma curo fundikoono taŋ kwaara banda batama ra. Yaadin no a ga sasabandiyaŋ te fuwo se d'a. A ga hanan mo. 54 Woodin ga ti jiraytaray doori kulu asariya nda kaajiri se mo, 55 da kaajiri no wala jiraytaray no kaŋ go bankaaray gaa, wala fu gaa wane, 56 wala fuusi yaŋ. Da bi wane no wala nangu kaŋ ga haaga no, 57 zama i ma bay hal i ga ziibi wala i ga hanan. Jiraytaray asariya nooya."

Lévitique 15

1 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se koyne ka ne: 2 "Araŋ ma salaŋ Israyla izey se ka ne i se: Da alboro fo gonda cantu kaŋ ga mandi a gaahamo gaa, canto se bora ga ziibi. 3 Mate kaŋ cantu ziibo sanni go d'a neeya: da haro fatta taray, wala nd'a gum ka hari jisi, kulu a ziibi no. 4 Daari kulu kaŋ boŋ boro kaŋ gonda cantu kani ga ziibi. Hay kulu kaŋ boŋ a goro, nga mo ga ziibi. 5 Boro kulu kaŋ lamba bora din daaro gaa ma nga bankaarayey nyuna, a ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 6 Da boro fo goro hay fo boŋ nangu kaŋ cantukoyo jin ka goro, bora din mo ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 7 Boro kaŋ lamba cantukoy gaahamo gaa, bora din mo ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 8 Koyne, da cantukoyo tufa boro kaŋ ga hanan gaa, nga mo ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 9 Gaari kulu mo kaŋ boŋ cantukoyo goro ga ziibi. 10 Boro kulu kaŋ lamba hay fo gaa kaŋ go bora din cire, nga mo ga ziibi kala wiciri kambu. Boro kaŋ na jinay din jare ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 11 Boro kulu kaŋ cantukoyo lamb'a gaa, d'a mana jin ka nga kambey lele nda hari, bora din ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 12 Botogo jinay kulu kaŋ gaa cantukoyo lamba, kal i m'i bagu, bundu jinay mo i m'i nyun nda hari. 13 Da cantukoyo hanan nga canto gaa, a ma jirbi iyye lasaabu nga boŋ se. A ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay hari zuru hari ra ka hanan. 14 Jirbi ahakkanta hane a ma koloŋay hinka wala tantabal ize hinka sambu nga boŋ se. A ma kaa Rabbi jine kubayyaŋ hukumo meyo jarga k'i no alfaga se. 15 Nga mo g'i salle: afo zunubi se sargay, afa mo sargay summaare kaŋ i ga ton. Alfaga ma sasabandiyaŋ te bora din se Rabbi jine a canto sabbay se. 16 Koyne, da alboro fo balga hari mun a gaa, a ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 17 Bankaaray kulu mo wala kuuru, kaŋ gaa balga hari mun, i m'a nyun nda hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 18 Wayboro mo, kaŋ alboro kani nd'a hala nd'a balga hari, i boro hinka kulu ma nyumay nda hari. I ga ziibi kala wiciri kambu. 19 Da wayboro fo gonda hari dooruyaŋ kaŋ fun a gaahamo ra, haro mo ga ti kuri, a ma goro fayante kala jirbi iyye. Boro kulu kaŋ lamb'a gaa ga ziibi kala wiciri kambu. 20 Hay kulu kaŋ boŋ waybora kani waato kaŋ a ziibi, woodin mo ga ziibi. Hay kulu kaŋ boŋ a goro mo, woodin ga ziibi. 21 Boro kulu kaŋ lamb'a daaro gaa ga nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 22 Boro kulu kaŋ lamba hay fo gaa nango kaŋ a goro, kal a ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 23 Da hay fo go waybora daaro boŋ, wala a goray nango boŋ, boro kaŋ lamba haya din gaa ga ziibi kala wiciri kambu. 24 Koyne, da alboro fo kani nd'a, hal a ziibo furo a gaa, nga mo ga ziibi kala jirbi iyye. Daari kulu kaŋ boŋ albora din kani, woodin mo ga ziibi. 25 Da wayboro fo gonda kuri kaŋ ga dooru jirbi boobo, manti a ziibi waate wane no, wala d'a dooru jirbiyaŋ kaŋ baa a idda jirbey, jirbey kulu kaŋ a go ga dooru, a m'i lasaabu sanda nga ziibi jirbey. A ga ziibi no. 26 Daari kulu kaŋ boŋ a kani waato kaŋ a gonda kuri dooruyaŋo wo, a m'a himandi nda nga ziibi waata daaro. Hay kulu kaŋ boŋ a goro ga ziibi, sanda a idda ziibo. 27 Boro kulu mo kaŋ lamba jinayey din gaa ga ziibi. A ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 28 Amma waati kaŋ waybora hanan haro kaŋ dooru gaa, a ma lasaabu nga boŋ se jirbi iyye. Woodin banda a ga hanan. 29 Jirbi ahakkanta hane, a ma koloŋay hinka wala tantabal ize hinka sambu nga boŋ se, ka kand'ey alfaga do kubayyaŋ hukumo meyo jarga. 30 Alfaga ma afo salle zunubi se sargay. Afa mo ga te sargay kaŋ i ga ton. Alfaga ma sasabandiyaŋ te waybora se Rabbi jine, a ziibi dooruyaŋo sabbay se. 31 Yaadin no araŋ ga te ka Israyla izey fay da ngey ziibo, hal i ma si bu ziibo sabbay se sanda mate kaŋ cine i n'ay Irikoyo nangora kaŋ go i game ra ziibandi. 32 Woodin no ga ti asariya alboro se kaŋ gonda cantu, wala boro kaŋ balga haro mandi, hal a ziibi a do. 33 Asariya mo no wayboro se kaŋ di nga idda ziibo, da boro kulu kaŋ gonda hari kaŋ ga dooru nga gaa, da wayboro no wala alboro no, da alboro kaŋ kani nda wayboro ziibante ciine ra."

Lévitique 16

1 Waato kaŋ Haruna ize hinka maan Rabbi jine ka bu, i buuyaŋo banda no Rabbi salaŋ Musa se. 2 Rabbi ne Musa se: "Ni ma salaŋ ni beero Haruna se, zama a ma si bu. Ma ne a ma si furo waati kulu Nangoray Hananta kaŋ go kosaray taafa banda ra, ka kaa sasabandiyaŋo do jine kaŋ go sappe sundurko boŋ. Zama ay ga bangay yuumay ra sasabandiyaŋo do se beene. 3 Mate kaŋ Haruna ga te ka furo Nangoray Hananta ra neeya: a ma kande yeeji fo zunubi se sargay, da feeji gaaru fo sargay summaare kaŋ i ga ton se. 4 A ma lin taafe jabba hanna din daŋ nga gaahamo gaa, da lin taafe mudun. A m'a haw da lin taafe korfo ka lin taafe boŋtobay didiji a se. Woodin yaŋ ga ti bankaaray hanney. A ma jin ka nyumay da hari, gaa a m'i daŋ nga gaa. 5 Koyne, a ma hincin jindi hinka ta Israyla izey marga gaa kaŋ ga te zunubi se sargay, ngey nda feeji gaaru fo sargay summaare kaŋ i ga ton se. 6 Haruna ma yeejo kayandi, wo kaŋ ga te zunubi se sargay, nga bumbo wane. A ma sasabandiyaŋ te nga nda nga windi borey se. 7 A ma hincin hinka din sambu k'i kayandi Rabbi jine kubayyaŋ hukumo meyo gaa. 8 Haruna ma kurne catu hincin jindi hinka din boŋ, afo Rabbi se, afa mo wo kaŋ ga konda zunubey saajo ra se. 9 Baa kaŋ ti Rabbi wane, Haruna ma hincino din sambu ka salle zunubi se sargay. 10 Amma hincino kaŋ kurna di, wo kaŋ ga konda zunubey, i m'a kayandi nda fundi Rabbi jine ka sasabandiyaŋ te a boŋ. I m'a samba ganji fimbo ra, a ma konda zunubey. 11 Haruna ma zunubi se sargay yeejo salle mo, nga kaŋ ga ti a wane, ka sasabandiyaŋ te nga nda nga windi borey se mo. A ma nga bumbo wane zunubi se sarga yeejo jinde kaa. 12 A ma dugu tonyaŋ cambu fo sambu toonante nda danj'izeyaŋ kaŋ i kaa sargay feema ra Rabbi jine. A ma nga kambey toonandi nda dugu haw kaanokoy hamni, ka kond'a kosaray taafa banda. 13 Noodin, Rabbi jine, a ma dugo dake danj'izey boŋ hala dugo dullo ma sasabandiyaŋo do kaŋ go seeda boŋ daabu. Yaadin gaa no a si bu. 14 Waato din gaa a ma yeejo kuri kayna sambu nga kambayzo gaa ka say-say sasabandiyaŋo do gaa, wayna funay haray. A ma kuro say-say mo da nga kambayze sasabandiyaŋo do jine hala sorro iyye. 15 Woodin banda a ma jama wane zunubi se sarga hincino wi ka kand'a kuro kosaray taafa banda. A ma te kuro se mate kaŋ cine a te da yeejo kuro, k'a say-say sasabandiyaŋo do gaa nda sasabandiyaŋo do jine mo. 16 Yaadin n'a ga te ka sasabandiyaŋ te Nangoray Hananta se, Israyla izey ziibo se, d'i taaley mo sabbay se, danga i zunubey kulu sabbay se nooya. Yaadin mo no a ga te kubayyaŋ hukumo se kaŋ go i do da goray, i ziibey game ra. 17 Boro kulu ma si goro kubayyaŋ hukumo ra waati kaŋ Haruna ga furo ka sasabandiyaŋ te Nangoray Hananta ra, kala nd'a ye ka fatta, waati kaŋ a na sasabandiyaŋ te nga nda nga windo borey da Israyla jama kulu se. 18 Woodin banda a ga fatta ka koy sargay feema do kaŋ go Rabbi jine ka sasabandiyaŋ te a se. A ma yeejo kuri kayna nda hincino kuro mo sambu k'i daŋ feema hilley gaa a windanta kulu. 19 A ma kuro say-say a gaa da nga kambayze hala sorro iyye, k'a hanandi, k'a ye waani nda Israyla izey ziibey. 20 Waato kaŋ a na Nangoray Hananta sasabandiyaŋo te ka ban, nga nda kubayyaŋ hukumo da sargay feema, gaa no a ga kande hincin fundikoono. 21 Haruna ma nga kambe hinka kulu dake hincin fundikoono boŋo gaa. A ma Israyla izey laalayaŋey kulu d'i taaley kulu ci a boŋ, danga i zunubey kulu nooya. A m'i dake hincino boŋo gaa, k'a daŋ boro fo kaŋ go soolante kambe ra, a m'a candi ka kond'a hala ganji fimbo ra. 22 Hincino din g'i zunubey kulu jare nga boŋo gaa kala nangu fo kaŋ boro kulu si. Bora din ma hincino taŋ noodin ganjo ra. 23 Woodin banda, Haruna ma furo kubayyaŋ hukumo ra ka lin taafe bankaarayey kaa kaŋ yaŋ a daŋ waato kaŋ a furo Nangoray Hananta ra. A m'i jisi noodin. 24 A ma nyumay nangu hanno fo ra ka nga bankaarayey daŋ ka fatta. A ma nga sargay summaara kaŋ i ga ton salle, nda jama wane mo, ka sasabandiyaŋ te nga boŋ se da jama se. 25 A ma zunubi se sarga maano ton sargay feema ra. 26 Hincino kaŋ ga konda zunubey, bora kaŋ na taŋ ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. Woodin banda no a ga hin ka furo gata ra. 27 Zunubi se sargay yeejo da zunubi se sargay hincino mo, kaŋ yaŋ i kande i kuro Nangoray Hananta ra ka sasabandiyaŋ te, i ma kond'ey gata banda. I m'i ton danji ra, i kuurey d'i basey d'i wurey mo. 28 Bora kaŋ n'i ton mo ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. Woodin banda no a ga hin ka furo gata ra. 29 Woone mo hin sanni kaŋ ga duumi no araŋ se: handu iyyanta ra, hando jirbi wayanta hane, kal araŋ m'araŋ fundey kaynandi. Araŋ ma si goy kulu te, da kwaara boro no wala yaw kaŋ go araŋ game ra da goray no. 30 Zama hano din hane no i ga sasabandiyaŋ te araŋ se k'araŋ hanandi. Araŋ ga hanan araŋ zunubey kulu gaa Rabbi jine. 31 A ma ciya araŋ se fulanzamyaŋ zaari hanno. Araŋ m'araŋ fundey kaynandi, woodin hin sanni no kaŋ ga duumi. 32 Alfaga mo kaŋ i tuusu nda ji k'a kambey toonandi nda goyo hal a ma ciya alfaga nga baabo gurbo ra din, nga no ga sasabandiyaŋo te. A ga lin taafe bankaarayey daŋ, danga bankaaray hanantey nooya. 33 A ma sasabandiyaŋ te Nangoray Hananta se, da kubayyaŋ hukumo se da sargay feema se mo. A ma sasabandiyaŋ te mo alfaga cindey se, da marga borey kulu se. 34 Woodin ma ciya araŋ se hin sanni kaŋ ga duumi. I ma sasabandiyaŋ te Israyla izey se, i zunubey sabbay se, sorro folloŋ jiiri kulu." Mate kaŋ Rabbi ci Musa se, yaadin mo no a te.

Lévitique 17

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ni ma salaŋ Haruna nda nga izey se, da Israyla izey kulu se mo, ma ci i se ka ne: Wa maa sanno kaŋ Rabbi ci: 3 Israyla izey ra alboro kulu kaŋ na yeeji wi, wala feeji, wala hincin, d'a n'a wi gata ra wala gata banda, 4 amma a mana kand'a kubayyaŋ hukumo meyo gaa ka salle sargay Rabbi se, nga Irikoyo nangora jine -- i ga kuri lasaabu bora din boŋ. A na kuri dooru. I ma bora din waasu ka kaa nga jama ra. 5 I ga woodin te mo zama Israyla izey ma kande ngey sargayey, kaŋ yaŋ i goono ga salle saajo ra. I ma kand'ey Rabbi do, ka kaa hala kubayyaŋ hukumo meyo gaa. I ma kand'ey alfaga do k'i salle danga saabuyaŋ sargayyaŋ Rabbi se. 6 Yaadin no alfaga mo ga kuro say-say Rabbi sargay feema gaa, noodin kubayyaŋ hukumo meyo gaa. A ma maano ton mo hal a ma te haw kaano Rabbi se. 7 I ma si ngey sargayey wi koyne ganjey se, kaŋ waato i go ga kaaruwataray te i banda. Sanney din ma goro ka ciya i se hin sanni kaŋ ga duumi, zamana ka koy zamana. 8 Koyne, ni ma ci i se ka ne: boro kulu kaŋ no, da Israyla izey ra no wala yawey kaŋ go i game ra ga goro no, d'a na sargay ton wala a n'a salle, 9 a mana kand'a kubayyaŋ hukumo meyo gaa, hal i g'a sarga Rabbi se, i ma bora din waasu ka kaa nga jama ra. 10 Woodin banda boro kulu kaŋ no, da Israyla izey ra no, wala yawey kaŋ yaŋ ga goro araŋ do no, nd'a na kuri dumi kulu ŋwa, ay ga gaaba nda bora din kaŋ na kuro ŋwa. Ay g'a waasu ka kaa nga jama ra mo. 11 Zama gaaham fundo go kuro ra kaŋ ay no araŋ se sargay feema boŋ hal a ma sasabandiyaŋ te araŋ fundey se. Zama kuri no ga sasabandiyaŋ te fundi sabbay se. 12 A se no ay salaŋ Israyla izey se ka ne: Araŋ fundi fo kulu ma si kuri ŋwa. Yaw kulu mo kaŋ ga goro araŋ game ra, nga mo ma si kuri ŋwa. 13 Boro kulu kaŋ no Israyla izey ra, wala yawey kaŋ yaŋ go i do ga goro no, d'a koy fooyaŋ ka ganji ham fo wala curo fo di, boro kaŋ ga halal m'a ŋwa, kal a m'a kuro mun ganda laabo ra k'a daabu nda laabu. 14 Zama gaaham fundo ciine ra, a kuro no ga saba nd'a fundo. Woodin sabbay se no ay ne Israyla izey se: araŋ ma si ham dumi kulu kuri ŋwa, zama ham kulu fundi ga ti a kuro. Boro kulu kaŋ g'a ŋwa, i g'a koy tuusu. 15 Boro kaŋ na jifa ŋwa mo, wala ham fo kaŋ ganji hamey tooru, da bora din ga ti laab'ize wala yaw kaŋ ga goro, kal a ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga goro iziibo kala wiciri kambu. Waato din gaa no a ga hanan. 16 Amma nd'a mana nyuna, wala a mana nyumay kal a ma nga wane taalo jare."

Lévitique 18

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Ay no Rabbi, araŋ Irikoyo. 3 Teerey kaŋ i goono ga te Misira laabo ra, nango kaŋ araŋ goro din, araŋ ma s'i te. Teerey kaŋ i goono ga te Kanaana laabo ra mo, nango kaŋ ay ga konda araŋ, wa s'i te. Araŋ ma si i alaadey gana. 4 Ay bumbo farilley no araŋ ga gana. Ay hin sanney mo, ngey no araŋ ga gana, ka dira i fondey ra. 5 Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. Araŋ ga haggoy d'ay hin sanney d'ay farilley. Boro kaŋ g'i gana, a ga nga baafuna te i ra. Ay ya Rabbi no. 6 Araŋ boro fo kulu ma si maan nga fu borey gaa, danga nga dumey, hal a m'i haawi feeri. Ay ya Rabbi no. 7 Ni baaba haawi, danga ni nya wane nooya, ni ma s'a feeri. Nga ya ni nya no. Ni ma s'a haawi feeri. 8 Ni baaba wando haawi ni ma s'a feeri, zama ni baaba wane no. 9 Ni ma si ni wayme haawi feeri, danga ni baabo ize way, wala ni nyaŋo ize way, d'i n'a hay windo ra wala yawtaray do -- ni ma s'i haawo feeri. 10 Ni ize aru ize way wala ni ize wayo ize way, ni ma s'i haawi feeri, zama i haawo ya ni wane no. 11 Ni baaba wande ize way, kaŋ a hay ni baaba se, nga mo ni wayme no. Ni ma s'a haawo feeri. 12 Ni baaba wayme haawi ni ma s'a feeri, zama ni baaba nya ize no. 13 Ni nya beere wala a kayne wayboro, ni ma s'a haawi feeri, zama ni nyaŋo nya ize no. 14 Ni baaba beere wala a kayne, ni ma s'a haawi feeri, sanda a wande wane, zama ni nyayaŋ no. 15 Ni ma si ni anzuray wayboro haawi feeri, sanda ni ize aru wande nooya, ni ma s'a feeri. 16 Ni ma si ni beere wala ni kayne wande haawi feeri, zama ni nya ize wane no. 17 Ni ma si wayboro fo da nga ize way kulu haawi feeri, wala mo ni ma si sambu a ize aro ize way wala a ize wayo ize way, (sanda a haama nooya) k'a haawi feeri, zama i ciya dumi folloŋ. Woodin goy laalo no gumo. 18 Woodin banda ni ma si ni wande beere wala a kayne hiiji ka te a se wayce zama ni m'a haawi feeri se, ni wando fundo jirbey ra. 19 Ni ma si maan wayboro gaa k'a haawi feeri waati kulu kaŋ a go fayante nga ziibo sabbay se. 20 Ni ma si kani nda ni gorokasin wande, ka ni boŋ ziibandi nd'a. 21 Ni ma si ni ize kulu no hal i m'i daŋ danji ra tooro Molek se, ni ma si ni Irikoyo maa kayna mo. Ay ya Rabbi no. 22 Ni ma si kani nda alboro mate kaŋ ni ga kani nda wayboro; woodin mo fanta hari no. 23 Ni ma si kani nda alman kulu mo, ka ni boŋ ziibandi nd'a. Wayboro mo ma si kay alman kulu jine ka kani a se; woodin mo diibi-diiba no. 24 Araŋ ma si araŋ boŋ ziibandi nda hayey din kulu, baa afo. Zama dumey kaŋ yaŋ ay ga gaaray araŋ jine k'araŋ daŋ, teerey din no i ziibi nd'a. 25 Laabo mo ziibi. Woodin sabbay se no ay g'a laalayaŋo bana a gaa, laabo mo ga nga gorokoy yeeri. 26 Araŋ binde m'ay hin sanney d'ay ciiti sanney gana. Wa si fanta hayey din kulu te, baa afo, da laab'ize no, wala yaw kaŋ ga goro araŋ game ra no. 27 (Zama fanta hayey din kulu no laabo wo borey doona ka te, ngey kaŋ yaŋ na araŋ jin. Laabo mo ziibi.) 28 A ma si koy ka te laabo m'araŋ mo yeeri d'araŋ n'a ziibandi, danga mate kaŋ cine a na dumo kaŋ n'araŋ jin din yeeri. 29 Zama boro kulu kaŋ ga fanta hayey din ra baa afolloŋ te, i ga fundey din kaŋ yaŋ g'i te waasu ka kaa ngey dumey ra. 30 Woodin sabbay se no araŋ ma haggoy d'ay kaseeto, hala araŋ ma si baa afo te fanta alaadey din ra, kaŋ yaŋ dumey din doona ka te za araŋ mana kaa. Woodin banda, araŋ ma si araŋ boŋ ziibandi i do. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo."

Lévitique 19

1 Rabbi salaŋ Musa se mo ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey jama kulu se ka ne: Araŋ ma ciya ihannoyaŋ, zama ay wo, Rabbi araŋ Irikoyo, ay ya Hananyankoy no. 3 Araŋ boro kulu ma humburu nga nya da nga baaba. Araŋ ma haggoy d'ay fulanzamyaŋ zaarey mo. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. 4 Araŋ ma si bare ka ye tooru do haray, wala araŋ ma si tooruyaŋ soogu araŋ boŋ se. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. 5 Waati kaŋ araŋ ga saabuyaŋ sargay salle Rabbi jine mo, araŋ m'a salle mate kaŋ cine i ga du ka yadda nd'araŋ. 6 I m'a ŋwa han din hane kaŋ araŋ n'a wi din, d'a wane suba. D'a cindi hala jirbi hinzanta hane, araŋ m'a ton danji ra. 7 D'i ŋwa a gaa baa kayna zaari hinzanta hane, a ciya fanta hari nooya. Ay si yadda nd'a. 8 Amma boro kulu kaŋ n'a ŋwa ga nga taalo jare nga boŋ, zama a na Rabbi hari hananta ciya harram. I ga fundo din waasu ka kaa nga dumo ra. 9 Woodin banda, d'araŋ n'araŋ laabo heemaro dum'izey wi, ni ma si farey lokotey wi ka ban; ni ma si koobu te mo. 10 Ni ma si ni reyzin kalo koobu mo, wala a izey kaŋ fun ka kaŋ ngey boŋ se. Ni ga woodin yaŋ naŋ no alfukaaru da yaw se. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. 11 Araŋ ma si zay, araŋ ma si zamba goy te, wala araŋ ma si taari care se. 12 Araŋ ma si ze da tangari ay maa boŋ mo ka ni Irikoyo maa kayna. Ay ya Rabbi no. 13 Ni ma si ni gorokasin kankam, ni ma s'a zamba mo. Far-far izey kaŋ ni daŋ goy, i banando ma si goro ni do kala susubay. 14 Ni ma si lutu wow, ni ma si katiyaŋ hari daŋ danaw jine mo, amma ni ga humburu ni Irikoyo. Ay ya Rabbi no. 15 Araŋ ma si cimi-jaŋay te ciiti ra. Ni ma si jalla talka gaa ciiti ra, ni ma si dabarikooni mo guna mo, amma adilitaray ra no ni ga ni gorokasin ciiti. 16 Ni ma si konda-yanda te mimanda se ni borey ra. Ni ma si ni gorokasin daŋ fundi kataru ra. Ay ya Rabbi no. 17 Ni ma si konna ni nya-ize ni bina ra. Haciika ni ga deeni ni gorokasin gaa zama ni ma si taali te a sabbay se. 18 Ni ma si taali bana nda laala. Ni ma si futay jisi ni bina ra ni jama nya-izey se, amma ni ma ba ni gorokasin danga ni boŋ cine. Ay ya Rabbi no. 19 Araŋ m'ay hin sanney gana. Ni ma si naŋ ni hawey ma hay dumi waani gaa. Ni ma si ni faro duma nda dumar'ize dumi hinka. Ni ma si bankaaray daŋ ni gaa kaŋ i kay da silli dumi hinka. 20 Da alboro fo kani nda wayboro kaŋ koŋŋa no kaŋ gonda arwasu, amma i man'a fansa, wala i man'a burcinandi, kala i ma fintal. I ma s'i wi, zama waybora manti burcini. 21 Albora mo ma kande nga taali se sarga Rabbi jine. A ma kaa kubayyaŋ hukumo meyo gaa. Feeji gaaru no a ga kande taali se sargay. 22 Alfaga mo ga sasabandiyaŋ te a se da taali se sargay feeji gaaro Rabbi jine, a zunubo kaŋ a te din sabbay se. Zunubo kaŋ a te mo, i g'a yaafa a se. 23 D'araŋ furo laabo ra, hal araŋ na tuuri-nya dumi kulu tilam kaŋ izey ga ŋwa, kal araŋ m'i izey ciya sanda haŋ kaŋ jaŋ dambanguyaŋ. Jiiri hinza no i ga ciya araŋ se sanda i sinda dambanguyaŋ. Araŋ ma s'i ŋwa. 24 Amma jiiri taacanta araŋ m'a izey kulu fay waani, saabuyaŋ sargay no Rabbi se. 25 Jiiri guwanta mo araŋ g'a izey ŋwa, zama a ma nga albarka hay araŋ se. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. 26 Araŋ ma si ham kulu ŋwa nda nga kuro. Araŋ ma si moodabal te, araŋ ma si gunayaŋ te mo. 27 Araŋ ma si araŋ kar-kambu wala araŋ kaabe hamni casey dumbu. 28 Araŋ ma si araŋ gaahamey kottu-kottu buuko sabbay se, araŋ ma si jeeriyaŋ kulu te araŋ gaa-kuurey gaa mo. Ay ya Rabbi no. 29 Ma si ni ize way haawandi k'a daŋ kaaruwey ra, zama laabo ma si kaŋ zina ra, laabo ma si to da goy yaamo yaŋ. 30 Ni ma haggoy d'ay fulanzamyaŋ zaarey, ka gaakuri cabe ay Nangoray Hananta se. Ay ya Rabbi no. 31 Wa si bare ka ye borey do kaŋ gonda follay ngey banda, wala ziimey do mo. Wa s'i ceeci ka ziibi i do. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. 32 Ni ma tun ka kay hamni kwaaray jine, ni ma dottijo beerandi mo. Ni ma humburu ni Irikoyo. Ay ya Rabbi no. 33 Da yaw kaa ka zumbu ka goro ni banda laabo ra, araŋ ma si taali te a se. 34 Ce-yaw kaŋ ga goro araŋ do ma ciya danga boro kaŋ i hay laabo ra. Ni ma ba r'a sanda ni boŋ cine, zama araŋ mo na yawtaray te Misira laabo ra. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. 35 Araŋ ma si zamba te ciiti gaa, wala kuuyaŋ neesiji gaa, wala tiŋay neesiji wane, wala muudu wane. 36 Araŋ ma goro nda tiŋay neesiji cimikoy, da tiŋay tondiyaŋ kaŋ ga saba, da muudu kaŋ ga saba, da butal neesiji kaŋ ga saba mo. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo, kaŋ n'araŋ fattandi araŋ ma fun Misira laabo ra. 37 Araŋ m'ay hin sanney d'ay ciiti sanney kulu gana mo, hal araŋ m'i te. Ay ya Rabbi no."

Lévitique 20

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Woodin banda, ni ma ne Israyla izey se: Boro-ye-boro, da Israyla boro no wala yaw kaŋ ga goro Israyla laabo ra no, kaŋ ga nga banda no tooro Molek se, daahir i m'a ciiti nda buuyaŋ. Laab'izey m'a catu-catu nda tondiyaŋ. 3 Ay mo ga gaaba nda bora din, y'a kosu k'a kaa nga jama ra. Zama a na nga banda no Molek se k'ay Nangoray Hananta ziibandi, k'ay maa hanna kaynandi. 4 Da mo laabo din izey di woodin ka mo kaa bora gaa ka jalla a gaa baa kayna, waato kaŋ a na nga izo no Molek se, sanda i ma s'a ciiti nda buuyaŋ, 5 kulu ay wo ga gaaba nda bora din nda nga dumo mo. Ay g'a kosu ka furu, nga nda boro kulu kaŋ ga kaaruwataray te a banda, i goono ga kaaruwataray te Molek banda. Ay g'i kaa i jama ra. 6 Fundikooni mo kaŋ kamba ka koy follaykoyey banda, wala ziimey banda, ka kaaruwataray te i banda, kulu ay ga gaaba nda bora din. Ay g'a kosu ka kaa nga jama ra. 7 Woodin sabbay se araŋ m'araŋ boŋ hanandi ka goro hananteyaŋ, zama ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. 8 Araŋ ma haggoy d'ay hin sanney k'i te. Ay ya Rabbi no kaŋ g'araŋ hanandi. 9 Zama boro kulu kaŋ ga nga baaba wala nga nya laali, daahir i ma buuyaŋ ciiti dake a boŋ, zama a na nga baabo wala nga nyaŋo laali. A kuro taalo ga goro a boŋ. 10 Alboro mo kaŋ ga zina da boro fo wande, sanda boro kaŋ ga zina nda nga gorokasin wande, daahir i ma albora da waybora kulu ciiti nda buuyaŋ. 11 Boro kaŋ ga kani nda nga baabo wande mo, a na nga baabo haawi feeri, daahir i g'i boro hinka kulu ciiti nda buuyaŋ. I kuro alhakko ga goro i boŋ. 12 Boro kulu kaŋ kani nda nga ize aru wande mo, daahir i g'i boro hinka kulu ciiti nda buuyaŋ. I na diibi-diiba te. I kuro alhakko ga goro i boŋ. 13 Alboro kulu kaŋ kani nda alboro fo, mate kaŋ i ga te da wayboro, i boro hinka kulu na fanta hari te. Daahir i m'i ciiti nda buuyaŋ. I kuro alhakko ga goro i boŋ. 14 Alboro kulu kaŋ na ize nda nya hiiji care banda, woodin mo taali beeri no. I m'i ton danji ra, albora da waybora kulu, zama ilaalo ma si bara araŋ game ra. 15 Alboro kaŋ kani nda alman, daahir araŋ m'a ciiti nda buuyaŋ. I ma almano mo wi. 16 Wayboro kaŋ maan alman gaa ka kani nd'a, ni ma waybora da almano kulu wi. Daahir i m'i ciiti nda buuyaŋ. I kuro alhakko ga goro i boŋ. 17 Alboro kaŋ na nga wayme sambu, sanda nga baabo ize way wala nyaŋo ize way ka di a haawi, nga mo ma di a haawi, woodin ya haawi hari no. I ma kond'ey hala naŋ kaŋ i nya-izey si di ey, zama a na nga wayme haawi feeri. A ga nga taalo jare. 18 Alboro kaŋ kani nda wayboro kaŋ go ga di ziibi, a n'a haawi feeri, hal a n'a kaa gaa-koonu. Waybora na nga kuro feeri. I m'i boro hinka kulu kaa ngey jama ra. 19 Ni ma si ni nya beere wala a kayne wayboro haawi feeri, wala ni baaba wayme, zama woodin na dumi kaŋ ga maan kaa koonu. I boro hinka kulu ga ngey taalo jare. 20 Alboro kaŋ kani nda nga baabo nya-ize alboro wande mo, a na nga baaba nya-izo haawi feeri. I ga ngey taalo jare. I ga bu, i mana hay. 21 Alboro kaŋ kani nda nga kayne wala nga beere wande mo, woodin si hanan zama a na nga nya izo haawi feeri. I ga goro, i si hay. 22 Yaadin no araŋ g'ay hin sanney d'ay farilley kulu gana nd'a, k'i te, zama laabo kaŋ ra ay ga konda araŋ k'araŋ gorandi, a ma si araŋ yeeri. 23 Dumey din mo kaŋ ay ga gaaray araŋ jine, araŋ ma s'i alaadey gana. Zama i na hayey din kulu te. Woodin sabbay se no ay n'i fanta. 24 Amma ay jin ka ne araŋ se: Araŋ g'i laabo tubu. Ay g'araŋ no nd'a, a ma ciya araŋ wane. Laabu no kaŋ ga wa nda yu bambari. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo, kaŋ n'araŋ fay waani nda dumi cindey. 25 Woodin sabbay se no araŋ ga fayanka alman kaŋ ga halal da wo kaŋ ga harram game ra. Araŋ ma fay mo curo kaŋ ga halal da wo kaŋ ga harram game ra. Koyne, araŋ ma si araŋ boŋ ciya fanta hari alman do, wala curo do, wala hay kulu kaŋ ga fanag do, wo kaŋ yaŋ ay n'i fay k'i ciya araŋ se harram. 26 Araŋ ma ciya ihannoyaŋ ay se, zama ay wo, Rabbi, ay ya Hananyankoy no. Ay n'araŋ fay waani mo da dumi cindey hal araŋ ciya ay wane yaŋ. 27 Alboro wala wayboro kaŋ gonda follay, wala kaŋ ziima no, daahir araŋ m'i kulu ciiti nda buuyaŋ. I m'i catu-catu nda tondiyaŋ. I kuro alhakko go i boŋ."

Lévitique 21

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: "Ma salaŋ Haruna ize alfagey se, ka ne: Araŋ boro kulu ma si nga boŋ ziibandi da nga dumey ra buuko fo, 2 kala day nga dumi se kaŋ ga maan a, sanda a nya se, wala a baaba, wala a ize aru, wala a ize way, wala a nya-izey alboro, 3 wala a wayme kaŋ ga ti wandiyo, a dumi maanante, kaŋ sinda kurnye -- i sabbay se i yadda a se a ma nga boŋ ziibandi. 4 A ma si nga boŋ ziibandi za kaŋ jine boro no nga dumey ra. A ma si nga boŋ ziibandi. 5 I ma si ngey boŋ cabu, wala i ma si ngey kaabe casey cabu, wala i ma si korti te ngey gaahamo gaa. 6 I ma goro fayante waani ngey Irikoyo se. I ma si ngey Irikoyo maa ciya yaamo. Zama ngey no ga Rabbi sargayey salle danji ra ka ngey Irikoyo buuro mo salle. Woodin sabbay se no i ma goro fayante yaŋ. 7 I ma si wayboro kaŋ te kaaruwa hiiji. I ma si wayboro kaŋ kurnye n'a fay mo hiiji, zama alfaga go fayante no nga Irikoyo se. 8 Woodin sabbay se ni m'a fay waani, zama nga no ga ni Irikoyo ŋwaaro salle. A ga goro ihanno araŋ se, zama ay wo, Rabbi kaŋ g'araŋ hanandi, ay ya Hananyankoy no. 9 Alfaga kulu ize way mo kaŋ ga nga boŋ ciya yaamo ka te kaaruwa, a na nga baabo ciya yaamo nooya. I m'a ton danji ra. 10 Koyne, boro kaŋ ga ti alfaga beeri nga nya-izey game ra, nga kaŋ i na tuusuyaŋ jiyo soogu a boŋo gaa, kaŋ mo i n'a fay waani a ma bankaaray hanantey daŋ, a ma si nga boŋ hamney feeri, a ma si nga bankaaray kottu, 11 wala a ma si furo nangu kaŋ buuko kulu go ra. A ma si nga boŋ ziibandi nga baaba wala nga nya se. 12 A ma si fatta Nangoray Hananta ra, a ma si nga Irikoyo Nangoray Hananta kaynandi mo, zama a Irikoyo tuusuyaŋ jiyo kaŋ n'a fay waani din go a gaa. Ay ya Rabbi no. 13 A ma hiiji wandiyo. 14 A ma si wayboro kaŋ kurnye bu hiiji, wala wayboro kaŋ i fay, wala kaaruwa. Amma a ma wandiyo suuban nga bumbo kunda dumo ra, a ma ciya a wande. 15 Zama a ma si nga banda ciya yaamo nga dumo game ra. Ay ya Rabbi no kaŋ n'a fay waani." 16 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 17 "Ma salaŋ Haruna se ka ne: Ni banda ra boro kulu, i zamaney kulu ra, boro kaŋ gonda laru ma si maan _sargay feema gaa|_ ka nga Irikoyo ŋwaaro salle sargay. 18 Zama boro kulu kaŋ no kaŋ gonda laru, a ma si maan: danaw, wala simbarko, wala boro kaŋ niina kortu, wala boro kaŋ dabu fo kuuyaŋ tonton, 19 wala boro kaŋ a ce ceeri, wala a kambe ceeri, 20 wala koomakooni wala tinksim wala boro kaŋ a mo fa sara, wala boro kaŋ te kursa, wala bi-koy, wala boro kaŋ a alborotaray sara. 21 Alfa Haruna banda kulu kaŋ gonda laru ma si maan ka Rabbi sargayey salle, danji ra waney. A gonda laru. A ma si maan ka nga Irikoyo ŋwaaro salle sargay. 22 A ga nga Irikoyo ŋwaaro ŋwa, wo kaŋ ga hanan nda wo kaŋ ga hanan gumo. 23 Kala day a ma si furo kosaray taafa banda, wala a ma si maan sargay feema gaa, zama a gonda laru. A ma s'ay Nangoray Hananta kaynandi, zama ay ya Rabbi no kaŋ g'i hanandi." 24 Yaadin no Musa salaŋ Haruna d'a izey da Israyla izey kulu se.

Lévitique 22

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma salaŋ Haruna nda nga izey se ka ne i ma ngey boŋ fay Israyla izey hari hanney gaa, wo kaŋ yaŋ i fay ka no ay se. Alfagey ma si ay maa hanna sara i do. Ay ya Rabbi no. 3 Ma ne i se: boro kulu kaŋ no araŋ banda ra, araŋ zamaney kulu ra, kaŋ ga koy hari fayantey do, wo kaŋ yaŋ Israyla izey fay ka no Rabbi se, alfaga din mo gonda nga ziibo nga gaa, i ga fundi woodin kaa ay jine. Ay ya Rabbi no. 4 Haruna banda ra, boro kulu kaŋ te jiray, wala kaŋ gonda cantu, a ma si ŋwa hari hanney gaa, kala nd'a ye ka hanan. Boro kulu mo kaŋ lamba hay fo gaa kaŋ harram buuko sabbay se, wala boro kaŋ a balga haro fun no, 5 wala boro kaŋ lamba alman fanaka gaa, kaŋ ga boro ciya iziibo, wala boro mo kaŋ gaa a ga du ka ziibi diksa, ziibi kulu kaŋ go a gaa; 6 Fundi kaŋ lamba woodin yaŋ dumi gaa, i g'a lasaabu kaŋ a ga ziibi kala wiciri kambu. A ma si ŋwa hari hanney gaa kala nd'a nyumay da hari. 7 Da wayna kaŋ mo, a ga ye ka hanan. Woodin banda a ga ŋwa hari hanney gaa, zama a ŋwaaro no. 8 Alman kaŋ bu nga boŋ se, wala kaŋ ganji ham n'a tooru, a ma s'a ŋwa ka nga boŋ ziibandi nd'a. Ay ya Rabbi no. 9 Yaadin no i g'ay farilla gana nd'a, zama i ma si taali jare a se ka bu a sabbay se, d'i n'a farilla ciya yaamo. Ay ya Rabbi no kaŋ g'i hanandi. 10 Yaw kulu ma si ŋwa hari fayantey gaa, danga: yaw wala goy-ize kaŋ go alfaga do ma si hari hananta ŋwa. 11 Amma da alfaga na boro fo day k'a bana nda nga nooro, bora din g'a ŋwa. Boro kulu mo kaŋ i hay alfaga windi ra g'a ŋwaaro ŋwa. 12 D'i na alfaga ize wayboro hiijandi yaw se, a si ye ka hari hanantey ŋwa, danga sargayey kaŋ i ga sambu beene no. 13 Amma da alfaga ize wayo kurnye bu, wala a n'a fay, a sinda ize, a ye ka kaa mo ka goro nga baabo windo ra, danga a wandiyotaray waate wano cine, waybora din ga nga baabo ŋwaaro ŋwa. Amma yaw kulu ma si ŋwa a gaa. 14 Boro kaŋ na hari hanante ŋwa, a mana bay haŋ kaŋ no, kal a m'a lasaabu ka igu ra jare fo tonton hari hananta din gaa, ka bana alfaga se. 15 Israyla hari hanney mo, kaŋ yaŋ i salle sargay Rabbi jine, araŋ ma s'i kaynandi. 16 Zama woodin ga naŋ laala kaŋ gonda taali ma kaŋ i boŋ waato kaŋ i go g'i hari fayantey ŋwa. Zama ay ya Rabbi no kaŋ g'i hanandi." 17 Rabbi salaŋ Musa se mo ka ne: 18 "Ma salaŋ Haruna nda nga izey nda Israyla izey kulu se, ka ne: Boro kulu kaŋ no, da Israyla boro no, wala yaw kaŋ go da goray Israyla ra, kaŋ ga kande nga sargay ka salle, hala sarti banayaŋ fo no, wala i bine yadda nooyaŋ fo no kaŋ i ga salle Rabbi se i m'a ton danji ra, 19 da bora ga ba Rabbi ma yadda nd'a, kal a ma ciya aru kaŋ sinda taali kulu, hawey ra wala feejey ra, wala hinciney ra. 20 Amma alman kulu kaŋ gonda laru, araŋ ma s'a salle sargay, zama Rabbi si yadda nd'a araŋ se. 21 Boro kulu mo kaŋ ga kande saabuyaŋ sargay Rabbi do, kaŋ ga sarti toonandi, wala bine yadda nooyaŋ, kaŋ i ga kaa alman beerey wala alman kayney ra no, a ma ciya ihanno nd'a ga ba Rabbi m'a ta. A ma si bara nda laru kulu. 22 Wo kaŋ dana, wala wo kaŋ ceeri, wala wo kaŋ sara, wala kaŋ te jombo, wala kursa, wala bi-koy -- araŋ ma si woodin yaŋ salle sargay Rabbi se. Araŋ ma s'i ton danji ra mo sargay feema ra Rabbi se. 23 Haw wala feeji kaŋ gonda cindo wala wo kaŋ takayaŋo gaze, i ga yadda ni m'a salle bine yadda nooyaŋ se. Amma Rabbi s'a ta ka sarti bana nd'a. 24 Alman kaŋ te burbundu nga arutara gaa, wala kaŋ i tutubu, wala i bagu, wala i dumbu, araŋ ma si i salle Rabbi se, araŋ ma si te yaadin mo araŋ laabo ra. 25 Mebaraw kambe ra mo, araŋ ma si woodin yaŋ kulu ta ka te araŋ Irikoyo ŋwaaro, zama hasaraw go i gaa, i gonda laru. Ay si yadda nd'ey araŋ se." 26 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 27 "Da haw-nya hay, wala feeji, wala hincin, ma fay da izo a ma goro nyaŋo banda jirbi iyye. Za jirbi ahakkanta ka koy jina mo, i ga yadda araŋ m'a salle sargay kaŋ i ga ton danji ra Rabbi se. 28 Amma da haw no wala feeji no, araŋ ma si nyaŋo da izo kulu wi zaari folloŋ. 29 D'araŋ ga saabuyaŋ sargay salle Rabbi se mo, araŋ m'a sarga mate kaŋ cine a ga yadda nd'araŋ. 30 Han din hane no i g'a ŋwa. I ma si cindi a ra ka di suba. Ay ya Rabbi no. 31 Woodin sabbay se araŋ m'ay lordey haggoy k'i te. Ay ya Rabbi no. 32 Araŋ ma si ay maa hanna sara mo, amma i m'ay ciya ihanno Israyla izey game ra. Ay ya Rabbi no kaŋ g'araŋ hanandi, 33 nga kaŋ kande araŋ ka fun Misira laabo ra, zama ay ma ciya araŋ Irikoyo. Ay ya Rabbi no."

Lévitique 23

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Rabbi batey alwaatey kaŋ a jisi, kaŋ araŋ ga fe i ma te marga hananteyaŋ, ay batey alwaatey neeya: 3 Jirbi iddu ra no i ga goy, amma jirbi iyyanta ga ti asibti, fulanzamyaŋ hanno zaari no. I ma te marga hanante. Araŋ ma si goy dumi kulu te. Fulanzamyaŋ hane no Rabbi se, araŋ windey kulu ra. 4 Woone yaŋ no ga ti Rabbi batey alwaatey kaŋ a jisi, danga, marga hanantey kaŋ yaŋ araŋ ga fe ngey alwaatey ra: 5 Handu sintina ra, a jirbi way cindi taaca hane, wiciri kambo ra ga ti Rabbi Paska. 6 Hando din jirbi way cindi guwanta hane mo ga ti buuru kaŋ sinda dalbu bato Rabbi se. Jirbi iyye no araŋ ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa. 7 Zaari sintina ra araŋ ma te marga hananyankoy, araŋ ma si taabi goy kulu te. 8 Amma araŋ ma sargay salle kaŋ i ga ton danji ra Rabbi se kala jirbi iyye. Jirbi iyyanta mo marga hanante no, araŋ ma si taabi goy kulu te." 9 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 10 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ ga furo laabo kaŋ ay g'araŋ no din ra, d'araŋ na heemar dumi izey wi mo, kal araŋ ma kande araŋ dumi izey boŋ-jina boko alfaga do. 11 Nga mo ga bokwa feeni Rabbi jine, i ma yadda nd'a araŋ se. Asibti wane suba no alfaga g'a feeni. 12 Han din kaŋ araŋ na bokwa feeni mo, araŋ ma kande feeji gaaru ize kaŋ sinda laru, haraŋ ize. I m'a salle a ma te sargay kaŋ i ga ton Rabbi se. 13 A hamni sarga mo ga ti hamni baano diibante nda ji, zaka hinza. Sargay kaŋ i ga salle danji ra Rabbi se no, ka te haw kaano. A haŋyaŋ sarga mo ga ti duvan butal fo da jare. 14 Araŋ mo, araŋ ma si buuru ton, wala jeeni kogo, wala jirmay kala han din hane, sanda kala nd'araŋ jin ka kande araŋ Irikoyo nooyaŋo. Woodin ma ciya hin sanni kaŋ ga duumi araŋ zamaney kulu ra, araŋ nangoray kulu do. 15 Araŋ ma lasaabu mo, za asibto din wane suba kaŋ araŋ kande feeniyaŋ bokey kala asibti iyye ma kubay. 16 Sanda, jirbi waygu kaŋ araŋ ga lasaabu ka to asibti iyyanta wane suba. Han din araŋ ma kande hamni taji sargay Rabbi se. 17 Araŋ ma kande buuru kunkuni hinka ka fun araŋ windey ra feeniyaŋ se. I m'i te da hamni baano zaka hinza; i m'i fuurandi nda dalbu k'i ton, boŋ-jina no Rabbi se. 18 Buuro banda mo araŋ ma no feej'ize iyye kaŋ yaŋ sinda laru kulu, haraŋ izeyaŋ, da yeej'ize fo da feeji gaaru hinka. I m'i salle sargay summaare kaŋ i ga ton Rabbi se. I ma kande mo i ŋwaari sarga d'i haŋyaŋ sarga, sanda danji ra sargay kaŋ haw ga kaan Rabbi se. 19 Araŋ ma hincin jindi fo salle ka te zunubi se sargay, da feeji gaaru ize hinka, haraŋ izeyaŋ, ka te saabuyaŋ sargay. 20 Alfaga g'i feeni, ngey da boŋ-jina buurey, ka te feeniyaŋ sargay Rabbi jine, da feej'ize hinka din mo. I ga hanan Rabbi se. Alfaga ga du ey. 21 Han din hane mo araŋ ma fe ka ne i ma te marga hanante, i ma si taabi goy kulu te. Woodin wo hin sanni kaŋ ga duumi no araŋ gorayey kulu do, hal araŋ zamaney me. 22 D'araŋ n'araŋ laabo heemar ntaaso wi mo, ni ma si fari lokotey wi ka ban, ni ma si farey koobu mo. Amma ni ma fay d'ey alfukaarey da yawey se. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo." 23 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 24 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Handu iyyanta, hando jirbi sintina ma ciya araŋ se fonguyaŋ fulanzamay. Araŋ ma hilliyaŋ kar ka fongu ka marga hanante te. 25 Araŋ ma si taabi goy kulu te, araŋ ga sargay salle danji ra Rabbi se mo." 26 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 27 "Amma handu iyyanta jirbi waya hane, han din no ga ti sasabandiyaŋ zaaro. A ga ciya marga hanante hane araŋ se. Araŋ m'araŋ fundey kaynandi ka sargay salle Rabbi se danji ra. 28 Araŋ ma si goy dumi kulu te han din hane, zama sasabandiyaŋo hane no kaŋ ga sasabandiyaŋ te araŋ se Rabbi araŋ Irikoyo jine. 29 Zama boro kulu kaŋ mana nga boŋ kaynandi han din hane, i ga bora din waasu ka kaa nga jama ra. 30 Boro kulu mo kaŋ ga goy dumi fo te han din hane, i ga bora din halaci ka kaa nga jama ra. 31 Araŋ ma si goy dumi kulu te. Woodin hin sanni no kaŋ ga duumi araŋ zamaney kulu ra, naŋ kulu kaŋ araŋ go da goray. 32 A ga ciya araŋ se danga sududuyaŋ fulanzamay zaari. Araŋ m'araŋ fundey kaynandi. Za hando jirbi yagganta wiciri kambo kal a wane suba wiciri kambo no araŋ g'araŋ asibto haggoy." 33 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 34 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: handu iyyanta din, a jirbi way cindi guwa hane no ga ti tanda bato kaŋ i ga te kala jirbi iyye fo Rabbi se. 35 A zaari sintina gaa i ma marga hanante te. Araŋ ma si taabi goy kulu te. 36 Han kulu kala jirbi iyye i ma sargay salle Rabbi se danji ra. Jirbi ahakkanta hane mo, i ma ye ka marga hananyankoy te, ka sargay salle Rabbi se danji ra. Sududuyaŋ marga no. Araŋ ma si taabi goy kulu te. 37 Woodin yaŋ Rabbi batey no. Araŋ g'i fe ka ne i ma marga hanante te. I ma sargayyaŋ salle Rabbi se danji ra, sargay summaare kaŋ i ga ton, da ŋwaari sargay da haŋyaŋ sargay, i kulu ngey zaarey ra. 38 I ga woodin yaŋ te baa Rabbi asibti haney baa si, d'araŋ nooyaŋey baa si, d'araŋ sarti banayaŋ kulu, d'araŋ bine yadda nooyaŋey kulu, kaŋ yaŋ araŋ ga no Rabbi se. 39 Amma handu iyyanta ra, a jirbi way cindi guwa hane, waato kaŋ araŋ na laabo heemaro ntaaso wi ka kande barma do, kal araŋ ma Rabbi bato haggoy kala jirbi iyye. A zaari sintina, i m'a te sududuyaŋ fulanzamay zaari. A zaari ahakkanta mo, i m'a te sududuyaŋ fulanzamay zaari. 40 A zaari sintina mo araŋ ma tuuri-nya kulu kaŋ gonda nafa izey sambu, ka tandayaŋ cina nda teenay kambe yaŋ, da tuuri kaŋ kobtey ga baa, da tuuri-nyaŋey kaŋ go gooru me. Araŋ ma farhã mo Rabbi araŋ Irikoyo jine kala jirbi iyye. 41 Araŋ ma Rabbi bato haggoy a se mo jirbi iyye jiiri kulu ra. Woodin wo hin sanni kaŋ ga duumi no araŋ zamaney kulu ra. Araŋ ga woodin haggoy handu iyyanta ra. 42 Araŋ ma goro tandayaŋ ra kala jirbi iyye. Araŋ kulu kaŋ i hay Israyla laabo ra ma goro tandayaŋ ra. 43 Zama araŋ waddey kulu ma bay kaŋ ay na Israyla izey gorandi tandayaŋ ra alwaato kaŋ ay n'i fattandi i ma fun Misira laabo ra. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo." 44 Kala Musa na batey kulu kaŋ yaŋ Rabbi ci dede Israyla izey se.

Lévitique 24

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma Israyla izey lordi ka ne i ma kande ni se zeytun kaŋ i gabu ji kaŋ ga te kaari, zama fitilla ma di duumi. 3 Haruna m'a hanse Rabbi jine duumi za wiciri kambu ka koy susubay, noodin kubayyaŋ hukumo ra, kosaray taafa kaŋ ga seeda daabu se taray. A ga goro hin sanni kaŋ ga duumi, araŋ zamaney kulu ra. 4 A ma fitilley hanse wura zalla fitilla suntulo gaa Rabbi jine duumi. 5 Ni ma sambu hamni baano mo, ka buuru tafay way cindi hinka te d'a k'i ton. Hamni zaka hinza ga te kunkuni fo. 6 Ni m'i jisi sasare hinka, boŋ iddu sasare kulu ra, i ma goro taabal hananta boŋ Rabbi jine. 7 Ni ma lubban hanno daŋ sasare kulu gaa. I ga bara buuru kaŋ ga fongandiyaŋ te, danga sargay kaŋ i ga te Rabbi se danji ra cine. 8 Asibti hane kulu a g'i jisi k'i hanse Rabbi jine duumi. A g'a te mo Israyla izey se, sappe no kaŋ si tun hal abada. 9 A ga ciya Haruna nda nga izey wane. I m'a ŋwa nangu hanno fo ra, zama a g'a lasaabu hari hanante no gumo Rabbi sargayey ra, kaŋ i ga te danji ra; hin sanni kaŋ ga duumi no." 10 Alboro fo go no kaŋ nyaŋo Israyla wayboro no, baabo mo Misirance no. A fatta ka koy Israyla izey game ra. Israyla waybora din ize aro da Israyla alboro fo go ga gurjay gata ra. 11 Kala Israyla waybora ize aro din na Rabbi maa sara k'a kayna. I kond'a Musa do. (Waybora din maa ga ti Selomit, Dibiri izo, Dan kunda boro no.) 12 I na albora din daŋ kasu, hal i ma maa Rabbi me sanno a boŋ. 13 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 14 "Bora din kaŋ sobe, i ma kond'a gata banda. Borey kulu kaŋ yaŋ maa a sanney ma ngey kambey dake a boŋo boŋ. Jama kulu mo m'a catu-catu nda tondiyaŋ _kal a ma bu|_. 15 Ni ma salaŋ Israyla izey se mo ka ne: Boro kulu kaŋ na nga Irikoyo kayna ga nga taalo jare. 16 Boro mo kaŋ na Rabbi maa sara, haciika i m'a ciiti nda buuyaŋ. Jama kulu ma si jaŋ k'a catu-catu nda tondiyaŋ. Da yaw kaŋ zumbu no, wala laab'ize no, d'a na Rabbi maa sara, i m'a ciiti nda buuyaŋ. 17 Koyne, boro kaŋ na boro fo kar ka wi, daahir i m'a ciiti nda buuyaŋ. 18 Boro kaŋ na alman kar ka wi g'a bana. Fundi no ga fundi bana. 19 Da boro fo na nga gorokasin larandi, mate kaŋ a te din, yaadin no i ga te nga mo se: 20 Ceeriyaŋ no ga ceeriyaŋ bana, mo no ga mo bana, hinje no ga hinje bana. Mate kaŋ cine a na boro fo larandi nd'a, yaadin cine mo no i ga yeti a se. 21 Boro kaŋ na alman wi g'a bana. Boro kaŋ na boro wi mo, i g'a ciiti nda buuyaŋ. 22 Araŋ ma bara nda asariya dumi folloŋ, sanni fo ce-yaw se danga mate kaŋ a go laab'ize se, zama ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo." 23 Kala Musa salaŋ Israyla izey se. Ngey mo na bora kaŋ sobe din kaa gata banda k'a catu-catu nda tondiyaŋ _kal a bu|_. Israyla izey binde te mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a.

Lévitique 25

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne Sinayi tondo ra, ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ furo laabo kaŋ ay g'araŋ no din ra, kala laabo ma fulanzamay haggoy Rabbi se. 3 Jiiri iddu no ni ga ni faro duma. Jiiri iddu mo no ni ga ni reyzin kalo hanse k'a izey kosu. 4 Amma jiiri iyyanta ga ciya sududuyaŋ fulanzamay Rabbi se. Ma si ni faro duma, ma si ni reyzin kalo hanse mo. 5 Jarawo kaŋ ga te heemaro waate, ni ma s'a wi. Reyzin izey kaŋ ni kalo kaŋ ni mana hanse din ga hay mo, ni ma s'i kosu. Fulanzamay hanno jiiro nooya laabo se. 6 Haŋ kaŋ laabo ga hay nga boŋ se fulanzamay jiiro ra a ga te araŋ se ŋwaari, nin da ni bannya da ni koŋŋa, da ni goy-ize, da ni ce-yawo mo. 7 A ga te mo ni almaney se, da laabo ganjo ra ham kulu se -- i se no jaraw kulu ga te ŋwaari. 8 Koyne, ni ga fulanzamay jiiri iyye lasaabu ni boŋ se, sanda jiiri iyye hala sorro iyye. Jirbey kulu hala fulanzamay jiiri iyya ma kubay ga to jiiri waygu afo si nooya. 9 Waato din gaa ni ma kaakaaci kar da gaabi ka fe handu iyyanta ra, a jirbi waya hane. Sasabandiyaŋ zaaro nooya kaŋ araŋ ga kaakaaci kar ka fe araŋ laabo me-a-me ra. 10 Araŋ ma jiiri wayguwanta ciya hanante. Araŋ ma burcinitaray fe laabo kulu ra, laab'izey kulu se. A ga goro Yubili araŋ se. Boro fo kulu ga ye nga mayray haro do. Boro kulu mo ga ye nga fu borey do. 11 Jiiri waygo din ga ciya araŋ se Yubili. Araŋ ma si duma, araŋ ma si jaraw wi mo jiiro din ra. Reyzin nyaŋey kaŋ yaŋ araŋ mana hanse mo, wa s'i kosu. 12 Zama Yubili no. A ma hanan araŋ se, araŋ m'a albarka kaŋ ga fun fari ra ŋwa. 13 Yubili jiiro din ra mo, boro kulu ga ye fu nga mayray haro do. 14 Da ni na hay fo neera ni gorokasin se, wala ni na hay fo day a gaa, araŋ ma si zamba te care se. 15 Mate kaŋ cine Yubili banda jiirey baa nd'a, yaadin no ni ga day ni gorokasin gaa. Mate kaŋ jiirey baa kaŋ i ga farey wi no a g'a neera ni se. 16 D'i na jiirey lasaabu kaŋ i baa, yaadin cine no i ga daymi nooro tonton. Da jiirey mana baa, yaadin cine no i ga daymi nooro zabu, zama heemar wiyaŋ lasaabu no a g'a neera ni se d'a. 17 Araŋ ma si care zamba mo, amma ni ma humburu ni Irikoyo, zama ay ya Rabbi araŋ Irikoyo no. 18 Woodin sabbay se, araŋ m'ay hin sanney te, ka haggoy d'ay farilley k'i te, araŋ ga goro laabo ra mo baani samay. 19 Laabo mo ga nga albarka hay. Araŋ ma ŋwa ka kungu, ka goro a ra baani samay. 20 D'araŋ ga ne: ‹Ifo no iri ga ŋwa jiiri iyyanta ra? Zama guna, iri si duma, iri si daŋ barma ra mo.› 21 Kal ay m'ay albarka lordi araŋ boŋ jiiri iddanta ra a ma albarka hay kaŋ ga naŋ a ma wasa araŋ se jiiri hinza din se. 22 Jiiri ahakkanta araŋ ga duma ka soobay ka barma zeeney ntaaso ŋwa. Hala jiiri yagganta heemaro ga furo, araŋ ga ŋwa barma zeeney gaa. 23 I ma si laabo neera hal abada, zama laabo ya ay wane no. Araŋ mo yawyaŋ no kaŋ yaŋ zumbu ay gaa. 24 Araŋ mayray laabo kulu ra mo, araŋ ma yadda i ma laabu fansa. 25 Da ni nya-ize te talka hal a na nga mayray haro jara neera, waato din gaa no a dumi kaŋ dumitara ga maan g'a kaa. Haŋ kaŋ a nya-izo neera din, a m'a fansa. 26 Da bora din sinda boro kulu kaŋ g'a fansa, nga bumbo ye ka te arzaka mo, kaŋ ga naŋ a ga du k'a fansa, 27 kal a ma jiirey lasaabu za alwaato kaŋ i n'a neera. Haŋ kaŋ cindi mo a ma bana bora din kaŋ se i n'a neera din se. Koyo ga ye ka furo nga mayray haro ra. 28 Amma d'a mana hin ka du a nga boŋ se, kala haya kaŋ a neera ma goro bora kaŋ n'a day din kambe ra kala Yubili jiiro waate. Yubili jiiro ra mo a ga fatta. Koyo ga ye nga mayra do. 29 Da boro fo na fu neera kwaara birni cinarikoy ra, a ga hin k'a fansa hala jiiri fo ga kubay a neerayaŋo banda. Hala jiiri fo ga kubay a gonda fondo a m'a fansa. 30 Amma d'i man'a fansa hala jiiri fo ga kubay, kala fuwo kaŋ go birno ra, i m'a tabbatandi duumi bora kaŋ n'a day din se, hala nga zamaney me. A si fatta Yubili waate. 31 Amma kawyey ra fuwey, naŋ kaŋ sinda birni cinari kwaara windanta, i g'i lasaabu farey banda laabo ra, i gonda fansa. I ga fatta mo Yubili waate. 32 Kulu nda yaadin, Lawitey kwaarey ciine ra, da fuwey kaŋ yaŋ go i mayra kwaarey ra, Lawitey gonda fondo i m'i fansa waati kulu. 33 Amma da Lawi boro fo mana nga fuwo fansa, kulu fuwo kaŋ i neera kwaara ra kaŋ ga ti mayray haro ga fatta Yubili waate. Zama fuwey kaŋ yaŋ go Lawitey kwaarey ra, ngey no ga ti i mayray haro Israyla izey game ra. 34 Amma i kwaarey kurey nangey si neera, zama ngey wo i wane no duumi. 35 Da ni nya-izo kaŋ ga maan nin te talka hal a gaze, ni m'a kambu za. A ma goro ni do sanda yaw wala boro kaŋ kaa ka zumbu ni do. 36 Ma si nooru nda hari wala tontoni daŋ a gaa. Amma ni ma humburu ni Irikoyo ka naŋ ni nya-izo ma goro ni do. 37 Ni ma si ni nooro garaw a se da hari; hala hõ, ni ma si ŋwaari no a se ka riiba ta. 38 Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo, kaŋ n'araŋ fattandi araŋ ma fun Misira laabo ra, ay m'araŋ no Kanaana laabo; ay ma ciya araŋ Irikoyo. 39 Da ni nya-ize kaŋ ga ti ni gorokasin te talka hal a na nga boŋ neera ni se, kulu ni ma s'a daŋ tamtaray danga bannya. 40 A ga goro ni do danga goy-ize, danga yaw kaŋ zumbu. A ga may ni se kala Yubili jiiro. 41 Gaa no a ga fun ni do, nga nda nga izey a banda. A ga ye nga bumbo fu borey do. A ga ye nga kaayey mayray haro ra. 42 Zama ay tamyaŋ no, ngey kaŋ yaŋ ay fattandi i ma fun Misira laabo ra. I ma si i neera danga bannyayaŋ. 43 Ni ma s'a may da laala, amma ni ma humburu ni Irikoyo. 44 Ni bannyey da ni koŋŋey kaŋ yaŋ ni ga du ciine ra binde, kal araŋ m'i day dumey kaŋ yaŋ go araŋ windanta gaa, bannyayaŋ nda koŋŋayaŋ. 45 Woodin banda, yawey kaŋ kaa ka goro araŋ game ra, i izey d'i dumi kaŋ i ga hay araŋ laabo ra gaa no araŋ ga day. Ngey no ga ciya araŋ waney. 46 Araŋ m'i ciya tubu hari araŋ izey se araŋ banda. I m'i gaay mayray hari. Araŋ m'araŋ tamey suuban i ra hala abada. Amma araŋ nya-ize Israyla izey, araŋ ma si care may da laala. 47 Da yaw fo wala boro kaŋ goro araŋ do te arzaka, a jarga mo ni nya-ize fo te talka, ka nga boŋ neera yawo kaŋ goro din se, wala a ma nga boŋ neera yawo dumi fo se, 48 a neerayaŋo banda a gonda fansayaŋ. A nya-ize fo m'a fansa, 49 wala a baaba fo, wala a baaba fo ize, wala boro kulu kaŋ ga ti a dumi kaŋ ga maan a, i ga hin k'a fansa. Wala mo, da bora din te arzaka a ma nga boŋ fansa. 50 A ma lasaabuyaŋ te da bora kaŋ na nga day, za jiiro kaŋ a na nga boŋ neera a se din hala Yubili jiiro. A daymi nooro ga ciya jiirey baa yaŋ boŋ kaŋ a goro a do, mate kaŋ i ga goy-ize alwaati bana. 51 D'a cindi jiiri boobo, kal i lasaabo boŋ a ma nga fansa nooro bana ka nooro kaŋ i n'a day d'a ye koyo se. 52 D'a cindi jiiri kayna fooyaŋ hala Yubili jiiro ga to mo, kal a ma lasaabo te d'a. A jiirey boŋ no i ga fansa nooro yeti a se. 53 Mate kaŋ i goy-izey go, kaŋ i zinga nd'a jiiri fo goy, yaadin no a ga goro koyo do. A ma s'a may da laala ni jine. 54 Amma d'i man'a fansa jiirey din kulu ra, a ga fatta Yubili jiiro ra, nga nda nga izey a banda. 55 Zama Israyla izey ga te ay se tamyaŋ. Ay tamyaŋ no kaŋ yaŋ ay fattandi i ma fun Misira laabo ra. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo."

Lévitique 26

1 "Araŋ ma si tooru kulu te araŋ boŋ se. Araŋ ma si himandi jabante sinji mo, wala tondi kuuku, wala mo araŋ ma si tondi kaŋ gonda hima-care jisi araŋ laabo ra, zama araŋ ma boŋ sumbal a se, zama ay ya Rabbi no araŋ Irikoyo. 2 Araŋ ma haggoy d'ay asibtey ka gaakuri cabe ay Nangoray Hananta se. Ay ya Rabbi no. 3 D'araŋ g'ay hin sanney gana ka haggoy d'ay farilley k'i te, 4 kal ay ma beene hari no araŋ se alwaatey kaŋ ga hagu ra. Laabo ma nga albarka hay, saajo ra tuuri-nyaŋey mo ma ngey izey hay. 5 Araŋ ntaaso karayaŋo ma gay kala reyzin kosuyaŋ. Reyzin goy mo ma to kala dumayaŋ waate. Araŋ g'araŋ ŋwaaro ŋwa ka kungu ka goro araŋ laabo ra baani samay. 6 Ay ga naŋ baani ma bara laabo ra. Araŋ ga kani, boro kulu si mo kaŋ g'araŋ humburandi. Ay ga naŋ ganji ham futay ma ban laabo ra, takuba mo si bisa araŋ laabo ra. 7 Araŋ g'araŋ ibarey gaaray. Takuba g'i zeeri araŋ jine. 8 Araŋ boro gu ga hin boro zangu ka gaaray, araŋ boro zangu fo mo ga boro zambar way gaaray. Takuba g'araŋ ibarey zeeri mo araŋ jine. 9 Ay g'ay jine bare ka ye araŋ do haray, k'araŋ ciya albarkanteyaŋ. Ay g'araŋ tonton, k'ay alkawlo tabbatandi araŋ do. 10 Araŋ ga ŋwa barma zeeno gayante gaa. Araŋ ga manaŋ ntaaso kaa kal i ma itajo daŋ. 11 Ay g'ay nangora sinji araŋ game ra mo, ay fundo si araŋ fanta. 12 Ay ga bar-bare araŋ game ra, ay ga ciya araŋ Irikoyo, araŋ mo ga ciya ay jama. 13 Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo, kaŋ n'araŋ fattandi araŋ ma fun Misira laabo ra, zama araŋ ma si ye ka ciya i tamyaŋ. Ay n'araŋ taabi goy calo ceeri ka naŋ araŋ ma dira kayante. 14 Amma d'araŋ wangu ka maa ay se, araŋ si farilley din kulu te mo, 15 d'araŋ g'ay hin sanney furu, d'araŋ fundey g'ay ciiti sanney fanta, hal araŋ ga wangu k'ay farilley kulu te, d'araŋ n'ay sappa tunandi -- 16 kal ay mo ma woone te araŋ se: Ay ga humburkumay taŋ araŋ gaa, danga doori kaŋ ga ŋwa, da gaaham konni kaŋ yaŋ g'araŋ moy halaci ka naŋ araŋ fundey ma suugu. Araŋ g'araŋ dumar'izey duma yaamo, zama araŋ ibarey no g'a ŋwa. 17 Ay ga banda bare araŋ gaa mo, hal araŋ ibarey m'araŋ kar ka gaaray. Borey kaŋ ga konna araŋ g'araŋ may. Araŋ ga zuru mo baa gaarayko si no. 18 Woodin banda, d'araŋ wangu ka maa ay se hala hõ, woodin sabbay se kal ay m'araŋ gooji kala sorro iyye koyne araŋ zunubey sabbay se. 19 Ay g'araŋ dabaro boŋbeera ceeri, ya araŋ beena ciya kolay, araŋ laabo mo danga guuru-say cine. 20 Araŋ g'araŋ gaabo sara yaamo, zama araŋ laabo si nga albarka hay. Laabo tuuri-nyaŋey mo si ngey izey hay. 21 D'araŋ ga dira ka gaaba nd'ay mo, d'araŋ wangu ka maa ay se, kal ay ma kande balaaw iyye koyne araŋ boŋ araŋ zunubey lasaabo boŋ. 22 Ay ga ganji hamey donton araŋ game ra, kaŋ g'araŋ izey kom araŋ se, i m'araŋ almaney halaci. Araŋ ga ciya jama kayna, araŋ fondey mo ma jaŋ boro. 23 Amma da hayey din kulu mana araŋ gooji ay se, hal araŋ ga dira ka gaaba nd'ay, 24 kulu ay mo ga dira ka gaaba nd'araŋ. Ay bumbo mo g'araŋ kar hala sorro iyye araŋ zunubey sabbay se. 25 Ay ga kande takuba araŋ gaa hal a ma sappa tunandiyaŋo bana. Araŋ ga margu care do araŋ kwaarey ra, ay ga balaaw samba araŋ gaa. I g'araŋ daŋ araŋ ibarey kambey ra mo. 26 Waati kaŋ ay na ŋwaaro kaŋ gaa araŋ ga de din gazandi, kala wayboro way m'araŋ hawru hina feema folloŋ boŋ. I ga hawru lasaabu araŋ se tiŋay neesiji boŋ. Araŋ g'a ŋwa amma araŋ si kungu. 27 Da hala hõ araŋ ga wangu ka maa ay se, amma araŋ ga dira ka gaaba d'ay, 28 kal ay ma dira ka gaaba nd'araŋ dukuri ra. Ay g'araŋ gooji hala sorro iyye mo araŋ zunubey sabbay se. 29 Araŋ g'araŋ ize arey basey ŋwa, araŋ ize wayey basey mo araŋ g'i ŋwa. 30 Ay g'araŋ tudey boŋ sududuyaŋ nangey halaci, k'araŋ wayna himandey dumbu, k'araŋ buukoy furu araŋ tooru himandey boŋ. Ay fundo mo g'araŋ fanta. 31 Ay g'araŋ kwaarey mo ciya kurmu k'araŋ nangu hanney ciya yaamo. Ay ga wangu ka maa araŋ dugu haw kaaney. 32 Ay ga laabo mo ciya kurmu hal araŋ ibarey kaŋ yaŋ goono ga goro a ra ma di a ka dambara nd'a. 33 Araŋ bumbey mo, ay g'araŋ say-say dumi cindey game ra, ay ga takuba candi araŋ banda mo. Araŋ laabo ga goro koonu, araŋ kwaarey ma te kurmuyaŋ. 34 Alwaato din no laabo ga nga fulanzamay te ka maa kaani, alwaati kulu kaŋ a ga goro kurmu, kaŋ araŋ mo go araŋ ibarey laabo ra. Kala waati din laabo ga fulanzam ka farhã nda nga asibtey. 35 Alwaati kulu kaŋ a ga goro kurmu a ga du fulanzamay danga fulanzamay kaŋ a mana du araŋ asibtey ra, saaya kaŋ araŋ goro a ra. 36 Borey kaŋ yaŋ cindi araŋ ra ciine ra mo, ay ga gaabi-jaŋay daŋ i biney ra i ibarey laabey ra. Kobto kaŋ haw ga faaru yooja g'i gaaray. I ga zuru danga mate kaŋ boro ga zuru takuba se. I ga kaŋ, baa boro kulu mana i gaaray. 37 I ga kati care gaa baa boro kulu mana i gaaray, danga day takuba no i banda. Araŋ ga bara dabari si kaŋ ga kay araŋ ibarey jine. 38 Araŋ ga halaci mo dumi cindey ra, araŋ ibarey laabey g'araŋ gon. 39 Borey kaŋ cindi araŋ ra mo ga faabu ka ciya ikomsoyaŋ i zunubey sabbay se araŋ ibarey laabey ra. I kaayey zunubey sabbay se mo no i ga faabu ka te ikomsoyaŋ i banda. 40 I ga ngey zunubey ci mo, d'i kaayey waney. I taaley kaŋ ra i na amaana ŋwaari te ay se nooya, za kaŋ i soobay ka gaaba nda ay. 41 Ay mo, ay soobay ka gaaba nd'ey ka kond'ey hala ngey ibarey laabey ra. Noodin d'i biney kaŋ yaŋ sinda dambanguyaŋ ga ye ganda, d'i yadda nda goojiyaŋo kaŋ kaa i boŋ i zunubey sabbay se, 42 kal ay mo, ay ma fongu nd'ay sappa kaŋ go in nda Yakuba game ra, ay sappa kaŋ go in nda Isaka game ra, ay sappa kaŋ go in nda Ibrahim game ra mo. Ay ma fongu a gaa, ay ma fongu nda laabo mo. 43 Zama i ga laabo naŋ hal a ma farhã da nga fulanzama, alwaati kulu kaŋ a ga goro kurmu i siinoyaŋ sabbay se. I ga ngey zunubey goojiyaŋo ta mo, zama i n'ay farilley furu, i fundey n'ay hin sanney fanta mo. 44 Kulu nda yaadin, baa waati kaŋ i go ngey ibarey laabo ra, ay si g'i furu, ay si g'i fanta mo hal i ma halaci parkatak. Ay s'ay alkawlo tunandi i se, zama ay ya Rabbi no, i Irikoyo. 45 Alwaato din i sabbay se ay ga fongu nda alkawlo kaŋ ay te i kaayey se, ngey kaŋ yaŋ ay kande ka fun Misira laabo ra dumi cindey jine, hal ay ma ciya i Irikoyo. Ay ya Rabbi no." 46 Woodin yaŋ no ga ti hin sanney da farilley da asariya kaŋ yaŋ Rabbi te nga nda Israyla izey game ra, Sinayi tondo do, Musa kambe ra.

Lévitique 27

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Da boro fo na sarti kaŋ ga gaabu sambu Rabbi jine, haya kaŋ ni kosu boro kulu gaa Rabbi se, yaadin no i g'a lasaabu. 3 Kala ni ma lasaabu alboro fo za jiiri waranka ize hala jiiri waydu ize, a ga to nzarfu sekel waygu, Nangoray Hananta sekelo boŋ. 4 Da wayboro no, kal i m'a lasaabu kaŋ a to sekel waranza. 5 D'a jiirey to igu hal a koy ka to jiiri waranka, kala ni ma alboro lasaabu sekel waranka, wayboro mo sekel way. 6 D'a to handu fo koy mo no hal a koy ka to jiiri gu koy, kal i ma alboro lasaabu kaŋ a to nzarfu sekel gu. Wayboro se mo i m'a lasaabu nzarfu sekel hinza. 7 Koyne, d'a to jiiri waydu wala a bisa yaadin, ni ma alboro lasaabu kaŋ a to sekel way cindi gu, wayboro se mo sekel way. 8 Amma da bora talka hal a si hin mate kaŋ ni lasaabu, kala ni m'a kayandi alfaga jine, nga mo m'a lasaabo te. Mate kaŋ bora kaŋ na sarti sambu hina go, yaadin no alfaga g'a lasaabu. 9 Da alman mo no, kaŋ dumi boro ga salle nooyaŋ Rabbi se, wo kulu kaŋ boro ga no Rabbi se, a ga ciya hanante. 10 A ma s'a bare, a ma s'a barmay mo, sanda ilaalo fo ihanno gurbi ra, wala ihanno fo ilaalo nangu ra. D'a na alman fo barmay da afo baa kayna, kala nga nda wo kaŋ i barmay din, ihinka kulu ga hanan. 11 D'a ciya alman fo kaŋ si halal ŋwaari se no, wo kaŋ boro si du k'a salle nooyaŋ Rabbi se, kal a ma kande almano k'a kayandi alfaga jine. 12 Nga mo g'a nafa guna, hala ihanno no wala ilaalo no. Mate kaŋ cine nin wo, alfaga, ni g'a lasaabu, yaadin no a ga ciya. 13 Amma da bora ga miila nga m'a fansa, kal a ma zakka hinka tonton ni lasaabo boŋ k'a no. 14 Koyne, da boro ga nga fuwo fay waani a ma hanan Rabbi se, kala alfaga m'a lasaabu, hala ihanno no wala ilaalo no. Mate kaŋ alfaga n'a lasaabu mo, yaadin no a ga ciya. 15 Da bora kaŋ n'a fay waani ga miila a ma nga fuwo fansa, kal a ma zakka hinka tonton nooro kaŋ i n'a lasaabu boŋ. A ga ye a wane taray ra mo. 16 Koyne, da boro fo ga nga tubu fari jare fo fay waani Rabbi se, kala ni m'a lasaabu a dumaro boŋ. Fari kaŋ muudu hinza sayir g'a duma ga to nzarfu sekel waygu. 17 D'a na nga faro ye Rabbi se za Yubili jiiro mana to, ni lasaabo boŋ no a ga goro. 18 Amma da Yubili jiiro jin ka bisa waato kaŋ a n'a fay waani, kala alfaga m'a nooru lasaabu k'a deedandi jiirey boŋ kaŋ yaŋ cindi hala hino Yubilo ma to. Ni m'a lasaabu mate kaŋ i ga nooro zabu. 19 Koyne, da bora kaŋ na faro fay waani ga miila nga m'a fansa, kal a ma zakka hinka tonton nooro kaŋ ni lasaabu boŋ. I g'a tabbatandi a se mo. 20 Amma d'a mana faro fansa, wala mo d'a na faro neera boro fo se, kulu a sinda fansa koyne. 21 Amma faro din ga ciya hari hanante Rabbi se. Yubili jiiro ra kaŋ farey kulu ga ye koyey se, danga fari kaŋ i fay waani, a ma ciya alfaga wane. 22 Woodin banda, da boro ga fari fo kaŋ a day fay waani Rabbi se, amma manti nga din tubu fari no, 23 gaa no alfaga g'a nooro lasaabu marge kulu kaŋ ni di a to hala Yubili jiiro tooyaŋ. Bora din mo ma nooro din cine no han din hane, a ma ciya hari hanante Rabbi se. 24 Yubili jiiro ra faro bumbo ga ye bora kaŋ gaa i n'a day din se, sanda bora kaŋ laabo ya a tubu hari no din se nooya. 25 Ni lasaabuyaŋey kulu mo, i m'i te Nangoray Hananta sekelo boŋ. Sekel fo gonda gera waranka. 26 Amma alman hay-jiney, za kaŋ hay-jiney kulu ya Rabbi wane yaŋ no, boro kulu ma s'a fay waani sarti banayaŋ se, da alman beerey wala alman kayna wane no, zama Rabbi wane no. 27 Da alman kaŋ si halal mo no, kala boro m'a fansa ni lasaabo boŋ, ka zakka hinka tonton a gaa. Wala d'a man'a fansa, kal i m'a neera nooro kaŋ cine ni n'a hayci din. 28 Kulu nda yaadin, hay kulu kaŋ go boro se kaŋ a fay waani Rabbi se, hay kulu kaŋ ga ti a wane, da boro no, wala alman no, wala nga tubu fari fo no, i ma s'a neera, i ma s'a fansa mo. Hay kulu kaŋ i nooyandi ga hanan no Rabbi se. 29 Hay kulu kaŋ i fay waani, kaŋ i fay waani boro kambe ra, i ma s'a fansa. Daahir kala i m'a wi. 30 Laabo zakka kulu, da dumari albarka wane no wala tuuri-nya wane no, i kulu Rabbi wane yaŋ no. I ga hanan Rabbi se. 31 Da boro fo ga ba nga ma hay fo fansa nga zakka ra, kal a m'a bana ka igu ra kanandi fo tonton a gaa. 32 Alman beerey ra wala alman kayney ra zakka kulu mo, hay kulu kaŋ ga bisa kuruko goobu cire, i ga iway ra afo fay waani Rabbi se. 33 Boro ma si suuban hala ihanno no wala ilaalo no, a ma s'a barmay. D'a n'a barmay mo, kala nga nda wo kaŋ a n'a barmayyaŋo te d'a, i boro hinka kulu ga hanan, i ma s'a fansa." 34 Woodin yaŋ no ga ti lordey kaŋ yaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a Israyla izey se, Sinayi tondo boŋ.

Nombres 1

1 Kala Rabbi salaŋ Musa se Sinayi ganjo ra, kubayyaŋ hukumo ra, handu hinkanta, a jirbi sintina hane, jiiri hinkanta i Misira laabo ra funyaŋo banda. A ne: 2 Ma Israyla izey marga kulu kabuyaŋ te. M'a te kundey boŋ, i kaayey windey boŋ, i maayey lasaabo boŋ, i alboro fo kulu. 3 Za jiiri waranka izey ka koy beene ni g'i kabu, i boro kulu kaŋ ga hin ka koy wongu Israyla ra. Nin da Haruna g'i kabu i kundey boŋ. 4 Boro fo ma kay araŋ banda i kunda kulu se. I afo kulu ma ciya jine boro nga kaayey windo ra. 5 Borey kaŋ yaŋ ga kay araŋ banda maayey neeya: Ruben kunda se: Sedeyur ize Elizur. 6 Simeyon kunda se: Zuri-Sadday ize Selumiyel. 7 Yahuda kunda se: Aminadab ize Nason. 8 Isakar kunda se: Zuwar ize Natanel. 9 Zabluna kunda se: Helon ize Eliyab. 10 Yusufu izey game ra: Ifraymu kunda se: Amihud ize Elisama. Manasse kunda se: Pedazur ize Gamaliyel. 11 Benyamin kunda se: Gedayoni ize Abidan. 12 Dan kunda se: Ami-Sadday ize Ahiyezer. 13 Aser kunda se: Okran ize Pajiyel. 14 Gad kunda se: Reyul ize Eliyasaf. 15 Naftali kunda se: Enan ize Ahira. 16 Ngey ga ti jine borey margey ra, koyyaŋ no i kaayey kundey ra, jine boroyaŋ mo no zambaryaŋ boŋ Israyla ra. 17 Musa nda Haruna binde na borey din kaŋ yaŋ i n'i maayey suuban sambu. 18 I na marga kulu margu care banda, handu hinkanta jirbi sintina hane. I n'i hantum ngey kundey ra, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. I n'i boro fo kulu kabu za jiiri waranka izey ka koy beene. 19 Danga mate kaŋ cine Rabbi na Musa lordi nd'a, yaadin no i n'i kabu Sinayi ganjo ra. 20 Ruben izey lasaabo neeya: Nga no ga ti Israyla hay-jina. I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i afo kulu kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 21 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Ruben kunda waney, boro zambar waytaaci cindi iddu nda zangu gu no. 22 Simeyon izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i afo kulu kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 23 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Simeyon kunda waney, boro zambar waygu cindi yagga nda zangu hinza no. 24 Gad izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 25 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Gad kunda waney, boro zambar waytaaci cindi gu da zangu iddu nda waygu no. 26 Yahuda izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 27 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Yahuda kunda waney, boro zambar wayye cindi taaci nda zangu iddu no. 28 Isakar izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 29 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Isakar kunda waney, boro zambar waygu cindi taaci nda zangu taaci no. 30 Zabluna izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 31 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Zabluna kunda waney, boro zambar waygu cindi iyye nda zangu taaci no. 32 Yusufu izey mo, sanda: Ifraymu izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 33 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Ifraymu kunda waney, boro zambar waytaaci nda zangu no. 34 Manasse izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 35 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Manasse kunda waney, boro zambar waranza cindi hinka nda zangu hinka no. 36 Benyamin izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 37 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Benyamin kunda waney, boro zambar waranza cindi gu nda zangu taaci no. 38 Dan izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 39 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Dan kunda waney, boro zambar waydu cindi hinka nda zangu iyye no. 40 Aser izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 41 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Aser kunda waney, boro zambar waytaaci cindi fo nda zangu gu no. 42 Naftali izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 43 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Naftali kunda waney, boro zambar waygu cindi hinza nda zangu taaci no. 44 Ngey no ga ti borey kaŋ yaŋ i kabu, kaŋ yaŋ Musa nda Haruna kabu, ngey da Israyla izey jine boro way cindi hinka din, afo kulu go nga baabo kunda se. 45 Yaadin no i kulu kaŋ yaŋ i kabu Israyla izey ra, i baabey kundey boŋ, za jiiri waranka izey ka koy beene, boro kulu kaŋ ga hin ka koy wongu Israyla ra, 46 i kulu kaŋ i kabu, boro zambar zangu iddu nda zambar hinza nda zangu gu nda waygu no. 47 Amma Lawitey, i kaayey dumo boŋ, i man'i kabu cindey ra. 48 Zama za doŋ Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 49 "Ni ma si Lawitey kunda kabu, ma si i baayaŋo mo lasaabu Israyla ra. 50 Amma ni ma Irikoy nangora seeda talfi i gaa, nga nd'a goy jinayey kulu kaŋ go a ra. Lawitey ma Irikoy nangora nd'a jinayey kulu jare. I m'a saajaw, i ma zumbu mo a windanta. 51 Da Irikoy nangora ga dagu, Lawitey no g'a zumandi. Da Irikoy nangora ga zumbu mo, Lawitey no g'a sinji. Yaw kaŋ maan a gaa mo, i g'a wi. 52 Israyla izey ga ngey kuuru fuwey sinji, boro fo kulu nga kuray haray, boro fo kulu nga liiliwalo jarga, i kundey kulu ra. 53 Amma Lawitey ga zumbu Irikoy nangora seeda windanta, zama futay ma si kaa Israyla izey marga gaa. Lawitey ga Irikoy nangora seeda talfo batu." 54 Mate kulu kaŋ Rabbi ci Musa se mo, yaadin no Israyla izey te.

Nombres 2

1 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se ka ne: 2 "Israyla izey boro fo kulu ma zumbu nga bumbo liiliwalo jarga, wo kaŋ gaa a kaayey dumo seeda go no. I ma zumbu kubayyaŋ hukumo windanta ka tanji nd'a. 3 Wo kaŋ yaŋ ga zumbu wayna funa haray, ngey ga ti Yahuda kura da nga liiliwalo d'a margey. Aminadab ize Nason, nga no ga ti Yahudancey jine bora. 4 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar wayye cindi taaci nda zangu iddu no. 5 Kunda kaŋ ga zumbu i jarga no ga ti Isakar wano. Zuwar ize Natanel, nga no ga ti Isakar izey jine bora. 6 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waygu cindi taaci nda zangu taaci no. 7 Woodin banda Zabluna kunda ga dake. Eliyab Helon ize, nga no ga ti Zabluna izey jine bora. 8 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waygu cindi iyye nda zangu taaci no. 9 Borey kaŋ yaŋ i kabu Yahuda kuray haray mo, i kulu boro zambar zangu fo da zambar wahakku cindi iddu nda zangu taaci no, i kulu margante. Woodin yaŋ no ga jin ka dira. 10 Dandi kamba Ruben kuray liiliwalo no ga bara, d'i margey kulu. Sedeyur ize Elizur, nga no ga ti Ruben izey jine bora. 11 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waytaaci cindi iddu nda zangu gu no. 12 Borey kaŋ yaŋ ga zumbu i jarga no ga ti Simeyon kunda. Zuri-Sadday ize Selumiyel, nga no ga ti Simeyon izey jine bora. 13 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waygu cindi yagga nda zangu hinza no. 14 Woone yaŋ jarga mo, Gad kunda. Reyul ize Eliyasaf, nga no ga ti Gad izey jine bora. 15 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waytaaci cindi gu da zangu iddu nda wayga no. 16 I kulu kaŋ i kabu Ruben kuray haray, boro zambar zangu fo da zambar waygu cindi fo da zangu taaci nda waygu no, i kulu margante. Ngey no ga tun ka dira ihinkanta. 17 Waato din gaa kubayyaŋ hukumo ga fonda di, nga nda Lawitey kunda, kuray kulu bindo ra. Mate kaŋ i zumbu, yaadin no i ga fonda di, boro fo kulu nga sasara ra, a liiliwalo banda mo. 18 Wayna kaŋay haray Ifraymu kuray liiliwalo no ga bara, ngey da ngey margey kulu. Amihud ize Elisama, nga no ga ti Ifraymu izey jine bora. 19 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waytaaci nda zangu gu no. 20 I jarga mo, kala Manasse kunda. Pedazur ize Gamaliyel, nga no ga ti Manasse izey jine bora. 21 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waranza cindi hinka da zangu hinka no. 22 Woone yaŋ banda, kala Benyamin kunda. Jideyoni ize Abidan, nga no ga ti Benyamin izey jine bora. 23 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waranza cindi gu da zangu taaci no. 24 I kulu kaŋ i kabu Ifraymu kura ra, boro zambar zangu fo da zambar ahakku nda zangu fo no, i kulu margante. Ngey no ga dira ihinzanta. 25 Dan kuray liiliwalo no ga bara azawa kambe, nga nda nga margey kulu. Ami-Sadday ize Ahiyezer, nga no ga ti Dan izey jine bora. 26 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waydu cindi hinka nda zangu iyye no. 27 Ngey mo, Aser kunda no ga zumbu i jarga. Okran ize Pajiyel, nga no ga ti Aser izey jine bora. 28 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waytaaci cindi fo da zangu gu no. 29 Ngey mo, Naftali kunda no ga zumbu i jarga. Enan ize Ahira, nga no ga ti Naftali izey jine bora. 30 A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waygu cindi hinza nda zangu taaci no. 31 Borey kaŋ yaŋ i kabu Dan kura ra, i kulu boro zambar zangu fo da zambar waygu cindi iyye nda zangu iddu no. Ngey no ga kokor da ngey liiliwalo." 32 Woodin yaŋ no ga ti soojey kaŋ yaŋ i kabu Israyla izey ra i kaayey windey boŋ. I n'i kabu i sasareyaŋey ra. I to boro zambar zangu iddu nda zambar hinza nda zangu gu da waygu. 33 Amma i mana Lawitey kabu Israyla izey ra, sanda mate kaŋ Rabbi ci Musa se. 34 Israyla izey mo te mate kulu kaŋ Rabbi ci Musa se. I marga kulu zumbu, boro kulu nga liiliwalo jarga. I sasareyaŋey kulu mo i na fonda di, i boro fo kulu nga dumo banda, a kaayo dumo marga ra.

Nombres 3

1 Woone yaŋ no ga ti Haruna nda Musa dumey, zaaro kaŋ ra Rabbi salaŋ Musa se Sinayi tondo boŋ. 2 Haruna izey maayey neeya: a hay-jina ga ti Nadab, waato gaa Abihu, da Eliyezar, da Itamar. 3 Haruna izey maayey nooya, alfagayaŋ no kaŋ yaŋ ga sargay salle, kaŋ yaŋ i tuusu nda ji mo. Rabbi na alfagataray goyey talfi i kambey ra. 4 Nadab da Abihu binde bu Rabbi jine, waato kaŋ i na danji waani salle Rabbi jine, Sinayi ganjo ra, i sinda ize mo. Eliyezar da Itamar mo kay alfagataray goyey ra i baabo Haruna jine. 5 Kala Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 6 "Kande Lawitey kunda, i ma maan. Ni m'i kayandi Alfa Haruna jine, hal i ma goy a se. 7 I ga haggoy da hay kulu kaŋ a ga talfi i gaa, i ga haggoy mo da marga kulu muraadu kubayyaŋ hukumo jine. I ga Irikoy nangora goyo te mo. 8 I ga jinay kulu haggoy mo kaŋ go kubayyaŋ hukumo ra, da Israyla izey talfo mo. I ga Irikoy nangora goyo te mo. 9 Yaadin mo no ni ga Lawitey no Haruna nda nga izey se d'a. I n'a no nd'ey Israyla izey game ra. 10 Ni mo ga Haruna nda nga izey tabbatandi. I ma kookari ngey alfagataray goyey ra. Yaw mo kaŋ maan, i g'a wi." 11 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 12 "Ay wo, guna, ay na Lawitey suuban Israyla izey ra hay-jiney kulu gurbo ra, kaŋ yaŋ ga jin ka fatta hay-tu ra Israyla izey game ra. Woodin sabbay se no Lawitey ga goro ay wane yaŋ. 13 Zama hay-jiney kulu ay wane yaŋ no, zama hano kaŋ hane ay na hay-jiney kulu kar Misira laabo ra, ay na Israyla izey hay-jiney kaa waani ay boŋ se, borey da almaney. I ga ciya ay wane yaŋ. Ay ya Rabbi no." 14 Rabbi salaŋ Musa se koyne Sinayi ganjo ra ka ne: 15 "Ma Lawi izey kabu i kaayey dumi boŋ, i dumey boŋ, i alboro fo kulu. Za handu fo izey ka koy beene, ni m'i kabu." 16 Musa binde n'i kabu Rabbi sanno boŋ, mate kaŋ Rabbi ci a se din. 17 Woone yaŋ no ga ti Lawi banda borey i maayey boŋ: Gerson da Kohat da Merari. 18 Gerson izey maayey neeya, i almayaaley boŋ: Libni da Simey. 19 Kohat izey mo neeya, i almayaaley boŋ: Amram da Izhar da Hebron da Uzziyel. 20 Merari izey mo neeya, i almayaaley boŋ: Mali nda Musi. Woodin yaŋ ga ti Lawitey kunda i kaayey dumey boŋ. 21 Gerson gaa no Libni dumo da Simey dumo fun. Woone yaŋ no ga ti Gerson dumo: 22 borey kaŋ yaŋ i kabu i do, i alborey lasaabo boŋ, za handu fo izey ka koy beene, sanda ngey kaŋ yaŋ i kabu i do to boro zambar iyye nda zangu gu. 23 Gerson dumo no ga zumbu Irikoy nangora banda, wayna kaŋay haray. 24 Gerson dumo jine bora mo ga ti Layel ize Eliyasaf. 25 Gerson dumo goyo mo kubayyaŋ hukumo ra ga ti: i ma haggoy da Irikoy nangora, da hukumo, d'a daabirjey, da daabule kaŋ go kubayyaŋ hukumo meyo gaa. 26 I ma haggoy mo da windo kosaray taafey da windi meyo daabula kaŋ yaŋ ga Irikoy nangora da sargay feema windi, da windi sinjiyaŋ korfey kulu mo. 27 Kohat gaa no Amram dumo mo fun, da Izhar dumo, da Hebron dumo, da Uzziyel dumo. Woodin yaŋ no ga ti Kohat dumey. 28 I alborey kulu lasaabo mo, za handu fo ize ka koy beene, boro zambar ahakku nda zangu iddu no. Ngey no ga Nangoray Hanna gaay ka haggoy d'a. 29 Kohat izey marga no ga zumbu Irikoy nangora se dandi kambe haray. 30 Kohat dumo marga jine bora mo ga ti Uzziyel ize Elizafan. 31 Haŋ kaŋ i ga haggoy d'a mo ga ti sundurko, da taablo, da fitilla suntulo, da sargay feemey, da nangu hanna jinayey kaŋ i ga goy d'ey da jine haray kosaray taafa, d'i goyo muraadey kulu. 32 Alfa Haruna izo Eliyezar mo, nga no ga ti Lawitey kulu jine bora, nga no ga borey kaŋ yaŋ gonda nangu hanna goyo gaayyaŋ kulu guna. 33 Merari gaa no Mali nda Musi dumo fun, woodin yaŋ ga ti Merari dumey. 34 Borey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda i alborey kulu lasaabo, za handu fo ize ka koy beene, boro zambar iddu nda zangu hinka no. 35 Merari dumo jine bora ga ti Abihayel ize Zuriyel. Ngey no ga zumbu Irikoy nangora jarga azawa kambe haray. 36 Merari izey goyo kaŋ i ga haggoy ga ti: Irikoy nangora kataakey, d'a bundu-gaarey, d'a bonjarey, d'a dabey, d'a taasey kulu, da hay kulu kaŋ i ga goy d'a. 37 I ma haggoy mo da windo bundey da ngey dabey, d'i loley d'i korfey. 38 Amma Irikoy nangora windi meyo jine, wayna funay haray, kubayyaŋ hukumo jine wayna funay haray, borey kaŋ yaŋ ga zumbu noodin ga ti Musa nda Haruna nda nga izey. I ga haggoy da nangu hanna k'a batu Israyla izey se. Yaw kaŋ maan noodin mo, i g'a wi. 39 Borey kaŋ yaŋ i lasaabu Lawitey do, i kulu kaŋ i kabu, boro zambar waranka cindi hinka no. Musa nda Haruna n'i kabu Rabbi sanno boŋ, i kaayey dumo kulu ra, i alborey kulu za handu fo izey ka koy beene. 40 Rabbi ne Musa se koyne: "Ma hay-jine kulu kaŋ ga ti alboro kabu Israyla izey ra, za handu fo izey ka koy beene. M'i maayey lasaabo sambu. 41 Ma Lawitey mo sambu ay se (zama ay ya Rabbi no) k'i daŋ Israyla ize hay-jiney kulu gurbey ra. Lawitey almaney mo ga furo Israyla ize alman hay-jiney gurbi ra." 42 Kala Musa n'i kabu, mate kaŋ cine Rabbi ci a se. A na Israyla ize hay-jiney kulu kabu. 43 Alboro hay-jiney kulu kaŋ i kabu mo to boro zambar waranka cindi hinka nda zangu hinka nda wayye cindi hinza. I n'i kabu boro fo kulu nda nga maa, za handu fo izey ka koy beene. 44 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 45 "Ma Lawitey sambu hay-jiney kulu gurbo ra Israyla izey ra, Lawitey almaney mo ga furo jama almaney gurbo ra. Lawitey mo ga ciya ay wane yaŋ. Ay ya Rabbi no. 46 Fansa nooro kaŋ i ga bana mo, sanda Israyla ize hay-jiney zangu hinka nda wayye cindi hinza kaŋ yaŋ dake Lawitey lasaabo gaa, 47 kala ni ma sekel gu ta i boro fo kulu gaa. Nangu hanna sekelo boŋ no ni g'a lasaabu. (Sekel fo mo gonda gera waranka.) 48 Nooro wo mo, nga no ga borey kaŋ yaŋ dake lasaabo gaa fansa. Ni g'a no Haruna nda nga izey se." 49 Kala Musa na fansa noorey din ta, kaŋ i bana borey se kaŋ yaŋ dake Lawitey borey lasaabo gaa, k'i fansa. 50 A na nooro ta Israyla izey hay-jiney kambe ra. A lasaabo to sekel zambar fo da zangu hinza nda waydu cindi gu, nangu hanna sekelo boŋ. 51 Musa na fansantey nooro no Haruna nda nga izey se, Rabbi sanno boŋ, mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se.

Nombres 4

1 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se koyne ka ne: 2 "Wa Kohat izey kaŋ i kabu sambu Lawitey izey ra, i dumey boŋ d'i kaayey dumo boŋ mo. 3 W'i sambu, borey kulu kaŋ yaŋ to i ma furo marga ra, za jiiri waranza izey ka koy to jiiri waygu izey me. M'i daŋ i ma kubayyaŋ hukumo goyo te. 4 Woone no ga ti Kohat izey saajaw goy kubayyaŋ hukumo ra, jinay hanantey se: 5 Waati kaŋ kunda ga tun diraw se, Haruna ga kaa, nga nda nga izey. I ma kosaray taafa zumandi ka seeda daŋyaŋ sundurko daabu nd'a. 6 I ma ye k'a daabu nda hari-ra-hansi kuuru taafe. A kulu boŋ mo i ma zaara suudi fo daaru. I ma sundurko bundey daŋ. 7 Buuru jisiyaŋ taablo boŋ mo, i ma zaara suudi fo daaru. I ma taasey jisi a boŋ, da kawrey da gaasiyey d'i daabirjey kaŋ yaŋ i g'i daabu nd'a. Buuru jisanta ma goro taablo boŋ waati kulu. 8 I ma ye ka zaara ciray fo daaru i boŋ, ka woodin yaŋ daabu nda hari-ra-hansi kuuru taafe fo. I ma bundey daŋ. 9 Gaa no i ga zaara suudi fo sambu ka kaari fitilla suntulo daabu nd'a, d'a fitilley kulu, d'a kambey, d'a ziibi kuyaŋ taasey, d'a ji kulba kulu, kaŋ yaŋ i g'a hanse nd'a. 10 I m'a daŋ, nga nd'a jinayey kulu, hari-ra-hansi kuuru foolo fo ra, k'a jisi kataaku fo boŋ. 11 I ma zaara suudi fo mo daaru wura feema mo boŋ, ka ye k'a daabu nda hari-ra-hansi kuuru daabirji. I m'a bundey daŋ. 12 Woodin banda, i ma goy jinayey kulu sambu, kaŋ yaŋ i ga goy nd'a Nangu Hanna ra. I m'i daŋ zaara suudi fo ra. I ma ye k'i daabu nda hari-ra-hansi kuuru taafe, k'i jisi kataaku fo boŋ. 13 Koyne, i ga booso kaa sargay feema ra, i ma zaara suniya fo daaru feema boŋ. 14 A boŋ no i ga jinayey kulu jisi kaŋ yaŋ i ga goy nd'a a windanta, sanda, cambey da gotey, da kuyaŋ harey, da gaasiyey. I kulu sargay feema jinay yaŋ no. I ma hari-ra-hansi kuuru taafe fo daaru i kulu boŋ, ka bundey daŋ. 15 Da Haruna nda nga izey na Nangu Hanna jinayey kulu daabu ka ban mo, kaŋ jama ga ba ka tun ka dira, waato din gaa no Kohat izey ga kaa ka jare. Amma i ma si lamba hari hanno kulu gaa, zama i ma si bu se. Woodin yaŋ no ga ti Kohat izey jaraw kubayyaŋ hukumo se. 16 Alfa Haruna izo Eliyezar goyo neeya: a ma haggoy da fitilla jiyo, nga nda tonyaŋ dugo kaŋ hawo ga kaan, da han kulu ŋwaari sargay kaŋ i ga salle, da tuusuyaŋ jiyo. A ma haggoy mo da Irikoy nangora da nga jinayey kulu, da hayey kaŋ yaŋ go Nangoray Hanna ra da ngey goy jinayey." 17 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se ka ne: 18 "Wa haggoy da Kohat izey kunda hal i ma si halaci Lawitey game ra. 19 Amma yaawo no araŋ ga te i se hal i ma funa, i ma si bu d'i maan hari hanney gaa, kaŋ yaŋ ga hanan ka bisa i kulu. Haruna nda nga izey ma furo ka boro fo kulu goyo cabe a se, da boro fo kulu nga saajawo mo. 20 Amma Kohat izey ma si furo ka hari hanney guna, ba kayna, zama i ma si bu se." 21 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 22 "Ma Gerson izey lasaabu, i dumey boŋ, i kaayey almayaaley ra mo. 23 M'i sambu, ngey kaŋ yaŋ to jama ra furoyaŋ kulu, za jiiri waranza izey ka koy to jiiri waygu izey me. M'i daŋ i ma kubayyaŋ hukumo goyey te. 24 Woone no ga ti Gerson izey dumo goy, i saajawo ra goy ga ti jaraw. 25 I ga Irikoy nangora taafey jare, da kubayyaŋ hukumo, d'a daabirjo, da hari-ra-hansi kuuru daabuyaŋ haro kaŋ go a gaa beene, da kubayyaŋ hukumo meyo daabula. 26 I ga windo kosaray taafey mo jare, da windi meyo daabuyaŋ daabula, wo kaŋ yaŋ ga Irikoy nangora da sargay feema windi. I g'i korfey jare, d'i goy jinayey kulu. Goy kaŋ boro ga te da hayey din kulu, Gerson izey no g'a te. 27 Gerson izey goyey kulu, i g'a te Haruna nda nga izey lordi boŋ, sanda, i saajawey kulu, d'i saajawo goy kulu. Araŋ m'i jarawey kulu zaban i se ka talfi i gaa. 28 I goyo nooya kubayyaŋ hukumo se. I muraado mo go Alfa Haruna ize Itamar kambe ra. 29 Merari izey mo, ni m'i kabu, i dumey boŋ, i kaayey almayaaley boŋ mo. 30 M'i sambu, ngey kulu kaŋ yaŋ to marga ra furoyaŋ, za jiiri waranza izey ka koy to jiiri waygu izey me, i ma kubayyaŋ hukumo goyo te. 31 Woone no ga ti i jareyaŋ goy, da mate kulu kaŋ i ga saajaw te d'a mo kubayyaŋ hukumo ra: Irikoy nangora kataakey, d'a bundu-gaarey, d'a bonjarey, d'a dabey. 32 I ma batama windi bundey mo jare, d'i dabey, d'i loley d'i korfey, d'i jinayey kulu. I ga jinayey din kulu goy te mo. Ni ma boro fo kulu goyo d'a saajawo fay i se i maayey boŋ. 33 Woodin no ga ti Merari izey saajawo d'i goyey kulu mo kubayyaŋ hukumo se. Alfa Haruna ize Itamar kambe ra no i goyo go." 34 Kala Musa nda Haruna nda marga jine borey na Kohat dumo kabu ngey dumey boŋ, i kaayey almayaaley boŋ mo. 35 Za jiiri waranza izey ka koy to waygu izey, i boro fo kulu kaŋ ga furo saajaw goy ra, kubayyaŋ hukumo goyo wane. 36 Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do mo, i dumey boŋ, ga ti boro zambar hinka nda zangu iyye nda waygu. 37 Kohat izey dumo lasaabo nooya: i kulu kaŋ ga hin ka goy te kubayyaŋ hukumo se, ngey kaŋ yaŋ Musa nda Haruna kabu Rabbi sanno kaŋ a ci Musa se din boŋ. 38 Borey kaŋ yaŋ i kabu Gerson izey do, i dumey ra, i kaayey almayaaley boŋ neeya: 39 I na borey kulu kabu za jiiri waranza izey ka koy to jiiri waygu izey me, i afo kulu kaŋ ga furo saajaw goy kubayyaŋ hukumo goyo ra. 40 I n'i kabu i dumey kulu ra, i kaayey almayaaley boŋ. I to boro zambar hinka nda zangu iddu nda waranza. 41 Gerson izey dumo lasaabo nooya, ikulu kaŋ ga hin ka goy kubayyaŋ hukumo ra, kaŋ yaŋ Musa nda Haruna kabu Rabbi lordo boŋ. 42 Borey kaŋ yaŋ i kabu Merari izey do mo, i dumey kulu ra, i kaayey almayaaley boŋ neeya: 43 I na borey kulu kabu za jiiri waranza izey ka koy to jiiri waygu izey me, i afo kulu kaŋ ga furo saajawtaray, kubayyaŋ hukumo goyo ra. 44 I n'i kabu i dumey kulu boŋ. I to boro zambar hinza nda zangu hinka. 45 Merari dumo lasaabo nooya, kaŋ yaŋ Musa nda Haruna kabu Rabbi sanno kaŋ a ci Musa se din boŋ. 46 I kulu kaŋ yaŋ i kabu Lawitey do, ngey kaŋ yaŋ Musa nda Haruna nda Israyla jine borey kabu, i dumey boŋ, i kaayey almayaaley boŋ, 47 za jiiri waranza izey ka koy to jiiri waygu izey me, kaŋ yaŋ i kulu ga hin ka furo ka saajawtaray goy te, da jareyaŋ kaŋ i ga te kubayyaŋ hukumo se, 48 i kulu kaŋ yaŋ i kabu i do ga ti boro zambar ahakku nda zangu gu nda wahakku. 49 Musa n'i kabu Rabbi sanno boŋ, i boro fo kulu nda nga goyo, i boro fo kulu nda nga jarawo. Yaadin no a n'i kabu nd'a, mate kaŋ cine Rabbi na Musa lordi nd'a.

Nombres 5

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma ci Israyla izey se ka ne: I ma kaajirikoy kulu fattandi gata banda, da boro kulu kaŋ gonda cantu, da wo kulu kaŋ ziibi buuko gaa lambayaŋ se. 3 Alboro wala wayboro, araŋ m'i kaa taray. Gata banda no araŋ g'i ye, hal i ma si ngey gata ziibandi kaŋ bindo ra no ay go da goray." 4 Kala Israyla izey te yaadin. I n'i ye gata banda. Mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se din, yaadin no Israyla izey mo te. 5 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 6 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Da alboro wala wayboro na zamba fo te kaŋ borey ga te, a na taali te Rabbi se mo. Bora din taalo ga goro a boŋ mo. 7 Zamba kaŋ a te din kal a m'a ci. A ma nga taalo kulu bana, a ma igu ra farsimi fo tonton a gaa mo. A m'a no bora kaŋ se a na taalo te din se. 8 Amma da bora din sinda almayaali kaŋ se i ga taalo bana, kulu a ma taalo bana Rabbi se, danga alfaga se nooya. A ga kande banayaŋ hari, da taali se feeji gaaru fo mo, kaŋ i g'a taalo bana nd'a. 9 Nooyaŋ kulu mo Israyla izey hari hanney ra, wo kaŋ yaŋ i ga no alfaga se, a ga ciya alfaga din wane. 10 Boro kulu hari hanney a wane yaŋ no, sanda haŋ kaŋ boro no alfaga se, a kulu ga ciya a wane." 11 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 12 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne i se: Da boro fo wande na fondo taŋ, ka amaana ŋwaari te a se, 13 sanda alboro waani fo kani nda waybora, haya goro tugante mo kurnyo se; da waybora lamba, a ban ka ziibi mo, seeda si no a gaa, wala mo i man'a di, 14 hala canse biya furo kurnyo bina ra, kaŋ a ga canse nga wando gaa, nga mo a ziibi; wala mo da canse biya furo kurnyo ra, a ma canse nga wando gaa, baa a mana ziibi -- 15 kala albora ma konda nga wando alfaga do. A ma kond'a se sargay fo mo, danga sayir hamni neesiji zaka fo. A ma si ji dooru a boŋ, a ma si tonyaŋ dugu daŋ a boŋ mo, zama canse fonguyaŋ sargay no, hal i ma fongu taali gaa. 16 Kala alfaga ma kande waybora ka maan, a m'a kayandi Rabbi jine. 17 Alfaga ma gooru hari daŋ foobu fo ra, a ma laabu kayna sambu ganda laabo gaa, Irikoy nangora ra, a m'a daŋ haro ra. 18 Alfaga ma waybora kayandi Rabbi jine, a ma waybora boŋ hamno feeri. Fonguyaŋ sarga, kaŋ ci canse sarga din, a m'a daŋ waybora kambe ra. Hari fotto kaŋ ga ti laaliyaŋ wane mo, alfaga g'a gaay nga kambe ra. 19 Alfaga ga waybora daŋ zeyaŋ, ka ne waybora se: ‹Da alboro waani kulu mana kani nda nin, da ni mana fondo taŋ ka fun ni kurnye mayra cire ka koy ka ziibi, i na ni feeri nda hari fotto wo kaŋ ga ti laaliyaŋ wane. 20 Amma da ni na fondo taŋ ka fun ni kurnye mayra cire, ka ziibi alboro fo do, da alboro fo kani nda nin kaŋ waana ni kurnye:› 21 (waato din gaa alfaga ma waybora daŋ zeyaŋ da laaliyaŋ mo, a ma ne waybora se) ‹To, Rabbi ma te ni ma ciya laaliyaŋ da wowi hari ni jama ra. Zama Rabbi ga naŋ ni tanja ma suugu, ni gunda mo ma fuusu. 22 Hari woone mo kaŋ ga furo ni teelo ra, a ma naŋ ni gunda ma fuusu, ni tanja mo ma suugu.› Waybora ma tu ka ne: ‹Amin! Amin!› 23 Alfaga mo ga sanney din hantum tira fo gaa, a m'i nyun da hari fotta. 24 A ma waybora haŋandi nda hari fotta kaŋ ga ti laaliyaŋ wane. Haro kaŋ ga laali mo ga furo a gunda ra ka fottu. 25 Waato din gaa alfaga ga canse sarga ta waybora kambe ra, a ma sarga feeni Rabbi jine, k'a salle sargay feema ra. 26 Koyne alfaga ga tibi fo kaa sarga ra, sanda a fonguyaŋ se, k'a ton sargay feema ra. Woodin banda no a ga waybora haŋandi nda haro. 27 Waato kaŋ a na waybora haŋandi nda haro mo, a ga ciya, da kay a ziibi, d'a na taali te nga kurnyo se, haro kaŋ ga laali din ga furo a gunda ra ka fottu. A gunda mo ga fuusu, a tanja ga suugu. Waybora ga ciya wowi hari nga jama ra. 28 Da waybora mana ziibi mo, amma a ga hanan, kal i m'a taŋ. A ga du ka hay mo. 29 Woodin no ga ti canse se farilla, da wande na fondo taŋ ka koy ka ziibi boro fo do kaŋ manti a kurnye no, 30 wala da canse biya furo kurnyo do, a ma canse nga wando gaa. A ma waybora kayandi Rabbi jine. Alfaga ma sanney wo kulu te a boŋ. 31 Waato din gaa no albora ga ciya taali si. Waybora ga nga taalo jare."

Nombres 6

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Da alboro fo wala wayboro fo ga nga boŋ fay waani ka Nazir zeyaŋ te, sanda a ma nga boŋ fay waani Rabbi se, 3 kal a ma fay da duvan da baji kulu haŋyaŋ. A ma si duvan hari mooro kulu haŋ, wala baji hari mooro, a ma si reyzin hari kulu haŋ, a ma si reyzin ize kulu ŋwa mo, itayo wala ikogo. 4 A fayyaŋ jirbey ra, a ma si hay kulu ŋwa kaŋ i ga te da reyzin ize, za a ra haray gura ka koy a kuuro gaa. 5 A fayyaŋ jirbey kulu kaŋ yaŋ ra a ze, siini kulu ma si lamba boŋo gaa. Hala jirbey ma to kaŋ yaŋ ra a na nga boŋ fay waani Rabbi se, a ga hanan. A ma naŋ nga boŋ hamno ma zay. 6 Jirbey kulu kaŋ a ga nga boŋ fay waani, a ma si lamba buuko kulu gaa. 7 A ma si fay da nga hananyaŋo nga baabo, wala nga nyaŋo se, wala nga nya-ize alboro, wala nga wayme se, d'i bu. Zama a Irikoy se Nazirtara go a boŋo gaa. 8 A fay waani yaŋ jirbey kulu ra a ga hanan Rabbi se. 9 Da boro fo bu a jarga mo, jirsi boŋ, hal a na nga Nazirtara sara, kal a ma nga boŋo cabu a hanandiyaŋ zaaro hane. Jirbi iyyanta hane no a g'a cabu. 10 Jirbi ahakkanta hane mo a ma kande koloŋay hinka wala tantabal ize hinka. A ma kand'ey alfaga do, kubayyaŋ hukumo meyo jarga. 11 Alfaga mo ga afo salle ka te zunubi se sargay. Afa mo a m'a salle sargay kaŋ i ga ton. A ma sasabandiyaŋ te bora se, za kaŋ a harta buukwa do. Bora ma nga boŋo fay waani koyne han din hane. 12 A ma hanan Rabbi se a fayyaŋ jirbey, ka kande feej'ize gaaru fo ka te hartayaŋ se sargay. Amma jirbey kaŋ yaŋ jin ka bisa, ngey wo daray, zama buukwa n'a Nazirtara harramandi. 13 Woone no ga ti Nazir fonda sanni: Da boro fayyaŋ jirbey kubay, i ma kand'a kubayyaŋ hukumo meyo do. 14 A ma nga sarga salle Rabbi se, sanda feeji gaaru jiiri fo koy, kaŋ sinda laru kulu. Woodin ya sargay summaare kaŋ i ga ton no. A ma kande feeji way fo mo, jiiri fo koy kaŋ laru kulu si a gaa. Woodin ga ti zunubi se sargay. A ma kande feeji gaaru fo mo kaŋ sinda laru, kaŋ ga te saabuyaŋ sargay. 15 A ma kande mo cilla fo toonante da buuru tafay kaŋ sinda dalbu, sanda, maasayaŋ kaŋ i te da hamni baano kaŋ i margu da ji, da buuru kunkuni kaŋ sinda dalbu kaŋ i tuusu da ji. A ma kande mo sargayey din d'i ŋwaari sargay da ngey haŋyaŋ sargayey. 16 Alfaga ga kand'ey Rabbi jine, a ma zunubi se sarga salle d'a sargay kaŋ i ga ton mo. 17 Woodin banda a ma feeji gaaro salle, kaŋ ti saabuyaŋ sargay Rabbi se, nga nda cilla kaŋ gonda buuro kaŋ sinda dalbu din. Alfaga g'a ŋwaari sarga ton mo, k'a haŋyaŋ sarga dooru. 18 Naziro ga nga fay waani yaŋ boŋo cabu, ka nga fay waani yaŋo boŋ hamney ku kubayyaŋ hukumo meyo jarga. A m'i daŋ saabuyaŋ sarga cire danjo ra. 19 Alfaga ma feeji gaaro walhã hina k'a sambu, da kunkuni fo mo kaŋ sinda dalbu, da maasa fo kaŋ sinda dalbu, k'i kaa cilla ra. A m'i daŋ Nazir bora kambe ra, a cabuyaŋo banda. 20 Alfaga m'i ta koyne k'i feeni danga feeniyaŋ salleyaŋ Rabbi jine. Woodin yaŋ ga hanan. I ga ye alfaga se, ngey da ganda kaŋ i feeni nda walhã kaŋ i sambu beene din. Woodin banda no i ga yadda bora kaŋ te Naziri ma duvan haŋ. 21 Woodin yaŋ no ga ti Nazir fonda sanney, boro kaŋ ga zeyaŋ te se, d'a sargay fonda mo Rabbi se, a fayyaŋo se, kaŋ yaŋ i ga tonton han kaŋ a du gaa. Mate kaŋ zeyaŋo kaŋ a ze d'a din bara, yaadin no ga tilas a gaa a ma te, nga fay waani yaŋo sanney boŋ." 22 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 23 "Ma salaŋ Haruna nda nga izey se ka ne: Ya-cine no araŋ ga albarka gaara nd'a Israyla izey gaa: 24 Rabbi ma ni albarkandi ka ni haggoy. 25 Rabbi ma naŋ nga moyduma ma kaari ni gaa, A ma gomni cabe ni se mo. 26 Rabbi ma nga jine bare ni do haray, Ka ni no laakal kanay. 27 Yaadin no i g'ay maa daŋ Israyla izey gaa d'a. Ay mo g'i albarkandi."

Nombres 7

1 Hano kaŋ hane Musa na Irikoy nangora sinji ka ban, a n'a tuusu nda ji, a n'a hanandi, nga nda nga jinayey kulu, da sargay feema mo da nga jinayey kulu. A n'i tuusu nda ji, k'i hanandi. 2 Kala Israyla koyey, kaŋ yaŋ ga ti i kaayey dumey jine borey, kaŋ yaŋ ga ti kunda koyey, jine boro no borey kaŋ i kabu yaŋ din boŋ, boro woodin yaŋ kande nooyaŋ. 3 I kande ngey nooyaŋey Rabbi jine. Nooyaŋey neeya: torko daabirjikoy iddu da yeeji way cindi hinka, torko fo jine boro hinka se, yeeji fo mo i afo kulu se. I kand'ey Irikoy nangora jine. 4 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 5 "M'i ta i kambe ra, ka nafa nd'ey kubayyaŋ hukumo goy ra. Ni m'i no Lawitey se, boro fo kulu nga goyo boŋ." 6 Musa binde na torkey da yeejey ta ka n'i no Lawitey se. 7 A na torko hinka nda yeeji taaci no Gerson izey se, ngey goyo boŋ. 8 Torko taaci mo da yeeji ahakku, a n'i no Merari izey se, ngey goyo boŋ. I go Alfa Haruna ize Itamar kambe ra. 9 Amma a mana hay kulu no Kohat izey se, zama ngey ka bara nda nangu hanna goyo, i g'a jinayey kulu mo jare ngey jasey gaa. 10 Jine borey na nooyaŋ no sargay feema hanandiyaŋ se. Hano kaŋ hane i n'a tuusu nda ji no jine borey mo na ngey nooyaŋey salle sargay feema jine. 11 Rabbi mo ne Musa se i ma ngey nooyaŋey salle, jine boro fo kulu nda nga zaaro, sargay feema hanandiyaŋ se. 12 Bora kaŋ na nga nooyaŋo salle zaari sintina ga ti Aminadab ize Nason, Yahuda kunda se. 13 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋay wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 14 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 15 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 16 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 17 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Aminadab ize Nason nooyaŋey nooya. 18 Zaari hinkanta, Zuwar ize Natanel, Isakar jine bora, a na nga wano salle: 19 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 20 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 21 A kande yeej'ize fo da feeji gaaru fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 22 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 23 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka nda feeji gaaru gu, da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Zuwar ize Natanel nooyaŋey nooya. 24 Zaari hinzanta Helon ize Eliyab, Zabluna kunda jine bora, a na nga wano salle. 25 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 26 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 27 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 28 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 29 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Helon ize Eliyab nooyaŋey nooya. 30 Zaari taacanta Sedeyur ize, Elizur, Ruben kunda jine bora kaa. 31 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 32 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 33 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 34 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 35 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Sedeyur ize Elizur nooyaŋey nooya. 36 Zaari guwanta Zuri-Sadday ize Selumiyel, Simeyon kunda jine bora kaa. 37 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 38 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 39 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 40 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 41 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Zuri-Sadday ize Selumiyel nooyaŋey nooya. 42 Zaari iddanta Reyul ize Eliyasaf, Gad kunda jine bora kaa. 43 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 44 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 45 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 46 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 47 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Reyul ize Eliyasaf nooyaŋey nooya. 48 Zaari iyyanta Amihud ize Elisama, Ifraymu kunda jine bora kaa. 49 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 50 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 51 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 52 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 53 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Amihud ize Elisama nooyaŋey nooya. 54 Zaari ahakkanta Pedazur ize Gamaliyel, Manasse kunda jine bora kaa. 55 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 56 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 57 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 58 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 59 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Pedazur ize Gamaliyel nooyaŋey nooya. 60 Zaari yagganta Gedayoni ize Abidan, Benyamin kunda jine bora kaa. 61 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 62 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 63 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 64 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 65 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Gedayoni ize Abidan nooyaŋey nooya. 66 Zaari wayanta Ami-Sadday ize Ahiyezer, Dan kunda jine bora kaa. 67 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 68 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 69 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 70 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 71 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Ami-Sadday ize Ahiyezer nooyaŋey nooya. 72 Zaari way cindi fa Okran ize Pajiyel, Aser izey jine bora kaa. 73 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 74 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 75 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 76 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 77 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Okran ize Pajiyel nooyaŋey nooya. 78 Zaari way cindi hinkanta Enan ize Ahira, Naftali izey jine bora kaa. 79 A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 80 A kande wura kawra fo mo kaŋ a tiŋa sekel way no, kaŋ to da tonyaŋ dugu. 81 A kande yeej'ize fo, da feej'ize fo kaŋ gonda jiiri fo, sargay summaare kaŋ i ga ton se. 82 A kande hincin jindi fo, zunubi se sargay no. 83 Saabuyaŋ sargay se mo, a kande yeeji hinka da feeji gaaru gu da hincin jindi gu, da feej'ize gu. Enan ize Ahira nooyaŋey nooya. 84 Woodin yaŋ ga ti sargay feema hanandiyaŋ nooyaŋey, kaŋ Israyla jine borey kande zaaro kaŋ i na feema tuusu nda ji: nzarfu taasa tafo way cindi hinka, da nzarfu taasa guuso way cindi hinka, da wura kawra way cindi hinka. 85 Nzarfu taasa tafo kulu gonda sekel zangu nda waranza tiŋa. Taasa guuso kulu gonda sekel wayye tiŋa. Taasey kulu margante tiŋa ga ti sekel zambar fo nda zangu taaci, nangu hanno sekelo boŋ. 86 Wura kawra way cindi hinka go no, toonante nda tonyaŋ dugu. I afo kulu tiŋa sekel way no, nangu hanna sekelo boŋ. Wura kawrey kulu margante tiŋa sekel zangu nda waranka no. 87 Sargay summaare kaŋ i ga ton se sargay yeejey kulu margante iway cindi hinka no, da feeji gaaru way cindi hinka, da feej'ize way cindi hinka, ngey nda ngey ŋwaari sargayey. Zunubi se sargay mo, i kande hincin jindi way cindi hinka. 88 Saabu yaŋ sargay se mo, i kande yeeji waranka cindi taaci, da feeji gaaru waydu, da hincin jindi waydu, da feej'ize waydu. Woodin yaŋ no ga ti feema hanandi yaŋ sargayey, a tuusu nda ji yaŋo banda. 89 Waati kaŋ Musa ga furo kubayyaŋ hukumo ra zama nga ma salaŋ da Rabbi se, waato din no a ga maa jinde kaŋ ga salaŋ nga se. Jinda ga fun sasabandiyaŋo do kaŋ go seeda daŋyaŋ sundurko boŋ, sanda ciiti malayka hinka game ra nooya, naŋ kaŋ Rabbi salaŋ da Musa.

Nombres 8

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma salaŋ Haruna se ka ne: Saaya kaŋ ni ga fitilley diyandi, i fitilla iyya no ga kaari fitilla suntulo gaa." 3 Yaadin mo no Haruna te. A na fitilley diyandi fitilla suntulo gaa, mate kaŋ Rabbi ci Musa se. 4 Fitilla suntulo din wura danante no. Za a tiksa gaa kala boosey gaa, kulu danay goy no. Deedando kaŋ Rabbi cabe Musa se boŋ, yaadin no a na fitilla suntulo te. 5 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 6 "Ma Lawitey suuban Israyla izey game ra, k'i fay waani. 7 Mate kaŋ ni ga te k'i hanandi neeya: ni ma hanandiyaŋ hari say-say i gaa. I ma ngey gaahamey kulu cabu, ka ngey bankaarayey nyuna. Yaadin gaa no i ga hanan. 8 Woodin banda i ma sambu yeej'ize fo, nga nda nga ŋwaari sarga, danga hamni baano kaasumante da ji. Yeej'ize fo mo ni g'a sambu zunubi se sargay. 9 Ni ma kande Lawitey kubayyaŋ hukumo jine. Ma Israyla izey jama kulu margu. 10 Ni ma Lawitey kayandi Rabbi jine. Israyla izey mo ga ngey kambey salle Lawitey boŋ. 11 Haruna mo ga Lawitey salle Rabbi se. Nooyaŋ no kaŋ i ga salle Israyla izey se, hal i ma Rabbi saajaw goyey te. 12 Lawitey mo ga ngey kambey dake yeej'izey boŋey boŋ. Ni ma yeej'ize fo salle zunubi se sargay, afa mo sargay summaare kaŋ i ga ton Rabbi se, hal i ma Lawitey zunubey yaafa i se. 13 Kala ni ma Lawitey kayandi Haruna nda nga izey jine, k'i salle danga nooyaŋ Rabbi se. 14 Yaadin no ni ga Lawitey kaa waani nd'a Israyla izey game ra. Lawitey ga ciya ay wane yaŋ. 15 Ni m'i fay waani k'i salle danga nooyaŋ. Woodin banda no Lawitey ga furo ka kubayyaŋ hukumo goyo te. 16 Zama i n'ay no nd'ey Israyla game ra, i ga furo borey kaŋ yaŋ ga hay-tu fiti gurbi ra, sanda Israyla izey hay-jiney kulu gurbi ra. Ay na Lawitey ta ay boŋ se. 17 Zama Israyla izey hay-jiney kulu ya ay wane yaŋ no, boro nda alman. Hano kaŋ hane ay na hay-jiney kulu kar Misira laabu ra, ay na Israyla hay-jiney kaa waani ay boŋ se. 18 Ay na Lawitey sambu mo Israyla hay-jiney kulu gurbi ra. 19 Ay na Lawitey kaa Israyla izey game ra k'i no Haruna nda nga izey se, nooyaŋ no zama i ma Israyla izey goyo te kubayyaŋ hukumo ra. I ma sasabandiyaŋ te mo Israyla izey se, hala balaaw kulu ma si te Israyla izey game ra, waati kaŋ i ga maan Nangoray Hanna gaa." 20 Kala Musa nda Haruna nda Israyla izey jama kulu na woodin te Lawitey se. Mate kulu kaŋ Rabbi ci Musa se Lawitey boŋ, yaadin cine no Israyla izey te i se. 21 Lawitey binde na ngey boŋ hanandi. I na ngey bankaarayey nyuna. Haruna mo n'i salle danga nooyaŋ Rabbi jine. Haruna na zunubi yaafayaŋ te i se mo k'i fay waani. 22 Woodin banda Lawitey furo ka ngey goyo te kubayyaŋ hukumo ra Haruna nda nga izey jine. Mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se Lawitey boŋ, yaadin mo no i te i se. 23 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 24 "Lawitey sanni neeya: za jiiri waranka cindi gu izey ka koy beene, i ga furo kubayyaŋ hukumo ra, ka kookari a goyo ra. 25 D'i to jiiri waygu me, i ga goyo jisi. I si ye ka saajaw te koyne. 26 Amma i ga goro ngey nya-izey banda kubayyaŋ hukumo ra, ka haggoy da cindey i ma goyo te hal a ma boori. Amma ngey wo si goy kulu te. Yaadin no ni ga te Lawitey se, wo kaŋ yaŋ i ga haggoy boŋ."

Nombres 9

1 Rabbi salaŋ Musa se Sinayi ganjo ra, i Misira laabo ra fun yaŋo jiiri hinkanta, handu sintina ra. A ne: 2 "Israyla izey ma Paska batu te nga alwaato boŋ. 3 Handu woone ra, a jirbi way cindi taacanta hane, wiciri kambu haray, araŋ g'a gaay nga alwaato boŋ, a farilla sanney kulu boŋ, a ganayaŋ fondey kulu boŋ mo no araŋ g'a gaay." 4 Kala Musa salaŋ Israyla izey se hal i ma Paska bato te. 5 Ngey mo na Paska te jirbi way cindi taacanta hane, handu sintina ra, wiciri kambu haray, alwaato kaŋ i go Sinayi ganjo ra. Mate kulu kaŋ Rabbi ci Musa se, yaadin no Israyla izey mo te. 6 Boro fooyaŋ go no kaŋ yaŋ harram buuko gaa lambayaŋ se, hal i mana du ka Paska bato te han din hane. Ngey mo kaa Musa nda Haruna do zaaro din ra, 7 ka ne Musa se: "Iri wo, iri harram buuko gaa lambayaŋ sabbay se. Ifo se no i g'iri gaay, iri ma si du ka Rabbi sarga te a alwaato boŋ, Israyla izey game ra?" 8 Musa mo ne i se: "Wa kay ne hal ay ma maa haŋ kaŋ no Rabbi ga ci araŋ boŋ." 9 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 10 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ wala araŋ banda boro fo go no kaŋ harram buuko gaa lambayaŋ sabbay se, wala mo d'a go naaruyaŋ ra nangu mooro, kulu nda yaadin a ga Paska bato te Rabbi se. 11 Handu hinkanta ra jirbi way cindi taacanta, wiciri kambu haray no i g'a te. I m'a hamo ŋwa, nga nda buuru kaŋ sinda dalbu, da kobto fotto yaŋ mo. 12 I ma si naŋ a hamo kulu ma cindi ka di mo boyaŋ, i ma si a biri fo kulu ceeri mo. Paska farilla sanney kulu boŋ no i g'a haggoy. 13 Amma bora kaŋ ga hanan, a si naaruyaŋ ra mo, day a ma jaŋ ka Paska bato te, i g'a koy kaa nga dumey ra, zama a mana kande Rabbi sarga nga alwaato ra. Bora din ga nga taalo jare. 14 Da yaw fo goono ga goro araŋ game ra, a miila mo nga ma Paska bato te Rabbi se, kal a m'a te Paska fonda da farilla boŋ mo. Sanni folloŋ no araŋ kulu se, yaw da boro kaŋ i hay laabo ra mo." 15 Hano kaŋ hane i na Irikoy nangora sinji, kala buru yuumay fo na Irikoy nangora daabu, kaŋ ga ti kubayyaŋ hukumo seeda. Da cino to, a go Irikoy nangora se danga danji, kala mo ma bo. 16 Yaadin no a go waati kulu. Buru yuumay m'a daabu zaari, cin mo danga danji no. 17 Da buro ziji hukumo boŋ beene, waato din gaa no Israyla izey mo ga tun ka dira. Nangu kaŋ buro ga zumbu, noodin no Israyla izey mo ga gata sinji. 18 Rabbi sanno boŋ no Israyla izey ga dira, Rabbi sanno boŋ mo no i ga zumbu. Alwaati kulu kaŋ buru yuuma goono ga goro Irikoy nangora boŋ, ngey mo ga goro ngey gata ra. 19 Da buru yuuma gay Irikoy nangora boŋ jirbi boobo, Israyla izey mo ga Rabbi goyo haggoy, i si dira. 20 A ga ciya mo, da buru yuuma ga goro Irikoy nangora boŋ jirbi kayna fooyaŋ, Rabbi sanno boŋ ngey mo ga goro ngey gata ra. Rabbi sanno boŋ no i ga dira. 21 A ga ciya mo koyne, da buro ga goro za wiciri kambu kala mo boyaŋ, kala nda buro ziji, waato din gaa no i ga dira. Baa zaari haray no wala cin haray no, da buro ziji, kulu jama mo ga dira. 22 D'a to jirbi hinka, wala handu fo, wala jiiri fo, kaŋ buro goono ga gay Irikoy nangora boŋ ga goro noodin, kulu Israyla izey mo ga goro no gata ra, i si dira. Amma saaya kaŋ buro ziji, ngey mo ga dira. 23 Rabbi sanno boŋ no i ga gata sinji. Rabbi sanno boŋ mo no i ga dira. I na Rabbi goyo haggoy, mate kaŋ Rabbi ci i se Musa do.

Nombres 10

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ni ma kaakaaci hinka te da nzarfu, danay goy no ni g'i te d'a. Ni g'i kar jama ceeyaŋ se, da gata dirawey mo se. 3 Waati kaŋ i n'i kar, jama kulu ma margu ni do kubayyaŋ hukumo meyo jine. 4 Da afolloŋ no i kar, kulu jine borey hinne no ga margu ni do, danga Israyla zambarey jine borey nooya. 5 D'araŋ kar da gaabi, gatey kaŋ go wayna funay haray no ga fonda di. 6 D'araŋ kar da gaabi sorro hinkanta, gatey kaŋ go dandi kambe ma tun dirawo se. I g'i kar da gaabi i dirawey se. 7 Amma d'araŋ ga jama margu, araŋ ma kar, amma manti nda gaabi. 8 Alfa Haruna izey, ngey no ga kaakaacey kar. Woodin ma ciya araŋ se farilla kaŋ ga duumi araŋ zamaney kulu ra. 9 D'araŋ koy wongu araŋ laabo ra, ka gaaba nda ibare kaŋ goono g'araŋ gurzugandi, kal araŋ ma kaakaacey kar da gaabi. Rabbi araŋ Irikoyo ga fongu araŋ gaa, a g'araŋ faaba mo araŋ ibarey kambe ra. 10 Woodin banda araŋ farhã zaaro ra, da zaari hanney ra, da handu taji kayyaŋey hane mo, araŋ ma kaakaacey kar araŋ sargay kaŋ i ga ton boŋ, d'araŋ saabuyaŋ sargayey boŋ. I ma woodin te hal i ma ciya fonguyaŋ hari araŋ Irikoyo jine. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo." 11 A ciya mo, jiiri hinkanta handu hinkanta, jirbi waranka hane, kala buru yuuma ziji Irikoy nangora seeda boŋ ka koy beene. 12 Israyla izey mo tun ngey dirawo se ka fatta Sinayi ganjo ra. Buro koy ka zumbu Paran ganjo ra. 13 Woone ga ti diraw sintina kaŋ i te Rabbi sanno boŋ, Musa banda. 14 Sintina day, Yahuda izey gata liiliwalo no ka bara jina ngey sasara ra. Aminadab ize Nason no ga ti kunda din jine bora. 15 Isakar izey kunda marga jine bora mo ga ti Zuwar ize Natanel. 16 Zabluna izey kunda marga jine bora mo ga ti Helon ize Eliyab. 17 I na Irikoy nangora zumandi. Gerson izey da Merari izey, ngey kaŋ goono ga Irikoy nangora jare na fonda di. 18 Waato din gaa no Ruben gata liiliwalo na fonda di ngey sasara ra. A kunda marga jine bora ga ti Sedeyur ize Elizur. 19 Simeyon izey kunda marga jine bora mo ga ti Zuri-Sadday ize Selumiyel. 20 Gad izey kunda marga jine bora mo ga ti Reyul ize Eliyasaf. 21 Kohat izey na fonda di i banda. I go ga nangu hananta jinayey jare. Borey kaŋ jin din mo ga Irikoy nangora sinji hala woone yaŋ ga kaa. 22 Woodin banda Ifraymu izey liiliwalo na fonda di ngey sasara ra. A kunda marga jine bora ga ti Amihud ize Elisama. 23 Manasse izey kunda marga jine bora ga ti Pedazur ize Gamaliyel. 24 Benyamin izey kunda marga jine bora mo ga ti Gedayoni ize Abidan. 25 Woodin banda Dan izey gata liiliwalo na fonda di, gatey kulu kokoranta nooya. I koy ngey sasara ra. A kunda marga jine bora ga ti Ami-Sadday ize Ahiyezer. 26 Aser izey kunda marga jine bora ga ti Okran ize Pajiyel. 27 Naftali izey kunda marga jine bora ga ti Enan ize Ahira. 28 Yaadin no Israyla izey dirawo go d'a i sasarey ra, saaya kaŋ i ga fonda di. 29 Musa ne nga anzuray Reyul, Midiyance izo Hobab se: "Iri go diraw ra ka koy to nango kaŋ Rabbi ci ka ne: Ay g'araŋ no nd'a. Ni ma kaa iri banda, iri mo ga booriyaŋ te ni se, zama Irikoy na gomni salaŋ Israyla boŋ." 30 A ne Musa se: "Ay si koy, amma ay ga koy ay bumbo laabo ra, ay dumey do." 31 Musa ne a se: "Ay ga ni ŋwaaray, ma si iri naŋ, za kaŋ ni bay iri ga gata sinji ganjo ra. Ni ga ciya iri se danga mo. 32 A ga ciya mo, da ni kaa iri banda, oho, a ga ciya, gomni kulu kaŋ Rabbi ga te iri se, yaadin no iri mo ga te ni se." 33 I dira ka fun Rabbi tondo do ka jirbi hinza diraw te. Rabbi sappa sundurko mo go i jine jirbi hinza dirawo din ra, a goono ga fulanzamyaŋ nangu ceeci i se. 34 Rabbi buru yuuma mo go i boŋ do beene zaari, saaya kaŋ i ga tun gata do. 35 A ciya mo saaya kaŋ sundurko ga fonda di, kala Musa ma ne: "Ya Rabbi, ma tun! Ni ibarey ma say-say. Ngey mo kaŋ yaŋ ga wangu nin ma zuru ni jine." 36 Da sundurko ga zumbu mo, Musa ma ne: "Ya Rabbi, ma ye ka kaa hala Israyla ize zambar-zambarey do."

Nombres 11

1 Borey binde te danga jancekoyaŋ, hal a mana kaan Rabbi se. Rabbi mo maa r'a ka te bine. Kala Rabbi danjo di i game ra, ka ŋwa gata caso gaa. 2 Waato kaŋ borey hẽ Musa gaa, Musa mo na adduwa te Rabbi gaa. Kala danjo bu. 3 A na maa daŋ nango din gaa ka ne a se: Tabera, _kaŋ a feerijo ga ti tonyaŋ|_, zama noodin no Rabbi danjo di i game ra. 4 Marga kaasumanta kaŋ go i banda sintin ka bini, hala Israyla izey ye ka hẽ ka ne: "May no g'iri no ham iri ma ŋwa? 5 Iri go ga fongu nda hamisa kaŋ iri goro ka ŋwa Misira ra yaamo, da labtanda, nda kanay, da albasan kayna, nd'ibeero, da tafarnuwa. 6 Amma sohõ iri biney go ga suugu. Hay kulu mana cindi kaŋ iri moy ga di kala day Manna wo." 7 Manna din mo ga to haamo gure beeray gaa. A alhaalo mo go danga deeli cine. 8 Borey ga koy k'a kumna ka fufu nda tondiyaŋ, wala i m'a duru humburu ra, k'a hina kusuyaŋ ra. I g'a te maasa mo. A tabayaŋ mo ga hima ji taji. 9 Saaya kaŋ harandaŋ ga zumbu gata boŋ cin ra no, Maana mo ga zumbu a banda. 10 Musa mo maa kaŋ borey goono ga hẽ i almayaaley kulu ra, i boro fo kulu nga kuuru fuwo meyo gaa. Kala Rabbi bine tun i se gumo-gumo. A mana kaan Musa se mo. 11 Musa binde ne Rabbi se: "Sabaabu woofo se no ni na ay, ni tamo taabandi? Ifo se mo no ay mana du gaakuri ni jine, kaŋ ni ga borey wo kulu jaraw dake ay boŋ? 12 Ay no ka borey wo kulu gunde jare? Wala ay no k'i hay? Hala ni ma ne ay se: M'i sambu ni gande ra ka jare, mate kaŋ cine baaba ga zanka naanandi jare, hal i ma koy ka to laabo kaŋ ni ze d'a i kaayey se din ra. 13 Man gaa no ay ga du ham ay ma no borey wo kulu se? Zama i goono ga hẽ ay gaa ka ne: ‹M'iri no ham iri ma ŋwa!› 14 Ay si hin borey wo kulu ka jare, zama i tiŋa bisa ay. 15 Da yaadin no ni ga te ay se, ay ga ni ŋwaaray m'ay wi me fo, d'ay du gaakuri ni jine. Ma si naŋ ay ma soobay ka di ay masiiba." 16 Kala Rabbi ne Musa se: "Ma boro wayye margu ay do, Israyla arkusuyaŋ, kaŋ yaŋ ni g'i bay arkusu beeri yaŋ no borey do, kaŋ i jine boroyaŋ no. Ma kand'ey kubayyaŋ hukumo do, i ma kay noodin ni banda. 17 Ay mo ga zumbu ka salaŋ ni se noodin. Ay ga sambu Biya kaŋ go ni boŋ din gaa, k'a dake i boŋ. Ngey mo ma borey jarawo jare ni banda, hala ni bumbo ma s'a jare, ni hinne. 18 Ma ne mo jama se: Wa araŋ boŋ fay waani hala suba, araŋ ga ham ŋwa mo. Zama araŋ hẽ Rabbi hangey ra ka ne: ‹May no g'iri no ham iri ma ŋwa? Zama iri goro baani Misira.› Woodin sabbay se no Rabbi g'araŋ no ham, araŋ g'a ŋwa mo. 19 Manti zaari folloŋ no araŋ g'a ŋwa bo, wala jirbi hinka, wala jirbi gu, wala jirbi way, wala jirbi waranka. 20 Amma hala handu fo kubante, kal a ma fatta araŋ niine funey ra, a ma ciya araŋ se fanta hari. Zama araŋ donda Rabbi kaŋ go araŋ game ra, ka hẽ a jine, ka ne: ‹Ifo se no iri fatta Misira?› " 21 Kala Musa ne: "Borey kaŋ yaŋ game ra ay go, i ga to sooje zambar iddu hala sorro zangu. Ni mo ne ni g'i no ham i ma ŋwa handu fo kubante. 22 Mate no? I ma feeji kuru nda haw kuru yaŋ wi i se, hala a ma wasa i se? Wala i ma teeku ham kulu margu care banda, a ga wasa i se, wala?" 23 Rabbi na Musa hã ka ne: "Rabbi kamba kuuyaŋo gaze no, wala? Day sohõ ni ga di hal ay sanno ga te ni do, wala a si te." 24 Musa mo fatta ka Rabbi sanney ci jama se, ka jama arkusu beeri wayya margu, k'i kayandi hukumo windanta. 25 Rabbi mo zumbu buru yuuma ra, ka salaŋ a se. A sambu Biya kaŋ go Musa boŋ din gaa, k'a no arkusu wayya din se. A ciya mo, saaya kaŋ Biya zumbu i boŋ, i na annabitaray te, amma sorro folloŋ no. 26 Amma i boro wayya din ra, boro hinka goro gata ra. Afo maa Eldad, afa mo maa Medad. I go hantumantey ra, amma i mana fatta ka koy hukumo do. Biya din zumbu i boŋ hal i na annabitaray te gata ra. 27 Kala arwasu fo zuru ka koy ka ci Musa se ka ne: "Eldad da Medad go ga annabitaray te gata ra!" 28 Nun ize Yasuwa, (Musa saajawkwa nooya za a go zanka) a tu ka ne: "Ay jine bora Musa, m'i gaay!" 29 Amma Musa ne a se: "Ni goono ga canse ay sabbay se, wala? Doŋ day Rabbi jama kulu ma ciya annabiyaŋ. Rabbi ma nga Biya zumandi i boŋ!" 30 Musa binde fatta ka koy gata ra, nga nda Israyla arkusu beeray. 31 Woodin banda, haw fo fun Rabbi do ka faaru. A kande darfandayaŋ kaŋ fun teeko do haray, k'i taŋ gata boŋ, sanda zaari fo diraw ne-haray, ya-haray mo zaari fo diraw, gata casey gaa. I go laabo se beene sanda kambe kar hinka. 32 Kala borey tun ka kay zaaro din kulu, da cino din kulu, d'a suba mo zaaro kulu. I na darfandayaŋ di. Bora kaŋ mana iboobo di, a koy du tono way cindi gu. I n'i yandi gata windanta kulu ngey boŋ se. 33 Amma, waato kaŋ hamo go i hinjey game ra, za i man'a kaama jina, Rabbi dukur jama se. Rabbi na borey kar mo da balaaw bambata fo. 34 I na noodin maa daŋ Binikomey Saarayey, zama noodin no i na borey kaŋ yaŋ bini din fiji. 35 Jama dira za Binikomey Saarayey ka koy to Hazerot. I goro Hazerot ra.

Nombres 12

1 Maryama go ga Musa ciinay Haruna se, Etiyopi waybora kaŋ Musa hiiji sabbay se (zama Musa wando ya Etiyopi boro no.) 2 I ne: "Musa hinne do no Rabbi salaŋ, wala? Manti a salaŋ iri mo do?" Rabbi maa woodin mo. 3 (Amma bora din, Musa wo, lalabuko no gumo ka bisa boro kulu kaŋ go ndunnya fando boŋ.) 4 Kala sahãadin, Rabbi salaŋ Musa nda Haruna nda Maryama se ka ne: "Araŋ boro hinza ma fatta ka kaa kubayyaŋ hukumo do." I boro hinza binde fatta. 5 Rabbi mo zumbu buru yuuma ra ka kay hukumo meyo jarga ka Haruna nda Maryama ce nga do. Kaŋ i maan a do, 6 Rabbi ne: "Wa maa ay sanney. Da annabi fo go araŋ game ra, ay no ga ti Rabbi, ay g'ay boŋ cabe a se bangayyaŋ ra. Ay ga salaŋ a se mo hindiri ra. 7 Amma ay tamo Musa wo, manti yaadin no a go, za kaŋ naanaykoy no ay windo kulu ra. 8 Ay ga salaŋ a se no me-da-me sanda taray kwaaray, manti nda kubay sanni bo. A ga di Rabbi alhaalo mo. Ifo se no araŋ mana humburu ay tamo Musa ciinayyaŋ?" 9 Kala Rabbi dukur i se gumo. A dira mo. 10 Buru yuuma mo fun hukumo boŋ. A go mo, Maryama te jiray. A kwaaray pal-pal, danga neezu cine. Haruna bare ka Maryama guna, a di kaŋ a ciya jiraykooni. 11 Haruna ne Musa se: "Masiiba neeya, ay jine bora! Ay ga ni ŋwaaray, i ma si iri taalo dake iri boŋ, zama iri na saamotaray te, iri na zunubi te mo. 12 Ay ga ni ŋwaaray, a ma si ciya danga buuko, kaŋ fatta nya gunde ra da basi kaŋ jara fumbu!" 13 Kala Musa hẽ Rabbi gaa ka ne: "Irikoy, ay ga ni ŋwaaray, m'a no baani!" 14 Amma Rabbi ne Musa se: "D'a baabo tufa a moyduma gaa hinne, manti haawi g'a di kala jirbi iyye? I m'a kaa gata banda jirbi iyye fo. Woodin banda i m'a ta a ma furo koyne." 15 I na Maryama daabu mo gata banda kala jirbi iyye. Jama mo mana dira kala waato kaŋ i kande Maryama a ma furo koyne. 16 Woodin banda no jama tun Hazerot ka koy zumbu Paran ganjo ra.

Nombres 13

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ni ma boroyaŋ donton i ma windi ka Kanaana laabo guna, laabo kaŋ ay ga no Israyla izey se. I kaayey kundey kulu ra ni ma boro fo donton, i boro fo kulu ma ciya jine boro i game ra." 3 Kala Musa n'i donton Rabbi sanno boŋ, i ma fun Paran ganjo ra. Borey din kulu jine boro yaŋ no Israyla izey boŋ. 4 I maayey neeya: Ruben kunda wane: Zakkur ize Sammuwa. 5 Simeyon kunda wane: Hori ize Safat. 6 Yahuda kunda wane: Yefunna ize Kaleb. 7 Isakar kunda wane: Yusufu ize Igal. 8 Ifraymu kunda wane: Nun ize Hoseya. 9 Benyamin kunda wane: Rafu ize Palti. 10 Zabluna kunda wane: Sodi ize Gaddiyel. 11 Yusufu kunda wane, sanda Manasse kunda nooya: Susi ize Gaddi. 12 Dan kunda wane: Gemmalli ize Amiyel. 13 Aser kunda wane: Munkayla ize Setur. 14 Naftali kunda wane: Bofsi ize Nabi. 15 Gad kunda wane: Maci ize Guyel. 16 Borey kaŋ yaŋ Musa donton i ma windi ka laabo ra guna, i maayey nooya. Musa na Nun ize Hoseya maa daŋ Yasuwa. 17 Musa binde n'i donton i ma windi Kanaana laabo ra, k'a guna. A ne i se: "Wa ziji fondo woone ra ka koy Negeb laabo ra, ka kaaru tudey boŋ mo. 18 Wa laabo guna, mate kaŋ cine no a bara. Wa borey kaŋ go a ra da goray mo guna, hal i gonda gaabi wala i sinda; hal i ga baa gumo, wala i si baa. 19 Wa guna mo mate kaŋ cine no laabo kaŋ ra i goono ga goro bara nd'a, hala ihanno no, wala ilaalo no, da mate kaŋ cine no kwaarey kaŋ ra i goono ga goro go, hala bukka yaŋ ra no i go, wala birni gaabikooni yaŋ ra no i go. 20 Laabo bumbo mo, wa guna hal a gonda gaabi wala a sinda, hala tuuri-nya yaŋ go no wala i si no. Araŋ ma te dabari mo ka kande laabo dumi ize fooyaŋ." (Alwaato din mo no ga ti reyzin izey boŋ-jina waate). 21 I binde koy ka ziji. I na laabo fintal za Zin saajo gaa kal a ma koy Rehob, naŋ kaŋ boro ga furo Hamat. 22 I ziji Negeb hara ka koy to Hebron, naŋ kaŋ Ahiman da Sesay da Talmay go, Anak ize yaŋ no. (Hebron wo, i n'a cina, a to jiiri iyye za i mana Zowan cina Misira laabo ra.) 23 Borey kaa Eskol gooro ra. I na reyzin kambe fo dumbu noodin kaŋ gonda reyzin ize fafa fo. I boro hinka n'a jare goobu fo gaa. I kande garenad da jeejay ize yaŋ mo. 24 I na nango maa ce Eskol, reyzin ize fafa kaŋ Israyla izey dumbu noodin ka jare se. 25 Jirbi waytaaci banda no i ye ka kaa ka fun laabo fintalyaŋo do. 26 I ye ka kaa. I kay Musa nda Haruna nda Israyla izey kulu jine, noodin Paran ganjo ra, Kades haray. I kande ngey nda jama kulu se baaru. I na laabo albarka mo cabe i se. 27 I ci Musa se ka ne: "Iri furo laabo kaŋ ni n'iri donton din ra. Daahir no a ga wa da yu bambari, a albarka mo neeya. 28 Amma borey kaŋ yaŋ go laabo ra da goray din gonda gaabi. Kwaarey mo gonda wongu fuyaŋ kaŋ ga beeri gumo. Iri di gorzoyaŋ mo noodin. 29 Amalekancey go Negeb hara ga goro. Hittancey da Yebusancey da Amorancey mo go tondey ra ga goro. Kanaanancey mo go teeko do haray, da Urdun jarga ga goro." 30 Kala Kaleb na jama dangandi Musa jine ka ne: "Wa kaa, iri ma ziji ka koy sohõ k'a ŋwa, zama iri gonda hina ka te zaama!" 31 Amma borey kaŋ nga nd'ey koy ne: "Iri sinda hina ka wongu nda borey din, zama i ga bisa iri gaabi." 32 Hal i kande baaru laalo Israyla izey se laabo kaŋ i koy ka guna din boŋ. I soobay ka ne: "Laabo kaŋ iri koy k'a windi ka guna din, laabu no kaŋ ga nga gorokoy ŋwa. Borey kulu kaŋ iri di a ra mo, boro kuuku yaŋ no gumo. 33 Noodin iri di baa Nefilimyaŋ, kaŋ ga ti Anak izeyaŋ, kaŋ fun Nefilim gaa. Iri diyaŋ gaa iri ga hima do-izeyaŋ. Yaadin mo no iri go i diyaŋ gaa."

Nombres 14

1 Kala jama kulu na ngey jinde sambu ka baray. Cin woodin kulu i hanna ka hẽ. 2 Israyla izey kulu binde na Musa nda Haruna guuni-guuni. Jama kulu ne i se: "Doŋ iri ma bu Misira laabo ra. Wala doŋ, iri ma bu saajo wo ra! 3 Ifo se binde no Rabbi kande iri ne laabo wo ra hala takuba m'iri zeeri? I m'iri wandey d'iri izey ciya wongu arzaka yaŋ? Iri ma ye Misira, manti a bisa neewo?" 4 Kal i ne care se: "Iri ma jine boro fo suuban ka ye Misira." 5 Waato din gaa Musa nda Haruna ganda biri Israyla izey jama marga kulu jine. 6 Kala Nun izo Yasuwa nda Yefunna izo Kaleb, kaŋ yaŋ koy laabo fintalkoy banda na ngey bankaarayey tooru-tooru. 7 I salaŋ Israyla izey marga kulu se ka ne: "Laabo kaŋ iri koy a ra ka guna din, laabu hanno no gumo! 8 Da Rabbi maa iri kaani, a ga konda iri laabo din ra k'iri no nd'a. Laabu no kaŋ ga wa da yu bambari. 9 Kala day, araŋ ma si tunanda Rabbi gaa, araŋ ma si humburu laabo din borey mo, zama i ga ciya iri se ŋwaari hari. I kosara dira k'i naŋ, Rabbi mo go iri banda. Araŋ ma si humbur'ey." 10 Amma jama kulu ne i m'i catu nda tondiyaŋ. Waato din gaa Rabbi darza bangay kubayyaŋ hukumo ra Israyla izey kulu jine. 11 Rabbi ne Musa se: "Waatifo no borey wo ga fay d'ay fantayaŋ? Waatifo no i g'ay cimandi, alaamey kulu kaŋ ay te i do se? 12 Ay g'i kar da balaaw, k'i tubo ta i gaa. Ay ma dumi fo te ni do kaŋ ga beeri nd'ey, kaŋ ga gaabu nd'ey mo." 13 Kala Musa ne Rabbi se: "Yaadin gaa ya, Misirancey ga maa r'a (zama nin no ka borey wo kaa i game ra da ni gaabo). 14 I ga ci mo laabo woone borey se, zama i maa baaru mate kaŋ ni, ya Rabbi, ni go jama wo game ra. I go ga di nin mo-da-mo, ni buro go i boŋ do ga kay beene. Ni ga furo i jine, zaari haray buru yuumay ra, cin haray mo danji ra. 15 Sohõ da ni na dumo wo kulu wi ce folloŋ, kala dumi cindey kaŋ yaŋ maa ni baaru ma salaŋ ka ne: 16 ‹Zama Rabbi sinda hina ka konda borey wo laabo din ra kaŋ boŋ a ze i se, a sabbay se no a n'i wi ganjo ra.› 17 Sohõ binde, ay ga ni ŋwaaray, naŋ ay Koyo dabaro ma beeri, danga mate kaŋ cine ni salaŋ ka ne: 18 ‹Rabbi ya suurukoy no kaŋ si tara ka futu, suuji-beeri-koy mo no. A ga izefututaray da taali yaafa. A si taali-teeri adilandi bo, amma a ga baabey taaley bana izey gaa hala hayyaŋ hinzanta ka koy itaacanta gaa.› 19 Ay ga ni ŋwaaray, ma borey wo zunubo yaafa, ni baakasinay bambata boŋ, danga mate kaŋ ni jin k'i yaafa za Misira ra ka kaa sohõ." 20 Rabbi mo ne: "Ay n'i yaafa ni sanno boŋ. 21 Amma ay ze nd'ay fundo! Daahir ay ze no kaŋ ndunnya kulu ga aniya ka to da Rabbi darza. 22 Zama borey wo kulu man'ay sanno saal, baa kaŋ i di ay darza, i di ay dambara harey kaŋ yaŋ ay te Misira ra nda ganjo ra mo. Sohõ mo i n'ay si hala sorro way -- 23 I si di laabo kaŋ ay ze d'a ka ne i kaayey se ay g'a no i se. Borey kulu kaŋ n'ay fanta si di a. 24 Amma ay tamo Kaleb n'ay gana gumo-gumo, zama a gonda Biya waani nga ra. Ay ga kand'a laabo kaŋ ra a furo din ra. A ga ciya a banda wane mo. 25 Suba araŋ ma bare ka ye ganjo ra, Teeku Cira fonda boŋ." (Alwaati woodin no, Amalekancey da Kanaanancey go gooro ra da goray). 26 Kala Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se ka ne: 27 "Kala waatifo no ay ga suuru nda jama laalo wo, kaŋ go g'ay jance? Ay maa Israyla izey janceyaŋo kaŋ i goono g'ay jance nd'a. 28 Wa ci i se: Rabbi ne: Ay ze d'ay fundo, danga mate kaŋ cine araŋ salaŋ ay hangey ra, yaadin cine no ay ga te araŋ se. 29 Araŋ ga kaŋ buukoyaŋ saajo wo ra. Boro fo kulu kaŋ i lasaabu araŋ game ra, araŋ lasaabo kulu boŋ, za jiiri waranka izey ka koy beene, araŋ kaŋ yaŋ n'ay jance, 30 sikka si araŋ si koy ka furo laabo din ra, nango kaŋ ay ze ka ne ay g'araŋ gorandi a ra. Kala Yefunna izo Kaleb da Nun izo Yasuwa, ngey hinne. 31 Amma araŋ zankey, kaŋ yaŋ araŋ ne i g'i ku wongu ra, ngey wo ay ga naŋ i ma furo. Laabo kaŋ araŋ fanta mo, ngey wo g'a bay. 32 Amma araŋ wo, araŋ ga kaŋ jifayaŋ ganji woone ra. 33 Araŋ izey mo ga dira boŋdaray ra ganjo ra kala jiiri waytaaci. I g'araŋ naanay-jaŋa jare, hal araŋ jifey kulu ma kaŋ ganjo ra. 34 Jirbey kaŋ araŋ na laabo fintal din lasaabo boŋ, danga jirbi waytaaci, zaari fo kulu jiiri fo, yaadin no araŋ g'araŋ izefututara jare nd'a, sanda jiiri waytaaci nooya. Yaadin gaa no araŋ ga bay haŋ kaŋ no d'ay na banda bare _araŋ gaa|_. 35 Ay ya Rabbi no kaŋ salaŋ. Haciika mo ay g'a te jama laalo wo se, kaŋ yaŋ margu ka tun ka gaaba nd'ay. Ganjo wo ra no i ga halaci. Neewo mo no i ga bu." 36 Alborey din mo, kaŋ yaŋ Musa donton i ma koy ka laabo fintal din, kaŋ yaŋ ye ka kaa ka naŋ jama kulu ma Rabbi jance, i na kalima sanniyaŋ salaŋ laabo boŋ, 37 sanda borey kaŋ yaŋ kande baaru laala laabo boŋ, ngey wo bu da balaaw Rabbi jine. 38 Amma Nun izo Yasuwa da Yefunna izo Kaleb, kaŋ go borey kaŋ koy ka laabo fintal yaŋ ra, borey din funa. 39 Waato din gaa no Musa na sanney din kulu ci Israyla izey kulu se, hal i na baray bambata te. 40 I kulu tun mo za da hinay susuba ra. I kaaru hala tondi kuuko boŋ ka ne: "Guna, iri neeya! Iri ga ziji ka koy nango kaŋ Rabbi n'a alkawlo te, zama iri na zunubi te." 41 Amma Musa ne: "Ifo se no sohõ araŋ ga Rabbi sanno daaru? A si te albarka. 42 Wa si ziji fa, zama Rabbi si araŋ game ra. Araŋ ibarey ga hin araŋ, 43 zama Amalekancey da Kanaanancey go noodin araŋ jine. Araŋ mo, takuba g'araŋ zeeri, zama araŋ na banda bare Rabbi ganayaŋo gaa, woodin se no a si araŋ banda." 44 Amma i farrati ka ziji tudo boŋ. Kulu nda yaadin Rabbi sappa sundurko da Musa mana fatta gata ra. 45 Waati din gaa no, Amalekancey da Kanaanancey kaŋ yaŋ goono ga goro tudo din boŋ zumbu ka borey kar k'i zeeri kal i koy ka to Horma.

Nombres 15

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne i se: D'araŋ ga furo laabo kaŋ ga ciya araŋ goray nangu din ra, kaŋ ay g'araŋ no, 3 d'araŋ ga ba araŋ ma sargay summaare fo salle nda danji Rabbi se, a ma ciya sargay summaare kaŋ i ga ton, wala sarti toonandiyaŋ sargay, wala bine yadda nooyaŋ sargay, wala araŋ sududuyaŋ haney wane, hal a ma te haw kaŋ ga kaan Rabbi se, kal i ma sarga kaa feeji kurey, wala haw kurey ra. 4 Bora kaŋ ga nga sarga salle Rabbi se din ma kande ŋwaari sargay mo, sanda hamni baano zaka hinza cine kaŋ i kaasum da ji butal fo da jare. 5 A ma kande duvan butal fo da jare mo, haŋyaŋ sargay se. Ngey no ni ga soola sargay summaara se, wala nooyaŋ se, feej'ize fo wane. 6 Amma da feeji gaaru no, a ŋwaari sarga kaŋ ni ga soola ga ciya hamni baano zaka iddu cine kaasumante nda ji butal hinka. 7 Haŋyaŋ sargay se mo, ni ma duvan butal hinka salle Rabbi se, haw kaano wane. 8 Da ni ga yeeji soola mo k'a salle sargay summaare kaŋ i ga ton, wala sarti toonandiyaŋ sargay, wala saabuyaŋ sargay kaŋ i ga salle Rabbi se, 9 kala bora ma kande ŋwaari sargay mo yeejo banda, sanda hamni baano zaka yagga cine, kaasumante nda ji butal hinza. 10 Ni ma kande mo duvan butal hinza haŋyaŋ sargay se. Sargay kaŋ i ga ton da danji no, hal a ma te haw kaano Rabbi se. 11 Yaadin no i ga te yeeji fo wala feeji gaaru fo, wala feej'ize fo se, wala mo hincin ize. 12 Alman kulu kaŋ araŋ ga soola, a lasaabo boŋ yaadin no araŋ ga te i afo kulu se. 13 Boro kulu kaŋ i hay laabo ra ma hayey din te fonda din boŋ, d'a ga sargay salle da danji, kaŋ ga te haw kaano Rabbi se. 14 Woodin banda, da yaw fo go araŋ game ra ga goro, wala boro kulu kaŋ no araŋ game ra araŋ zamaney kulu ra, kaŋ ga ba nga ma sargay fo salle nda danji, kaŋ ga te haw kaano Rabbi se, mate kaŋ araŋ ga te, yaadin no nga mo ga te. 15 Farilla sanni folloŋ no araŋ jama kulu se, araŋ da yaw kaŋ goono ga goro araŋ do mo. Farilla kaŋ ga duumi no araŋ zamaney kulu se. Mate kaŋ araŋ go, yaadin no a ga bara yaw mo se Rabbi jine. 16 Asariya folloŋ, da fondo folloŋ no ka bara araŋ kulu se, araŋ da yaw kaŋ goono ga goro araŋ game ra." 17 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 18 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ furo laabo kaŋ ra ay ga konda araŋ din, 19 d'araŋ na laabo din ŋwaaro ŋwa, kulu araŋ ma sargay kaŋ i ga sambu beene salle Rabbi se. 20 Araŋ ma buuru tafay fo salle araŋ boŋ-jina hamno gaa, sargay no kaŋ i ga sambu beene ka salle. Araŋ ma karayaŋo do sargay kaŋ i ga sambu beene salle mo. 21 Araŋ boŋ-jiney gaa no araŋ g'a kaa ka no Rabbi se. Sargay kaŋ i ga sambu beene no zamana ka koy zamana gaa. 22 D'araŋ harta mo, araŋ mana haggoy da lordey wo kulu kaŋ yaŋ Rabbi salaŋ Musa se, 23 danga hay kulu kaŋ Rabbi ci Musa meyo do za hano kaŋ Rabbi ci a se ka koy jine, araŋ m'i kulu te, araŋ zamaney kulu ra, 24 d'a ciya mo, i na hay fo te jaŋ-ka-bay boŋ, (jama mo sind'a bayray,) kala jama kulu ma yeej'ize fo salle sargay summaare kaŋ i ga ton Rabbi se. I ma kande nga nda nga ŋwaari sarga, d'a haŋyaŋ sarga, farilla boŋ. A ga te haw kaano. Wa hincin jindi fo mo salle zunubi se sargay. 25 Alfaga ma sasabandiyaŋ te Israyla izey jama kulu se. Rabbi g'a yaafa i se mo, zama jaŋ-ka-bayyaŋ no. I ma kande ngey nooyaŋo, sargay kaŋ i ga salle Rabbi se da danji, nga nd'i zunubi se sarga. I m'a te Rabbi jine i jaŋ-ka-bayyaŋ taalo se. 26 A g'a yaafa Israyla izey jama kulu se, da yaw kaŋ goono ga goro i game ra mo se, zama borey kulu go jaŋ-ka-bayyaŋ ra. 27 Da boro folloŋ no ka zunubi te jaŋ-ka-bay ra, kal a ma kande hincin zan fo, jiiri fo ize, k'a sarga zunubi se. 28 Alfaga mo ma sasabandiyaŋ te bora kaŋ na zunubi te jaŋ-ka-bay ra din se, waato kaŋ a harta, a na zunubi te Rabbi jine. A g'a yaafa a se mo, sasabandiyaŋo kaŋ i te a se din sabbay se. 29 Araŋ ma bara nda lordi folloŋ boro kaŋ na hay fo te jaŋ-ka-bay ra se, laab'ize nda yaw kaŋ goono ga goro araŋ game ra kulu se. 30 Amma bora kaŋ na taali te farrati boŋ, da laab'ize no, wala yaw no, kaŋ day bora na Rabbi kayna no, i ma bora din waasu k'a kaa nga dumey game ra. 31 Zama a donda Rabbi sanno, a n'a lordo taamu. I ma bora din fundo kaa pat! A taalo ga goro a boŋ mo." 32 Waato kaŋ Israyla izey go ganjo ra, i na boro fo di kaŋ go ga tuuri ku asibti hane. 33 Ngey kaŋ na tuuri kuukwa di din kand'a Musa nda Haruna nda jama kulu do. 34 Kal i na bora haw, zama i mana ci haŋ kaŋ no i ga te a se jina. 35 Rabbi ne Musa se: "Daahir i ma bora din wi. Jama kulu m'a catu nda tondiyaŋ gata banda." 36 Jama kulu binde konda bora gata banda. I n'a catu nda tondiyaŋ kal a bu, mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 37 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 38 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne i ma silli bazay ize yaŋ daŋ ngey bankaarayey meyey gaa i zamaney kulu ra. I ma silli suudi fo mo daŋ bazay izey gaa. 39 Bazay izey din ma goro araŋ se hal araŋ m'i guna ka fongu Rabbi lordey kulu, k'i te. Zama araŋ biniya nda araŋ mo-diyaŋey i ma si araŋ candi ka konda araŋ k'araŋ daŋ zina ra. 40 Yaadin gaa no araŋ ga fongu k'ay lordey kulu gana, ka goro hananteyaŋ araŋ Irikoyo se. 41 Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo kaŋ n'araŋ fattandi Misira laabo ra zama ay ma ciya araŋ Irikoyo. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo."

Nombres 16

1 Amma Kora, kaŋ i g'a asulo lasaabu Izhar ka koy Kohat ka koy Lawi, nga nda Eliyab izey Datan da Abiram, da Pelet izo On mo, Ruben kunda boro, ngey wo ka boro fooyaŋ candi. 2 I tunanda Musa gaa, ngey nda Israyla ize fooyaŋ, danga jine boro zangu hinka nda waygu jama ra, arkusu beeri yaŋ no marga ra, borey kaŋ yaŋ i maayey gonda beeray jama jine. 3 I na ngey boŋ margu ka gaaba nda Musa nda Haruna mo, ka ne i se: "Araŋ go g'araŋ boŋ beerandi zama jama marga kulu ga hanan, i afo kulu. Rabbi go i game ra mo. Ifo se no araŋ go ga araŋ boŋ beerandi beene ka bisa Rabbi marga?" 4 Waato kaŋ Musa maa woodin, a kaŋ ganda nga moyduma boŋ. 5 A salaŋ mo Kora nda nga marga kulu se ka ne: "Suba susubay Rabbi ga cabe boro kaŋ ti a wane, da bora kaŋ ga hanan. A ga bora din maanandi nga do. Oho, bora kaŋ Rabbi suuban, a g'a maanandi nga do. 6 Yaawo no araŋ ga te: Araŋ ma dugu tonyaŋ cambuyaŋ sambu, araŋ, Kora nda ni marga kulu. 7 Araŋ ma danji daŋ i ra, ka dugu daŋ, ka kay Rabbi jine. Araŋ m'a te suba susubay. A ga ciya mo, bora kaŋ Rabbi suuban din, nga no ga hanan. A wasa yaadin, araŋ wo Lawi izey!" 8 Musa ne Kora se: "Ya araŋ Lawi izey, ay go g'araŋ ŋwaaray, wa maa. 9 Mate no, hari kayna no araŋ diyaŋ gaa, kaŋ Israyla Irikoyo n'araŋ fay waani Israyla marga kulu ra, a na araŋ maanandi nga do mo zama araŋ ma Rabbi Irikoy nangora saajawo goy te se, araŋ ma kay jama jine ka saajaw i se? 10 A na ni maanandi mo, nin da ni nya-izey Lawitey ni banda. Araŋ ga alfagataray ceeci koyne, wala? 11 Woodin sabbay se no, nin nda ni marga kulu, araŋ margu ka gaaba nda Rabbi. May ga ti Haruna, hal araŋ m'a jance?" 12 Kala Musa donton ka ne i ma Eliyab izey Datan da Abiram ce. I tu ka ne: "Iri wo, iri si kaa! 13 A mana wasa no ni se, wala, kaŋ ni n'iri kaa laabu fo ra kaŋ ga wa da yu bambari zama ni m'iri wi ganjo wo ra? Hala mo sohõ ni ga ba ka ni boŋ ciya iri se bonkooni zaati! 14 Woodin banda, ni mana kande iri laabu kaŋ ga wa da yu bambari do, ni mana iri no fariyaŋ da reyzin kaliyaŋ mo iri ma tubu. Ni ga ba ni ma borey wo moy daabu, wala? To, iri wo si kaa!" 15 Kala Musa te bine gumo. A ne Rabbi se: "Ma si i sarga saal. Ay mana i zamba baa farkay fo, ay mana taali te i afo kulu se mo." 16 Woodin banda Musa ne Kora se: "Nin da ni marga kulu, araŋ ma kay Rabbi jine suba susubay nin d'ey, da Haruna. 17 Boro fo kulu ma nga dugu tonyaŋ cambo sambu, ka dugu daŋ i ra. Araŋ ma kande araŋ dugu tonyaŋ cambey Rabbi jine, cambu zangu hinka nda waygu. Nin wo, da Haruna, araŋ boro fo kulu ma kay da nga dugu tonyaŋ cambo." 18 I na ngey dugu tonyaŋ cambey sambu, ka danji daŋ i ra. I na dugu daŋ i ra. I kay kubayyaŋ hukumo meyo ra, ngey nda Musa nda Haruna. 19 Kora mo na nga jama kulu margu i do kubayyaŋ hukumo meyo do haray. Kala Rabbi darza bangay jama kulu gaa! 20 Rabbi mo salaŋ Musa nda Haruna se ka ne: 21 "Wa araŋ boŋ fay waani jama wo gaa, hal ay m'i halaci farap folloŋ!" 22 Kal i kaŋ ganda birante ka ne: "Ya Irikoy, nin kaŋ ti fundikooney kulu biyey Irikoyo, da boro folloŋ na zunubi te, a se ni ga dukur jama kulu se no?" 23 Waato din gaa no Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 24 "Ma salaŋ jama se ka ne: Araŋ ma hibi ka fun Kora da Datan da Abiram kuuru-fuwey jarga." 25 Musa binde koy Datan da Abiram do, Israyla arkusey mo n'a gana. 26 A salaŋ jama se ka ne: "Ay g'araŋ ŋwaaray, wa hibi ka fun boro laaley wo kuuru-fuwey jarga. Wa si lamba i jinay fo kulu gaa, zama i ma si araŋ halaci i zunubey sabbay se." 27 I binde tun ka fun Kora nda Datan da Abiram kuuru-fuwey jarga, kambey kulu haray. Datan da Abarim mo fatta ka kay ngey fu meyey jine, ngey nda ngey wandey da ngey ize arey da ngey zankey. 28 Musa ne: "Yaawo gaa no araŋ ga bay kaŋ Rabbi no k'ay donton ay ma goyey wo kulu te, manti ay boŋ miila no ay goono ga goy bo, nga neeya: 29 Hala day borey wo bu mate kaŋ cine boro kulu ga bu, wala mo da haŋ kaŋ ga du boro kulu no ga du ey, yaadin gaa Rabbi man'ay donton. 30 Amma da Rabbi na hari taji te, sanda laabo ma nga meyo fiti k'i gon, ngey da ngey jinay kulu, hal i ma zumbu nda fundi Alaahara, woodin gaa araŋ ga bay kaŋ borey din donda Rabbi." 31 A ciya mo waato kaŋ a na sanno wo ci ka ban, kala laabo feeri i cire. 32 Laabo na nga meyo hay k'i gon, ngey nda ngey almayaaley, Kora borey kulu da ngey jinayey kulu. 33 Yaadin no ngey nda hay kulu kaŋ ti i wane zumbu nda fundi hala Alaahara. Laabo ye ka daabu i boŋ, hal i halaci jama game ra. 34 Israyla izey kulu kaŋ yaŋ go i windanta mo zuru waato kaŋ i maa i kaatiyaŋey jinda, zama i ne: "Laabo ma si koy ka iri mo gon!" 35 Danji mo firsi ka fun Rabbi do ka boro zangu hinka nda waygo din ŋwa, kaŋ yaŋ na dugo salle. 36 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 37 "Ma salaŋ Alfa Haruna izo Eliyezar se, ka ne a ma dugu tonyaŋ cambey ku k'i kaa goobara nango ra, zama i ga hanan. A ma danji izey say-say nangu mooro. 38 Danga, zunubikooney din waney kaŋ yaŋ i na buuyaŋ candi nd'a ka kande ngey boŋ gaa. I ma cambey dan ka te itafo yaŋ ka te sargay feema se daabirji, zama i n'i salle Rabbi jine. A sabbay se no i ga hanan. I ma ciya alaama mo Israyla izey se." 39 Kala Alfa Eliyezar na guuru-say cambey sambu, wo kaŋ yaŋ borey kaŋ bu goobara ra salle. I n'i dan ka te daabirji tafo sargay feema se, 40 a ma goro ka te fonguyaŋ hari Israyla izey se. Danga yaw kulu kaŋ i s'a asulo lasaabu Haruna do, a ma si maan ka dugu ton Rabbi jine, zama i ma s'a ciya danga Kora nda nga marga cine. Eliyezar mo te mate kaŋ Rabbi ci a se Musa meyo ra. 41 Amma zaaro kaŋ dake woodin gaa, Israyla izey jama kulu na Musa nda Haruna jance ka ne: "Araŋ na Rabbi boroyaŋ wi!" 42 A ciya mo waato kaŋ jama kulu margu ka gaaba nda Musa nda Haruna mo, noodin kubayyaŋ hukumo do haray, kal i di buru yuuma go, a n'a daabu! Rabbi darza mo bangay. 43 Musa nda Haruna mo go kubayyaŋ hukumo jine ga kay. 44 Kala Rabbi salaŋ Musa se, ka ne: 45 "Wa tun ka fun jama wo do, hal ay m'i halaci fap! folloŋ!" Musa nda Haruna kaŋ ganda birante. 46 Musa mo ne Haruna se: "Sambu dugu tonyaŋ cambu fo ka sargay feema danj'izeyaŋ daŋ a ra, ka dugu dake a boŋ. Ma koy da waasi jama do ka sasabandiyaŋ te i se, zama dukuri kaa ka fun Rabbi do, balaaw mo jin ka sintin." 47 Haruna mo na cambo sambu, mate kaŋ Musa lordi din, a zuru ka koy jama game ra. Balaawo go mo, a jin ka sintin borey ra. Haruna na dugu daŋ ka sasabandiyaŋ te borey se. 48 A kay mo buukoy da fundikooney game ra, ka balaawo gaay. 49 Borey kaŋ yaŋ bu balaawo din ra, boro zambar way cindi taaci nda zangu iyye no, kaŋ waana ngey kaŋ yaŋ bu Kora murteyaŋo ra. 50 Haruna mo, waato kaŋ a na balaawo gaay, a ye ka kaa Musa do kubayyaŋ hukumo meyo jine.

Nombres 17

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: I kunda kulu ma goobu fo suuban ngey kaayey dumey boŋ. I ma jine boro fo suuban i kaayey dumey kulu se, danga goobu way cindi hinka nooya. Ni ma boro kulu maa hantum a goobo gaa. 3 Ma Haruna maa hantum Lawi goobo gaa. I ma ciya goobu fo kunda kulu jine boro se. 4 Ni m'i jisi kubayyaŋ hukumo ra seeda nango jine, nango kaŋ ay doona ka kubay d'araŋ. 5 A ga ciya mo, bora kaŋ ay n'a goobo suuban, goobo ga zay. Yaadin no ay ga te hala Israyla izey janceyaŋo ma ban ay gaa, kaŋ i goono ga jance ni boŋ." 6 Kala Musa salaŋ Israyla izey se. I jine borey kulu n'a no goobuyaŋ: goobu fo jine boro fo se, goobu fo jine boro fo se, danga goobu way cindi hinka nooya. Haruna goobo mo go i goobey game ra. 7 Musa binde na goobey jisi Rabbi jine, seeda hukumo ra. 8 A ciya mo, a suba waato kaŋ Musa furo seeda hukumo ra, kal a go, Haruna goobo, Lawi kunda wano zay ka zaada, a na boosiyaŋ te, a na amand izeyaŋ hay. 9 Kala Musa fatta nda goobey kulu kaŋ yaŋ go Rabbi jine ka kand'ey Israyla izey do. Ngey mo guna, boro fo kulu na nga goobo ta. 10 Rabbi ne Musa se: "Ma Haruna goobo ye seeda jine, i m'a gaay a ma ciya alaama murteyaŋ izey wo se. Yaadin no i g'i janceyaŋo kaa d'a ay jine hal i ma si bu." 11 Musa mo te yaadin. Mate kaŋ cine Rabbi n'a lordi nd'a, yaadin mo no a te. 12 Kala Israyla izey salaŋ Musa se ka ne: "Way! way! Iri go ga bu! Iri go ga halaci, iri kulu ga halaci! 13 Boro kulu kaŋ kaa ka maan Rabbi Irikoy nangora gaa baa kayna, a koy ga bu. Wala iri kulu ga halaci no?"

Nombres 18

1 Kala Rabbi ne Haruna se: "Nin nda ni izey da ni kaayo dumey ni banda, araŋ no ga nangu hanna taalo jare. Koyne, nin da ni izey, araŋ g'araŋ alfagatara taalo jare. 2 Ni nya-ka-fo-siney mo, Lawi kunda ra, ni kaayey kunda nooya, ni ma kand'ey ni banda k'i lambandi ni gaa, zama i ma saajaw ni se. Amma seeda hukumo jine wo, kala nin da ni izey hinne no ga goy noodin. 3 Ngey mo ga ni lordey haggoy, i ga hukumo batu mo. Kala day, i ma si maan nangu hanna jinayey gaa wala sargay feema gaa, zama i ma si bu se, ngey wala araŋ mo. 4 I ga dabu ni gaa no zama i ma kubayyaŋ hukumo haggoy, da hukumo saajaw goy kulu mo. Yaw fo ma si maan araŋ gaa. 5 Araŋ no ga nangu hanna nda sargay feema mo haggoy, hala dukuri ma si ye ka kaa Israyla izey gaa. 6 Ay mo, ay na araŋ nya-ka-fo-sina Lawitey suuban Israyla izey game ra k'i no araŋ se, nooyante Rabbi se, zama i ma kubayyaŋ hukumo goyo te. 7 Ni mo, nin nda ni izey, araŋ ma haggoy d'araŋ alfagatara za sargay feema wane ka koy kosaray taafa banda wane kulu. Araŋ no g'a goyo te. Ay n'araŋ no alfagatara; nooyaŋ no. Yaw kaŋ maan, i m'a wi." 8 Rabbi salaŋ Haruna se koyne ka ne: "Guna, ay na ni no ay sargayey kaŋ i ga sambu beene yaŋ din goy, Israyla izey hari hanney kulu wane. Ni se no ay n'i no, ji sooguyaŋo sabbay se, nin da ni izey se. Araŋ baa no farilla kaŋ ga duumi boŋ. 9 Haŋ kaŋ ga ciya ni wane hari hanney ra, kaŋ yaŋ i ga kaa danjo ra neeya: borey nooyaŋey kulu, da ŋwaari sargay no, wala i zunubi se sargay, wala i taali banayaŋ sargay kulu, kaŋ yaŋ i g'i no ay se. Woodin yaŋ ga ciya nin da ni izey waneyaŋ, hari hanno yaŋ no gumo. 10 Sanda, hari kaŋ ga hanan gumo nooya, kaŋ ni ga ŋwa. Araŋ alboro kulu m'a ŋwa k'a ciya hari hanno. 11 Sargay kaŋ i ga sambu beene kaŋ i ga kaa Israyla izey feeniyaŋ sargayey gaa mo ga ciya ni wane. Ay na ni no nd'ey, nin nda ni ize arey da ni ize wayey, araŋ baa no farilla kaŋ ga duumi boŋ. Ni windi boro kulu kaŋ ga hanan ga ŋwa i gaa. 12 Haŋ kaŋ ci ihanno ka bisa i kulu jiyey ra, wala reyzin albarka ra, wala ntaaso ra, i farey albarka boŋ-jina kaŋ yaŋ i ga salle Rabbi se, ngey mo ay n'i no ni se. 13 Albarka kulu kaŋ ga jin ka nin i laabo ra, kaŋ i ga kande Rabbi do ga ciya ni wane. Ni windo ra boro kulu kaŋ ga hanan g'a ŋwa. 14 Hay kulu mo kaŋ i na sarti sambu ka no Rabbi se Israyla ra, woodin ni wane no. 15 Hay kulu kaŋ ga hay-tu fiti, fundi kulu wane, da boro no wala alman no, kaŋ i ga kand'a Rabbi se, a ga ciya ni wane. Kala day, boro hay-jine, nga wo daahir ni g'a fansa. Alman kaŋ si hanan hay-jine mo, ni g'a fansa. 16 Wo kaŋ yaŋ i ga fansa, za handu fo ize ni g'a fansa, ni lasaabo boŋ. A nooro ga ti sekel gu, nangu hanna sekelo boŋ, kaŋ gonda gera waranka. 17 Amma haw hay-jine, wala feeji hay-jine, wala hincin hay-jine, ni ma si i fansa. I ga hanan no. Ni m'i kuro say-say sargay feema boŋ, ka maano daŋ danji ra k'a salle, kaŋ hawo ga kaan Rabbi se. 18 I baso mo ni wane no, danga mate kaŋ feeniyaŋ ganda da kambe ŋwaari tanja ni wane yaŋ no. 19 Hari hanno kulu kaŋ i ga sambu beene, kaŋ yaŋ Israyla izey g'i salle Rabbi se, ay na ni no nd'ey, nin nda ni ize arey da ni ize wayey. Araŋ wane no sappe kaŋ ga duumi boŋ. Sanda ciiri sappa kaŋ si tun nooya hala abada Rabbi jine, ni se da ni dumey se ni banda." 20 Rabbi ne Haruna se: "Ni sinda tubu kulu i laabo ra, ni si du baa kulu mo i game ra. Ay no ga ti ni baa da ni tubo mo Israyla izey game ra. 21 Lawi izey se mo, ay n'i no Israyla zakka kulu a ma te i tubu, a ma ciya i saajaw teeyaŋo se banandi, kaŋ ga ti kubayyaŋ hukumo saajawo teeyaŋ. 22 Israyla izey ma si ye ka maan kubayyaŋ hukumo gaa koyne, zama i ma si zunubi alhakku sambu ka bu. 23 Amma Lawitey no ga kubayyaŋ hukumo goyo te, k'i taaley jare. Farilla sanni no araŋ se zamana ka koy zamana: i sinda tubu fo Israyla izey game ra. 24 Zama Israyla izey zakkey, kaŋ yaŋ i ga sambu beene ka salle Rabbi se, woodin no ay na Lawitey no, a ma ciya i se tubu. Woodin sabbay se no ay ne i se i si du tubu kulu Israyla izey game ra." 25 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 26 "Ma salaŋ Lawitey se ka ne: D'araŋ ga zakka kaŋ ay na araŋ no nd'a din ta Israyla izey gaa, araŋ m'a ta i gaa danga araŋ tubu no. Kal araŋ mo ma zakka fo kaa i zakkey ra. Araŋ m'a sambu beene k'a salle Rabbi se. 27 Haŋ kaŋ araŋ ga sambu beene ka salle, i g'a lasaabu danga day karayaŋ do masangu cine, wala reyzin taamu yaŋ do albarka. 28 Yaadin no araŋ mo ma sambu beene yaŋ salle Rabbi se. Zakka kulu kaŋ araŋ ga ta Israyla izey gaa, araŋ ma kaa i ra ka salle Rabbi se, k'a no Alfa Haruna se. 29 Nooyaŋey kulu kaŋ araŋ ga du, araŋ ma kaa i ra ka te sargay kaŋ i ga sambu beene Rabbi se. Wa fay wo kaŋ boori ka bisa i kulu. Nga no araŋ ga kaa waani. 30 Ma ne i se mo: D'araŋ na ihanna kaa waani ka sambu beene, woodin banda no i g'a lasaabu Lawitey se danga karayaŋ do albarka lasaabo, danga mo reyzin taamuyaŋ do albarka. 31 Araŋ g'a ŋwa nangu kulu, araŋ d'araŋ windi borey, zama araŋ alhakko no araŋ saajaw goyo se kubayyaŋ hukumo ra. 32 Taali kulu si araŋ gaa a sabbay se d'araŋ na ihanno kaa a gaa k'a salle. Amma, araŋ ma si Israyla izey hari hanney ziibandi, zama araŋ ma si bu se."

Nombres 19

1 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se koyne, ka ne: 2 "Woone ga ti asariya farilla sanni kaŋ Rabbi lordi ka ne: Araŋ ma salaŋ Israyla izey se ka ne i ma kande zan ciray fo araŋ do, kaŋ sinda marga-marga kulu, kaŋ sinda dollo mo. A ma ciya zan kaŋ i mana daŋ goy kulu ra. 3 Araŋ g'a daŋ Alfa Eliyezar kambe ra. A ma kond'a gata banda. Boro fo m'a jinde kaa Eliyezar jine. 4 Alfa Eliyezar ma nga kambayze fo sufu zano kuro ra. A ma bare k'a say-say sorro iyye kubayyaŋ hukumo do haray. 5 Woodin banda, boro fo ma zano ton Eliyezar jine. A m'a kulu ton k'a ciya boosu, a kuuro d'a baso d'a kuro, hala nda baa wuro. 6 Alfaga mo ma sambu sedre tuuri da hissop tuuri kambe fooyaŋ da silli ciray. A m'i catu zano tonyaŋ danjo bindo ra. 7 Waato din gaa, alfaga ma nga bankaarayey nyuna, a ma nga gaahamo kulu nyumay da hari. Woodin banda no a ga du ka furo gata ra, amma a ga harram kala wiciri kambu. 8 Bora kaŋ na zano ton mo ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay. Nga mo ga harram kala wiciri kambu. 9 Boro fo kaŋ ga hanan ma zano booso ku, a m'a jisi gata banda nangu fo kaŋ ga hanan. I g'a jisi Israyla izey jama sabbay se, a ga ciya hari kaŋ ga harram kaa. Zunubi tuusuyaŋ sargay fo nooya. 10 Bora kaŋ na booso ku din mo ma nga bankaarayey nyuna. A ga harram kala wiciri kambu. Woone wo ga ciya araŋ se farilla kaŋ ga duumi kaŋ araŋ ga gana Israyla izey se, hala nda yawey kaŋ yaŋ go i ra ga goro se. 11 Boro kulu kaŋ lamba buuko gaa ga harram kala jirbi iyye. 12 Bora koy ma nga boŋ hanandi nda booso din jirbi hinzante hane da jirbi iyyanta hane mo. Waato din gaa no a ga ye ka hanan. Amma d'a mana nga boŋ hanandi jirbi hinzanta hane kulu a si hanan jirbi iyyanta hane mo. 13 Boro kulu kaŋ lamba buuko gaa, sanda buuko gaaham gaa nooya, da manti a na nga boŋ hanandi no, kulu a na Rabbi Irikoy nangora ziibandi. I ga bora din koy waasu ka kaa Israyla game ra, zama i mana haro kaŋ ga ziibi kaa din say a gaa. Woodin se no a harram. A ziibo goono ga goro a gaa hala hõ. 14 Da boro fo bu kuuru-fu ra mo a fonda neeya: Boro kulu kaŋ go kuuru-fuwo din ra, da boro kulu kaŋ furo a ra ga harram kala jirbi iyye. 15 Jinay kulu kaŋ go me-hayante, kaŋ i mana daabirjo haw a gaa, nga mo ga harram. 16 Saajo ra sanni mo neeya: boro kulu kaŋ ga lamba boro kaŋ i wi da takuba gaa, da boro kaŋ lamba buuko fo gaa, wala boro biri fo gaa, wala saaray gaa, bora din ga harram kala jirbi iyye. 17 Harramkoy se, i ma kaa booso kaŋ cindi waato kaŋ i na zunubi tuusuyaŋ sarga ton din gaa, i m'a daŋ gaasu ra. I ma hari zuru hari dooru a ra. 18 Boro fo kaŋ ga hanan ma sambu hissop tuuri kambe fo k'a sufu haro din ra. A m'a say-say kuuru-fuwo gaa, da hay kulu kaŋ meyo ga hay mo gaa. Wala a m'a say bora gaa kaŋ lamba biriyo, wala boro kaŋ i wi, wala buuko fo, wala saaray gaa. 19 Bora kaŋ ga hanan din ga haro say bora kaŋ harram din gaa jirbi hinzanta da jirbi iyyanta hane. Jirbi iyyanta hano mo, bora ma nga boŋ hanandi, a ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ga nyumay. Wiciri kambo ra a ga hanan. 20 Amma bora kaŋ ga harram, a mana nga boŋ hanandi mo, i g'a waasu ka kaa jama game ra, za kaŋ a na Rabbi nangoray hanna ziibandi. I mana haro kaŋ ga harram kaa din say a gaa. A se no a ga goro da nga ziibo. 21 Woone ga goro i se farilla kaŋ ga duumi. Bora kaŋ na harram kaayaŋ haro say mo ma nga bankaarayey nyuna. Yaadin mo no a ga bara boro kulu se kaŋ ga lamba haro din gaa. A koy ga harram kala wiciri kambu. 22 Woodin banda, hay kulu kaŋ gaa harram koyo din lamba, nga mo ga harram. Fundikooni mo kaŋ lamba haro din gaa ga harram kala wiciri kambu."

Nombres 20

1 Jiiro handu sintina ra, Israyla izey jama kulu furo Zin ganjo ra. Borey zumbu ka goro Kades. Noodin no Maryama bu, i n'a fiji mo noodin. 2 Noodin mo hari si no kaŋ jama ga haŋ. I na care margu ka yanje nda Musa nda Haruna. 3 Jama binde deeni Musa gaa. I goono ga ne: "A bisa iri se iri ma bu ganjo ra waato kaŋ iri nya-izey bu Rabbi jine. 4 Ifo se no araŋ kande Rabbi jama ne ganji woone ra, nangu kaŋ iri ga bu, iri nd'iri almaney? 5 Ifo se no binde araŋ n'iri fattandi iri ma fun Misira ra, ka kande iri ne, nangu yaamo wo ra? Neewo boro si fari te, jeejay nyayaŋ si no ne, wala reyzin kali, wala garenad nyayaŋ. Woodin banda, hari kaŋ ga haŋ si no." 6 Musa nda Haruna fun jama jine ka ye kubayyaŋ hukumo meyo gaa, ka ganda biri. Kala Rabbi darza bangay i se. 7 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 8 "Sambu goobo, nin nda ni beero Haruna, ka jama margu. Araŋ ma kay nangu fo kaŋ jama kulu ga di, ka salaŋ tondo se hal a ma nga haro no. Yaadin cine no araŋ ga hari kaa d'a i se tondo ra hala jama ma haŋ, ngey nd'i almaney." 9 Goobo kaŋ go Rabbi jine binde, Musa n'a sambu, sanda mate kaŋ a ci a se din. 10 Musa nda Haruna na jama margu tondo jine. Musa ne i se: "Araŋ murtantey, wa hangan sohõ! Iri no ga hari fattandi araŋ se a ma fun tondo wo ra, wala?" 11 Kala Musa na nga kamba sambu ka tondo kar da goobo hala sorro hinka. Hari boobo mo fatta a ra, kala jama haŋ, ngey nda i almaney. 12 Amma Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se ka ne: "Zama araŋ man'ay cimandi k'ay beerandi mo Israyla izey jine, woodin se no araŋ si konda jama wo ka furo nd'a laabo kaŋ ay g'i no din ra." 13 I ga ne noodin haro se Meriba hari, zama Israyla izey na Rabbi jance noodin. Amma a na nga boŋ cabe kaŋ nga ya Hananyankoy no i game ra. 14 Waato kaŋ i go Kades, Musa na diyayaŋ donton i ma koy Edom bonkoono do ka ne a se: "Ni nya-izo Israyla ne: Ni jin ka maa taabi kulu kaŋ to iri, 15 mate kaŋ iri kaayey zulli ka koy Misira laabu, hala iri goro Misira ka gay noodin. Misirancey mo na laala cabe iri nd'iri kaayey se. 16 Waato kaŋ iri hẽ Rabbi gaa binde, a maa iri hẽeno jinda, ka malayka fo donton. Nga no k'iri fattandi iri ma fun Misira ra. Guna mo, iri neeya ne Kades, kwaara fo kaŋ go ni hirro me gaa. 17 Ay ga ni ŋwaaray, ma yadda iri ma bisa ni laabo bindo ra. Iri si furo fari kulu ra, wala reyzin kali kulu ra, iri si dayey hari haŋ mo. Bonkoono fondo beero day no iri ga gana. Iri si kamba ne-haray wala ya-haray mo kal iri ma to yongo hirro me." 18 Amma Edom tu ka ne a se: "Ni si bisa ay game ra, zama ay ma si fatta ni gaa nda takuba." 19 Israyla izey ye ka tu a se ka ne: "Bonkoono fondo beero no iri ga gana. D'a ciya iri na ni hari haŋ mo, iri nd'iri almaney, iri g'a nooro bana. Kala ma naŋ day ay ma bisa ce gaa." 20 Edom ye ka tu a se ka ne: "Ni si bisa." Waato din gaa Edom fatta a gaa da sooje boobo, da kambe gaabikooni mo. 21 Yaadin no Edom wangu nga ma naŋ Israyla ma furo ka bisa nga laabo ra. Woodin sabbay se no Israyla kamba ka fay d'a. 22 I tun za Kades kwaara, i goono ga dira. Kala Israyla izey jama kulu to Hor tondo do. 23 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se noodin, waato kaŋ i go Hor tondo do, kaŋ ga maan Edom laabu hirro. A ne i se: 24 "I ga Haruna ye nga kaayey do, zama a si du ka furo laabo kaŋ ay no Israyla izey se din ra. Sabaabo ga ti: zama araŋ tunanda ay sanno gaa Meriba haro do. 25 Ni ma konda Haruna nda nga izo Eliyezar ni banda, ka kaaru Hor tondo boŋ. 26 Ni ma Haruna bankaarayey kaa a gaa noodin, k'i daŋ a izo Eliyezar gaa. I ga Haruna ye nga dumo do, kaŋ ga ti a ga bu noodin." 27 Musa mo te mate kaŋ cine Rabbi ci a se. I kaaru Hor tondo boŋ jama kulu jine. 28 Musa na Haruna bankaarayey kaa a gaa. A n'i daŋ Eliyezar, Haruna izo gaa. Kala Haruna bu noodin tondo boŋ. Musa nda Eliyezar mo zumbu ka fun tondo boŋ. 29 Waato kaŋ jama kulu bay kaŋ Haruna te ka si, kala Israyla dumo kulu n'a baray hala jirbi waranza.

Nombres 21

1 Kanaanance fo, Arad bonkoono, kaŋ goono ga goro Negeb haray maa baaru kaŋ Israyla go fonda ra ga kaa Atarim haray. A binde na Israyla wongu k'i ra boro fooyaŋ di ka kond'ey. 2 Kala Israyla na sarti sambu Rabbi jine ka ne: "Hala day ni na borey wo daŋ ay kambe ra, kulu ay mo g'i kwaarey tuusu k'i halaci." 3 Rabbi maa Israyla jinda se mo ka Kanaanancey daŋ a kambe ra. Nga mo n'i tuusu, pat! ngey nd'i kwaarey. I na nango din maa daŋ Horma, _kaŋ a feerijo ga ti kurmu|_. 4 I tun Hor tondo jarga ka dira ka koy Teeku Cira fonda boŋ hal i na Edom laabo windi. Kala jama suuro gaze fonda sabbay se. 5 Jama binde na Rabbi jance, nga nda Musa. I goono ga ne: "Ifo se no ni na iri fattandi iri ma fun Misira hal iri ma bu ne ganjo wo ra? Zama hawru si no, hari kaŋ ga haŋ mo si no. Woodin banda mo, iri biney ga ŋwaari yaamo wo fanta." 6 Woodin sabbay se no Rabbi na gondiyaŋ kaŋ ga futu samba borey game ra. I na boroyaŋ nama hal iboobo bu Israyla ra. 7 Kala jama ye Musa do ka ne: "Iri na zunubi te, za kaŋ iri na Rabbi jance, hala nda nin. Day, ni ma Rabbi ŋwaaray a ma gondey ganandi ka kaa iri game ra." Musa mo ŋwaaray jama se. 8 Rabbi tu Musa se ka ne: "Ni ma gondi futo himandi fo te k'a sarku beene bundu fo gaa. A ga ciya mo, boro kulu kaŋ gondi nama, bora na haya din guna, kulu bora ga funa." 9 Musa binde na gondi alhaali te da guuru-say, k'a sarku beene bundu gaa. A ciya mo, da gondi na boro fo nama, d'a na mo sinji guuru-say gondi alhaalo do haray, kulu bora ga funa. 10 Israyla izey ye ka dira ka koy zumbu Obot. 11 I tun Obot ka koy zumbu Iye-Abarim nangu fo kaŋ go ganjo ra Mowab laabo jine, wayna funay haray. 12 I tun noodin ka dira ka koy zumbu Zered gooro ra. 13 I dira noodin mo, ka koy zumbu Arnon gooro se ya-haray jabo gaa. Arnon gooro wo ganjo ra no a go, a ga kaa ka fun Amorancey hirro gaa. Zama Arnon ga ti Mowab laabo hirro, sanda a go Mowabancey da Amorancey game ra nooya. 14 A se no i hantum Rabbi Wongey Tira ra ka ne: "Baheb kwaara kaŋ go Sufa haray, nga nda Arnon goorey; 15 Nango kaŋ goorey goono ga gangare kaŋ yaŋ do Ara kwaara do haray, kaŋ yaŋ ga lamba Mowab hirro me gaa mo." 16 I tun noodin ka dira ka koy to Beyer (sanda Day nooya.) Dayo din ga ti wo kaŋ boŋ Rabbi ne Musa se: "Ma jama margu hal ay m'i no hari." 17 Waato din no Israyla izey na dooni woone te, ka ne: "Ya dayo, ma zotti! Araŋ ma doon a se! 18 Day no kaŋ jine borey fansi, kaŋ marga jine borey fansi. I n'a fansi nda sarjilla. I na fansi nda ngey goobey." I dira za ganji woone gaa ka koy to Mattana. 19 Mattana banda i koy to Nahaliyel. Nahaliyel banda i koy to Bamot. 20 Bamot banda i koy ka to gooro kaŋ go Mowab laabo ra, Pisga tondo cire, naŋ kaŋ ga guna saaji bambata do haray. 21 Israyla na diya fooyaŋ donton Amorancey bonkoono Sihon do. I ne: 22 "Ay ga ni ŋwaaray, ma yadda ay ma gana ka bisa ni laabo ra. Iri si kamba ka koy fari fo ra wala reyzin kali ra. Iri si dayey hari haŋ mo. Bonkoono fondo beero day no iri ga gana, kal iri ma bisa araŋ ya-haray hirro gaa." 23 Amma Sihon wangu ka naŋ Israyla ma nga hirro daaru. A na nga soojey kulu margu ka fatta ka kande wongu marga Israyla gaa. A fatta mo ka kaa hala ganjo ra Yahaz batama ra. Noodin no a wongu nda Israyla. 24 Israyla n'a kar da takuba k'a laabo ŋwa za Arnon gooro gaa kal a koy to Yabok gooro gaa, danga Amonancey hirro nooya. Amonancey hirro gonda gaabi gumo. 25 Yaadin no Israyla na kwaarey wo kulu di d'a ka goro Amorancey kwaarey kulu ra, Hesbon kwaara d'a kawyey kulu nooya. 26 Zama Hesbon no ga ti Amorancey bonkoono Sihon birno. Nga no ka koy ka wongu nda Mowab laabu doŋ bonkoono, k'a laabo kulu ŋwa hal a koy ka to Arnon gooro gaa. 27 A se no jasarey ga ne: "Wa kaa Hesbon! I ma Sihon birno sinji k'a cina. 28 Zama danji fatta ka fun Hesbon, danji beele fo zotti ka fun Sihon birno ra. A na Ara kwaara ŋwa Mowab laabo ra, a na tudey boŋ gorokoy ŋwa, Arnon gooro ra waney. 29 Kaari nin, ya Mowab! Ya Kemos ganakoy, araŋ halaci, a naŋ nga ize arey ma ciya zurante yaŋ, a ize wayey mo ma koy tamtaray, sanda Amorancey bonkoono Sihon kambe ra nooya. 30 Iri n'i hay da hangawyaŋ. Hesbon halaci mo hal a koy to Dibon. Iri na laabo ŋwa ka koy hala Nofa, kaŋ hirro ga ti Medeba." 31 Yaadin cine no Israyla goro nd'a Amorancey laabo ra. 32 Waato din gaa Musa donton ka ne i ma Yazer kwaara guna. I n'a kawyey di ka Amorancey kaŋ go noodin gaaray. 33 Waato din gaa no i bare ka gana fonda kaŋ ga ziji Basan haray. Basan bonkoono Ogo mo fatta i gaa, nga nda nga soojey kulu ka kand'i gaa tangami, Edrey kwaara haray. 34 Kala Rabbi ne Musa se: "Ma si humbur'a, zama ay n'a daŋ ni kambe ra, nga nda nga borey d'a laabo kulu. Ni ma te a se mate kaŋ cine ni jin ka te Amorancey bonkoono Sihon se, nga kaŋ goro Hesbon kwaara ra doŋ." 35 I na Og mo wi, nga nda nga izey d'a borey kulu, kala baa afo mana cindi a se. Israyla izey mo n'a laabo ŋwa.

Nombres 22

1 Israyla izey dira ka koy zumbu Mowab batamey ra Urdun se ya-haray, kaŋ ga guna Yeriko. 2 Kala Zippor izo Balak di hay kulu kaŋ Israyla te Amorancey se. 3 Mowab mo humburu borey din gumo, i baayaŋo sabbay se. Humburkumay bambata na Mowab di Israyla izey sabbay se. 4 Woodin se no Mowab salaŋ Midiyan arkusey se ka ne: "Sohõ, jama wo ga hay kulu kaŋ go iri windanta ŋwa, danga mate kaŋ cine yeeji ga subu ŋwa saajo ra." Alwaato din, Zippor ize Balak no ga ti Mowabancey se bonkooni. 5 Kal a na diyayaŋ donton Balaam, Beyor izo do. A go Petor, nga hayyaŋ laabo ra ga goro, isa beero jarga. A na Balaam ce ka ne a se: "Guna, kunda fo neeya kaŋ gana ka fun Misira, i go ga laabo kulu daabu. I go, i zumbu ay jarga. 6 Ay ga ni ŋwaaray, ma kaa sohõ ka kunda din laali ay se, zama i bisa ay gaabi. Hambara yaadin gaa ay ga du k'i kar ka te i boŋ zaama, ay m'i gaaray ka kaa laabo ra. Zama ay bay kaŋ boro kaŋ ni ga albarkandi, bora din ga goro albarkante. Boro kaŋ ni ga laali mo ga ciya laalante." 7 Woodin boŋ no Mowab arkusey da Midiyan arkusey dira, i gonda gunayaŋ alhakkuyaŋ ngey kambey ra. I kaa Balaam do, ka Balak sanney salaŋ a se. 8 A ne i se: "Wa zumbu ne cino wo. Ay mo ga tu araŋ se da haŋ kaŋ Rabbi ga ci ay se." Mowab koyey binde zumbu Balaam gaa. 9 Kala Irikoy kaa Balaam do k'a hã ka ne: "May yaŋ no borey wo kaŋ go ni do?" 10 Balaam tu ka ne Irikoy se: "Mowab bonkoono Balak Zippor izo no ka donton ay gaa ka ne: 11 ‹Guna kunda fo neeya kaŋ fun Misira. I na laabo kulu daabu. Ma kaa sohõ k'i laali ay se. Hambara nd'ay n'i wongu, ay ga du k'i gaaray.› " 12 Amma Irikoy ne Balaam se: "Ma si koy i banda. Ni ma si kunda din laali mo, zama albarkante yaŋ no." 13 Susuba ra Balaam tu Balak koyey se ka ne: "Wa ye araŋ laabo ra, zama Rabbi mana yadda ay ma koy araŋ banda." 14 Kala Mowab koyey tun ka ye Balak do ka ne: "Balaam wangu ka kaa iri banda." 15 Kala Balak ye ka koyyaŋ donton, kaŋ baa da sintinay waney, kaŋ yaŋ gonda beeray mo ka bis'ey. 16 I kaa Balaam do mo, ka ne a se: "Mate kaŋ Zippor izo Balak ci neeya: ‹Ay ga ni ŋwaaray, ma si naŋ hay kulu ma ni ganji ay do kaayaŋ. 17 Zama sikka si ay ga ni beerandi gumo. Hay kulu kaŋ ni ga ci ay se mo ay g'a te. Ni ya ma kaa day, ka kunda wo laali ay se!› " 18 Amma Balaam tu ka ne Balak tamey se: "Baa Balak ga nga fuwo toonandi nda wura da nzarfu k'ay no, ay si hin ka Rabbi ay Irikoyo me sanney daaru, ya zabu wala ya tonton i gaa. 19 Amma araŋ ma kani ne cin woone mo koyne hal ay ma bay haŋ kaŋ no Rabbi ga ci ay se." 20 Kala Irikoy kaa Balaam do cino ra ka ne a se: "Da borey kaa ka ni ce, kulu ni ma koy i banda. Amma haŋ kaŋ ay ga ci ni se hinne day no ni ga te." 21 Balaam mo tun susuba ka kaari-ka daŋ nga farka nyaŋo gaa, ka koy Mowab koyey banda. 22 Amma Irikoy futu gumo a koyyaŋo sabbay se. Rabbi malayka mo kay a se fonda bindo ra ka te a se kosaray. Balaam go nga farka boŋ ga goro, a bannya hinka goono g'a dum. 23 Kala sahãadin, farka di Rabbi malayka kaŋ go fonda ra ga kay, da takuba foobante nga kambe ra. Farka binde kamba ka fonda taŋ ka koy faro ra. Kala Balaam na farka kar k'a ye fonda ra. 24 Hino Rabbi malayka kay fonda bindi ra reyzin kaley game ra, cinari yaŋ go kambu hinka kulu gaa. 25 Kaŋ farka di Rabbi malayka, a lamba cinari fa gaa ka Balaam ce fa kankam cinaro gaa. Nga mo ye ka farka kar. 26 Rabbi malayka koy jina koyne, ka kay nangu fo kaŋ fonda ga kankam, kaŋ i si hin ka kamba, hala kambe ŋwaari haray wala kamba wow haray. 27 Kaŋ farka di Rabbi malayka, kulu a gurfa Balaam cire. Kala Balaam bina tun. A na farka kar da nga goobo. 28 Waato din gaa no Rabbi na farka meyo fiti, hal a salaŋ Balaam se ka ne: "Ifo n'ay te ni se, kaŋ ni g'ay kar hala sorro hinza wo?" 29 Kala Balaam tu farka se ka ne: "Zama ni n'ay hahaara no. Da day takuba go ay kambe ra, doŋ ay ga ni wi no sohõ." 30 Amma farka tu Balaam se ka ne: "Manti ay ya ni farka no, kaŋ boŋ ni ga kaaru waati kulu hala ka kaa hunkuna? Ay doona ka yaawo cine te ni se no, wala?" Balaam tu ka ne: "Abada!" 31 Waato din gaa no Rabbi na Balaam moy fiti hal a di Rabbi malayka kaŋ goono ga kay fonda ra, a takuba mo go kamba ra ga gaay. Balaam mo na nga boŋ sumbal ka gande biri. 32 Rabbi malayka ne a se: "Ifo se no ni na ni farka kar sorro hinza din kulu? Ma haggoy fa! Ay kaa ka ni kosaray no, zama halaciyaŋ fondo no ni goono ga gana ay jine. 33 Ni farka mo di ay ka kamba ay se hala sorro hinza. D'a mana kamba ay se mo no, doŋ daahir ay ga ni wi ka nga din naŋ da fundi." 34 Kala Balaam ne Rabbi malayka se: "Ay na zunubi te, zama ay mana bay hala ni go fonda ra ga kay ay jine. Baa sohõ mo, d'a mana kaan ni se, ay ga ye ay ce banda." 35 Rabbi malayka tu ka ne Balaam se: "Ma koy borey banda. Amma sanno kaŋ ay ga ci ni se, nga hinne no ni ga salaŋ." Balaam binde na Balak koyey gana ka koy. 36 Waato kaŋ Balak maa kaŋ Balaam go kaa, kal a fatta ka koy k'a kubay Mowab kwaara fo haray. Kwaara din go Arnon gooro jarga; laabo din hirro me no. 37 Balak mo salaŋ Balaam se ka ne: "Manti ay donton ka ni ŋwaaray ni ma kaa? Ifo se no ni mana kaa ay do za sintina gaa? Ay sinda hina ka beeray tonton ni se no?" 38 Balaam tu Balak se ka ne: "Guna, sohõ ay kaa ni do. Amma ay gonda dabari no, wala, kaŋ ga hay fo ci baa kayna? Sanno kaŋ Irikoy ga daŋ ay meyo ra, nga no ay mo ga salaŋ." 39 Balaam na Balak dum kal i koy to Ciriyat-Huzot kwaara. 40 Noodin no Balak na yeejiyaŋ da feejiyaŋ salle sargay, ka ham samba i ra a ma koy Balaam do, nga nda koyey kaŋ yaŋ go a banda. 41 A ciya mo, susuba ra, kala Balak konda Balaam, i ma ziji Baal tondey do. Za noodin no i di Israyla jama me-a-me.

Nombres 23

1 Balaam ne Balak se: "Ma sargay feema iyye cina ay se neewo, ka yeeji iyye nda feeji gaaru iyye soola ay se ne." 2 Balak mo te mate kulu kaŋ Balaam ci. I boro hinka na yeeji fo da feeji gaaru fo wi feema fo kulu boŋ. 3 Gaa no Balaam ne Balak se: "Ni ma kay ne ni sargay kaŋ i ga ton jarga hal ay ma koy. Hambara Rabbi ga kaa ka kuband'ay. Hay kulu kaŋ a cab'ay se, nga no ay mo ga ci ni se." A koy ka kaaru tudu fo kaŋ sinda tuuri-nya boŋ. 4 Irikoy kubay da Balaam. A ne Irikoy se: "Ay na sargay feema iyye soola ka yeeji fo da feeji gaaru fo ton feema fo kulu ra." 5 Kala Rabbi na sanniyaŋ daŋ Balaam meyo ra ka ne: "Ma ye Balak do. Ya-cina nda ya-cine filaana no ni ga salaŋ." 6 Kaŋ Balaam ye a do, a na Balak gar a goono ga kay nga sargay summaare kaŋ i ga ton jarga, nga nda Mowab laabu koyey kulu. 7 Balaam sintin ka annabitaray te, ka ne: "Hala Aram laabu no Balak donton k'ay ceeci, Mowab bonkoono donton hala wayna funay haray tondey ra. A ne ‹Ni ma kaa, ni ma Yakuba laali ay se. Ma kaa ka deeni Israyla gaa ay se.› 8 Mate n'ay ga te ka boro laali kaŋ Irikoy mana laali? Mate n'ay ga te ka canda nda boro kaŋ Rabbi mana canda nd'a? 9 Zama za tondey boŋ no ay go ga di a, za tudey boŋ no ay n'a fonnay. Guna, dumi no kaŋ i gora go waani. I s'a lasaabu mo dumi cindey game ra. 10 May no ga hin ka Yakuba gurayze lasaabu? Baa i na Israyla fay itaaci, may no ga hin ka jare fo kabu i ra? Naŋ ay ma bu adilante buuyaŋ, naŋ day ay kokora ma hima a wano." 11 Kala Balak ne Balaam se: "Ifo no ni goono ga te ay se wo? Ay na ni sambu hala ni m'ay ibarey laali ay se, amma nin wo, ni na albarka daŋ i gaa no gumo!" 12 Balaam tu a se ka ne: "Manti a ga tilas ay gaa ay ma haggoy, ya salaŋ ka ci haya kaŋ Rabbi daŋ ay meyo ra?" 13 Balak ye ka salaŋ a se ka ne: "Ma kaa ay banda, ay ga ni ŋwaaray. Iri ma to nangu fo, kaŋ ni ga di ey ka boori, amma ni si di ikulu bo, kala jara. M'i laali ay se noodin." 14 A kond'a Zofim batama ra, Pisga tondo boŋ. A na sargay feema iyye cina ka yeeji fo da feeji gaaru fo ton feema fo kulu ra. 15 Balaam mo ne Balak se: "Ni ma kay neewo ni sargay kaŋ i ga ton jarga hal ay ma koy yongo ka kubay da Rabbi." 16 Rabbi binde na Balaam kubay ka sanni daŋ a meyo ra, ka ne: "Ma ye Balak do. Ya-cina nda ya-cine filaana no ni ga ci." 17 Waato kaŋ a kaa Balak do, a n'a gar a go ga kay nga sargay summaare kaŋ i ga ton jarga, nga nda Mowab koyey. Balak n'a hã ka ne: "Ifo no Rabbi ci?" 18 Kala Balaam na nga misa sambu ka ne: "Ya Balak, tun ka kay ka maa, ya Zippor izo, ma hanga jeeri ay se. 19 Irikoy wo manti boro no, hal a ma taari, a manti Adam-ize mo no hal a ma salaŋ ka tunandi. D'a salaŋ, a ga jaŋ k'a te, wala? Wala a ma ci ka jaŋ k'a tabbatandi no? 20 Guna, lordi no ay ta ay ma albarka daŋ. Irikoy no ka albarka daŋ, ay wo si hin k'a barmay bo. 21 A mana izefututaray kulu gar Yakuba do, a mana taali gar Israyla do. Rabbi a Irikoyo go a banda, bonkooni zamuuyaŋ go a jama ra. 22 Irikoy n'i fattandi k'i kaa Misira ra. A gaabo ga hima haw-bi gaabi. 23 Daahir, ziimataray kulu sinda hina Yakuba boŋ, gunayaŋ kulu mo sinda gaabi Israyla boŋ. Alwaati toonante ra mo i ga ne Yakuba nda Israyla se: ‹Haŋ kaŋ Irikoy te neeya!› 24 Guna, jama wo ga tun danga muusu beeri nya cine, sanda mate kaŋ muusu beeri futo ga te, yaadin no i ga tun. A si ye ka kani koyne bo kala nd'a na ham gani ŋwa, kala nd'a na haŋ k'a wi kuri haŋ." 25 Waato din gaa Balak ne Balaam se: "Da ni mana i laali baa kayna, kulu ma si albarka daŋ i gaa mo baa kayna!" 26 Amma Balaam ye ka tu ka ne a se: "Ay mana ci ni se ka ne: Hay kulu kaŋ Rabbi ne, tilas nga no ay ga te?" 27 Kala Balak ye ka salaŋ Balaam se koyne, ka ne: "Ma kaa day. Ay ga konda nin nangu fo koyne. Hambara a ga kaan Irikoy se ni m'i laali ay se noodin." 28 Balak binde konda Balaam Peyor tondo boŋ, nangu kaŋ ga guna saaji bambata do haray. 29 Balaam ne Balak se: "Ma sargay feema iyye cina ay se neewo ka yeeji iyye nda feeji gaaru iyye soola ay se." 30 Balak te mate kaŋ Balaam ci nga se, ka yeeji fo da feeji gaaru fo ton feema fo kulu ra.

Nombres 24

1 Saaya kaŋ Balaam faham kaŋ a ga kaan Rabbi se no nga ma albarka daŋ Israyla gaa, a mana koy, danga waato wano cine, ka kuband'a da ziimataray. A na nga jine bare saajo do haray day no. 2 Balaam guna kal a di Israyla, i go ga goro ngey kundey sasarey ra. Kala Irikoy Biya zumbu a boŋ, 3 hal a na nga misa sambu ka ne: "Balaam, Beyor izo sanney neeya: bora kaŋ i n'a moy fiti, nga no goono ga salaŋ. 4 Nga kaŋ go ga maa Irikoy sanney go ga salaŋ. Nga kaŋ di Hina-Kulu-Koyo bangayyaŋ go ga salaŋ. A go ga ganda biri amma a moy go ga hay. A ne: 5 Ya Yakuba, man ni kuuru-fuwey booriyaŋ cine! Ni nangora mo, ya Israyla! 6 I go ga daaru danga isa beeri gooru, i ga hima isa me gaa kaliyaŋ. I ga hima sanda alowes kaŋ yaŋ Rabbi tilam. Danga day hari zurey me gaa sedre nyayaŋ no i ga hima. 7 I ga hari dooru gumbutu-gumbutu. I izey nangoray ga ciya hari boobo jarga wane. I koyo darza ga bisa Agag wano. I koytara ga ciya ibeeri. 8 I Irikoyo n'i fattandi i ma fun Misira, i gonda haw-bi gaabi cine. Dumey kaŋ yaŋ ga gaaba nd'ey, Israyla g'i ŋwa. A g'i biriyey ceeri patarmi-patarmi. A g'i hay da nga hangawey. 9 A gum, a kani danga muusu beeri futo, danga muusu nya cine, may no g'a tunandi? Albarka go boro kulu kaŋ ga ni albarkandi gaa. Laalante mo no boro kulu kaŋ ga ni laali." 10 Kala Balak bine tun gumo Balaam se. A na nga kambey kar care gaa ka ne Balaam se: "A go, ay donton ka ni ce ni ma kaa k'ay ibarey laali ay se! Amma guna sorro hinza neeya kaŋ a kulu albarka no ni go ga daŋ i gaa. 11 Woodin sabbay se binde, ma zuru ka ye ni kwaara. Doŋ ay mana ne kal ay ga ni beerandi gumo, amma Rabbi na ni ganji beera." 12 Balaam mo tu Balak se ka ne: "Manti ay salaŋ ni diyey kaŋ ni donton ay do yaŋ se ka ne: 13 ‹Baa Balak n'ay no nga fuwo toonante nda nzarfu nda wura, kulu nda yaadin ay si hin ka Rabbi sanno daaru, ya salaŋ hala ihanno wala ilaalo, ay boŋ wane. Amma haŋ kaŋ Rabbi ci, nga no ay mo ga salaŋ.› 14 Guna, sohõ ay ga ye ay borey do. Amma ma hangan hal ay ma ni kabarandi nda haŋ kaŋ borey wo ga te ni borey se jirbey kaŋ ga kaa ra." 15 A na nga annabitaray sanney sintin, ka ne: "Balaam, Beyor izo, nga no go ga salaŋ. Bora kaŋ a mo ga hay, nga no go ga salaŋ. 16 Nga kaŋ go ga salaŋ maa Irikoy sanney. A gonda fahamay da Koy Beero bayray. A go ga di haŋ kaŋ Hina-Kulu-Koyo ga bangandi. A go ga ye ganda, amma a mo ga hay. 17 A ne: Ay di a, amma manti sohõ, ay n'a fonnay, amma a si maan. Handariya fo ga fatta ka fun Yakuba ra, koytaray sarjilla fo ga tun ka kay Israyla game ra. A ga Mowab me-a-me kar, a ga Setu izey kulu zeeri mo. 18 I ga Edom ciya a wane. Seyir mo ngey kaŋ ti a waato ibarey, i ga ye a do, saaya kaŋ Israyla ga gaabi bangandi. 19 Yakuba game ra boro fo ga du mayray. Zanjaro kaŋ cindi kwaara se din, a g'a tuusu." 20 Woodin banda Balaam na Amalek do haray mo guna. A sintin ka annabitaray te ka ne: "Amalek no ga ti dumi sintina doŋ, amma a ga kokor ka halaci." 21 Gaa no a na Kenancey do haray guna ka annabitaray te, ka ne: "Ni nangora ya gaabikooni no. Ni fito mo, i n'a jisi tondey game ra. 22 Kulu nda yaadin, i ga Kenancey ŋwa waati kaŋ Assiriya ga kaa ka konda nin tamtaray ra." 23 A soobay ka annabitaray te ka ne: "Kaari! May no ga cindi da Irikoy na woodin te? 24 Amma teeku hiyaŋ ga kaa ka fun Cittim haray. I gaa Assiriya kankam, nga nda Heber, nga mo ga kokor ka halaci." 25 Kala Balaam tun ka ye nga kwaara. Balak mo na nga fonda gana.

Nombres 25

1 Waato kaŋ Israyla go Jitti-Nya batama ra ga goro, jama sintin ka Mowabancey wayborey zina. 2 Zama i na jama hã ka ne i ma kaa ngey toorey sargay fooro do. Borey mo koy ka ŋwa ka sombu i toorey jine mo. 3 Israyla na nga boŋ margu mo da Baal-Peyor tooro hala Rabbi futa koroŋ Israyla se. 4 Waato din gaa Rabbi salaŋ Musa se ka ne: "Ni ma jama jine borey kulu kaŋ yaŋ furo taalo ra di. M'i sarku beene Rabbi jine wayna kaaro ra hal a ma Rabbi futa kosaray ka kaa Israyla gaa." 5 Musa mo salaŋ Israyla alkaaley se ka ne: "Araŋ kundey ra boro fo kulu kaŋ koy ka margu nda Baal-Peyor tooro, kal araŋ m'i wi." 6 Kala sahãadin, Israyla boro fo kaa, Musa nda Israyla jama kulu jine, waato kaŋ i go kubayyaŋ hukumo meyo jarga ga margu ka hẽ. Bora kande nga Madiyance wayboro nga nya-izey do. 7 Waato kaŋ Eliyezar ize Fineyas, kaŋ ci Alfa Haruna ize, a di woodin, kal a tun jama bindo ra ka yaaji fo sambu nga kambe ra. 8 A na Israyla bora din gana kala kuuru fu tongo-tonga ra. A n'i boro hinka hay, Israyla bora da waybora, ka waybora gunda fun. Yaadin no i na balaawo gaay d'a Israyla izey game ra. 9 Amma borey kaŋ yaŋ bu balaawo ra, boro zambar waranka cindi taaci no. 10 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 11 "Eliyezar ize Fineyas, Haruna haama n'ay futay korna kosaray Israyla se. Zama a gonda anniya ay se i game ra, hal ay ma si Israyla izey tuusu ay cansa ra. 12 Woodin sabbay se ni ma woone ci a se ka ne: Ma maa sohõ: in da nin game ra baani alkawli go no. 13 A ga goro a se d'a banda borey mo se. Alkawli no kaŋ g'i ciya alfagayaŋ duumi. Zama a gonda anniya hanno nga Irikoyo se, a na sasabandiyaŋ te mo Israyla izey se." 14 Israyla bora kaŋ i wi din, nga nda Madiyance waybora, a maa ga ti Zimri, Salu ize. Jine boro no Simeyon kunda marga fo se. 15 Madiyance waybora, kaŋ i wi mo, a maa ga ti Kozbi, Zur ize way no. Baabo ya Madiyancey kunda fo se jine boro no. 16 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 17 "Wa Madiyancey lasaabu araŋ ibareyaŋ k'i kar. 18 Zama i na ibaretaray cabe araŋ se i hiila do. I n'araŋ halli Peyor sanno do, d'i waymo Kozbi sanno do mo, nga kaŋ ti Madiyancey jine bora ize way, waybora din kaŋ i wi balaawo hane no, Peyor sanno sabbay se."

Nombres 26

1 A ciya mo balaawo banda, kala Rabbi salaŋ Musa nda Alfa Haruna ize Eliyezar se ka ne: 2 "Wa Israyla izey jama kulu kabu, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. Za jiiri waranka izey ka koy beene, ni m'i kabu, i kaayey almayaaley boŋ." 3 Kala Musa nda Alfa Eliyezar salaŋ kundey jine borey se. Jama go Mowab batama ra, Urdun isa kaŋ ga Yeriko kwaara fonnay jarga. I ne: 4 "Wa alborey kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, mate kaŋ Rabbi ci Musa se." Israyla izey kaŋ yaŋ fatta ka fun Misira ra, ngey neeya: 5 Ruben ga ti Israyla hay-jina. Ruben izey ga ti: Hanoku, Hanoku izey jama baaba; da Pallu, Pallu izey jama baaba; 6 da Hezron, Hezron izey jama baaba; da Karmi, Karmi izey jama baaba. 7 Ruben kunda almayaaley nooya. Borey kaŋ yaŋ i kabu i do, boro zambar waytaaci cindi hinza da zangu iyye nda waranza no. 8 Pallu ize fo maa ga ti Eliyab. 9 Eliyab izey neeya: Nemuwel da Datan da Abiram. Datan da Abiram wo jine boro yaŋ no waato jama se. Ngey mo yanje nda Musa nda Haruna Kora murteyaŋo banda, waato kaŋ i murte Rabbi gaa. 10 Alwaato din mo laabo na nga meyo hay k'i gon, ngey da Kora marga din buuyaŋo ra. Zama danji na boro zangu hinka nda waygu ŋwa, hal i ciya alaama. 11 Amma Kora izey mana bu. 12 Simeyon izey neeya, i almayaaley boŋ: Nemuwel, Nemuwel izey jama baaba; da Yamin, Yamin izey jama baaba; da Yacin, Yacin izey jama baaba; 13 da Zera, Zera izey jama baaba; da Sawul, Sawul izey jama baaba. 14 Simeyon kunda almayaaley nooya: i boro zambar waranka cindi hinka da zangu hinka no. 15 Gad izey neeya i almayaaley boŋ: Zefon, Zefon izey jama baaba; da Haggi, Haggi izey jama baaba; da Suni, Suni izey jama baaba, 16 da Ozni, Ozni izey jama baaba; da Eri, Eri izey jama baaba; 17 da Arod, Arod izey jama baaba; da Areli, Areli izey jama baaba. 18 Gad kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waytaaci nda zangu gu no. 19 Yahuda izey neeya: Er da Onan; ngey wo bu Kanaana laabo ra. 20 Yahuda izey kaŋ yaŋ du banda boro yaŋ ga ti: Sela, Sela izey jama baaba; da Farisa, Farisa izey jama baaba, da Zera, Zera izey jama baaba. 21 Farisa izey neeya: Hezron, Hezron izey jama baaba; da Hamul, Hamul izey jama baaba. 22 Yahuda kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar wayye cindi iddu da zangu gu no. 23 Isakar izey mo neeya, i almayaaley boŋ: Tola, Tola izey jama baaba; da Puwa, Puwa izey jama baaba; 24 da Yasub, Yasub izey jama baaba; da Simron, Simron izey jama baaba. 25 Isakar kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waydu cindi taaci da zangu hinza no. 26 Zabluna izey neeya, i almayaaley boŋ: Saredu, Saredu izey jama baaba; da Elon, Elon izey jama baaba; da Yaleyel, Yaleyel izey jama baaba. 27 Zabluna kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waydu da zangu gu no. 28 Yusufu izey mo neeya i almayaaley boŋ: Manasse da Ifraymu. 29 Manasse izey ga ti: Macir, Macir izey jama baaba; Macir mo nga no ka Jileyad hay, kaŋ ti Jileyad jama baaba. 30 Jileyad izey neeya: Yezer, Yezer izey jama baaba; da Helek, Helek izey jama baaba, 31 da Azriyel, Azriyel izey jama baaba; da Sekem, Sekem izey jama baaba, 32 da Semida, Semida izey jama baaba; da Hefer, Hefer izey jama baaba. 33 Zelofehad no ga ti Hefer ize aru fo; nga wo sinda ize aru, kala ize way yaŋ. Zelofehad ize wayey maayey ga ti: Mala da Noha, da Hogla, da Milka, da Tirza. 34 Manasse kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waygu cindi hinka da zangu iyye no. 35 Ifraymu izey neeya i almayaaley boŋ: Sutela, Sutela izey jama baaba; da Beker, Beker izey jama baaba; da Tahan, Tahan izey jama baaba. 36 Sutela izey ga ti Eran, Eran izey jama baaba. 37 Ifraymu kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waranza cindi hinka da zangu gu no. Woodin yaŋ kulu Yusufu kunda no i almayaaley boŋ. 38 Benyamin izey mo neeya i almayaaley boŋ: Bela, Bela izey jama baaba; da Asbela, Asbela izey jama baaba; da Ahiram, Ahiram izey jama baaba; 39 da Sefufam, Sefufam izey jama baaba; da Hufam, Hufam izey jama baaba. 40 Bela izey ga ti: Arda da Naaman; Arda ga ti Arda izey jama baaba; Naaman mo nga no ga ti Naaman izey jama baaba. 41 Benyamin kunda i almayaaley boŋ nooya. Kabuyaŋo gaa i boro zambar waytaaci cindi gu da zangu iddu no. 42 Dan izey neeya, i almayaaley boŋ: Suhan, Suhan izey jama baaba. Nga hinne no ga ti Dan kunda jama, i lasaabo boŋ. 43 Suhan almayaaley kulu, i lasaabo boŋ, i boro zambar waydu cindi taaci da zangu taaci no. 44 Aser izey neeya, i almayaaley boŋ: Imna, Imna izey jama baaba; da Isbi, Isbi izey jama baaba; da Beriya, Beriya izey jama baaba. 45 Beriya izey ga ti: Heber, Heber izey jama baaba; da Malciyel, Malciyel izey jama baaba. 46 Aser ize way maa ga ti Sera. 47 Aser kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waygu cindi hinza da zangu taaci no. 48 Naftali izey neeya i almayaaley boŋ: Yazeyel, Yazeyel izey jama baaba; da Guni, Guni izey jama baaba; 49 da Yezer, Yezer izey jama baaba; da Sillem, Sillem izey jama baaba. 50 Naftali kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waytaaci cindi gu da zangu taaci no. 51 Borey kaŋ yaŋ i kabu Israyla izey do nooya: i boro zambar zangu iddu nda zambar fo da zangu iyye nda waranza no. 52 Waato din gaa no Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 53 "Borey wo se no i ga laabo fay i maayey lasaabo boŋ, hal a ma ciya i tubo. 54 Da borey ga baa, i tubo ga beeri. Da borey ciraariyaŋ no mo i tubo ga kayna. I ga almayaaley kulu no i lasaabo boŋ. 55 Kulu nda yaadin, kurne boŋ no araŋ ga laabo fay i se. I kaayey kunda maayey boŋ mo no i ga furo tubo ra. 56 Kurne boŋ no i g'i tubo fay i se, i baa yaŋ d'i kayna yaŋ game ra." 57 Borey kaŋ yaŋ i kabu Lawitey kunda do neeya, i almayaaley boŋ: Gerson, Gerson izey jama baaba; da Kohat, Kohat izey jama baaba; da Merari, Merari izey jama baaba. 58 Lawitey almayaaley neeya: Libna jama, da Hebron jama, da Maliya jama, da Musi jama, da Kora jama. (Kohat no ka Amram hay.) 59 Amram mo, a wando maa ga ti Yokabed, Lawiti wayboro fo no kaŋ i hay Lawitey kunda ra Misira laabo ra. A na Haruna nda Musa nd'i waymo Maryama hay Amram se. 60 Haruna izey mo ga ti: Nadab da Abihu nda Eliyezar da Itamar. 61 Nadab da Abihu wo bu waato kaŋ i na danji waani salle Rabbi jine. 62 Lawitey kunda lasaabo, sanda borey kaŋ yaŋ i kabu Lawitey kunda game ra, i boro zambar waranka cindi hinza no. I na ize arey kulu kabu za handu fo izey ka koy beene. I mana i kabu Israyla ize cindey banda, zama i man'i no tubu Israyla banda. 63 Borey kaŋ yaŋ Musa nda Alfa Eliyezar kabu nooya. I na Israyla kabu Mowab batama ra Urdun isa jarga, nango kaŋ ga guna Yeriko birno do haray. 64 Amma alborey kaŋ yaŋ Musa nda Alfa Haruna kabu saaya kaŋ i na Israyla kabu Sinayi ganjo ra, baa afolloŋ mana cindi borey din ra. 65 Zama Rabbi ci i se za doŋ ka ne: "Daahir i ga bu ganjo ra." A binde i alboro baa afolloŋ mana cindi, kala day Yefunna izo Kaleb, da Nun izo Yasuwa.

Nombres 27

1 Waato din gaa no Zelofehad ize wayey kaa ka maan. Zelofehad wo Hefer ize no, Jileyad ize, Macir ize, Manasse ize; Manasse kunda jama ra boro no. Manasse wo mo Yusufu ize no. Wandiyey din maayey neeya: Mala, da Noha, da Hogla, da Milka, da Tirza. 2 Ngey mo, i kay Musa jine, nga nda Alfa Eliyezar, da jine borey, da jama kulu jine mo. I go kubayyaŋ hukumo meyo jarga. I ne: 3 "Iri baaba bu ganjo ra. A mana furo Kora marga ra, ngey kaŋ yaŋ na ngey boŋ margu ka gaaba nda Rabbi. Amma a bu nga bumbo zunubey se. A mana ize aru kulu hay mo. 4 Amma ifo se no iri baaba maa ga daray a almayaaley ra, zama se a sinda ize aru yaŋ? Wa iri no tubu iri baabo nya ize alborey banda." 5 Kala Musa konda i sanno Rabbi do. 6 Rabbi tu Musa se ka ne: 7 "Zelofehad ize wayey gonda cimi. Daahir ni g'i no laabu kaŋ i ga tubu i baabo nya izey banda. I baabo tubo ga ciya i wane. 8 Woodin banda, ni ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Da alboro fo bu, a sinda ize aru kulu, kal a tubo ma ciya a ize wayey wane. 9 Da mo ize way si no, kal araŋ m'a tubo no a nya ize alborey se. 10 D'a sinda nya ize alboro yaŋ mo, araŋ m'a tubo no a baabo nya izey alborey se. 11 D'a baabo sinda nya ize alboro yaŋ mo, kal araŋ m'a tubo no a nya-ka-fo-sina kaŋ ga maan a gaa a almayaaley ra se, hal a ma ciya a wane. Woodin mo ga goro ciiti fondo da farilla sanni Israyla izey se, sanno kaŋ Rabbi salaŋ Musa se boŋ." 12 Woodin banda Rabbi salaŋ Musa se ka ne: "Ni ma kaaru Abarim tondi kuuko boŋ ka laabo kaŋ ay na Israyla izey no din guna. 13 Da ni di a, kulu ni mo, ni ga margu ni dumey do, mate kaŋ cine ni beero Haruna margu. 14 Zama araŋ murte ay sanno gaa Zin ganjo ra, waato kaŋ jama na yanja te. Araŋ man'ay beerandi i jine haro do." (Sanda Meriba haro nooya kaŋ go Kades haray Zin ganjo ra.) 15 Kala Musa salaŋ Rabbi se ka ne: 16 "Ya Rabbi, nin kaŋ ci Irikoy Adam-izey kulu biyey boŋ, kala ni ma boro fo suuban a ma ciya jine boro jama wo se. 17 Bora din ma furo i jine ka koy, a ma furo i jine ka kaa mo. A ma kond'ey k'i daŋ laabo ra, hala Rabbi jama ma si hima danga feejiyaŋ kaŋ sinda kuruko." 18 Rabbi tu Musa se ka ne: "Ni ma Yasuwa Nun izo suuban; boro no kaŋ Biya go a ra. Ni ma ni kambe dake a boŋo boŋ. 19 M'a kayandi Alfa Eliyezar jine. Naŋ woodin ma te mo jama kulu jine. Ni m'a kambe toonandi nda goyo noodin. 20 Ni ga ni beera dake a boŋ, hala Israyla izey jama kulu m'a gana. 21 Nga mo ma kay Alfa Eliyezar jine, kaŋ ga Urim ciito asariya hã Rabbi gaa. Rabbi sanno boŋ no i ga fatta, a sanno boŋ mo no i ga furo, Yasuwa nda Israyla izey kulu, sanda jama kulu nooya." 22 Musa te mate kaŋ cine Rabbi ci nga se. A na Yasuwa kayandi Alfa Eliyezar jine, nangu kaŋ jama kulu ga di ey. 23 A na nga kambey dake Yasuwa boŋ k'a kambe toonandi nda goyo, danga mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se.

Nombres 28

1 Rabbi salaŋ Musa se koyne, ka ne: 2 "Ni ma Israyla izey lordi ka ne: Araŋ ma haggoy araŋ ma kande ay sargayey, danga ay ŋwaaro kaŋ borey ga salle danji ra, kaŋ haw ga kaan ay se mo. Araŋ ma kand'ey mo ngey alwaatey ra. 3 Ni ma ci i se ka ne: Woone no ga ti sargay kaŋ i ga ton da danji, kaŋ araŋ ga salle Rabbi se: Feeji gaaru izeyaŋ, kaŋ laru kulu si i gaa, i ma ihinka no han kulu. A ma te sargay summaare kaŋ i ga ton, duumi. 4 Feej'ize fa ni ga salle susubay haray, afa mo ni ga salle wiciri kambu. 5 Ni ma hamni baano, sanda zaka hinka cine tonton a gaa, k'a kaasum da zeytun gabante ji, sanda butal fo da jare cine. 6 Sargay kaŋ i ga ton nooya kaŋ i g'a kulu ton no. I m'a te duumi, mate kaŋ cine ay ci ni se Sinayi tondo boŋ. A hawo ga kaan. Nooyaŋ no kaŋ i ga salle danji ra Rabbi se. 7 A haŋyaŋ sarga mo butal fo da jare no feej'ize fo kulu se. Duvan hanno mo, ni g'a dooru Rabbi jine nangu hanna ra. 8 Feej'ize fa mo ni g'a salle wiciri kambu. Mate kaŋ cine ni kande ŋwaari sarga da haŋyaŋ sarga ijina se, yaadin no woone mo se. Sargay kaŋ i ga te danji ra no, kaŋ haw ga kaan Rabbi se. 9 Fulanzamay zaari kulu mo, ni ma kande feeji gaaru ize hinka kaŋ yaŋ sinda laru kulu, da hamni baano zaka iddu kaŋ i kaasum da ji, d'i haŋyaŋ sarga mo. 10 Woodin no ga ti fulanzamay hane sarga kaŋ i ga ton kaŋ i ga te ka tonton han kulu sargay kaŋ i ga ton gaa, wo kaŋ i ga te duumi, da nga haŋyaŋ sarga. 11 Handu taji kayyaŋ hane kulu mo, araŋ ga woone yaŋ no Rabbi se sargay kaŋ i ga ton: Yeeji hinka nda feeji gaaru fo, da feeji gaaru ize iyye, kaŋ yaŋ i kulu sinda laru. 12 Yeeji kulu se mo araŋ ma kande hamni baano zaka yagga, kaasumante nda ji. Feeji gaaro se mo araŋ ma kande hamni baano zaka iddu kaasumante nda ji kaŋ ga ti ŋwaari sargay. 13 Feej'ize fo kulu se mo, araŋ ma kande hamni baano zaka hinza, kaasumante nda ji. Woodin yaŋ no ga ti tonyaŋ sargayey kaŋ araŋ ga salle danji ra, kaŋ yaŋ i haw ga kaan Rabbi se. 14 I haŋyaŋ sarga mo duvan butal hinza no yeeji fo se, feeji gaaru fo mo se butal hinka da jare no, butal fo da jare mo feej'ize fo kulu se. Woodin yaŋ no ga ti sargayey kaŋ i ga ton kaŋ i ga salle handu kulu jiiro ra. 15 Woodin banda, i ma hincin jindi fo salle Rabbi se. A ga ciya zunubi se sargay. I g'a tonton ka salle. A ga waana duumi sarga kaŋ i ga ton da nga haŋyaŋ sarga. 16 Jiiro ra handu sintina, a jirbi way cindi taacanta hane, han din hane wo Paska batu no, Rabbi wane. 17 Hando din, a jirbi way cindi guwa hane i ma batu fo te. Kala jirbi iyye i ma si buuru kaŋ gonda dalbu ŋwa. 18 Zaari iyya din ra zaari sintina i ma marga hanno te. Araŋ ma si goy kulu kaŋ ga taabandi te. 19 Amma araŋ ma nooyaŋ salle Rabbi se; araŋ m'a te da danji. Sanda sargay summaare kaŋ i ga ton, a ma ciya yeej'ize hinka nda feeji gaaru fo, da feeji gaaru ize iyye. I kulu ma ciya wo kaŋ sinda laru kulu ngey gaa. 20 Ma kande mo i ŋwaari sargayey, hamni baano kaasumante nda ji. Wa no zaka yagga yeeji fo se, feeji gaaru fo se mo zaka iddu, 21 feej'ize iyya din mo i ra afo kulu se zaka hinza. 22 Araŋ ma hincin jindi fo mo salle ka te zunubi se sargay, hal a ma sasabandiyaŋ te araŋ se. 23 Woodin yaŋ kulu kaŋ araŋ ga no ga waana susubay sarga kaŋ araŋ ga te duumi. 24 Mate kaŋ araŋ ga no han kulu hala jirbi iyye, a fonda nooya, ŋwaari kaŋ i ga salle danji ra, kaŋ haw ga kaan Rabbi se. Nooyaŋ woodin yaŋ ga waana sargay summaara kaŋ i ga ton da nga haŋyaŋ sarga kaŋ i ga te duumi. 25 Zaari iyyanta hane mo, araŋ ma marga hanno te. Araŋ ma si goy kulu kaŋ ga taabandi te. 26 Boŋ-jina bato hane mo, saaya kaŋ araŋ ga kande hamni taji sarga Rabbi se, habu iyya banda, kal araŋ ma marga hanno te. Araŋ ma si taabi goy kulu te han din. 27 Amma araŋ ma sargay kaŋ i ga ton salle kaŋ haw ga kaan Rabbi se da woone yaŋ: yeej'ize hinka nda feeji gaaru fo da feeji gaaru ize iyye. 28 Araŋ m'i ŋwaari sargayey daŋ i banda, danga: hamni baano kaasumante nda ji, zaka yagga cine yeeji fo se, zaka iddu cine feeji gaaru fo se, 29 da zaka hinza feej'ize fo kulu mo se, feej'ize iyya kulu se. 30 Araŋ ma hincin jindi fo mo salle hal i ma sasabandiyaŋ te araŋ se. 31 Woodin yaŋ kulu no i ga no ka tonton duumi sarga kaŋ i ga ton gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga. I kulu ma ciya wo kaŋ yaŋ sinda laru kulu ngey gaa.

Nombres 29

1 Jiiro handu iyyanta jirbi sintina hane, araŋ ma marga hanno te. Araŋ ma si goy kulu kaŋ ga taabandi te. Hilli karyaŋ zaari no araŋ se. 2 Araŋ ma kande sargay summaare kaŋ i ga ton kaŋ haw ga kaan Rabbi se. Wa kande yeej'ize fo, da feeji gaaru fo, da feeji gaaru ize iyye, kaŋ i kulu sinda laru. 3 Araŋ ma kande i ŋwaari sarga, hamni baano kaasumante nda ji. Sanda zaka yagga yeeji fo se, zaka iddu feeji gaaru fo se, 4 feej'ize iyya din mo, afo kulu se zaka hinza. 5 Araŋ ma kande hincin jindi fo mo zunubi se sarga, kaŋ i ga sasabandiyaŋ te d'a araŋ se. 6 I ma woodin yaŋ tonton handu taji sargay kaŋ i ga ton gaa d'a wane ŋwaari sarga. I m'i tonton mo han kulu sargay kaŋ i ga ton d'a ŋwaari sargay d'a haŋyaŋ sarga kaŋ yaŋ i ga te ngey farilla boŋ wano din gaa. I hawo ga kaan. I g'i salle Rabbi se danji ra. 7 Handu iyyanta din jirbi wayyanta hane, araŋ ma marga hanno te, ka araŋ boŋ kaynandi. Araŋ ma si goy kulu te. 8 Amma araŋ ma sargay kaŋ i ga ton salle Rabbi se, kaŋ haw ga kaan. Ngey neeya: yeej'ize fo, da feeji gaaru fo, da feeji gaaru ize iyye, kaŋ i kulu sinda laru. 9 Wa kande mo i ŋwaari sargayey kaŋ ti hamni baano kaasumante nda ji, zaka yagga cine yeejo se, da zaka iddu feeji gaaro se, 10 feej'ize iyya din mo, feej'ize fo kulu se zaka hinza. 11 Araŋ ma kande hincin jindi fo mo zunubi se sargay. Woodin yaŋ go waani, sasabandiyaŋ sarga mo go waani. Han kulu sarga kaŋ i ga ton, nga mo go waani, nga nda nga ŋwaari sarga d'i haŋyaŋ sarga. 12 Handu iyyanta din jirbi way cindi guwanta hane, araŋ ma marga hanno te. Araŋ ma si goy kulu kaŋ ga taabandi te. Araŋ ma batu te Rabbi se hala jirbi iyye. 13 Wa sargay summaare kaŋ i ga ton mo salle, nooyaŋo kaŋ i ga salle danji ra, kaŋ haw ga kaan Rabbi se. Ngey neeya: yeej'ize way cindi hinza, da feeji gaaru hinka, da feeji gaaru ize way cindi taaci, jiiri fo izeyaŋ, i kulu wo kaŋ sinda laru. 14 I ŋwaari sargayey mo ga ti hamni baano kaasumante nda ji: yeej'ize way cindi hinza afo kulu se zaka yagga; feeji gaaru hinka mo, afo kulu se zaka iddu, 15 feej'ize way cindi taaco mo, afo kulu se zaka hinza. 16 I ma kande hincin jindi fo mo ka salle zunubi se sargay. I ga woodin yaŋ tonton sargay kaŋ i ga ton kaŋ i ga te duumi din gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga. 17 Jirbi iyya zaari hinkanta, i ma kande yeej'ize way cindi hinka, da feeji gaaru hinka, da feeji gaaru ize way cindi taaci, jiiri fo ize yaŋ, kaŋ i kulu sinda laru. 18 I ma kande i ŋwaari sargayey d'i haŋyaŋ sargayey mo yeejey se, da feeji gaarey se, da feej'izey mo se, i lasaabo da farilla boŋ. 19 I ma kande hincin jindi fo mo kaŋ ga te zunubi se sargay. I g'i tonton han kulu sargay kaŋ i ga ton gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga. 20 Zaari hinzanta hane i ma kande yeeji way cindi fo, da feeji gaaru hinka, da feeji gaaru ize way cindi taaci, jiiri fo ize yaŋ, kaŋ laru kulu si i gaa. 21 Ngey d'i ŋwaari sargayey d'i haŋyaŋ sargayey, yeejey se, da feeji gaarey se, da feej'izey se, i lasaabo da farilla boŋ. 22 I ma kande hincin jindi fo mo kaŋ ga te zunubi se sargay. I g'i tonton han kulu sargay kaŋ i ga ton gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga gaa. 23 Zaari taacanta hane, i ma kande yeeji way, da feeji gaaru hinka, da feeji gaaru ize way cindi taaci, jiiri fo ize yaŋ, kaŋ laru kulu si i gaa. 24 Ngey d'i ŋwaari sargayey d'i haŋyaŋ sargayey, yeejey se, da feeji gaarey se, da feej'izey mo se, i lasaabo da farilla boŋ. 25 I ma kande hincin jindi fo mo kaŋ ga te zunubi se sargay. I g'i tonton han kulu sargay kaŋ i ga ton gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga gaa. 26 Zaari guwanta hane, i ma kande yeeji yagga, da feeji gaaru hinka, da feeji gaaru ize way cindi taaci, jiiri fo ize yaŋ, kaŋ i kulu sinda laru. 27 Ngey da ngey ŋwaari sargayey d'i haŋyaŋ sargayey, yeejey se, da feeji gaarey se, da feej'izey mo se, i lasaabo da farilla boŋ. 28 I ma kande hincin jindi fo mo kaŋ ga te zunubi se sargay. I m'i tonton han kulu sargay kaŋ i ga ton gaa, nga nda nga ŋwaari sarga, d'a haŋyaŋ sarga. 29 Zaari iddanta hane, i ma kande yeeji ahakku, da feeji gaaru hinka, da feeji gaaru ize way cindi taaci, jiiri fo ize yaŋ, kaŋ laru kulu si i gaa. 30 Ngey da ngey ŋwaari sargayey d'i haŋyaŋ sargayey yeejey se, da feeji gaarey se, da feej'izey mo se, i lasaabo da farilla boŋ. 31 I ma kande hincin jindi fo mo kaŋ ga te zunubi se sargay. I m'i tonton han kulu sargay kaŋ i ga ton gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga. 32 Zaari iyyanta hane mo, i ma kande yeeji iyye, da feeji gaaru hinka, da feeji gaaru ize way cindi taaci jiiri fo ize yaŋ, kaŋ laru kulu si i gaa. 33 Ngey da ngey ŋwaari sargayey d'i haŋyaŋ sargayey yeejey se da feeji gaarey se, da feej'izey mo se, i lasaabo da farilla boŋ. 34 I ma kande hincin jindi fo mo kaŋ ga te zunubi se sargay. I m'i tonton han kulu sargay kaŋ i ga ton gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga. 35 Zaari ahakkanta hane, araŋ ma marga hanno te. Araŋ ma si goy kulu kaŋ ga taabandi te. 36 Amma araŋ ma sargay kaŋ i ga ton no Rabbi se, sargay kaŋ i ga te danji ra. A hawo ga kaan Rabbi se. Nga neeya: yeeji fo da feeji gaaru fo, da feeji gaaru ize iyye, jiiri fo izeyaŋ, kaŋ laru kulu si i gaa. 37 Araŋ m'i ŋwaari sargayey salle mo, da haŋyaŋ sargay kaŋ i ga no yeejo se, da feeji gaaro se, da feej'izey afo kulu se. I m'a te i lasaabo da farilla boŋ. 38 I ma kande hincin jindi fo mo kaŋ ga te zunubi se sargay. I m'i tonton han kulu sarga kaŋ i ga ton gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga. 39 Woodin yaŋ wo araŋ m'i salle Rabbi se araŋ batu alwaatey kulu kaŋ a ci araŋ se yaŋ ra. Araŋ sartey sargayey kaŋ araŋ ga te, da bine yadda waney, ngey wo go waani. Araŋ sargayey kaŋ i ga ton nooya, d'araŋ ŋwaari sargayey d'araŋ haŋyaŋ sargayey, d'araŋ saabuyaŋ sargayey mo."

Nombres 30

1 Hay kulu kaŋ Rabbi ci Musa se, yaadin mo no Musa ci Israyla izey se. 2 Musa salaŋ Israyla izey kundey jine borey se ka ne: "Yaa no Rabbi ci: 3 Da alboro fo na alkawli sambu Rabbi se, wala mo a na zeyaŋ fo ze ka nga boŋ jarandi nda jaraw, kulu a sanno ma si tun. Mate kulu kaŋ a ci da nga meyo, kal a m'a toonandi. 4 Woone mo, nga no ga ti mate kaŋ i ga te da wayboro fo na alkawli fo sambu Rabbi se, wala a na nga boŋ jarandi nda jaraw fo waato kaŋ a go nga baabo windo ra, a wandiyay waate. 5 Da wandiya baabo maa a sarto, sanda, jarawo kaŋ a sambu nga boŋ gaa, baabo mo dangay a se, kulu a sarto ga goro. Hay kulu kaŋ a sambu nga boŋ gaa mo si tun. 6 Amma da baabo wang'a se za hano kaŋ a maa r'a, kulu waybora sartey, wala jaraw kulu kaŋ a sambu nga boŋ gaa, i si no. Rabbi mo g'a yaafa a se, zama a baabo wangu a se. 7 Da wayboro hiiji, kaŋ sarti fo go a boŋ, wala sanni yaŋ kaŋ a te me waasay ra ka jare; 8 da kurnyo maa r'a, a dangay a se mo hano kaŋ hane a maa din, yaadin gaa waybora sartey ga goro. Jarawey kaŋ yaŋ a sambu nga boŋ gaa din mo, i go no. 9 Amma hano kaŋ hane kurnyo maa r'a, d'a wangu a se, kulu waybora sarto kaŋ go a boŋ din, kurnyo g'a tunandi. Sanney mo kaŋ yaŋ a ci me waasay ra ka nga boŋ jarandi nd'a, i si no a boŋ. Rabbi mo g'a yaafa a se. 10 Amma wayboro kaŋ kurnye bu, wala boro kaŋ i fay, hay kulu kaŋ a sambu nga boŋ gaa ga goro a boŋ. 11 D'a na sarti sambu za a go kurnyo fu ra, wala mo a ze ka jaraw fo sambu, 12 a kurnyo mo maa r'a, ka dangay a boŋ, a mana wangu, kulu yaadin gaa a sartey kulu ga goro a boŋ. Jaraw kulu kaŋ a sambu nga boŋ mo si tun. 13 Amma da kurnyo na waybora sanney tunandi hano kaŋ hane a maa r'ey, yaadin gaa hay kulu kaŋ fatta waybora meyo ra, kaŋ a na alkawli sambu nga ga te, wala mo jarawo kaŋ go a boŋ din, i si no a boŋ. A kurnyo n'i tunandi nooya. Rabbi mo g'a yaafa waybora se. 14 Sarti wala za-jinde kulu kaŋ wayboro sambu nga boŋ gaa, a kurnyo gonda dabari a m'i tabbatandi, wala a m'i tunandi. 15 Amma da kurnyo dangay siw! zaari ka koy zaari, kulu yaadin gaa a na waybora sartey tabbatandi no. A jarawey kulu kaŋ a jare, a kurnyo n'i tabbatandi, za kaŋ a dangay waybora se hano kaŋ hane a maa r'ey. 16 Amma d'a ye k'i tunandi woodin banda, kulu a ga waybora taalo jare." 17 Woodin yaŋ no ga ti farilla sanney kaŋ yaŋ Rabbi ci Musa se, mate kaŋ a bara kurnye nda wande game ra, wala baaba nda nga ize way game ra, kaŋ a go baabo windo ra ga goro a wandiyay waate.

Nombres 31

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ma Madiyancey bana Israyla izey se. Waato din gaa no i ga ni margu ni kaayey do." 3 Kala Musa salaŋ jama se ka ne: "Wa wongu jinayyaŋ no araŋ ra boroyaŋ se, i ma koy wongu. I ma fatta ka gaaba nda Madiyan, zama i ma Rabbi banayaŋo toonandi Madiyan boŋ. 4 Kunda kulu ra araŋ ma sambu boro zambar fo, Israyla kundey kulu ra, k'i donton wongo do." 5 Yaadin no i na boro zambar fo no kaŋ i kaa kunda kulu ra, borey kaŋ yaŋ i suuban Israyla zambarey ra, sanda boro zambar way cindi hinka kaŋ yaŋ go soolante nda wongu jinayyaŋ. 6 Musa binde n'i donton, i boro zambar fo kunda kulu do, i ma koy ka wongu te. Alfa Eliyezar izo Fineyas n'i dum. A konda Nangu Hanna jinay fooyaŋ da kaakaaciyaŋ kaŋ i ga kar mo. 7 Kal i koy ka Madiyan wongu, danga mate kaŋ Rabbi ci Musa se, k'i alborey kulu wi. 8 I na Madiyancey bonkooniyaŋ wi borey kaŋ i wi yaŋ ra. Ngey neeya: Ebi da Rekam da Zur, da Hur, da Reba, sanda Madiyancey bonkooni guwa nooya. I na Beyor izo Balaam mo wi da takuba. 9 Israyla izey na Madiyancey wayborey di, ngey nd'i zankey, d'i almaney kulu mo, ikayna nda ibeeri, d'i jinayey. I n'i ku wongu arzaka. 10 I kwaara beerey d'i kawyey, d'i gatey mo, i n'i kulu ton da danji. 11 I na arzaka kulu sambu, hala nda borey kaŋ yaŋ i di mo, ngey nda almaney kulu. 12 I kande borey da almaney da wongu arzaka kulu Musa nda Alfa Eliyezar da Israyla izey marga do. I go Mowab batama kaŋ go Urdun isa jarga ra da zumbuyaŋ, Yeriko do haray. 13 Musa nda Alfa Eliyezar da Israyla izey jama jine borey kulu fatta gata ra k'i kubay. 14 Musa binde te bine soojey jine borey se, sanda zambarey da zangey koyey nooya, kaŋ yaŋ fatta ka koy wongo do. 15 Musa ne i se: "Araŋ na wayborey wo naŋ da fundi, wala? 16 Araŋ bay kaŋ Balaam saawara boŋ ngey no ka Israyla izey daŋ i ma zunubi te Rabbi se Peyor sanno ra, hala balaaw na Rabbi jama ŋwa. 17 Day, sohõ araŋ m'i zankey ra alborayzey kulu wi. Wayborey mo, boro kulu kaŋ furo aru, araŋ m'i kulu wi. 18 Amma zanka wayborayzey kulu, kaŋ yaŋ mana furo aru, araŋ m'i naŋ araŋ boŋ se. 19 Araŋ bumbey mo, araŋ ma goro gata banda kala jirbi iyye. Boro kulu kaŋ na boro fo wi, wala kaŋ lamba buuko gaa, i ma ngey boŋ hanandi jirbi hinzanta hane da jirbi iyyanta hane mo, araŋ da borey kaŋ yaŋ araŋ di. 20 Bankaaray sanni mo i ma hay kulu kaŋ i ga te da kuuru hanandi, araŋ bumbey m'a te. Wa hincin hamni zaara, da bundu jinay kulu mo hanandi." 21 Alfa Eliyezar mo ne soojey kaŋ yaŋ koy wongo do se: "Woodin asariya farilla kaŋ Rabbi ci Musa se no. 22 Amma wura da nzarfu nda guuru-say, da guuru-bi, da guuru-kwaaray, da bidile -- 23 hay kulu kaŋ ga hin danji, kal araŋ m'a daŋ danji ra, hal a ma hanan. Kulu nda yaadin, araŋ ma ye k'a hanandi nda haro kaŋ ga harram kaa. Hay kulu kaŋ si hin danji mo, araŋ m'a sufu hari ra. 24 Araŋ mo, m'araŋ bankaarayey nyuna jirbi iyyanta hane, hal araŋ ma hanan. Waato din gaa no araŋ ga furo gata ra." 25 Woodin banda Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 26 "Fundikooney kulu kaŋ yaŋ i di, borey da almaney, araŋ m'i kabu. Nin da Alfa Eliyezar da jama windi koyey, araŋ m'i kabu. 27 Araŋ m'i fay kanandi hinka. Kanandi fa borey kaŋ yaŋ ga waani wongu goy se no, kaŋ yaŋ koy wongo do. Kanandi fa mo jama kulu se no. 28 Araŋ ma jangal ta mo Rabbi se soojey kaŋ yaŋ koy wongo do gaa. I ma fundi fo no zangu gu kulu ra, borey da hawey da farkayey da alman kayney. 29 Araŋ m'i kaa soojey waney ra ka no Alfa Eliyezar se, i ma beene sambuyaŋ nooyaŋ te Rabbi se. 30 Israyla izey wano ra, ni ma afo ta waygu kulu ra, borey da hawey da farkayey da alman kayney kulu, sanda almaney kulu ra nooya. Ni m'i no Lawitey se, kaŋ yaŋ ga Rabbi Irikoy nangora talfo batu." 31 Musa nda Alfa Eliyezar mo te mate kaŋ Rabbi ci Musa se. 32 Fundikooney kaŋ yaŋ i di binde, kaŋ waana jinayey kaŋ soojey sambu, feeji zambar zangu iddu da zambar wayye cindi gu no, 33 da haw zambar wayye cindi hinka, 34 da farka zambar waydu cindi fo, 35 da boro zambar waranza cindi hinka, kaŋ i kulu wayboroyaŋ no kaŋ yaŋ mana furo aru ce fo. 36 Kanandi fa kaŋ ti borey kaŋ yaŋ fatta ka koy wongo do baa, i lasaabo ga ti: feeji zambar zangu hinza da zambar waranza cindi iyye, nda zangu gu. 37 Rabbi jangalo kaŋ i kaa feejey ra mo, feeji zangu iddu nda wayye cindi gu no. 38 Hawey mo, zambar waranza cindi iddu no, Rabbi jangalo mo haw wayye cindi hinka no. 39 Farkayey mo zambar waranza nda zangu gu no, Rabbi jangalo mo farka waydu cindi fo no. 40 Borey mo zambar waranza da zangu gu no, Rabbi jangalo mo waydu cindi fo no. 41 Jangalo wo kaŋ ti beene sambuyaŋ sargay Rabbi se, Musa n'a no Alfa Eliyezar se, danga mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 42 Israyla izey baa mo, kaŋ Musa na nga nda soojey baa fay, 43 jama baa ga ti feeji zambar zangu hinza da zambar waranza cindi iyye, da zangu gu, 44 da haw zambar waranza cindi iddu, 45 da farka zambar waranza da zangu gu, 46 da boro zambar way cindi iddu. 47 Israyla izey baa ra mo Musa na afo kaa waygu kulu ra, borey da almaney kulu. A n'i no Lawitey se kaŋ yaŋ ga Rabbi Irikoy nangora talfo batu, mate kaŋ Rabbi ci Musa se. 48 Jine borey kaŋ yaŋ go zambarey boŋ da wongu nyaŋey kaŋ yaŋ go zangey boŋ soojey marga ra kaa ka maan Musa do. 49 I ne Musa se: "Ni tamey na soojey kaŋ yaŋ go i kambe ra kabu. Baa boro folloŋ mana gaze iri do. 50 Iri mo iri kande nooyaŋ Rabbi se, iri kulu haŋ kaŋ iri du ra. Wura taalam jinayyaŋ neeya, sanda ce jinde sisiriyaŋ, da kambe guuruyaŋ da kambe korbayyaŋ da hanga korbayyaŋ, da jinde hiiriyaŋ. Iri kand'ey hal i ma taali tuusuyaŋ te iri se Rabbi jine." 51 Musa nda Alfa Eliyezar na wura ta i gaa kaŋ a kulu taalam jinay dananteyaŋ no. 52 Wura kaŋ i salle Rabbi se, kaŋ zambarey jine borey da zangey jine borey kande mo ga saba nda ton fo cine tiŋay. 53 Soojey na wongu arzaka ku, afo kulu nga boŋ se. 54 Amma Musa nda Alfa Eliyezar na wura din ta zambarey jine borey da zangey jine borey gaa. I kand'a kubayyaŋ hukumo ra, zama a ma ciya fonguyaŋ hari Israyla izey se Rabbi jine.

Nombres 32

1 Ruben da Gad izey gonda alman boobo. A se no, waato kaŋ i na Yazer laabu nda Jileyad laabu guna, i di kaŋ nangu hanno yaŋ no gumo alman se. 2 Kala Gad da Ruben izey kaa ka salaŋ Musa nda Alfa Eliyezar da jama jine borey se. I ne: 3 "Atarot kwaara, da Dibon, da Yazer, da Nimra, da Hesbon, da Eleyale, da Sebam, da Nebo, da Beyon -- 4 kaŋ ga ti laabo kaŋ Rabbi kar Israyla jama jine, laabu hanno no alman se. Iri, araŋ tamey mo, iri gonda alman." 5 I ne: "Hala day iri gonda gaakuri araŋ do, wa naŋ i ma laabo wo no iri, araŋ tamey wo se, a ma ciya iri mayray hari. Wa si konda iri Urdun isa daŋanta." 6 Musa tu Gad da Ruben kundey se ka ne: "Araŋ nya-izey ma koy wongu do, day araŋ wo ma goro ne, wala? 7 Ifo se no araŋ ga ba ka Israyla izey gaa yeenandi, hal i ma si daaru ka koy furo laabo kaŋ Rabbi no i se ra? 8 Yaadin no araŋ baabey te, waato kaŋ ay n'i donton i ma fun Kades-Barneya ka koy ka laabo guna. 9 Zama waato kaŋ i ziji ka koy Eskol gooro ra, i di laabo mo, kulu i na Israyla izey gaa yeenandi, hal i ma si furo laabo kaŋ Rabbi no i se ra. 10 Kala Rabbi bine tun han din hane. A ze mo ka ne: 11 ‹Daahir, alborey kulu kaŋ yaŋ fatta ka fun Misira laabo ra, za jiiri waranka izey ka koy beene, i ra baa afo si di laabo kaŋ ay ze d'a k'a no Ibrahim da Isaka nda Yakuba se. Zama i mana ay gana nda bine folloŋ. 12 Kala Kaleb, Yefunna izo, Keni kuray bora no, a ga furo, nga nda Nun izo Yasuwa.› Zama ngey wo na Rabbi gana nda bine folloŋ. 13 Rabbi bina tun mo Israyla se, hala Rabbi naŋ i ma windi nda boŋdaray ganjo ra hala jiiri waytaaci. I soobay ka windi-windi kala zamana woodin borey kulu, kaŋ yaŋ na taali te Rabbi se bu ka ban. 14 Sohõ araŋ mo tun araŋ baabey gurbey ra, zunubikooney din izeyaŋ. Araŋ mo ga naŋ Rabbi bine ma koroŋ ka tonton Israyla se. 15 Zama d'araŋ kamba k'a naŋ, nga mo g'i naŋ i ma gay koyne ganjo ra. Yaadin gaa mo, araŋ ga dumo wo kulu halaci nooya." 16 Amma i kaa ka maan Musa do ka ne: "Iri ga kaliyaŋ te iri almaney se, da kwaarayaŋ mo iri zankey se. 17 Amma iri bumbey ga wongu jinay sambu ka soola ka furo Israyla izey jine kal iri ma kond'ey k'i zumandi i nango ra. Iri zankey mo ga goro galley ra, laabo wo gorokoy sabbay se. 18 Iri si ye ka kaa iri windey do kala nda Israyla izey afo kulu du ka furo nga tubo ra jina. 19 Za kaŋ iri du iri tubo Urdun isa se ne-haray, wayna funay haray, iri si du tubu i banda Urdun daaranta da hala jina no-haray." 20 Kala Musa salaŋ i se ka ne: "D'araŋ na woodin te, d'araŋ na wongu jinay sambu ka furo Rabbi jine ka koy wongo do, 21 d'araŋ soojey kulu nda ngey wongu jinayey na Urdun daŋandi Rabbi jine hal a ma nga ibarey gaaray nga jine, 22 hal i ma laabo ŋwa mo Rabbi jine -- waato din gaa no araŋ ga ye ka kaa. Taali si araŋ gaa Rabbi do da Israyla mo do. Laabu woone mo ga ciya araŋ se tubu hari Rabbi jine. 23 Amma, d'araŋ mana te yaadin, guna, araŋ na zunubi te Rabbi se. Araŋ ma tabbat mo kaŋ araŋ zunubo ga to araŋ! 24 Wa galluyaŋ cina araŋ zankey se, wa kaliyaŋ te araŋ feejey se, ka soobay ka te mate kaŋ araŋ ci d'araŋ meyey." 25 Kala Gad da Ruben izey salaŋ Musa se ka ne: "Iri, ni tamey, iri ga te mate kaŋ cine nin, iri jine bora, ni ne iri ma te. 26 Iri zankey d'iri wandey, d'iri almaney, d'iri kurey kulu ga goro neewo Jileyad kwaarey ra. 27 Amma iri, ni tamey, iri boro fo kulu kaŋ gonda wongu jinay, iri ga daŋandi Rabbi jine ka koy wongo do, mate kaŋ cine nin, iri jine bora, ni ci." 28 Waato din gaa Musa na Alfa Eliyezar kaseeti, nga da Yasuwa Nun izo nda Israyla izey jine borey, sanda windey koyey mo. 29 A ne i se: "Gad da Ruben izey, d'i boro fo kulu nda nga wongu jinayey na Urdun daŋandi araŋ banda da Rabbi jine, hal araŋ ma laabo ŋwa, gaa no araŋ g'i no Jileyad laabo a ma ciya i wane. 30 Amma d'i wangu ka daŋandi araŋ banda ngey nda ngey wongu jinayey, kal i ma du tubu hari araŋ banda Kanaana laabo ra." 31 Gad da Ruben izey binde tu ka ne: "Mate kaŋ cine Rabbi ci iri, ni tamey se, yaadin mo no iri ga te. 32 Iri nd'iri wongu jinayey ga daŋandi Rabbi jine kala Kanaana laabo ra. Amma iri wane tubu hari ga goro iri se ne-haray Urdun daŋanta." 33 Musa binde n'a no i se, sanda: Gad kunda, da Ruben kunda, da Yusufu izo Manasse kunda jara se. I du Amorancey bonkoono Sihon laabo, da Basan bonkoono Og laabo mo. I du i kwaarey kulu d'i laabey ka koy hal i hirrey me, danga laabo din kwaarey windanta. 34 Gad izey no ka kwaara woone yaŋ cina: Dibon, da Atarot, da Arower, 35 da Atrot-Sofan, da Yazer, da Yogbeha, 36 da Bayt-Nimra, da Bayt-Horon. Woodin yaŋ, birni cinarikoyyaŋ no. I na kaliyaŋ mo cina alman kurey se. 37 Ruben izey mo na Hesbon cina, da Eleyale, da Ciriyat-Ayim, 38 da Nebo, da Baal-Meyon, da Sebima (i n'i maayey barmay). I na maa taji yaŋ daŋ kwaarey kaŋ i cina din gaa. 39 Macir, Manasse ize fo no, a borey koy Jileyad kwaara k'a di. I na Amorancey kaŋ go noodin gaaray. 40 Kala Musa na Jileyad no Manasse kunda bora Macir se, a ma goro noodin. 41 Yayir mo, Manasse kunda boro fo no, a koy ka Jileyad kawyey di ka ne i se Yayir kawyey. 42 Noba koy ka Kenat di, nga nda nga kawyey, k'a maa daŋ ka ne a se Noba, nga bumbo maakooni.

Nombres 33

1 Israyla izey dirawey neeya waato kaŋ i fun Misira laabo ra, i sasareyaŋey ra, Musa nda Haruna banda. 2 Musa n'i dirawey d'i zumbuyaŋey do hantum, Rabbi sanno boŋ. Mate kaŋ i dirawey te d'a neeya: 3 Handu sintina jirbi way cindi gu hane no i tun Ramses. Paska suba no Israyla izey fatta nda gaabi kwaaray Misirancey jine. 4 I fatta waato kaŋ cine Misirancey goono ga ngey hay-jiney kulu fiji, kaŋ yaŋ Rabbi kar i ra. Misira toorey boŋ mo no Rabbi na ciito te. 5 Israyla izey binde tun Ramses ka koy ka zumbu Sukkot. 6 I tun Sukkot ka koy zumbu Etam kaŋ go saaji bambata me gaa. 7 I tun Etam ka ye Pi-Hahirot haray, kaŋ go Baal-Zefon jine, ka zumbu Migdol jine. 8 I tun Pi-Hahirot ka gana teeko bindo ra ka bisa ka furo ganjo ra. I to jirbi hinza ga dira Etam ganjo ra ka koy zumbu Mara. 9 I tun Mara ka koy to Elim. Elim gonda hari-mo way cindi hinka, da teenay nya wayye. I zumbu noodin. 10 I tun Elim ka koy zumbu Teeku Cira jarga. 11 I tun Teeku Cira jarga ka koy zumbu Sin ganjo ra. 12 I tun Sin ganjo ra ka koy zumbu Dofka. 13 I tun Dofka ka koy zumbu Alusa. 14 I tun Alusa ka koy zumbu Refidim. Noodin no jama mana du hari kaŋ i ga haŋ. 15 I tun Refidim ka koy zumbu Sinayi ganjo ra. 16 I tun Sinayi ganjo ra ka koy zumbu Binikomey Saarayey do. 17 I tun Binikomey Saarayey do ka koy zumbu Hazerot. 18 I tun Hazerot ka koy zumbu Ritma. 19 I tun Ritma ka koy zumbu Rimmon-Perez. 20 I tun Rimmon-Perez ka koy zumbu Libna. 21 I tun Libna ka koy zumbu Rissa. 22 I tun Rissa ka koy zumbu Kehelata. 23 I tun Kehelata ka koy zumbu Safer tondo do. 24 I tun Safer tondo do ka koy zumbu Harada. 25 I tun Harada ka koy zumbu Makelota. 26 I tun Makelota ka koy zumbu Tahat. 27 I tun Tahat ka koy zumbu Tara. 28 I tun Tara ka koy zumbu Mitka. 29 I tun Mitka ka koy zumbu Hasmona. 30 I tun Hasmona ka koy zumbu Moserot. 31 I tun Moserot ka koy zumbu Bene-Yaakan. 32 I tun Bene-Yaakan ka koy zumbu Gudgoda. 33 I tun Gudgoda ka koy zumbu Yobata. 34 I tun Yobata ka koy zumbu Aborona. 35 I tun Aborona ka koy zumbu Eziyon-Geber. 36 I tun Eziyon-Geber ka koy zumbu Zin ganjo ra, kaŋ ga ti Kades. 37 I tun Kades ka koy zumbu Hor tondo, kaŋ go Edom laabo jarga tanjay. 38 Alfa Haruna kaaru Hor tondo boŋ ka bu noodin Rabbi sanno boŋ. Alwaati woodin a to jiiri waytaaci afo si da handu gu da zaari fo za Israyla izey Misira laabu funyaŋo ka kaa alwaati woodin. 39 Haruna gonda jiiri zangu nda waranka cindi hinza kaŋ gaa a bu Hor tondo boŋ. 40 Kanaanancey koy fo, kaŋ se i ga ne Arad, kaŋ go Kanaana laabo ra da goray Negeb haray, a maa i ne Israyla izey go fonda boŋ ga kaa. 41 I tun Hor tondo do ka koy zumbu Zalmon. 42 I tun Zalmon ka koy zumbu Punon. 43 I tun Punon ka koy zumbu Obot. 44 I tun Obot ka koy zumbu Iye-Abarim, kaŋ go Mowab laabo me gaa. 45 I tun Iye-Abarim ka koy zumbu Dibon-Gad. 46 I tun Dibon-Gad ka koy zumbu Almon-Diblatayim. 47 I tun Almon-Diblatayim ka koy zumbu Abarim tondey ra, Nebo jine. 48 I tun Abarim tondey ra ka koy zumbu Mowab batamey ra, kaŋ ga maan Urdun isa, naŋ kaŋ i ga Yeriko kwaara fonnay. 49 I na gata sinji noodin Urdun jarga za Bayt-Yesimot kwaara ka koy Abel-Zittim, Mowab batamey ra nooya. 50 Kala Rabbi salaŋ Musa se waato kaŋ i go Mowab batamey ra, Urdun jarga, naŋ kaŋ boro ga Yeriko fonnay. 51 A ne: "Ni ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ na Urdun daŋandi ka furo Kanaana laabo ra, 52 kal araŋ ma laabo gorokoy kulu gaaray araŋ jine, pat! I toorey mo, tondi nda bundu nda guuru waney, araŋ m'i kulu bagu-bagu, k'i tudey boŋ sududuyaŋ nangey halaci. 53 Araŋ ga laabo din ŋwa ka goro a ra, zama ay na laabo no araŋ se, a ma ciya araŋ wane. 54 Araŋ ma tubo fay kurne boŋ d'araŋ windey boŋ. Boro boobo i m'i no i tubo kaŋ ga baa. Borey kaŋ si baa mo, i m'i no kayna. Boro kulu ga du wo kaŋ me kurna na ni no. A ga ciya araŋ wane araŋ kaayey kundey boŋ. 55 Amma d'araŋ mana laabo din gorokoy kulu gaaray araŋ jine parkatak, i borey kaŋ yaŋ araŋ ga naŋ ga ciya araŋ se danga ndaaniyaŋ araŋ moy ra. I ga ciya danga karjiyaŋ araŋ carawey ra mo. I ga ciya araŋ se ibareyaŋ laabo kaŋ ra araŋ ga furo ka goro din ra. 56 A ga ciya mo, ay ga kokor ka te araŋ se mate kaŋ cine ay waadu ya te i se."

Nombres 34

1 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 2 "Ni ma woone ci Israyla izey se ka ne: D'araŋ furo Kanaana laabo ra, (laabo mo ga ciya araŋ se tubu, sanda laabu kulu kaŋ go Kanaana laabo hirrey ra), 3 kal araŋ ma hirri candi. Dandi kambe haray a ga tun Zin saajo ra, Edom casanta. Araŋ dandi kambe haray hirro ga tun Ciiri Teeko me gaa, wayna funay haray. 4 A ga windi Akrabbim gangara se dandi kambe haray ka gana ka koy to Zin. A ga bisa noodin ka soobay dandi kambe haray kal a ma koy to Kades-Barneya, ka gana kala Hazar-Addar, ka bisa noodin kala Azmon. 5 Za Azmon no hirro ga windi kala boro ma koy to Misira gooro gaa, ka do hala Teeku Beero gaa, nango kaŋ a ga ban. 6 Wayna kaŋay hirro mo ma ciya Teeku Beero, nga no ga te araŋ se hirri wayna kaŋay haray. 7 Araŋ azawa kambe haray hirro mo neeya: za Teeku Beero gaa araŋ ma hirri tondi yaŋ daŋ kala Hor tondo gaa. 8 Za Hor tondo gaa araŋ ma lasaabu kala Hamat kwaara meyo gaa. Araŋ hirro ma koy ka to Zadada mo, 9 a ma gana ka koy to Zifron, a ma kokor Hazar-Enon do haray. Woodin no ga ti araŋ azawa kambe haray hirro. 10 Araŋ wayna funay hirro mo, araŋ m'a lasaabu za Hazar-Enon ka koy Sefam. 11 Za Sefam a ma zulli kala Ribla, kaŋ go Ayin se wayna funay haray. Hirro ma bisa ka zulli Cinneret teeko jabo gaa wayna funay haray, 12 ka Urdun isa gana ka dandi. Hirro ma koy ka ban Ciiri Teeko me gaa dandi kamba haray. Woodin no ga ti araŋ laabo d'a hirrey a casanta kuray kulu." 13 Kala Musa ci Israyla izey se ka ne: "Woodin no ga ti laabo kaŋ araŋ ga tubu kurne boŋ, kaŋ Rabbi ne i m'a no kunda yagga nda jara se. 14 Zama Ruben izey kunda, i kaayey windey boŋ, da Gad izey kunda ngey mo i kaayey windey boŋ du ngey tubo, ngey nda Manasse ra jara. 15 Kunda hinka nda jara din du ngey tubo Urdun banda, Yeriko se wayna funay haray." 16 Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 17 "Wa maa: borey kaŋ yaŋ ga laabo fay-fay araŋ se tubu, i maayey neeya: Alfa Eliyezar, da Nun izo Yasuwa, ngey no g'a fay. 18 Araŋ ma koy fo suuban kunda fo kulu ra kaŋ yaŋ ga laabo fayyaŋo te. 19 I maayey neeya: Yahuda kunda ra, Yefunna izo Kaleb. 20 Simeyon izey kunda ra, Amihud izo Semuyel. 21 Benyamin kunda ra, Kislon izo Elidad. 22 Dan izey kunda ra, koy fo kaŋ maa Bukki, Yogli izo. 23 Yusufu izey ra: Manasse izey kunda ra, koy fo kaŋ maa Hanniyel, Efod izo. 24 Ifraymu izey kunda ra, koy fo kaŋ maa Kemuwel, Siftan izo. 25 Zabluna izey kunda ra, koy fo kaŋ maa Elizafan, Parnaka izo. 26 Isakar izey kunda ra, koy fo kaŋ maa Paltiyel, Azzan izo. 27 Aser izey kunda ra, koy fo kaŋ maa Amihud, Selomi izo. 28 Naftali izey kunda ra mo, koy fo kaŋ maa Pedahel, Amihud izo." 29 Woodin yaŋ no ga ti borey kaŋ yaŋ Rabbi lordi ka ne i ma tubo fay-fay Israyla izey se Kanaana laabo ra.

Nombres 35

1 Rabbi salaŋ Musa se waato kaŋ jama go Mowab batama ra, Urdun jarga, naŋ kaŋ boro ga Yeriko fonnay. A ne: 2 "Ma ci Israyla izey se ka ne i ma kwaarayaŋ no Lawitey se i tubey ra, i ma goro i ra se. Kuray nanguyaŋ mo kwaarey windanta, i m'i no Lawitey se. 3 Kwaarey din ra no i ga goro. I saajey mo ga ciya i hawey kuray se, d'i alman cindey kulu mo se. 4 Kwaarey din kuray saajey mo, kaŋ yaŋ araŋ ga no Lawitey se, i m'i neesi za kwaara birni cinaro gaa ka koy kwaara banda kambe kar zambar fo a casanta kuray kulu. 5 Danga, araŋ ma neesi kwaara banda kambe kar zambar hinka wayna funay haray, kamba kar zambar hinka dandi kamba haray, kambe kar zambar hinka wayna kaŋay haray, da kambe kar zambar hinka azawa kambe haray. Kwaara mo ma goro bindo ra. Woodin yaŋ no ga ciya i kwaara se kuray nangey. 6 Kwaarey kaŋ yaŋ araŋ ga no Lawitey se mo, i ra iddu ma ciya tuguyaŋ kwaara yaŋ, kaŋ yaŋ araŋ ga no hala boro-wi ma zuru ka koy i do. Araŋ ma Lawitey no mo kwaara waytaaci cindi hinka koyne ka tonton. 7 Kwaarey kulu kaŋ yaŋ araŋ ga no Lawitey se mo, kwaara waytaaci cindi ahakku no, ngey nda ngey kuray nangey. 8 Kwaarey din kaŋ yaŋ araŋ ga suuban Israyla izey tubey ra ka no, boro boobo gaa araŋ ma ta iboobo, boro ciraariyaŋ mo gaa araŋ ma ta ikayna. Boro kulu, nga tubo baayaŋo kaŋ a du boŋ no a ga nga kwaarey no Lawitey se." 9 Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 10 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ na Urdun daŋandi ka furo Kanaana laabo ra, 11 kal araŋ ma kwaarayaŋ suuban. I ga ciya tuguyaŋ kwaarayaŋ araŋ se, hala boro-wi kaŋ mana haw k'a te ma zuru ka koy noodin. 12 Kwaarey din ga ciya araŋ se tuguyaŋ nangu do ka faaba daw banako kambe, zama boro-wiyo ma si bu za a mana kay jama jine ciiti se. 13 Kwaarey kaŋ araŋ ga no yaŋ mo ga ciya araŋ se tuguyaŋ kwaara iddu. 14 Araŋ ma kwaara hinza no Urdun se ne-haray, Kanaana laabo mo ra kwaara hinza. I ga ciya tuguyaŋ kwaarayaŋ. 15 Kwaara iddo wo ga ciya tuguyaŋ nanguyaŋ Israyla izey se da yawey kaŋ yaŋ ga goro i game ra mo se. Boro kulu kaŋ na boro wi, kaŋ manti a haw k'a te no, a koy ga du ka zuru ka koy ka tugu noodin. 16 Amma d'a n'a kar da jinay fo kaŋ guuru no hal a ma bu se, boro-wi no kaŋ haw k'a te. Boro-wi woodin dumi, daahir i g'a koy wi no. 17 Da tondi mo no a sambu nga kambe ra kaŋ ga hin ka boro wi, k'a kar d'a, hala bora bu mo, boro-wi no kaŋ haw k'a te. Boro-wi woodin dumi mo, daahir i g'a wi no. 18 Wala mo d'a na hay fo sambu nga kambe ra kaŋ bundu no k'a kar d'a, mate kaŋ cine a ga boro wi, hal a bu mo, boro-wi no. Boro-wi woodin dumi mo, daahir i g'a wi. 19 Daw banakwa bumbo ma boro-wiyo din wi. Waati kulu kaŋ a kuband'a, a m'a wi. 20 Da bora na boro fo hay konnari sabbay se, wala d'a tugu k'a catu hal a bu, 21 wala nd'a n'a kar da kambe koonu ibaretaray sabbay se, hal a bu mo, daahir i ga karkwa wi. Zama boro-wi no kaŋ haw k'a te. Da daw banakwa kubay da boro-wiyo, kulu a g'a wi. 22 Amma da jaŋ-ka-bay ra no a n'a hay, ibaretaray si no, wala a m'a catu nda hay fo kaŋ manti a tugu k'a catu no, 23 wala a na boro fo catu nda tondi kaŋ ga hin ka boro wi, hal a bu mo, amma a mana di a, a manti a ibare mo no, wala a mana haw nga ma hasarawo te a se, 24 waato din gaa jama ga ciito kaa taray karkwa da daw banakwa game ra farilla woone boŋ: 25 Jama ga boro-wiyo kaŋ mana haw k'a te faaba daw banakwa kambe ra. I g'a yeti a tuguyaŋ kwaara ra, nango kaŋ a zuru ka koy tugu din. A ma goro noodin kala waati kaŋ alfaga beero bu, nga kaŋ i tuusu nda ji hanna. 26 Amma da boro-wi fo fatta nga tuguyaŋ kwaara hirro banda, nango kaŋ a zuru ka koy ka tugu din, 27 hala day daw banakwa n'a gar nga tuguyaŋ kwaara hirro banda, daw banakwa mo na boro-wiyo kar k'a wi, kulu i s'a lasaabu kuro se taali, sanda kuri alhakko go a boŋ nooya. 28 Zama doŋ boro-wiyo ma goro nga tuguyaŋ kwaara ra hala waati kaŋ alfaga beero bu. Amma alfaga beero buuyaŋo banda, boro-wiyo ga hin ka ye nga tubuyaŋ laabo ra. 29 Haray din kulu ga goro araŋ se ciiti fondo sanni yaŋ araŋ zamaney kulu ra, nangu kulu kaŋ araŋ ga goro. 30 Boro kulu kaŋ na boro fo wi, danga boro-wi kaŋ haw k'a te, i m'a wi seedayaŋ sanni boŋ. Amma boro folloŋ si te seeda boro fo boŋ hal i m'a wi. 31 Araŋ ma si fansa hari kulu ta mo boro-wiyo kaŋ to buuyaŋ gaa k'a naŋ da fundi. Daahir i ga bora din wi no. 32 Boro kaŋ zuru ka koy nga tuguyaŋ kwaara do mo, araŋ ma si fansa hari kulu ta a gaa, k'a naŋ a ma fatta ka koy goro nga tubo ra. Kala nda alfaga beero bu, gaa no a ga fatta. 33 Yaadin no araŋ ga te hala araŋ ma si laabo kaŋ ra araŋ ga goro din ziibandi, zama kuri ga laabo ciya harram. I si du ka sasabandiyaŋ sargay kulu te laabu kaŋ ra i na boro kuri mun se, da manti bora kaŋ na kuri munyaŋo te din kuro no. 34 Laabo kaŋ ra araŋ ga goro din, kaŋ a bindo ra no ay mo ga goro, araŋ ma s'a ziibandi, zama ay wo, Rabbi, ay go Israyla izey game ra ga goro."

Nombres 36

1 Jileyad izey windi jine borey kaa. (Jileyad wo Macir ize no, Manasse ize, Yusufu kunda ra jare fo.) I kaa ka maan Musa nda jine borey do, da kaayey windi arkusey Israyla izey game ra. 2 I ne: "Rabbi n'ay koyo lordi ka ne i ma laabo fay tubu se kurne boŋ, k'a no Israyla izey se. Rabbi ci ay koyo se koyne ka ne i ma iri nya-ka-fo-sina, Zelofehad tubo no a ize wayey se. 3 Amma, d'i n'i hiijandi dumi waani fo ize aruyaŋ se Israyla kundey game ra, woodin g'i tubo kaa iri kaayey tubo ra. A ga koy ka tonton kunda fa din gaa, kaŋ do i ga koy ka dabu. Yaadin gaa i ga zabu iri wane tubo kaŋ iri du kurne boŋ din gaa nooya. 4 Woodin banda, da Israyla izey fansa jiiro to, kulu i g'i tubo tonton kunda din kaŋ do i ga koy ka goro gaa, hala i g'i tubo kaa iri kaayey kunda wane tubo ra." 5 Kala Musa ci Israyla izey se Rabbi sanno boŋ, ka ne: "Yusufu izey kunda na cimi ci. 6 Wa maa mo haŋ kaŋ Rabbi ga ci Zelofehad ize wayey boŋ. A ne: Naŋ i ma hiiji boro kaŋ i ga ba, amma i baabo kunda dumey se no i g'i hiijandi. 7 Yaadin gaa binde Israyla izey game ra tubu kulu si dagu kunda fo ra ka ye kunda fo ra. Zama Israyla izey ra boro kulu ma sandandi tubo kaŋ a kaayey kunda du din gaa. 8 Ize wayboro kulu mo kaŋ gonda nga wane laabu kaŋ tubu no, Israyla izey kunda kulu do, i m'a hiijandi a baabo dumo kunda ra boro fo se. Yaadin gaa Israyla izey ra boro fo kulu ga du nga kaayey wane tubo. 9 Yaadin gaa mo, tubu kulu si gana kunda fo ra ka ye kunda fo do, zama Israyla izey kundey kulu ma sandandi ngey tubey gaa." 10 Danga mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se, yaadin no Zelofehad ize wayey mo te. 11 I na Zelofehad ize wayey, Mala da Tirza, da Hogla, da Milka, da Noha, hiijandi i nya-ka-fo-siney se. 12 I n'i hiijandi Yusufu ize Manasse dumo izey se. I tubo goro i baabo dumo kunda ra. 13 Woodin yaŋ no ga ti lordey da farilla sanney kaŋ yaŋ Rabbi ci Musa se, a m'i ci Israyla izey se. Waato din i go Mowab batama ra, Urdun isa jarga, nango kaŋ boro ga Yeriko kwaara fonnay.

Deutéronome 1

1 Sanney kaŋ yaŋ Musa salaŋ Israyla kulu se neeya: (Waato din i go ganjo ra Urdun isa se ne-haray, Gooru Beero ra, Sufa jine. Paran da Tofel da Laban da Hazerot da Dizahab tondi kuukey go i windanta. 2 Za Horeb ka Seyir tondo fonda gana ka to Kades-Barneya, a ga to jirbi way cindi fo diraw. 3 A ciya mo, jiiri waytaacanta handu way cindi fa, hando ra jirbi sintina, kala Musa salaŋ Israyla izey se, danga mate kulu kaŋ Rabbi n'a lordi nd'a i se. 4 Waato kaŋ a na Amorancey bonkoono Sihon kaŋ goro Hesbon wi, nga nda Basan bonkoono Og kaŋ goro Astarot da Edrey ra, gaa no Musa na sanney wo ci. 5 Israyla go Urdun isa se ne-haray Mowab laabo ra, waato kaŋ Musa sintin ka asariya wo fe.) A ne: 6 "Rabbi iri Irikoyo salaŋ iri se Horeb tondo cire ka ne: Araŋ ne tondo cire gora wasa. 7 Wa bare k'araŋ dirawo sintin ka koy Amorancey tondi laabey ra, da nangey kulu kaŋ yaŋ ga maan i gaa mo. Wa koy Gooru Beero ra, da tondi kuukey ra, da Safela ra, da Negeb ra, da Teeku Beero me gaa, hal a ma koy to Kanaanancey laabo ra, ka koy ka to Liban gaa, ka koy hala isa beero do, kaŋ se i ga ne Ufratis. 8 Wa guna, ay na laabo daŋ araŋ jine. Wa furo k'a sambu. A ga ciya araŋ mayray hari, laabo din kaŋ Rabbi n'a zeyaŋ te araŋ kaayey se, kaŋ yaŋ ga ti Ibrahim da Isaka nda Yakuba. A ne nga g'a no i se d'i dumey se i banda." 9 Ay wo, Musa, ay salaŋ araŋ se waato din ka ne: "Ay hinne si hin k'araŋ jare. 10 Rabbi araŋ Irikoyo n'araŋ tonton hal a go, hunkuna araŋ ga hima danga beene handariyayzey baayaŋ. 11 (Rabbi Irikoy, araŋ kaayey wano m'araŋ tonton mo koyne hal araŋ ma labu-care sorro zambar danga mate kaŋ araŋ go sohõ. A m'araŋ albarkandi mo, mate kaŋ cine a na alkawli sambu nd'a araŋ se.) 12 Ay ne: Mate n'ay ga te, ay hinne, ay m'araŋ tiŋa d'araŋ jarawo d'araŋ yanjey jare? 13 Wa laakalkooniyaŋ suuban kaŋ yaŋ gonda fahamay mo, kaŋ yaŋ i g'i bay araŋ kundey game ra. Ngey no ay ga daŋ i ma ciya araŋ se dabarikooniyaŋ." 14 Kal araŋ tu ay se ka ne: "Haya kaŋ ni ci ga boori iri m'a te." 15 Woodin boŋ no ay n'araŋ kundey jine borey sambu, laakalkooniyaŋ kaŋ i g'i bay. Ay n'i daŋ i ma ciya araŋ se dabarikooniyaŋ, sanda zambar jine boro, da zangu jine boro, da waygu jine boro, da iway-way wane yaŋ. I ma ciya wongu nyayaŋ araŋ kundey boŋ. 16 Alwaato din no ay n'araŋ ciitikoy lordi ka ne: "Wa hangan araŋ nya-izey da care game sanney se. Wa cimi ciiti te boro kulu nda nga nya-ize game ra, da ce-yaw mo kaŋ go a do. 17 Araŋ ma si baar'a-baar'a te ciiti ra, amma araŋ ma hangan boro kayna se danga mate kaŋ araŋ ga hangan boro beeri se. Wa si humburu boro fo moy, zama ciiti ya Irikoy wane no. Sanni kaŋ mongo araŋ se mo, kal araŋ ma kand'a ay do, ay mo ga hangan a se." 18 Ay n'araŋ lordi mo waato din da hay kulu kaŋ araŋ ga hima ka te. 19 Iri mo, waato kaŋ iri tun Horeb, iri bisa saaji beero kaŋ ga humburandi din kulu ra, nga kaŋ araŋ di Amorancey tudey laabo fonda gaa, mate kaŋ Rabbi iri Irikoyo n'iri lordi nd'a. Iri kaa mo ka to Kades-Barneya. 20 Kal ay ne araŋ se: "Araŋ to Amorancey tudey laabo ra, nga kaŋ Rabbi iri Irikoyo ga ba k'iri no. 21 A go, Rabbi ni Irikoyo na laabo daŋ ni jine. Ma ziji k'a sambu, mate kaŋ Rabbi ni kaayey Irikoyo ci ni se. Ma si humburu, ni bine-gaabo ma si bu mo." 22 Amma araŋ boro fo kulu maan ay gaa ka ne: "Iri ga boroyaŋ donton iri jine, i ma laabo guna iri se. I ma kande iri se baaru: fonda kaŋ iri ga gana ka furo nd'a, da kwaarey mo kaŋ do iri ga koy." 23 Sanno din mo kaan ay se gumo. Ay n'araŋ boro way cindi hinka suuban, boro fo kunda kulu se. 24 I bare mo ka kaaru tudey laabo ra, ka kaa Eskol gooro ra, k'a guna. 25 I na laabo albarka sambu ngey kambey ra ka zumbu nd'a iri do. I kande iri se baaru ka ne: "Laabu hanno no kaŋ Rabbi iri Irikoyo ga ba k'iri no." 26 Kulu nda yaadin, araŋ wangu ka ziji ka koy, amma araŋ murte Rabbi araŋ Irikoyo lordo gaa. 27 Araŋ guuni-guuni mo araŋ kuuru-fuwey ra ka ne: "Zama Rabbi konna iri, a se no a n'iri kaa Misira laabo ra, k'iri daŋ Amorancey kambe ra, zama i m'iri halaci. 28 Man no iri ga ziji ka koy? Iri nya-izey n'iri bine-gaabo wi ka ne: ‹Borey din bisa iri wargayaŋ da kuuyaŋ mo. I kwaarey mo, ibambata yaŋ no kaŋ yaŋ birni cinari ga to hala beene. Iri di Anak izeyaŋ zaati noodin.› " 29 Kal ay ne araŋ se: "Wa si joote, wa si humbur'ey mo. 30 Rabbi araŋ Irikoyo kaŋ ga furo araŋ jine, nga no ga wongu araŋ se. A ga goy araŋ se hay kulu boŋ kaŋ a te araŋ se araŋ jine Misira laabo ra. 31 Ganjo ra mo, ni di mate kaŋ Rabbi ni Irikoyo n'araŋ jare, mate kaŋ boro ga te nga ize aru se. A konda araŋ fonda kaŋ araŋ gana kulu ra, hal araŋ kaa ka to nango wo." 32 Amma sanno din ra, araŋ mana Rabbi araŋ Irikoyo cimandi. 33 Nga no ka furo araŋ jine fonda ra ka nangu ceeci araŋ se kaŋ araŋ ga zumbu ka sinji. A go danji ra cin haray, zama a m'araŋ cabe fonda kaŋ araŋ ga hima ka gana, a go buro ra zaari haray mo. 34 Rabbi maa araŋ sanney jinde, a te bine mo ka ze ka ne: 35 "Zamana laalo wo borey ra, baa afolloŋ si no kaŋ ga di laabu hanna din, wo kaŋ ay ze ka ne ay g'a no araŋ kaayey se. 36 Kala day Kaleb Yefunna izo hinne, nga wo ga di a. Laabo kaŋ a taamu din, a se no ay g'a no, nga nda nga izey, zama a na Rabbi gana nda bine folloŋ." 37 Koyne, Rabbi futu ay se araŋ sabbay se, ka ne: "Ni bumbo mo, ni si furo laabo din ra, 38 amma ni zanka Yasuwa, Nun izo, nga wo ga furo a ra. Kala ni m'a bina gaabandi, zama a do no Israyla ga laabo tubu. 39 Araŋ zankey, d'araŋ izey mo, kaŋ yaŋ araŋ ne i ga ciya wongu kuyaŋ hari, kaŋ yaŋ hunkuna i sinda fayanka, ihanno wala ilaalo boŋ, ngey wo ga furo a ra. I se mo no ay g'a no, a ma ciya i mayray hari. 40 Amma araŋ wo, kal araŋ ma bare k'araŋ dirawo sintin ka koy ganjo ra Teeku Cira fonda boŋ." 41 Waato din gaa no araŋ tu ay se ka ne: "Iri na zunubi te Rabbi se. Iri ga ziji ka koy ka wongu, sanda mate kaŋ Rabbi iri Irikoyo n'iri lordi nd'a." Kal araŋ boro fo kulu na nga wongu jinay koto ka ne a manti hay fo no araŋ ma ziji hala tudey laabo ra. 42 Amma Rabbi ne ay se: "Ma ci i se ka ne: Wa si ziji. Wa si koy ka wongu mo, zama ay si araŋ game ra, zama araŋ ibarey ma si araŋ kar ka zeeri." 43 Ay binde salaŋ araŋ se, amma araŋ wangu ka maa. Araŋ murte mo Rabbi lordo gaa. Araŋ koy da farrati ka ziji hala tudey laabo ra. 44 Amorancey mo kaŋ yaŋ go noodin tudey laabo ra da goray fatta araŋ gaa k'araŋ gaaray danga yu hamni yaŋ cine. I n'araŋ kar ka zeeri mo za Seyir tondo gaa ka koy to hala Horma. 45 Waato gaa no araŋ ye ka kaa ka hẽ Rabbi jine. Amma Rabbi mana hangan araŋ jindey se, a mana araŋ saal mo. 46 Kal araŋ goro noodin Kades jirbi boobo, jirbey kaŋ araŋ gay noodin lasaabo boŋ.

Deutéronome 2

1 Waato din gaa iri bare ka dirawo sintin ka koy ganjo ra Teeku Cira fonda boŋ, mate kaŋ Rabbi salaŋ ka ci ay se. Iri na Seyir tondo windi hal a to jirbi boobo. 2 Waato din gaa no Rabbi salaŋ ay se ka ne: 3 "Araŋ tondo windanta bar-bare yaŋo wasa. Wa bare sohõ ka koy azawa kambe haray. 4 Ni mo, ni ma jama lordi ka ne: ‹Sohõ araŋ g'araŋ nya-izey Isuwa izey hirro daaru, borey kaŋ yaŋ go Seyir da goray. I ga humburu araŋ mo. Wa haggoy d'araŋ boŋ fa! 5 Araŋ ma si i zokoti, zama ay si araŋ no i laabo gaa baa kayna, baa danga ce daara fo nangu. Zama ay na Seyir tondo no Isuwa se, a ga ciya a wane mo. 6 Araŋ ga ŋwaari day i gaa no da nooru ka du ka ŋwa. Araŋ ga hari mo day i gaa da nooru, ka du ka haŋ. 7 Zama Rabbi ni Irikoyo na ni albarkandi ni kambe goy kulu ra. A na ni dirawey bay waati kaŋ ni bisa saaji beero wo ra. Guna jiiri waytaaci kaŋ Rabbi ni Irikoyo go ni banda, ni mana jaŋ hay kulu mo.› " 8 Yaadin cine no iri bisa nd'a iri nya-ize Isuwa izey gaa, kaŋ yaŋ go Seyir da goray, iri fay d'ey mo. Iri na fonda kaŋ ga fun Gooru Beero ra sambu ka banda bare Elat da Eziyon-Geber gaa. Iri bare mo ka gana ka bisa Mowab saajo fonda do haray. 9 Kala Rabbi ne ay se: "Ma si Mowab taabandi. Ma si i zokoti mo da wongu, zama ay s'a laabo no ni se ni ma may. Zama Ar laabo ay n'a no Lotu izey se i m'a may." 10 (Emim borey goro noodin za doŋ, dumi beeri no, iboobo mo no. I ga ku gumo danga Anak borey. 11 I ga hima Refayimyaŋ mo, danga Anak borey cine, amma Mowabancey doona ka ne i se Emim borey. 12 Waato Horiyancey mo goro Seyir tondo boŋ, amma Isuwa izey furo i nango ra. I n'i halaci ngey jine ka goro i laabo ra, mate kaŋ Israyla kokor ka te nga laabo ra, wo kaŋ Rabbi n'i no nd'a.) 13 Rabbi ne koyne: "Wa tun ka Zered gooro daaru." Kala iri tun ka bisa Zered gooro gaa. 14 A to jiiri waranza cindi ahakku diraw kaŋ iri te za Kades-Barneya ka koy hal iri na Zered gooro daŋandi, hala wongu borey kulu kaŋ sintin iri banda bu ka ban gata ra, danga mate kaŋ cine Rabbi ze i se ka ne. 15 Rabbi kamba mo gaaba nd'ey k'i halaci gata kulu ra, kal i bu ka ban. 16 A ciya binde, waato kaŋ soojey kulu bu ka ban borey game ra, 17 kala Rabbi salaŋ ay se ka ne: 18 "Hunkuna ni ga sintin ka Mowab hirro casu, Ar kwaara do haray. 19 Amma waati kaŋ ni ga kaa ka maan Amonancey hirro me, ma si i taabandi, ma si i zokoti mo. Zama ay mana ni no Amon izey laabo gaa, zama ay n'a no Lotu izey se i ma may." 20 (I ga noodin mo lasaabu Refayimyaŋ laabu fo no, zama Refayimyaŋ goro noodin doŋ, amma Amonancey ga ne i se Zam-Zummin borey. 21 Dumi beeri yaŋ no ngey wo, iboobo mo no. I ga ku gumo danga Anak borey. Amma Rabbi n'i kar ka halaci Amonancey jine, hal i n'i ŋwa ka goro i nango ra. 22 Yaadin cine mo no Rabbi te Isuwa izey se, kaŋ yaŋ go Seyir tondo ra da goray, waato kaŋ a na Horiyancey mallaka i jine. Ngey mo n'i ŋwa ka goro i nango ra hala ka kaa sohõ. 23 Abbi borey mo, kaŋ yaŋ goro kawye-kawyey ra hal a kaa ka to Gaza, ngey wo Kaftorance yaŋ no kaŋ yaŋ fun Kaftor laabo ra. I na ngey mo mallaka ka goro i nango ra.) 24 Kal araŋ ma tun k'araŋ dirawo sintin ka Arnon gooro daŋandi. Guna mo, Amorancey bonkoono Sihon kaŋ go Hesbon kwaara, ay n'a laabo daŋ araŋ kambe ra. Wa sintin k'a mayra ta ka kond'a gaa wongu. 25 Hunkuna no ay ga sintin ka ni joota da ni humburkuma daŋ dumey kulu kaŋ go beena cire gaa, kaŋ yaŋ ga maa ni baaru. I ga jijiri ka humburu ni sabbay se. 26 Ay na diyayaŋ donton mo i ma tun Kedemot saajo ra ka koy Hesbon bonkoono Sihon do, ka kond'a se baani sanni. I ne: 27 "Ma naŋ ay ma gana ni laabo ra. Ay ga fondo beero gana. Ay si kamba mo ka koy kambe ŋwaari wala kambe wow haray. 28 Ni ga ŋwaari neera ay se ka ta nooru, ay ma ŋwa se. Haŋyaŋ hari mo, ni g'a neera ay se no, ay ma haŋ. Kala day ma naŋ ay ma gana ka bisa ce gaa. 29 Yaadin cine no Isuwa izey kaŋ yaŋ go Seyir, da Mowabancey mo kaŋ yaŋ go Ar haray te ay se. Iri ga ba iri ma Urdun daŋandi ka du ka furo laabo kaŋ Rabbi iri Irikoyo goono g'iri no din ra." 30 Amma Hesbon bonkoono Sihon wangu ka naŋ iri ma bisa, zama Rabbi ni Irikoyo n'a bina sandandi ka naŋ a hanga mo ma sandi. Zama a ma du k'a daŋ ni kambe ra, mate kaŋ a go d'a hunkuna. 31 Rabbi ne ay se mo: "Guna, ay sintin ka Sihon da nga laabo nooyandi ni se. Ni mo ma sintin k'a ŋwa, zama ni ma du k'a laabo tubu." 32 Waato din gaa no Sihon fatta ka kaa iri gaa, nga nda nga jama kulu, ka daaga sinji Yahaz haray. 33 Rabbi iri Irikoyo mo n'a nooyandi iri jine. Iri mo n'a kar, nga nda nga izey da jama kulu. 34 Waato din mo no iri n'a kwaarey ŋwa, ka kwaarey kulu mallaka, alborey da wayborey da zankey mo. Iri mana baa boro folloŋ naŋ. 35 Kala day almaney kaŋ yaŋ iri sambu wongu riiba, ngey nda kwaarey arzaka, kaŋ yaŋ iri ŋwa. 36 Za Arower kaŋ go Arnon gooro me, da za kwaara din kaŋ go gooro ra mo, ka koy hala Jileyad, iri mana kwaara fo gar kaŋ mongo iri se. Zama Rabbi iri Irikoyo n'i kulu nooyandi iri se. 37 Kala day ni mana lamba Amon izey laabo gaa, sanda Yabok gooro kulu me, da kwaarey kaŋ yaŋ go tudey boŋ laabo, da mo nangu kulu kaŋ Rabbi iri Irikoyo ne iri ma si furo.

Deutéronome 3

1 Gaa no iri bare ka ziji ka Basan haray fonda gana. Basan bonkoono Og mo fatta ka kaa iri gaa, nga nda nga jama kulu, ka kande iri gaa tangami Edrey haray. 2 Kala Rabbi ne ay se: "Ma si humbur'a, zama ay na nga nda nga jama kulu d'a laabo mo daŋ ni kambe ra. Ni ga te a se mate kaŋ cine ni te Amorancey bonkoono Sihon se, nga kaŋ goro Hesbon ra doŋ." 3 Yaadin no Rabbi iri Irikoyo na Basan bonkoono Og daŋ iri kambe ra d'a, nga nda nga jama kulu. Iri n'a kar k'a mallaka mo kala baa boro folloŋ mana cindi a se. 4 Waato din gaa no iri n'a kwaarey kulu di. I sinda baa kwaara fo kaŋ iri mana ta i gaa, kwaara waydu no kaŋ yaŋ go Argob laabo ra, Og mayra kaŋ go Basan nooya. 5 Kwaarey din kulu, i n'i gaabandi nda birni cinari kuuku yaŋ, da birni me daabirji yaŋ da karangaleyaŋ. Woodin yaŋ baa si mo, kawye kayna kaŋ sinda birni cinari boobo go no. 6 Iri n'i kulu mallaka mo, mate kaŋ cine iri te Hesbon bonkoono Sihon se. Iri n'a kwaarey kulu halaci parkatak, alborey da wayborey da zankey mo. 7 Amma almaney kulu da kwaarey din arzakey, iri n'i sambu wongu riiba iri boŋ se. 8 Alwaato din no iri na laabo din mayra ta Amorance bonkooni hinka din kambe ra kaŋ yaŋ go Urdun daŋanta, za Arnon gooro gaa ka to hala Hermon tondi kuuko gaa. 9 (Hermon se no Zidonancey ga ne Siriyon, Amorancey mo ga ne a se Senir.) 10 I na kwaarey kulu kaŋ yaŋ go batama ra ŋwa mo, da Jileyad da Basan laabu kulu mo. Iri to hala Saleka nda Edrey, kwaara hinka kaŋ go Og mayra ra, Basan laabo ra. 11 (Zama Basan bonkoono Og wo, nga hinne no ka cindi Refayimyaŋ ra. Guna mo, a dima guuru-bi dima no. Manti a go noodin Amon izey kwaara Rabba ra? A kuuyaŋo kambe kar yagga no, a hayyaŋo mo kambe kar taaci, Adam-ize neesiyaŋ boŋ.) 12 Laabo din binde, iri n'a mayra ŋwa waato din. Za Arower kaŋ go Arnon gooro ra ka koy Jileyad tudey boŋ laabu jara, da noodin kwaarey kulu, ay n'i no Ruben da Gad kundey se. 13 Jileyad jare fa kaŋ cindi mo, da Basan bonkoono Og laabo kulu, ay n'i no Manasse kunda jara se, sanda Argob laabo kulu, da Basan laabo kulu. (I ga ne noodin se Refayimey laabu mo.) 14 Manasse kunda ize fo Yayir na Argob laabo kulu ŋwa ka to hala Gesur borey da Maaka borey hirro me gaa. A na nangey din mo ce nda nga bumbo maa, danga Basan laabu nooya, ka ne i se Habbot-Yayir hala ka kaa hunkuna. 15 Ay na Jileyad mo no Macir se. 16 Ruben da Gad kundey, ay na Jileyad ka koy to Arnon gooro ra no i se. Gooro bindo ga ciya i se hirri. A ga to Yabok gooro me kaŋ ga ti Amon izey hirro me. 17 I du Gooru Beero batama mo. Noodin Urdun isa te i se hirri, za Cinneret ka koy Gooru Beero Teeko gaa, danga Ciiri Teeko nooya, kaŋ go Pisga tondi kuuko gangara cire, wayna funay haray. 18 Waato din mo ay n'araŋ lordi ka ne: "Rabbi araŋ Irikoyo n'araŋ no laabo wo a ma ciya araŋ wane. Araŋ soojey kulu ma isa daŋandi d'araŋ wongu jinayey ga koto, ka koy araŋ nya-izey Israyla izey jine. 19 Amma araŋ wandey d'araŋ zankey d'araŋ almaney (zama ay bay kaŋ araŋ gonda alman boobo) ngey wo ga goro araŋ kwaarey kaŋ ay n'araŋ no din ra. 20 Araŋ g'araŋ nya-izey gaa hala waati kaŋ Rabbi ga ngey mo no fulanzamay, mate kaŋ cine a n'araŋ no, hal i ma furo ka laabo kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ga no i se din ŋwa, Urdun se ya-haray. Waato din gaa no araŋ boro fo kulu ga ye nga mayray haro kaŋ ay n'araŋ no din do." 21 Ay na Yasuwa mo lordi waato din ka ne: "Ni moy di hayey din kulu kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo te bonkooni hinka din se. Yaadin cine mo no Rabbi ga te mayray kulu kaŋ araŋ ga daŋandi ka koy i do din se. 22 Araŋ ma si humbur'ey, zama Rabbi araŋ Irikoyo no ga tangam araŋ se." 23 Ay mo na Rabbi gomno ŋwaaray waato din ka ne: 24 "Ya Rabbi, Koy Beero, ni sintin ka ni beera da ni kambe gaabikoono cabe ay, ni tamo se. Zama Irikoy woofo dumi no ka bara beena ra wala ndunnya ra kaŋ ga hin ka ni goyey wala ni teera dabarikooney cine te? 25 Ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ay ma daŋandi ka di laabu hanna din kaŋ go Urdun se ya-haray, da tondey boŋ laabu hanna din, da Liban mo." 26 Amma Rabbi dukur ay se araŋ sabbay se, a mana maa ay se mo. Kala Rabbi ne ay se: "A wasa! Ma si ye ka sanni woone ci ay se koyne. 27 Ma ziji hala Pisga tondo yolla gaa. Ma ni boŋ sambu mo ka guna wayna kaŋay haray, da azawa kambe da dandi kambe, da wayna funay haray. Ni ma guna nda ni moy, zama ni si Urdun wo daŋandi. 28 Amma ma sanno gaabandi Yasuwa se, k'a no gaabi, k'a bine gaabandi. Zama nga no ga furo jama wo jine ka daŋandi. A ga naŋ mo i ma laabo kaŋ ni ga guna din tubu." 29 Iri binde goro noodin gooro kaŋ go Bayt-Peyor jine din ra.

Deutéronome 4

1 Sohõ binde, ya Israyla, wa hangan ka maa hin sanney da ciiti sanney kaŋ ay go g'araŋ dondonandi. Araŋ m'i te mo hal araŋ ma funa, araŋ ma du ka furo mo ka du laabo kaŋ Rabbi araŋ kaayey Irikoyo g'araŋ no. 2 Araŋ ma si tonton sanno kaŋ ay goono g'araŋ lordi nd'a din gaa, araŋ ma si zabu a gaa mo. Amma araŋ ma Rabbi araŋ Irikoyo lordey gana, wo kaŋ yaŋ ay dake araŋ boŋ. 3 Araŋ moy di haŋ kaŋ Rabbi te Baal-Peyor sabbay se, zama alborey kulu kaŋ yaŋ na Baal-Peyor teera gana, Rabbi ni Irikoyo n'i halaci k'i kaa ni game ra. 4 Amma araŋ kaŋ na Rabbi araŋ Irikoyo di da gaabi, araŋ kulu go ga funa hala ka kaa hunkuna. 5 Guna, ay n'araŋ dondonandi hin sanney da farilley mate kaŋ cine Rabbi ay Irikoyo n'ay lordi nd'a, hal araŋ ma te yaadin laabo kaŋ araŋ ga furo ka du a mayray din ra. 6 W'i haggoy fa, k'i goyey te mo, zama woodin ga ciya araŋ se laakal da fahamay dumi cindey jine. Ngey wo, i ga maa hin sanney din kulu baaru ka ne: "Haciika, dumo wo kaŋ ga beeri, a borey gonda laakal da fahamay." 7 Zama dumi beeri woofo no ka bara i cine kaŋ gonda Irikoy kaŋ ga maan i gaa mate kaŋ cine Rabbi iri Irikoyo go no saaya kulu kaŋ iri g'a ce? 8 Wala dumi beeri woofo no ka bara kaŋ gonda hin sanni da farilla yaŋ kaŋ gonda adilitaray sanda asariya wo kulu cine, kaŋ ay go ga daŋ araŋ jine hunkuna? 9 Kala day ni ma haggoy da ni boŋ. Ma haggoy mo da ni bina da himma, hala ni ma si dinya hayey wo kulu kaŋ ni moy jin ka di. I ma si fatta ni bine ra mo kala ni fundo ma to nga me. Amma ni ma ni izey da ni haamey bayrandi nd'ey. 10 Ma fongu hano kaŋ hane ni kay Rabbi ni Irikoyo jine Horeb tondo cire, waato kaŋ Rabbi ci ay se ka ne: "Ma jama kulu margu ay jine. Ay mo ga naŋ i ma maa ay sanney, hal i ma dondon ka humburu ay, jirbey kulu kaŋ i ga funa laabo ra. I ma ngey izey mo dondonandi nd'ey." 11 Han din mo araŋ kaa ka kay tondo cire, tondo go ga di nda danji ka to hala beene kuuro gaa mo. Kubay mo go no, da buru yuumay da kubay bi tik! 12 Kala Rabbi salaŋ araŋ se, jinda fun danjo bindo ra. Araŋ maa a sanney jinda, amma araŋ mana di alhaali kulu, kala day araŋ maa jinde fo. 13 A na nga sappa mo fe araŋ hangey ra, wo kaŋ a n'araŋ lordi ka ne araŋ ma te, sanda lordi waya din nooya. A n'i hantum mo tondi walhã hinka gaa. 14 Koyne, woodin banda, Rabbi ye k'ay lordi ka ne ay ma hin sanni da ciiti sanni yaŋ dondonandi araŋ se, zama araŋ ma i goy te laabo kaŋ araŋ ga daŋandi ka koy ka du a mayra din ra. 15 Woodin sabbay se no araŋ ma haggoy d'araŋ boŋ gumo, zama araŋ mana di alhaali dumi kulu han din hane kaŋ Rabbi salaŋ araŋ se Horeb tondo ra, jinda fun danjo bindo ra. 16 Araŋ ma si goy ziibiyaŋ te hal araŋ ma koy ka tooru jabante te araŋ boŋ se. Araŋ ma si alhaali wala himandi fo kulu te, kaŋ ga hima alboro wala wayboro, 17 wala alman fo kaŋ go ndunnya ra himandi, wala curo fatakoy fo kaŋ ga deesi beene himandi, 18 wala wo kaŋ ga noru ganda laabo ra himandi, wala hari ham fo kaŋ go haro ra laabo cire himandi. 19 A ma si te ka ciya mo ni ma ni moy basu beene. Da ni di wayna da hando da handariyayzey, sanda beena ra marga kulu, i ma ni candi ni ma koy ka sududu i se ka may i se. Zama Rabbi ni Irikoyo na beena ra marga waadu dumey kaŋ yaŋ go beena cire kulu se. 20 Amma Rabbi n'araŋ suuban, a n'araŋ kaa taray araŋ ma fun guuru-bi dudal ra, kaŋ ga ti Misira laabo. A n'araŋ suuban araŋ ma ciya nga bumbo jama d'a wane mayray hari, mate kaŋ a go d'a hunkuna. 21 Woodin baa si mo, Rabbi dukur ay se araŋ sabbay se. A ze ka ne ay si du ka Urdun daŋandi. Ay si furo laabu hanna din ra, nga kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no ni m'a tubu. 22 Amma a ga tilas ay ma bu ne laabo wo ra, ay ma si Urdun daŋandi. Amma araŋ wo, araŋ g'a daŋandi ka du laabu hanna din, araŋ mayray hari no. 23 Wa haggoy d'araŋ boŋ fa, hal araŋ ma si dinya Rabbi araŋ Irikoyo sappa kaŋ a te nga nda araŋ game ra. Araŋ ma si koy ka himandi jabante fo te araŋ boŋ se kaŋ gonda hay kulu alhaali kaŋ Rabbi ni Irikoyo n'araŋ ganji. 24 Zama Rabbi ni Irikoyo ya danji kaŋ ga ŋwa no. Irikoy ya cansekom mo no. 25 Da ni hay izeyaŋ, hala ni du haamayaŋ, hala mo araŋ gay gumo laabo ra, da waato din araŋ ga koy k'araŋ boŋ sara, ka himandi jabante te kaŋ gonda hay kulu alhaali, ka hay kulu te mo kaŋ ga laala Rabbi ni Irikoyo jine, k'a dukurandi mo, 26 ay ga ze da beene nda ganda mo hunkuna, i ma te seeda araŋ boŋ. D'araŋ na woodin te, araŋ ga tara ka halaci parkatak. Araŋ ga ban laabo kaŋ araŋ ga Urdun daŋandi ka du din ra. Araŋ si te aloomar kuuku a ra, amma i g'araŋ halaci, parkatak! 27 Rabbi g'araŋ say-say mo ndunnya dumey game ra. Araŋ ga cindi boro ciraariyaŋ dumi cindey game ra, naŋ kaŋ Rabbi g'araŋ candi ka konda araŋ. 28 Nangey din mo araŋ ga may tooruyaŋ se, Adam-izey kambe goy wane yaŋ, kaŋ i n'i te da bundu da tondi mo. I si di, i si hangan ka maa, i si ŋwa, i si mani ka maa mo. 29 Amma hala day noodin araŋ ga Rabbi ni Irikoyo ceeci, ni ga ye ka du a koyne, waati kaŋ ni n'a ceeci da ni bina kulu da ni anniya kulu mo. 30 Waati kaŋ ni go taabi ra, kaŋ hayey din kulu kaa ni gaa, kokor banda ni ga ye ka kaa Rabbi ni Irikoyo do ka maa a sanno se. 31 Zama Rabbi ni Irikoyo ya suujikoy no. A si ni furu, a si ni halaci, a si dinya mo alkawlo kaŋ a sambu ka ze ni kaayey se. 32 Kala ni ma koy sohõ ka za doŋ-doŋ jirbey kaŋ yaŋ na ni jin sanney din hã. Wa guna za hano kaŋ hane Irikoy na boro taka ndunnya ra, za beena me fa gaa ka koy hal a me fa gaa. Wa hã hala hari bambata wo dumi jin ka te ce fo, wala baa i maa a cine baaru? 33 A jin ka te ce fo no, kaŋ dumi fo ga maa Irikoy jinde kaŋ salaŋ a se ka fun danji ra, mate kaŋ cine ni wo ni maa r'a, ni go ga funa hala hõ mo? 34 Wala a bay ka te Irikoy ma fatta ka koy ka dumi fo sambu nga boŋ se dumi waani fo game ra? A m'i kaa i game ra da siyaŋ, da alaamayaŋ, da dabari goyyaŋ, da wongu, da kambe gaabikooni, da kambe sallante, da humburkumay hari bambata yaŋ no? Hayey din kulu mo Rabbi araŋ Irikoyo n'i te araŋ se Misira laabo ra, araŋ jine. 35 Ni se mo no i na woodin kulu cabe zama ni ma bay kaŋ Rabbi ya Irikoy no. Afo si no mo kala nga. 36 A naŋ ni ma maa nga jinda kaŋ fun beene, zama a ma ni dondonandi. Ndunnya boŋ mo a naŋ ni ma di nga danji beero. Ni maa a jinda mo kaŋ fun danjo bindo ra. 37 Zama a ga ba ni kaayey mo, woodin se no a n'i banda-ka-zumbey suuban. Nga bumbo no ka ni kaa taray da nga gaabi bambata ni ma fun Misira ra. 38 A na dumiyaŋ gaaray ni jine mo, borey kaŋ yaŋ baa da nin, i bisa ni gaabo mo. A furo nda nin mo, k'i laabo no ni se, a ma ciya ni mayray hari, mate kaŋ a go d'a hunkuna. 39 Woodin sabbay se, hunkuna ni ma bay, ni m'a jisi ni bina ra mo, kaŋ nga, Rabbi ya Irikoy no beena ra beene da ndunnya ra mo ganda. Afo kulu si no. 40 Ni m'a hin sanney d'a lordey mo gana, kaŋ yaŋ ay go g'araŋ lordi nd'ey hunkuna, zama albarka ma goro ni gaa, da ni izey mo gaa ni banda. Ni aloomaro ma ku mo laabo din kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no hal abada ra. 41 Waato din gaa no Musa na kwaara hinza suuban k'i fay waani, i go Urdun daŋanta wayna funay haray. 42 I ga te boro-wi kaŋ na nga gorokasin wi se, amma manti ibaay boŋ no, sanda a mana konn'a za doŋ. Bora din koy ma zuru ka koy kwaarey din afo ra, a ma funa mo. 43 Kwaarey maayey neeya: Bezer kaŋ go saajo ra, batama laabo ra, Ruben kunda laabo ra, da Ramot kaŋ go Jileyad, Gad kunda laabo ra, da Golan mo kaŋ go Basan ra, Manasse kunda laabo ra. 44 Woone wo mo, nga no ga ti asariya kaŋ Musa daŋ Israyla izey jine. 45 Ngey mo ga ti seedey da hin sanney da farilley kaŋ Musa salaŋ Israyla izey se waato kaŋ i fun Misira. 46 I go noodin Urdun daŋanta, gooro din ra kaŋ go Bayt-Peyor tanjay, Amorancey bonkoono Sihon laabo ra, nga kaŋ goro Hesbon kwaara doŋ. Nga no Musa nda Israyla izey ŋwa waato kaŋ i kaa ka fun Misira. 47 Israyla n'a laabo di mo a ma ciya ngey mayray hari, nga nda Basan bonkoono Og laabo. Amorancey bonkooni hinka nooya, kaŋ waato i go Urdun daŋanta wayna funay haray. 48 Laabo ga di za Arower kwaara kaŋ go Arnon gooro me gaa, ka koy to Sihon tondo gaa (danga Hermon nooya.) 49 A go mo Gooru Beero ra Urdun daŋanta wayna funay haray ka koy hala Gooru Beero Teeko do, Pisga tondi beero gangara cire.

Deutéronome 5

1 Musa na Israyla kulu ce ka ne i se: Ya Israyla, wa hangan ka maa hin sanney da farilley kaŋ yaŋ ay ga salaŋ araŋ hangey ra hunkuna, hal araŋ m'i dondon ka haggoy k'i te. 2 Rabbi iri Irikoyo sappe nda iri yongo Horeb ra. 3 Sappa wo mo, Rabbi man'a te da iri kaayey, amma nda iri bumbey, iri wo kaŋ yaŋ iri kulu go ne da fundi hunkuna. 4 Rabbi salaŋ araŋ se me-da-me tondo boŋ, jinda fun danji bindo ra. 5 (Waato din binde ay kay araŋ da Rabbi game ra, k'araŋ cabe Rabbi sanno. Zama araŋ go ga humburu danjo sabbay se, hal araŋ mana ziji ka kaaru tondo boŋ.) A ne araŋ se mo: 6 "Ay no Rabbi ni Irikoyo, kaŋ kande nin ni ma fun Misira laabo ra, noodin tamtaray windo ra. 7 Ni ma si bara nda de-koy waani fo, kal ay hinne. 8 Ni ma si te ni boŋ se himandi jabante, wala hay kulu himandi kaŋ go beena ra beene, wala haŋ kaŋ go ndunnya ra ganda, wala haŋ kaŋ go hari ra laabo se ganda. 9 Ni ma si ni boŋ sumbal i jine, ni ma si may i se mo. Zama ay, Rabbi ni Irikoyo ya Irikoy cansekom no. Ay ga baaba laala bana izey gaa hala haamey da hangasi-hamey gaa, borey kaŋ yaŋ ga konna ay se. 10 Ay ga baakasinay goy cabe mo hala banda-ka-zumbu zambar, borey kaŋ yaŋ ga ba ay k'ay lordey gana mo se. 11 Ni ma si ze da Rabbi ni Irikoyo maa yaamo, zama Rabbi si bora kaŋ n'a maa ci yaamo guna sanda a sinda taali. 12 Wa haggoy da fulanzamyaŋ zaaro zama ni m'a fay waani, mate kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni lordi nd'a. 13 Jirbi iddu no ni ga taabi ka ni goyo kulu kubandi. 14 Amma zaari iyyanta ya fulanzamay hane no kaŋ ni ga haggoy Rabbi ni Irikoyo se. A ra ni ma si goy kulu te, nin wala ni ize aru, wala ni ize way, wala ni bannya, wala ni koŋŋa, wala ni yeeji, wala ni farka, wala ni alman fo kulu, wala ni ce-yaw kaŋ go ni windo ra. Zama ni bannya da ni koŋŋa, ngey mo ma fulanzam ni banda. 15 Ni ma fongu mo mate kaŋ ni bumbo goro bannya Misira laabo ra. Amma Rabbi ni Irikoyo na ni kaa noodin da kambe gaabikooni, da kambe sallante mo. Woodin sabbay se mo no Rabbi ni Irikoyo na ni lordi ka ne ni ma haggoy da fulanzamay hano. 16 Ni ma ni baaba nda ni nya beerandi, sanda mate kaŋ cine Rabbi ni Irikoyo na ni lordi nd'a, zama ni aloomaro ma ku, ni ma goro nda baani mo laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra. 17 Ni ma si boro wi. 18 Ni ma si zina. 19 Ni ma si zay. 20 Ni ma si tangari seeda te ni gorokasin boŋ. 21 Ni ma si ni gorokasin wando bini. Ni ma si ni gorokasin windi bini, wala a fari, wala a bannya, wala a koŋŋa, wala a yeejo, wala a farka, wala hay kulu kaŋ ga ti ni gorokasin wane." 22 Sanney din binde, Rabbi n'i salaŋ araŋ jama kulu se noodin tondo boŋ. Jinda fun danjo bindo ra, da buro ra, da kubay bi tik ra. A n'i fe nda jinde bambata mo. A mana tonton i gaa. A n'i hantum mo tondi walhã hinka gaa k'i no ay se. 23 A ciya mo, waato kaŋ araŋ maa jinda kaŋ kaa ka fun kuba ra, araŋ di tondi beero mo kaŋ go ga di nda danji, kal araŋ kaa ka maan ay gaa, sanda araŋ kundey kulu jine borey da araŋ arkusey nooya. 24 Araŋ ne: "Guna, Rabbi iri Irikoyo na nga darza nda nga beera bangandi iri se. Iri maa a jinda mo kaŋ fun danjo bindo ra. Hunkuna iri di kaŋ Irikoy ga salaŋ Adam-ize se, bora go ga funa mo. 25 Amma sohõ, ifo se no iri ga bu? Zama danji bambata wo g'iri ŋwa. Woodin banda, d'iri ye ka maa Rabbi iri Irikoyo jinda koyne, kulu iri ga bu. 26 Zama may no ka bara fundikooney kulu ra, kaŋ maa Irikoy fundikoono jinda go ga salaŋ ka fun danji bindi ra, danga mate kaŋ cine iri maa r'a, a koy go ga funa mo ka goro? 27 Ni ma koy ka maan ka maa hay kulu kaŋ Rabbi iri Irikoyo ga ne. Ni ma salaŋ iri se mo ka ci hay kulu kaŋ Rabbi iri Irikoyo ga ci ni se. Iri mo ga maa r'a k'a te." 28 Rabbi maa araŋ sanney jinde mo, waato kaŋ araŋ salaŋ ay se. Rabbi ne ay se: "Ay maa jama wo sanney jinda, wo kaŋ i salaŋ ni se. I sanney kulu kaŋ i ci ni se, i boori. 29 Doŋ day i ma bara nda bine wo dumi ngey ra! I ma humburu ay, i m'ay lordey kulu gana mo duumi, zama i ma goro baani, ngey nda ngey izey hal abada! 30 Ma ye i do ka ne i se: ‹Araŋ boro kulu ma ye araŋ kuuru-fuwey do.› 31 Amma ni bumbo ciina ra, ni ma kay ne ay jarga. Ay mo ga salaŋ ni se ka ci lordey da hin sanney da farilley kulu kaŋ ni g'i dondonandi nd'ey. Ngey mo m'i goy te laabo kaŋ ay g'i no mayray hari din ra." 32 Araŋ binde, araŋ ma haggoy ka te mate kulu kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo n'araŋ lordi nd'a. Araŋ ma si kamba ka koy kambe ŋwaari wala kambe wow haray. 33 Amma araŋ ma fonda kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo n'a araŋ lordi nd'a din kulu gana. Yaadin gaa no araŋ ga funa, araŋ ma goro baani, araŋ aloomaro ma ku mo laabo kaŋ araŋ ga du a mayray din ra.

Deutéronome 6

1 Woone yaŋ wo lordey, da hin sanney, da farilley no kaŋ yaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ne i m'araŋ dondonandi nd'ey. Zama araŋ m'i goy k'i te laabo kaŋ araŋ ga furo ka du a mayra din ra. 2 Zama ni ma humburu Rabbi ni Irikoyo. Ni m'a hin sanney d'a lordey kulu haggoy mo, wo kaŋ yaŋ ay na ni lordi nd'a, nin da ni ize da ni haama, kala ni fundo jirbey kulu me. Ni aloomaro ma ku mo. 3 Ya Israyla, wa maa ka laakal daŋ k'a te, zama ni ma goro baani. Ni ma tonton gumo-gumo mo, danga mate kaŋ Rabbi ni kaayey Irikoyo n'a alkawli sambu ni se, laabu fo ra kaŋ ga wa nda yu bambari. 4 Ya Israyla, wa maa! Rabbi iri Irikoyo ya Rabbi folloŋ no. 5 Ni ma ba Rabbi ni Irikoyo da ni bina kulu, da ni fundo kulu, da ni gaabo kulu. 6 Sanney wo mo, kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, i ma goro ni bina ra. 7 Ni ma ni izey dondonandi nd'a da anniya. Ni m'i fakaaray te waati kaŋ ni go ni fuwo ra ga goro, da waati kaŋ ni ga dira fonda boŋ, da waati kaŋ ni ga kani, da waati kaŋ ni ga tun jirbi mo. 8 Ni m'i haw ni kambe gaa mo, i ma te alaama. I m'i daŋ mo ni sukuto gaa. 9 Ni m'i hantum mo ni fu meyo bundey gaa, da ni windi daabirjey gaa. 10 A ga ciya mo, Rabbi ni Irikoyo ga kande nin laabo kaŋ a ze d'a ni kaayey Ibrahim da Isaka da Yakuba se din ra. A ne nga g'a no ni se. Laabo wo gonda kwaara beeri hanno yaŋ kaŋ yaŋ ni mana cina. 11 I gonda fuyaŋ mo kaŋ to da jinay hanno kulu dumi, kaŋ manti nin no k'i jisi. I gonda dayyaŋ kaŋ i fansi, amma manti nin no k'i fansi. I gonda reyzin kaliyaŋ da zeytun nyayaŋ, kaŋ manti nin no k'i tilam. Da Rabbi konda nin noodin mo, kaŋ ni ga ŋwa ka kungu, 12 waato din gaa ni ma haggoy ni ma si diny'a. Nga no ka fun da nin Misira laabo ra, noodin tamtaray windo ra. 13 Ni ma humburu Rabbi ni Irikoyo. A se mo no ni ga may ka ze d'a maa. 14 Araŋ ma si kamba ka koy de-koy waani yaŋ banda, kaŋ yaŋ ga ti dumey kaŋ g'araŋ windi din toorey. 15 Zama Rabbi ni Irikoyo kaŋ go araŋ game ra ya Irikoy cansekom no. Ma haggoy fa, hala Rabbi ni Irikoyo bine ma si tun ka futu ni se, a ma ni halaci ka ni tuusu ka kaa ndunnya fando boŋ. 16 Araŋ ma si Rabbi araŋ Irikoyo si, mate kaŋ cine araŋ n'a si Massa zumbuyaŋo do. 17 Araŋ ma anniya haw ka Rabbi araŋ Irikoyo lordey, d'a seedey, d'a hin sanney haggoy, wo kaŋ yaŋ a na ni lordi nd'a. 18 Ni ma te mo haŋ kaŋ ga saba da haŋ kaŋ ga boori Rabbi diyaŋ gaa. Zama ni ma goro baani, ni ma furo mo ka du laabu hanna kaŋ Rabbi ze ni kaayey se ka ne nga ga ni no nd'a din. 19 A ma ni ibarey tuti ka hibandi ni jine mo, mate kaŋ Rabbi ci din. 20 Jirbey kaŋ go kaa ra, da ni izo ga ni hã ka ne: "Ifo ga ti seedey, da hin sanney, da farilley kaŋ yaŋ Rabbi iri Irikoyo n'araŋ lordi nd'a?" 21 Gaa no ni ga tu ni izo se ka ne: "To. Waato iri goro ka te Firawna tamyaŋ Misira ra. Amma Rabbi n'iri kaa da kambe gaabikooni iri ma fun Misira. 22 Iri jine mo no Rabbi na alaamayaŋ da dambara hari bambata yaŋ kaŋ masiiba wane yaŋ no cabe ka gaaba nda Misira, da Firawna, d'a windo kulu mo. 23 A n'iri kaa iri ma fun noodin mo, zama a ma kande iri k'iri no laabo kaŋ a ze d'a iri kaayey se. 24 Rabbi n'iri lordi mo, ka ne iri ma hin sanney wo kulu gana. Iri ma humburu Rabbi iri Irikoyo, zama iri ma goro baani duumi. A m'iri naŋ da fundi mo mate kaŋ iri go d'a hunkuna. 25 D'iri haggoy ka lordey wo kulu te Rabbi iri Irikoyo jine, a ga ciya iri se adilitaray mo, danga mate kaŋ cine a n'iri lordi nd'a."

Deutéronome 7

1 Rabbi ni Irikoyo ga kande nin laabo kaŋ ni ga koy ka du a mayray din ra. A ga dumi boobo haabu ni jine, kaŋ yaŋ ga ti Hittancey, da Jirgasancey, da Amorancey, da Kanaanancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey -- dumi iyye no kaŋ i beera d'i gaabo bisa ni wano. 2 Rabbi ni Irikoyo g'i daŋ ni kambe ra mo, ni m'i kar, kala ni m'i mallaka parkatak! Da ni na woodin te, ni ma si sappe nd'ey, ni ma si suuji cabe i se, 3 ni ma si hiiji i gaa mo. Danga, ni ma si ni ize way no i ize aru se, wala ni ma si i ize way sambu ni ize aru se. 4 Zama da ni te yaadin, kulu i ga ni ize arey bare, i ma s'ay gana koyne. Amma i ma may de-koy waani yaŋ se. Yaadin gaa binde Rabbi bine ga tun ni se, a ga ni halaci mo da waasi. 5 Amma haŋ kaŋ araŋ ga te i se neeya: araŋ m'i sargay feemey bagu-bagu, k'i tondi ganjey pati-pati, k'i wayboro himandi bundu toorey beeri, k'i tooru jabantey ton danji ra. 6 Zama ni ya dumi hanante no Rabbi ni Irikoyo se. Rabbi ni Irikoyo na ni suuban dumey kulu kaŋ go ndunnya ra game ra zama ni ma ciya a wane. 7 Rabbi mana nga baakasina sinji araŋ gaa, wala a mana araŋ suuban mo zama se araŋ lasaabo baa ka bisa dumi kulu wano. Zama daahir, araŋ go boro ciraariyaŋ ka bisa dumi kulu. 8 Amma Rabbi n'araŋ suuban zama a ga ba araŋ no. A ga ba mo nga ma zeyaŋo kaŋ nga ze d'a araŋ kaayey se din toonandi. A se mo Rabbi n'araŋ kaa taray da kambe gaabikooni k'araŋ fansa tamtaray windo ra, araŋ ma fun Misira bonkoono Firawna kambe ra. 9 Yaadin gaa binde, ma bay kaŋ Rabbi ni Irikoyo ya Irikoy no, Irikoy naanaykoy no. Borey kaŋ ga ba r'a se, kaŋ yaŋ g'a lordey gana mo, a ga alkawli nda baakasinay suuji toonandi i se hala zamana zambar fo. 10 Amma borey kaŋ yaŋ ga konn'a, a g'i bana i jine k'i halaci. Boro kaŋ wang'a mo, a s'a suuru, amma a ga ye k'a bana a jine. 11 Woodin sabbay se no ni ma haggoy da lordey, da hin sanney, da farilley mo kaŋ yaŋ ay ga ni lordey nd'a hunkuna. Araŋ m'i goy te mo. 12 A ga te ka ciya mo, za kaŋ ni hangan farilley din se k'i haggoy, k'i te mo, Rabbi ni Irikoyo ga alkawlo nda baakasinay suujo toonandi ni se, kaŋ a ze d'a ni kaayey se din. 13 A ga ba nin mo, ka ni albarkandi ka ni tonton. A ga ni ize gunde albarkandi. A ga ni fari nafa mo albarkandi, kaŋ ga ti ni ntaaso, da ni reyzin haro, da ni jiyo, da ni alman beerey hayyaŋo da ni alman kayney izey. A ga woodin kulu te laabo kaŋ a ze d'a ni kaayey se din ra, kaŋ a ne nga ga ni no. 14 Ni ga du albarka mo ka bisa dumi cindey kulu. I si gunu kulu gar araŋ game ra, alboro wala wayboro wala mo araŋ almaney ra. 15 Rabbi ga jante kulu kaa araŋ game ra mo. Misira doori laaley kaŋ yaŋ ni ga bay, a si baa afo daŋ ni gaa, amma a g'i daŋ ni konnakoy kulu gaa. 16 Dumey kulu kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga daŋ ni kambe ra mo, ni m'i halaci parkatak! Ni mwa ma si bakar i se bo. Ni ma si may i toorey se, zama woodin ga ciya ni se hirrimi. 17 Hambara ni ga ne ni bina ra: "Dumey wo bis'ay baayaŋ. Mate n'ay ga te k'i ŋwa?" 18 Ni ma si humbur'ey bo, amma ni ma fongu hal a ma boori haŋ kaŋ Rabbi ni Irikoyo te Firawna nda Misira laabo kulu se. 19 Ma fongu siyaŋ beerey kaŋ yaŋ ni moy di. Ma fongu alaamey, da dambara harey, da kambe gaabikoono, da kambe sallanta kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni kaa taray d'a. Yaadin mo no Rabbi ni Irikoyo ga te dumey kulu kaŋ ni go ga humburu se. 20 Woodin banda mo, Rabbi ni Irikoyo ga cebeeri-hawlandi samba i game ra, hala borey kaŋ yaŋ cindi i ra, kaŋ tugu ni se, ngey mo ma halaci. 21 Ni ma si joote i sabbay se, zama Rabbi ni Irikoyo go ni banda, Irikoy beeri no kaŋ ga humburandi. 22 Rabbi ni Irikoyo mo ga dumey din hibandi ka kaa ni jine moso-moso. Ni si du k'i kulu ŋwa ce folloŋ, zama ganji hamey ma si baa ka tonton ni se. 23 Amma Rabbi ni Irikoyo g'i nooyandi ni jine. A g'i taabandi mo da gurzugay bambata, hal i ma mallaka. 24 A g'i bonkooney mo daŋ ni kambe ra. Ni g'i maa tuusu hal i baaro ma daray beeno wo cire. Boro fo kulu si du ka kay ni jine mo, kala ni m'i halaci ka ban. 25 I himandi jabante toorey mo, ni m'i ton danji ra. Nzarfu nda wura kaŋ go i gaa mo, ni ma s'i bini, ni ma si i sambu ni boŋ se mo, zama i ma si te ni se hirrimi ka ni di. Zama hayey din ya fanta hariyaŋ no Rabbi ni Irikoyo se. 26 Woodin banda mo, ni ma si kande fanta hari kulu ni windo ra, hala ni ma ciya laaliyaŋ ize danga a cine. Ni ma dond'a gumo, ni m'a fanta mo, zama hari laalante no.

Deutéronome 8

1 Lordey kulu kaŋ ay ga ni lordi nd'a hunkuna, ni ma haggoy k'i afo kulu te, zama ni ma funa, ni ma tonton, ni ma furo mo ka du laabo kaŋ Rabbi ze d'a ni kaayey se. 2 Ni ma fongu mo da fonda kulu kaŋ ra Rabbi ni Irikoyo na ni candi za jiiri waytaaco wo kulu saajo ra. A na woodin te zama a ma ni boŋbeera kaynandi, a ma ni si, a ma bay mo haŋ kaŋ go ni bina ra, hala ni g'a lordey gana, wala manti yaadin no. 3 A na ni kaynandi mo. A naŋ ni ma maa haray, gaa no a na ni no Manna kaŋ ni si bay doŋ, baa ni kaayey man'a bay. A ga ba nga ma ni fahamandi kaŋ manti ŋwaari hinne no boro ga funa nd'a bo, amma sanni kulu kaŋ ga fun Rabbi meyo ra no boro ga funa nd'a. 4 Jiiri waytaaco wo ra ni bankaaray mana zeen ni gaa, ni ce mana fuusu mo. 5 Ni ma lasaabu ni bina ra mo, ka fongu kaŋ sanda mate kaŋ baaba ga nga ize gooji, yaadin cine no Rabbi ni Irikoyo na ni gooji. 6 Nin mo, kala ni ma Rabbi ni Irikoyo lordey gana, k'a fondey mo gana ka humbur'a. 7 Zama Rabbi ni Irikoyo ga kande nin hala laabu hanna ra. Laabo din gonda hari zuruyaŋ, da hari mo yaŋ, da mansaare yaŋ, kaŋ yaŋ ga bambari ka zuru gooruyaŋ ra da tudey boŋ. 8 Laabo din gonda alkama nda sayir da reyzin nyayaŋ, da jeejay nyayaŋ, da garenad nyayaŋ. Laabu no kaŋ gonda zeytun nyayaŋ da yu. 9 Laabo din ra araŋ ga buuru ŋwa jaŋay si, a ra mo araŋ si jaŋ hay kulu. Laabo din tondey ga ti guuru-bi, a tudey ra mo ni ga guuru-ciray fansi ka kaa. 10 Ni ga ŋwa ka kungu mo ka Rabbi ni Irikoyo saabu laabu hanna din kaŋ a na ni no sabbay se. 11 Ma haggoy fa, hala ni ma si dinya Rabbi ni Irikoyo, ni ma si fay d'a lordey d'a farilley d'a hin sanney ganayaŋ, wo kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna. 12 Zama a ma si te ka ciya, waati kaŋ ni ŋwa ka kungu, ni na windi hanno yaŋ cina ka goro i ra, 13 waati kaŋ ni alman beerey da ni feeji kurey tonton, ni nzarfu nda ni wura mo tonton, hay kulu kaŋ go ni se mo tonton, 14 waato din gaa ni ma ni boŋ beerandi hala ni ma dinya Rabbi ni Irikoyo. Nga no ka kande nin ni ma fun Misira laabo ra, noodin tamtaray windo ra. 15 Nga mo no ka furo ni jine saaji bambata kaŋ ga humburandi ra. Noodin gondi laaloyaŋ go no, da daŋyaŋ, da laabu kogo kaŋ sinda hari. Amma a na hari kaa taray ni se ka fun captu tondi ra. 16 A na ni ŋwaayandi mo nda Manna noodin saaji fimbo ra, hay fo kaŋ ni kaayey mana bay. A ga ba nga ma ni kaynandi ka ni si, ka te ni se ihanno ni kokor banda jirbey ra. 17 A ma si te ka ciya mo ni ma ne ni bina ra: "Ay dabaro d'ay kambe gaabo no ka du ay se arzaka wo." 18 Amma ni ma fongu Rabbi ni Irikoyo gaa, zama nga no ga ni no dabari ni ma du arzaka wo. A g'a te zama a ma nga alkawlo kaŋ a ze d'a ni kaayey se tabbatandi, mate kaŋ a go d'a hunkuna. 19 A ga ciya mo, da day ni ga dinya Rabbi ni Irikoyo, ka koy de-koy fooyaŋ banda, ka may i se, ka sududu i se mo, ay go ga seeda te araŋ se hunkuna kaŋ araŋ ga halaci pat! 20 Danga mate kaŋ Rabbi ga dumi fooyaŋ halaci araŋ jine, yaadin cine no araŋ mo ga halaci, zama araŋ wangu ka hanga jeeri Rabbi araŋ Irikoyo sanno se.

Deutéronome 9

1 Ya Israyla, wa maa! Sohõ ni ga ba ka Urdun isa daŋandi, ni ma furo ka dumi fooyaŋ laabuyaŋ ŋwa. I ga beeri, i gonda gaabi mo ka bisa ni bumbo. I gonda kwaara bambata yaŋ kaŋ yaŋ i n'i birni cinarey gaabandi ka koy hala beene. 2 Borey ga beeri, i ga ku mo, zama Anak boroyaŋ no. Woodin yaŋ, ni bay i gaa, ni maa i baaru mo, kaŋ i ga ne: "Hay! May no ga hin ka kay Anakey jine?" 3 Yaadin gaa binde, ni ma bay hunkuna: Rabbi ni Irikoyo no ga ti bora kaŋ ga furo ni jine ka isa daŋandi, sanda danji kaŋ ga ŋwa cine. A g'i halaci, a g'i ye ganda mo ni jine. Yaadin no ni g'i gaaray d'a ni jine ka naŋ i ma halaci nda waasi, mate kaŋ Rabbi salaŋ ka ci ni se. 4 Da Rabbi ni Irikoyo n'i tuti ka hibandi ni jine, ni ma si miila ni bina ra ka ne: "Ay adilitara sabbay se no Rabbi kande ay ka daŋ laabo wo ra, ay ma du a mayra." Manti yaadin no bo! Amma dumey din laalayaŋo sabbay se no Rabbi g'i gaaray k'i kaa ni jine. 5 Manti ni adilitara no bo, wala mo ni bina ra hananyaŋo no ga naŋ ni ma furo ka du i laabey mayra. Amma dumey din laalayaŋo se no Rabbi ni Irikoyo goono g'i gaaray k'i kaa ni jine. Zama mo a ma sanno kaŋ a ze d'a ni kaayey se din tabbatandi no, kaŋ ga ti Ibrahim da Isaka da Yakuba. 6 Woodin sabbay se, ma bay kaŋ Rabbi ni Irikoyo mana laabu hanna wo no ni se mayray hari ni adilitara sabbay se bo, zama ni ya dumi hanga sando no. 7 Ma fongu mo, ma si dinya fa! Ma fongu mate kaŋ ni jin ka Rabbi ni Irikoyo zokoti a ma dukur yongo saajo ra. Za hano kaŋ hane ni fun Misira laabo ra hala ka kaa neewo, araŋ go ga murte Rabbi gaa. 8 Woodin banda, Horeb Tondo do araŋ na Rabbi dukurandi hala Rabbi te araŋ se bine, kaŋ a ho k'araŋ halaci. 9 Waato kaŋ ay ziji ka koy tondi kuuko ra ka du tondi walhẽy kaŋ yaŋ gonda sappa kaŋ Rabbi te d'araŋ din sanney, ay goro tondo ra mo zaari waytaaci da cin waytaaci. Yana ŋwaari ŋwa, yana hari haŋ mo. 10 Rabbi mo na tondi walhã hinka din daŋ ay kambe ra, kaŋ yaŋ gaa Irikoy hantum da nga kambayzo. I gaa mo no i na sanney kulu gar kaŋ Rabbi salaŋ araŋ se yongo tondo ra, jinda fun danjo bindo ra, marga din hane. 11 A ciya mo, zaari waytaaci da cin waytaaca din banda, Rabbi n'ay no tondi walhã hinka, kaŋ ga ti sappa walhẽy. 12 Rabbi ne ay se mo: "Tun ka zumbu da waasi ka fun neewo. Zama ni borey kaŋ ni kande ka fun Misira na ngey boŋ ziibandi. I tara ka kamba mo ka fun fonda kaŋ ay n'i lordi nd'a ra. I na tooru soogante te ngey boŋ se." 13 A binde, Rabbi salaŋ ay se ka ne: "Ay di borey wo, guna mo dumi hanga sando no. 14 Ni ma fay d'ay, ay m'i halaci, ay m'i maa tuusu mo beena cire. Ay ma ni ciya dumi kaŋ gonda gaabi, kaŋ ga beeri mo ka bisa ngey." 15 Kal ay bare ka zumbu ka fun tondo boŋ, tondo din kaŋ go ga di da danji. Sappa walhã hinka mo go ay kambe hinka ra. 16 Ay guna day, kal a go, araŋ na zunubi te Rabbi araŋ Irikoyo se, ka handayze fo soogu araŋ boŋ se. Araŋ tara ka kamba ka fonda kaŋ Rabbi n'araŋ lordi nd'a din taŋ. 17 Ay na walhã hinka din di ay kamba hinka ra k'i catu k'i bagu-bagu araŋ jine. 18 Ay ye ka kaŋ ganda Rabbi jine mo, danga mate kaŋ ay te za jin-jina, ka to zaari waytaaci da cin waytaaci. Yana ŋwaari ŋwa, yana hari haŋ mo, araŋ zunubo kulu kaŋ araŋ te din sabbay se. Araŋ goy wo ga laala Rabbi diyaŋ gaa, k'a zokoti mo a ma te bine. 19 Zama ay humburu dukuri nda futay korno, kaŋ Rabbi bine tun d'a araŋ se din, hal a ba k'araŋ halaci. Amma Rabbi ye ka hangan ay se saaya din ra koyne. 20 Rabbi te bine gumo Haruna se, ka ne nga g'a halaci, amma ay te adduwa Haruna mo se waato din. 21 Kal ay n'araŋ zunubo sambu, danga handayzo kaŋ araŋ te din. Ay n'a ton da danji. Ay n'a tutubu k'a fufu hal a baan gumo, k'a te danga kusa cine. Ay na kusa din daŋ hari zuro ra kaŋ ga fun tondi kuuko ra. 22 Koyne, Tabera da Massa da Binikomey Saarayey kulu ra no araŋ na Rabbi zokoti a ma dukur. 23 Woodin banda mo, waato kaŋ Rabbi n'araŋ donton araŋ ma fun Kades-Barneya ra, ka ne: "Wa kaaru ka koy ka laabo kaŋ ay n'araŋ no din ŋwa," kulu araŋ murte Rabbi araŋ Irikoyo lordo gaa. Araŋ mana naanay a gaa, araŋ mana maa a sanno se mo. 24 Araŋ wo murtanteyaŋ no Rabbi gaa za zaari sintina kaŋ ay g'araŋ bay. 25 A se no ay sombu Rabbi jine zaari waytaaci da cin waytaaca kaŋ ay sombu din, zama Rabbi ne nga g'araŋ halaci. 26 Ay na Rabbi ŋwaaray mo ka ne: "Ya Rabbi, Koy Beero, ma si ni jama halaci. Ngey wo ni mayray hari no, nga kaŋ ni fansa da ni beera, kaŋ ni fatta nd'a mo i ma fun Misira ra da kambe gaabikooni. 27 Ma fongu ni tamey gaa, Ibrahim da Isaka nda Yakuba. Ma si jama wo hanga sanda, wala i goy laaley, wala i zunubey guna. 28 A ma si te ka ciya laabo kaŋ ra iri fatta din borey ma ne: ‹Zama Rabbi mana hin ka kand'ey hala laabo kaŋ a n'a alkawli sambu i se din ra, zama a konn'ey mo, a se no a n'i candi ka kond'ey saajo ra k'i wi noodin.› 29 Kulu nda yaadin, ngey wo ni jama no, ni mayray hari mo no. Nin no k'i fattandi da ni dabari bambata, da ni kambe sallanta mo."

Deutéronome 10

1 Alwaato din no Rabbi ne ay se: "Ni ma tondi walhã hinka jabu ni boŋ se, danga ijiney din cine. Ma kaaru ka kaa ay do tondo ra. Ma te bundu sundurku mo. 2 Ay mo, ay ga ye ka sanney kaŋ go jina walhẽy gaa hantum, wo kaŋ ni bagu-bagu. Ni ma itajey jisi sundurko ra." 3 Kal ay na sundurku fo te da jitti bundu. Ay na tondi walhã hinka jabu mo, danga ijiney din cine. Ay kaaru mo hala tondo ra, walhẽy din go ay kambe ra. 4 Kal a ye ka hantum walhẽy gaa waato hantumyaŋo cine. Lordi wayo din nooya, kaŋ yaŋ Rabbi salaŋ ka ci araŋ se tondi kuuko boŋ. A jinda fun danjo bindi ra, hano din kaŋ marga te. Rabbi mo n'i daŋ ay kambe ra. 5 Ay zumbu ka fun tondo boŋ ka walhẽy daŋ sundurko kaŋ ay te din ra. I go noodin sohõ, danga mate kaŋ cine Rabbi n'ay lordi nd'a. 6 Israyla izey binde dira ka fun Beyerot-Bene-Yaakan ka koy zumbu Mosera. Noodin no Haruna bu, noodin mo no i n'a fiji. A izo Eliyezar mo furo alfagataray goyo ra a nango ra. 7 I tun noodin ka to Gudgoda. I tun Gudgoda ka to Yobata, laabu kaŋ gonda hari zuru boobo. 8 Waato din gaa no Rabbi na Lawi kunda fay waani, i ma Rabbi sappa sundurko jare. I ma kay Rabbi jine ka goy a se k'a maa sifa mo, danga mate kaŋ a go d'a hala hunkuna. 9 Woodin sabbay se no Lawi sinda baa wala tubu nga nya-izey game ra. Rabbi no ga ti a tubo, danga mate kaŋ cine Rabbi ni Irikoyo salaŋ ka ci a se. 10 Ay binde goro noodin tondi kuuko boŋ, danga ce jina wano cine, hala zaari waytaaci da cin waytaaci kubay. Rabbi maa ay ŋwaara se waato din koyne. Rabbi mana miila nga ma ni halaci. 11 Kala Rabbi ne ay se: "Tun ka naŋ jama ma dirawo sintin. Ngey mo ga furo ka du laabo din mayray hari, kaŋ boŋ ay ze i kaayey se ka ne ay g'a no i se." 12 Sohõ binde, ya Israyla, ifo no Rabbi ni Irikoyo ga ceeci ni gaa? Manti ni ma humburu Rabbi ni Irikoyo, ni m'a fondey kulu gana, ni ma ba r'a, ni ma may Rabbi ni Irikoyo se da ni bina kulu da ni fundo kulu mo? 13 Ni ma Rabbi lordey d'a hin sanney gana mo, wo kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, zama a ma boori ni se. 14 Guna, beene nda beeney beena ya Rabbi ni Irikoyo wane no, da ndunnya mo da hay kulu kaŋ go a ra. 15 Kala day a kaan Rabbi se no nga ma ba ni kaayey. A n'i suuban dumey kulu ra mo, ngey nda ngey dumey i banda, danga araŋ nooya, mate kaŋ a bara hunkuna. 16 Araŋ binde, araŋ m'araŋ biney dambangu. Wa si ye ka goro hanga sando yaŋ. 17 Zama Rabbi araŋ Irikoyo ya koyey kulu Irikoyo no, bonkooney kulu Bonkoono mo no. Koy Beeri no, Hinkoy kaŋ ga humburandi, kaŋ si te baar'a-baar'a, a si me-daabu ta mo. 18 A ga cimi ciiti dumbu alatuumi nda wayboro kaŋ kurnye bu se. A ga ba ce-yaw, zama a g'a no ŋwaari da bankaaray mo. 19 Woodin sabbay se no araŋ mo ma ba ce-yaw kaŋ go araŋ do, zama araŋ mo na yawtaray goray te Misira laabo ra. 20 Ni ma humburu Rabbi ni Irikoyo, ni ma may a se mo, ni ma lamb'a gaa, ni ma ze d'a maa mo. 21 Nga wo ni sifayaŋ hari no, ni Irikoyo mo no. Nga no ka hari bambata yaŋ kaŋ ga humburandi te ni se, wo kaŋ yaŋ ni di da ni moy. 22 Ni kaayey zumbu ka koy Misira, ngey boro wayye, amma sohõ Rabbi ni Irikoyo na ni ciya iboobo danga beena ra handariyayzey cine.

Deutéronome 11

1 Woodin sabbay se binde ni ma ba Rabbi ni Irikoyo. Ni ma haggoy d'a talfo, d'a hin sanney, d'a farilley, d'a lordey mo, duumi. 2 Araŋ ga bay mo hunkuna, zama ay siino ga salaŋ araŋ izey se bo. Ngey wo mana bay, i mana di mo Rabbi araŋ Irikoyo goojiyaŋey, wala a beera, wala a kambe gaabikoono, wala a kambe sallanta. 3 I mana di a alaamey d'a te-goyey kaŋ a te Misira ra Misira bonkoono Firawna da nga laabo kulu se. 4 I mana di mo haŋ kaŋ a te Misira wongu marga d'i bariyey d'i torkey se. Zama a na Teeku Cira haro daabu i boŋ waato kaŋ i goono g'araŋ banda gana. Rabbi n'i halaci mo hala ka kaa hunkuna. 5 I mana di haŋ kaŋ a te araŋ se ganjo ra hal araŋ ga kaa ka to neewo. 6 I mana di mo haŋ kaŋ a te Ruben izo Eliyab izey se, kaŋ yaŋ ga ti Datan da Abiram. Zama laabo na nga meyo hay k'i gon, ngey nd'i almayaaley, d'i kuuru-fuwey, da fundikooni kulu kaŋ n'i fonda gana Israyla ra. 7 Amma araŋ wo, araŋ moy di Rabbi goy bambatey din kaŋ a te. 8 Woodin sabbay se no araŋ ma haggoy da lordey kulu kaŋ ay go g'araŋ lordi nd'a hunkuna. Yaadin gaa no araŋ ga te gaabi, araŋ ma furo mo ka du laabo din kaŋ araŋ ga daŋandi ka ŋwa, a ma ciya araŋ mayray hari. 9 Araŋ aloomarey ma ku mo laabo kaŋ Rabbi ze d'a araŋ kaayey se din ra ka ne nga g'a no i se d'i banda mo se. Laabu no kaŋ ga wa da yu bambari. 10 Zama laabo din kaŋ araŋ ga furo ka du, a si hima Misira laabo, nango kaŋ araŋ fun. Noodin ni na ni dum'izey duma, ni n'a haŋandi da ni ca mo, danga mate kaŋ boro ga te tuuri kayney kali se. 11 Amma laabo kaŋ araŋ ga daŋandi ka du a mayray din, a ra gonda tuduyaŋ da gooruyaŋ, beene hari no g'a haŋandi. 12 Laabu no kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga saal. Rabbi ni Irikoyo moy go a gaa waati kulu, jiiro me-d'a-me. 13 Araŋ ma hanga jeeri ay lordey se, kaŋ yaŋ ay go g'araŋ lordi nd'a hunkuna. Araŋ ma ba Rabbi araŋ Irikoyo, araŋ ma may a se mo d'araŋ biney kulu nd'araŋ fundey kulu. 14 D'araŋ na woodin yaŋ te, kulu ay mo ga beene hari no araŋ laabo se alwaati kaŋ ga hagu ra, sintinay wano da kokor banda wano, zama ni ma du ka ni ntaaso, da ni reyzin haro, da ni jiyo heemaro wi. 15 Ay ga subu daŋ mo saajey ra ni almaney se, ni ga ŋwa ka kungu mo. 16 Wa haggoy d'araŋ boŋ, fa! A ma si te i m'araŋ biney halli, hal araŋ ma kamba ka koy tooruyaŋ banda ka sududu i se. 17 Da yaadin no ka te, Rabbi bine ga tun araŋ se, a ma beene batama daabu hala hari si kaŋ, laabo mo ma si nga nafa hay. Araŋ mo, araŋ ma tara ka halaci ka ban laabu hanna kaŋ Rabbi g'araŋ no din ra. 18 Woodin sabbay se araŋ m'ay sanney wo kulu jisi araŋ biney d'araŋ laakaley ra. Araŋ m'i haw araŋ kambey gaa ka te seeda. I ma bara mo araŋ sukutey gaa araŋ moy game ra. 19 Araŋ m'i dondonandi mo araŋ izey se, k'i fakaaray te i se da ni go ga goro ni windo ra, da ni go ga dira fondo ra, da ni go ga kani, da ni ga tun mo koyne. 20 Ni m'i hantum mo ni fu meyey carawey gaa, da ni windi me daabirjey gaa mo. 21 Zama aloomar ma tonton araŋ d'araŋ izey se, danga mate kaŋ beeney aloomaro ga ku ndunnya boŋ, laabo kaŋ Rabbi ze d'a araŋ kaayey se ra ka ne nga g'a no i se. 22 Zama lordey kulu kaŋ ay g'araŋ lordi nd'a, araŋ g'i haggoy da anniya k'i te, araŋ ma ba Rabbi araŋ Irikoyo mo ka dira a fondey kulu ra, ka lamb'a gaa gumo. 23 Yaadin cine gaa no Rabbi mo ga dumey wo kulu gaaray araŋ jine hal araŋ ma dumiyaŋ ŋwa kaŋ ga beeri da araŋ, kaŋ i gaabo ga bisa araŋ wano mo. 24 Naŋ kulu kaŋ araŋ ce taamey ga taamu ga ciya araŋ wane, za ganjo ra ka koy Liban, za Ufratis isa gaa mo ka koy hala wayna kaŋay Teeko gaa. Woodin yaŋ no ga ciya araŋ hirro. 25 I boro fo kulu si du ka kay araŋ jine, zama Rabbi araŋ Irikoyo g'araŋ humburkuma d'araŋ joota dake laabu kulu kaŋ araŋ ga taamu din gorokoy boŋ, sanda mate kaŋ a ci araŋ se din. 26 Guna, hunkuna ay go ga albarka da laaliyaŋ mo daŋ araŋ jine. 27 Albarka no d'araŋ ga hangan Rabbi araŋ Irikoyo lordey se, wo kaŋ yaŋ ay go g'araŋ lordi nd'a hunkuna. 28 Laaliyaŋ mo no d'araŋ si hangan Rabbi araŋ Irikoyo lordey se, amma araŋ ga kamba ka fonda kaŋ ay n'araŋ lordi nd'a hunkuna din taŋ, ka koy ka de-koy waani yaŋ kaŋ araŋ mana i bay din gana. 29 Araŋ ma woone mo te: Da Rabbi ni Irikoyo kande nin laabo kaŋ ni ga koy ka du a mayray din ra, kala ni ma albarka daŋ Gerizim tondo boŋ. Laaliyaŋ mo, ni m'a daŋ Ebal tondo boŋ. 30 Manti tondi beerey din go noodin, Urdun daŋanta, fonda kaŋ ga do ganda wayna kaŋay haray se ya-haray? I go yongo Kanaanancey kaŋ go Gooru Beero din ra laabo ra. I ga maan Jilgal, Moore terebint nyaŋey jarga. 31 Zama araŋ wo, araŋ ga Urdun daŋandi ka du laabo kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo g'araŋ no. Araŋ ga du a mayray hari mo, ka goro a ra. 32 Wa haggoy mo hal araŋ ma hin sanney da ciitey kulu te, ngey kaŋ yaŋ ay daŋ araŋ jine hunkuna.

Deutéronome 12

1 Hin sanney da ciiti sanney neeya kaŋ yaŋ araŋ ga haggoy. Araŋ m'i te mo laabo kaŋ Rabbi ni kaayey Irikoyo na ni no mayray hari din ra, kala ni jirbey kulu kaŋ ni ga funa ndunnya ra me. 2 Dumey kaŋ laabo araŋ ga ŋwa, nangey kulu kaŋ i doona ka may ngey de-koyey se, araŋ ma si jaŋ k'i bagu-bagu: tondi kuukey boŋ waney, da tudey boŋ waney, da tuuri-nya bi-koy kulu cire waney mo. 3 Araŋ m'i sargay feemey bagu-bagu, k'i tondi ganjey pati-pati, k'i wayboro himandi bundu toorey ton danji ra. Araŋ m'i tooru himandi jabantey beeri-beeri mo. Araŋ m'i maayey halaci k'i tuusu nango din ra. 4 Amma araŋ ma si te yaadin Rabbi araŋ Irikoyo se. 5 Nango kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ga suuban araŋ dumey kulu game ra, ka nga maa daŋ noodin, danga a nangora nooya, araŋ ma noodin ceeci. Noodin mo no araŋ ga koy ka margu. 6 Noodin mo araŋ ga kande araŋ sargayey kaŋ i ga ton yaŋ d'araŋ sargayey kulu, d'araŋ zakkey, da nooyaŋey kaŋ araŋ kambe ga salle beene, d'araŋ sarti toonandiyaŋ sargayey, d'araŋ almaney, d'araŋ kurey hay-jiney. 7 Noodin mo no araŋ ga ŋwa Rabbi araŋ Irikoyo jine. Araŋ ga farhã mo d'araŋ kambe goy kulu, araŋ d'araŋ almayaaley, kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni albarkandi nd'a. 8 Araŋ ma si te danga hay kulu kaŋ iri go ga te neewo sohõ, danga boro kulu ga te haŋ kaŋ ga saba nga diyaŋ gaa. 9 Zama hala hõ araŋ mana to fulanzamyaŋo da tubo do jina, wo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din. 10 Amma araŋ ga Urdun daŋandi ka koy goro laabo kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ga naŋ araŋ ma tubu din ra. A g'araŋ no fulanzamay araŋ ibarey gaa araŋ windanta, kal araŋ ma goro baani. 11 Waato din gaa no a ga ciya, nango kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ga suuban ka nga maa gorandi, noodin no araŋ ga kande hay kulu kaŋ ay g'araŋ lordi nd'a. Ngey neeya: araŋ sargayey kaŋ i ga ton, d'araŋ dumbuyaŋ sargayey, d'araŋ zakkey, da sargayey kaŋ araŋ kambe ga salle beene, d'araŋ sarti suubanante kulu kaŋ yaŋ araŋ ga sarti sambu Rabbi jine waney. 12 Araŋ ma farhã Rabbi araŋ Irikoyo jine, araŋ d'araŋ ize arey, d'araŋ ize wayey, d'araŋ bannyey, d'araŋ koŋŋey, da Lawiti kaŋ ga goro araŋ kwaarey ra mo. Zama nga wo sinda baa wala tubu kulu araŋ banda. 13 Ma haggoy da ni boŋ. Ni ma si ni sarga kaŋ i ga ton salle nangu kulu kaŋ ni ga di, 14 kala day nango kaŋ Rabbi ga suuban ni kunda fo ra. Noodin no ni ga ni sargayey kaŋ i ga ton salle. Noodin mo no ni ga hay kulu te kaŋ ay go ga ni lordi nd'a. 15 Kulu nda yaadin, i yadda ni se ni ma ham wi ka ŋwa ni windey kulu ra, ni bine ibaay kulu boŋ, albarka kulu boŋ kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no. Boro kaŋ si hanan ma ŋwa a gaa danga boro kaŋ ga hanan cine, mate kaŋ araŋ ga te da buka wala jeeri cine. 16 Kala day, araŋ ma si kuro ŋwa. Araŋ m'a mun laabo boŋ danga hari cine. 17 I si yadda ni ma ni fari zakka ŋwa ni windo ra, wala ni reyzin hari zakka, wala ni jiyo wane, wala ni haw wala feeji kurey hay-jiney, wala ni sarti kulu kaŋ ni ga sarti sambu a boŋ, wala ni bine yadda nooyaŋey, wala nooyaŋey kaŋ ni kambe ga salle beene. 18 Amma ni m'i ŋwa Rabbi ni Irikoyo jine, nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban din ra. Nin da ni ize aru, da ni ize way, da ni bannya, da ni koŋŋa, da Lawiti kaŋ go ni kwaara ra no g'i ŋwa. Ni ga farhã mo Rabbi ni Irikoyo jine ni kambe goy kulu ra. 19 Ma haggoy da ni boŋ! Ma si Lawiti furu waati kulu kaŋ ni go ni laabo ra ga goro. 20 Rabbi ga ni hirro tuti ka beerandi mate kaŋ a na alkawli sambu ka ne ni se. Waati din, hala ni ma ne: "Ay ga ham ŋwa," zama ni bina ga ba ham ŋwaari, to. I yadda ni se ni ma ham ŋwa ni bine ibaay kulu boŋ. 21 Da nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban ka nga maa daŋ din ga mooru ni se gumo, kala ni ma ham wi ni haw wala ni feeji kurey ra, wo kaŋ Rabbi na ni no. Ma te mate kaŋ ay na ni lordi nd'a. I yadda ni m'a ŋwa ni windo ra ni bine ibaay kulu boŋ. 22 Mate kaŋ i ga buka wala jeeri ham ŋwa, yaadin no ni ga nga mo ŋwa. Boro kaŋ si hanan da boro kaŋ ga hanan kulu ga du ka ŋwa a gaa. 23 Kala day, ma haggoy ni ma si kuri ŋwa, zama kuri no ga ti fundi. Ni ma si ham da nga fundo mo ŋwa. 24 Ni ma s'a ŋwa, fa! Ni m'a mun laabo boŋ danga hari cine. 25 Ni ma s'a ŋwa zama ni ma goro baani, nin da ni izey ni banda, waati kaŋ ni ga te haŋ kaŋ ga saba Rabbi diyaŋ gaa. 26 Kala day, ni hayey kaŋ ni fay waani, da ni sartey waney, ni g'i sambu ka kond'ey nango kaŋ Rabbi ga suuban. 27 Ni ga ni sargayey kaŋ i ga ton salle mo, ham da nga kuro kulu, noodin Rabbi ni Irikoyo feema boŋ. I ga ni sargay kuro dooru Rabbi ni Irikoyo sargay feema gaa, ni ga hamo ŋwa mo. 28 Ma te laakal ka hanga jeeri sanney din kulu kaŋ ay go ga ni lordi nd'a se. Yaadin gaa no ni ga goro baani, nin da ni izey ni banda hal abada, waati kaŋ ni ga haŋ kaŋ ga boori te, a ga saba mo Rabbi ni Irikoyo diyaŋ gaa. 29 Rabbi ni Irikoyo ga dumey din halaci ni jine, naŋ kaŋ ni ga furo k'i laabey ŋwa, hala mo ni g'i ŋwa ka goro i laabo ra. 30 Waato din gaa, kala ni ma haggoy da ni boŋ, i ma si ni di hirrimi ra i ganayaŋ ra waati kaŋ i jin ka halaci ni jine. Haggoy ni ma si i de-koyey baaru hã ka ne: "Mate cine no dumey din may d'a ngey de-koyey se? Naŋ ay mo ma te yaadin." 31 Abada! Ni ma si te Rabbi ni Irikoyo se yaadin! Zama hay kulu kaŋ fanta hari no Rabbi jine, kaŋ a ga konna mo, woodin no i te ngey de-koyey se. Baa i ize arey d'i ize wayey, i g'i ton danji ra ngey de-koyey se. 32 Hay kulu me kaŋ ay g'araŋ lordi nd'a, woodin no araŋ ga haggoy ka te. Ni ma si tonton a gaa, ma si zabu a gaa mo.

Deutéronome 13

1 Hambara annabi wala hindiriko fo ga tun ni dumo ra, a ma alaama fo wala dambara hari fo cabe araŋ se. 2 Da alaama din wala dambara haro din kaŋ a cabe araŋ se te, waato din gaa a ma ne: "Kaa iri ma koy de-koy fooyaŋ banda" (wo kaŋ yaŋ ni mana bay) "iri ma may i se mo" 3 -- kulu ni ma si hangan annabo wala hindirikwa din sanney se. Zama Rabbi araŋ Irikoyo goono ga ni si no, ka di hala da cimi ni ga ba Rabbi araŋ Irikoyo d'araŋ biney kulu d'araŋ fundey kulu mo. 4 Araŋ ma dira Rabbi araŋ Irikoyo banda, ka humbur'a, k'a lordey gana. Araŋ ma hangan a sanno se, ka may a se, ka naagu a gaa. 5 Annabo wala hindirikoyo din mo, i m'a ciiti nda buuyaŋ. Zama a na murteyaŋ saaware te Rabbi araŋ Irikoyo boŋ, nga kaŋ n'araŋ kaa Misira laabo ra. A n'araŋ fansa mo tamtaray windo ra. Zama bora din ne nga ga ni bare ni ma fun fonda kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni no lordi din ra, kaŋ a ne ni ma dira a ra mo. Yaadin cine no ni ga laala kaa d'a ni bindo ra. 6 Ni nya izo mo, sanda ni bumbo nyaŋo izo, wala ni ize aru, wala ni ize way, wala ni bine baakasinay wando, wala ni coro kaŋ ni ga ba danga ni bumbo fundo, d'a kaa ka ni hiila tuguyaŋ ra ka ne: "Kaa iri ma koy ka may de-koy fooyaŋ se," (wo kaŋ yaŋ ni wala ni kaayey mana bay,) 7 sanda dumey kaŋ go araŋ windanta de-koyey, hala wo kaŋ ga maan ni gaa, wala wo kaŋ mooru nin, za ndunnya me fa gaa ka koy ndunnya me fa mo gaa -- 8 kulu ni ma si yadda a se, ni ma si hangan a se mo. Ni ma si bakar a se, ni ma si jalla a gaa, ni ma s'a tugu mo. 9 Amma daahir ni m'a wi. Ni bumbo kambe no ga jin ka dak'a gaa, i m'a wi se, waato din gaa mo jama kulu kambe. 10 Ni m'a catu-catu nda tondiyaŋ hal a ma bu, zama a ceeci nga ma ni bare ka ni fay da Rabbi ni Irikoyo. Nga no ka kande nin ni ma fun Misira laabo ra, noodin tamtaray windo ra. 11 Israyla kulu mo ga maa woodin baaru, i ga humburu mo. I si ye ka goy laala din dumi te koyne ni laabo ra. 12 A ga hin ka te ni ma maa ni laabo kwaarey baaru, wo kaŋ yaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no ni ma goro i ra, i ne, way: 13 "Kwaara fo ra boro yaamo fooyaŋ fatta ni game ra ka ngey kwaara borey candi, ka ne i se: ‹Wa kaa, iri ma koy ka may de-koy fooyaŋ se,› " wo kaŋ araŋ mana i bay. 14 Waato din gaa ni ma hã, ni ma fintal, ni ma ceeci da anniya. Hala day cimi no, haya din tabbat no, kaŋ i na fanta haro din te ni do, 15 haciika ni ma kwaara din borey kar da takuba. Ni ma kwaara halaci parkatak! Kwaara da borey kulu kaŋ go a ra, d'a almaney, ni m'i wi da takuba. 16 A arzaka kulu mo, ni m'a ku ka gusam fonda bindo ra k'a ton -- kwaara d'a arzaka kulu. A ma ciya sargay kaŋ i ga ton Rabbi ni Irikoyo se. I g'a ciya kurmu hal abada, i ma si ye k'a cina mo koyne. 17 Hay kulu kaŋ ni ciya Irikoy se sargay mo, a ma si naagu ni kambe gaa, zama Rabbi ma du ka nga dukuri korna bare ka fay da nin. A ma du ka suuji cabe ni se, ka bakar ni se, ka ni tonton mo, danga mate kaŋ a ze d'a ni kaayey se. 18 A ga woodin te da ni hangan Rabbi ni Irikoyo sanno se k'a lordey kulu kaŋ ay ga ni lordi nd'a hunkuna gana, ni ma te mo haŋ kaŋ ga saba Rabbi ni Irikoyo diyaŋ gaa.

Deutéronome 14

1 Araŋ wo Rabbi araŋ Irikoyo izeyaŋ no. Woodin se no araŋ ma si araŋ gaahamey kortu, araŋ ma si cabuyaŋ kulu te araŋ sukutey gaa buukoy se mo. 2 Zama ni ya dumi hanno no Rabbi ni Irikoyo se. Rabbi mo na ni suuban ni ma ciya nga bumbo jama ka waana dumi cindey kulu kaŋ yaŋ go ndunnya ra. 3 Ni ma si fanta hari kulu ŋwa. 4 Almaney kaŋ i yadda araŋ ma ŋwa neeya: Haw da feeji, da hincin, 5 da jeeri, da buka, da ŋwe, da saaji hincin, da me-kwaaray, da jeeri dumi kulu, da saaji feeji. 6 Alman kulu kaŋ ce camse fay, a ga gooye mo, woodin i yadda araŋ ma ŋwa almaney ra. 7 Amma woone yaŋ kaŋ ga gooye, wala kaŋ ce camse go fayante, araŋ ma si i ŋwa: Yo da tobay da tondi-boŋ hansi, zama i ga gooye, amma i ce camse mana fay. I ga harram araŋ se. 8 Birnya mo, zama a ce camsa fay, amma a si gooye, a ga harram araŋ se. Araŋ ma si i ham ŋwa, araŋ ma si lamba i jifey gaa mo. 9 Wo kaŋ yaŋ i yadda araŋ ma ŋwa hari hamey ra mo neeya: wo kulu kaŋ yaŋ gonda fata nda kobto, araŋ g'i ŋwa. 10 Amma wo kulu kaŋ yaŋ sinda fata nda kobto, kulu araŋ ma s'i ŋwa. I ga harram araŋ se. 11 Curo kaŋ ga halal kulu, i yadda araŋ m'a ŋwa. 12 Amma wo kaŋ yaŋ araŋ si ŋwa neeya: Zeeban da kaaw, da gaadogo bi, 13 da gabu nda nga dumi kulu, 14 da gaaru dumi kulu, 15 da taatagay, da jaamaaje, da tuutu, da gabu dumi kulu, 16 da kuku kayna, da kuku beeri, da kuku kwaaray, 17 da bangu farka, da jeer'ize gabu, da kaaray wande, 18 da waaliya, da koysa dumi kulu, da jillay, da cicibo. 19 Fatakoy kulu kaŋ gonda ce taaci ga harram araŋ se. I si ŋwa. 20 Amma fatakoy kulu kaŋ ga halal, araŋ ga hin k'i ŋwa. 21 Araŋ ma si ham kulu kaŋ bu nga boŋ se ŋwa. I yadda ni m'a no ni yawo kaŋ zumbu ni windo ra se a ma ŋwa, wala ni m'a neera mebaraw se. Amma nin wo jama hanno no Rabbi ni Irikoyo se. Ni ma si hincin ize hina nyaŋo wa ra. 22 Ni ma si jaŋ ka zakka kaa ni fari albarka kulu ra, wo kaŋ ga fun fari jiiri ka koy jiiri. 23 Woodin banda, nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo suuban ka naŋ nga maa ma goro a ra, noodin a jine no ni ga ni ntaaso zakka ŋwa. Ni ma konda ni reyzin hari wane, da ni jiyo wane, da ni kali da ni kurey hay-jiney mo koyne. Zama ni ma du ka dondon ka humburu Rabbi ni Irikoyo ni jirbey kulu. 24 Da fondo ga ku ni se mo, hala ni si du ka konda i kulu, zama nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban ka nga maa gorandi ga mooru ni se gumo, waati kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni albarkandi, haŋ kaŋ ni ga te neeya: 25 Ni ma zakka te nooru, ni m'a kunsum ka kond'a ni kamba ra, ka to nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo suuban din do. 26 Noodin mo ni ma nooro no ka day hay kulu kaŋ ga kaan ni bina se, da yeeji no, wala feeji no, wala duvan, wala baji, wala hay kulu kaŋ ni bina ga ba. Ni m'a ŋwa noodin Rabbi ni Irikoyo jine, ka farhã, nin da ni almayaaley. 27 Lawiti mo kaŋ go ni kwaara, ni ma si diny'a, zama nga wo sinda baa wala tubu ni banda. 28 Jiiri hinza kulu kubanta, ni ma jiiro din fari albarka zakka kulu kaa waani k'a jisi ni windo ra. 29 Lawiti mo, zama a sinda baa wala tubu ni banda, nga nda ce-yaw, da alatuumi, da wayboro kaŋ kurnye bu, kaŋ yaŋ go ni kwaara ra, i ma kaa ka ŋwa ka kungu. Zama Rabbi ni Irikoyo ma du ka ni albarkandi ni kambe goy kulu kaŋ ni ga te ra.

Deutéronome 15

1 Jiiri iyye kulu kaŋ kubay, ni ga taŋyaŋ te. 2 Mate kaŋ i ga taŋyaŋo te d'a mo neeya: garaw danko kulu ga haŋ kaŋ a daŋ nga gorokasin gaa naŋ a se. A ma s'a ta nga gorokasino wala nga nya-izo gaa koyne, zama i na Rabbi wane taŋyaŋo fe. 3 I yadda ni se ni m'a ta mebaraw gaa. Amma ni hay kulu kaŋ go ni nya-izo do, ni kamba g'a taŋ a se. 4 Amma a ga ciya, i si alfukaaru kulu gar ni do, zama daahir Rabbi ga ni albarkandi laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no tubu hari din ra. 5 A g'a te hala day ni ga anniya haw ka hanga jeeri Rabbi ni Irikoyo sanno se, ni ga haggoy mo ka lordey din kulu kaŋ ay ga ni lordi nd'ey hunkuna te. 6 Zama Rabbi ni Irikoyo ga ni albarkandi, mate kaŋ cine a na alkawli sambu ni se. Ni ga garaw daŋ dumi boobo gaa, amma nin wo ni si garaw sambu. Ni ga dumi boobo may, amma ngey wo si ni may. 7 D'a te ka ciya ni nya-ize fo te alfukaaru, danga ni kwaara fo ra boro, ni laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra, kulu ni ma si ni bina sandandi a se. Ni ma si kambe sanday te ni nya-ize alfukaaro se mo. 8 Amma daahir ni ga ni kambe feeri a se. Daahir mo ni ga garaw daŋ a gaa a laamo kulu kaŋ a ga jaŋ me. 9 Ma haggoy hala miila laalo ma si goro ni bina ra, hala ni ga ne: "Kay! Jiiri iyyanta, sanda taŋyaŋ jiiro nooya, a maan," hala ni mwa ma laala ni nya-ize talka din do haray, ka wangu k'a no hay kulu. Nga mo, d'a hẽ Rabbi gaa ni boŋ, kal a ma woodin lasaabu ni se zunubi. 10 Daahir no ni ga garaw daŋ a gaa. A ma si dooru ni gaa bo, da ni na garaw daŋ a gaa. Zama haya din sabbay se no Rabbi ga ni albarkandi ni goy kulu ra, da ni muraadu kulu kaŋ ni ga ni kambe daŋ a gaa mo. 11 Zama alfukaaru si ban laabo ra hal abada. Woodin sabbay se no ay na ni lordi ka ne ni ma ni kambe feeri gumo ni nya-ize, da ni do laamikoy, da talka mo kaŋ go ni laabo ra din se. 12 D'i na ni nya-ize Ibraniyance, alboro wala wayboro neera ni se, a ga goy ni se jiiri iddu. Jiiri iyyanta ra ni m'a taŋ. 13 Da ni n'a taŋ mo, ni ma s'a sallama a ma koy kambe koonu bo. 14 Ni ma kaa ni kalo ra, da ni barma gaa, da ni reyzin haro gaa, k'a kambe toonandi. Danga, albarka kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni no, a boŋ no ni ga no a se. 15 Ni ma fongu kaŋ ni mo, ni goro ka te bannya Misira laabo ra, amma Rabbi ni Irikoyo na ni fansa. Woodin se no ay na ni lordi nda haya din hunkuna. 16 A ga ciya mo, da ni nya-izo ne ni se nga si fun ni do, zama a ga ba nin da ni windo, zama mo a go ga baani goray te ni banda, 17 kala ni ma taaji sambu k'a hanga lambandi fu meyo gaa k'a fun. Nga mo ga ciya ni bannya hal abada. Yaadin cine mo no ni ga te ni koŋŋa se. 18 Amma a ma si dooru ni gaa, da ni n'a taŋ a ma koy. Zama jiiri iddo kaŋ a may ni se din, a na sufuray goy-ize nooru labu hinka, kaŋ doŋ ni ga bana goy-ize se. Rabbi ni Irikoyo mo ga ni albarkandi ni teerey kulu ra. 19 Hay-jine alborey kulu kaŋ i ga hay ni alman kurey ra, ni g'i fay waani Rabbi ni Irikoyo se. Ni ma si goy kulu dumi te da ni kali hay-jiney, ni ma si ni feejey hay-jiney hõse mo. 20 Jiiri ka kaa jiiri mo ni g'a ŋwa Rabbi ni Irikoyo jine nango kaŋ a ga suuban ra. Nin da ni almayaaley g'i ŋwa. 21 A ga ciya mo, d'a gonda laru fo, sanda a ga simbar, wala a dana, wala leebu fo kulu kaŋ no, ni ma s'a salle sargay Rabbi ni Irikoyo jine. 22 Ni m'a ŋwa ni windo ra. Boro kaŋ ga hanan da boro kaŋ si hanan kulu g'a ŋwa, mate kaŋ araŋ ga te da buka wala jeeri. 23 Kala day ni ma s'a kuro ŋwa. Ni ga woodin mun laabo boŋ sanda hari cine.

Deutéronome 16

1 Hando kaŋ se i ga ne Abib ra ni ma Paska bato haggoy Rabbi ni Irikoyo se. Zama Abib hando ra no Rabbi ni Irikoyo na ni kaa taray ni ma fun Misira, cin ra no. 2 Ni ma Paska feeji sarga Rabbi ni Irikoyo se. Ni m'a kaa ni kurey ra wala ni kalo ra k'a sarga noodin, nango kaŋ Rabbi ga suuban zama nga maa ma goro noodin. 3 Ni ma si buuru dalbukoy kulu ŋwa a banda. Jirbi iyye no ni ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa, danga taabi buuru nooya. Zama ni fun Misira laabo ra da cahãyaŋ. Zama ni fundo me muudu kulu ni ma fongu mate kaŋ ni fun d'a Misira laabo ra. 4 I ma si dalbu kulu gar ni do ni laabo kulu ra kala jirbi iyya din me. Woodin banda, feejo kaŋ ni ga sarga jirbi sintina wiciri kambu, a hamo kulu ma si cindi hala mo ga bo. 5 I mana yadda ni se ni ma Paska feeji wi ni windo ra, kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no. 6 Kala day nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban nga maa ma goro din, noodin no ni ga Paska feejo sarga. A ma te alwaati kaŋ ga saba nd'araŋ Misira ra fun yaŋo, wiciri kambu kaŋ wayna go ga koy ganda. 7 Ni ma feejo ton ka ŋwa noodin, nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban. Da mo bo mo, ni ma bare ka ye fu. 8 Ni ma buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa jirbi iddu. Jirbi iyyanta mo i ga sududuyaŋ marga te Rabbi ni Irikoyo se. Han din hane ni ma si goy kulu te. 9 Ni ma habu iyye lasaabu. Za saaya kaŋ ni ga sintin ka zaama daŋ fari dum'izey gaa wiyaŋ se no ni ga sintin ka lasaabu. 10 I banda no ni ga habey bato haggoy Rabbi ni Irikoyo se ka kande bine yadda nooyaŋ. Ni ga nooyaŋo din lasaabu albarka kaŋ Rabbi ni Irikoyo te ni se din boŋ. 11 Ni ga farhã mo Rabbi ni Irikoyo jine, nin da ni ize aru, da ni ize way, da ni bannya, da ni koŋŋa, da Lawiti kaŋ go ni kwaara ra, da yaw kaŋ kaa ka zumbu, da alatuumi, da wayboro kaŋ kurnye bu, kaŋ yaŋ go ni kwaara ra. Ni g'a te noodin, nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban zama nga maa ma goro noodin. 12 Ni ma fongu mo mate kaŋ ni goro ka te bannya Misira ra. Ni ma haggoy ka hin sanney din kulu te. 13 Da ni na fari nafa dundum ka fun ni karayaŋo da ni kankamyaŋo do mo, ni ga tanda bato haggoy jirbi iyye. 14 Ni ma farhã ni bato ra mo, nin da ni ize aru, da ni ize way, da ni bannya, da ni koŋŋa, da Lawiti, da yaw kaŋ zumbu, da alatuumi, da wayboro kaŋ kurnye bu, kaŋ yaŋ go ni kwaara ra. 15 Jirbi iyye no ni ga bato din haggoy Rabbi ni Irikoyo se, nango kaŋ Rabbi ga suuban ra. Zama Rabbi ni Irikoyo ga ni albarkandi ni tontoni kulu ra, da ni kambe goy kulu ra. Woodin sabbay se no daahir ni bina ga farhã gumo-gumo. 16 Sorro hinza jiiri kulu ra ni alborey kulu ma bangay Rabbi ni Irikoyo jine nango kaŋ a suuban ra. Batey neeya: buuru kaŋ sinda dalbu bato, da habey bato, da tandey bato. Araŋ ma si kaa Rabbi jine mo kambe koonu. 17 Boro kulu ga nooyaŋ te nga hina boŋ, albarka kaŋ Rabbi ni Irikoyo n'a no lasaabo boŋ. 18 Ni ma ciitikoyaŋ da jine boroyaŋ daŋ ni kwaarey kulu ra, kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no ni kundey kulu ra. Ngey mo ga ciiti dumbu adilitaray boŋ. 19 Ni ma si cimi ciiti siirandi. Ni ma si te baar'a-baar'a. Ni ma si me-daabu ta mo, zama me-daabu ga laakalkooni moy danandi, ka adilante sanni diibi-diibi. 20 Cimi nda cimi ciiti hinne no ni ga gana, zama ni ma funa, ni ma laabo tubu mo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no. 21 Ni ma si wayboro himandi bundu tooru kulu jabu ka sinji sargay feema kaŋ ni ga cina jarga, wo kaŋ ni ga te Rabbi ni Irikoyo se. 22 Wala mo ni ma si tondi jabante sinji, haya kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga konna.

Deutéronome 17

1 Ni ma si yeeji da feeji kaŋ gonda laru wala leebu kulu sarga Rabbi ni Irikoyo se, zama woodin ya fanta hari no Rabbi ni Irikoyo se. 2 Ni kwaarey kulu kaŋ Rabbi ni Irikoy na ni no ra, danga i ma ne i na boro fo gar, da alboro no wala wayboro no, kaŋ na laala te Rabbi ni Irikoyo jine. A n'a sappa feeri, 3 hal a koy ka may de-koy fooyaŋ se, ka sududu i se, wala wayna se, wala hando, wala beena ra marga, i afo kulu kaŋ ay mana ni lordi nd'a. 4 D'i kande ni se woodin baaru, hala ni maa r'a, kala ni ma fintalyaŋ te da anniya. Hala day, cimi no haya din tabbat, i na fanta hari woodin dumi te Israyla ra, 5 kulu ni ma albora wala waybora kaŋ na hari laala din te kaa taray ni kwaara meyey gaa, albora wala waybora. Ni m'i catu-catu mo da tondiyaŋ hal i ma bu. 6 Seeda hinka wala ihinza sanni boŋ no i ga boro kaŋ ga hima ka bu din ciiti nda buuyaŋ. Amma seeda folloŋ sanni boŋ i ma si buuyaŋ ciiti dumbu a se. 7 Seedey kambey no ga jin ka dak'a gaa, waato din gaa no jama kulu kambey, hal i m'a wi. Woodin teeyaŋ gaa no araŋ ga laala kaa araŋ game ra. 8 Da ciiti sanni fo tun kaŋ ga gaabu hal a bisa nin, sanda kuri alhakku sanni, wala kalima sanni, wala karyaŋ sanni, sanda wo kaŋ yaŋ gonda kakaw tunandiyaŋ ni kwaara ra, kala ni ma tun ka ziji ka koy nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban. 9 Noodin ni ma alfagey da Lawitey da ciitikwa mo ceeci kaŋ go no jirbey din ra k'i hã. Ngey mo ga ni cabe mate kaŋ ni ga ciiti dumbu nd'a. 10 Ni ma te mo ciito kaŋ i dumbu ni se din sanno boŋ, wo kaŋ ni du noodin, nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban. Ni ma haggoy, ma te hay kulu kaŋ i na ni dondonandi boŋ. 11 Asariya sanno kaŋ i ga ni dondonandi boŋ, da ciito kaŋ i ga ci ni se boŋ, yaadin no ni ga te. Ni ma si kamba ka fay da ciito kaŋ i dumbu ka cabe ni se din, ka koy kambe ŋwaari, wala kambe wow haray. 12 Bora din mo kaŋ ga goy da farrati ka wangu ka hangan alfaga kaŋ ga kay ka goy Rabbi ni Irikoyo jine din se, wala mo ciitikwa se, i ma bora din wi. Ni ma laala tuusu mo ka kaa Israyla ra. 13 Jama kulu ga maa, i ga humburu mo, i si ye ka goy da farrati koyne. 14 Waati kaŋ ni kaa ka furo laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra, ka du a mayray, ka goro a ra, hambara ni ga ne: "Ay ga bonkooni daŋ kaŋ g'ay may, mate kaŋ cine dumey kulu kaŋ go ay windanta gonda." 15 Kulu daahir bora kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban din no ni ga daŋ ni bonkooni. Ni nya-izey game ra boro fo no ni ga daŋ ni bonkooni. I mana yadda ni se ni ma dumi waani boro daŋ kaŋ ga ni may, kaŋ manti ni nya-izo no. 16 Kala day, a ma si bari boobo margu nga boŋ se, wala a ma si jama daŋ i ma ye Misira, zama nga ma du bari boobo se. Zama Rabbi jin ka ci araŋ se ka ne: "Araŋ si ye ka ye fonda din ra koyne." 17 Woodin banda, a ma si wande boobo margu nga boŋ se, zama i ma s'a bina kambandi. A ma si nzarfu wala wura boobo margu nga boŋ se mo. 18 A ga ciya mo, waati kaŋ a ga goro nga koytaray karga boŋ, kal a ma asariya wo hantum tira fo ra, kaŋ ga saba nda wo kaŋ go alfagey da Lawitey jine. 19 A ma tira din jisi nga jarga ka caw a ra nga fundo jirbey kulu. Yaadin cine no a ga Rabbi nga Irikoyo humburkumay dondon d'a, a ma asariya wo sanney da hin sanney wo kulu haggoy, k'i te mo. 20 A bina mo ma si fuusu da boŋbeeray nga nya-izey jine, hal a ga bare ka fay da lordo, ka koy kambe ŋwaari wala kambe wow haray. A aloomaro mo ga ku nga koytara ra, nga nda nga izey mo Israyla game ra.

Deutéronome 18

1 Alfagey da Lawitey, sanda Lawi kunda kulu nooya, i si du baa wala tubu Israyla banda. Kala sargayey kaŋ i ga ton da danji ka salle Rabbi se, kaŋ ga ti Rabbi baa, ngey no i ga ŋwa. 2 I si du tubu kulu ngey nya-izey game ra. Rabbi no ga ti i tubo, danga mate kaŋ a ci i se. 3 Woone yaŋ no ga goro alfagey alhakku kaŋ jama g'i no waati kaŋ i ga sargay salle: da haw wala feeji no, i g'a no kambe fo da garbe hinka nda gunde ra jinayey. 4 Ni fari boŋ-jina mo, da ni reyzin kali wane, da ni ji wane, da ni feeji kulu hõseyaŋ sintina, ni g'i no a se. 5 Zama Rabbi ni Irikoyo n'a suuban ni kundey kulu ra, a ma kay ka goy te Rabbi maa ra, nga nda nga izey hal abada. 6 Da Lawiti go da goray Israyla kwaara fo kulu ra, d'a fun noodin ka kaa nda nga anniya kulu hala nango kaŋ Rabbi ga suuban, 7 a ga goy mo Rabbi nga Irikoyo maa ra, mate kaŋ cine a nya-izey Lawitey ga te. Ngey kaŋ yaŋ ga kay noodin Rabbi jine, 8 i boro kulu baa ga saba, baaba do tubu baa si. 9 Da ni furo laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no ra, ni ma si dumey din fanta hari goyey dondon. 10 I ma si boro kulu gar araŋ do kaŋ ga nga ize aru wala nga ize way daŋ danji ra, wala kaŋ ga guna, wala kaŋ ga handariya sanni ceeci, wala kaŋ ga guna nda hiila sanni, wala dobokoy, 11 wala moodabal teeko, wala wayboro ziima, wala alboro ziima, wala boro kaŋ ga buukoy biyey hã. 12 Zama boro kulu kaŋ ga hayey din te ya fanta hari no Rabbi se. Fanta hayey din sabbay se mo no Rabbi ni Irikoyo go g'i gaaray ni jine. 13 Nin wo, ni ma ciya toonante Rabbi ni Irikoyo banda. 14 Zama dumey din kaŋ ni ga furo k'i laabey ŋwa, i ga hangan handariya ceecikoyaŋ da gunakoyaŋ se. Amma nin wo, Rabbi ni Irikoyo mana yadda ni ma te yaadin. 15 Rabbi ni Irikoyo ga annabi fo tunandi ni se ni nya-izey game ra, danga ay cine. A se no araŋ ga hima ka hangan. 16 Danga mate kulu kaŋ ni ŋwaaray Rabbi ni Irikoyo gaa boŋ, noodin Horeb cire marga zaaro ra, kaŋ ni ne: "Ay ma si ye ka maa Rabbi ay Irikoyo jinda koyne, ay ma si ye ka di danji bambata wo mo, hal ay ma si bu." 17 Rabbi mo ne ay se: "Wo kaŋ i ci din boori. 18 Ay ga annabi fo tunandi i se i nya-izey game ra, danga ni cine. Ay g'ay sanney daŋ a meyo ra. Nga mo ga salaŋ i se ka ci hay kulu kaŋ ay g'a lordi nd'a. 19 A ga ciya mo, boro kulu kaŋ si hangan ay sanney se kaŋ bora din ga salaŋ ay maa ra, ay bumbo ga bora koy hã d'a. 20 Amma annabi kaŋ ga tun da farrati ka sanni salaŋ ay maa ra, kaŋ ay man'a lordi nd'a ka ne a ma salaŋ, wala d'a ga salaŋ de-koy waani-waaney maayey ra, kulu annabo din ga bu." 21 Da ni ga hã ni bina ra ka ne: "Amma day, mate no iri ga te ka bay sanno kaŋ Rabbi mana salaŋ gaa?" 22 To, da annabi salaŋ Rabbi maa ra, da haya kaŋ a ci din mana to, wala a si kokor ka to mo, kulu haya din ga ti wo kaŋ Rabbi mana ci no. Amma annabo din no k'a ci da farrati. Ni ma si humburu bora din.

Deutéronome 19

1 Rabbi ni Irikoyo ga dumey din pati ka ni daŋ, ngey kaŋ yaŋ Rabbi ni Irikoyo g'i laabo no ni se, hala ni ga furo i gurbo ra ka goro i kwaarey d'i windey ra. 2 D'a na woodin te, kala ni ma kwaara hinza fay waani ni boŋ se ni laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni no mayray hari din bindo ra. 3 Ni ma fondo soola ka hirriyaŋ fay laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni daŋ ni ma tubu din ra. Ma te kanandi hinza, naŋ kaŋ boro kaŋ na boro fo wi hasaraw ra ma du ka zuru ka koy. 4 Boro-wi woodin dumi ciine ra, nga kaŋ ga zuru ka koy noodin ka funa, nga neeya: Boro kaŋ na nga gorokasin wi, amma a mana cacar k'a te, zama a si konn'a za doŋ no. 5 Danga: da boro fo nda nga gorokasin koy saajo ra ka tuuri beeri, afo kambe go ga goy da deesi ka tuuri-nya beeri, amma deeso izo sandu ka fun boŋo gaa k'a gorokasino kar kal a bu, bora din koy ga zuru ka koy kwaarey din afo ra ka funa. 6 Zama daw banakwa ma si boro-wiyo din gaaray da bine korno k'a to (zama fonda ga ku se), a m'a kar da buuyaŋ goobu, baa kaŋ a mana to buuyaŋ, zama a si konna bora za doŋ. 7 Woodin sabbay se no, ay ga ni lordi ka ne: Ni ma kwaara hinza fay waani ni boŋ se. 8 Rabbi ni Irikoyo ga ni hirro tuti ka beerandi, mate kaŋ a ze d'a ni kaayey se. A ga ni no mo laabo din kulu kaŋ alkawli a sambu ni kaayey se. 9 Kala lordey wo kulu kaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, ni m'i haggoy. Ni ma ba Rabbi ni Irikoyo k'a fondey gana duumi. Da Rabbi na woodin yaŋ te ni se, kala ni ma kwaara hinza tonton koyne ya-haray wane gaa. 10 Zama i ma si kuri kaŋ sinda taali mun ni laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no tubu din ra, hala kuri alhakku mo ma si dake ni boŋ. 11 Amma da boro fo konna nga gorokasin ka gumandi te a se, ka tun a gaa k'a kar da buuyaŋ goobu hal a bu, bora din zuru mo ka koy kwaarey din afo ra, 12 kal a kwaara arkusey ma donton k'a di noodin. I m'a daŋ mo daw banakwa kambe ra, hal a ma bu. 13 Ni ma si di a bakarawo, amma ni ma boro kaŋ sinda taali kuri alhakku kaa Israyla ra, zama ni ma goro baani. 14 Ni ma si ni gorokasin hirri seeda dagu, kaŋ doŋ borey sinji ni tubo ra, nango kaŋ ni ga tubu, laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no nd'a ra, ni mayray hari no. 15 Seeda folloŋ ma si tun ka boro fo zeeri goy laalo, wala zunubi se, zunubi kulu kaŋ dumi a te boŋ. Seeda hinka wala ihinza me ra no i ga sanno tabbatandi. 16 Da tangari seedakoy tun boro fo gaa ka seeda ka ne a na taali te, 17 kal i boro hinka kaŋ gonda kakawo ngey game ra, i ma koy Rabbi jine, da alfagey da ciitikoy kaŋ yaŋ go no jirbey din ra jine mo. 18 Ciitikoy mo ga fintalyaŋ te da anniya. D'i di kaŋ wiiza, seeda din tangari wane no, a na tangari seeda te no nga nya-izo boŋ. 19 Kal araŋ ma te bora koy se danga mate kaŋ a ho nga ma kande nga nya-izo gaa. Woodin teeyaŋ gaa no araŋ ga laala kaa d'a araŋ game ra. 20 Cindey mo ga maa ka humburu. I si ye mo ka laala wo dumi te araŋ game ra koyne. 21 Ni ma si di a bakarawo fa! Fundi no ga fundi bana, mo no ga mo bana, hinje no ga hinje bana, kambe no ga kambe bana, ce no ga ce bana.

Deutéronome 20

1 Da ni fatta ka konda wongu ni ibarey gaa, ni di bariyaŋ da torkoyaŋ da jama mo kaŋ bisa nin, kulu ni ma si humbur'ey. Zama Rabbi ni Irikoyo go ni banda, nga kaŋ kande nin ni ma fun Misira laabo ra. 2 A ga ciya, waati kaŋ araŋ ga maan wongo do, alfaga ga kaa ka salaŋ jama se. 3 A ma ne i se: "Ya Israyla, wa maa! Hunkuna araŋ go ga maan wongu ka tangam d'araŋ ibarey. Araŋ biney ma si yangala, wa si humburu, wa si jijiri, araŋ biney ma si pati mo i sabbay se. 4 Zama Rabbi araŋ Irikoyo, nga no g'araŋ dum, a ga tangam mo d'araŋ ibarey araŋ se, k'araŋ faaba." 5 Gaa no wongu nyaŋey ga fe jama ra. I ma ne: "May no ka fu taji cina, amma a mana goro a ra? A ma ye fu, zama a ma si te a ma bu wongo ra, boro fo mo ma goro a ra. 6 Wala may no ka reyzin kali tilam amma a mana ŋwa a albarka gaa? A ma ye fu, zama a ma si te a ma bu wongo ra, boro fo mo ma du a albarka. 7 Wala may no ka hiiji, amma i mana kubay a se jina? A ma ye fu, zama a ma si te a ma bu wongo ra, boro fo mo ma du a wando." 8 Wongu nyaŋey ma ye ka salaŋ jama se ka ne: "May no ga humburu? May no kaŋ a bina sinda gaabi? A ma ye fu, zama a nya-izey biney ma si yangala, danga a bina cine." 9 A ga ciya mo, waati kaŋ wongu nyaŋey salaŋ jama se ka ban, kulu i ma jine boro yaŋ suuban kaŋ yaŋ ga satey jin. 10 Waati kaŋ ni ga maan kwaara fo gaa ka kand'a gaa wongu, kala ni m'a baani hã jina. 11 A ga ciya mo, d'i tu ni se da baani, i ga fiti ni se mo, kala kwaara din borey kulu ga ciya araŋ tamyaŋ, ka may araŋ se. 12 Amma d'a si ba nin d'ey ma goro baani, amma a ga ba nga ma wongu nda nin, kala ni m'a windi nda wongu daaga. 13 Da Rabbi ni Irikoyo na kwaara din daŋ ni kambe ra, kala ni ma alboro kulu kaŋ go kwaara ra kar da takuba. 14 Amma wayborey da zankey da almaney, da hay kulu kaŋ go kwaara ra, sanda a wongu arzaka kulu, ni ga woodin ku ka te ni boŋ riiba. Ni ga ni ibarey wongu arzaka kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ŋwa. 15 Yaadin cine no ni ga te kwaara kulu se kaŋ ga mooru nin gumo, kaŋ yaŋ manti ne laabo dumey kwaarey no. 16 Amma dumey wo kwaarey, kaŋ yaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no tubu hari, ni ma si boro kulu kaŋ ga fulanzam cindi nda fundi a ra, 17 amma ni m'i halaci parkatak! Ngey neeya: Hittancey, da Amorancey, da Kanaanancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey, danga mate kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni lordi nd'a. 18 Zama i ma si araŋ dondonandi araŋ ma te i fanta goyey kulu kaŋ i doona ka te ngey de-koyey se boŋ. Woodin ga naŋ araŋ ma zunubi te Rabbi araŋ Irikoyo se. 19 Da ni na kwaara windi nda wongu, hal a gay ni go ga tangam d'a, ni n'a di mo, kulu ni ma si ni deeso daŋ a tuuri-nyaŋey gaa k'i halaci. Zama han fo ni ga ŋwa i gaa. Ni ma si i beeri bo, tuuri-nya mo boro no, wala, hala ni ma kond'a gaa wongu? 20 Kala day tuuri-nyaŋey kaŋ ni bay i si ŋwaari hay, woodin yaŋ wo ni ga du k'i beeri ka garu cina nd'ey kwaara kaŋ ga wongu nda nin din windanta, hal i ga kwaara ŋwa.

Deutéronome 21

1 D'i na boro buuko fo gar laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no mayray din ra, a go saajo ra ga furu, i mana bay mo boro kaŋ n'a kar, 2 kala ni arkusu beerey da ni ciitikoy ma fatta ka kaa. I ma neesi za buukwa do ka koy kwaarey kaŋ yaŋ g'a windi gaa. 3 A ga ciya mo, kwaara kaŋ ga maan buukwa gaa ka bisa cindey kulu, kwaara din arkusey ga kande haw kuru ra zan fo. A ma ciya wo kaŋ i mana goy d'a ce fo, wo kaŋ mana calu candi no. 4 Kwaara din arkusey mo ga konda zano ka koy gooru fo do, naŋ kaŋ gonda hari zuru, nangu kaŋ i mana far, i man'a duma mo. I ma zano jinda ceeri mo noodin gooro ra. 5 Alfagey mo, Lawi izey ga kaa ka maan, (zama ngey no Rabbi ni Irikoyo suuban zama i ma goy a se, i ma albarka gaara Rabbi maa ra. I sanno boŋ mo no kakaw kulu ga ban, ciiti kulu ga dumbu mo.) 6 Kwaara din kaŋ ga maan buukwa, a arkusey kulu ma ngey kambey nyun zano kaŋ i n'a jinda ceeri gooro ra din boŋ. 7 I ma tu mo ka ne: "Manti iri kambey no ka kuri woone mun, iri moy mo mana di a. 8 Ya Rabbi, ma ni borey Israyla yaafa, ngey kaŋ ni fansa. Ma si ta mo boro adili kuri alhakko ma goro ni jama Israyla game ra." I ga kuri alhakko mo yaafa i se. 9 Yaadin no ni ga te ka kuri adilante tuusu ni game ra d'a, da ni te haŋ kaŋ ga saba Rabbi diyaŋ gaa. 10 Alwaati ga kaa kaŋ ni ga fatta ka konda wongu ni ibarey gaa. Rabbi ni Irikoyo mo g'i daŋ ni kambe ra hala ni ga kond'ey tamtaray ra. 11 Da ni ga di wayboro hanno fo tamey ra, ni ga ba r'a mo, ni ga ba a ma ciya ni wande, 12 kala ni ma kond'a fu ni windo ra. Noodin a ma nga boŋo cabu ka nga ce da kambe camsey dumbu. 13 A ma nga tamtaray bankaarayey kaa ka goro ni windo ra. Hala handu fo ma kubay a ma nga baabo nda nga nyaŋo hẽ. Waato din gaa no ni ga furo a do ka ciya a kurnye, nga mo ma ciya ni wande. 14 A ga ciya mo, da waybora din fun ni bine, kala ni m'a taŋ a ma koy naŋ kaŋ a ga ba. Amma ni ma s'a neera ka ta nooru, abada, ni ma s'a himandi koŋŋo mo, zama ni n'a kaynandi. 15 Da alboro fo gonda wande hinka, afa way-kwaasu no, afa mo zoogay no, i na izeyaŋ hay a se mo, way-kwaasa da zoogayo kulu, da zoogayo ize alboro no ga ti hay-jina, 16 kal a ma ciya, waati kaŋ albora ga nga mayray haro fay tubu nga ize arey se, fondo kulu si no a ma way-kwaasa din ize aro te hay-jine zoogayo ize aro nango ra. Zama nga no ga ti hay-jina nda cimi. 17 A ma nga hay-jine seeda kayandi zoogayo ize aro do, k'a no baa hinka a arzaka kulu ra, zama a gaabo sintina no. Hay-jine wazibo a wane no. 18 Da boro gonda ize aru kaŋ hanga ga sandi, murtante mo no, kaŋ ga wangu nga baaba wala nga nyaŋo sanni ganayaŋ, kaŋ baa i n'a gooji, kulu nda yaadin a si hangan i se, 19 kal baabo da nyaŋo m'a di. I ma kond'a i kwaara arkusey do, ka koy hala faada meyo do. 20 I ma ne kwaara arkusey se: "Iri izo wo hanga ga sandi, murtante mo no. A si maa iri se. Laakal zaaro no gumo-gumo, a ga baji haŋ ka bugu mo." 21 Kal a kwaara alborey kulu m'a catu-catu nda tondiyaŋ hal a ma bu. Woodin teeyaŋ gaa no araŋ ga laala kaa d'a araŋ game ra. Israyla kulu mo ga maa baaro ka humburu. 22 Da boro fo na zunubi te kaŋ to buuyaŋ, da ciiti n'a wi mo, hal i n'a sarku tuuri-nya gaa, 23 a buukwa ma si kani tuuro gaa. Daahir ni m'a fiji han din hane kaŋ a bu. Zama boro kaŋ i sarku bundu gaa ya laalante no Irikoy do. Ni ma si ni laabo kaŋ ni Irikoyo na ni no tubu hari din ziibandi.

Deutéronome 22

1 Da ni di ni nya-ize yeeji wal'a feeji kaŋ te boŋdaray, ni ma si ni boŋ bare i se. Sikka si ni ga ye ka kand'ey ni nya-izo do koyne. 2 Da ni nya-izo ga mooru nin mo, wala da ni man'a bay, kala ni ma kande almano fu ni windo ra. A ma goro noodin ni banda kala waati kaŋ ni nya-izo g'a ceeci, ni mo g'a yeti a se. 3 Yaadin no ni ga te d'a farka, yaadin no ni ga te d'a kwaayo, yaadin mo no ni ga te da ni nya-izo hari darante kulu kaŋ daray a se, ni mo ni di a. Fondo si no ni m'a tugu. 4 Da ni di ni nya-izo farka wala a yeejo fun ka kaŋ fondo boŋ, ni ma si ni boŋ bare i se. Ni ma si jaŋ k'a gaakasinay a m'i tunandi. 5 Wayboro ma si alboro fo jinay daŋ, alboro mo ma si wayboro fo bankaaray daŋ. Zama boro kulu kaŋ ga woodin yaŋ te ya fanta hari no Rabbi ni Irikoyo diyaŋ gaa. 6 Da ni go fondo ra, ni kaa ka gar curo fiti go ni jine, d'a go tuuri fo ra wala a go ganda laabo ra, a gonda curayze yaŋ wala mo gunguri yaŋ a ra, curo nyaŋo mo go ga gum izey wala gungurey boŋ, ni ma si izey da nyaŋo kulu sambu. 7 Daahir ni ga fay da nyaŋo. Amma a izey wo kay, i yadda ni m'i sambu ni boŋ se. Yaadin no ni ga te ka goro baani, ni ma te aloomar kuuku mo. 8 Da ni na fu taji cina, kala ni ma ni fuwo kunga, zama boro fo ma si fun noodin ka kaŋ, a ma kande kuri alhakku ni fuwo gaa. 9 Ni ma si ni reyzin kalo duma nda dumar'ize dumi hinka, zama ni kalo albarka kulu ma si ciya fanta hari, danga wo kaŋ ni duma da reyzin tilamyaŋ nafa kulu mo. 10 Ni ma si fari goy te da yeeji nda farka calu folloŋ gaa. 11 Ni ma si bankaaray daŋ kaŋ i te da silli dumi-dumi, danga feeji hamni nda lin silli margante nooya. 12 Ni ma jarse jinde daŋ ni taafa kaŋ ni ga daabu nd'a boŋ taaca gaa. 13 Da alboro na wande hiiji, a margu nd'a, a ye ka konn'a koyne, 14 a na haawi hari ci a gaa k'a wow, k'a maa sara, danga a ma ne: "Ay na wayboro wo hiiji, amma waati kaŋ ay koy a do, ay kaa ka gar wiiza, a sinda wandiyotaray seeda." 15 Kala waybora baabo d'a nyaŋo m'a wandiyotaray seeda kaa taray ka kond'ey kwaara arkusey do faada meyo gaa. 16 Baabo ma ne arkusey se: "Ay n'ay izo wo hiijandi alboro wo se, amma a konn'a, 17 ka haawa a gaa ka ne nga mana ay izo gar wandiyo. Amma ay izo wandiyotaray seeda neeya." Kal i ma zaara daaru kwaara arkusey jine. 18 Kwaara din arkusey mo ga albora din di k'a gooji. 19 I g'a jukke mo da nzarfu sekel zangu fo k'i no wandiya din baabo se, zama a na Israyla wandiyo maa sara. Waybora mo ga goro a wande. I si yadda albora m'a fay kal a fundo me. 20 Amma da haya kaŋ a ci din cimi no, kaŋ i mana di wandiyotaray seeda waybora do, 21 kal i ma kand'a baabo windo meyo gaa. A kwaara alborey kulu m'a catu-catu nda tondiyaŋ k'a wi, zama a na haawi goy laalo te Israyla ra. Zama a te waykuuru nga baabo windo ra. Woodin teeyaŋ gaa no araŋ ga laala kaa d'a araŋ game ra. 22 D'i na alboro fo di, a go ga kani nda wayboro fo kaŋ gonda kurnye, kal i boro hinka kulu ma bu, albora kaŋ kani nd'a, da waybora din bumbo. Yaadin teeyaŋ gaa no ni ga laala kaa d'a Israyla ra. 23 Da wandiyo fo go no kaŋ boro fo goono g'a arwasay, alboro fo mo m'a gar kwaara, a kani nd'a mo, 24 kal araŋ m'i boro hinka kulu candi ka koy kwaara din meyo gaa. Araŋ m'i catu-catu nda tondiyaŋ k'i wi -- wandiya din zama a go kwaara ra amma a mana kuuwa, albora mo zama a na boro fo wande kaynandi. Woodin teeyaŋ gaa no araŋ ga laala kaa d'a araŋ game ra. 25 Amma da albora na wandiya kaŋ gonda arwasu gar saaji ra, a n'a tilasandi ka kom, kala albora kaŋ n'a kom din, nga hinne ma bu. 26 Amma ni ma si hay kulu te wandiya se, zama a mana taali te kaŋ to buuyaŋ. A ga saba nda waati kaŋ boro fo ga tun nga gorokasin gaa k'a wi, yaadin cine no sanni woodin mo bara. 27 Zama albora din n'a gar saajo ra no, wandiya mo kuuwa, amma boro kulu si no kaŋ g'a faaba. 28 Da alboro fo di wandiyo fo kaŋ mana te arwasu, a n'a di ka kani nd'a, hala mo i n'i gar, 29 kulu albora kaŋ kani nd'a din ma wandiya baabo no nzarfu sekel waygu hiijay nooru. Waybora ga ciya a wande mo, zama a n'a kaynandi. I si yadda a m'a fay mo kal a fundo me. 30 Alboro kulu ma si nga baabo wande hiiji, a ma si kani nd'a mo zama a baabo wane no.

Deutéronome 23

1 Alboro kaŋ maray nga alborotaray gaa haray, wala kaŋ i manta, bora din si furo Rabbi marga ra. 2 Zinayze si furo Rabbi marga ra. Hala zamana wayante, a dumi kulu si furo Rabbi marga ra. 3 Amonance wala Mowabance kulu si furo Rabbi marga ra. Baa a zamana wayanta ra, wala hal abada, i dumi kulu si furo Rabbi marga ra. 4 Zama i mana araŋ kubay da ŋwaari nda haŋyaŋ hari mo waato kaŋ araŋ fatta ka fun Misira ra. Woodin banda mo i zinga nda Balaam Peyor izo, Petor bora, Mesopotamiya laabo ra, a ma ni laali se. 5 Kulu nda yaadin, Rabbi ni Irikoyo mana hanga jeeri Balaam se, amma a n'a laaliyaŋo bare k'a ye ka te albarka ni se, zama Rabbi ni Irikoyo ga ba nin. 6 Ni binde, ma si borey din baani wala i albarka ceeci ni jirbey kulu ra hal abada. 7 Ni ma si Edomance fanta, zama ni nya-ize no. Ni ma si Misirance mo fanta, zama ni na yawtaray goray te a laabo ra. 8 Izey kaŋ i ga hay, i zamana hinzanta ra i yadda i ma furo Rabbi marga ra. 9 Da ni fatta ka koy ka wongu gata sinji ni ibarey se, kala ni ma haggoy ka ni boŋ fay da hari laalo kulu. 10 Da alboro fo ziibi zama hay fo to a gaa cin ra, kal a ma fun gata ra. A ma si goro gata ra. 11 Amma da wiciri kambo to, a ga nyumay da hari. Da wayna koy kaŋ, gaa no a ma furo gata ra. 12 Ni ma salanga soola gata banda mo, naŋ kaŋ ni ga koy kwaara banda. 13 Ni ma goro nda peelu ni wongu jinayey ra mo. Da ni ga ye ganda saajo ra mo, ni ma jin ka guusu fansi ka ye ka bare ka haŋ kaŋ fun ni ra din daabu. 14 Zama Rabbi ni Irikoyo go ni gata bindo ra ga bar-bare, zama nga ma ni fansa, a ma ni ibarey nooyandi ni jine. Woodin sabbay se no ni gata ma hanan. A ma si ziibi gar nangu kulu ni do mo, hal a ma ye ka banda bare ni gaa mo. 15 Bannya kaŋ zuru nga koyo se ka tuguyaŋ do ceeci ni do, ni ma s'a yeti nga koyo se. 16 A ma goro ni banda araŋ game ra, naŋ kaŋ a ga suuban ni kwaara fo ra, kaŋ ga kaan a se gumo. Ni ma s'a kankam mo. 17 Israyla ize way kulu ma si ciya kaaruwa, Israyla ize aru kulu ma si ciya aru-ba mo. 18 Ni ma si kande kaaruwa sufuray wala hansi kulu sufuray Rabbi ni Irikoyo windo ra ka sarti kulu bana nd'a. Zama ihinka din kulu ya fanta hari yaŋ no Rabbi ni Irikoyo diyaŋ gaa. 19 Ni ma si garaw da hari daŋ ni nya-izo gaa, da nooru nda hari, wala mo ŋwaari nda hari, wala hay kulu kaŋ i ga daŋ garaw da nga haro. 20 Mebaraw wo kay, i yadda ni ma garaw daŋ a gaa ka riiba tonton. Amma ni nya-ize se ni ma si garaw da riiba daŋ. Zama Rabbi ni Irikoyo ma ni albarkandi ni kambe goy kulu ra, laabo kaŋ ni ga furo ka du a mayray din ra. 21 Da ni na sarti sambu Rabbi ni Irikoyo jine, ni ma s'a muray, kala ni m'a bana. Zama Rabbi ni Irikoyo g'a hã ni gaa, woodin mo ga ciya zunubi ni se. 22 Da ni mana sarti sambu, taali kulu si ni gaa. 23 Amma sanno kaŋ fun ni me ra, ni ma haggoy ka te mate kulu kaŋ ni na sarto sambu nd'a Rabbi ni Irikoyo jine. Ni ma kanda haya nda bine yadda, wo kaŋ sarti ni sambu da ni meyo. 24 Da ni go ga bisa ni gorokasin reyzin kali ra, i yadda ni se ni ma izey ŋwa ni ibaay boŋ kala ma kungu. Amma ni ma si hay kulu daŋ ni jinay kulu ra ka dira. 25 Da ni furo ni gorokasin fari ra mo, i yadda ni ma jeeni ceeri da ni kambe, amma ni ma si zaama daŋ ni gorokasin fari ntaasu kaŋ go ga kay gaa.

Deutéronome 24

1 Da alboro fo na wande hiiji, amma woodin banda a si kaan a se, zama a di taali fo a gaa, kal a ma fayyaŋ tira hantum ka daŋ waybora kambe ra. A m'a sallama nga windo ra. 2 A ga ciya mo, d'a fun boro sintina windo ra, a ga hin ka te a ma koy ka te boro fo se wande. 3 Amma da woodin mo wang'a, ka fayyaŋ tira hantum a se ka daŋ a kambe ra k'a sallama nga windo ra, wala da kokor banda kurnyo kaŋ n'a hiiji din bu, 4 a kurnye sintina kaŋ n'a fay, i si yadda a ma ye ka du waybora din ma te a se wande koyne, zama a ban ka ziibi. Zama woodin ya fanta hari no Rabbi jine. Ni ma si zunubi daŋ mo laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no tubu hari din ra. 5 Alboro kaŋ gonda hiijay taji ma si koy wongu, i ma si muraadu kulu dak'a boŋ mo. A ma goro fu a windo sabbay se jiiri fo kubante, ka nga wando kaŋ a hiiji din bine kaanandi. 6 Boro kulu ma si boro fo fufuyaŋ jinay, wala mo a fufuyaŋ tond'ize ta tolme, zama danga fundi no a go ga ta tolme ya. 7 D'i na boro fo gar a go ga boro zay nga nya-ize Israyla izey ra k'a te bannya, wala a m'a neera mo, kal i ma zayo din ciiti nda buuyaŋ. Woodin teeyaŋ gaa no araŋ ga laala kaa d'a araŋ game ra. 8 Ma haggoy nda kaajiri doori, ka laakal daŋ da anniya ni ma goy da hay kulu kaŋ alfagey da Lawitey ga ni dondonandi. Mate kulu kaŋ ay n'i lordi nd'a, yaadin mo no araŋ ma haggoy ka te. 9 Ma fongu mate kaŋ Rabbi te Maryama se fonda ra, waato kaŋ araŋ go ga kaa ka fun Misira. 10 Da ni na hay fo garaw daŋ ni gorokasin gaa, hay kulu kaŋ dumi no, ni ma si koy ka furo a fuwo ra ka tolme ta. 11 Ni ma kay taray hala bora kaŋ gaa ni na garawo daŋ ma fatta da tolma ka kand'a ni do. 12 Da bora din ya talka no mo, tolma ma si kani ni do. 13 Daahir ni g'a yeti a se hala wayna ga kaŋ, zama a ma du ka kani nga taafa ra ka albarka gaara ni se. Woodin mo ga ciya ni se adilitaray Rabbi ni Irikoyo diyaŋ gaa. 14 Sufuray ize kaŋ alfukaaru no, kaŋ go laami ra mo, ni ma s'a kankam, da ni nya-izey ra boro no, wala yaw kaŋ zumbu ni laabo ra ka goro ni kwaara ra no. 15 Han kulu ni g'a banando no a se. Wayna ma si kaŋ k'a gar ni do, zama nga wo talka no, a na nga bina sinji a gaa mo. A ma si te ka ciya bora din ma hẽ Rabbi gaa ni boŋ. Woodin mo, i g'a lasaabu ni se zunubi. 16 I ma si baabey wi izey sabbay se, i ma si izey mo wi baabey sabbay se, amma i ma boro kulu wi nga bumbo zunubo sabbay se. 17 Ni ma si ciiti siirandi yaw kaŋ zumbu, wala alatuumi se. Ni ma si wayboro kaŋ kurnye bu mo bankaaray ta tolme. 18 Amma ni ma fongu mate kaŋ ni te bannya Misira ra, amma Rabbi ni Irikoyo na ni fansa ka ni kaa noodin. Woodin sabbay se no ay na ni lordi nda haya din. 19 Da ni na ni fari albarka wi mo, da ni dinya boko fo faro ra, kulu ni ma si ye ka koy koyne k'a ceeci. A ga ciya yaw kaŋ zumbu, da alatuumi, da wayboro kaŋ kurnye bu wane, zama Rabbi ni Irikoyo ma ni albarkandi ni kambe goy kulu ra. 20 Da ni na ni zeytun nya som, ni ma si ye kambey do ka filla. Wo kaŋ cindi ga ciya yaw kaŋ zumbu, da alatuumi, da wayboro kaŋ kurnye bu wane. 21 Da ni na ni reyzin kalo izey kosu, ni ma si ye a do ka koobu ceeci. A ga ciya yaw kaŋ zumbu, da alatuumi, da wayboro kaŋ kurnye bu wane. 22 Ni ma fongu mo mate kaŋ ni te bannya Misira laabo ra. Woodin sabbay se no ay na ni lordi nda haya din.

Deutéronome 25

1 Da kakaw tun borey game ra, i kaa ciiti do mo hala ciitikoy ma sanno ciiti, kulu i ma cimikoyo hanandi ka taali-teero zeeri. 2 A ga ciya mo, da taali-teero din to barzuyaŋ, ciitikwa ma ne a ma kani ganda noodin. I m'a kar mo ciitikwa jine, mate kaŋ i lasaabu a goy laala to r'a. 3 Barzu waytaaci no i yadda a m'a kar, amma a ma si bisa yaadin. A ma si te, d'a baa yaadin, i na boro kar da barzu boobo kaŋ bisa mo, gaa no ni nya-izo ma ciya ni se dondayaŋ hari. 4 Yeeji kaŋ go ga kara, ni ma si takunkum daŋ a gaa. 5 Da nya-izeyaŋ goro care banda, i ra afo bu ize aru si, i ma si buukwa wando hiijandi yaw fo se. A kurnyo nya-izo no ga furo a do k'a hiiji, ka kurnye nya-ize wazibo te a se. 6 A ga ciya mo, i hay-jina kaŋ waybora ga hay ga du tubu bora kaŋ bu din maa ra, zama i ma s'a maa tuusu Israyla ra. 7 D'a si kaan albora se a ma nga nya-izo wande hiiji mo, kala nya-izo wando ma koy faada meyo gaa ka ne kwaara arkusey se: "Ay kurnye nya-izo go ga wangu nga ma maa tunandi nga nya-izo se Israyla ra. A si ba nga ma kurnye wazibo toonandi ay se." 8 Gaa no a kwaara arkusey mo ga albora ce ka salaŋ a se. Da mo albora kay yaadin ka ne: "Ay si ba ay m'a hiiji," 9 waato din gaa a nya-izo wando mo ga kaa a do arkusey jine. A g'a taamu ce fo feeri, a ma tufa albora moyduma gaa mo, ka ne a se: "Yaadin no i ga te boro kaŋ wangu ka nga nya-izo windo cina se!" 10 I ga bora din maa ce Israyla ra: Bora kaŋ i n'a taamu feeri windi. 11 Da alboro hinka go ga yanje da care, afo wande mo maan zama a ma nga kurnyo faaba bora kaŋ g'a kar din kambe ra, d'a na nga kambe salle ka albora di a alborotaray gaa, 12 kal i ma waybora kamba pati. Ni ma si di a bakarawo. 13 Ni ma si bara nda tiŋay neesiyaŋ tondi waani-waani ni foola ra, ibeeri nda ikayna. 14 Ni ma si bara nda neesiyaŋ muudu waani-waani, ibeeri nda ikayna. 15 Ni ma goy da tiŋay tondi cimikoy, kaŋ ga saba mo. Ni ma goy da muudu cimikoy kaŋ ga saba mo, zama ni aloomaro ma ku laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra. 16 Zama boro kulu kaŋ ga te yaadin, danga i kulu kaŋ ga goy da adilitaray-jaŋay, ya fanta hariyaŋ no Rabbi ni Irikoyo se. 17 Ni ma fongu haŋ kaŋ Amalek te ni se fonda ra kaŋ araŋ go ga kaa ka fun Misira. 18 Ma fongu mate kaŋ a na ni kubay fonda ra ka ni borey kaŋ go banda-banda nda ni londibuuney mo kar, waato kaŋ ni yangala da farga. A mana humburu Irikoy mo. 19 Woodin sabbay se no a ga ciya, Rabbi ni Irikoyo ga ni no fulanzamay ni ibarey kulu gaa ni windanta, laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no tubu hari din ra, a ma goro ni wane. D'a na woodin te mo, woodin banda ni ma Amalek fonguyaŋo tuusu hal a ma daray beena cire. Ni ma si dinya fa!

Deutéronome 26

1 A ga ciya mo, ni ga furo laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no tubu hari din ra, hala ni ga du a mayray mo, ni go ga goro a ra mo. 2 Waato din gaa, kala ni ma kande ni fari nafa boŋ-jina, wo kaŋ ni ga kande ka fun faro kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra. Ni g'a daŋ cilla ra ka kond'a hala nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban zama nga maa ma goro noodin. 3 Ni ma kaa alfaga kaŋ go no jirbey din ra do. Ni ma ne a se: "Hunkuna ay ga seeda no Rabbi ni Irikoyo jine ka ne: ay to laabo kaŋ Rabbi ze d'a iri kaayey se din ra, kaŋ a ne nga g'iri no." 4 Alfaga mo ma cilla ta ni kambe ra k'a jisi Rabbi ni Irikoyo sargay feema jine. 5 Ni mo, ni ma seeda Rabbi ni Irikoyo jine ka ne: "Ay kaayo ya Suriyance no, gana-gana ize. A zulli ka koy Misira ka yawtaray goray te noodin, boro ciraariyaŋ no. Noodin mo no a ciya jama bambata gaabikooni, kaŋ yulwa mo. 6 Misirancey mo n'iri taabandi, k'iri kankam, k'iri daŋ tamtaray laalo ra. 7 Iri mo hẽ Rabbi iri kaayey Irikoyo gaa. Rabbi maa iri jindey mo, a di iri taabo d'iri goy doora d'iri kankamo. 8 Rabbi n'iri kaa taray mo iri ma fun Misira nda kambe gaabikooni, da kambe sallante, da te-goy bambata yaŋ kaŋ ga humburandi, da alaamayaŋ, da dambara hariyaŋ mo. 9 A kande iri k'iri daŋ nango, k'iri no laabo wo, laabu kaŋ ga wa da yu bambari. 10 Sohõ binde, ya Rabbi, ay neeya. Laabo kaŋ ni n'ay no din ra, ay kande a fari nafa boŋ-jina." Gaa no ni ga cilla jisi Rabbi ni Irikoyo jine ka sududu Rabbi ni Irikoyo jine. 11 Ni ga farhã mo albarka kulu kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni no din se, nin da ni windo, da Lawito da yaw mo kaŋ go araŋ do. 12 Waato kaŋ jiiri hinzanta, kaŋ ga ti zakka kaayaŋ jiiro to, da ni na ni fari albarka kulu zakka kaa, kala ni m'a no Lawiti, da yaw kaŋ zumbu, da alatuumi, da wayboro kaŋ kurnye bu mo se, hal i ma ŋwa ni kwaara ra ka kungu. 13 Ni mo, ni ma salaŋ Rabbi jine ka ne: "Ay na ni hari hanney kulu kaa taray k'i no Lawiti, da yaw kaŋ zumbu, da alatuumi, da wayboro kaŋ kurnye bu mo se, ni lordey kulu kaŋ ni n'ay lordi nd'a boŋ. Ay mana ni lordey kulu daaru, ay mana diny'ey mo. 14 Ay mana ŋwa a gaa ay seew jirbey ra. Ay mana lamb'a gaa waati kaŋ ay ziibi, ay mana kaa a gaa mo ka sarga buuko fo se. Amma ay na hanga jeeri Rabbi ay Irikoyo sanno se. Mate kulu kaŋ ni n'ay lordi nd'a, yaadin cine mo no ay te. 15 Sohõ, ni go noodin beene, ni nangoray hananta ra, ni m'ay guna ganda. Ma ni jama Israyla kulu albarkandi, iri nda laabo kaŋ ni n'iri no, mate kaŋ ni ze d'a iri kaayey se, laabu no kaŋ ga wa da yu bambari." 16 Hunkuna Rabbi ni Irikoyo go ga ni lordi ka ne ni ma hin sanney da farilley wo te. Ni m'i haggoy, k'i te da ni bina kulu, da ni fundo kulu mo. 17 Hunkuna ni seeda taray kwaaray ka ne kaŋ Rabbi ga ciya ni Irikoyo, kaŋ ni g'a fondey gana, k'a hin sanney, d'a lordey, d'a farilley gana, hala ni ma hanga jeeri a sanno se. 18 Rabbi mo seeda ni se hunkuna ka ne ni ga ciya nga jama, nga bumbo arzaka, danga mate kaŋ cine a na alkawli sambu ni se d'a. A ne mo ni m'a lordey kulu gana. 19 Nga mo ga ni beerandi dumi cindey kulu kaŋ a te boŋ. A ga ni ciya saabuyaŋ hari, ka ni no maa hanno da beeray. Ni ga ciya jama hanante Rabbi ni Irikoyo se, mate kaŋ a ci din boŋ.

Deutéronome 27

1 Gaa no Musa nda Israyla arkusey na jama lordi ka ne: Lordey kulu kaŋ yaŋ ay n'araŋ lordi nd'a hunkuna, araŋ m'i haggoy. 2 A ga ciya mo, hano kaŋ hane araŋ ga Urdun daŋandi ka furo laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra, kala ni ma tondi bambata yaŋ sinji k'i yonu nda karmaari. 3 Ni ma asariya wo sanney kulu hantum i gaa mo, d'araŋ daŋandi ka furo. Yaadin gaa no i ga yadda ni ma furo laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra. Laabo din ga wa nda yu bambari, mate kaŋ Rabbi ni kaayey Irikoyo na alkawli sambu nd'a ni se. 4 A ga ciya mo, d'araŋ na Urdun daŋandi, tondey din kaŋ ay n'araŋ lordi nd'a hunkuna, araŋ g'i sinji Ebal tondo boŋ, k'i tuusu nda karmaari. 5 Ni ma sargay feema cina noodin mo Rabbi ni Irikoyo se da tondiyaŋ. Guuru goy jinay kulu ma si lamba i gaa. 6 Ni ma feema cina Rabbi ni Irikoyo se da tondiyaŋ kaŋ i mana jabu. A boŋ no ni ga sargay kaŋ i ga ton salle Rabbi ni Irikoyo se. 7 Ni ma saabuyaŋ sargayyaŋ mo salle noodin, ka ŋwa noodin, ka farhã Rabbi ni Irikoyo jine. 8 Ni ma asariya wo sanney kulu hantum mo tondi beerey din gaa far-far. 9 Musa nda alfagey da Lawitey salaŋ Israyla kulu se ka ne: "Ya Israyla, wa dangay ka hanga jeeri! Hunkuna ni ciya Rabbi ni Irikoyo jama. 10 Woodin sabbay se no ni ga maa Rabbi ni Irikoyo sanno se, k'a lordey d'a hin sanney te, wo kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna." 11 Han din hane mo Musa na jama kaseeti ka ne: 12 D'araŋ na Urdun daŋandi, borey kaŋ yaŋ ga kay Gerizim tondo boŋ ka jama albarkandi neeya: Simeyon kunda, da Lawi, da Yahuda, da Isakar, da Yusufu, da Benyamin. 13 Wo kaŋ yaŋ ga kay Ebal tondo boŋ mo laaliyaŋ se neeya: Ruben kunda, da Gad, da Aser, da Zabluna, da Dan, da Naftali. 14 Lawitey mo ga jinde sambu nda gaabi ka ne Israyla alborey kulu se: 15 "Laalante no boro kaŋ ga tooru jabante wala soogante te, k'a kayandi tuguyaŋ ra, gonitaray goy no, fanta hari mo no Rabbi se." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 16 "Laalante no boro kaŋ ga nga baaba wala nga nya kaynandi." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 17 "Laalante no boro kaŋ ga nga gorokasin hirri seeda ganandi." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 18 "Laalante no boro kaŋ ga danaw darandi fonda gaa." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 19 "Laalante no boro kaŋ ga ce-yaw, wala alatuumi, wala wayboro kaŋ kurnye bu ciiti siirandi." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 20 "Laalante no boro kaŋ ga kani nda nga baaba wande, zama a na nga baabo haawi feeri." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 21 "Laalante no boro kaŋ ga kani nda alman, dumi kulu kaŋ no." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 22 "Laalante no boro kaŋ ga kani nda nga wayme, a baabo ize, wala a nyaŋo ize." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 23 "Laalante no boro kaŋ ga kani nda nga anzuray wayboro." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 24 "Laalante no boro kaŋ ga tugu ka nga gorokasin kar ka wi." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 25 "Laalante no boro kaŋ ga me-daabu ta zama i ma boro kaŋ sinda taali wi." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!" 26 "Laalante no boro kulu kaŋ si asariya wo sanney tabbatandi k'i te mo." Jama kulu ma tu ka ne: "Amin!"

Deutéronome 28

1 A ga ciya mo, da ni na himma daŋ ka hanga jeeri Rabbi ni Irikoyo sanno se, da ni haggoy k'a lordey kulu te, kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, kulu Rabbi ni Irikoyo mo ga ni beerandi ndunnya dumi cindey kulu boŋ. 2 Albarkey mo kaŋ yaŋ ga te ni se, ka ni to, da ni na hanga jeeri Rabbi ni Irikoyo se, ngey neeya: 3 Ni ga ciya albarkante kwaara ra, ni ga ciya albarkante fari ra mo. 4 Ni baso izey ga ciya albarkante yaŋ, da ni farey nafa, da ni alman hayyaŋey, sanda ni hawey tontoni da ni feej'izey nooya. 5 Ni cilla ga ciya albarkante, da ni buuru diibiyaŋ garba. 6 Ni ga ciya albarkante waati kaŋ ni ga furo. Ni ga ciya albarkante waati kaŋ ni ga fatta mo. 7 Da ibareyaŋ tun ka gaaba nda nin, Rabbi ga naŋ ni m'i kar ni jine. I ga kaa ni gaa fondo folloŋ ra, ka zuru ni jine fondo iyye ra. 8 Rabbi ga albarka lordi ni boŋ ni barmey ra, da hay kulu kaŋ ra ni ga ni kambe daŋ mo. A ga ni albarkandi ni laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra. 9 Rabbi ga ni tabbatandi nga bumbo jama hanante, mate kaŋ a ze d'a ni se, da day ni ga Rabbi ni Irikoyo lordey haggoy k'a fondey gana. 10 Ndunnya dumey kulu mo ga di mate kaŋ i ga ni ce da Rabbi maa, i ga humburu nin mo. 11 Rabbi ga ni yulwandi mo da gomni ni baso izey do, da ni alman izey do, da ni fari nafa do, laabo kaŋ Rabbi ze ka ne ni kaayey se a ga ni no din ra. 12 Rabbi ga nga beena ra arzakey fiti ni se, a ma ni no beene hari ni laabo boŋ alwaati kaŋ ga hagu ra, a ma ni kambe goy kulu albarkandi mo. Ni ga garaw daŋ dumi boobo gaa, amma ni si garaw sambu. 13 Rabbi ga ni te boŋ mo, manti sunfay bo. Ni ga goro beene hinne no, manti ganda, da day ni ga hangan ka maa Rabbi ni Irikoyo lordey se. Ngey nooya kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, hala ni m'i haggoy, k'i te mo. 14 Ni ma si kamba mo ka fay da sanni kulu kaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna. Ni ma si koy kambe ŋwaari wala kambe wow haray, ka de-koy waani yaŋ gana ka may i se. 15 Amma d'a te ka ciya ni wangu ka hanga jeeri Rabbi ni Irikoyo sanno se, hala ni si haggoy d'a lordey kulu, d'a hin sanney kulu k'i te, kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, laaliyaŋ woone yaŋ kulu no ga kaa ni gaa ka ni to: 16 Ni ga ciya laalante kwaara ra, ni ga ciya laalante fari ra mo. 17 Ni cilla ga ciya laalante, da ni buuru diibiyaŋ garba mo. 18 Ni baso izey ga ciya laalante yaŋ, da ni farey nafa, da ni almaney tontoni, da ni kurey izey mo. 19 Ni ga ciya laalante waati kaŋ ni ga furo, ni ga ciya laalante waati kaŋ ni ga fatta mo. 20 Rabbi ga laaliyaŋ donton ni gaa, da boŋ haway, da foyray mo, hay kulu kaŋ gaa ni ga ni kambe daŋ ra. Ni ma halaci ka ban da waasi mo ni goyey laalayaŋo sabbay se, kaŋ yaŋ se ni n'ay furu. 21 Rabbi ga naŋ balaaw ma naagu ni gaa, hal a ma ni ŋwa ka ni tuusu laabo kaŋ ni ga furo ka du a mayray din ra. 22 Rabbi ga ni kar mo da koto beeri, da gaaham konni, da jomboyaŋ, da wayna fotti, da koogay, da fari balaaw, da bunkusyaŋ. I g'araŋ gaaray mo kal araŋ ma halaci. 23 Beene batama kaŋ go ni boŋo se beene mo ga ciya kolay. Laabo kaŋ go ni ce taamey cire mo ga ciya ikogo danga guuru-bi cine. 24 Rabbi ga ni no buuda da kusa beene hari nangu ra. I ga fun beene ka kaa ni gaa kala ni ma halaci. 25 Rabbi ga naŋ ni ibarey ma ni kar ka say. Ni ga koy i gaa fondo fo ra, ka zuru i jine fondo iyye ra. Ni ga ciya humburandi mo ndunnya dumey kulu game ra. 26 Ni buuko mo ga ciya beene curey kulu se ŋwa hari, da ndunnya ganji hamey mo se. Boro kulu si i humburandi k'i gaaray mo. 27 Rabbi ga ni kar mo da Misira jaŋey, da daŋ-ka-nooma, da kursa, da kaajiri mo, kaŋ i safari si no ni se. 28 Rabbi ga ni kar mo da boŋ komay, da danawtaray, da laakal tunay mo. 29 Zaari bindi ra ni ga dadab, danga mate kaŋ danaw ga dadab kubay ra cine. Ni si di albarka ni fondey kulu ra mo. Ni si di kala kankami da komyaŋ duumi. Boro kaŋ ga ni faaba mo si no. 30 Ni ga te wandiyo, amma boro fo g'a sara. Ni ga fu cina, amma ni si goro a ra. Ni ga reyzin kali tilam, amma ni si ŋwa a izey gaa. 31 I ga ni yeeji wi ni jine, amma ni s'a hamo ŋwa. I ga ni farka di k'a kom ni gaa da gaabi, i s'a yeti ni se mo. I ga ni feejo no ni ibarey se, amma ni si du faabako. 32 I ga ni ize arey da ni ize wayey no dumi fo se. Ni moy ga guna k'i ceeci nda faaji kala ni ma gaze zaari me-a-me, amma ni kambe ga jaŋ gaabi kulu. 33 Ni farey nafa nda ni taabo albarka, dumi fo kaŋ ni s'a bay no g'a kulu ŋwa. Ni ga goro gurzugay da kankami ra duumi. 34 Kal a ma to naŋ kaŋ ni ga follo, haŋ kaŋ ni moy ga di sabbay se. 35 Rabbi ga ni kar kanje nda tanje gaa da jombo laalo yaŋ kaŋ ga wangu ka yay ni se, za ni ce taamo cire kal a ma koy ni boŋ bindo ra. 36 Rabbi ga ni di, nin da ni bonkoono kaŋ ni ga daŋ ni boŋ, ka konda araŋ hala laabu fo kaŋ ni si bay ra, nin wala ni kaayey. Noodin mo no ni ga may de-koy waani yaŋ se, bundu nda tondi wane yaŋ. 37 Ni ga ciya takooko hari, da yaasay, da wowi hari mo dumey kulu game ra, naŋ kaŋ Rabbi ga ni gaaray ka konda nin. 38 Ni ga konda dum'ize boobo ka fari duma, amma ni si wi kala kayna fo, zama do g'a ŋwa ka ban. 39 Ni ga reyzin kaliyaŋ tilam k'i hanse, amma ni s'a haro haŋ, ni si a izey kosu no, zama nooniyaŋ g'i ŋwa. 40 Ni ga bara nda zeytun nyayaŋ ni hirrey kulu me, amma ni s'a ji tuusu ni gaa, zama ni zeytun nyaŋey ga izey zama. 41 Ni ga ize aru nda ize way yaŋ hay, amma i si ciya ni wane yaŋ, zama i ga koy tamtaray ra. 42 Ni tuuri-nyaŋey kulu da ni fari nafa kulu ga ciya do izey wane. 43 Yaw kaŋ zumbu ni laabo ra ga bisa nin, ka tonton gumo, amma nin wo ga soobay ka zabu ka ye banda. 44 A ga garaw daŋ ni gaa, amma ni si garaw daŋ a gaa. A ga ciya boŋ amma ni ga ciya sunfay. 45 Laaliyaŋey din kulu ga kaa ni gaa, i ga ni gaaray ka ni to mo, kala ni ma halaci. Woodin si te mo kala zama se ni mana hanga jeeri ka maa Rabbi ni Irikoyo se. Ni mana a lordey d'a hin sanney haggoy, wo kaŋ yaŋ a na ni lordi nd'a. 46 Masiibey din ga goro ni boŋ mo danga alaama yaŋ, da dambara hari, nin da ni banda boŋ hal abada. 47 Za kaŋ ni mana may Rabbi ni Irikoyo se da farhã da bine kaani, hay kulu yulwa kaŋ ni du sabbay se, 48 woodin se no ni ga may ni ibarey se, ngey kaŋ yaŋ Rabbi ga donton ni gaa. Ni g'a te mo haray, da jaw, da banji, da hay kulu laami ra. I ga guuru-bi calu daŋ ni jinda gaa mo kala waati kaŋ ni halaci. 49 Rabbi ga kande dumi fo ni gaa ka fun nangu mooro, i ga fun hala ndunnya me. A ga deesi ka kaa no danga zeeban cine. Dumi no kaŋ ni si faham d'a ciina. 50 Dumi no kaŋ moyduma ga futu, kaŋ si dogonandi dottijo se, a si gaakuri cabe zanka se mo. 51 A ga ni alman izey ŋwa, da ni fari albarka mo, kal a ma ni halaci. A si ntaasu cindi ni se, wala reyzin hari, wala ji, wala ni handayzey, wala ni feej'izey, kal a ma ni halaci. 52 A ga ni kwaara meyey kulu batu nda wongu daaga, hala ni birni garu kuuku kaŋ gonda gaabi, kaŋ yaŋ ni de i gaa ga kaŋ. Ni laabo kulu ra mo no woodin ga te. I ga ni kwaara kulu meyey batu nda wongu daaga ni laabo kulu kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni no din ra. 53 Ni ga ni bumbo ize gundey ŋwa mo, danga ni ize arey da ni ize wayey baso, ngey kaŋ yaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni no. Woodin ga te wongu windiyaŋ da kankami kaŋ ni ibarey ga ni taabandi nd'a sabbay se. 54 Boro kaŋ bina ga yay ka bisa i kulu araŋ game ra, boro kaŋ ga ti baanikom gumo, woodin mwa ga futu nga nya-ize se, d'a wande kaŋ a bina ga ba, d'a ize cindey se kaŋ yaŋ cindi a se. 55 A ga to naŋ kaŋ a si i afo kulu no nga izey basey gaa, kaŋ nga ga ŋwa wongu windiyaŋ da kankamo sabbay se kaŋ ni ibarey ga ni taabandi nd'a ni birney kulu ra. 56 Wayboro mo kaŋ gonda boŋ dogonay, a ga baan mo, wo kaŋ doŋ a si baa ta ka nga ce taamo jisi ganda laabo gaa zama nga ga nyaale, a ga baan mo, waybora din mo ga futu nga kurnye kaŋ a ga ba, d'a ize aru nd'a ize way se. 57 A ize hay-taji da nga cara kaŋ a ga hay, a ga tugu k'i ŋwa hay kulu jaŋay sabbay se wongu windiyaŋo da kankamo ra kaŋ ni ibarey ga ni taabandi nd'a ni birney ra. 58 Da ni si haggoy ka asariya wo sanney kulu te kaŋ yaŋ go tira wo ra hantumante, ka humburu maa darzakoyo wo kaŋ ga humburandi mo, kaŋ ga ti RABBI NI IRIKOYO, 59 waati din gaa no Rabbi ga nin da ni izey balaawey ciya dambara hariyaŋ, i ga te balaaw bambatey kaŋ yaŋ ga gay gumo. I ga ciya dooriyaŋ mo kaŋ ga taabandi, kaŋ yaŋ ga gay gumo. 60 A ga ye ka kande Misira doorey kulu, kaŋ yaŋ ni humburu doŋ, i ga naagu ni gaa mo. 61 Jante kulu mo, da balaaw kulu kaŋ i mana i hantum asariya wo tira ra, woodin yaŋ mo Rabbi ga kand'ey ni gaa kala ni ma halaci. 62 Araŋ ga cindi boro ciraari yaŋ, baa kaŋ waato din araŋ yulwa danga beene handariyayzey cine. Zama ni mana hanga jeeri ka maa Rabbi ni Irikoyo sanno se. 63 A ga te ka ciya mo, danga mate kaŋ cine Rabbi farhã ni boŋ ka ni boriyandi, ka ni tonton mo, yaadin mo no ne ka koy jine Rabbi ga farhã ni boŋ ka ni sara, ka ni halaci mo. I g'araŋ dagu ka kaa laabo kaŋ ni ga furo ka du a mayray din ra. 64 Rabbi ga ni say-say mo dumey kulu game ra, za ndunnya me fa gaa ka koy hala ndunnya me fa gaa. Noodin mo no ni ga may de-koy waani yaŋ se, kaŋ yaŋ ni mana bay doŋ, nin ni kaayey, danga bundu nda tondi wane yaŋ nooya. 65 Dumey din game ra mo ni si du laakal kanay kulu, ni si du fulanzamay kulu mo ni ce taamo se. Zama hala noodin Rabbi ga ni no bine jijiriyaŋ, da mo kubay-kubay, da bine ra karhã. 66 Ni fundo ga ciya sikka hari ni jine. Ni ga humburu cin gaa, zaari gaa. Ni si tabbat mo hala ni ga funa. 67 Susubay haray ni ga ne: "Doŋ day wiciri kambo ma to!" Wiciri kambo ra mo ni ga ne "Doŋ day mo ma bo!", ni bina humburkuma kaŋ ni ga zalba nd'a sabbay se, da haŋ kaŋ ni ga di ni jine sabbay se mo. 68 Rabbi ga ye ka konda nin Misira mo koyne hiyaŋ ra, fonda kaŋ ay ci ni se za doŋ din gaa ka ne ni si ye ka di a koyne. Noodin mo araŋ ga ne araŋ g'araŋ boŋ neera araŋ ibarey se ka te bannyayaŋ da koŋŋayaŋ, amma boro kulu si araŋ day.

Deutéronome 29

1 Sappa kaŋ Rabbi ye ka Musa lordi nd'a a ma kayandi nga nda Israyla izey game ra, waato kaŋ i go Mowab laabo ra, a sanney neeya: (Woone wo ga waana sappa kaŋ a jin ka te nd'ey yongo Horeb tondo cire.) 2 Kala Musa na Israyla kulu ce ka ne i se: Araŋ di hay kulu kaŋ Rabbi te Firawna da nga tamey, d'a laabo kulu mo se, araŋ jine Misira laabo ra. 3 Araŋ moy di mo siyaŋ bambatey da alaamey da dambara goy bambatey din. 4 Amma hala hõ Rabbi mana araŋ no bine kaŋ ga bay, wala moy kaŋ ga di, wala hanga kaŋ ga maa. 5 Jiiri waytaaci no ay n'araŋ candi saajo ra. Araŋ bankaaray mana zeen araŋ gaahamey gaa, ni taamey mo mana zeen ni cey gaa. 6 Araŋ mana buuru ŋwa, araŋ mana duvan wala baji dumi kulu haŋ mo, zama araŋ ma bay kaŋ ay ya Rabbi araŋ Irikoyo no. 7 Waato kaŋ araŋ to neewo mo, Hesbon bonkoono Sihon da Basan bonkoono Og fatta ka wongu nda iri. Iri n'i zeeri mo. 8 Iri n'i laabey di k'i no tubu hari Ruben da Gad kundey, da Manasse kunda jara mo se. 9 Woodin sabbay se araŋ ma haggoy da sappa wo sanney kulu k'i te, zama araŋ ma du albarka araŋ teerey kulu ra. 10 Hunkuna araŋ boro fo kulu go ga kay Rabbi araŋ Irikoyo jine, kaŋ yaŋ ga ti: araŋ jine borey, d'araŋ kundey, d'araŋ arkusey, d'araŋ wongu nyaŋey, da Israyla alborey kulu, 11 d'araŋ zankey, d'araŋ wandey, da ni yaw kaŋ zumbu ni gata ra, za ni tuuri beeriko ka koy ni hari guruko. 12 Ni kaa ne mo zama ni ma furo ka sappa te nin da Rabbi ni Irikoyo game ra, da nga za-jinda mo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ze d'a ni se hunkuna. 13 Zama a ma ni tabbatandi hunkuna kaŋ ni ya a wane jama no, nga mo ga ciya ni se Irikoy, mate kaŋ a ci ni se din, da mo mate kaŋ a ze d'a ni kaayey se, kaŋ ga ti Ibrahim da Isaka nda Yakuba. 14 Manti araŋ hinne se no ay ga sappa da za-jindo wo tabbatandi bo, 15 amma da zamana kaŋ ga kaa izey, kaŋ yaŋ si ne iri banda hunkuna, ngey nd'araŋ kulu, araŋ kaŋ yaŋ go ga kay ne Rabbi iri Irikoyo jine. 16 Zama araŋ bay mate kaŋ iri goro Misira laabo ra, da mate kaŋ iri fatta nd'a mo noodin dumi waani-waaney game ra, kaŋ ra araŋ bisa. 17 Araŋ di i fanta harey mo, kaŋ yaŋ ga ti i toorey, bundu nda tondi waney, da nzarfu nda wura waney, kaŋ yaŋ go i do. 18 A ma si te ka ciya alboro fo wala wayboro fo, wala windi almayaali, wala kunda fo, ma tun araŋ game ra, kaŋ bina ga bare hunkuna ka fay da Rabbi iri Irikoyo, ka koy ka may dumey din toorey se. A ma si te kaaji kaŋ ga fotti da damari te ma bara araŋ game ra. 19 A ma si ciya, da bora din ga maa laaliyaŋ wo sanney, a ma nga boŋ saabu nga bina ra ka ne: "Ay ga goro baani, baa ay ga soobay k'ay hanga sanday fonda gana." Zama woodin ga kande halaciyaŋ laabo ra, itayo nda ikogo kulu gaa. 20 Rabbi si bora din dumi yaafa hal abada, amma Rabbi dukuro d'a cansa ga dungu hala nda dullu bora din boŋ. A ga laaliyaŋ kulu kaŋ i hantum tira wo ra mo dake a boŋ. Rabbi g'a maa tuusu mo beeno wo cire. 21 Rabbi g'a fay waani Israyla kundey kulu ra k'a laali, laaliyaŋ kulu kaŋ i hantum asariya tira wo ra boŋ. 22 Zamana kaŋ ga kaa ra mo, araŋ izey ga tun araŋ banda, da yaw kaŋ ga kaa ka fun hala nangu mooro laabu fo ra, waato kaŋ i ga di araŋ balaawey da doorey mo kaŋ yaŋ Rabbi ga daŋ a ra. 23 I ga di laabo kulu te sufar da ciiri, da tonyaŋ, mate kaŋ i s'a duma, a si hay, wala baa subu si te a ra. A ga hima mo danga Saduma nda Gomorata nda Adma nda Zeboyim zeeriyaŋ, kwaarey kaŋ yaŋ Rabbi zeeri nga dukuro nda nga futa ra. 24 Hala dumey kulu borey ga ne: "Ifo se no Rabbi na hayo wo kulu te laabo wo se? Ifo ka te kaŋ to futay bambata konno wo?" 25 Kala borey ma tu ka ne: "Zama i na Rabbi i kaayey Irikoyo sappa furu, wo kaŋ a te d'ey waato kaŋ a kand'ey i ma fun Misira laabo ra. 26 I koy mo ka may de-koy waani yaŋ se ka sududu i se, wo kaŋ yaŋ i man'i bay doŋ, kaŋ Rabbi mana waadu i se. 27 Woodin sabbay se no Rabbi futa soobay ka ton laabo wo ra, ka kande a boŋ laaliyaŋ kulu kaŋ go hantumante tira wo ra. 28 Rabbi n'i dagu mo k'i kaa ngey laabo ra, a futa, d'a bine tuna, d'a dukuri bambata sabbay se. A n'i furu laabu fo ra mo, mate kaŋ a go d'a hunkuna." 29 Gundu harey kulu ya Rabbi iri Irikoyo wane yaŋ no. Amma hayey kaŋ a bangandi, iri nda iri izey wane yaŋ no hal abada, zama iri ma asariya wo sanney kulu toonandi.

Deutéronome 30

1 A ga ciya mo, da hayey din kulu kaa ka te ni se, danga albarka nda laaliyaŋo mo, wo kaŋ yaŋ ay jisi ni jine, hala ni fongu i gaa mo dumey kulu game ra, nangey kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni gaaray ni ma koy, 2 da ni bare ka ye ka kaa Rabbi ni Irikoyo do koyne, nin da ni izey, k'a gana d'araŋ biney kulu d'araŋ fundey kulu mo, hay kulu kaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, 3 waato din gaa Rabbi ni Irikoyo mo ga ye ka ni tamtara bare. A ga bakar ni se, a ga ye ka ni margu koyne dumey kulu game ra, naŋ kaŋ yaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni say-say. 4 D'araŋ furantey kulu go hala beena hirro me gaa, kulu Rabbi ni Irikoyo ga ni margu ka fun da nin hala noodin. A ga ye ka kande nin mo. 5 Rabbi ni Irikoyo ga kande nin laabo kaŋ goro ka te ni kaayey mayray hari din ra, ni ga du a mo. Rabbi ga ni boriyandi mo, ka ni tonton kala ni ma bisa ni kaayey baayaŋ. 6 Rabbi ga dambanguyaŋ te ni se mo ni bina ra, da ni izey biney ra, hala ni ma ba Rabbi ni Irikoyo da ni bina kulu, da ni fundo kulu, kala ni ma funa mo. 7 Rabbi ni Irikoyo mo ga laaliyaŋo din kulu dake ni ibarey da ni konnakoy boŋ, ngey kaŋ yaŋ na ni gurzugandi. 8 Ni mo, ni ga ye ka kaa ka maa Rabbi sanno se, k'a lordey kulu te kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna. 9 Rabbi ni Irikoyo ga ni yulwandi ni kambe goy kulu ra, da ni ize gundey, da ni alman izey, da ni fari albarka ra, ka ni boriyandi mo. Zama Rabbi ga ye ka farhã ni boriyandiyaŋo se, mate kaŋ cine a farhã ni kaayey se. 10 Hala day ni ga Rabbi ni Irikoyo sanno gana, ni ga haggoy d'a lordey d'a hin sanney kaŋ yaŋ go hantumante asariya tira wo ra. Hala day ni ga bare ka ye Rabbi ni Irikoyo do da ni bina kulu da ni anniya kulu mo. 11 Zama lordo wo kaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, a si gaabu ni se, a si mooru ni se mo. 12 A si yongo beena ra, hala ni ma ne: "May no ga ziji iri se ka koy hala beena ra, ka kand'a iri do ka naŋ iri ma maa r'a k'a te?" 13 Wala mo a si teeko se ya-haray hala ni ma ne: "May no ga teeko daŋandi iri se, ka kand'a iri do, ka naŋ iri ma maa r'a k'a te?" 14 Amma sanno ga maan nin gumo. A go ni meyo da ni bina ra mo, zama ni ma goy d'a. 15 Guna, hunkuna ay na fundi nda albarka, da buuyaŋ da laaliyaŋ daŋ ni jine. 16 Zama ay na ni lordi hunkuna ka ne ni ma ba Rabbi ni Irikoyo, ni ma dira a fondey ra, ni m'a lordey, d'a hin sanney, d'a farilley haggoy. Yaadin cine gaa no ni ga funa, ni ga tonton mo, zama Rabbi ni Irikoyo ma ni albarkandi laabo kaŋ ni ga furo ka du a mayray din ra. 17 Amma da ni bina bare ka kamba, da ni wangu ka maa, amma ni ga naŋ i ma ni candi ni ma sududu de-koy waani yaŋ se ka may i se, 18 kal ay ma fe araŋ se hunkuna ka ne: Daahir araŋ ga halaci. Araŋ si te aloomar kuuku mo laabo kaŋ araŋ ga Urdun isa daŋandi ka du din ra. 19 Hunkuna ay go ga beene nda ganda ce i ma seeda araŋ boŋ, kaŋ hunkuna ay na fundi nda buuyaŋ daŋ ni jine, da albarka nda laaliyaŋ mo. Woodin se binde, ni ma fundi suuban zama ni ma funa, nin da ni izey. 20 Ni ma ba Rabbi ni Irikoyo, ka maa a sanno se, ka naagu a gaa. Zama nga no ga ti ni fundo, da ni aloomar kuuko. Zama mo ni ma goro laabo kaŋ Rabbi ze d'a ni kaayey se din ra. Ibrahim da Isaka nda Yakuba se no a ze, ka ne nga g'a no i se.

Deutéronome 31

1 Musa koy ka sanney din kulu ci Israyla kulu se. 2 A ne i se mo: "Hunkuna ay jiiri zangu nda waranka kubay. Ay si du ka fatta ka furo araŋ jine koyne. Rabbi ci ay se ka ne: ‹Ni si Urdun wo daŋandi.› 3 Rabbi ni Irikoyo no ga daŋandi ni jine. A ga dumey wo halaci ni jine hala ni m'i mayra ŋwa. Yasuwa no ga daŋandi ni jine, danga mate kaŋ Rabbi ci. 4 Rabbi mo ga te i se mate kaŋ a te Amorancey bonkooney Sihon da Og d'i laabo mo se, kaŋ yaŋ a halaci. 5 Rabbi mo g'i nooyandi araŋ jine. Araŋ ma te i se mo lordo kulu kaŋ ay n'araŋ lordi nd'a boŋ. 6 Wa te gaabi nda bine-gaabi hanno. Wa si humburu, wa si jijiri i sabbay se mo. Zama Rabbi ni Irikoyo no g'araŋ dum. A si fay da araŋ, a si araŋ furu mo." 7 Musa na Yasuwa ce ka salaŋ a se Israyla kulu jine ka ne: "Ni ma gaabu, ka te bine-gaabi hanno mo. Zama ni ga koy jama wo banda hala laabo kaŋ Rabbi ze d'a i kaayey se din ra, kaŋ a ne nga g'i no nd'a. Ni mo ga naŋ i m'a tubu. 8 Rabbi bumbo no ga furo ni jine. Nga bumbo no ga goro ni banda, a si fay da nin, a si ni furu mo. Ma si humburu bo, ma si jijiri mo." 9 Musa mo na asariya wo sanney hantum, ka tira daŋ Lawi izey alfagey kambe ra, ngey kaŋ yaŋ ga Rabbi sappa sundurko jare. A n'a daŋ mo Israyla arkusey kulu kambe ra. 10 Musa n'i lordi mo ka ne: "Jiiri iyye kulu kaŋ kubay, sanda alwaati kaŋ i kosu taŋyaŋ se, kaŋ i ga tanda bato haggoy, 11 waati kaŋ Israyla kulu ga kaa ka bangay Rabbi ni Irikoyo jine nango kaŋ a ga suuban din ra, waato din ni ma asariya wo sanney kulu caw Israyla kulu hangey ra. 12 Ma jama margu: alborey da wayborey da zankey, da yawey mo kaŋ yaŋ go araŋ kwaarey ra da goray. Naŋ i ma maa, zama i ma dondon, i ma humburu Rabbi araŋ Irikoyo. I ma haggoy ka goy mo asariya wo sanney kulu boŋ. 13 I izey mo, kaŋ yaŋ mana du ka bay a gaa, i ma du ka maa, i ma dondon ka humburu Rabbi araŋ Irikoyo, alwaati kulu kaŋ araŋ ga goro laabo kaŋ araŋ ga Urdun daŋandi ka du a mayray din ra." 14 Rabbi ne Musa se: "Guna, ni buuyaŋ jirbey maan. Ma Yasuwa ce. Araŋ boro hinka ma kaa kubayyaŋ hukumo ra, hal ay m'a daŋ goyo ra." Musa nda Yasuwa binde koy ka kay kubayyaŋ hukumo ra. 15 Rabbi mo bangay hukumo ra buru sari himandi ra. Buro mo kay hukumo meyo gaa. 16 Rabbi ne Musa se: "Guna, ni ga kani ni kaayey banda. Dumo wo mo ga tun ni banda ka zina te laabo din de-koy waani-waaney banda, nango kaŋ i ga koy ka goro. Sanda i g'ay furu nooya, i ga sappa kaŋ ay te in d'ey game ra tunandi mo. 17 Saaya woodin ra ay dukuro ga koroŋ i gaa. Han din hane ay g'i furu, ay g'ay moyduma tugu i se mo, hal i ibarey g'i ŋwa. Masiiba nda taabi boobo ga kaa i gaa, hal a ma to hano kaŋ i ga ne: ‹Manti zama iri Irikoyo si no iri game ra se no taabey wo kulu du iri bo?› 18 Daahir ay g'ay moyduma tugu han din hane, i laala kulu kaŋ i te sabbay se, kaŋ i bare ka koy de-koy waani yaŋ banda. 19 Sohõ binde, kal araŋ ma bayto wo hantum araŋ boŋ se, k'a dondonandi Israyla izey se. Ni m'a daŋ i meyey ra, zama baytu wo ma ciya ay se seeda Israyla izey jine. 20 Zama ay ga kand'ey laabo kaŋ ay ze d'a i kaayey se din ra, laabu kaŋ ga wa nda yu bambari. I ga ŋwa ka kungu ka naasu mo. Waato din gaa no i ga bare ka ye de-koy waani yaŋ banda, i ga may i se mo. I ga donda ay k'ay sappa tunandi. 21 A ga te ka ciya mo, da masiiba nda taabi boobo du ey, gaa no bayto wo ga te seeda i se. A ga te alaama, (zama i dumey bandey si diny'a, i ga soobay k'a doon no). Zama ay g'i dabaro kaŋ i go ga sijiri hunkuna bay, za i mana baa to laabo kaŋ ay ze d'a i se ra." 22 Musa mo na bayto hantum han din hane, k'a dondonandi Israyla izey se. 23 Rabbi na Yasuwa Nun izo lordi mo ka ne: "Ma te gaabi nda bine-gaabi hanno, zama nin no ga konda Israyla izey laabo kaŋ ay ze d'a i se din ra. Ay ga goro ni banda mo." 24 Musa na asariya wo sanney kulu hantum tira fo ra ka ban hal i kulu kubay. 25 Waato din gaa no Musa na Lawitey kaŋ yaŋ ga Rabbi sappa sundurko jare lordi ka ne: 26 "Wa asariya tiro wo ta k'a jisi Rabbi araŋ Irikoyo sappa sundurko jarga, zama a ma ciya seeda araŋ boŋ noodin. 27 Zama ay ga ni murteyaŋ daa da ni hanga sanda mo bay. Manti za ay gonda fundi araŋ banda hunkuna araŋ jin ka murte Rabbi gaa, sanku fa binde ay buuyaŋo banda? 28 Wa araŋ kundey arkusey kulu margu ay jine, d'araŋ wongu nyaŋey mo, zama ay ma sanney wo salaŋ i hangey ra, ya beene nda ganda ce k'i daŋ seeda i boŋ. 29 Zama ay bay kaŋ ay buuyaŋ banda araŋ g'araŋ boŋ ziibandi parkatak! Araŋ ga bare ka fonda kaŋ ay n'araŋ lordi nd'a taŋ. Laala mo ga kaa araŋ gaa kokor banda jirbey ra, zama araŋ ga haŋ kaŋ ga laala te Rabbi diyaŋ gaa. Araŋ g'a dukuro zokoti mo d'araŋ kambe goyey." 30 Musa mo na bayto wo sanney ci Israyla jama kulu hangey ra, kal a n'i ci ka ban:

Deutéronome 32

1 Ya beeney, wa hanga jeeri hal ay ma salaŋ. Ganda ndunnya mo ma maa ay me sanney. 2 Ay dondonandiyaŋo ga tolli danga beene hari, Ay sanney mo ga zumbu danga harandaŋ cine, Danga mate kaŋ buuda ga zumbu subu baano boŋ, Danga mate kaŋ mimisi mo ga kaa tuuri kayney gaa. 3 Zama ay ga Rabbi maa fe. Araŋ m'iri Irikoyo beera ci. 4 Rabbi ya tondi no, a goyo mo timmante no. A teerey kulu mo adilitaray boŋ no a g'i te. Irikoy ya naanaykoy no, laala si no a do. Adilitaraykoy da cimikoy no, nga wo. 5 A ize yaamey na ziibi goy te. I manti a izeyaŋ no i bilsa sabbay se. Zamana wo izey, darante da siirante yaŋ no. 6 Ya jama saamo kaŋ sinda laakal, Yaadin no araŋ ga Rabbi bana nd'a, wala? Manti ni baaba no, nga kaŋ na ni fansa? Manti a na ni taka, a na ni tabbatandi mo? 7 Ma fongu doŋ borey gaa. Ma za zamana boobo jiirey fintal. Ma ni baaba hã, a ga cabe ni se mo. Ma ni dottijey hã, ngey mo ga ci ni se. 8 Waato kaŋ Koy Beero na dumey kulu no i tubo, Waato kaŋ a na Adam-izey fay waani-waani, A na dumi cindey hirri meyey candi Israyla izey baayaŋ lasaabo boŋ. 9 Zama Rabbi baa ga ti a jama, Yakuba mo ga ti a wane haro. 10 A n'a gar saaji ra, Ganji fimbi kaŋ gonda kaatiyaŋ ra. A n'a kali ka windi, a n'a laakal. A n'a haggoy danga mate kaŋ boro ga te ni mo gura se. 11 Danga mate kaŋ cine zeeban ga nga fito tunandi, A ga fata kobi nga izey boŋ, A ga nga fatey daaru k'i sambu, K'i jare nga fata hamney boŋ -- 12 Yaadin cine mo no Rabbi hinne no ka furo nga jama jine, Irikoy waani fo mo si a banda. 13 Rabbi naŋ a ma kaaru ka koy ndunnya nangey kaŋ go beene boŋ. A na fari nafa albarka ŋwa. Rabbi naŋ a ma yu sunsum ka kaa tondi ra. A ma ji kaa tondi sando ra. 14 A ma haw ji ŋwa, ka feeji wa haŋ, A ma du feej'ize maani, Da Basan laabu feeji gaaru yaŋ, da hincin yaŋ. A ma alkama hamni baano ŋwa. Reyzin izey haro gaa mo ni na duvan haŋ. 15 Amma Yesurun naasu, gaa no a zi. Ni naasu, ni warga, ni yuttu mo. Waato gaa no a na Irikoy kaŋ n'a taka din furu. A donda nga faaba tondo. 16 I n'a zuku canse gaa da de-koy waani yaŋ. I n'a bine tunandi nda fanta hari yaŋ. 17 I koy ka sargay te follayyaŋ se, kaŋ yaŋ manti Irikoy no. I koy de-koyyaŋ kaŋ i mana i bay doŋ banda. I koy itajiyaŋ do kaŋ yaŋ bangay bi fo-bi fo, Kaŋ yaŋ araŋ kaayey mana humbur'ey. 18 Amma tondo kaŋ na ni hay din, ni man'a saal. Ni dinya mo Irikoyo kaŋ na ni no fundi. 19 Rabbi di woodin, a n'i fanta mo, A ize arey d'a ize wayey zukuyaŋ sabbay se. 20 A ne mo: "Ay g'ay moyduma tugu i se, Ka di mate kaŋ i ga kokor d'a. Zama i te zamana izeyaŋ kaŋ murte gumo. I ra sinda naanay kulu." 21 I n'ay zuku ay ma canse nda haŋ kaŋ manti Irikoy no. I n'ay futandi ngey yaamotara do. Ay mo g'i zuku i ma canse nda boroyaŋ kaŋ manti jama. Ay g'i futandi nda dumi kaŋ sinda fahamay. 22 Ay futa na danji fo diyandi kaŋ ga ton hala ganda Alaahara. A ga ndunnya ŋwa, nga nda fari albarka, Ka danji diyandi hala tondi beerey dabey gaa. 23 Ay ga balaawyaŋ gusam i boŋ. Ay g'ay hangawey kulu ban i gaa. 24 I ga faabu haray sabbay se, Konni futo nda halaciyaŋ fotto mo g'i ŋwa. Ay ga ganji hamey hinje da fanakey kaŋ yaŋ ga gaalum laabo ra naajo mo samba i gaa. 25 Taray haray takuba ga mursandi, Fuwo ra mo kala zalbayaŋ. A ga arwasu nda wandiyo nda naanandi nda hamni kwaaray koy ŋwa. 26 Ay ne: "Ay g'i kar ka say-say hala nangu mooro, Kal i fonguyaŋey ma daray Adam-izey game ra, 27 Da manti kaŋ ay ga humburu ibare fooma." A ma si ciya i yanjekaarey ma daray ngey miiley ra, I ma si koy ka ne: "Iri kambe no ka te zaama! Manti Rabbi no ka woodin kulu te!" 28 Zama jama wo gonda laakal dumbay. Fahamay si i do mo baa kayna. 29 Doŋ day i ma te laakal! Doŋ day i ma faham da woodin! Doŋ day i ma lasaabu ka di mate kaŋ ngey ga kokor d'a! 30 Mate a ga te boro folloŋ ma hin ka boro zambar gaaray, Ihinka mo ma naŋ boro zambar way ma zuru, Da manti kaŋ i tondo n'i neera, Da manti Rabbi no k'i nooyandi? 31 Zama i deyaŋ haro, a manti danga iri tondo no. Iri ibarey bumbey no ka di woodin. 32 Zama i reyzin nya tiksa ya Saduma wane no, Da Gomorata farey wane mo. I reyzin izey ga ti tay wane yaŋ, I fafey ga fottu gumo. 33 I duvaŋo ga hima gondi naaji, Danga day gazama naaji laalo. 34 Manti woodin no ay jisi ay jarga, Wo kaŋ ay n'a kawaatimandi ay barma ra? 35 Banayaŋ da alhakku ya ay wane no. Alwaati ga kaa kaŋ i ce ga tansi, Zama i masiiba zaaro maan. Hayey kaŋ yaŋ i waadu i boŋ mo go no ga cahã ka kaa. 36 Zama Rabbi ga nga jama ciiti. A ga bakar nga tamey se d'a di i hino ban, Kaŋ boro mana cindi i do, bannya wala burcini. 37 A ga ne mo: "Man gaa i de-koyey? Man gaa i tondo kaŋ ra i zuru ka koy tugu? 38 Man ngey kaŋ yaŋ n'i sargay maano ŋwa, K'i haŋyaŋ sargay duvaŋo haŋ mo? I ma tun sohõ k'araŋ gaakasinay. I ma ciya araŋ koruyaŋ do." 39 Guna sohõ ka di: ay no, ay bumbo ga ti NGA. Irikoy fo mo si no ay banda. Ay no ga wi, ay no ga funandi. Ay no ga maray, ay no ga yayandi. Boro si no mo kaŋ g'i faaba ay kambe ra. 40 Ay g'ay kambe salle beene ka ne: "Ay ze nd'ay fundo kaŋ ga duumi ka ne: 41 D'ay n'ay takuba nyalawanta kaanandi, D'ay kamba na cimi ciiti di, Kal ay ma bana ay yanjekaarey gaa, Ka alhakku no ay konnakoy se. 42 Ay ga naŋ hangawey ma kuri haŋ, Ay takuba mo ga basi ŋwa. Ay ga wiyantey da tamey basi ŋwa ibare hamni-kuuku-koyey jine borey gaa." 43 Ya dumi cindey, wa farhã Rabbi jama banda, Zama a ga nga tamey kuri alhakko bana. A ga bana nga ibarey boŋ, A ga sasabandiyaŋ te mo nga laabo da nga jama se. 44 Musa kaa ka bayto wo sanney kulu ci jama hangey ra, nga nda Yasuwa Nun izo. 45 Musa na sanney din kulu ci ka ban Israyla kulu se, 46 ka ne: "W'araŋ biney ye sanney kulu kaŋ ay go ga seeda araŋ se hunkuna gaa, wo kaŋ yaŋ araŋ g'araŋ izey lordi nd'a, i m'i haggoy k'i te mo, danga asariya wo sanney kulu nooya. 47 Zama manti hari yaamo no araŋ se bo, amma araŋ fundi no. I teeyaŋ ra no araŋ ga te aloomar kuuku laabo kaŋ araŋ ga Urdun daŋandi ka koy ka du a mayray din ra." 48 Rabbi salaŋ Musa se mo han din hane ka ne: 49 "Ni ma kaaru Abarim tondi kuukey wo boŋ, kaŋ ga ti Nebo tondo, Mowab laabo ra, kaŋ ga guna Yeriko haray. Ma koy ka Kanaana laabo guna, kaŋ ay ga no Israyla izey se, i mayray hari no. 50 Ni ga bu noodin tondo kaŋ ni ga kaaru din boŋ, ka margu ni dumey do, danga mate kaŋ cine ni beero Haruna bu Hor tondo ra ka margu nga dumey do. 51 Woodin ga te zama araŋ n'ay sanno daaru Israyla izey game ra yongo Meriba haro do, noodin Kades, Zin ganjo ra, da zama araŋ mana ay hananyaŋo bangandi Israyla izey game ra noodin. 52 Ni ga di laabo din da ni moy, amma ni si koy noodin ka furo laabo kaŋ ay ga no Israyla izey se din ra."

Deutéronome 33

1 Albarka kaŋ Irikoy bora Musa na Israyla izey albarkandi nd'a za a mana bu neeya: 2 A ne: "Rabbi fun Sinayi, A tun Seyir ka kaa i do, A kaari i gaa, kaaro fun Paran tondo ra. A fun hanante dubu-dubu bindo ra. A kambe ŋwaaro ra gonda asariya danjikoy i se. 3 Haciika a ga ba nga jama. Ni hanantey kulu go ni kambe ra. I na ni ce daarey gana. I afo kulu na ni sanney ta. 4 Musa na asariya lordi iri se, Tubu hari no Yakuba marga se. 5 A ciya mo bonkooni Yesurun ra waato kaŋ jama jine borey margu, Ngey nda Israyla kundey care banda. 6 Ruben ma funa, a ma si bu. A borey mo manti ciraariyaŋ no." 7 Yahuda albarka mo neeya: "Ya Rabbi, ma maa Yahuda jinde, Ma kand'a mo nga dumo do. A kambey gaabo ma wasa a se. Ni ma ciya a se Gaako mo a yanjekaarey kulu gaa." 8 Lawi boŋ mo a ne: "Ni Tummin da ni Urim go ni hananta do. Nga kaŋ ni si Massa haray, Nga kaŋ ni kakaw d'a Meriba haro jarga, 9 Boro kaŋ ne nga baabo nda nga nyaŋo boŋ: ay man'i saal. A mana nga nya-izey bayray seeda mo. Nga kaŋ na nga izey ze, Zama a ga ni sanno haggoy, Ka ni sappa mo gaay. 10 I ga ni farilley dondonandi Yakuba se, Ni asariya mo Israyla se. I ga dugu ton ni jine, Nga nda sargay summaare, Kaŋ i ga ton ni sargay feema boŋ. 11 Ya Rabbi, ma Lawi mayray hari albarkandi, Ma yadda mo d'a kambe goyo. Borey kaŋ yaŋ ga tun ka gaaba nd'a mo, Ni m'i kar k'i kungursu bagu, A konnakoy mo yaadin, Hal i ma si ye ka tun koyne." 12 Benyamin boŋ a ne: "Rabbi baakwa ga goro a jarga baani samay. Rabbi g'a windi k'a haggoy zaari me-a-me. A nangoray go Rabbi jasey game ra." 13 Yusufu boŋ mo a ne: "A laabo gonda Rabbi albarka, A gonda beene albarka nda harandaŋ wane. A gonda wo kaŋ go ganda ga jisi wane. 14 A gonda nafa kaŋ wayna ga hay arzakey, A gonda mo nafa kaŋ hando ga hay arzakey. 15 A gonda hari beeri yaŋ kaŋ yaŋ ga fun tondi beeri zeeney gaa. A gonda mo arzakey kaŋ ga fun tudey kaŋ ga duumi ra. 16 A gonda fari arzakey d'i baayaŋ kulu, Da wo kaŋ goro ganda tuuri ra gaakuro. Naŋ albarka ma kaa ka zumbu Yusufu boŋ. Oho, baa bora kaŋ i fay da nga nya-izey boŋ bindo ra. 17 Koytaray darza ya a wane no, Danga haw-nya hay-jine wano cine. A hilley go danga haw-bi hilliyaŋ cine, Nga no a ga dumey kulu nukum d'a, hala ndunnya me waney. Yaadin no Ifraymu zambar-zambarey, Yaadin mo no Manasse zambarey." 18 Zabluna boŋ mo a ne: "Ya Zabluna, wa farhã ni fattayaŋey ra. Nin mo, ya Isakar, ni kuuru-fuwey ra. 19 A ga jama boobo ce i ma kaa tondi kuuko do. Noodin mo no i ga adilitaray sargayey salle, Zama i ga teekoy yulwa candi, Ngey nda jabo taasey arzaka tugantey." 20 Gad boŋ mo a ne: "Albarkante no boro kaŋ ga Gad tafandi. A ga goro danga muusu beeri way, A ga kambe da boŋ bindi kulu tooru-tooru. 21 A ga baa hanno suuban nga boŋ se. Noodin no i na mayraykoy baa jisi. A kaa jama jine borey banda, A na Rabbi adilitaray goyey toonandi, Danga, a farilley kaŋ yaŋ a waadu Israyla se nooya." 22 Dan boŋ mo a ne: "Dan ga ti muusu beeri ize kaŋ ga sar ka fun Basan." 23 Naftali boŋ mo a ne: "Ya Naftali, nin kaŋ kungu nda gomni, Nin kaŋ to da Rabbi albarka! Ni ga du wayna kaŋay da dandi kambe haray mayray." 24 Aser boŋ mo a ne: "Albarkante no Aser wo ize arey game ra. A ma ciya gaakuri hari nga nya-izey do. A ma nga ce taamu sufu ji ra. 25 Ni taamey ma ciya guuru-bi nda guuru-say wane yaŋ. Ni gaabo mo ma saba nda ni aloomaro kuuyaŋ. 26 Boro kulu si no danga Yesurun Irikoyo cine, Nga kaŋ ga kaaru beena boŋ ka kaa ka ni gaakasinay. A darza ra mo a ga kaa ni do ka fun beene batama ra. 27 Irikoy kaŋ sinda sintina hane, A bananta hane mo si no, Nga no ga ti ni nangora. A kambey kaŋ go no duumi, Ngey neeya ni cire ga ni gaay. A na ibare tuti ka hibandi ni jine. A ne a se: ‹Ni ma halaci!› 28 Israyla ga goro baani samay. Yakuba hari-mwa go no, nga fo, Laabo kaŋ ga to da ntaaso nda reyzin hari taji ra. Oho, a beena goono ga harandaŋ zumandi. 29 Ya Israyla, ni ya albarkante no! May no ga hima ni cine, jama kaŋ Rabbi faaba? Nga wo ni koray da ni gaako no, Ni koytaray darza takuba mo no. Ni ibarey ga sumbal ka ngey boŋ ye ni kambe ra, Ni mo g'i nangey kaŋ go beene taamu-taamu."

Deutéronome 34

1 Kala Musa tun Mowab batamey ra ka kaaru Nebo tondi kuuko boŋ ka koy Pisga yolla boŋ, naŋ kaŋ boro ga hin ka Yeriko fonnay. Rabbi n'a cabe Jileyad laabo kulu ka to hala Dan. 2 A di Naftali kulu mo, da Ifraymu nda Manasse laabey, da Yahuda wano ka koy yongo teeko me. 3 A di Negeb mo da Gooru Beero kaŋ ra Yeriko, kaŋ se i ga ne Teenay Nya kwaara go, kala ma koy Zowar. 4 Rabbi ne a se mo: "Laabo kaŋ ay ze d'a Ibrahim da Isaka nda Yakuba se neeya, kaŋ ay ne ay g'a no i dumo se. Nga no ay na ni naŋ ni ma di a da ni moy, amma ni si daŋandi ka furo noodin." 5 Rabbi tamo Musa binde bu noodin Mowab laabo ra, Rabbi sanno boŋ. 6 Irikoy n'a fiji mo noodin gooru fo ra Mowab laabo ra, nangu fo kaŋ si mooru Baal-Peyor. Amma boro kulu s'a saara do bay hala hõ. 7 Musa jiiri zangu nda waranka kubay hal a ga bu. A diyaŋo mana zabu, a gaaham gaabo mana gaze mo. 8 Israyla izey mo na Musa baray noodin Mowab batamey ra kala jirbi waranza kubay, hal i na Musa bara d'a hẽeno jirbey ban. 9 Yasuwa Nun izo mo to da laakal biya, zama Musa na nga kambey dake a boŋo boŋ. Israyla izey mo hangan a se ka te mate kulu kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 10 Musa banda annabi kulu mana tun Israyla ra kaŋ ga saba nd'a, nga kaŋ Rabbi ga bay mo-da-mo. 11 Afo si no mo kaŋ ga to r'a alaamayaŋ da dambara goyyaŋ, kaŋ yaŋ Rabbi n'a donton a ma te Misira laabo ra, Firawna nda nga bannyey d'a laabo kulu se. 12 A n'i te da kambe gaabikooni mo, da humburandiyaŋ kulu mo, kaŋ Musa goy ka te Israyla kulu jine.

Josué 1

1 A ciya Rabbi tamo Musa buuyaŋo banda, waato gaa Rabbi salaŋ Yasuwa Nun izo se, kaŋ ga ti Musa zanka. A ne: 2 "Ay tamo Musa bu. Sohõ binde, ni ma tun ka Urdun wo daŋandi, nin da jama wo kulu, ka koy laabo kaŋ ay g'i no din ra, ngey Israyla izey. 3 Nangu kulu kaŋ araŋ ce taamey ga taamu, ay n'a no araŋ se, danga mate kaŋ cine ay ci Musa se. 4 Za taasi beero gaa ka koy Liban wo gaa, kala ma koy Ufratis isa beero gaa, Hittancey laabo kulu, kal a ma koy teeku beero gaa wayna kaŋay haray, ngey no ga ti araŋ hirrey me. 5 Boro si no kaŋ ga hin ka kay ni jine ni fundo me muudu. Danga mate kaŋ cine ay go Musa banda, yaadin cine no ay ga goro ni mo banda, Ay si ni naŋ, ay si ni furu mo. 6 Ma gaabandi, ma te bine-gaabi hanno, zama laabo kaŋ ay no i kaayey se ka ne: ‹Ay g'i no nd'a›, ni g'a no tubu jama wo se. 7 Day, ni ma gaabandi, ma te bine-gaabi hanno. Ma haggoy ka goy ka te asariya kulu boŋ kaŋ ay tamo Musa na ni lordi nd'a. Ma si kamba a gaa ka koy kambe ŋwaari wala kambe wow haray, zama ni ma te saaya naŋ kulu kaŋ ni ga koy. 8 Asariya tira wo mo ma si fay da ni meyo, amma ni ma soobay k'a fintal cin da zaari, zama ni ma du ka haggoy d'a k'a goy mo, mate kaŋ i hantum a ra din boŋ. Zama yaadin gaa no ni ga naŋ ni fonda ma te albarka, yaadin gaa mo no ni ga te zaama. 9 Manti ay jin ka ni lordi? Ma gaabandi, ma te bine-gaabi mo. Ma si humburu, ma si joote mo, zama Rabbi ni Irikoyo go ni banda nangu kulu kaŋ ni ga koy." 10 Waato din gaa no Yasuwa na jama wongu nyaŋey lordi ka ne: 11 "Wa gana gata bindo ra ka borey lordi ka ne: Wa hindoonayyaŋ soola, zama ne ka koy jirbi hinza araŋ ga Urdun wo daŋandi, zama araŋ ma furo ka laabo ŋwa, kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo g'araŋ no araŋ ma ŋwa." 12 Yasuwa binde salaŋ da Ruben izey, da Gad izey, da Manasse kunda jara mo ka ne: 13 "Wa fongu nda sanno kaŋ Rabbi tamo Musa n'araŋ lordi d'a, ka ne: ‹Rabbi araŋ Irikoyo g'araŋ no fulanzamay, a g'araŋ no mo laabo wo. 14 Araŋ wandey d'araŋ ize kayney d'araŋ almaney ga goro laabo kaŋ Musa na araŋ no Urdun wo daranta din ra. Amma araŋ wo kaŋ ga ti soojey gaabikooney kulu da wongu jinayey, araŋ ga daŋandi araŋ nya-izey jine. Araŋ g'i gaa mo.› 15 Araŋ g'i gaa hala waati kaŋ Rabbi n'araŋ nya-izey mo no fulanzamay, danga mate kaŋ cine a n'araŋ no, ngey mo ma laabo kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo n'i no din ŋwa. Waato din gaa no araŋ ga ye ka kaa araŋ mayray nango do, k'a may. Laabu nooya kaŋ Rabbi tamo Musa n'araŋ no Urdun wo daŋanta, wayna funay haray." 16 I tu Yasuwa se ka ne: "Hay kulu kaŋ ni n'iri lordi nd'a, iri g'a te. Naŋ kaŋ ni n'iri donton kulu mo, iri ga koy. 17 Danga mate kaŋ cine iri hangan Musa se hay kulu ra, yaadin no iri ga hangan ni mo se. Kala day Rabbi ni Irikoyo ma goro ni banda, danga mate kaŋ cine a go Musa banda. 18 Boro kulu kaŋ no, d'a murte ni lordo gaa, a mana hangan ni sanney se mo, hay kulu kaŋ ra ni n'a lordi, i g'a wi. Kala day ma gaabandi, ma te bine-gaabi mo."

Josué 2

1 Yasuwa Nun izo binde na boro hinka tunandi Sittim ra, k'i donton tuguyaŋ ra, sanda ma-cararayaŋ. A ne i se: "Wa koy ka laabo guna, hala nda Yeriko kwaara mo." I koy mo ka furo kaaruwa fo windi ra kaŋ se i ga ne Rahab ka goro noodin. 2 Yeriko koyo du baaru, i ne: "Ni ma bay kaŋ hunkuna cin boroyaŋ fun Israyla izey do. I kaa ne zama ngey ma laabo guna k'a gundo fintal." 3 Yeriko koyo mo donton Rahab do ka ne: "Ma alborey kaŋ yaŋ kaa ni do ka furo ni windo ra din kaa taray, zama i kaa no ngey ma laabo gundo kulu fintal se." 4 Kala waybora na alboro hinka din sambu, a n'i tugu. A ne: "Oho, alborey din kaa ay do, amma yana bay naŋ kaŋ no i fun. 5 Hala kwaara birni meyo daabuyaŋ waate ga to alborey din fatta. Ay binde mana bay naŋ kaŋ haray no i gana. W'i gana nda waasi, zama araŋ g'i to." 6 Amma a jin k'i kaarandi fu beena daabirjo boŋ. A n'i tugu lin kwaariyaŋ ra, kaŋ yaŋ a daaru fuwo beena daabirjo boŋ. 7 Borey n'i banda gana Urdun fonda boŋ ka koy hala yawyaŋo do. I ganakoy fattanta mo i na kwaara birni meyo daabu. 8 Saaya kaŋ borey din ga ba ka jirbi, waybora kaaru i do beene, fuwo boŋ. 9 A ne i se: "Ay bay kaŋ Rabbi jin ka araŋ no laabo, araŋ humburkumay mo n'iri di. Laabo gorokoy kulu mo yay araŋ jine latak! 10 Zama iri maa baaru mate kaŋ Rabbi na Teeku Cira haro koogandi nd'a araŋ jine, waato kaŋ cine araŋ fun Misira. Iri maa mo haŋ kaŋ araŋ te Amorancey bonkooni hinka din se, kaŋ yaŋ go Urdun daŋanta ya-haray, kaŋ yaŋ ga ti Sihon da Og, kaŋ yaŋ araŋ halaci parkatak. 11 Baaro maayaŋo n'iri biney pati. Bine-gaabi kulu mana cindi boro kulu ra araŋ sabbay se. Zama Rabbi araŋ Irikoyo, nga no ga ti Irikoy beena ra beene, da ganda ndunnya ra mo. 12 Sohõ binde, ay g'araŋ ŋwaaray, wa ze ay se da Rabbi maa. Za kaŋ ay na gomni te araŋ se, araŋ mo ma gomni te ay baaba windo se. W'ay no alaama cimikoy, 13 kaŋ araŋ g'ay baabo d'ay nyaŋo, d'ay nya-ize arey da wayey, da hay kulu kaŋ go i se faaba nda fundi. Araŋ m'iri fundey faaba buuyaŋ gaa." 14 Alborey tu ka ne a se: "Iri fundey araŋ waney banandi. Da araŋ mana iri muraado wo bangandi, a ga ciya no, waati kaŋ Rabbi n'iri no laabo, iri mo ga gomni da cimi goy cabe ni se." 15 Waato din gaa no a n'i zure nda korfo fo finetaro gaa, zama a windo si kala birno cinaro boŋ. A go no mo ga goro cinaro boŋ. 16 A ye ka ne i se: "Wa koy tondey do, zama araŋ ce ganakoy ma si araŋ to. Araŋ ma tugu noodin kala jirbi hinza, hala ce ganakoy ma ye ka kaa. Gaa no araŋ mo ma fonda di." 17 Alborey binde ne a se: "Iri ga ciya fansanteyaŋ ni zeyaŋ wane do haray, kaŋ ni n'iri zeyandi nd'a. 18 Guna, waati kaŋ iri ga kaa laabo ra, silli ciray korfo wo, kaŋ ni n'iri zure nd'a, ni m'a haw finetar wo gaa. Ni ma ni baabo, da ni nyaŋo, da ni nya-izey, da ni baaba almayaaley kulu margu ni windo ra. 19 Da boro fo fun ni windo ra ka koy fonda ra, bora din kuro go a boŋ, iri ga ciya fansanteyaŋ mo. Amma boro kulu kaŋ go windo ra ni banda mo, boro fo kulu kaŋ n'i ham, a kuro alhakko go iri boŋ. 20 Amma da ni n'iri muraado wo bangandi, saaya din iri ga fansa ni zeyaŋo kaŋ ni n'iri zeyandi nd'a din gaa." 21 Waybora ne: "Araŋ sanney boŋ, a ma ciya yaadin." A n'i sallama, i koy mo. A na korfo cira haw finetaro gaa. 22 I koy ka to tondo do. I kani jirbi hinza noodin, kal i ceecikoy ye ka kaa. I ceecikoy n'i ceeci nangu kulu fonda ra, amma i mana di ey. 23 Waato din gaa no alboro hinka din mo bare ka zumbu ka fun tondo boŋ ka daŋandi. I kaa Yasuwa Nun ize do ka dede a se hay kulu kaŋ du ngey. 24 I ne Yasuwa se: "Haciika Rabbi na laabo kulu daŋ iri kambe ra, hala baa laabo gorokoy kulu goono ga yay iri jine latak!"

Josué 3

1 Yasuwa tun za susubay da hinay. I gana ka fun Sittim ka kaa Urdun me gaa, nga nda Israyla izey kulu. I zumbu noodin jina za i mana daŋandi. 2 A ciya mo jirbi hinza banda wongu nyaŋey soobay ka gana gata ra. 3 I goono ga borey lordi ka ne: "Saaya kaŋ cine araŋ di araŋ Rabbo Irikoy sappa sundurko kaŋ go Lawitey alfagey boŋ ga jare, saaya din gaa no araŋ mo ga tun araŋ nangey ra k'i banda gana. 4 Amma wa jandi cindi araŋ d'a game ra, danga kambe kar zambar hinka cine, (araŋ ma si maan a gaa bo), zama araŋ ma bay fondo kaŋ no araŋ ga gana, zama araŋ mana fonda din gana ce fo." 5 Yasuwa ne jama se: "W'araŋ boŋ hanandi, zama suba no Rabbi ga dambara goyyaŋ te araŋ game ra." 6 Yasuwa ye ka salaŋ alfagey se ka ne: "Wa sappa sundurko sambu ka daŋandi jama jine." I binde na sappa sundurko sambu ka furo jama jine. 7 Rabbi ne Yasuwa se mo: "Hunkuna no ay ga sintin ka ni beerandi Israyla jama kulu jine, zama i ma bay kaŋ ay go ni banda, danga mate kaŋ cine ay goro Musa banda. 8 Ni ma alfagey kaŋ yaŋ goono ga sappa sundurko jare lordi ka ne: ‹Waati kaŋ araŋ to Urdun harey jabo gaa, araŋ ma kay tak! Urdun ra.› " 9 Yasuwa binde ne Israyla izey se: "Wa kaa ka maa Rabbi araŋ Irikoyo sanney." 10 Yasuwa ne koyne: "Ne no araŋ ga bay kaŋ Irikoy fundikoono go araŋ do haray. Sikka si mo a ga Kanaanancey da Hibancey, da Perizancey, da Jirgasancey, da Amorancey, da Yebusancey gaaray araŋ jine. 11 Guna, ndunnya kulu Koyo sundurko ga bisa araŋ jine ka koy Urdun ra. 12 Araŋ ma boro way cindi hinka suuban Israyla izey kundey ra, kunda kulu ra boro fo. 13 A ga ciya mo, waati kaŋ alfagey kaŋ yaŋ go ga Rabbi, ndunnya kulu Koyo sundurko jare, i ce taamey furo Urdun haro ra, i ga Urdun haro dumbu ka fay, danga haro kaŋ ga gunguray ka fun tudey boŋ ga margu-margu nangu folloŋ." 14 A ciya mo, waato kaŋ cine borey fun ngey kuuru-fuwey ra zama ngey ma Urdun daŋandi se, alfagey mo kaŋ yaŋ goono ga sappa sundurko jare go jama jine. 15 Saaya kaŋ cine sundurko sambukoy kaa ka to Urdun, alfagey kaŋ yaŋ goono ga sundurko jare cey miri haro me gaa, (zama heemar waate kulu Urdun haro ga furo no,) 16 kala haro kaŋ go ga gunguray ka fun tudey boŋ kay. A margu-margu nangu folloŋ, jandi kuuku fo no ngey nda Adma game ra, birno kaŋ ga maan Zaretan. Haro kaŋ zuru ka koy Gooru Beero Teeko ra mo, danga Ciiri Teeko nooya, i n'a dumbu parkatak! Borey daŋandi mo naŋ kaŋ day ga saba nda Yeriko. 17 Alfagey kaŋ yaŋ go ga Rabbi sappa sundurko sambu kay Urdun bindo ra laabu koga boŋ. Israyla kulu mo daŋandi ka bisa laabu koga boŋ, kala jama kulu na Urdun daŋandi, pat!

Josué 4

1 Waato kaŋ jama kulu na Urdun daŋandi pat, kala Rabbi salaŋ Yasuwa se ka ne: 2 "Wa alboro way cindi hinka sambu jama ra, kunda fo kulu ra boro fo. 3 Araŋ m'i lordi mo ka ne: Wa tondi way cindi hinka sambu ne Urdun bindo ra, nango kaŋ alfagey cey kay da gaabi. Araŋ ma daŋandi nd'ey araŋ banda. Araŋ m'i jisi dunkayo do, nango kaŋ araŋ ga zumbu hunkuna cin." 4 Kala Yasuwa na boro way cindi hinka din kaŋ yaŋ a suuban Israyla izey ra din ce, kunda fo kulu ra boro fo. 5 Yasuwa ne i se mo: "Wa bisa Rabbi araŋ Irikoyo sundurko jine ka koy hala Urdun bindo ra. Araŋ afo kulu mo ma tondi fo sambu nga jase gaa Israyla izey kundey baayaŋo boŋ. 6 Woodin ma ciya alaama araŋ se, da haŋ fo araŋ izey g'araŋ hã ka ne: ‹Ifo ga ti tondey wo maana?› 7 Waati din gaa araŋ ma ne i se: ‹Zama i na Urdun haro dumbu k'a fay Rabbi sappa sundurko jine. Waato kaŋ a na Urdun daŋandi, a na Urdun haro dumbu. Tondey wo mo ga ti fongandiyaŋ hari Israyla izey se hal abada.› " 8 Israyla izey binde te danga mate kaŋ Yasuwa n'i lordi d'a. I na tondi way cindi hinka sambu Urdun bindo ra, danga mate kaŋ cine Rabbi ci Yasuwa se, Israyla izey baayaŋo boŋ. I daŋandi nd'ey ngey banda kala nango kaŋ i zumbu, noodin no i n'i jisi. 9 Yasuwa mo na tondi way cindi hinka sinji Urdun bindo ra, nango kaŋ alfagey kaŋ yaŋ na sappa sundurko jare din cey kay. I go noodin mo hala hõ. 10 Amma alfagey kaŋ yaŋ na sappa sundurko jare kay Urdun bindo ra, hal i na hay kulu kaŋ Rabbi na Yasuwa lordi ka ne a ma ci jama se din ban, hay kulu kaŋ Musa na Yasuwa lordi nd'a boŋ. Jama mo cahã ka daŋandi. 11 A ciya binde, waato kaŋ borey kulu daŋandi parkatak, gaa no Rabbi sundurko da alfagey mo daŋandi ka to jama do. 12 Ruben izey, da Gad izey, da Manasse kunda jara mo daŋandi Israyla izey jine, d'i wongu jinayey kulu, danga mate kaŋ Musa ci i se. 13 Boro zambar waytaaci kaŋ yaŋ go soolante wongu se daŋandi Rabbi jine ka koy wongu. I kaa ka to batama kaŋ ga guna Yeriko do haray. 14 Han din no Rabbi na Yasuwa beerandi Israyla kulu jine, hal i humbur'a a fundi jirbey kulu me, danga mate kaŋ cine i ga humburu Musa doŋ. 15 Rabbi ye ka salaŋ Yasuwa se ka ne: 16 "Ni ma alfagey kaŋ yaŋ goono ga seeda sundurko jare lordi ka ne i ma fatta Urdun ra." 17 Yasuwa binde na alfagey lordi ka ne: "Wa fatta ka fun Urdun ra." 18 A ciya binde, saaya kaŋ cine alfagey kaŋ yaŋ goono ga Rabbi sappa sundurko jare fatta Urdun ra, alfagey ce taamey daganta ka jabo taamu, kala Urdun haro ye nga nangey ra, ka te bondayyaŋ sanda doŋ wano cine. 19 Jama na Urdun daŋandi ka fatta handu sintina jirbi wayanta hane. I na gata sinji Jilgal ra Yeriko se wayna funay haray, a hirro boŋ. 20 Tondi way cindi hinka din mo kaŋ i sambu Urdun ra, Yasuwa n'i sinji Jilgal ra. 21 A salaŋ Israyla izey se ka ne: "Jirbey kaŋ yaŋ go ga kaa ra, waati kaŋ araŋ izey ga baabey hã ka ne: ‹Ifo ga ti tondey wo sabaabu?› 22 kala araŋ ma araŋ izey kabarandi ka ne: ‹Israyla na Urdun wo daŋandi laabu kogo kwaaray boŋ.› 23 Zama Rabbi araŋ Irikoyo na Urdun haro koosu araŋ jine, hala araŋ n'a daŋandi. A ciya mate kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo te Teeku Cira se, kaŋ a koogandi iri jine, hal iri du ka daŋandi. 24 Zama ndunnya dumey kulu ma bay kaŋ Rabbi kamba ya gaabikooni no, zama araŋ ma humburu Rabbi araŋ Irikoyo mo hal abada."

Josué 5

1 A ciya mo, alwaato kaŋ Amorancey koyey kulu, kaŋ yaŋ go Urdun daŋanta wayna kaŋay haray, da Kanaanancey koyey kulu kaŋ yaŋ go teeko me gaa, i maa kaŋ Rabbi na Urdun haro kosu Israyla izey jine, hal iri daŋandi, kal i biney yay latak! Bine-gaabi fo kulu mana cindi i ra, Israyla izey sabbay se. 2 Saaya din ra binde Rabbi ne Yasuwa se: "Ni ma te captu tondi zaamayaŋ ka Israyla izey dambangu koyne, dambanguyaŋ hinkanta nooya." 3 Yasuwa binde na captu tondi zaamayaŋ te ka Israyla izey dambangu jofolo kuurey ra. 4 Sabaabo kaŋ se Yasuwa n'i dambangu neeya: borey kulu kaŋ yaŋ fun Misira, kaŋ ga ti alborey, danga wongu teekoy kulu bu fonda boŋ saajo ra, i Misira funyaŋo banda. 5 Zama wo kaŋ yaŋ fun noodin kulu, i n'i dambangu. Amma wo kulu kaŋ i hay fonda boŋ saajo ra, kaŋ i fun Misira, i mana woodin yaŋ dambangu. 6 Zama Israyla izey te jiiri waytaaci fonda boŋ, i goono ga dira saajo ra, hala jama kulu, danga wongu alborey kaŋ yaŋ fun Misira ban, zama i mana Rabbi sanney ta. Rabbi mo ze i se ka ne nga s'i naŋ i ma di laabo kaŋ nga ze ka ne nga g'iri no, laabu no kaŋ ga wa nda yu bambari. 7 I izey binde kaŋ yaŋ a kande k'i daŋ i gurbey ra, i se no Yasuwa na dambanguyaŋo te. Zama i sinda dambanguyaŋ, zama i mana i dambangu fonda boŋ. 8 Waato kaŋ i na alborey kulu dambangu ka ban, i goro ngey nangey ra gata do hal i kulu yay. 9 Rabbi ye ka ne Yasuwa se: "Hunkuna ay na Misira wowi haawo gunguray ka ganandi araŋ boŋ." Woodin se no i ga ne nango din se Jilgal, hala ka kaa sohõ. 10 Israyla izey na gata sinji Jilgal ra. I na Paska bato te hando jirbi way cindi taacanta wiciri kambo, Yeriko batama ra haray. 11 Paska wane suba i na laabo albarka ŋwa. Maasa kaŋ sinda dalbu, da jirmayyaŋ, ngey no i ŋwa han din hane. 12 Kaŋ i na laabo albarka ŋwa, a wane suba kala Manna kay. Israyla izey mana ye ka du Manna koyne, amma i na Kanaana laabo albarka ŋwa jiiro din ra. 13 A ciya mo, waato kaŋ cine Yasuwa go Yeriko tanjay, kala a na nga boŋ sambu ka guna. A di boro fo go ga kay nga jine, a gonda takuba foobante nga kambe ra g'a gaay beene. Yasuwa binde koy a do ka ne a se: "Iri do haray no ni go, wala iri yanjekaarey do haray no ni go?" 14 A ne: "Manti yaadin no! Amma ay ya Rabbi kunda wonkoy no! Ay kaa no sohõ." Kala Yasuwa kaŋ nga moyduma boŋ ka sududu hala ganda. A ne a se: "Ifo no ay Koyo ga ci nga tamo se wo?" 15 Rabbi kunda wonkoyo ne Yasuwa se: "Ma ni taamey kaa ni cey gaa, zama nango kaŋ ra ni bara ga kay din ya hanante no." Yasuwa binde te yaadin.

Josué 6

1 I go no, Israyla izey na Yeriko me-d'a-me daabu. Boro kulu si fatta, boro kulu si furo. 2 Rabbi ne Yasuwa se mo: "Guna, ni kambe ra no ay na Yeriko d'a koyo, d'a soojey daŋ. 3 Araŋ ga birno windi d'araŋ wongu borey kulu ka birno casu sorro fo. Jirbi iddu no ni ga woodin te. 4 Alfaga iyye mo ga feeji hilli iyye sambu, i ma furo sundurko jine. Zaari iyyanta hane araŋ ma birno windi hala sorro iyye, alfagey go ga hilley kar. 5 Waati kaŋ cine i na karyaŋo kuukandi, waati kaŋ araŋ mo maa hilley kaatiyaŋey, kala jama kulu ma ngey jindey tunandi nda gaabi ka kuuwa. Birno cinaro mo ga kaŋ, jama kulu mo ga kaaru, boro kulu nga jine tak-tak." 6 Yasuwa Nun izo binde na alfagey ce ka ne i se: "Wa sappa sundurko sambu. Alfaga iyye mo ma feeji hilli iyye sambu. I ma furo Rabbi sundurko jine." 7 I ne jama se: "Wa bisa ka birno windi. Wongu jinaykoyey mo ma furo Rabbi sundurko jine." 8 Saaya kaŋ cine Yasuwa salaŋ jama se binde, kala alfaga iyye kaŋ yaŋ go ga feeji hilli iyya gaay Rabbi jine, i bisa ka furo jina ka hilley kar. Rabbi sappa sundurko mo go g'i banda gana. 9 Wongu jinaykoyey go alfaga hilli karey jine, banda borey go ga dake sundurko gaa. Alfagey mo go ga dira ka hilley kar. 10 Yasuwa na borey lordi ka ne: "Araŋ ma si kuuwa, araŋ ma si ta i ma maa araŋ jindey mo. Sanni fo kulu mo ma si fun araŋ meyey ra, kala han kaŋ hane ay ci araŋ se ka ne: ‹Wa kuuwa!› A gaa no araŋ ga kuuwa." 11 Kala Yasuwa na Rabbi sundurko daŋ a ma birno casu. A n'a casu sorro fo ka ye ka kaa gata ra ka zumbu. 12 Yasuwa tun za susubay da hinay, alfagey mo na Rabbi sundurko sambu. 13 Alfaga iyya kaŋ yaŋ go ga feeji hilli iyya jare Rabbi sundurko jine, i soobay ka dira jine, i go ga hilley kar. Wongu jinaykoyey go i jine, banda waney mo go ga dake Rabbi sundurko gaa. Alfagey ga dira ka hilley kar. 14 Jirbi hinkanta i na birno casu ce fo, gaa no i ye ka kaa dunkayo do. Yaadin no i te kala zaari iddu. 15 A ciya mo, zaari iyyanta hane, i tun da hinay za mo boyaŋ. I na birno casu alhaali woodin boŋ hala sorro iyye. Zaari woodin hinne no i na birno casu sorro iyye. 16 A ciya mo, sorro iyyanta waate day, waato kaŋ cine alfagey na hilley kar, Yasuwa ne borey se: "Wa kuuwa! zama Rabbi na birno no araŋ se. 17 Birno ga ciya Rabbi wane, laaliyaŋ hari no araŋ se, nga nda hay kulu kaŋ go a ra. Rahab hinne, kaaruwa din, nga no ga funa, nga nda borey kaŋ yaŋ go a banda windo ra kulu, zama a na diyey kaŋ iri donton yaŋ din tugu. 18 Araŋ mo, kala araŋ ma araŋ boŋ haggoy da laaliyaŋ haro din. A ma si ciya, waato kaŋ araŋ n'a ciya laaliyaŋ hari, a banda araŋ ma ye ka kaa a gaa koyne. Yaadin gaa araŋ ga Israyla marga te laalante k'a taabandi mo. 19 Amma nzarfu kulu, da wura da guuru-ciray jinayey, da guuru-bi wane -- ngey wo hananteyaŋ no Rabbi se. I ga kand'ey Rabbi jisiri nango ra." 20 Borey binde kuuwa ka ne: "Yiihu!" Alfagey mo na hilley kar. A te ka ciya binde, saaya kaŋ cine borey maa hilli kaatiyaŋey, i na jinde sambu ka te "Yiihu!" da jinde beeri, kala birni cinaro mo kulu taŋ ka gusam ganda parkatak! Kala borey kaaru ka furo, boro kulu nga jine ka birno ŋwa. 21 Hay kulu kaŋ go birno ra, i n'i halaci saray: alboro nda wayboro zankey da arkusu zeeney, haw da feeji da farkayey. I n'i kulu halaci da takuba. 22 Yasuwa ne boro hinka kaŋ yaŋ na laabo windi din se: "Wa furo wayboro kaaruwa din windo ra. Araŋ ma waybora da hay kulu kaŋ go a se kaa taray, danga mate kaŋ cine araŋ ze a se d'a." 23 Ma-carare sahãkooney din binde furo Rahab windo ra. I na Rahab d'a baabo, d'a nyaŋo, d'a nya-ka-fo-siney, da hay kulu kaŋ go a se, d'a dumey kulu mo kaa taray. I n'i kaa taray k'i ye Israyla borey banda. 24 I na birno ton da danji, nga nda hay kulu kaŋ go birno ra. Kala day nzarfu da wura da guuru-ciray jinayey, da guuru-bi waney, i na woodin yaŋ jisi Rabbi jisiri nango ra. 25 Amma kaaruwa Rahab da nga baabo almayaaley, da hay kulu kaŋ go a se, Yasuwa n'i naŋ da fundi. A goro mo Israyla game ra, hala ka kaa sohõ, zama nga no ka diyey kaŋ yaŋ Yasuwa donton i ma koy ka Yeriko guna din tugu. 26 Yasuwa ye ka sanno da zeyaŋo gaabandi i se koyne alwaati woodin ra ka ne: "Laalante no Rabbi jine, bora kaŋ tun ka ne nga ga birni woone Yeriko cina: A hay-jine mursay no a g'a daba cina nd'a. A ize koda mursay mo no a g'a me-daabirjey sinji nd'a." 27 Yaadin no Rabbi go Yasuwa banda, a maa baaro mo koy laabo ra nangu kulu.

Josué 7

1 Amma Israyla izey na taali te haya kaŋ i ne a ga laali din do. Zama Akan, Karmi izo, Zabdi ize, Zera ize, Yahuda kunda wane, nga no ka sambu laaliyaŋ haro din ra. Rabbi bina tun gumo mo Israyla izey se. 2 Yasuwa na boroyaŋ donton i ma tun Yeriko ka koy Ayi kwaara, kaŋ go Bayt-Aben jarga, Betel se wayna funay haray. A ne i se: "Wa ziji ka koy ka laabo windi." Borey din binde koy ka Ayi guna. 3 I ye ka kaa Yasuwa do ka ne a se: "Jama kulu ma si ziji, amma i ma naŋ danga boro zambar hinka wala zambar hinza cine ma koy ka Ayi kar. I ma si naŋ jama kulu ma koy noodin ka taabi, zama boro ciraariyaŋ no." 4 Yaadin no jama ra boro zambar hinza no ka koy. Ayi borey n'i gaaray. 5 Ayi borey n'i boro waranza cindi iddu wi. I n'i haabu za kwaara ce gaa kal i kond'ey hala Sebarim. I n'i kar gangara gaa. Jama kulu biney yay latak, ka ciya danga hari cine. 6 Kala Yasuwa na nga bankaaray tooru-tooru. A kaŋ gande birante nga moyduma boŋ Rabbi sundurko jine. A go noodin kala wiciri kambu, nga nda Israyla jama arkusey. I na laabu gusam ngey boŋey boŋ. 7 Yasuwa ne: "Kaari, ya Rabbi, Koy Beero! Ifo se no ni naŋ jama wo ma Urdun daŋandi kulu-kulu, hala ni m'i daŋ Amorancey kambe ra, i m'iri halaci? Zama doŋ day iri m'iri goray te ya-haray ka hin suuru. 8 Ya ay Koyo, ifo n'ay ga ne waati kaŋ Israyla na banda bare ngey ibarey jine? 9 Zama Kanaanancey da laabo gorokoy ga maa baaru. I g'iri daŋ game, k'iri maa tuusu ndunnya boŋ. Ifo no ni ga te mo ni maa beero se?" 10 Amma Rabbi ne Yasuwa se: "Tun! Ifo se no ni kaŋ ya-cine ni moyduma boŋ? 11 Israyla na zunubi te. Oho, hal i n'ay sappa kaŋ ay n'i lordi nd'a daaru. Oho, hal i sambu hay kaŋ ay ne i m'a ciya laaliyaŋ hari din ra, i zay mo. I na munaficitaray te, hala mo i n'a daŋ ngey jinayey ra. 12 Woodin se no Israyla izey si hin ka kay ngey ibarey jine. I ga zuru ngey ibarey se mo, zama i ciya laalanteyaŋ. Ay si ye ka goro araŋ banda koyne ne ka koy jina, kala nd'araŋ na laaliyaŋ haro din halaci k'a hibandi araŋ game ra. 13 Tun ka jama hanandi! Ma ne: ‹Wa araŋ boŋ hanandi ne ka guna suba. Zama yaa no Rabbi, Israyla Irikoyo ci: Ya Israyla, laaliyaŋ hari fo go no araŋ game ra. Ni si hin ka kay ni ibarey jine kala nda araŋ na laaliyaŋ haro din kaa araŋ game ra. 14 Suba no i ga kande araŋ kundey afo-fo. A ga ciya mo, kunda kaŋ Rabbi suuban din, i g'a maanandi, windi ka koy windi. Windo kaŋ Rabbi suuban din mo i g'a maanandi, almayaali ka koy almayaali. Almayaalo kaŋ Rabbi suuban din mo, a ma kaa alboro ka koy alboro. 15 A ga ciya mo, bora kaŋ ay suuban, nga nda laaliyaŋ haro a banda, i ga bora din ton da danji, nga nda hay kulu kaŋ go a se. Zama a na Rabbi sappa daaru, a na hasaraw te mo Israyla ra.› " 16 Yasuwa tun susubay za nda hinay, ka Israyla maanandi kunda-kunda; i na Yahuda kunda suuban. 17 Yahuda kunda, i kand'ey; i na Zera windo suuban. I na Zera windo maanandi almayaali ka koy almayaali; i na Zabdi suuban. 18 Nga mo, i n'a almayaaley maanandi, alboro fo-fo; i na Akan suuban, Karmi ize, Zabdi ize, Zera ize, Yahuda kunda ra. 19 Kala Yasuwa ne Akan se: "Ay izo, ay ga ni ŋwaaray no, ni ma Rabbi, Israyla Irikoyo beerandi. Ni ma ni taaley mo ci ay se. Ma ci ay se mo sohõ haŋ kaŋ no ni te, ma s'a tugu ay se." 20 Akan tu Yasuwa se ka ne: "Daahir ay na zunubi te Rabbi, Israyla Irikoyo se." A ne mo: "Yaa da yaa n'ay te: 21 Waato kaŋ ay di Babila zaara hanno fo dumi wongu arzaka ra, da nzarfu sekel zangu hinka tiŋay, da wura deene fo, kaŋ a tiŋay ga to sekel waygu, saaya din binde i cansa n'ay di, ay n'i sambu mo. I go no mo laabo ra ga tugu ay kuuru-fuwo bindo ra, nzarfo go a cire." 22 Yasuwa binde na diyayaŋ donton. I zuru ka koy kuuru-fuwo do. Haya goono ga tugu a kuuru-fuwo ra, nzarfo go ganda a cire. 23 I n'i sambu kuuru-fuwo ra ka kande Yasuwa da Israyla jama kulu do k'i jisi Rabbi jine. 24 Yasuwa mo, nga nda Israyla kulu a banda na Akan, Zera izo sambu, da nzarfo, da daabiro, da wura deena, d'a ize arey, d'a ize wayay, d'a hawey, d'a feejey, d'a kuuru-fuwo, d'a farkayey, da hay kulu kaŋ go a se. I kand'ey Akor gooro do. 25 Yasuwa ne a se: "Ifo se no ni na iri gurzugandi? Ni mo, Rabbi ga ni gurzugandi hunkuna." Israyla jama kulu n'a catu-catu nda tondiyaŋ. I n'i ton da danji k'i catu-catu nda tondiyaŋ _kal i bu|_. 26 I na tondi gusam margu a boŋ kaŋ yaŋ go noodin mo hala ka kaa sohõ. Gaa no Rabbi bine dunga bare. Woodin se no i na nango maa daŋ ka ne a se Akor gooru, hala hõ.

Josué 8

1 Rabbi ne Yasuwa se: "Ma si humburu, ni bina ma si pati mo. Ma soojey kulu sambu ni banda ka tun ka ziji ka koy Ayi. A go, Ayi koyo d'a borey, d'a birno d'a laabo, i kulu ay n'i daŋ ni kambe ra. 2 Mate kaŋ cine ni te Yeriko da nga koyo se, yaadin cine no ni ga te Ayi da nga koyo mo se. Kal a wongu arzaka hinne, d'a almaney, woodin yaŋ araŋ g'i ta danga araŋ bumbey riiba. Ma gumandiyaŋ te birno se banda." 3 Yasuwa binde tun, nga nda soojey kulu a banda, zama i ma ziji ka koy Ayi. Yasuwa na yaarukom zambar waranza suuban. A n'i donton cin haray. 4 A n'i lordi ka ne: "Wa guna, araŋ no ga gum birno banda. Day, araŋ ma si mooru birno gumo bo, amma araŋ kulu ma bara soolante. 5 Ay mo, in da borey kulu kaŋ yaŋ go ay banda, iri ga koy ka maan birno. A ga te ka ciya mo, saaya kaŋ i fatta ka wongu nd'iri, danga mate kaŋ i jin ka te, iri wo ga zuru i se. 6 I ga fatta k'iri gana, hal iri m'i candi birno banda. Zama i ga ne: ‹I goono ga zuru iri se, danga ijina cine.› Woodin se no iri ga zuru i se. 7 Araŋ mo ma tun araŋ tuguyaŋo ra, ka birno ŋwa, zama Rabbi araŋ Irikoyo ga birno daŋ araŋ kambe ra. 8 Saaya kaŋ cine araŋ na birno ŋwa, araŋ ma danji daŋ birno gaa ka goy Rabbi sanno boŋ. A go, ay n'araŋ no lordi." 9 Yasuwa binde n'i donton.I koy ka tugu ngey gumyaŋo do. I go Betel da Ayi game ra, Ayi se wayna kaŋay haray. Amma Yasuwa wo kani noodin jama do. 10 Yasuwa biya ka tun susubay za nda hinay ka jama margu ka ziji, nga nda Israyla arkusey. I go borey jine ga koy Ayi. 11 Borey kulu binde, danga soojey kaŋ yaŋ go a banda, i ziji ka maan. I kaa birno jine ka gata sinji Ayi se azawa kambe haray. Gooru mo go ngey nda Ayi game ra. 12 A na boro zambar gu fay k'i gumandi Betel da Ayi game ra, birno wayna kaŋay haray. 13 Yaadin cine no i na borey kayandi, danga soojey kulu kaŋ yaŋ go birno azawa kamba, d'i gumandi izey kaŋ yaŋ go birno wayna kaŋa. Cino din ra binde Yasuwa koy gooro bindo ra. 14 Waato kaŋ Ayi koyo di woodin, i cahã ka tun susubay nda hinay. Birno borey mo fun taray zama ngey ma Israyla wongu, nga nda nga borey kulu, saaya kaŋ cine i sappe, Gooru Beero jine. Amma i mana bay kaŋ gumandi izeyaŋ go birno banda. 15 Yasuwa nda nga borey kulu na alhaali cabe danga i na ngey ŋwa. I zuru ka saajo fonda gana. 16 Birno borey kulu margu ka fun birno ra, ngey m'i banda gana se. I binde na Yasuwa banda gana, hala Israyla izey n'i candi k'i kaa birno ra. 17 I mana alboro baa afolloŋ cindi Ayi wala Betel ra, kaŋ mana fatta ka Israyla izey gana. I na birno meyo naŋ feerante ka Israyla izey gana. 18 Rabbi ne Yasuwa se: "Ni yaajo kaŋ go ni kambe ra din, m'a salle Ayi do haray, zama ay g'a daŋ ni kamba ra." Yasuwa na yaajo kaŋ go nga kambe ra din salle ka guna birno do haray. 19 Gumandi izey mo tun da waasi ka fun ngey nangey ra, saaya kaŋ cine Yasuwa na nga kamba salle. I zuru ka furo birno ra k'a ŋwa. I waasu-waasu ka danji daŋ birno gaa. 20 Waato kaŋ Ayi borey zagu ka guna, birno dullo go ga ciciri ka koy beene. I si hin ka zuru ka koy ne wala yongo. Jama kaŋ yaŋ jin ka zuru ka koy saajo ra, ngey mo bare ka ye ka kaŋ ngey gaaraykoy boŋ. 21 Waato kaŋ Yasuwa nda Israyla kulu di kaŋ gumandi izey na birno ŋwa, hala birno dullo go ga tun beene, i ye ka bare ka Ayi borey wi. 22 Ya-haray waney mo fun i se birno ra haray. Yaadin gaa, danga i go Israyla bindo ra nooya. Afooyaŋ go kambu woone gaa, afooyaŋ mo go ya-haray. I n'i kar hal i mana baa afo cindi i ra, wala boro kaŋ zuru ka yana. 23 I na Ayi koyo di da fundi ka kand'a Yasuwa do. 24 Waato kaŋ cine Israyla izey na Ayi borey kulu kaŋ go batama ra da saajo ra nangey kaŋ yaŋ i n'i gana din wi ka ban, kala takuba n'i kulu zeeri k'i kulu ban, gaa no Israyla kulu bare ka ye Ayi. I n'a kar da takuba. 25 Boro kulu kaŋ takuba zeeri han din, alboro nda wayboro, boro zambar way cindi hinka no, danga Ayi borey kulu nooya. 26 Zama Yasuwa mana nga kamba kaŋ ra yaajo go din candi, kala waati kaŋ a na Ayi gorokoy kulu halaci ka ban, parkatak! 27 Kala almaney da birno din riiba, Israyla n'i sambu danga ngey bumbey arzaka, Rabbi sanno kaŋ a na Yasuwa lordi nd'a boŋ. 28 Yaadin cine no Yasuwa na Ayi ton d'a, ka te laabu gusam hal abada, kurmu nooya hala ka kaa hunkuna. 29 A na Ayi koyo mo sarku tuuri fo gaa kala wiciri kambo to. Saaya kaŋ wayna ga ba ka kaŋ, Yasuwa lordi ka ne i ma buukwa zumandi ka kaa tuuro gaa. I n'a jindaw birno me gaa ka tondi tulluwa a boŋ, hala ka kaa hunkuna. 30 Yasuwa na sargay feema cina Rabbi, Israyla Irikoyo se, Ebal tondo ra. 31 I te danga mate kaŋ Rabbi tamo Musa na Israyla izey lordi nd'a, danga mate kaŋ i hantum Musa asariya tira ra. A ne feema ma ciya wo kaŋ i mana a tondey jabu, wo kaŋ yaŋ boro kulu mana jabuyaŋ jinay daŋ i gaa ba ce fo. A boŋ no i na sargay kaŋ i ga ton yaŋ te Rabbi se, i na saabuyaŋ sargayey mo te. 32 Yasuwa binde ye ka Musa asariya hantum tondiyaŋ gaa. Israyla izey jine no a n'a hantum. 33 Israyla kulu binde, d'i arkusey d'i wongu nyaŋey, d'i alkaaley, yaw da kwaarayze i kulu afo no, i kay, afooyaŋ kambu woone gaa, jarey mo ya-haray. I na sundurko daŋ game alfagey jine, danga Lawitey nooya, kaŋ yaŋ ga Rabbi sappa sundurko sambu. Jara go Gerizim tondo do haray, jara mo go Ebal tondo do haray, danga mate kaŋ Rabbi tamo Musa lordi za sintina. A ne i ma Israyla jama albarkandi. 34 Woodin banda a na asariya sanney kulu caw, albarka da laaliyaŋ, hay kulu kaŋ i hantum asariya tira ra boŋ. 35 A mana cindi sanni kulu Musa lordey ra kaŋ Yasuwa mana caw Israyla jama kulu jine, hala nda wayborey da zankey da yawey kaŋ yaŋ go i ra.

Josué 9

1 A ciya mo, waato kaŋ bonkooney kaŋ yaŋ go Urdun daaranta, tondey laabey ra, da Safela ra, da teeku beero me gaa Liban jine, ngey: Hittancey, da Amorancey, da Kanaanancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey maa baaro, 2 kal i margu ka te me fo zama ngey ma Yasuwa nda Israyla wongu. 3 Amma Jibeyon borey, waato kaŋ i maa haŋ kaŋ Yasuwa te Yeriko nda Ayi se, 4 i na dabari te da hiila. I na ngey boŋ himandi danga diyayaŋ. I koy ka hindoonayyaŋ sambu, ka bufu zeenoyaŋ dake farkayyaŋ boŋ, da duvan humbur zeenoyaŋ ra, kaŋ yaŋ tooru-tooru, kaŋ yaŋ maa taayaŋ gumo, 5 da taamu zeenoyaŋ ngey cey gaa, kaŋ yaŋ hanseyaŋ baa gumo, da bankaaray zeenoyaŋ ngey jindey gaa. I hindoonayey buurey kulu koogu kal i bunkus. 6 I koy Yasuwa do k'a gar hala gata do Jilgal ka salaŋ nga nda Israyla borey se. I ne: "Iri wo, laabu mooro fo do no iri fun. Sohõ binde, wa sappe nda iri." 7 Israyla borey binde ne Hibancey se: "Hambara araŋ nangora si kal iri bindo ra. Mate no iri ga te ka sappe nda araŋ?" 8 I ne Yasuwa se: "Iri ya ni bannyayaŋ no." Yasuwa ne i se: "Araŋ no may yaŋ? Man no araŋ fun?" 9 I ne a se: "Laabu fo kaŋ ga mooru gumo no iri, ni bannyey wo fun, Rabbi ni Irikoyo maa sabbay se. Zama iri maa a beera baaru, da hay kulu kaŋ a te Misira laabo ra, 10 da hay kulu kaŋ a te Amorancey bonkooni hinka din kaŋ yaŋ go Urdun daarante se, Hesbon bonkoono Sihon, da Basan bonkoono Og, kaŋ go Astarot. 11 Iri arkusey d'iri nangoray borey kulu mo salaŋ iri se ka ne: ‹Wa sambu hindoonayyaŋ araŋ kambey ra fonda sabbay se, ka koy k'i kubay. Araŋ ma ne i se: Iri ya araŋ bannyayaŋ no. Wa te iri se amaana.› 12 Buurey wo, idungo no iri n'i sambu ka te hindoonay ka fondo wo gana, hano kaŋ hane iri dira fu ka kaa araŋ kubayyaŋ. A go mo, sohõ kal i koogu ka bunkus. 13 Humburey wo mo kaŋ ra duvan go, waato kaŋ iri n'i toonandi, itajiyaŋ no. I go mo, sohõ i tooru-tooru. Baa iri bankaaray d'iri taamey, fonda moora se kal i kulu zeen." 14 Israyla borey binde kaa i hindoonayey ra, amma i mana saaware ceeci Rabbi gaa. 15 Yasuwa mo na amaana te i se ka alkawli sambu i se mo, ka ne nga g'i fundey naŋ. Jama jine borey mo ze i se. 16 I go no, jirbi hinzanta banante, alkawlo teeyaŋ banda, kal i koy ka maa baaru, wiiza, i gorokasinyaŋ no! I goono ga goro i bindo ra. 17 Kaŋ Israyla izey dira, jirbi hinzanta day, kal i to i birney gaa. I birney ga ti Jibeyon, da Kefira, da Beyerot, da Ciriyat-Yeyarim. 18 Israyla izey man'i kar mo, zama jama jine borey jin ka ze i se da Rabbi, Israyla Irikoyo. Kala jama kulu soobay ka jine borey jance. 19 Amma jine borey kulu ne jama kulu se: "Iri jin ka ze i se da Rabbi, Israyla Irikoyo. Sohõ binde, iri si hin ka i ham. 20 Haŋ kaŋ iri ga te i se neeya: iri m'i naŋ da fundi, zama Rabbi futa ma si kaŋ iri boŋ, zeyaŋo kaŋ iri ze i se din sabbay se." 21 Jine borey ne i se mo: "W'i naŋ da ngey fundey." Yaadin cine no i ciya tuuri beerikoyaŋ da hari gurukoyaŋ jama se, danga mate kaŋ cine jine borey ci i se din. 22 Yasuwa na boro fo daŋ k'i ce. A salaŋ i se ka ne: "Ifo se no araŋ n'iri fafagu ka ne: ‹Iri ga mooru araŋ gumo,› kaŋ a go, wiiza, iri game ra no araŋ bara ga goro? 23 Day, sohõ araŋ ya laalante yaŋ no. Araŋ ra i si jaŋ bannyayaŋ, kaŋ ga tuuri beeri, da borey kaŋ yaŋ ga hari guru ay Irikoyo windo se." 24 I tu Yasuwa se ka ne: "Haciika i na iri, ni bannyey no baaru ka ne kaŋ Rabbi ni Irikoyo, a na nga tamo Musa lordi ka ne a ma laabo kulu no araŋ se. A ne araŋ ma laabo gorokoy kulu halaci araŋ jine mo. Woodin no ka naŋ iri mo, iri humburu araŋ gumo iri fundey sabbay se, a se no iri na woodin te. 25 Guna mo sohõ, iri go ni kambe ra. Haŋ kaŋ ni di ga boori, kaŋ ga saba ni diyaŋ gaa, ni ma te iri se woodin." 26 Yaadin mo no a te i se. A n'i faaba Israyla izey kambey ra, kaŋ ga naŋ i ma si i wi. 27 Yasuwa mo, han din hane no a n'i ciya tuuri beerikoyaŋ da hari gurukoyaŋ jama se, da Rabbi sargay feema wane mo, hala ka kaa sohõ, nangu kulu kaŋ Rabbi ga suuban.

Josué 10

1 A ciya mo, Adoni-Zedek, Urusalima kwaara koyo maa baaru kaŋ Yasuwa na Ayi ŋwa, a n'a kulu halaci parkatak mo. Danga mate kaŋ cine a te Yeriko da nga koyo se, yaadin no a te Ayi da nga koyo mo se. A maa baaru kaŋ Jibeyon borey, nga da Israyla na care no amaana, i goono ga goro i game ra mo. 2 Waato kaŋ a maa, kala humburkumay n'i di gumo. Zama Jibeyon wo birni beeri no, danga koytaray wane, a beeri nda Ayi mo. A alborey kulu mo gaabikooniyaŋ no. 3 Woodin se no Adoni-Zedek, Urusalima koyo donton Hebron koyo Hoham gaa da Yarmut koyo Piram, da Lacis koyo Yafiya, da Eglon koyo Debir mo do. 4 A ne i se: "Wa kaa k'ay gaakasinay, iri ma Jibeyon kar, zama i na amaana no Yasuwa nda Israyla izey se." 5 Amorancey koy guwa din binde, danga Urusalima koyo, da Hebron koyo, da Yarmut koyo, da Lacis koyo, da Eglon koyo nooya, i margu. I ziji ngey nda i kundey kulu. I na gata sinji Jibeyon se, zama ngey m'a wongu. 6 Jibeyon borey mo donton Yasuwa gaa. A go Jilgal gata do haray. I ne: "Ni ma si forgay ni bannyey do haray. Ma kaa iri do da waasi k'iri faaba, m'iri gaakasinay mo. Zama Amorancey koyey, tondey ra gorokoy, i margu iri boŋ." 7 Yasuwa binde tun Jilgal, nga nda soojey da yaarukomey kulu nga banda. 8 Rabbi ne Yasuwa se: "Ma si humbur'ey, zama ay jin k'i daŋ ni kambey ra. Afo si no i ra kaŋ ga hin ka kay ni jine." 9 Yasuwa binde n'i jirsi ka kaŋ i boŋ, zama waato kaŋ a tun Jilgal a hanna ka dira no. 10 Rabbi n'i taabandi mo Israyla jine. A n'i wi Jibeyon jarga, wiyaŋ bambata no. A n'i gaaray mo ka zijandi fonda kaŋ ga koy Bayt-Horon din gaa. A n'i kar kal a koy nd'ey Azeka, kala Makkeda mo. 11 Waato kaŋ i goono ga zuru Israyla jine, za i go Bayt-Horon gangara gaa, kala Rabbi mo n'i catu nda tondi bambata yaŋ ka koy hala Azeka hal i bu mo. Borey kaŋ yaŋ gari tondi wi, i ga baa ka bisa borey kaŋ yaŋ Israyla izey wi da takuba. 12 Saaya din no Yasuwa salaŋ Rabbi se, zaaro kaŋ ra Rabbi na Amorancey daŋ Israyla izey kambe ra. Israyla izey jine no a ne: "Nin, wayna, ni ma kay tak! Jibeyon boŋ. Hando, ni mo ma koy Ayyalon gooro ra." 13 Wayna kay mo tak! Hando mo gay, hala waato kaŋ cine jama na fansa sambu ngey ibarey boŋ. Manti i na woodin hantum Yasar tira ra bo? Wayna kay mo beena bindo ra, a mana cahã da kaŋyaŋ mo zaari fo deedandi cine. 14 Zaari fo mana bay ka te woodin cine ce fo za doŋ, wala a jine mo, hal i ma du ka ne Rabbi na Adam-ize sanno hangan, zama Rabbi no ka wongu Israyla se. 15 Yasuwa binde ye Jilgal gata do haray, nga nda Israyla kulu a banda. 16 Koy guwa din binde zuru ka koy tugu Makkeda tondi guusu fo ra. 17 I ci Yasuwa se ka ne: "I di koy guwa din. I goono ga tugu Makkeda tondi guusu fo ra." 18 Yasuwa ne: "Wa tondi beeri yaŋ gunguray guuso me gaa ka guuso daabu. Araŋ ma alboroyaŋ daŋ kaŋ g'i batu. 19 Amma araŋ wo ma si kay bo. Wa araŋ ibarey gana k'i gaaray k'i banda waney kar. Wa si ta i ma furo ngey birney ra, zama Rabbi araŋ Irikoyo n'i daŋ araŋ kambey ra." 20 A ciya mo, waato kaŋ Yasuwa nda Israyla izey te zaama i boŋ ka ban da zaamayaŋ bambata, hal i n'i alandaaba. Borey kaŋ yaŋ ga cindi i ra mo jin ka furo birney kaŋ gonda cinari kuuku yaŋ ra. 21 Waato din gaa no jama kulu ye ka kaa Yasuwa do i Makkeda gata ra baani samay. Boro kulu no mana baa me nyooti Israyla izey afo kulu boŋ. 22 Gaa no Yasuwa ne: "Wa tondi guuso me fiti ka koy guwa din kaa taray ay se, i ma fun guuso ra." 23 I na woodin te ka koy guwa din kaa taray a se guuso ra: Urusalima koyo, da Hebron koyo, da Yarmuk koyo, da Lacis koyo, da Eglon koyo. 24 A ciya binde, saaya kaŋ cine i na koyey din kaa taray Yasuwa se, kala Yasuwa na Israyla alborey kulu ce. A salaŋ mo wongu jine borey kaŋ yaŋ koy a banda se ka ne: "Wa maan ka ce dake koyey jindey boŋ." Kal i maan ka ngey ce dake i jindey boŋ. 25 Gaa no Yasuwa ne i se: "Wa si humburu, araŋ ma si joote mo, amma wa gaabandi ka te bine-gaabi. Zama yaadin no Rabbi ga te araŋ ibarey kulu kaŋ araŋ ga wongu nd'ey se." 26 Kokor banda Yasuwa na koyey sarku k'i wi. A n'i sarku bundu gu gaa, i goro noodin mo kala wiciri kambo to. 27 Wayna kaŋyaŋ waate mo Yasuwa lordi ka ne i m'i zumandi ka kaa bundey gaa. I n'i catu tondi guuso kaŋ ra i tugu din ra ka guuso me daabu nda tondi beeriyaŋ. I go noodin hala hõ. 28 Zaari woodin ra no Yasuwa na Makkeda ŋwa. A n'a kar da takuba, nga nd'a koyo kulu. A n'i halaci parkatak, ngey nda fundikooni kulu kaŋ go noodin. A mana hay kulu cindi noodin. Mate kaŋ cine a te Yeriko koyo se, yaadin no a te Makkeda koyo mo se. 29 Noodin Makkeda no Yasuwa gana ka bisa ka koy Libna, nga nda Israyla kulu nga banda ka Libna wongu. 30 Rabbi na nga nda nga koyo kulu daŋ Israyla kambe ra. A n'a kar da takuba, da fundikooni kulu kaŋ go a ra, a mana hay kulu cindi a ra. Mate kaŋ cine a te Yeriko koyo se, yaadin no a te Libna koyo mo se. 31 Za Libna no Yasuwa gana ka bisa ka koy Lacis, nga nda Israyla kulu a banda. I na gata sinji k'a wongu. 32 Rabbi na Lacis mo daŋ Israyla kambe ra. A n'a ŋwa zaari hinkanta hane. A n'a kar da takuba, nga nda fundikooni kulu kaŋ go a ra, danga mate kaŋ cine a te Libna se. 33 Waato din gaa no Horam, Gezer koyo, nga mo kaaru ka kande Lacis se gaakasinay. Yasuwa na nga mo kar, nga nda nga jama kulu. A mana boro kulu cindi a se. 34 Noodin Lacis, Yasuwa kaaru ka bisa kala Eglon, Israyla kulu go a banda. I na gata sinji ka wongu nd'a. 35 Han din hane i n'a ŋwa. I n'a kar da takuba. Fundikooni kulu kaŋ go a ra mo, Yasuwa n'i halaci zaari woodin ra, parkatak! danga mate kulu kaŋ cine a te Lacis se. 36 Eglon banda Yasuwa bisa koyne ka koy Hebron, nga nda Israyla kulu nga banda, k'a wongu. 37 I n'a ŋwa mo, k'a kar da takuba, nga nd'a koyo, d'a birney kulu, da fundikooni kulu kaŋ go i ra. Yasuwa mana hay kulu cindi i se, danga mate kulu kaŋ cine a te Eglon se. Amma a n'i kulu halaci parkatak! nga da fundikooni kulu kaŋ go a ra. 38 Yasuwa bare, nga nda Israyla kulu a banda, ka zaa ka koy Debir k'a wongu. 39 A n'a ŋwa, nga nd'a koyo kulu, d'a kwaarey kulu. I n'i kar da takuba. I na fundikooni kaŋ go i ra kulu halaci parkatak! A mana i cindi. Danga mate kaŋ cine a te Hebron se, yaadin cine no a te Debir da nga koyo mo se, da mate kaŋ a te Libna da nga koyo mo se. 40 Yaadin no Yasuwa na laabo kulu kar d'a: tondi kuukey da Negeb laabo, da Safela, da laabu zumbanta, d'i koyey kulu. A mana i cindi, amma a n'i halaci parkatak! hay kulu kaŋ ga fulanzam da niine, danga mate kaŋ Rabbi Israyla Irikoyo n'a lordi nd'a. 41 Yasuwa n'i kar za Kades-Barneya kala Gaza, da Gosen laabo kulu, kal a ma koy Jibeyon. 42 Diraw folloŋ ra no Yasuwa na laabey din da ngey koyey kulu ŋwa, zama Rabbi, Israyla Irikoyo, nga no goono ga wongu Israyla se. 43 Yasuwa binde bare ka ye Jilgal gata do haray, nga nda Israyla kulu nga banda.

Josué 11

1 A ciya mo, kala Hazor bonkoono Yabin maa baaru. A binde donton Madon koyo Yobab gaa, da Simron koyo, da Aksaf koyo, 2 da azawa kambe haray bonkooney kaŋ yaŋ go tondi kuukey boŋ, da Gooru Beero ra kaŋ go Cinnerot se dandi kamba haray, da Safela ra, da Dor tudey ra wayna kaŋay haray, 3 da Kanaanancey waney kaŋ yaŋ go wayna funay da wayna kaŋay haray, da Amorancey, da Hittancey, da Perizancey, da Yebusancey kaŋ yaŋ go tondey ra, da Hibancey kaŋ yaŋ go Hermon cire Mizpe laabo ra din gaa. 4 I fatta, ngey nda ngey kundey kulu, i boro boobo no, danga teeku me gaa taasi baayaŋ cine, da ngey bariyey da torko boobo. 5 koyey wo kulu no ka margu. I kaa ka zumbu nangu folloŋ Merom harey me gaa, zama ngey ma Israyla wongu. 6 Kala Rabbi ne Yasuwa se: "Ma si humbur'ey, zama suba mãsancine ay g'i kulu nooyandi buukoyaŋ Israyla jine. Ni m'i bariyey ce kaajey beeri-beeri, k'i torkey mo ton da danji." 7 Yasuwa nda soojey kulu kaŋ yaŋ go a banda kaa i gaa jirsi boŋ Merom harey me gaa ka kaŋ i boŋ. 8 Rabbi n'i daŋ mo Israyla kambe ra. I n'i kar ka gaaray kala Zidon beero gaa, ka koy hala Misrefot-Mayim, da Mizpe gooro, wayna funay haray. I n'i kar kal i mana hay kulu cindi i se. 9 Yasuwa te i se danga mate kaŋ cine Rabbi n'a lordi nd'a: a n'i bariyey ce kaajey beeri-beeri, a n'i torkey mo ton da danji. 10 Waato din gaa no Yasuwa bare ka Hazor mo ŋwa. A n'a bonkoono kar da takuba, zama waato Hazor no ka bara mayrayey din kulu boŋ. 11 I na fundikooni kulu kaŋ go kwaara ra kar da takuba k'i halaci parkatak! I mana fundikooni kulu kaŋ ga fulanzam naŋ. A na Hazor mo ton da danji. 12 Koy woodin yaŋ birney, d'i koyey kulu, Yasuwa n'i ŋwa. A n'i kar da takuba, a n'i halaci parkatak! danga mate kaŋ cine Rabbi tamo Musa n'i lordi nd'a. 13 Amma birney kaŋ yaŋ go ga sinji ngey tudey boŋ ciine ra, Israyla mana baa afo ton, kala Hazor hinne. Woodin wo kay, Yasuwa n'a ton. 14 Birney din, i arzakey kulu, d'i almaney, Israyla izey n'i gaay ngey boŋ se, danga i riiba nooya. Amma i na borey kulu kar da takuba k'i kulu halaci. I mana boro kulu kaŋ ga fulanzam naŋ. 15 Danga mate kaŋ Rabbi na nga tamo Musa lordi nd'a, yaadin cine no Musa na Yasuwa lordi, yaadin cine no Yasuwa mo te. A mana hay kulu gazandi, hay kulu ra kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 16 Yaadin no Yasuwa na laabey kulu ŋwa d'a: tondey laabu, da Negeb kulu da Gosen laabo kulu, da Safela kulu, da Gooru Beero, da Israyla wane tondey laabo, d'a tudey. 17 Za Halak tondo gaa, kaŋ ga ziji ka koy Seyir, ka koy Baal-Gad Liban gooro ra, Hermon tondo cire, a n'i koyey kulu ŋwa. A n'i kar ka wi mo. 18 Yasuwa gay mo a goono ga koyey din wongu. 19 Birni si no kaŋ na amaana te da Israyla izey kala Hibancey hinne, ngey kaŋ yaŋ go Jibeyon da goray. Cindey kulu wongu no i n'i ŋwa d'a. 20 Zama Rabbi no ka woodin miila, i m'i biney sandandi hal i ma konna Israyla k'a wongu, zama a m'i halaci parkatak! I ma si suuji ceeci, amma a m'i halaci, danga mate kaŋ cine Rabbi na Musa lordi nd'a. 21 Alwaato din no Yasuwa kaa ka Anakancey pati ka kaa tondey laabo, da Hebron da Debir, da Anab, da Yahuda tondey laabu kulu, da Israyla tondey laabu kulu ra. Yasuwa na ngey da ngey birney kulu halaci. 22 I mana Anak boro baa afo naŋ Israyla izey laabo ra, kala Gaza hinne ra, da Gat, da Asdod: noodin yaŋ no afooyaŋ cindi. 23 Yaadin no Yasuwa na laabo kulu ŋwa d'a, mate kulu kaŋ Rabbi ci Musa se. Yasuwa n'a nooyandi tubu hari Israyla se, i kunda fayyaŋo boŋ. Waato din gaa no laabo du ka fulanzam da wongu.

Josué 12

1 Laabey bonkooney neeya, kaŋ yaŋ Israyla izey kar k'i laabey ŋwa Urdun daaranta wayna funay haray, za Arnon gooro gaa ka koy Hermon tondo gaa, da Gooru Beero kulu wayna funay haray: 2 Sihon Amorancey bonkoono, kaŋ goro Hesbon ra. Nga no ga may za Arower kaŋ go Arnon isa jabo gaa, da birno kaŋ go gooro bindi ra, da Jileyad, kal a ma koy Yabok isa gaa haray; Amon izey hirro nooya. 3 A ga may mo Gooru Beero ra ka koy Cinnerot teeko gaa, wayna funa kambo, ka koy hala Gooru Beero gaa, danga Ciiri Teeko nooya, Bayt-Yesimot fonda boŋ wayna funay haray, da dandi kambe haray mo Pisga zumbanta. 4 Basan bonkoono Og mo, Refayim cindo do haray boro no, kaŋ yaŋ goono ga goro Astarot da Edrey ra. 5 A ga may mo Hermon tondo da Saleka ra, da Basan kulu, ka koy hala Gesur borey da Maaka borey hirro gaa, da Jileyad jara fa; Hesbon bonkoono Sihon hirro nooya. 6 Rabbi tamo Musa da Israyla izey na bonkooney din kar. Rabbi tamo Musa na laabo din nooyandi Ruben izey da Gad izey, da Manasse kunda jara se tubu hari. 7 Yasuwa nda Israyla izey zaama koyey boŋ kaŋ go Urdun daaranta wayna kaŋay haray, za Baal-Gad Liban gooro ra kal a ma koy Halak tondo gaa, kaŋ ga ziji ka koy Seyir. (Yasuwa n'i nooyandi Israyla kundey se, kunda kulu nda nga baa. 8 Koyey din go tondey laabo ra, da Safela ra, da Gooru Beero ra, da zumbanta ra, da ganjo ra, da Negeb laabo ra, kaŋ ga ti Hittancey, da Amorancey, da Kanaanancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey laabey.) 9 Yeriko koyo, afo Ayi koyo, kaŋ go Betel jarga afo 10 Urusalima koyo afo Hebron koyo afo 11 Yarmut koyo afo Lacis koyo afo 12 Eglon koyo afo Gezer koyo afo 13 Debir koyo afo Gedar koyo afo 14 Horma koyo afo Arad koyo afo 15 Libna koyo afo Adullam koyo afo 16 Makkeda koyo afo Betel koyo afo 17 Tappuwa koyo afo Hefer koyo afo 18 Afek koyo afo Lassaron koyo afo 19 Madon koyo afo Hazor bonkoono afo 20 Simron-Meron koyo afo Aksaf koyo afo 21 Taanak koyo afo Mejiddo koyo afo 22 Kedes koyo afo Yokneyam koyo kaŋ go Karmel ra afo 23 Dor koyo kaŋ go Dor tudey ra afo dumi cindey koyo kaŋ go Jilgal ra afo 24 Tirza koyo afo Koyey kulu marganta, waranza cindi fo no.

Josué 13

1 Kala Yasuwa kaa ka zeen, a jiirey gooru gumo. Rabbi ne a se: "Nin wo, ni zeen, ni fundo jirbey mo koy jina. Laabu boobo kaŋ i ga ŋwa ga cindi. 2 Laabo kaŋ cindi neeya: Filistancey da Gesur borey do haray kulu, 3 za Sihor kaŋ go Misira jine, ka koy Ekron hirro gaa azawa kambe, haŋ kaŋ i ga kabu Kanaanancey wane yaŋ no. Filistancey koyey igu no, ngey: Gaza wane, da Asdod wane, da Askelon wane, da Gat wane, da Ekron wane, hala nda Abiya borey. 4 Dandi kambe haray gonda Kanaanancey laabo kulu za Meyara Zidon borey wano, ka koy Afek, ka koy Amorancey hirro me gaa. 5 Gebal borey laabo go no mo, da Liban kulu, ka koy wayna funay haray, Baal-Gad gaa, Hermon tondo cire ka koy Hamat furanta. 6 Tondey laabu gorokoy kulu go no mo, za Liban gaa kal a ma koy Misrefot-Mayim, danga Zidonancey kulu nooya. Ngey no ay g'i gaaray Israyla izey jine. Kala day, ni ma Israyla no nga baa tubo, danga mate kaŋ cine ay na ni lordi nd'a. 7 Sohõ binde, kala ni ma laabo wo fay tubu hari, kunda yaggo wo se, da Manasse kunda jara mo se." 8 Kunda jara fa, nga nda Ruben izey da Gad izey na ngey tubo ta, wo kaŋ Musa n'i no Urdun daaranta, wayna funay haray, danga mate kaŋ Rabbi tamo Musa n'i no. 9 Za Arower kwaara gaa, kaŋ go Arnon isa jabo gaa, da birno kaŋ go batama bindo ra, da Medeba batamey kulu ka koy Dibon, 10 da Amorancey bonkoono Sihon birney, nga kaŋ ga may Hesbon kwaara ra, ka koy Amon izey hirro gaa, 11 da Jileyad, da Gesurancey, da Maaka borey, da Hermon tondo kulu, da Basan kulu ka koy Saleka. 12 I du Og mayra kulu mo Basan haray, nga kaŋ ga may Astarot ra, da Edrey ra (Refayim borey cindo nooya). Zama woodin yaŋ kulu Musa no k'i kar, k'i gaaray nangu woodin yaŋ ra. 13 Kulu nda yaadin Israyla izey mana Gesurancey wala Maaka borey gaaray, amma Gesur da Maaka, ngey wo goro Israyla izey game ra hala hunkuna. 14 Lawi kunda hinne no, Musa mana i no tubu fo. Rabbi Israyla Irikoyo, a sargayey kaŋ i ga te danji ra, ngey no ga ti i tubo, danga mate kaŋ cine a ci i se. 15 Musa na laabu no Ruben izey se ngey almayaaley boŋ. 16 I hirro mo, za Arower no a ga tun, kaŋ go Arnon isa jabo gaa, da birno kaŋ go isa batama bindi ra, da batamey lomey kulu kaŋ go Medeba haray. 17 I du Hesbon mo da nga batamey lomey kulu da birney kaŋ yaŋ go i ra, ngey neeya: Dibon, da Bamot-Baal da Bayt-Baal-Meyon, 18 da Yahaz, da Kedemot, da Mefaat, 19 da Ciriyat-Ayim, da Sibma, da Zeret-Sahar gooro batama tondo ra, 20 da Bayt-Peyor, da Pisga zumbanta da Bayt-Yesimot, 21 da batamey lomey birney kulu, da Sihon Amorancey bonkoono mayra kulu, nga kaŋ goro ka may Hesbon ra. Nga no Musa na nga nda Midiyan koyey kar: Ebi nda Rekam da Zur, da Hur, da Reba, Sihon koyyaŋ nooya kaŋ yaŋ goro laabo ra doŋ. 22 Beyor izo Balaam, moodabalkoy, nga mo Israyla izey n'a wi nda takuba, nga nda cindey kulu kaŋ yaŋ i wi. 23 Ruben izey hirro ga ti Urdun isa jabo. Ruben izey tubo nooya i almayaaley boŋ, birney da ngey kawyey. 24 Koyne, Musa na Gad kunda no tubu, Gad izey i almayaaley boŋ. 25 I laabo ga ti Yazer, da Jileyad birney kulu, da Amon izey laabo jara, ka koy to Arower kaŋ go Rabba kwaara jine, 26 da Hesbon gaa koyne ka koy Ramat-Mizpe, da Betonim, da Mahanayim gaa ka koy Debir hirro gaa. 27 Gooro ra mo i du Bayt-Haram, da Bayt-Nimra, da Sukkot, da Zafun, Hesbon bonkoono Sihon mayra jara. I du Urdun da nga casanta, kal a ma koy Cinnerot teeko jabo gaa, Urdun daaranta wayna funay haray. 28 Woodin yaŋ, ngey no ga ti Gad izey tubo i almayaaley boŋ, birney nda ngey kawyey. 29 Musa na Manasse kunda jara mo no tubu, Manasse izey kunda jara se no i almayaaley boŋ. 30 I hirro sambu za Mahanayim, da Basan kulu, da Basan bonkoono Og mayra kulu, da Yayir kwaarey kulu kaŋ yaŋ go Basan ra, kwaara waydu no, 31 da Jileyad jara, da Astarot, da Edrey, Og mayra birney nooya kaŋ yaŋ go Basan ra. Ngey no go Macir Manasse ize se, danga Macir izey jara i almayaaley boŋ. 32 Woodin yaŋ no ga ti tubey kaŋ yaŋ Musa zaban Mowab batamey ra, Urdun daaranta, Yeriko do haray, wayna funay. 33 Amma Musa mana Lawi kunda no tubu. Rabbi, Israyla Irikoyo, nga no ga ti i tubo, danga mate kaŋ cine a ci i se.

Josué 14

1 Woone yaŋ mo, ngey no ga ti laabey kaŋ yaŋ Israyla izey n'i tubo ŋwa Kanaana laabo ra, wo kaŋ yaŋ Alfa Eliyezar da Yasuwa Nun izo, da Israyla izey kaayey windi arkusey fay-fay i se 2 kurne boŋ, danga mate kaŋ Rabbi lordi Musa kambe ra d'a, kunda yagga nda jara din se. 3 Zama Musa jin ka kunda hinka nda jara no ngey wane tubu, Urdun daaranta. Amma a mana Lawi kunda no tubu fo i ra. 4 Zama Yusufu izey kunda hinka no, Manasse da Ifraymu. Koyne, i mana Lawi kunda no baa fo laabo ra, kala day birniyaŋ kaŋ ra i ga goro, ngey nda ngey almaney kuray nangey d'i arzaka kulu se. 5 Danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a, yaadin cine no Israyla izey mo goy d'a. I na laabo fay-fay. 6 Gaa no Yahuda izey kaa Yasuwa do k'a gar Jilgal. Yefunna izo Kaleb Keni kuray bora binde ne: "Ni bay haŋ kaŋ Rabbi ci Irikoy bora Musa se ay boŋ ni jine, Kades-Barneya ra. 7 Ay gonda jiiri waytaaci hano kaŋ hane Rabbi tamo Musa n'ay donton ya tun Kades-Barneya ka koy ka laabo fintal. Ay ye ka kaa a do mo da sanno, mate kaŋ a go ay bina ra. 8 Kulu nda yaadin ay nya-izey kaŋ yaŋ in d'ey ziji ka koy, i _sanno|_ naŋ jama biney sinda gaabi. Amma ay wo, ay na Rabbi ay Irikoyo gana da bine folloŋ. 9 Musa mo ze han din hane ka ne: ‹Haciika, laabo din kaŋ ni ce taamey taamu ga ciya ni se tubu, nin da ni izey hal abada, za kaŋ ni na Rabbi ay Irikoyo gana da bine folloŋ.› 10 Sohõ mo, a go, Rabbi n'ay hallasi kala jiiri waytaaci cindi gu wo, danga mate kaŋ a ci din, za hano kaŋ hane Rabbi na sanno din ci Musa se, za Israyla goono ga windi-windi saajo ra. Sohõ mo ay jiirey wahakku cindi gu no. 11 Hala ka kaa sohõ mo ay gaahamo gonda gaabi. Danga hano din hane, yaadin cine no ay bara nd'a baa sohõ, wongu se, wala fattayaŋ da furoyaŋ se. 12 Kala ni m'ay no tondo wo, kaŋ Rabbi n'a sanni te alwaato din, zama zaaro din ni maa Anak borey kaŋ go nango din ra baaru. Birney mo cinari-kuuku-koyyaŋ no, kaŋ ga beeri mo. Hambara Rabbi g'ay gaa ay m'i gaaray mo, danga mate kaŋ cine Rabbi ci." 13 Kala Yasuwa n'a albarkandi, a na Hebron no Yefunna izo Kaleb se, a m'a tubu. 14 Hebron binde ciya Yefunna ize Kaleb, Keni kuray bora se tubu hari hala hunkuna, zama a na Rabbi Israyla Irikoyo gana da bine folloŋ. 15 Amma waato Hebron maa ga ti Ciriyat-Arba. Arba wo no ga ti Anak borey ra boro bambata. Laabo mo du fulanzamay wongu gaa.

Josué 15

1 Yahuda izey kunda baa mo i almayaaley se koy ka to Edom hirro gaa, ka koy Zin saajo gaa, dandi kamba haray; dandi kamba gaa no. 2 I dandi kambe hirro mana fun kala Ciiri Teeko me gaa, do-meyo kaŋ ga dandi kamba guna. 3 A ye ka fatta Akrabbim zijiyaŋo dandi kamba, a bisa ka koy Zin, a ye ka ziji ka gana Kades-Barneya, ka gana Hezron do, a ziji ka gana ka koy Addar, a bare ka ye Karka, 4 a bisa ka gana Azmon, ka fatta Misira gooro do haray. A hirrey mo go ga fun Teeku Beero gaa haray. Woodin no ga ciya araŋ hirro dandi kambe hara. 5 Wayna funay hirro mo, Ciiri Teeko no, ka koy hala Urdun isa bananta. Azawa kamba hirro mo ga tun teeko do-meyo gaa Urdun bananta. 6 Hirro ga ziji mo ka koy Bayt-Hogla, a bisa Bayt-Arba se azawa kambe hirro, a ziji koyne ka koy Bohan Ruben izey tondo gaa. 7 Hirro ye ka ziji ka koy Debir za Akor gooro gaa. Yaadin mo no, azawa kamba go ga guna Jilgal haray, kaŋ go Adummin zijiyaŋo gaa haray, a go gooro se dandi kamba. Hirro bisa ka koy En-Semes harey gaa, nangey kaŋ yaŋ i ga fun go En-Rogel haray. 8 Hirro ye ka ziji ka gana Hinnom gooro gaa ka koy Yebus jabo gaa dandi kambe (Urusalima nooya.) Hirro ziji koyne ka koy tondo kaŋ go ga salle Hinnom gooro jine din boŋ bindi ra, wayna kaŋay haray, kaŋ go Refayim bananta azawa kambe. 9 I na hirro candi koyne tondo boŋ bindo ra ka koy Neftowa mansaara do, ka fatta noodin kala Efron tondo birney do. I hirro candi ka koy Baala, kaŋ ga ti Ciriyat-Yeyarim. 10 Hirro ye ka windi koyne Baala ka fun a wayna kaŋay Seyir tondo gaa, a bisa ka koy Yeyarim tondo jarga azawa kambe, Kesalon nooya. A zumbu koyne ka koy Bayt-Semes, ka gana Timna. 11 Hirro ye ka gana ka fun Ekron jarga azawa kamba. I na hirro candi ka koy Sikkeron, ka bisa ka koy Baala tondo gaa, a fatta Yabneyel haray. Hirro mana fun kala Teeku Beero gaa. 12 Wayna kaŋay hirro mo koy ka to hala teeko beero da nga tasasa gaa. Woodin no ga ti Yahuda izey hirro meyey nangu kulu, i almayaaley boŋ. 13 A na Kaleb, Yefunna izo no baa Yahuda izey game ra, Rabbi lordo kaŋ a te Yasuwa se din boŋ. A n'a no Ciriyat-Arba. Arba woodin ya Anak baaba no (noodin no ga ti Hebron). 14 Kaleb mo na Anak ize hinza gaaray ka dirandi noodin, ngey neeya: Sesay, da Ahiman, da Talmay, kaŋ yaŋ ga ti Anak izey. 15 Noodin no a ye ka ziji ka koy ka Debir gorokoy wongu. Waato din Debir maa ga ti Ciriyat-Sefer. 16 Kala Kaleb ne: "Bora kaŋ na Ciriyat-Sefer kar k'a ŋwa mo, ay g'ay ize wayya kaŋ se i ga ne Aksa hiijandi bora se." 17 Kala Otniyel, Kenaz izo, Kaleb nya-ka-fo-sina ize na kwaara ŋwa. Kaleb mo na nga ize wayya Aksa hiijandi a se. 18 A ciya mo, saaya kaŋ cine Aksa kaa kurnyo do, a na kurnyo daŋ a ma fari ŋwaaray nga baabo gaa. A zumbu ka fun nga farka boŋ. Kaleb mo ne a se: "Ifo no ni ga ba?" 19 Izo ne: "M'ay no albarka. Za kaŋ ni n'ay daŋ Negeb laabo ra, m'ay no hari zuru mo." Kal a n'a no hari zuru moyaŋ, wo kaŋ yaŋ go beene da wo kaŋ yaŋ go ganda cire mo. 20 Woone no ga ti Yahuda izey tubu i kundey almayaaley boŋ: 21 Yahuda izey kunda birney kaŋ yaŋ ga mooru Edom hirro gaa Negeb haray: Kabseyel, da Eder, da Yagur, 22 da Cina, da Dimona, da Adada, 23 da Kedes, da Hazor, da Itnan, 24 da Zif, da Telem, da Beyalot, 25 da Hazor-Hadata, da Ciriyat-Hezron (nga no ga ti Hazor), 26 da Amam, da Sema, da Molada, 27 da Hazar-Gadda, da Hesmon, da Bayt-Pelet, 28 da Hazar-Suwal, da Beyer-Seba, da Biziyotiya, 29 da Baala, da Ayim, da Ezem, 30 da Eltolad, da Kesil, da Horma, 31 da Ziklag, da Madmanna, da Sansanna, 32 da Libeyot, da Silhim, da Ayin, da Rimmon. I kulu birni waranka cindi yagga no, da ngey kawyey i banda. 33 Safela ra kwaarey neeya: Estayol, da Zora, da Asna, 34 da Zanowa, da En-Gannim, da Tappuwa, da Enam, 35 da Yarmut, da Adullam, da Soko, da Azeka, 36 da Saarayim, da Aditayim, da Gedera, da Gederot-Ayim, birni way cindi taaci nooya da ngey kawyey. 37 Zenan, da Hadasa, da Migdal-Gad, 38 da Dilan, da Mizpe, da Yokteyel, 39 da Lacis, da Bozkat, da Eglon, 40 da Kabbon, da Lamam, da Citlis, 41 da Gederot, da Bayt-Dagon, da Naama, da Makkeda, birni way cindi iddu nooya da ngey kawyey. 42 Libna, da Eter, da Asan, 43 da Yefta, da Asna, da Nezib, 44 da Keyla, da Akzib, da Maresa, birni yagga nooya da ngey kawyey. 45 Ekron d'a kwaarey d'a kawyey. 46 Za Ekron gaa ka koy teeko gaa, wo kulu kaŋ yaŋ go Asdod tanjay, nga nda i kawyey. 47 Asdod d'a kwaarey d'a kawyey, Gaza d'a kwaarey d'a kawyey, hal a ma kaa Misira gooro gaa, da Teeku Beero, d'a tasasa. 48 Tondey laabey ra mo i du: Samir, da Yattir, da Soko, 49 da Danna, da Ciriyat-Sanna (Debir nooya), 50 da Anab, da Estemo, da Anim, 51 da Gosen, da Holon, da Jilo, birni way cindi fo nooya da ngey kawyey. 52 Arab, da Duma, da Esan, 53 da Yanim, da Bayt-Tappuwa, da Afeka, 54 da Humta, da Ciriyat-Arba (Hebron nooya), da Ziyor, birni yagga nooya da ngey kawyey. 55 Mawon da Karmel, da Zif, da Yuta, 56 da Yezreyel, da Yokneyam, da Zanowa, 57 da Kayin, da Jibeya, da Timna, birni way nooya da ngey kawyey. 58 Halhul, da Bayt-Zur, da Gedor, 59 da Maarat, da Bayt-Anot, da Eltekon, birni iddu nooya da ngey kawyey. 60 Ciriyat-Baal (danga Ciriyat-Yeyarim nooya), da Rabba, birni hinka nooya da ngey kawyey. 61 Saajo ra i gonda: Bayt-Arba, da Middin, da Sekaka, 62 da Nibsan da Ciiri Birno, da En-Gedi, birni iddu nooya da ngey kawyey. 63 Yebusancey ciine ra binde, ngey kaŋ yaŋ goono ga goro Urusalima kwaara, Yahuda izey si hin k'i gaaray, amma Yebusancey goono ga goro Urusalima Yahuda izey banda hala hunkuna.

Josué 16

1 Yusufu izey baa kaŋ i du kurne boŋ mo, a tun za Urdun isa no, Yeriko haray a wayna funay haray, saaji no. Za Yeriko gaa a ziji tondey laabo ra ka koy Betel. 2 A fun Betel gaa ka koy Luz, ka bisa ka koy Arciyancey hirro boŋ ka koy Atarot. 3 A zulli noodin wayna kaŋay ka koy Yafetancey hirro gaa ka koy hala ganda Bayt-Horon hirro gaa, ka koy hala Gezer. Naŋ kaŋ a fun ga ti Teeku Beero me gaa. 4 Kala Yusufu izey, ngey Manasse da Ifraymu, i na ngey tubo ta. 5 Ifraymu izey hirro, i almayaaley boŋ, nga neeya: I hirro, danga i tubo me wayna funay haray, nga ga ti Atarot-Addar, ka koy hala Bayt-Horon se beene. 6 Hirro ye ka fatta wayna kaŋay haray Mikmetat tanjay azawa kambe, hirro ye ka windi wayna funay haray hala Taanat-Silo. A n'a casu wayna funay haray ka to Yanowa. 7 A ye ka zulli koyne ka fun Yanowa ka koy Atarot, ka koy Naarat. Noodin a kubanda Yeriko, a fun Urdun haray. 8 Za Tappuwa gaa, hirro gana wayna kaŋay kal a koy Kana, kaŋ nga mo teeko gaa no a fun. Nga no ga ti Ifraymu izey tubo i almayaaley boŋ, 9 ka margu nda birney kaŋ yaŋ i fay waani Ifraymu ize se, Manasse ize tubo bindo ra; birney nda ngey kawyey kulu nooya. 10 I mana Kanaanancey kaŋ yaŋ goono ga goro Gezer ra gaaray, amma Kanaanancey goono ga goro Ifraymu bindo ra hala hunkuna, day tamyaŋ no kaŋ ga doole goy te.

Josué 17

1 Woone mo, nga no ga ti Manasse kunda baa, zama nga no ga ti Yusufu hay-jina. Macir, Manasse hay-jina ciine ra, kaŋ ga ti Jileyad baaba, zama nga wo boro no kaŋ ga wongu. Woodin se no a du Jileyad da Basan laabey. 2 Manasse ize cindey mo, i almayaaley boŋ no i fay-fay i se: Abiyezer, da Helek, da Azriyel, da Sekem, da Hefer, da Semida almayaaley. Ngey no ga ti Yusufu izo Manasse ize arey waney, i almayaaley boŋ. 3 Amma Zelofehad, Hefer izo, Jileyad ize, Macir ize, Manasse ize, a sinda ize alboro, kala wayboroyaŋ. A ize wayey maayey neeya: Mala, da Noha, da Hogla, da Milka, da Tirza. 4 I maan ka to Alfa Eliyezar da Yasuwa Nun izo da jama jine borey jine. I ne: "Rabbi na Musa lordi ka ne a m'iri no tubu iri nya-izey game ra." Woodin se no, Rabbi lordo boŋ Yasuwa n'i no tubu ngey baaba nya-izey game ra. 5 Kanandi way no Manasse du, Jileyad da Basan kaŋ yaŋ go Urdun daaranta baa si, 6 zama Manasse ize wayey gonda tubu a ize arey banda. Jileyad laabo mo, Manasse ize cindey wane no. 7 Manasse hirro mo tun za Aser ka koy Mikmetat, kaŋ go Sekem jine. Hirro ye ka gana kambe ŋwaari haray ka koy hala En-Tappuwa. 8 Tappuwa laabo mo Manasse wane no. Amma Tappuwa, kaŋ go Manasse hirro boŋ, Ifraymu izey wane no. 9 Hirro zulli mo ka koy kala Kana gooro gaa, gooro se dandi kamba. Birni woodin yaŋ, Ifraymu wane yaŋ no Manasse birney ra. Manasse hirro mo go gooro se azawa kambe, kaŋ koy ka kay teeko gaa. 10 Dandi kamba Ifraymu wane no, azawa kamba mo Manasse wane no, teeko no ga ti i hirro. I to Aser azawa kamba haray, da Isakar mo wayna funay haray. 11 Isakar da Aser ra Manasse gonda Bayt-Seyan da nga kwaarey, da Ibleyam da nga kwaarey, da Dor gorokoy da ngey kwaarey, da En-Dor gorokoy da ngey kwaarey, da Taanak da nga kwaarey, da Mejiddo gorokoy da ngey kwaarey, danga tudu hinza nooya. 12 Amma Manasse izey mana hin ka birney din gorokoy gaaray, yaadin gaa Kanaanancey, kal i ma ngey goray te laabo din ra. 13 A ciya mo, saaya kaŋ cine Israyla izey ga te gaabi, i ga tamtaray goy dake Kanaanancey boŋ, amma i mana i kulu gaaray pat-pat bo. 14 Kala Yusufu izey salaŋ Yasuwa se ka ne: "Ifo se no ni n'ay no baa folloŋ hinne, da hirri folloŋ tubu se, ay kaŋ go, ay ya kunda bambata no? Woodin banda mo, Rabbi n'ay albarkandi." 15 Yasuwa binde ne i se: "Da day ni ya kunda bambata no, ma tun ka koy saaji beero ra ka zooru ni boŋ se noodin Perizancey laabo ra, da Refayim laabu, za kaŋ Ifraymu tondey laabo kankam ni se." 16 Yusufu izey ne a se: "Tondey laabo mana wasa iri se. Amma Kanaanancey kaŋ yaŋ goono ga goro gooro batamey ra, da ngey kaŋ yaŋ go Bayt-Seyan d'a kwaarey kulu ra, da ngey kaŋ yaŋ goono ga goro Yezreyel gooro ra, i kulu gonda guuru torkoyaŋ." 17 Kala Yasuwa salaŋ Yusufu kunda se, kaŋ ga ti Ifraymu da Manasse, ka ne: "Ni ya kunda bambata no, ni gonda gaabi gumo. Ni si du baa folloŋ hinne bo, 18 amma tondey laabo ga goro ni wane-taray ra, zama baa kaŋ saaji fimbi no, ni g'a beeri. Hal a hirrey me mo, i ga ciya ni wane, zama ni ga Kanaanancey gaaray, baa kaŋ i gonda guuru torkoyaŋ, i gonda gaabi mo."

Josué 18

1 Kala Israyla izey jama kulu margu Silo. Noodin no i na kubayyaŋ hukumo sinji. Laabo go, i hin a kulu ka may ngey jine. 2 Israyla izey kundey ra a cindi kunda iyye kaŋ yaŋ i mana i tubo fay ka no i se jina. 3 Yasuwa binde ne Israyla izey se: "Waatifo no araŋ ga fay da forgay ka du ka laabo kaŋ Rabbi Irikoy, araŋ kaayey wano n'a araŋ no din ŋwa? 4 Wa boro hinza suuban kunda kulu se. Ay mo g'i donton, i ga tun ka laabo kulu gana, i m'a himandi jeeri tira gaa tubo sabbay se. I ma ye ka kaa ay do koyne. 5 I g'a fay farsimi iyye. Yahuda ga goro nga wane hirro ra dandi kamba haray. Yusufu kunda mo ga goro ngey hirro ra azawa kamba. 6 Araŋ ma laabo jeeri farsimi iyye, araŋ ma kande ay do deedando kaŋ araŋ jeeri din. Ay mo ga kurne catu araŋ se ne Rabbi Irikoy jine. 7 Zama Lawitey sinda baa fo kulu araŋ ra. Alfagataray, Rabbi wano nga no ga ti i tubo. Gad mo, da Ruben da Manasse kunda jara jin ka ngey tubo ta za Urdun isa daaranta, wayna funay haray, wo kaŋ Rabbi tamo Musa n'i no." 8 Kala borey tun ka koy, ngey kaŋ yaŋ koy zama ngey ma laabo deedando jeeri. Yasuwa n'i lordi mo ka ne: "Wa koy ka laabo guna k'a jeeri, ka ye ka kaa ay do. Ay mo ga kurne catu araŋ se ne Rabbi jine Silo ra." 9 Borey tun mo ka laabo gana. I n'a deedando jeeri tira gaa, baa iyye a birney boŋ. I ye ka kaa Yasuwa do gata ra Silo. 10 Yasuwa na kurne catu i se Rabbi jine Silo ra. Noodin binde no Yasuwa na laabo fay Israyla izey se i fay-fayyaŋey boŋ. 11 Benyamin izey kunda baa, a bangay i almayaaley boŋ. I baa hirro fun Yahuda izey da Yusufu izey game ra. 12 I baa hirro na azawa kamba sambu za Urdun gaa. Hirro ziji mo ka koy Yeriko jarga, azawa kamba haray, ka guna tondey laabo ra. A go ga gana wayna kaŋay haray, kaŋ Bayt-Aben saajo gaa no i ga fun. 13 Hirro gana noodin mo ka koy Luz, ka koy Luz jabo gaa (kaŋ ga ti Betel) dandi kamba haray. Hirro ye ka zulli koyne ka koy Atarot-Addar, a ga gana ganda Bayt-Horon tondo gaa, dandi kambe. 14 I na hirro candi kal a siiri ka ye hala wayna kaŋay kambo ka koy hala dandi kamba, za tondo kaŋ ga Bayt-Horon guna dandi kambe. Nangu kaŋ a fun ga ti Ciriyat-Baal (kaŋ ga ti Ciriyat-Yeyarim), Yahuda izey birni fo, i wayna kaŋa kambo nooya. 15 Dandi kamba hirro sambu za Ciriyat-Yeyarim kambo gaa, nga nooya ka gana wayna kaŋa, a ye ka fatta ka koy Nefta hari zurey do haray. 16 Hirro nooya ka zulli koyne ka koy tondo kaŋ ga Hinnom izo gooro guna din jarga, kaŋ go Refayim gooro ra azawa kambe. A zulli mo ka koy Hinnom, Yebus kambo gaa haray, dandi kambe. A zulli koyne ka koy En-Rogel. 17 I n'a candi mo azawa kamba, a fatta En-Semes, a fatta koyne ka koy Gelilot, kaŋ go Adummin zijanta. A zulli ka koy Bohan, Ruben ize tondo gaa. 18 A bisa ka koy jara kaŋ go Urdun gooro tanjay azawa kambe. A ye ka zulli ka koy Urdun batama do. 19 Hirro gana Bayt-Hogla jarga azawa kambe. Naŋ kaŋ a ga fun ga ti Ciiri Teeko do-meyo gaa haray, azawa kambe, Urdun bananta dandi kambe. I dandi kambe hirro nooya. 20 Urdun isa no ga ti a hirro mo wayna funay haray. Benyamin izey baa nooya, a hirro boŋ nangu kulu, i almayaaley boŋ. 21 Benyamin izey birney i almayaaley boŋ neeya: Yeriko no, da Bayt-Hogla, da Enek-Keziz, 22 da Bayt-Arba, da Zemarayim, da Betel, 23 da Abbi, da Para, da Ofra, 24 da Kefar-Amoni, da Ofni, da Geba, birni way cindi hinka nda ngey kawyey i banda. 25 Jibeyon, da Rama, da Beyerot, 26 da Mizpe, da Kefira, da Moze, 27 da Rekam, da Irpeyel, da Tarala, 28 da Zela, da Elef, da Yebus (danga Urusalima nooya), da Jibeya, da Ciriyat; birni way cindi taaci nooya nda ngey kawyey. Woodin yaŋ no ga ti Benyamin izey tubo i almayaaley boŋ.

Josué 19

1 I na baa hinkanta kaa Simeyon se, danga Simeyon izey kunda nooya i almayaaley boŋ. I tubo go mo Yahuda izey tubo bindi ra. 2 Tubo kaŋ i du neeya: Beyer-Seba no, danga Seba nooya, da Molada, 3 da Hazar-Suwal, da Bala, da Ezem, 4 da Eltolad, da Betul, da Horma, 5 da Ziklag, da Bayt-Markabot da Hazar-Zusa, 6 da Bayt-Lebeyot, da Saruhan, birni way cindi hinza nda ngey kawyey. 7 Ayin, da Rimmon, da Eter, da Asan, birni taaci nooya da ngey kawyey, 8 da kawyey kulu kaŋ yaŋ goono ga birney din windi, kal a ma koy hala Baalat-Beyer (Rama Negeb wano nooya). Woodin yaŋ no ga ti Simeyon izey kunda tubo, i almayaaley boŋ. 9 Yahuda izey tubo ra no i du Simeyon izey tubu, zama Yahuda izey tubo baa gumo i se. Woodin se no Simeyon izey du ngey tubo i wano bindi ra. 10 I na baa hinzanta kaa Zabluna izey se i almayaaley boŋ. I baa hirro koy ka to Sarid. 11 I hirro ziji koyne wayna kaŋay haray ka koy hala Marala, kala Dabbeset, a koy ka to koyne hala Yokneyam jine, gooro gaa. 12 Za Sarid wayna funay haray a siiri ka koy wayna funay haray, ka koy Kislot-Tabor. Hirro ga ye ka fatta koyne ka koy Daberat. A ziji ka koy Yafiya. 13 Za noodin binde a zaa ka guna wayna funay hala Gat-Hefer, ka koy Et-Kazin. A fatta koyne Rimmon haray ka salle ka koy hala Neya. 14 A boŋ no hirro siiri ka ye azawa kambe haray ka koy hala Hannaton. A go ga fun Ifta-El, gooro batamey do haray. 15 I du Kattat, da Nahalal, da Simron, da Idala, da Baytlahami, birni way cindi hinka nooya da ngey kawyey. 16 Zabluna izey tubo nooya i almayaaley boŋ, birni woodin yaŋ da ngey kawyey. 17 I na baa taacanta kaa Isakar se, danga Isakar izey i almayaaley boŋ. 18 I hirro mo ga to wo kaŋ ga koy Yezreyel, da Kesullot, da Sunem, 19 da Hafarayim, da Siyon, da Anaharat, 20 da Rabba, da Cison, da Ebez, 21 da Remet, da En-Gannim, da En-Hadda, da Bayt-Pezzez. 22 Koyne, hirro ye ka kubay da Tabor, da Sahazuma, da Bayt-Semes. I hirro go ga fun Urdun do haray, birni way cindi iddu nda ngey kawyey nooya. 23 Isakar izey tubo nooya i almayaaley boŋ, birney da ngey kawyey nooya. 24 I na baa guwanta kaa Aser izey kunda se, i almayaaley boŋ. 25 I hirro ga ti Helkat, da Hali, da Beten, da Aksaf, 26 da Allammelek, da Amad, da Misal. A koy ka to hala Karmel wayna kaŋay, da Sihor-Libnat. 27 A ye ka siiri koyne ka koy wayna funay haray, hala Bayt-Dagon. A to Zabluna mo, da Efta-El azawa kamba, ka koy Bayt-Emek da Neyel. A fatta koyne ka koy Kabul haray kambu wow, 28 da Ebron, da Rehob, da Hammon, da Kana, ka koy hala Zidon beero gaa. 29 Hirro ye ka siiri koyne ka koy Rama, ka koy Tir kaŋ gonda birni cinari beeri mo. Hirro ye ka siiri ka koy Hosa, a go ga tun teeko do haray da Hebel ka koy Akzib. 30 Umma da Afek da Rehob mo go a ra. Birni waranka cindi hinka nooya da ngey kawyey. 31 Aser izey tubo nooya i almayaaley boŋ, birni woodin yaŋ da ngey kawyey. 32 I na baa iddanta kaa Naftali izey se, danga Naftali izey i almayaaley boŋ. 33 I hirro ga tun Helef, za shen tuuro kaŋ go Zaanannim ra din gaa, ka koy Adami-Nekeb, da Yabneyel, ka koy Lakkum. A ga fun Urdun haray. 34 Hirro ye ka siiri wayna kaŋay haray ka koy Aznot-Tabor, a fatta noodin koyne hala Hukkok, ka kubanda Zabluna dandi kambe. A kubanda Aser wayna kaŋay, da Yahuda mo Urdun gaa, wayna funay haray. 35 Birney kaŋ yaŋ gonda cinari mo, Zidim no, da Zer, da Hammat, da Rakkat, da Cinnerot, 36 da Adama, da Rama, da Hazor, 37 da Kedes, da Edrey, da En-Hazor, 38 da Iron, da Migdal-El, da Horem, da Bayt-Anat, da Bayt-Semes, birni way cindi yagga da ngey kawyey. 39 Naftali izey kunda tubo nooya i almayaaley boŋ, birney woodin yaŋ da ngey kawyey. 40 I na baa iyyanta kaa Dan izey kunda se i almayaaley boŋ. 41 I baa hirro ga ti Zora, da Estayol, da Iri-Semes, 42 da Saalabbin, da Ayyalon, da Itla, 43 da Elon, da Timna, da Ekron, 44 da Elteke, da Jibbeton, da Baalat, 45 da Yehud, da Bene-Berak, da Gat-Rimmon, 46 da Mayarkon, da Rakkon, da nga hirro kaŋ ga guna Yaffa. 47 Dan izey hirro ziji ka bisa woodin yaŋ gaa, zama Dan izey ziji ka koy ka Lesam wongu. I n'a kar da takuba k'a ŋwa mo. I n'a ta ka goro a ra mo, ka maa daŋ Lesam gaa ka ne a se Dan, i kaayo Dan maa boŋ. 48 Dan izey kunda tubo nooya i almayaaley boŋ, birni woodin yaŋ da ngey kawyey. 49 Yaadin no i na laabo fayyaŋey ban d'a, tubey se a hirro boŋ. Israyla izey binde na Yasuwa, Nun izo, no tubu ngey bindi ra. 50 Rabbi lordo boŋ i n'a no birno kaŋ a ŋwaaray, kaŋ ga ti Timnat-Sera, Ifraymu tondey laabo ra. Kal a na birno cina ka goro a ra. 51 Woodin yaŋ, ngey no ga ti tubey kaŋ Alfa Eliyezar da Yasuwa, Nun izo, da kaayey windey arkusey, da Israyla izey kundey fay kurne boŋ. Woodin te Silo kwaara ra, Rabbi jine, kubayyaŋ hukumo me gaa. Yaadin no i na laabo fay-fayyaŋo ban d'a.

Josué 20

1 Rabbi salaŋ Yasuwa se ka ne: 2 "Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Wa tuguyaŋ birniyaŋ suuban, wo kaŋ yaŋ ay n'i sanni te Musa me ra. 3 I ga ciya boro-wi se kaŋ na boro wi, amma manti haw-ka-te boŋ no, manti ibaay boŋ mo no a n'a te. A ma zuru ka koy noodin ka faaba daw banako kambe ra. 4 Boro-wiyo ga zuru ka koy birney din afo do. Day a ga kay birno meyo furoyaŋo do ka nga sanno ci birno arkusey se, i ma maa ngey hangey ra. Ngey mo ga bora daŋ birno ra ngey do. I m'a no goray nangu, zama a ma goro i banda noodin. 5 Da daw banako na boro-wiyo ce gana ka kaa, i si boro-wiyo no a se a kambe ra, zama manti nga ibaay boŋ no a na nga gorokasino wi, a mana jin ka konn'a mo. 6 A ga goro birni woodin ra hala hano kaŋ hane a ga kay jama jine ciiti se, hala alfaga beero kaŋ gonda dabari jirbi woodin yaŋ ra buuyaŋo banda. Gaa no nga din, boro-wiyo ga hin ka ye nga birno ra. A ma koy nga boŋ windo ra, birno ra nango kaŋ a zuru ka fun din." 7 Kal i na Kedes suuban Galili ra, Naftali tondey laabo ra. I na Sekem suuban kaŋ go Ifraymu tondey laabo ra. I na Ciriyat-Arba (kaŋ ga ti Hebron suuban), kaŋ go Yahuda tondey laabo ra. 8 Urdun daŋanta mo, Yeriko wayna funay haray, i na Bezer kaŋ go ganjo ra suuban, Ruben kunda batamey ra. I na Ramot kaŋ go Jileyad suuban, Gad kunda do. I na Golan kaŋ go Basan ra suuban, Manasse kunda ra. 9 Woodin yaŋ no ga ti birney kaŋ i suuban Israyla izey se, da yaw kaŋ go i ra da goray mo se. Zama boro kulu kaŋ na boro wi, amma manti ibaay boŋ no, a ma zuru ka koy birney din do. A ma koy noodin zama a ma si bu daw banakwa kambe ra, kala nd'a kay jama jine ciiti se jina.

Josué 21

1 Gaa no Lawitey kaayey windi arkusey kaa ka maan Alfa Eliyezar da Yasuwa, Nun izo do, da Israyla izey kaayey windi arkusey do. 2 I salaŋ i se Silo ra, Kanaana laabo ra ka ne: "Rabbi na lordi te Musa meyo ra ka ne i m'iri no birniyaŋ, iri ma goro i ra. I m'iri no kuray nangey mo iri almaney se." 3 Kala Israyla izey na birniyaŋ da ngey kuray nangey kaa ngey tubey ra ka no Lawi izey se, Rabbi lordo boŋ. Ngey neeya: 4 I na baa fay ka kaa Kohat almayaaley se. Lawi izey kaŋ yaŋ ga ti Alfa Haruna banda mo du birni way cindi hinza, kurne fayyaŋ boŋ. I du ey Yahuda kunda, da Simeyon kunda, da Benyamin kunda ra. 5 Kohat ize cindey mo du birni way, kurne fayyaŋ boŋ. I du ey Ifraymu kunda, da Dan kunda, da Manasse kunda jara almayaaley ra. 6 Gerson banda mo du birni way cindi hinza, kurne fayyaŋ boŋ. I du ey Isakar kunda, da Aser kunda, da Naftali kunda, da Manasse kunda jara, Basan ra wane, i almayaaley ra. 7 Merari izey almayaaley, ngey mo du ngey baa birni way cindi hinka. I du ey Ruben kunda, da Gad kunda, da Zabluna kunda ra. 8 Israyla izey na Lawitey no birni woodin yaŋ da ngey kuray nangey i banda kurne boŋ, danga mate kaŋ cine Rabbi n'a lordi Musa se. 9 Yahuda kunda ra, da Simeyon kunda ra no i na birney wo no. I n'i suuban i maayey boŋ. 10 Lawi ize Kohat almayaaley, Haruna izey kwaarayaŋ no, zama baa sintina fatta i se. 11 I n'i no Ciriyat-Arba (Arba wo ga ti Anak banda, sanda Hebron kwaara nooya), kaŋ go Yahuda tondey laabo ra, nga nda nga kuray nangey kaŋ yaŋ go a windanta. 12 Amma birno farey d'a kawyey, i n'i no Kaleb, Yefunna ize se, i ma ciya a se mayray hari. 13 Alfa Haruna banda se mo i na Hebron da nga kuray nangey no, a ma te boro-wi tuguyaŋ birni. 14 Woodin banda i du Libna da nga kuray nangey, da Yattir da nga kuray nangey, Estemowa da nga kuray nangey, 15 da Holon da nga kuray nangey, da Debir da nga kuray nangey, 16 da Ayin da nga kuray nangey, da Yutta da nga kuray nangey, da mo Bayt-Semes da nga kuray nangey. Birni yagga nooya kunda hinka din ra. 17 Benyamin kunda ra mo i du Jibeyon da nga kuray nangey, da Geba da nga kuray nangey, 18 da Anatot da nga kuray nangey, da Almon da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 19 Haruna banda, kaŋ ga ti alfagey, i birney kulu ga ti iway cindi hinza, ngey nda ngey kuray nangey. 20 Lawi kunda ra, Kohat izey almayaaley, sanda Kohat ize cindey no, i du ngey baa birney Ifraymu kunda ra. 21 I n'i no Sekem da nga kuray nangey, Ifraymu tondey laabo ra n'a go, boro-wi tuguyaŋ birni fo nooya. I du Gezer mo da nga kuray nangey, 22 da Kibzayim da nga kuray nangey, da Bayt-Horon da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 23 Dan kunda ra mo i du Elteke da nga kuray nangey, da Jibbeton da nga kuray nangey, 24 da Ayyalon da nga kuray nangey, da Gat-Rimmon da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 25 Manasse kunda jara ra mo i du Taanak da nga kuray nangey, da Gat-Rimmon da nga kuray nangey, birni hinka nooya. 26 Kohat ize cindey almayaaley, i birney kulu, birni way no, d'i kuray nangey i banda. 27 Lawi kunda, Gerson almayaaley mo, Manasse kunda jara ra i n'i no: Golan kaŋ go Basan ra, nga nda nga kuray nangey. Boro-wi tuguyaŋ birni fo mo nooya. I du Beyes-Tera da nga kuray nangey, birni hinka nooya. 28 Isakar kunda ra mo i du Cison da nga kuray nangey, da Daberat da nga kuray nangey, 29 da Yarmut da nga kuray nangey, da En-Gannim da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 30 Aser kunda ra mo i du Misal da nga kuray nangey, da Abdon da nga kuray nangey, 31 da Helkat da nga kuray nangey, da Rehob da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 32 Naftali kunda ra mo i du Kedes kaŋ go Galili ra da nga kuray nangey. Boro-wi tuguyaŋ birni fo mo nooya. I du Hammot-Dor mo da nga kuray nangey, da Kartan da nga kuray nangey, birni hinza nooya. 33 Gerson izey birney kulu i almayaaley boŋ, birni way cindi hinza da ngey kuray nangey no. 34 Lawi kunda ize cindey, Merari izey almayaaley n'i no: Zabluna kunda ra Yokneyam da nga kuray nangey, da Karta da nga kuray nangey, 35 da Dimna da nga kuray nangey, da Nahalal da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 36 Ruben kunda ra mo i du Bezer da nga kuray nangey, da Yahaz da nga kuray nangey, 37 da Kedemot da nga kuray nangey, da Mefaat da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 38 Gad kunda ra mo i du Ramot kaŋ go Jileyad ra da nga kuray nangey. Boro-wi tuguyaŋ birni fo mo nooya. I du Mahanayim mo da nga kuray nangey, 39 da Hesbon da nga kuray nangey, da Yazer da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 40 Birni woodin yaŋ kulu, ngey no ga ti Merari izey waney i almayaaley boŋ, danga Lawi kunda almayaaley jara nooya. I baa ga ti birni way cindi hinka. 41 Lawi kunda birney kulu margante Israyla izey mayrayey game ra to birni waytaaci cindi ahakku, da ngey kuray nangey. 42 Birney din kulu gonda ngey kuray nangey kaŋ yaŋ g'i windi. Yaadin no birney din kulu bara nd'a. 43 Yaadin no Rabbi na laabo kulu no Israyla izey se d'a, mate kaŋ a ze d'a i kaayey se ka ne nga g'i no nd'a. I na laabo ŋwa mo ka gooro a ra. 44 Rabbi n'i no fulanzamay mo nangu kulu, hay kulu kaŋ Rabbi ze d'a i kaayey se din boŋ. I ibarey ra sinda boro fo kulu kaŋ kay i jine. Rabbi n'i ibarey kulu daŋ i kambe ra. 45 Gomni kulu kaŋ Rabbi n'a sanni te Israyla izey se d'a, hay kulu no mana gaze a ra, amma hay kulu te ka tabbat no.

Josué 22

1 Waato din gaa Yasuwa na Ruben da Gad kundey, da Manasse kunda jara ce. 2 A ne i se: "Hay kulu kaŋ Rabbi tamo Musa n'araŋ lordi nd'a, araŋ n'a kulu gaay ka haggoy d'a. Araŋ na hanga jeeri ka maa ay mo se, hay kulu ra kaŋ ay n'araŋ lordi nd'a. 3 Araŋ mana araŋ nya-izey naŋ jirbi boobey wo kulu ra hala ka kaa hunkuna. Amma araŋ na Rabbi araŋ Irikoyo lordo d'a ciiti sanney gana. 4 Sohõ binde Rabbi araŋ Irikoyo n'araŋ nya-izey mo no fulanzamay, danga mate kaŋ a ci i se. Kala sohõ araŋ ma bare ka ye fu. Wa koy araŋ mayray nangey do, wo kaŋ Rabbi tamo Musa n'araŋ no Urdun isa daaranta. 5 Kala day, araŋ ma laakal ye gumo ka haggoy da lordo da asariya kaŋ yaŋ Rabbi tamo Musa n'araŋ lordi nd'ey din. Araŋ ma ba Rabbi araŋ Irikoyo, araŋ m'a fondey kulu gana, araŋ ma haggoy d'a lordey mo. Araŋ ma naagu a gaa, araŋ ma may a se d'araŋ biney kulu d'araŋ fundey kulu mo." 6 Yasuwa binde n'i albarkandi k'i sallama. I ye fu. 7 Musa jin ka Manasse izey jara no tubu Basan ra, amma jara fa, Yasuwa fay ka no i se i nya-izey game ra, Urdun daaranta, wayna kaŋay. Koyne, waato kaŋ Yasuwa n'i sallama i ma ye fu, a n'i albarkandi. 8 A salaŋ i se ka ne: "Wa ye fu da duure boobo, da alman boobo, da wura, da nzarfu, da guuru-ciray, da guuru-bi, da bankaaray boobo mo. W'araŋ ibarey arzaka fay-fay araŋ d'araŋ nya-izey game ra." 9 Yaadin gaa, Ruben izey da Gad izey da Manasse kunda jara bare ka ye. I fay da Israyla izey ka tun Silo kaŋ go Kanaana laabo ra. I bare zama ngey ma daŋandi ka koy Jileyad, kaŋ ga ti i mayray laabo kaŋ i n'i no nd'a tubu. I du a Rabbi lordo boŋ Musa me ra. 10 Saaya kaŋ i kaa ka to Urdun meyo gaa, kura kaŋ go Kanaana laabo ra haray, Ruben izey da Gad izey, da Manasse kunda jara na sargay feema cina noodin Urdun meyo gaa. A alhaalo mo, feema bambata no. 11 Kala Israyla izey du baaru. I ne: "Ruben izey da Gad izey da Manasse kunda jara, ngey neeya ka feema cina Kanaana laabo sukuto gaa, Urdun haray. A go noodin kura kaŋ ga ti Israyla izey wane ra." 12 Waato kaŋ Israyla izey maa baaro din, i jama kulu margu Silo ra. I kaa zama ngey ma konda wongu i gaa. 13 Israyla izey na Alfa Fineyas, Eliyezar izo donton Ruben da Gad izey, da Manasse izey kunda jara do, ngey kaŋ yaŋ go Jileyad laabo ra. 14 A koy, nga nda dabarikooni way nga banda, dabarikooni fo Israyla dumo kaayey windi fo kulu lasaabo boŋ. I afo kulu kaayey windey jine boro yaŋ no Israyla zambar-zambarey ra. 15 I kaa Ruben da Gad izey, da Manasse kunda jara do, noodin Jileyad laabo ra. I salaŋ i se ka ne: 16 "Haŋ kaŋ Rabbi jama kulu ci neeya: Day, amaana ŋwaari woofo dumi no araŋ te Israyla Irikoyo se wo, hala araŋ bare hunkuna ka fay da Rabbi ganayaŋ? Araŋ na sargay feema cina araŋ boŋ se. Mate no, araŋ ga murte Rabbi gaa hunkuna no? 17 Nga, Peyor zunubo mana wasa iri se, hay fo kaŋ iri mana baa hin k'iri boŋ hanandi a gaa ka ban hala hõ, baa day kaŋ balaaw kaŋ Rabbi jama boŋ? 18 Kal araŋ mo, araŋ go ga bare ka fay da Rabbi ganayaŋ koyne hunkuna? A ga ciya mo, za kaŋ araŋ murte Rabbi gaa hunkuna, suba a ga futu Israyla jama kulu se. 19 Amma, d'araŋ mayray laabo si hanan, yaadin gaa araŋ ma daŋandi ka koy Rabbi mayray laabo ra, nango kaŋ Rabbi nangora go da goray. Araŋ ma du mayray hari noodin iri game ra. Amma araŋ ma si murte Rabbi gaa. Araŋ ma si murte iri mo gaa, ka feema fo cina araŋ boŋ se kaŋ waana Rabbi iri Irikoyo feema. 20 Wala manti Zera ize Akan na amaana ŋwaari te laaliyaŋ haro din ciine gaa bo? Irikoy futa mo kaa ka zumbu Israyla jama kulu boŋ. Bora din, manti nga hinne no ka halaci nga zunubey sabbay se bo." 21 Gaa no Ruben da Gad izey, da Manasse kunda jara tu ka salaŋ Israyla kundey arkusey se. I ne: 22 "Rabbi, koyey Irikoyo; Rabbi koyey Irikoyo, nga wo bay! Israyla mo ma anniya ka bay. Hala day murteyaŋ ra no, wala mo da Rabbi asariya taamuyaŋ ra no iri na woodin te, araŋ ma si iri faaba hunkuna. 23 D'iri na feema din cina zama iri ma banda bare Rabbi gaa ka fay d'a, wala zama i ma sargay kaŋ i ga ton yaŋ te a boŋ, wala mo iri ma hamni sargay, wala i ma saabuyaŋ sargayyaŋ te a boŋ, kala Rabbi bumbo m'iri hã d'a. 24 Abada! Amma iri goono ga ne, hambara zamaney kaŋ ga kaa ra araŋ izey ga salaŋ iri izey se ka ne: ‹Araŋ baa fo nda Rabbi, Israyla Irikoyo. 25 Zama Rabbi na Urdun isa daŋ iri game ra, a ma te hirri. Ya araŋ Ruben izey da Gad izey, araŋ sinda baa kulu Rabbi do.› Da yaadin te, araŋ izey ga iri izey daŋ i ma fay da Rabbi humburkumay nooya. 26 Woodin se no iri ne: sohõ naŋ iri ma soola, iri ma feema cina. Day, manti sargay kaŋ i ga ton tonyaŋ se bo, manti mo sargayey kaŋ yaŋ i ga dumbu teeyaŋ se. 27 Amma zama a ma ciya seeda in d'araŋ game ra, d'iri hayyaŋey game ra iri banda. A ga cabe kaŋ iri ga may Rabbi se a jine ka kande iri sargay kaŋ i ga ton yaŋ, iri sargayey kaŋ i ga dumbu, da saabuyaŋ sargayey mo. Zama araŋ izey ma si salaŋ iri izey se jirbey kaŋ ga kaa ra ne ka koy jine ka ne: ‹Araŋ sinda baa kulu Rabbi do.› 28 Woodin se no iri ne, a ga ciya, da han fo araŋ izey ga woodin ci iri se, wala d'i n'a ci iri hayyaŋey se zamaney kaŋ ga kaa ra, iri mo ga ne i se: ‹Wa guna ka di, Rabbi feema himandi neeya kaŋ iri kaayey cina ka naŋ. I man'a te zama i ma sargayey kaŋ i ga ton yaŋ ton a boŋ se bo, manti mo sargayey kaŋ i ga dumbu se, amma seeda no in d'araŋ game ra.› 29 Irikoy m'iri waa d'iri ma murte Rabbi gaa hal iri ma banda bare ka fay da Rabbi ganayaŋ hunkuna! Iri ma feema cina sargay kaŋ i ga ton, wala hamni sargay, wala sargay kaŋ i ga dumbu se, kaŋ ga waana Rabbi iri Irikoyo feema kaŋ go a nangora jine, a ma mooru iri!" 30 Waato kaŋ Alfa Fineyas, da jama koyey, danga Israyla zambarey arkusey, kaŋ yaŋ go a banda maa sanney kaŋ yaŋ Ruben da Gad, da Manasse izey ci, a kaan i se. 31 Eliyezar izo, Alfa Fineyas ne Ruben da Gad da Manasse izey se: "Hunkuna iri bay kaŋ Rabbi go iri bindo ra. Zama a ciya, araŋ mana amaana ŋwaari woodin te Rabbi jine. Sohõ kay, araŋ na Israyla izey faaba Rabbi kambe ra nooya." 32 Alfa Fineyas, Eliyezar izo, nga nda koyey bare ka ye. I fay da Ruben da Gad izey. I fun Jileyad laabo ra ka ye ka koy Kanaana laabo ra. I kaa Israyla izey do haray ka kande baaru. 33 Woodin maayaŋ kaan Israyla izey se mo, hala Israyla izey na Irikoy sifa. I mana ye ka wongu sanni te koyne, way, ngey ma laabo kaŋ ra Ruben da Gad izey bara ga goro din leemun. 34 Waato din gaa no Ruben da Gad izey na feema din maa daŋ ka ne a se Ed feema (kaŋ a feerijo ga ti Seeda). Zama i ne: "Nga no ga ti seeda iri game ra kaŋ Rabbi no ga ti Irikoy."

Josué 23

1 Waato kaŋ cine Rabbi na Israyla izey no fulanzamay ngey ibarey kulu gaa kaŋ yaŋ go i windanta, a ciya jirbi boobo bisa. Yasuwa mo go, a zeen, a jiirey gooru. 2 Kala Israyla kulu da arkusey, da jine borey, da alkaaley, da wongu nyaŋey Yasuwa n'i ce i ma margu. A ne i se: "Ay wo, sohõ ay zeen. Ay jiirey mo gooru. 3 Araŋ di hayey kulu kaŋ yaŋ Rabbi Irikoy te dumi cindey wo kulu se araŋ sabbay se. Zama Rabbi araŋ Irikoyo, nga no ka wongu araŋ se. 4 A go, ay na dumi cindey kaŋ yaŋ cindi fay-fay araŋ se. I ma ciya araŋ kundey se tubu, za Urdun isa gaa da dumey kulu kaŋ yaŋ ay tuusu, kal a ma koy hala Teeku Beero gaa, kaŋ go wayna kaŋay haray. 5 Rabbi araŋ Irikoyo, nga no g'i tuti ka kond'ey araŋ jine. A g'i gaaray kal i ma daray araŋ jine. Araŋ g'i laabo may sanda mate kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ci araŋ se din. 6 Woodin sabbay se binde, kal araŋ ma te bine-gaabi gumo. Araŋ ma sanney kulu kaŋ i hantum Musa asariya tira ra gana k'i te. Araŋ ma si kamba ka fay d'ey ka koy kambe ŋwaari wala kambe wow gaa haray. 7 Zama araŋ ma si margu ka diibi nda dumey wo, danga ngey kaŋ yaŋ cindi araŋ game ra nooya. Araŋ ma si i toorey maa ce, araŋ ma si ze d'ey mo. Araŋ ma si may i se, araŋ ma si sududu i se mo. 8 Amma araŋ ma naagu Rabbi araŋ Irikoyo gaa, sanda mate kaŋ cine araŋ te za doŋ ka kaa hunkuna. 9 Zama Rabbi na dumi gaabikooni beeri yaŋ gaaray ka kaa araŋ jine, amma araŋ wo, boro kulu si no kaŋ ga hin ka kay araŋ jine hala hunkuna. 10 Araŋ ra boro folloŋ g'i zambar fo gaaray, zama Rabbi araŋ Irikoyo no goono ga wongu araŋ se, mate kaŋ cine a ci araŋ se din. 11 Wa haggoy d'araŋ boŋ gumo! Araŋ ma ba Rabbi araŋ Irikoyo mo. 12 Da manti yaadin no, hala day araŋ bare, baa kayna fo, ka koy naagu dumi woone kaŋ cindi wo gaa, danga borey kaŋ yaŋ cindi araŋ game ra nooya, hal araŋ ma hiiji care gaa, araŋ ma furo i ra, ngey mo ma furo araŋ ra -- 13 yaadin gaa araŋ ma bay kaŋ daahir Rabbi araŋ Irikoyo si ye ka dumey din gaaray ka kaa araŋ jine koyne. Amma i ga ciya araŋ se hirrimi nda kumsay yaŋ. I ga ciya barzu mo araŋ carawey gaa haray, da karjiyaŋ araŋ moy ra. A ga to hal araŋ ma halaci laabu hanno wo ra kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo na araŋ no nd'a. 14 A go mo, hunkuna ay go ga ndunnya kulu fonda gana. Araŋ mo, araŋ ga bay d'araŋ biney kulu, d'araŋ fundey kulu mo, kaŋ hari folloŋ si no kaŋ gaze gomney kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo n'i sanni te araŋ boŋ din ra. I kulu no ka timme araŋ se. Hay folloŋ si no kaŋ gaze i ra. 15 A ga ciya mo, sanda mate kaŋ cine gomney kulu kaŋ yaŋ Rabbi ci araŋ se timme araŋ se, yaadin cine mo no Rabbi ga masiiba laaley kulu mo candi ka kand'ey araŋ boŋ. Araŋ ga halaci mo laabu hanno wo boŋ kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo n'araŋ no. 16 D'araŋ murte Rabbi araŋ Irikoyo sappa kaŋ a n'araŋ lordi nd'a din gaa, hal araŋ ma koy ka may de-koy waani yaŋ se ka sududu i se mo, to, yaadin gaa kay, Rabbi futa ga koroŋ gumo araŋ boŋ. Araŋ ga halaci nda waasi mo laabo wo kaŋ Irikoy n'araŋ no din ra."

Josué 24

1 Kala Yasuwa na Israyla kunda kulu margu Sekem ra. A na Israyla arkusey, d'i jine borey, d'i alkaaley, d'i wongu nyaŋey ce. Ngey mo kaa ka kay Irikoy jine. 2 Yasuwa ne jama kulu se: "Haŋ kaŋ Rabbi, Israyla Irikoyo ci neeya: Araŋ kaayey, waato isa beero banda no i goro, danga Tera, kaŋ ti Ibrahim da Nahor baaba. Doŋ i goono ga may de-koy fooyaŋ se. 3 Kal ay n'araŋ kaayo Ibrahim sambu, ay n'a tunandi isa daŋanta. Ay n'a candi ka kond'a Kanaana laabo kulu ra. Ay n'a hayyaŋo mo tonton, k'a no Isaka. 4 Ay na Isaka mo no Yakuba nda Isuwa. Ay na Isuwa no Seyir tondo a m'a may. Amma Yakuba nda nga izey zulli ka koy Misira laabo ra. 5 Ay na Musa nda Haruna donton. Ay na masiibayaŋ daŋ Misira laabo ra, hay kulu kaŋ ay te i game ra hina me. Kokor banda no ay n'araŋ kaa noodin. 6 Ay n'araŋ kaayey kaa Misira laabo ra, araŋ kaa hala teeko do mo. Misira borey n'araŋ kaayey ce banda gana nda wongu torkoyaŋ da kaarukoyaŋ ka koy hala Teeku Cira me gaa. 7 Saaya kaŋ cine araŋ kaayey hẽ Rabbi gaa, kala Irikoy na kubay daŋ araŋ da Misirancey game ra. A na teeko haro candi ka daabu i boŋ. A naŋ haro m'i kulu gon, hal i yoole. Araŋ moy di mo haŋ kaŋ ay te Misira laabo ra. Araŋ te jirbi boobo saajo ra mo. 8 Kal ay kande araŋ Amorancey laabo kaŋ go Urdun daŋanta ra, ngey mo n'araŋ wongu. Ay n'i daŋ araŋ kambe ra hal araŋ n'i laabo mayra ta. Ay n'i halaci mo araŋ jine. 9 Waato din gaa no Zippor izo Balak, Mowab bonkoono, nga mo tun ka Israyla wongu. A donton mo ka Beyor izo Balaam ce ka ne a m'araŋ laali. 10 Amma ay ne: ‹Ay mana yadda ka Balaam sanney hangan.› Woodin sabbay se no kal a n'araŋ albarkandi. Yaadin cine mo no ay n'araŋ faaba nd'a Balak kambe ra. 11 Araŋ na Urdun daŋandi ka kaa Yeriko. Yeriko borey n'araŋ wongu, kaŋ yaŋ ga ti Amorancey, da Perizancey, da Kanaanancey, da Hittancey, da Jirgasancey, da Hibancey, da Yebusancey. Amma ay n'i daŋ araŋ kambe ra. 12 Ay na cebeeri-hawlandi mo donton araŋ jine, k'i gaaray araŋ jine. Araŋ na Amorancey bonkooni hinka din gaaray, kaŋ manti nda ni takuba, manti nda ni biraw mo. 13 Ay n'araŋ no laabu kaŋ araŋ mana taabi fo te a ra, da birniyaŋ kaŋ araŋ mana cina, araŋ goono ga goro i ra, da reyzin kaliyaŋ, da zeytun nyayaŋ mo kaŋ araŋ mana tilam, araŋ go g'i nafa ŋwa. 14 A binde sohõ araŋ ma humburu Rabbi. Araŋ ma may a se cimi ra da munaficitaray-jaŋay ra. Toorey din kaŋ araŋ kaayey goro ka may i se isa beero daŋanta, da Misira laabo ra mo, araŋ ma banda bare i gaa ka may Rabbi se. 15 Amma hala day araŋ wo se, hari laalo no araŋ ma may Rabbi se, yaadin gaa wa suuban hunkuna wo kaŋ se no araŋ ga may. Hala isa beero banda toorey no, kaŋ yaŋ se araŋ kaayey goro ka may, wala Amorancey toorey no, kaŋ yaŋ araŋ go i laabo ra ga goro sohõ, wa suuban. Amma ay wo, in d'ay windo, Rabbi se no iri ga may." 16 Kala jama kulu tu ka ne: "Irikoy m'iri waa d'iri ma fay da Rabbi ka tooruyaŋ gana! 17 Zama Rabbi iri Irikoyo, nga no k'iri nd'iri kaayey kaa Misira laabo ra, tamtaray kwaara. A na hay bambatey mo te iri jine. Iri di kaŋ a n'iri hallasi mo fondey kulu kaŋ iri gana yaŋ ra, dumey kulu game ra, waato kaŋ iri gana i laabey ra. 18 Rabbi na dumey din kulu gaaray iri jine mo, hala nda baa Amorancey kaŋ yaŋ go laabu wo ra da goray. Woodin se binde iri mo ga may Rabbi se, zama nga no ga ti iri Irikoyo." 19 Kala Yasuwa ne jama se: "Araŋ sinda hina kaŋ ga naŋ araŋ ma may Rabbi se, zama nga wo Koy Hanno no. Nga wo Irikoy kaŋ ga canse mo no. A si araŋ taaley wala araŋ zunubey yaafa bo. 20 D'araŋ fay da Rabbi, ka koy ka may de-koy waani yaŋ se, saaya din a ga bare k'araŋ taabandi. A m'araŋ halaci mo, a gomno kaŋ a jin ka te araŋ se din banda." 21 Kala jama ne Yasuwa se: "Manti yaadin no bo, amma iri ga may Rabbi se." 22 Yasuwa mo ye ka ne jama se: "Araŋ ya seedayaŋ no araŋ bumbey se, kaŋ araŋ na Rabbi suuban zama araŋ ma may a se." I ne: "Iri ya seedayaŋ no." 23 Sohõ binde nga din ne: "Kal araŋ ma banda bare mebarawey toorey kaŋ go araŋ do din gaa. Araŋ ma araŋ biney bare ka ye Rabbi, Israyla Irikoyo do." 24 Jama ne Yasuwa se: "Rabbi iri Irikoyo se no iri ga may, a sanno se mo no iri ga hangan." 25 Yasuwa binde sappe nda jama han din hane. A na hin sanni nda farillayaŋ kayandi i se noodin Sekem ra. 26 Yasuwa na sanni woodin yaŋ mo hantum Irikoy asariya tira ra. Koyne, a na tondi bambata fo sambu k'a sinji noodin shen tuuri-nya fo cire, kaŋ go Rabbi nangu hananta tanjay. 27 Yasuwa ye ka ne jama kulu se koyne: "Guna tondo wo, a ga ciya seeda iri boŋ, zama a maa Rabbi sanney kulu kaŋ yaŋ a ci iri se. Tondo binde ga ciya seeda araŋ boŋ, zama araŋ ma si araŋ Irikoyo ze." 28 Woodin banda Yasuwa na borey sallama, boro fo kulu ma koy nga tubo do. 29 A ciya woodin banda, kala Rabbi tamo Yasuwa, Nun izo te ka si. Saaya din a gonda jiiri zangu fo nda iway. 30 I n'a fiji nga tubo hirro boŋ gaa, Timnat-Sera ra. Kwaara din go Ifraymu tondey laabo ra, Gaas tondo se azawa kambe haray. 31 Israyla borey may Rabbi se Yasuwa baafuna me-d'a-me ra, da dottijey kaŋ yaŋ cindi Yasuwa banda, ngey mo jirbey ra, borey kaŋ yaŋ ga Rabbi goyey kulu kaŋ a te Israyla se din bay. 32 Yusufu biriyey mo kaŋ yaŋ Israyla izey sambu ka fun d'ey Misira laabo ra, i n'i fiji Sekem ra, laabu jara ra kaŋ Yakuba day Hamor izey Sekem cinakwa gaa. Nzarfu gude zangu no a n'a day d'a. A ciya Yusufu izey se tubu. 33 Haruna izo Eliyezar, nga mo bu. I n'a fiji nga izo Fineyas tudo gaa, wo kaŋ a du Ifraymu tondey laabo ra.

Juges 1

1 A ciya no, Yasuwa buuyaŋo banda Israyla izey ye ka Rabbi hã ka ne: "May no ga sintin ka furo iri jine ka dira ka wongu nda Kanaanancey?" 2 Rabbi ne: "Yahuda no ga furo. A go mo, ay na laabo daŋ a kambe ra." 3 Yahuda ne nga nya-ka-fo-sina Simeyon se: "Ma kaa ay banda ay baa do, zama iri ma Kanaanancey wongu. Ay mo ga koy ni banda ni baa do." Simeyon binde koy a banda. 4 Yahuda binde kaaru. Rabbi mo na Kanaanancey da Perizancey daŋ i kambe ra. Bezek ra mo Yahuda sata na boro zambar way wi nga ibarey ra. 5 I na Adoni-Bezek _kaŋ ci Bezek koyo|_ gar Bezek ra, i n'a wongu mo. I na Kanaanancey da Perizancey ŋwa. 6 Amma Adoni-Bezek wo zuru. I n'a gana k'a di. I n'a kambe nyaŋey d'a ce nyaŋey pati. 7 Adoni-Bezek mo ne: "Bonkooni wayye kaŋ i n'i kambe nyaŋey d'i ce nyaŋey dumbu, ay taablo cire no i g'i ŋwaaro kumna. Sanda mate kaŋ cine ay doona ka te, yaadin mo no Irikoy n'ay bana nd'a." I kand'a Urusalima; noodin no a bu. 8 Yahuda izey binde na Urusalima wongu, i n'a ŋwa mo. I n'a kar da takuba ka danji daŋ birno gaa. 9 Woodin banda Yahuda izey ye ka koy ka Kanaanancey wongu kaŋ go ga goro tondi kuukey ra, da Negeb, da Safela ra mo. 10 Yahuda ye ka koy ka wongu nda Kanaanancey kaŋ yaŋ go Hebron ga goro. (Amma waato Hebron maa ga ti Ciriyat-Arba). I na Sesay da Ahiman da Talmay mo kar. 11 Noodin no a bisa ka koy ka Debir wongu. (Waato Debir maa ga ti Ciriyat-Sefer). 12 Kaleb mo ne: "Bora kaŋ na Ciriyat-Sefer ŋwa, ay g'ay ize wayo Aksa hiijandi bora din se." 13 Kala Kaleb kayno Kenaz izo, Otniyel na Ciriyat-Sefer ŋwa. Kaleb binde na nga ize wayo Aksa hiijandi Otniyel se. 14 A go no binde, waato kaŋ wando kaa kurnyo do, kal a na nga kurnye daŋ a ma fari ŋwaaray nga din, Aksa baabo gaa. Waybora binde zumbu nga farka boŋ. Kaleb ne a se: "Ifo no ni ga ba?" 15 A ne nga baabo se: "M'ay albarkandi. Za kaŋ ni n'ay no baa Negeb laabo ra, m'ay no mo bulbulu yaŋ." Kaleb mo n'a no beene da ganda bulbuley. 16 Musa anzuray, Keni bora izey binde fatta birno kaŋ se i ga ne Teenay Nya kwaara, nga da Yahuda izey. I furo Yahuda saajo ra kaŋ go Negeb ra Arad haray. I koy ka goro noodin laabo borey banda. 17 Yahuda mo, nga nda nga nya-ka-fo-sina Simeyon koy care banda ka Kanaanancey kaŋ yaŋ goono ga goro Zefat ra wi. I na Zefat halaci parkatak! I na birno maa daŋ Horma (kaŋ a feerijo ga ti Kurmu). 18 Yahuda ye ka Gaza ŋwa, da nga hirrey a banda, da Askelon da nga hirrey, da Ekron da nga hirrey mo. 19 Rabbi go Yahuda banda. A na tondey ra gorokoy mo gaaray, zama a si hin ka gooro ra borey gaaray, zama ngey wo, guuru torkoyaŋ no ka bara i se. 20 I binde na Hebron no Kaleb se, danga mate kaŋ cine Musa ci. Kaleb na Anak ize hinza gaaray k'i kaa Hebron ra. 21 Benyamin izey mo mana Yebusancey kaŋ yaŋ goono ga goro Urusalima ra gaaray, amma Yebusancey goro noodin Urusalima ra, ngey da Benyamin izey care banda hala hunkuna. 22 Yusufu kunda mo koy ka Betel wongu, Rabbi mo go i banda. 23 Yusufu kunda binde na ma-cararayaŋ donton i ma koy ka Betel guna (kaŋ waato, birno maa ga ti Luz). 24 Ma-cararey binde di boro fo kaŋ go ga fun birno ra. I ne a se: "Iri ga ni ŋwaaray no, m'iri cabe meyo kaŋ ga furo birno ra, iri mo ga gomni cabe ni se." 25 Kala nga mo n'i cabe meyo kaŋ ga furo birno ra. I na kwaara kar da takuba, amma i na bora din naŋ a ma koy, nga nda nga almayaaley kulu. 26 Bora din kaŋ du ka fun Luz birni zeena ra din koy Hittancey laabu ka birni fo cina koyne, a na birno maa daŋ koyne Luz. Birno maa nooya hala hõ. 27 Manasse mo mana Bayt-Seyan gorokoy da nga kwaarey gaaray, wala Taanak gorokoy da ngey kwaarey, wala Dor gorokoy da ngey kwaarey, wala Ibleyam gorokoy da ngey kwaarey, wala Mageddo gorokoy da ngey kwaarey. Amma Kanaanancey na ngey goray te noodin laabo ra. 28 A go mo, waati kaŋ cine Israyla te gaabi, i ga Kanaanancey daŋ doole goyey kulu ra, amma i mana Kanaanancey gaaray parkatak. 29 Ifraymu mo mana Kanaanancey kaŋ goro Gezer gaaray, amma Kanaanancey goro Gezer i game ra. 30 Zabluna mo mana Kitron gorokoy gaaray, wala Nahalol gorokoy, amma Kanaanancey goro i game ra. I n'i daŋ doole goy ra. 31 Aser mo mana Akko gorokoy gaaray, wala Zidon ra gorokoy, wala Alab ra gorokoy, wala Akzib gorokoy, wala Helba waney, wala Afik waney, wala Rehob waney. 32 Amma Aser izey goro Kanaanancey game ra noodin laabo ra, zama i mana Kanaanancey gaaray bo. 33 Naftali kunda mo mana Bayt-Semes ra gorokoy gaaray, wala Bayt-Anat ra gorokoy, amma i goro Kanaanancey game ra, kaŋ yaŋ go laabo ra ga goro. Kulu nda yaadin, Bayt-Anat gorokoy da Bayt-Semes waney ga doole goy te Naftali izey se. 34 Amma Amorancey na Dan izey tuti ka kond'ey tondey laabey ra, zama i mana yadda Dan izey ma zumbu gooro ra. 35 Amma Amorancey soobay ka goro Heres tondey ra, da Ayyalon mo, da Saalabbin. Kulu nda yaadin, Yusufu kunda gaabu ka te zaama hala Amorancey ye doole goy ra. 36 Amorancey hirro binde, za Akrabbim zijiyaŋo gaa no, kala ma koy Sela, ka koy hala jina.

Juges 2

1 Rabbi malayka mo tun Jilgal ka kaa Bokim. A ne: "Ay no k'araŋ fattandi araŋ ma fun Misira laabo ra. Ay kande araŋ mo laabo kaŋ ay ze d'a araŋ kaayey se din ra, kaŋ ay ne ay s'ay alkawlo tunandi in d'araŋ game ra, abada. 2 Araŋ mo ma si sappe da laabo wo gorokoy, araŋ m'i sargay feemey bagu-bagu. Amma araŋ mana hanga jeeri ay sanno se. Ifo no wo kaŋ araŋ te? 3 Woodin se no ay mo ne: ‹Ay si i gaaray araŋ jine, amma i ga ciya danga karji araŋ carrawey gaa. I toorey mo ga hima araŋ se hirrimiyaŋ.› " 4 A ciya no, waato kaŋ Rabbi malayka na sanney din ci Israyla izey jama kulu se, kala jama na ngey jinde sambu ka hẽ. 5 I na nango din maa daŋ Bokim (kaŋ a feerijo ga ti Hẽeni). Noodin mo i na sargay te Rabbi se. 6 A ciya no, waato kaŋ cine Yasuwa na jama sallama, Israyla izey afo kulu koy nga tubo do, zama nga ma laabo ta. 7 Jama may mo Rabbi se Yasuwa baafuna jirbey kulu ra, da dottijey kaŋ yaŋ cindi Yasuwa jihaado banda jirbey ra, borey kaŋ yaŋ di goy bambatey kaŋ yaŋ Rabbi te Israyla se. 8 Yasuwa, Nun izo, Rabbi tamo, a binde kaa ka bu; a jiirey jiiri zangu nda iway no. 9 I na Yasuwa fiji nga bumbo tubo hirro boŋ, Timnat-Sera ra, Ifraymu tondey laabo ra, Gaas tondo azawa kamba. 10 I na jihaadi woodin izey kulu margu ngey kaayey do. Kala zamana fo boroyaŋ, kaŋ tun i banda, ngey wo si Rabbi bay, i si goy kaŋ a te Israyla se mo bay. 11 Israyla izey binde na goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa, hal i may Baalyaŋ se. 12 I fay da Rabbi ngey kaayey Irikoyo ganayaŋ -- Irikoyo kaŋ n'i kaa Misira laabo ra. I na tooru fooyaŋ gana, dumi cindey toorey kaŋ yaŋ go i windanta ra, i sumbal i se mo. I na Rabbi futa tunandi mo. 13 I fay da Rabbi ganayaŋ ka soobay ka may Baal da Astarot se. 14 Rabbi futa mo koroŋ Israyla boŋ. Nga mo n'i daŋ kuukoyaŋ kambe ra, kaŋ yaŋ na Israyla ku ka dira nd'a. Rabbi n'i neera mo ngey ibarey kaŋ go g'i windi din se, kal a to naŋ kaŋ Israyla sinda hina kaŋ ga tonton ka kay nga ibarey jine. 15 Naŋ kaŋ i ga fatta kulu, Rabbi kamba goono ga gaaba nd'ey, ngey masiibey se, sanda mate kaŋ Rabbi ci da sanda mate kaŋ Rabbi ze d'a i se mo. I na taabi haŋ gumo. 16 Kala Rabbi na jine boroyaŋ tunandi i se, kaŋ n'i faaba ngey kuukoy kambe ra. 17 Kulu nda yaadin, i mana hangan ngey jine borey se, amma kaaruwataray ra i na de-koy fooyaŋ gana ka sumbal toorey din se. I na Rabbi fonda taŋ da waasi, wo kaŋ i kaayey gana, ngey kaŋ yaŋ na Rabbi lordey gana. Amma manti yaadin no i izey te. 18 Saaya kaŋ cine Rabbi na jine boro tunandi i se, waato din Rabbi go jine bora din banda. Rabbi n'i faaba mo ngey ibarey kambe ra jine bora din jirbey kulu ra. Zama Rabbi na nga miila barmay i durayyaŋey sabbay se, i kankamandiyaŋ d'i kaynandikoy kambe ra. 19 Amma a ciya, da jine bora din bu, i ga bare ka fanta goyyaŋ te kaŋ bisa i kaayey waney cine. I ga tooru fooyaŋ gana zama ngey ma may i se, ngey ma sumbal i se mo. I mana ngey goyey da ngey boŋ sanday daa mo naŋ. 20 Kala Rabbi futa ga koroŋ Israyla boŋ. Rabbi ne i se: "Za kaŋ dumi woone n'ay sappa kaŋ ay n'i kaayey lordi nd'a feeri, i mana hangan ay sanney se mo -- 21 ne ka koy jine ay si ye ka dumi baa afo gaaray, ngey kaŋ Yasuwa naŋ hal a ga bu. 22 Zama ay ma Israyla si i do, ka di hal i ga Rabbi fonda gana, i ma dira a ra, sanda mate kaŋ cine i kaayey na fonda gana, wala mo hal i si te yaadin." 23 Rabbi binde na dumey din naŋ. A man'i gaaray da cahãyaŋ. A man'i daŋ Yasuwa kamba ra mo.

Juges 3

1 Dumey kaŋ yaŋ Rabbi naŋ zama nga ma du ka Israyla si i do, ngey neeya: sanda Israyla izey kaŋ si Kanaana wongo kulu bay. 2 Sabaabu folloŋ ga ti i ma Israyla izey banda dondonandi wongu, sanku fa borey kaŋ yaŋ mana wongu muraadu kulu bay jina. 3 Dumey kaŋ yaŋ i naŋ neeya: Filistancey bonkooni gu, da Kanaanancey kulu, da Zidonancey, da Hibancey kaŋ yaŋ goono ga goro Liban tondo ra za Baal-Hermon tondo gaa kala a ma koy Hamat furanta. 4 Rabbi na woodin yaŋ naŋ zama nga ma Israyla si i do, a ma bay hala Israyla ga Rabbi lordey gana, kaŋ yaŋ a n'i kaayey lordi nd'a Musa kambe ra. 5 Israyla izey binde goro Kanaanancey game ra, da Hittancey, da Amorancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey. 6 Israyla izey na dumey din ize wayey hiiji. Dumey din mo na Israyla ize wayey hiiji. Israyla may i toorey se mo. 7 Israyla izey na goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa; i dinya Rabbi ngey Irikoyo gaa. I may Baalyaŋ da wayboro himandi bundu tooruyaŋ se. 8 Woodin se no Rabbi futa koroŋ Israyla boŋ. Nga mo n'i neera Kusan-Risatayim kambe ra, Mesopotamiya bonkooni no. Israyla izey may mo Kusan-Risatayim se jiiri ahakku. 9 Waato kaŋ cine Israyla izey hẽ Rabbi gaa, Rabbi na faabako tunandi Israyla izey se, kaŋ n'i faaba. Nga no ga ti Otniyel, Kaleb kayne Kenaz izo. 10 Rabbi Biya zumbu a boŋ, a na Israyla izey may mo. A koy ka wongu mo. Rabbi mo na Kusan-Risatayim kaŋ ti Mesopotamiya bonkoono daŋ Otniyel kambe ra; a kamba te zaama Kusan-Risatayim boŋ. 11 Hala laabo mo du ka fulanzam jiiri waytaaci. Otniyel, Kenaz izo kaa ka bu mo. 12 Israyla izey ye ka goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa. Rabbi mo na Eglon, Mowab bonkoono gaabandi hal a ma hin ka gaaba nda Israyla, zama i na goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa. 13 A na Amon izey da Amalek margu nga do. A koy mo ka Israyla kar, i na teenay nyaŋey birno ŋwa mo. 14 Israyla izey may Mowab bonkoono Eglon se kala jiiri way cindi ahakku. 15 Amma waato kaŋ Israyla izey hẽ Rabbi gaa, Rabbi na faabako tunandi i se, kaŋ ci Gera izo Ehud, Benyamin boro, kambu wow koy no. Israyla izey n'a donton da nooyaŋ a ma kond'a Mowab bonkoono Eglon do. 16 Ehud na nga takuba kaano fo te, kaŋ a kuuyaŋ ga saba nda kambe kar fo cine. A na takuba koto nga kwaay ra nga kambe ŋwaari tanja gaa haray. 17 A na nooyaŋo salle Mowab bonkoono Eglon kambe ra. Eglon mo boro no kaŋ ga warga gumo. 18 Waato kaŋ a na nooyaŋey salle ka ban, Ehud na borey kaŋ yaŋ na fooyaŋ haro jare din sallama. 19 Amma nga bumbo wo ye ka kay jabuyaŋ himandi-himandey ra noodin, Jilgal, ka ye ka kaa. A ne: "Ya bonkoono, ay gonda ni se samba fo, gundu wane." Bonkoono ne: "Wa dangay!" Borey kulu kaŋ yaŋ go no a do ga kay fatta k'a naŋ. 20 Ehud kaa bonkoono do. Nga wo go ga goro nga fu boŋ cinari yeeno ra, nga hinne. Gaa no Ehud ne: "Ay gonda Irikoy sanni fo ni se." Bonkoono mo tun nga nangora ra. 21 Ehud binde na nga kambe wow salle ka takuba foobu nga kambe ŋwaari tanja gaa haray ka bonkoono zorme nd'a gunda ra. 22 Takuba boŋo mo na takuba izo gana. Maano mo didiji guuro gaa, zama Ehud mana takuba dagu k'a kaa gunda ra bo, zama a na teelo fun. 23 Waato din gaa no Ehud fun ka koy cinaro batama ra. Kaŋ a na cinaro meyey daabu bonkoono boŋ, a n'i haw nga banda. 24 Saaya kaŋ cine a fatta, bonkoono bannyey kokor ka kaa. I di, a go mo, cinaro meyey kulu go daabante. I ne: "Haciika bonkoono goono ga hari mun no nga jidan bisa ra." 25 I di ka kay hala naŋ kaŋ haawi n'i di. A go mo, bonkoono mana jidan bisa meyey fiti. Woodin se binde i na feeriyaŋ hari sambu ka koy ka fiti. A go mo, i di ngey koyo go ga furu ganda buuko. 26 I gayyaŋo sabbay se, kala Ehud du ka yana. A bisa jabuyaŋ himandey do, a n'i yana kal a koy hala Seyira. 27 Saaya kaŋ cine a kaa binde, a na hilli kar Ifraymu tondey laabo ra. Israyla izey binde kaa a banda ka fun tondey laabo ra, nga din mo go i jine. 28 A ne i se: "W'ay gana, zama Rabbi n'araŋ ibare Mowabancey daŋ araŋ kambe ra." Ngey mo n'a gana. A na Urdun yawyaŋ nangey ta Mowabancey gaa; i mana yadda baa boro folloŋ ma daŋandi. 29 I na Mowabancey wi saaya din ra, danga boro zambar way cine. I kulu mo alboro timmante yaŋ, sooje yaarukom koonu yaŋ no. Boro folloŋ mana cindi kaŋ du ka yana. 30 Yaadin cine no Mowab ye d'a Israyla mayray cire zaari woodin ra. Laabo binde du fulanzamay jiiri wahakku. 31 A banda mo no Samgar, Anat izo tun, nga kaŋ na Filistance boro zangu iddu wi da haw mimi; nga mo na Israyla faaba.

Juges 4

1 Amma Israyla izey ye ka goy laalo te koyne Rabbi diyaŋ gaa, Ehud buuyaŋo banda. 2 Rabbi mo n'i neera Kanaana bonkoono Yaban kaŋ ga may Hazor ra se. A wongu marga jine bora ga ti Sisera. A goono ga goro mo Haroset, noodin dumi fo do. 3 Kala Israyla izey hẽ Rabbi gaa, zama bonkoono din gonda wongu guuru torko zangu yagga. Jiiri waranka timmante no a na Israyla izey kaynandi gumo. 4 Debora, wayboro annabitaraykoy, Lappidot wande, nga no goono ga ciiti te Israyla se alwaato din. 5 A goono ga goro Debora teenay nyaŋo cire, Rama da Betel game ra, Ifraymu tondey laabo ra. Israyla izey binde ga kaa a do ciitiyaŋ se. 6 Waybora binde donton ka Barak, Abinowam izo ce, kaŋ go Kedes-Naftali. Waybora ne a se: "Rabbi, Israyla Irikoyo lordi ka ne: ‹Koy ka candi Tabor tondo do haray. Ma boro zambar way sambu Naftali izey da Zabluna izey ra. 7 Ay mo ga Sisera candi ka kande ni do, nga kaŋ ci Yaban wongu bonkoono, a ma kaa Cison gooro do, nga nda nga torkey da nga kunda. Ay g'a daŋ ni kambe ra mo.› " 8 Barak mo ne waybora se: "Da ni ga koy ay banda, ay ga koy; amma da ni si koy ay banda, kulu ay si koy." 9 Waybora mo ne: "Haciika, ay ga koy ni banda, amma diraw woone kaŋ ni ga ba ka te, a darza manti ni wane no, zama Rabbi ga Sisera neera ka daŋ wayboro fo kambe ra." Debora binde tun ka koy Barak banda hala Kedes. 10 Barak mo na Naftali da Zabluna ce i ma margu Kedes. Kala boro zambar way n'a gana. Debora mo kaaru ka koy a banda. 11 Amma Heber, Keni boro, nga wo jin ka nga boŋ fay waani ka fun Keni borey gaa, danga Hobab, Musa anzura izey. A na nga kuuru-fuwo sinji hala Zaanannim shen tuuro jarga, kaŋ go Kedes jarga. 12 I ci Sisera se ka ne: "Abinowam izo Barak kaaru ka koy Tabor tondo do haray." 13 Sisera binde na nga wongu torkey kulu margu, danga guuru torko zangu yagga cine no, da borey kulu kaŋ yaŋ go a banda, za Haroset dumi cindey wano gaa kal a koy hala Cison isa gaa. 14 Debora ne Barak se: "Tun! zama zaari woone ga ti zaaro kaŋ Rabbi na Sisera daŋ ni kamba ra. Manti Rabbi jin ka fatta ka koy ni jine?" Woodin se no Barak mo zumbu Tabor tondo boŋ da boro zambar wayo kaŋ go a banda. 15 Rabbi mo na Sisera da nga torkey da kunda wongu marga kulu say da takuba Barak jine. Sisera mo zumbu nga torka boŋ ka zuru ce gaa. 16 Amma Barak na torkey gana da wongu marga ka koy to hala Haroset, dumi cindey wano ra. Sisera wongu marga kulu, takuba n'a zeeri. Baa boro folloŋ mana du ka yana. 17 Amma Sisera wo, ce gaa no a di ka zuru kal a koy Heber, Keni bora wande Yayel kuuru-fuwo do. Zama Hazor bonkoono Yabin da Keni bora Heber windo, amaana go i game ra. 18 Yayel binde tun nga ma Sisera kubay. Yayel ne Sisera se: "Ya ay koyo, kamba ka kaa neewo. Ma gana ka kaa ay do, ma si humburu." Sisera binde gana noodin, a furo Yayel do kuuru-fuwo ra. Yayel na kunta daŋ ka Sisera daabu. 19 A ne Yayel se: "Ay ga ni ŋwaaray, m'ay no hari kayna ay ma haŋ, zama ay goono ga maa jaw." Kala Yayel na wa mooro humbur me feeri ka dooru ka no Sisera se. A haŋ, ka ye ka daabu. 20 Sisera ne a se: "Ma kay kuuru-fuwo me gaa. Da alboro fo kaa ka ni hã mo, ka ne: ‹D'a ta day, boro fo go ne?› ni ma ne: ‹Abada.› " 21 Kala Heber wando Yayel na kuuru-fu lolo fo da ndarka sambu nga kambe ra, ka koy moso-moso. A na lola daŋ k'a kar kal a koy ganda Sisera boŋo ra, zama jirbi tiŋo no k'a sambu. Sisera binde bu. 22 A go mo, saaya kaŋ cine Barak goono ga Sisera ce gana, kala Yayel fatta k'a kubay. A ne Barak se: "Kaa, ya ni cabe bora kaŋ ni goono ga ceeci." Barak binde kaa a do. Kala a di Sisera go ga kani buuko, kuuru fu lola go ga sinji boŋo ra. 23 Yaadin cine no Irikoy na Yabin, Kanaana bonkoono ye Israyla izey mayray cire nd'a han din, zaari woodin ra. 24 Israyla izey kambe soobay ka te zaama Kanaana koyo Yabin boŋ ka tonton, kal i na Kanaana koyo Yabin leemun ka ban.

Juges 5

1 Waato din gaa no Debora da Abinowam izo Barak na baytu te zaaro din ra, ka ne: 2 Wa Rabbi sifa, Zama jine borey na jine borotaray sambu Israyla ra, Zama borey na ngey boŋ no da bine yadda! 3 Ya araŋ bonkooney, wa maa! Ya araŋ dabarikooney, wa hanga jeeri! Ay, oho, ay no, ay ga baytu te Rabbi se. Ay ga saabuyaŋ baytu te Rabbi se, Israyla Irikoyo. 4 Ya Rabbi, saaya kaŋ ni fun Seyir ra, Saaya Kaŋ ni gana Edom batamey ra, Laabo zinji, beeney mo gusam. Oho, burey na hari dooru. 5 Tondey mo jijiri Rabbi jine. Oho, baa Sinayi tondo mo jijiri, Rabbi Israyla Irikoyo jine. 6 Anat izo Samgar zamana ra, Yayel zamana ra fondo beerey bu, Dirakoy na laawaley gana. 7 Kawyey ciya kurmu Israyla ra, boro kulu si i ra, Hala hano kaŋ ay, Debora, ay tun. Ay tun Israyla ra ka te nya. 8 Borey na tooru yawyaŋ suuban. I go ga wongu birni meyey ra. I di koray wala yaaji boro zambar waytaaci do Israyla ra no? 9 Ay bina go Israyla maykoy do haray, Jama ra waney kaŋ yaŋ na ngey boŋ no da bine yadda. Wa Rabbi sifa! 10 Araŋ kaŋ yaŋ ga farka kwaarayyaŋ kaaru, Araŋ kaŋ yaŋ goono ga goro kunta caadantey boŋ, Araŋ kaŋ yaŋ goono ga dira ganda fonda boŋ, W'a baaru dede. 11 Yongo birawkoyey laakal tunay se nangu mooro, Hari kaayaŋ nangey do. Noodin no i ga Rabbi adilitaray goyey ci. Oho, i ga ci Rabbi Adilitaraykoy mayray Israyla ra. Waato din gaa no Rabbi jama zulli ka koy birni meyey do. 12 Tun jirbi, tun jirbi, ya Debora! Tun jirbi, tun jirbi, ka baytu te! Ya Barak, ya Abinowam izo, tun ka kay. Ma borey kaŋ yaŋ na ni daŋ tamtaray din may. 13 Saaya din no boro beeri cindey da jama waney zulli. Rabbi zumbu ka kaa ay gaakasinay se wongaaray game ra. 14 Ifraymu ra borey kaŋ yaŋ i kaajo ga sinji Amalek ra zumbu ka kaa. Araŋ banda mo, Benyamin da nga jama kaa. Macir ra no mayraykoyey fun. Zabluna ra mo borey kaŋ yaŋ goono ga jine bora goobo gaay fun. 15 Isakar mayraykoyey mo go Debora banda. Danga Isakar cine, yaadin no Barak mo. I zumbu a banda ka koy gooro ra. Ruben sata-satey ra i bine ra anniya ga beeri. 16 Ifo se no ni goro feeji kaley game ra? Zama ni ma di ka maa feeji kurey ceyaŋ seesa no? Ruben sata-satey ra i goono ga bina miila-miila boobo te. 17 Jileyad goro Urdun daŋanta. Dan mo, ifo se no a goro hiyey ra? Aser go ga goro teeko me gaa. A go ga naagu nga hi fandiyaŋ nango gaa. 18 Zabluna ya jama no kaŋ ga wongu nga fundo kala buuyaŋ gaa. Naftali mo yaadin no wongu batama tudey ra. 19 Bonkooney kaa ka wongu. Gaa no Kanaana bonkooney kaa ka wongu. I kaa Taanak ra, Mejiddo haro me gaa, Amma i mana riiba fo kulu ŋwa. 20 Za beene handariyey go ga wongu. I go ga wongu nda Sisera ngey dirawey ra. 21 Cison isa haro n'i hamay, isa gayanta din, Kison isa. Ya nin ay fundo, ma koy jina; ni dirawo te da ni gaabo. 22 Zaaro din no i maa bariyey ce camsey kosongo, I taakama se, i gaabikooney taakama. 23 Wa Meroz laali, yaa no Rabbi malayka ci. A gorokoy laali da laaliyaŋ korno, Zama i wangu ka koy Rabbi gaakasina do, I wongu ka Rabbi gaakasinay ka gaaba nda soojey. 24 Yayel ya albarkante no ka bisa wayborey kulu. Keni bora Heber wande no. Albarkante no ka bisa wayborey kulu kaŋ yaŋ ga goro kuuru-fu ra. 25 Sisera na hari ŋwaaray. Yayel n'a no wa mooro. Yayel kand'a se ji bonkooney taasa ra. 26 Yayel na nga kamba daŋ kuuru fu lola gaa, A kambe ŋwaaro na goy-teerey ndarka sambu. Ndarka mo no a na Sisera kar d'a. A n'a boŋo kar ka fun; Oho, a n'a hanga dundo fun-fun. 27 Yayel cey do no Sisera gungum ka kaŋ ka kani. Yayel cey do no Sisera sumbal ka kaŋ. Nango kaŋ a sumbal din, noodin no a kaŋ buuko. 28 Waybora niigaw fu fune gaa, kala a kuuwa. Nga, Sisera nya kuuwa fu funa gaa haray, ka ne: "Ifo se no Sisera wongu torkey gay ya-cine, i mana kaa? Sabaabu woofo no ka naŋ a torko guuru kangey bi?" 29 A do wayborey kaŋ yaŋ gonda laakal tu a se; Oho, a na sanno ye nga boŋ se ka ne: 30 "Manti i go ga arzaka gar, i go g'a fay-fay mo? Koŋŋo fo, hala baa koŋŋo hinka boro fo kulu se. Sisera arzaka, suudi bankaaray arzaka, Suudi bankaaray taalamante arzaka, Suudi bankaaray kaŋ gonda taalam hanno go no. I go arzaka kuukoy jindey se." 31 Ya Rabbi, ni ibarey kulu ma halaci yaadin cine! Rabbi baako kulu ma ciya sanda wayno cine, Waato kaŋ a ga fatta nda nga hin. Laabo mo goro baani kala jiiri waytaaci.

Juges 6

1 Israyla izey ye ka goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa. Jiiri iyye mo no Rabbi n'i daŋ Midiyan kambe ra. 2 Midiyan kamba te gaabi Israyla boŋ, hala Midiyan sabbay se, kala Israyla izey na guusuyaŋ fansi ngey boŋ se tondey ra, da tondi guusey ra, i na wongu fu bambatayaŋ te. 3 A ga ciya binde, da Israyla izey duma, kala Midiyancey ma kaa, ngey da Amalekancey, da wayna funay borey. I ga kande Israyla izey gaa wongu. 4 I ga gata sinji i se ka laabo nafa kulu halaci Israyla izey se, kal a koy to hala Gaza. I mana ŋwaari kulu naŋ Israyla ra, da feeji wane, wala haw wane, wala farkay wane no. 5 Zama ngey da ngey almaney da ngey kuuru-fuwey no i ga kaa d'a, sanda do baayaŋ cine no, ngey da ngey yoy hala i bisa lasaabuyaŋ. I ga kaa mo laabo ra da laabo sarayaŋ anniya. 6 Israyla di kayna mo gumo Midiyan sabbay se. Israyla izey mo hẽ Rabbi gaa. 7 A ciya binde, saaya kaŋ cine Israyla izey hẽ Rabbi gaa Midiyan sabbay se, 8 kala Rabbi na annabi fo donton Israyla izey do. Annabo mo ne i se: "Yaa no Rabbi, Israyla Irikoyo ci: Ay n'araŋ kaa Misira laabo ra, ay n'araŋ kaa mo tamtaray windo ra. 9 Ay n'araŋ faaba mo Misirancey kambe ra d'araŋ taabandikoy kulu kambe ra mo. Ay n'i gaaray mo araŋ jine. Ay n'i laabo no araŋ se. 10 Ay ne araŋ se mo: Ay no ga ti Rabbi araŋ Irikoyo. Araŋ ma si humburu Amorancey toorey, borey kaŋ yaŋ araŋ goono ga goro i laabo ra, amma araŋ ma hanga jeeri ay sanney se." 11 Rabbi malayka kaa ka goro shen tuuri kaŋ go Ofra ra cire, Yowas, Abi-Ezer bora wano. A izo Jideyon mo go ga alkama safa reyzin hari kankamyaŋ nango do, zama nga m'a tugu Midiyan borey se. 12 Rabbi malayka mo bangay a se. Malayka ne a se: "Ya wongaaro, Rabbi go ni banda!" 13 Jideyon tu a se ka ne: "Ya ay koyo, da Rabbi go iri banda, ifo se no masiiba woone yaŋ kulu go, i du iri? Wala man a goyey kulu kaŋ yaŋ ga dambarandi, kaŋ yaŋ iri kaayey n'i baaruyaŋ dede ka ne: ‹Manti Rabbi n'iri kaa Misira laabo ra?› Amma sohõ Rabbi n'iri furu, a n'iri daŋ Midiyan borey kambey ra mo." 14 Rabbi n'a guna ka ne a se: "Koy, nin, ni hina woodin ra, ka Israyla faaba Midiyan borey kambe ra. Manti ay no ka ni donton?" 15 Kala Jideyon ne Rabbi se: "Ay jine bora, ifo no ay ga Israyla faaba nd'a? Zama ay dumo ya ikayna no gumo Manasse ra, ay mo koda no ay baabo windo ra." 16 Rabbi ne a se: "Haciika, ay go ni banda. Ni ga Midiyan borey kar mo, kala i ma hima sanda boro folloŋ cine." 17 A ne Rabbi se: "Hala day ay du gaakuri ni do, kala ni m'ay cabe alaama, hala ay ma tabbatandi kaŋ nin no goono ga salaŋ d'ay. 18 Ay ga ni ŋwaaray, ma si tun neewo, hal ay ma ye ka kaa ni do, ay ma fatta nd'ay sarga k'a jisi ni jine." A ne Jideyon se: "Ay ga goro hala ni ma ye ka kaa." 19 Jideyon furo ka koy ka hincin ize fo soola, da maasa kaŋ sinda dalbu, muudu fo hamni. A na hamo daŋ diika ra, maafa mo go kusu ra. A fatta taray ka kond'ey ka malayka gar shen tuuro cire. Jideyon n'i salle a se. 20 Rabbi malayka ne a se: "Ma hamo da maasa kaŋ sinda dalbu din sambu k'i dake tondo wo boŋ, ma maafa mo soogu a boŋ." A binde n'i te yaadin. 21 Saaya din binde Rabbi malayka na goobo kaŋ go nga kamba ra din salle ka hamo da maasa kaŋ sinda dalbu wo ham. Kala danji tun tondo gaa ka hamo da maasa kaŋ sinda dalbu ŋwa; gaa no Rabbi malayka daray a moy se. 22 Jideyon du ka bay mo kaŋ Rabbi malayka no. Jideyon ne: "Ya Rabbi, Koy Beero, kaari ay! Zama ay di Rabbi malayka mo-da-mo." 23 Rabbi ne a se: "Ni ma goro baani, ma si humburu. Ni si bu bo." 24 Waato din gaa no Jideyon na feema cina noodin Rabbi se, ka feema maa daŋ: Rabbi, Baanikoy. Hala sohõ a go no Ofra Abi-Ezer borey wano ra. 25 A ciya no, cino din ra Rabbi ne Jideyon se: "Ma sambu ni baaba yeejo, sanda yeeji hinkanta no, jiiri iyye izo. Ma feema kaŋ ni baaba te Baal se din tuti ka zeeri. Ni ma wayboro himandi bundu tooro kaŋ go a boŋ mo beeri-beeri. 26 Ma feema cina Rabbi ni Irikoyo se fu beero wo boŋ bindi ra, mate kaŋ ga saba. Ma yeeji hinkanta din sambu. Ni m'a salle sargay kaŋ i ga ton da bundu tooro tuurey kaŋ yaŋ ni ga beeri din." 27 Waato din gaa no Jideyon na boro way sambu nga bannyey ra, ka te sanda mate kaŋ Rabbi ci nga se. A ciya binde, za kaŋ a ga humburu nga baabo windo da birno borey, hala a si hin ka goyo din te zaari, kala a n'a te cin. 28 Waato kaŋ birno borey biya ka tun susuba, a go, Baal feema go, a bagu-bagu. I na bundu tooro kaŋ go feema boŋ mo beeri hala i na yeeji hinkanta ton sargay se, feema kaŋ i te din boŋ. 29 I ne ngey nda cara se: "May no bora kaŋ na woone te?" Saaya kaŋ i soobay ka hã ngey da cara game ra, i ne: "Jideyon, Yowas izo, nga no ka woone te." 30 Saaya din bindi birno borey ne Yowas se: "Ma ni izo kaa taray zama a ma bu, za kaŋ a na Baal feema bagu, a na bundu tooro mo kaŋ go a boŋ beeri." 31 Yowas ne borey kulu kaŋ goono ga yanje nd'a se: "Araŋ wo, Baal se no araŋ ga faasa, wala? Araŋ g'a faaba no? Boro kaŋ g'a banda gana i m'a koy wi za susubay nda hinay. Da day nga wo irikoy fo no, a ma nga boŋ gaakasinay, za day kaŋ boro fo n'a feema bagu-bagu." 32 Han din hane no a na Jideyon no maa-dake Yerub-Baal, sanda i ma ne: "Baal ma kand'a kalima", zama Jideyon n'a feema bagu-bagu. 33 Waato din gaa no Midiyan borey kulu da Amalekancey da wayna funay izey margu nangu folloŋ ka daŋandi. I na ngey gata sinji Yezreyel gooro ra. 34 Amma Rabbi Biya furo Jideyon ra, nga mo na hilli kar. Abi-Ezer borey mo margu ka Jideyon gana. 35 A na diyayaŋ donton koyne Manasse kulu ra, ngey mo margu k'a gana. A na diyayaŋ donton mo Aser da Zabluna da Naftali gaa, ngey mo kaa zama ngey m'a kubay. 36 Jideyon ne Irikoy se: "Da ni yadda ka Israyla faaba d'ay kambe, sanda mate kaŋ ni ci din, 37 a go, ay ga kuuru fo daaru karayaŋ gangano boŋ. Hala day harandaŋ te kuuro hinne boŋ, laabo kulu mo goro ikogo, gaa no ay ga bay kaŋ ni ga Israyla faaba d'ay kambe, sanda mate kaŋ ni ci." 38 Yaadin mo no ka te: zama a suba Jideyon tun za susubay nda hinay. A na kuuro kankam ka kuuro kokobe ka harandaŋo kaa a gaa. A du gaasu fo me fo cine hari. 39 Gaa no Jideyon ne Irikoy se: "Ni futa ma si koroŋ ay boŋ, ay ga salaŋ sorro folloŋ wo hinne. Ay ga ni ŋwaaray no, ma naŋ ay ma ye ka si sorro follonko hinne da kuuro. Ma naŋ kuuro hinne ma ciya ikogo, amma laabo kulu ma tay da harandaŋ." 40 Irikoy na woodin mo te han din, cino din ra. Zama kuuro hinne no ka bara ikogo, amma laabo kulu go da harandaŋ.

Juges 7

1 A ciya no, kala Yerub-Baal, kaŋ ga ti Jideyon, nga nda jama kulu kaŋ go noodin care banda, i tun za da hinay ka gata sinji Harod hari zuray jarga. Midiyan borey gata mo go i wano se azawa kambe, za Moore tudo gaa ka koy jine gooro ra. 2 Rabbi ne Jideyon se: "Jama kaŋ go ni banda, i baa gumo ay se, kaŋ ay ga Midiyan borey daŋ i kambe ra. Zama Israyla ma si fooma ay gaa ka ne: ‹Ay bumbo kamba no k'ay faaba.› 3 Day, ni ma koy ka fe jama kulu hangey ra ka ne: ‹Boro kulu kaŋ humburkumay goono g'a di, a goono ga jijiri mo, bora ma casu ka fun Jileyad ka nga koyyaŋ te!› " Boro zambar waranka cindi hinka no ka ye, a cindi zambar way. 4 Rabbi ne Jideyon se: "Hala hõ jama baa ay se. Day, ma kond'ey haro do. Ay g'i neesi ni se noodin. A ga ciya mo, boro kulu kaŋ ay ga ci ni se: ‹Woone ga koy ni banda,› nga no ga koy ni banda. Boro kulu mo kaŋ ay ne ni se: ‹Woone si koy ni banda› bora din si koy no." 5 Jideyon binde konda jama haro do haray. Rabbi ne Jideyon se: "Boro kulu kaŋ na haro haŋ da deene, sanda mate kaŋ hansi ga te, ma woodin ye waani kuray fo. Yaadin mo no boro kaŋ sombu nga kangey gaa haŋyaŋo se." 6 Borey kaŋ yaŋ na haro ku da ngey kambe ka zu, boro zangu hinza no i n'i lasaabu. Amma jama cindo kulu sombu no ngey ma haro haŋ se. 7 Kala Rabbi ne Jideyon se: "Boro zangu hinza din kaŋ na haro zu, ay g'araŋ faaba d'i kambe, ay ma Midiyan borey daŋ ni kambe ra. Amma ma fay da jama kulu ma ye fu. Boro kulu ma koy nga kwaara." 8 Zangu hinza din binde na jama hindoonayey sambu ngey kambe ra, da ngey hilley. Jideyon na Israyla borey kulu sallama, boro kulu ma koy nga kuuru-fuwo do. Amma a na boro zangu hinza din wo gaay. Midiyan borey gata go a cire ganda gooro ra. 9 A ciya no, cino din ra Rabbi ne Jideyon se: "Tun ka koy i gata ra, zama ay n'i daŋ ni kambe ra. 10 Amma da ni ga humburu zumbuyaŋo, ma ni bannya Pura sambu. Nin d'a ma zumbu care banda ka furo Midiyan borey gata ra. 11 Ni ga maa haŋ kaŋ i ga dede, woodin banda ni kambey ga gaabu kaŋ ga naŋ ni ma koy ka furo i gata ra." Waato din gaa no a zumbu, nga nda nga bannya Pura care banda ka koy nango kaŋ wongu marga go gata hirro me gaa. 12 Zama Midiyan borey da Amalekancey da wayna funay izey, i kulu go ga daaru gooro ra, danga day do cine, kaŋ i ga baa gumo. I yoy sinda me, danga teeku me gaa taasi baayaŋ cine. 13 Waato kaŋ Jideyon kaa, kala boro fo go ga dede nga hangasin se hindiri fo kaŋ nga te. Bora ne: "Guna, ay na hindiri fo te. A go, sayir buuru ize fo kaa ka kaŋ Midiyan borey gata ra, a furo kuuru-fuwo ra, a n'a kar kala a kaŋ, a n'a zeeri, kala a go ga kani ganda ka salle." 14 Hangasino tu a se ka ne: "Woodin manti hay kulu no kala Jideyon, Yowas izo, Israyla bora, a takuba no. A kambe ra no Irikoy na Midiyan borey daŋ, ngey nd'i kundey marga kulu." 15 Yaadin mo no ka te, saaya kaŋ Jideyon maa hindiro ciyaŋo, d'a feerijo, a sombu ka sumbal. A bare ka ye Israyla gata do. A ne: "Wa tun! zama Rabbi na Midiyan borey kundey daŋ araŋ kambe ra!" 16 Boro zangu hinza din binde, Jideyon n'i fay kanandi hinza. A na hilli daŋ ikulu kambe ra, da kus'izeyaŋ kaŋ sinda hay kulu i ra kala yulbeyaŋ. 17 Gaa no a ne i se: "Wa te ya-cine: araŋ ma laakal da ay. Mate kaŋ ay te, araŋ mo ma te yaadin. A go mo, waati kaŋ ay to gata me gaa ya-haray, a ga ciya mo, mate kaŋ ay te, yaadin cine no araŋ mo ga te. 18 D'ay na hilli kar, in da borey kulu kaŋ yaŋ go ay banda, araŋ mo ma hilli kar nangu kulu gata banda. Araŋ ma ne: ‹Iri ya Rabbi da Jideyon waneyaŋ no!› " 19 Yaadin no, Jideyon da boro zango kaŋ yaŋ go a banda kaa ka to gata me cin bindi, waato kaŋ batukwa daŋyaŋ mana baa gay. Jideyonyaŋ na ngey hilley kar ka kus'izey kaŋ yaŋ go i kambey ra bagu. 20 Sata hinza kulu na hilley kar ka kus'izey bagu, yulbey go i se ga gay kambe wow ra. I na hilley kaŋ ngey ga kar din daŋ kambe ŋwaarey ra. I na jinde tunandi ka ne: "Rabbi da Jideyon takuba, nga neeya!" 21 Borey mo, i afo kulu kay nga nango ra gata banda. Midiyan borey kundey marga kulu binde jiti ka kuuwa ka ngey boŋ ceeci. 22 Boro zangu hinza din na hilliyaŋ kar. Midiyan borey ra no Rabbi naŋ i afo kulu takuba ma gaaba nda nga cala wano, ka gaaba mo da wongu marga kulu. Wongu marga binde zuru kal i koy hala Bayt-Sitta, Zerera haray, kal i koy ka to Abel-Mehola, Tabbat haray. 23 Israyla borey margu za Naftali da Aser da Manasse kulu mo ka Midiyan borey gaaray. 24 Jideyon na diyayaŋ donton Ifraymu tondey laabey kulu ra ka ne: "Wa kaa ka Midiyan borey gaarey ka hari fondey kosaray i se, kala ma koy Bayt-Bara, da Urdun." Ifraymu borey kulu binde margu ka harey kosaray ka to hala Bayt-Bara da Urdun. 25 I na Midiyan mayraykoy hinka di, Oreb da Zeyeb. I na Oreb wi Oreb tondo do haray, Zeyeb mo i n'a wi Zeyeb reyzin kankamyaŋo do haray. I na Midiyan borey gana. I kande Oreb da Zeyeb boŋey Jideyon do Urdun daŋanta.

Juges 8

1 Ifraymu alborey ne Jideyon se: "Ifo se no ni na woone te iri se, ni mana iri ce waato kaŋ ni koy ka Midiyan wongu?" I deeni Jideyon gaa da dungay. 2 Jideyon ne i se: "Ifo no ay te kaŋ ga deedandi araŋ wano gaa? Haba? Manti Ifraymu reyzin koobo ga bisa Abi-Ezer reyzin heemar wiyaŋ bo? 3 Irikoy na Midiyan mayraykoyey Oreb da Zeyeb daŋ araŋ kambe ra. Ifo no ay du ka te kaŋ i ga deedandi araŋ wano gaa?" Waato kaŋ a na sanno din ci, i futa zumbu Jideyon se. 4 Gaa no Jideyon kaa Urdun. A daŋandi, nga da boro zangu hinza kaŋ go a banda, kaŋ yaŋ farga, latak! Amma kulu nda yaadin i go ga ngey ibarey gana. 5 Jideyon ne Sukkot borey se: "Ay g'araŋ ŋwaaray, w'ay banda borey no ŋwaari, zama i farga. A go mo, ay go ga Zeba da Zalmunna, Midiyan bonkooney gaaray." 6 Sukkot koyey ne: "Zeba da Zalmunna, i kambey go ni kambe ra no sohõ? kaŋ ga naŋ iri ma ni wongu marga no ŋwaari?" 7 Jideyon ne: "Sanno din sabbay se, waati kaŋ Rabbi na Zeba da Zalmunna nooyandi ay kambe ra, saaya din ay g'araŋ gaahamey tooru da saajo karjey da tuuri kambeyaŋ." 8 Jideyon binde tun noodin ka koy Penuwel. A na nga sanni zeena te ngey mo se. Penuwel borey mo te a se sanda mate kaŋ cine Sukkot borey te d'a. 9 Jideyon ne Penuwel borey se: "D'ay ye ka kaa baani samay, ay ga cinari kuuko wo zeeri." 10 Zeba da Zalmunna binde go Karkor, ngey da ngey wongu marga, sanda boro zambar way cindi gu cine, wayna funay laabey izey; soojey kulu kaŋ cindi nooya. Zama boro zambar zangu nda waranka takubakoyyaŋ, i kulu bu. 11 Jideyon binde ziji ka gana kuuru-fu ra gorokoy do, fonda kaŋ go Noba da Yogbeha se wayna funay haray. A na wongu marga kar, zama i go no noodin laakal kanay ra. 12 Zeba da Zalmunna zuru, Jideyon n'i gana mo. A na Midiyan bonkooni hinka din di, Zeba da Zalmunna. A n'i wongu marga kulu humburandi. 13 Jideyon, Yowas izo ye ka kaa ka fun wongo do, Heres zijiyaŋo do haray. 14 A na Sukkot arwasu fo di k'a hã. Nga mo na Sukkot mayraykoyey d'i arkusey kulu maayey hantum, i boro wayye cindi iyye. 15 Jideyon kaa Sukkot borey do ka ne: "Wa guna, Zeba da Zalmunna neeya, kaŋ yaŋ araŋ n'ay fanta i boŋ. Araŋ ne: ‹Ngo Zeba da Zalmunna go ni kambe ra no sohõ, kaŋ ga naŋ iri ma ŋwaari no ni borey kaŋ farga se?› " 16 Kala Jideyon na kwaara arkusey di. A na saajo ra karjiyaŋ da tuuri kambeyaŋ sambu ka Sukkot borey gooji. 17 Jideyon na Penuwel cinari kuuko mo zeeri, a na birno borey mo wi. 18 Gaa no a ne Zeba da Zalmunna se: "Boro mate cine yaŋ no araŋ wi Tabor ra?" I tu ka ne a se: "Danga mate kaŋ ni go, yaadin cine no ngey mo bara. I afo kulu ga hima danga bonkooni ize." 19 Jideyon ne: "Ay nya-ka-fo-sineyaŋ no; in d'ey, iri nya fo. Ay ze da Rabbi, d'araŋ na borey din fundey faaba, doŋ ay mo si araŋ wi." 20 Jideyon ne nga ize hay-jina Yeter se: "Tun k'i wi!" Amma arwaso mana nga takuba foobu, zama a go ga humburu, zama nga wo arwasu no jina. 21 Kala Zeba da Zalmunna ne: "Tun, nin din, ka kaŋ iri boŋ, zama boro karyaŋ wo, a gaabo hino me no." Jideyon binde tun ka Zeba da Zalmunna wi. A n'i yoy jindey gaa taalam jinayyaŋ ta. 22 Waato din gaa no Israyla borey ne Jideyon se: "Ma kaa k'iri may, nin da ni izo, da ni izo mo izo, zama ni n'iri faaba Midiyan kamba ra." 23 Jideyon ne i se: "Ay si araŋ may, ay ize mo s'a te. Rabbi no g'araŋ may." 24 Jideyon ne i se mo: "Ay ga ba ya hay fo ceeci araŋ gaa. Araŋ boro fo kulu m'ay no nga hanga korbayey kaŋ a du wongu arzaka ra." (Zama i gonda wura hanga korbayyaŋ ngey hangey gaa, zama se ngey ya Isumeylanceyaŋ no.) 25 I tu ka ne: "Daahir iri g'i no ni se." I na kwaay daaru. Boro fo kulu na nga wongu arzaka korbayey catu kwaayo boŋ. 26 Wura hanga korbayey kaŋ Jideyon ŋwaaray, i neesiyaŋ tiŋay to kilo waranka cine, wura wane, kaŋ taalam jinayey sanda handu taji himandey si a ra, da jinde haw, da bankaaray moni, kaŋ yaŋ go Midiyan bonkooney jindey gaa. Taalam jinayey kaŋ go i yoy jindey gaa ga sarku, ngey mo baa si. 27 Jideyon na efod kwaay te da hanga korbayey k'a daŋ nga kwaara ra, danga Ofra nooya. Israyla kulu soobay ka kaaruwataray te d'a noodin, hal a ciya Jideyon se hirrimi, nga nda nga windo. 28 Yaadin cine no Midiyan ye d'a Israyla kambe mayray cire. I mana ye ka ngey boŋ tunandi koyne. Laabo mo du fulanzamay jiiri waytaaci Jideyon zamana ra. 29 Yerub-Baal, Yowas izo koy ka goro nga bumbo windo ra. 30 Jideyon gonda ize aru wayye, nga bumbo gaahamo hayyaŋ, zama a gonda wande boobo. 31 Wahayo kaŋ go Jideyon se Sekem ra, nga mo na ize aru hay Jideyon se. Jideyon na nga izo din maa daŋ Abimelek. 32 Jideyon, Yowas izo bu zeenay hanno ra. I n'a fiji nga baabo Yowas saara ra, kaŋ go Ofra, Abi-Ezer borey wano ra. 33 A ciya mo, waato kaŋ Jideyon bu, Israyla izey ye ka bare ka Baalyaŋ gana kaaruwataray ra. I na Baal-Berit ciya ngey de-koy. 34 Israyla izey mana fongu Rabbi ngey Irikoyo, nga kaŋ n'i faaba hal i fun ngey ibarey kulu kambe ra kuray kulu. 35 I mana Yerub-Baal windo cabe suuji mo, sanda Jideyon nooya, gomney kulu kaŋ a cabe Israyla se boŋ.

Juges 9

1 Abimelek, Yerub-Baal izo binde koy Sekem nga nya dumey do. A salaŋ i se, da nga nyaŋo baabo windo borey kulu mo se ka ne: 2 "Ay g'araŋ ŋwaaray, araŋ ma salaŋ Sekem borey kulu hangey ra. To. Woofo no ga boori araŋ se, Yerub-Baal izey kulu, kaŋ boro wayye no m'araŋ may, wala mo afolloŋ m'araŋ may? Wa fongu mo kaŋ ay ya araŋ wane no, basi da biri." 3 A nya dumey mo na sanno din te Sekem borey kulu hangey ra. I binde miila mo ye Abimelek ganayaŋ gaa haray, zama i ne: "Iri nya-ize no." 4 I n'a no nzarfu gude wayye Baal-Berit windo ra. Woodin yaŋ no Abimelek du ka boro yaamoyaŋ da saade-saalayyaŋ sufuray d'a, ngey mo n'a gana. 5 A koy nga baabo kwaara Ofra, a na nga baabo Yerub-Baal izey wi, i boro wayye, tondi folloŋ boŋ. (Amma Yotam kaŋ ci Yerub-Baal ize koda, nga wo du ka yana, zama a na nga boŋ tugu no). 6 Sekem borey binde, da Millo windi borey kulu, i kulu margu. I koy ka Abimelek didiji bonkooni Sekem ra, cinari kuuko jarga, shen tuuro do haray. 7 Waato kaŋ i ci Yotam se, a koy ka kay Gerizim tondo boŋ bindi ra, ka nga jinda sambu ka ce. A ne i se: "Ya araŋ Sekem borey, wa hangan ka maa ay se, zama Irikoy mo ma hanga jeeri ka maa araŋ se." 8 Yotam ne: "Han fo no tuuri nyaŋey koy ka bonkooni didiji ngey boŋ se. I ne zeytun nya se: ‹M'iri may.› 9 Amma zeytun nya ne i se: ‹Ya fay d'ay jiyo kaŋ do i ga Irikoy da borey mo beerandi, ya koy ka soobay ka sillori tuurey game ra, _way ay ga te i se koy|_?› 10 Kala tuurey ne jeejay nya se: ‹Ni wo, ma kaa k'iri may.› 11 Amma jeejay nya ne i se: ‹Ya fay d'ay kaaniyo d'ay ize hanney, ay ma koy ka sillori tuurey game ra, _ka te koy|_, wala?› 12 Kala tuurey ye ka ne reyzin nya se: ‹Kaa, nin wo, k'iri may.› 13 Amma reyzin nya ne i se: ‹Ya fay d'ay reyzin hari kaŋ ga Irikoy farhandi, hala da borey mo, ya koy ka sillori tuurey game ra _ka te i se koy|_?› 14 Waato din gaa no tuurey din kulu ne karji se: ‹Kaa, nin wo karji, k'iri may.› 15 Kala karji ne tuurey se: ‹Da day cimi no araŋ n'ay didiji araŋ bonkooni, w'araŋ deeyaŋ daŋ ay biyo ra. Da manti yaadin no mo, naŋ danji ma fatta karji ra, danjo ma Liban sedrey ŋwa.› 16 Sohõ binde, da adilitaray da cimi goy no araŋ te wo, kaŋ araŋ na Abimelek daŋ koytaray, da mo goy hanno no araŋ te wo Yerub-Baal da nga windo se, araŋ te a se mo mate kaŋ to a goyo cine no? 17 Zama ay baaba na wongu te araŋ se. A na nga fundo nooyandi. A du k'araŋ faaba Midiyan borey kambe ra. 18 Hunkuna mo araŋ murte ay baaba windo gaa. Araŋ n'a izey wi, i boro wayye tondi folloŋ boŋ. Araŋ na Abimelek kaŋ ci ay baaba wahayo izo daŋ koytaray Sekem borey boŋ, zama araŋ nya-ize no. 19 Da day hunkuna araŋ na cimi nda adilitaray goy te Yerub-Baal windo se, kala araŋ ma farhã da Abimelek; nga mo ma farhã d'araŋ. 20 Amma da manti yaadin no, danji ma fatta Abimelek ra ka Sekem borey da Millo windo ŋwa. Danji ma fatta mo Sekem borey da Millo windo ra ka Abimelek ŋwa." 21 Yotam zuru ka yana ka koy Beyer. Noodin no a goro nga baabayzo Abimelek humburkuma sabbay se. 22 Abimelek na Israyla may jiiri hinza. 23 Gaa no Irikoy na biya laalo donton Abimelek da Sekem borey game ra. Sekem borey na Abimelek amaana ŋwa, 24 zama i ma Yerub-Baal ize wayya din fansa sambu Abimelek boŋ. I kuro alhakko ma kaŋ Abimelek boŋ, a baabayzey kaŋ yaŋ a wi se. A ma kaŋ Sekem borey boŋ mo kaŋ yaŋ na Abimelek kamba gaabandi hal a ma nga baabayzey wi. 25 Sekem borey na batandikoyaŋ daŋ Abimelek se, zama i m'a batandi tondi kuukey boŋ. I soobay ka fondo ganakoy kulu kosaray k'i kom. A binde, boro fo ci Abimelek se. 26 Gaal, Ebed izo kaa, nga nda nga nya-izey. A ziji ka koy Sekem, Sekem borey de a gaa mo. 27 I koy batama windanta ka ngey reyzin koobu, ka taamu-taamu. I na batu te ka koy ngey tooro windo ra. I ŋwa ka haŋ, i goono ga Abimelek wow. 28 Gaal, Ebed izo mo ne: "May ga ti Abimelek, wala mo may ga ti Sekem, hala iri ma may a se? Manti nga no ga ti Yerub-Baal izo? Kaŋ Zebul no ga ti a se dabariko fo? Wa may Sekem baaba Hamor se, amma ifo se no iri ga may woone se? 29 Za doŋ mo, d'a ciya borey wo go ay kambe ra no, doŋ kal ay ma Abimelek hibandi." Kal a ne Abimelek se: "Ma ni soojey tonton ka fatta ka kaa." 30 Way, waato kaŋ Zebul kaŋ ga birno may maa Ebed izo Gaal sanno, kala Zebul bine tun da futay. 31 Zebul na diyayaŋ donton Abimelek gaa Torma ra. A ne: "Guna, Ebed izo Gaal da nga nya-izey, ngey neeya, i kaa Sekem. I goono ga birno kulu daŋ i ma murte ni gaa. 32 Sohõ binde, kala ni ma tun cin, nin da borey kaŋ yaŋ go ni banda. Araŋ ma gum birno casanta saajey ra. 33 A ga ciya mo susuba, za wayna funanta, ni ga tun za da hinay ka kaŋ birno boŋ. A go mo, saaya kaŋ cine nga nda borey kaŋ yaŋ go a banda fatta, i ga ba ngey ma ni wongu, ni ma te i se mate kaŋ ni du daama nd'a." 34 Abimelek binde tun cin, nga nda borey kulu kaŋ yaŋ go a banda. I te sata taaci ka gum Sekem se. 35 Ebed izo Gaal binde fatta ka kay birno furoyaŋo do. Abimelek mo tun nga gumyaŋo do, nga nda borey kulu kaŋ yaŋ go a banda. 36 Saaya kaŋ Gaal di borey, a ne Zebul se: "Guna! Boroyaŋ neeya ga zumbu ka fun tondi kuukey boŋ." Zebul mo ne a se: "Tondey biyo no ni goono ga di, ka ne boroyaŋ no." 37 Kala Gaal ye ka salaŋ koyne ka ne: "Guna! Boroyaŋ neeya ga zumbu ka kaa laabo bindo ra, jama fo mo go ga gana Meyonenim shen fonda gaa." 38 Gaa no Zebul ne a se: "Sohõ wo, man gaa ni sanno kaŋ ni ne: ‹May ga ti Abimelek, sanku fa iri ma may a se?› Manti ngey wo ga ti borey kaŋ ni dond'ey? Ay ga ni ŋwaaray, fatta me sohõ k'i wongu." 39 Gaal binde fatta Sekem borey jine ka Abimelek wongu. 40 Abimelek n'a gaaray, Gaal zuru Abimelek jine mo. Boro boobo maray ka kaŋ kal a to hala birno furoyaŋo meyo gaa. 41 Abimelek ye ka goro Aruma. Zebul na Gaal da nga nya-izey gaaray zama i ma si goro Sekem ra. 42 A suba borey fatta ka koy birno windanta saajey ra. I ci Abimelek se. 43 Kal a na nga borey sambu k'i fay sata hinza. A na gumandiyaŋ te birno windanta saajey ra. A guna, kala boroyaŋ go ga fun birno ra. Abimelek tun ka kaŋ i boŋ k'i kar. 44 Abimelek da sata hinza kaŋ yaŋ go a banda din, i koy jina da zuray ka kay birno me gaa. Sata hinka mo, i kaŋ boro cindey kaŋ yaŋ go saajey ra boŋ. I na borey kar k'i wi. 45 Abimelek na birno din wongu zaari woodin ra ka birno ŋwa mo. A na borey kaŋ yaŋ go birno ra kulu wi, ka birno bagu-bagu, ka ciiri say-say a boŋ. 46 Waato kaŋ Sekem cinari kuuko borey kulu maa baaru, i furo wongu fuwo kaŋ go El-Berit windo ra. 47 I ye ka ci Abimelek se ka ne: "Sekem cinari kuuko borey kulu go margante." 48 Abimelek tun ka Zalmon Tondo kaaru, nga nda borey kulu kaŋ yaŋ go noodin a do. Abimelek binde na deesi sambu nga kambe ra. A na tuuri kambe fo beeri tuurey gaa k'a sambu k'a dake nga jasa gaa. A ne borey kaŋ yaŋ go nga banda se: "Hayo wo kaŋ araŋ di ay te, araŋ mo ma waasu ka te yaadin cine." 49 Yaadin mo no borey kulu te, boro kulu na nga tuuri kambe beeri. I na Abimelek gana. I kand'ey ka daŋ wongu fuwo gaa. I na danji daŋ fuwo gaa borey boŋ. Yaadin cine no Sekem cinari kuuko borey kulu bu d'a, boro kaŋ ga to zambar fo, alboro nda wayboro. 50 Gaa no Abimelek koy Tebez. A na gata sinji Tebez mo se, a n'a ŋwa mo. 51 Amma wongu fu gaabikooni go no birno ra. Noodin no alborey da wayborey kulu zuru ka koy, da birno jine borey kulu. I na ngey boŋ daabu a ra haray, ka kaaru cinaro beene daabuyaŋo boŋ. 52 Abimelek kaa fuwo do ka fuwo wongu, kal a kaa ka maan fuwo meyo gaa. A ga ba nga m'a ton da danji. 53 Amma wayboro fo na fufuyaŋ tond'ize taŋ Abimelek boŋ, tondo n'a boŋo warbu. 54 Kala a na nga borey ra arwasu fo ce da waasi, kaŋ go ga wongu jinay jare a se. A ne arwaso se: "Ma ni takuba foobu k'ay wi zama borey ma si salaŋ ay boŋ ka ne: ‹Wayboro no k'a wi.› " Arwaso mo na Abimelek zorme, a bu mo. 55 Saaya kaŋ cine Israyla borey di kaŋ Abimelek bu, boro kulu soobay ka koy nga kwaara. 56 Yaadin no Irikoy na Abimelek bana nd'a, laala kaŋ a te nga baabo se, kaŋ a na nga baabayze wayya wi. 57 Sekem borey laala kulu mo, Irikoy ye k'a bana i se i boŋey boŋ. Yotam Yerub-Baal ize laaliyaŋo go, a kaŋ i boŋ.

Juges 10

1 Abimelek buuyaŋo banda Tola, Puwa izo, Dodo ize, Isakar boro no, nga mo tun nga ma Israyla faaba se. A go Samir ga goro Ifraymu tondey laabo ra. 2 A na Israyla may jiiri waranka cindi hinza, gaa no a bu. I n'a fiji Samir ra. 3 A banda Yayir, Jileyad boro, nga mo tun. A na Israyla may jiiri waranka cindi hinka. 4 A gonda ize aru waranza kaŋ yaŋ ga kaaru farka binji waranza boŋ. I gonda kwaara waranza, kaŋ yaŋ se i ga ne Habbot-Yayir (kaŋ a feerijo ga ti Yayir kawyey) hala ka kaa sohõ. I go no mo Jileyad laabo ra. 5 Yayir bu, i n'a fiji Kamom mo. 6 Israyla izey ye ka goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa. I may Baalyaŋ da bundu toorey, da Suriya de-koyey, da Zidon de-koyey, da Mowab de-koyey, da Amon izey de-koyey, da Filistancey de-koyey se. I fay da Rabbi ganayaŋ, i siino ga may a se mo. 7 Rabbi futa mo koroŋ Israyla izey boŋ. A n'i daŋ Filistancey mayray cire, da Amon izey kambe ra mo. 8 Jiiri woodin ra binde, i na Israyla izey kankam gumo k'i taabandi. Kala a to jiiri way cindi ahakku kaŋ day Israyla izey kulu kaŋ yaŋ go Urdun daŋanta, Jileyad kaŋ go Amonancey laabo ra, Amonancey n'i taabandi no-haray. 9 Amon izey na Urdun daŋandi zama ngey ma Yahuda da Benyamin da Ifraymu mo wongu, hala Israyla di kayna gumo. 10 Israyla izey binde hẽ Rabbi gaa. I ne: "Iri na zunubi te ni se, kaŋ a ciya iri fay d'iri Irikoy ganayaŋ, iri may Baalyaŋ se mo." 11 Rabbi mo ne Israyla izey se: "Manti ay no k'araŋ faaba Misirancey da Amorancey, da Amon izey, da Filistancey kambe ra? 12 Ngey, Zidonancey mo, da Amalekancey, da Mawonancey, waato kaŋ i n'araŋ naan, araŋ hẽ ay gaa mo, ay n'araŋ faaba ka kaa i kambe ra. 13 Kulu nda yaadin araŋ n'ay furu, araŋ may de-koy waani yaŋ se. Woodin se no ay si ye k'araŋ faaba koyne. 14 Wa koy ka hẽ de-koyey kaŋ araŋ suuban yaŋ din gaa. Wa naŋ ngey din, i m'araŋ faaba araŋ gurzugay alwaati ra." 15 Israyla izey ne Rabbi se: "Iri na zunubi te. Ma te iri se hay kulu kaŋ ni ga ba. Kala day hunkuna ni ma iri faaba, iri go ga ni ŋwaaray." 16 I fay da mebarawey de-koyey kaŋ go i do ka may Rabbi se. Israyla azaaba mo na Rabbi bakarandi. 17 Saaya din no Amon izey margu ka ngey gata sinji Jileyad ra. Israyla izey mo margu ka ngey gata sinji Mizpa ra. 18 Borey binde, sanda Jileyad mayraykoyey nooya, i ne ngey nda cara se: "Man bora kaŋ ga jin ka sintin ka Amon izey wongu? Nga no ga ciya Jileyad gorokoy kulu se jine boro."

Juges 11

1 Yefta wo binde, Jileyad boro, nga wo yaarukom no, kaaruwa fo ize no. Jileyad ga ti a baaba. 2 Jileyad wando na ize aruyaŋ hay a se. Waato kaŋ a wando izey beeri, i na Yefta gaaray. I ne a se: "Ni si du ka tubu ŋwa iri baaba windo ra, zama ni ya wayboro fo ize no." 3 Saaya din binde Yefta zuru ka dira nga baabayzey do. A koy ka goro Tob laabo ra. Noodin binde boro yaamoyaŋ koonu no ka margu Yefta do. Nga nd'ey ga hatta ka fatta care banda. 4 A ciya no, kaŋ i gay kayna fo, kala Amon izey na Israyla wongu. 5 A ciya binde, waato kaŋ Amon izey na Israyla wongu, kala Jileyad arkusey koy zama ngey ma kande Yefta, a ma fun Tob laabo ra. 6 I ne Yefta se: "Ma kaa ka ciya iri jine boro zama iri ma du ka wongu nda Amon izey." 7 Gaa no Yefta ne Jileyad arkusey se: "Manti araŋ no ka wangu ay bo? Araŋ n'ay gaaray k'ay kaa ay baaba windo ra. Day, ifo se no araŋ kaa ay do sohõ kaŋ araŋ go gurzugay ra?" 8 Gaa no Jileyad arkusey ne Yefta se: "Haŋ kaŋ se iri bare ka ye ni do sohõ ga ti zama ni ma koy iri banda, ni ma Amon izey wongu. Ni mo no ga ciya iri jine boro Jileyad boro kulu boŋ." 9 Yefta ne Jileyad arkusey se: "D'araŋ ye nd'ay fu zama ay ma Amon izey wongu, Rabbi mo n'i nooyandi ay se, ay ga ciya araŋ jine boro no?" 10 Jileyad arkusey ne Yefta se: "Rabbi ma ciya seeda iri da nin game ra. Daahir hay kulu kaŋ ni ci, a boŋ no iri mo ga goy." 11 Waato din gaa Yefta koy, nga nda Jileyad arkusey. Borey mo n'a ciya ngey jine boro da ngey koyo. Yefta na nga sanney kulu dede Rabbi jine Mizpa ra. 12 Gaa no Yefta na diyayaŋ donton Amon izey bonkoono gaa ka ne: "Ni baa fo nd'ay zaati, kaŋ ni ga kaa k'ay laabo wongu?" 13 Amon izey bonkoono tu Yefta diyey se ka ne: "Zama Israyla izey n'ay laabo kom waato kaŋ i fun Misira, za Arnon isa gaa kal a ma koy Yabok isa da Urdun isa gaa. Sohõ binde, ni ma laabey din yeti ay se amaana ra." 14 Saaya din koyne Yefta ye ka diyayaŋ donton i ma koy Amon izey bonkoono do, 15 ka ne a se haŋ kaŋ Yefta ne: "Israyla mana Mowab laabu kom, wala mo Amon izey laabu. 16 Amma waato kaŋ i fun Misira, Israyla na saaji gana ka koy hala Teeku Cira gaa, i kaa Kades mo. 17 Waato din gaa Israyla na diyayaŋ donton Edom bonkoono gaa ka ne: ‹Ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ay ma gana ka bisa ni laabo ra.› Amma Edom bonkoono mana yadda. Yaadin mo no a ye ka donton Mowab bonkoono mo gaa, nga mo wangu. Israyla binde goro noodin Kades. 18 Waato din gaa a ye ka gana saajo ra, a na Edom laabo da Mowab laabo windi. I gana Mowab laabo se wayna funay haray. I na gata sinji Arnon daŋanta, amma i mana furo Mowab hirro ra, zama Arnon isa, nga no ga ti Mowab hirro me. 19 Israyla na diyayaŋ donton koyne Sihon Amorancey bonkoono gaa, kaŋ ga ti Hesbon bonkoono. Israyla ne a se: ‹Ma naŋ iri ma gana ni laabo ra ka bisa. Iri ma koy ka to iri wano do.› 20 Amma Sihon mana ta Israyla ma gana nga hirro me ra, kala Sihon na nga jama kulu margu. A na gata sinji Yahaz ra ka Israyla di wongu. 21 Kala Rabbi, Israyla Irikoyo na Sihon da nga jama kulu daŋ Israyla kambe ra, i na Sihon yaŋ kar mo. Yaadin cine no Israyla na Amorancey laabey kulu ŋwa d'a, kaŋ yaŋ goono ga goro laabo ra. 22 I na Amorancey hirrey kulu ŋwa za Arnon gaa kal a ma koy Yabok, saajo gaa haray mo kala ma koy Urdun gaa. 23 Ni di, yaadin cine no Rabbi, Israyla Irikoyo na Amorancey laabey ta d'a i gaa, ka no nga borey kaŋ ti Israyla se. Ni binde, ni g'i tubu no? 24 Haŋ kaŋ Kemos ni de-koyo na ni no, ni s'a ŋwa? Boro kulu binde kaŋ Rabbi iri Irikoyo n'i kaa taray k'iri no i laabo, nga no iri ga ŋwa. 25 Wala man no ni bisa Mowab bonkoono Balak, Zippor izo? A na Israyla si nga nd'a ma gurjay ce fo no? A n'i taba wongu gaa ce fo no? 26 Waato kaŋ Israyla goono ga goro Hesbon d'a kawyey kulu ra, da Arower da nga kawyey, da Arnon me gaa birney kulu ra, kal a to jiiri zangu hinza, ifo se no araŋ mana ye k'i ta alwaato din ra? 27 Ay ya, binde, yana zunubi te ni se fa, amma nin no goono ga taali te ay se, za kaŋ ni n'ay wongu. Rabbi, kaŋ ga ciiti ma ciiti hunkuna Israyla izey da Amon izey game ra. " 28 Amma kulu nda yaadin Amon izey bonkoono mana Yefta sanno kaŋ a donton nga gaa din saal. 29 Saaya din binde Rabbi Biya zumbu Yefta boŋ. A gana mo Jileyad da Manasse ra. Noodin a gana ka bisa Mizpa, Jileyad wano ra. Mizpa kaŋ go Jileyad do no a gana ka bisa ka daŋandi ka koy Amon izey do haray. 30 Yefta na sarti sambu Rabbi se ka ne: "Hala day haciika ni ga Amon izey daŋ ay kambe ra, 31 doŋ a ga ciya, hay kulu kaŋ fatta ay windi meyey gaa nga ma ay kubay se, waato kaŋ ay ye ka kaa fu baani samay ka fun Amon ce ganayaŋ -- a ga ciya Rabbi wane. Ay g'a nooyandi sargay kaŋ i ga ton." 32 Kala Yefta daŋandi ka koy Amon izey do haray zama nga m'i wongu, Rabbi n'i daŋ a kambe ra mo. 33 A n'i kar za Arower gaa kal a koy Minnit gaa, birni waranka nooya, ka koy hala Abel-Keramim mo. A n'i wi da wiyaŋ bambata. Yaadin cine no Amon izey ye Israyla izey mayray cire nd'a. 34 Yefta binde ye ka kaa fu nga kwaara do Mizpa. Guna mo, a ize wayo fatta k'a kubay da gaasu haray da gaani. Nga hinne mo ga ti Yefta se ize, a banda a sinda ize way fo wala ize aru fo. 35 Kala saaya kaŋ cine a di nga izo, a na nga bankaaray tooru-tooru. A ne: "Kaari, ay ize wayo! ni n'ay kangay wi gumo. Ni go ay taabandikoy ra, zama ay jin k'ay meyo fiti Rabbi se. A si du ka te mo ay ma tun ay sanno boŋ." 36 Ize wayo ne baabo se: "Ay baaba, ni na ni me fiti Rabbi se. Kala ni ma te ay se haŋ kaŋ fun ni meyo ra din boŋ, za kaŋ Rabbi na fansa sambu ni se ni ibarey boŋ, kaŋ yaŋ ga ti Amon izey." 37 A ne mo nga baabo se: "I ma woone te ay se: i m'ay naŋ handu hinka, zama ay ma tun ka koy tondey ra ka bar-bare, ay ma ay wandiyotara hẽeni te, in d'ay corey." 38 Baabo ne: "Ma koy." Baabo n'a sallama zama a ma koy ka te handu hinka. Wandiya binde tun, nga nda nga corey. I koy tondey ra, i go g'a wandiyotara hẽeni te. 39 I go no, handu hinkanta bananta, a ye ka kaa nga baabo do. Nga mo te a se mate kaŋ a na nga sarto sambu din boŋ. Wandiya mana alboro bay mo. A ciya alaada Israyla ra, 40 Israyla ize wandiyey ga fatta jiiri kulu ka Yefta Jileyad bora ize wandiya hẽeni te jirbi taaci.

Juges 12

1 Kala Ifraymu borey mo margu ka daŋandi ka koy azawa kambe. I ne Yefta se: "Ifo se no ni daŋandi ka koy ka Amon izey wongu, ni mana iri ce, iri ma koy ni banda? To, iri ga ni windo ton ni boŋ." 2 Kala Yefta ne i se: "Waato, in d'ay borey, iri go ga tangam da Amon izey gumo. Saaya kaŋ ay n'araŋ ce din, araŋ mana ay faaba i kambe ra. 3 Ay mo, waato kaŋ ay di araŋ mana ay faaba, ga ti ay mo n'ay fundo neera. Ay daŋandi ka koy ka Amon izey wongu. Rabbi mo n'i daŋ ay kambe ra. Ifo se no hunkuna araŋ kaa ne ka ne araŋ g'ay wongu?" 4 Saaya din binde Yefta na Jileyad borey kulu margu ka Ifraymu wongu. Zama i ne: "Araŋ ya Ifraymu zurukoy no, araŋ Jileyad borey, Ifraymu da Manasse game ra." 5 Jileyad borey na Urdun yawyaŋ nangey ta i gaa, zama ngey ma Ifraymu kosaray se. Yaadin mo no ka te, Ifraymu do haray boro kulu kaŋ zuru ka kaa, d'a ne: "Wa naŋ ya daŋandi," kala Jileyad borey ma ne a se: "Ni ya Ifraymu boro no?" Da bora ne: "Abada!" 6 kal i ma ne a se: "Ne Shibboleth." Da day a ne Sibbolet, (zama a si hin ka nga deena naan hal a ma du ka ci mate kaŋ ga saba) kala i ma bora din di k'a wi noodin, Urdun yawyaŋ do. Ifraymu boro zambar waytaaci cindi hinka no ka bu alwaati woodin ra. 7 Yefta na Israyla may jiiri iddu, gaa no Yefta Jileyad bora bu. I n'a fiji Jileyad birni fo ra. 8 A banda no Ibzan Baytlahami boro, nga mo na Israyla may. 9 A gonda ize aru waranza da ize way waranza kaŋ yaŋ a hiijandi taray haray. A na wandiyo waranza mo sambu taray ka kand'ey zama nga m'i hiijandi nga ize arey se. A na Israyla may hala jiiri iyye. 10 Ibzan bu, i n'a fiji mo noodin Baytlahami. 11 A banda mo Elon, Zabluna boro no, nga mo na Israyla may. A na Israyla may jiiri way. 12 Elon, Zabluna bora bu. I n'a fiji Ayyalon ra Zabluna laabu. 13 A banda koyne Abdon, Hillel izo, Piraton boro no, a na Israyla may. 14 A gonda ize aru waytaaci da haama waranza, kaŋ yaŋ ga kaaru farka binji furo-taji wayye boŋ. A na Israyla may jiiri ahakku. 15 Abdon, Hillel izo, Piraton bora bu. I n'a fiji Piraton ra, Ifraymu laabu, Amalekancey tondey ra.

Juges 13

1 Israyla izey ye ka goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa, Rabbi n'i daŋ mo Filistancey kambe ra jiiri waytaaci. 2 Zora boro fo go no, Dan kunda ra. A maa ga ti Manowan. A wando ya waygunu no, a mana hay baa ce fo. 3 Kala Rabbi malayka bangay wando se. Malayka ne waybora se: "A go, ni ya waygunu no, ni mana hay baa ce fo. Amma ni ga te gunde ka ize aru hay. 4 Ay ga ni ŋwaaray binde sohõ, ni ma haggoy, ni ma si duvan wala haŋyaŋ hari kulu kaŋ ga bugandi haŋ. Ni ma si hay kulu ŋwa kaŋ si hanan. 5 Zama a go, ni ga te gunde, ni ga ize aru hay, kaŋ siini si dira a boŋo ra. Zama arwaso ga ciya Naziri Irikoy se za a go gunde ra. Nga no ga sintin ka Israyla faaba Filistancey kambe ra." 6 Waato din gaa no waybora kaa ka ci nga kurnyo se ka ne: "Irikoy boro fo kaa ay do. A moyduma ga hima Irikoy malayka moyduma, kaŋ ga humburandi gumo. Ay mo man'a hã naŋ kaŋ a fun, nga mo mana nga maa ci ay se. 7 Amma a ne ay se: ‹Guna, ni ga te gunde ka ize aru hay. Sohõ binde, ni ma si duvan wala haŋyaŋ hari kaŋ ga bugandi haŋ. Ma si hay kulu ŋwa kaŋ si hanan mo, zama arwaso ga ciya Naziri Irikoy se za gunde ra ka koy hal a buuyaŋo hane.› " 8 Saaya din ra Manowan na Rabbi ŋwaaray ka ne: "Ya ay Koyo, ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ Irikoy bora din kaŋ ni donton ma ye ka kaa iri do, a m'iri dondonandi haŋ kaŋ i ga te zanka kaŋ i ga hay din se." 9 Irikoy maa Manowan jinda. Irikoy malayka ye ka kaa waybora do, saaya kaŋ a go taray ga goro, amma a kurnyo Manowan si no waybora do. 10 Amma waybora waasu ka zuru ka koy ka ci nga kurnyo se, ka ne: "Bora neeya kaŋ bangay ay se, nga kaŋ kaa ay do jirbi bandey." 11 Manowan binde tun ka nga wando gana. A kaa bora do ka ne a se: "Nin no ga ti bora kaŋ salaŋ da waybora wo?" Bora ne: "Ay no." 12 Manowan mo ne: "Da ni sanno wo to binde, mate no koociya baafuna ga ciya? Ifo mo no a ga te?" 13 Rabbi malayka ne Manowan se: "Hay kulu kaŋ ay ci waybora se, kal a ma haggoy d'a. 14 A ma si hay kulu kaŋ fun reyzin tiksa gaa ŋwa, ma si naŋ mo a ma duvan wala baji haŋ. A ma si hay kulu ŋwa mo kaŋ si halal. Hay kulu kaŋ ay n'a lordi nd'a mo, a m'a gaay ka haggoy d'a." 15 Manowan ne Rabbi malayka se: "Ay ga ni ŋwaaray, naŋ iri ma ni gaay, zama iri ma hincin ize ham soola ni se." 16 Rabbi malayka ne Manowan se: "Baa ni n'ay gaay, ay si ni ŋwaaro ŋwa. Da ni ga sargay kaŋ i ga ton soola, kala ni m'a salle Rabbi se." (Zama Manowan mana bay hala Rabbi malayka no bo.) 17 Manowan ne Rabbi malayka se: "Mate ni maa, zama saaya kaŋ ni sanno to, iri ma ni beerandi?" 18 Rabbi malayka ne a se: "Ifo se no ni g'ay maa hã, za kaŋ gundu hari no?" 19 Kala Manowan na hincin ize da hamni sargay sambu k'i sarga Rabbi se. Malayka mo na dambara goy te, Manowan da nga wando go ga guna. 20 A ciya no, saaya kaŋ danji beela go ga tun feema boŋ ka ziji beene, kala Rabbi malayka ziji ka kaaru sargay feema danjo bindi ra. Manowan da nga wande go ga guna, i gande biri ganda. 21 Amma Rabbi malayka mana ye ka bangay Manowan wala nga wando se. Saaya din gaa no Manowan bay kaŋ bora din ga ti Rabbi malayka. 22 Manowan ne nga wando se: "Daahir iri ga bu, zama iri di Irikoy." 23 Amma wando ne a se: "Da Rabbi ga ba nga m'iri wi, doŋ a si sarga kaŋ i ga ton da ŋwaari sarga ta iri kambe ra. Doŋ a si hayey wo kulu cabe iri se, doŋ mo a si muraadey wo dumi ci iri se alwaati woone ra." 24 Wando na ize aro hay mo k'a maa daŋ Samson. Arwaso beeri mo. Rabbi n'a albarkandi. 25 Rabbi Biya mo sintin k'a nyooti Mahane-Dan ra, Zora da Estayol game ra.

Juges 14

1 Kala Samson zulli ka koy Timna. A di wandiyo fo noodin Timna, Filistancey ize wandiyey ra. 2 Samson kaa ka ci nga baaba da nga nya se ka ne: "Ay di wandiyo fo Timna, Filistancey ize wandiyey ra. Sohõ binde, araŋ m'a hiiji ka kand'ay se." 3 Gaa no baabo da nyaŋo ne a se: "Wandiyo jaŋ ni nya-izey wandiyey ra, wala baa ni dumo kulu ra, hala ni ma koy ka wande hiiji Filistancey ra, kaŋ yaŋ si dambangu?" Samson ne nga baabo se: "Kala day ni ma woodin ceeci ay se, zama a ga kaan ay se gumo." 4 Amma baabo da nyaŋo mana bay kaŋ Rabbi do no woodin fun, zama kobay no a goono ga ceeci Filistancey gaa. Zama alwaato din Filistancey goono ga Israyla may. 5 Kala Samson da nga baabo da nyaŋo tun ka koy Timna. I kaa ka to Timna reyzin kaley ra. A go mo, kala muusu beeri ize furo-taji fo tun Samson gaa da dunduyaŋ. 6 Kala Rabbi Biya zumbu a boŋ da hin. Samson na muuso di k'a tooru danga hincin ize cine. Hay kulu si no Samson kambe ra mo. Amma a mana ci baabo wala nyaŋo se haŋ kaŋ no nga te. 7 Gaa no a zulli ka koy ka fakaaray wandiya se, a kaan Samson se mo gumo. 8 Jirbi kayna fooyaŋ banda Samson ye ka kaa zama nga ma wandiya hiiji. A binde kamba ka gana zama nga ma di muuso buukwa. Guna mo, yu beeri zugula go muuso buukwa ra, hala nda yu hari. 9 A na yuwo kaa nga kambey ra. A go ga dira ka ŋwa, kal a kaa ka to baabo da nyaŋo do. A n'i no, ngey mo ŋwa. Amma a mana ci i se hala muusu buuko ra no nga na yuwo kaa. 10 Baabo binde koy Samson wandiya do. Samson mo na batu te noodin, zama yaadin no arwasey doona ka te. 11 A go mo, waato kaŋ i di Samson, noodin borey kande arwasu waranza, i ma goro a banda. 12 Samson mo ne i se: "Wa naŋ ay ma jand'ize fo kaa araŋ se. D'araŋ n'a feerijo bay bato jirbi iyya ra, d'araŋ du a feerijo mo, kal ay m'araŋ no lin kwaay beeri waranza, da kwaay jinde waranza mo. 13 Amma d'araŋ mana hin k'a feerijo ci ay se, yaadin gaa, araŋ no g'ay no lin kwaay beeri waranza, da kwaay jinde waranza." I ne a se: "Ci ni jand'izo, iri ma maa." 14 Samson ne i se: "}waari kaŋ fun ŋwaako ra, da kaani kaŋ fun gaabikooni ra." Amma kal a to jirbi hinza i mana hin ka jand'izo kaajo bay k'a ci. 15 A ciya binde, zaari iyyanta hane, i ne Samson wando se: "Ma ni kurnye faali-faali zama a ma jando feerijo ci iri se, iri ma si ni ton da danji, nin da ni baaba windo. Araŋ n'iri ce neewo no zama araŋ m'iri arzakey ta, wala manti yaadin no?" 16 Samson wando mo hẽ Samson jine ka ne: "Ni ga konna ay day no, ni si ba ay. Ni na jand'izo ci ay dumey izey se, amma ni man'a feerijo ci ay se." Samson ne a se: "A go, ay man'a ci ay baaba wala ay nya se. May ci nin hala y'a ci ni se?" 17 Amma wando soobay ka hẽ a jine yaadin hala jirbi iyya din, bato alwaato me-a-me ra. A ciya binde, jirbi iyyanta hane, a na jand'izo ci wando se, zama a na Samson kankam da cimi. Gaa no nga mo na feerijo ci nga dumey izey se. 18 Jirbi iyyanta, hala wayna ga kaŋ, kwaara borey ne Samson se: "Ifo no ga bisa yu kaani? Wala mo ifo no ga bisa muusu beeri gaabi?" Amma a ne i se: "Da manti kaŋ araŋ n'ay haw zano daŋ ka far d'a, doŋ araŋ s'ay jand'izo wo kaa taray." 19 Rabbi Biya kaa a gaa da hin. A zulli ka koy Askelon. A na boro waranza wi a ra k'i daabirey ta. A na kwaay beeri waranza no borey kaŋ yaŋ n'a sanno feeri se. Amma Samson bine tun ka koroŋ kal a koy nga baabo kwaara. 20 Amma i na Samson wando ye k'a no a naanay bora se, nga kaŋ te Samson se arhiiji coro.

Juges 15

1 Amma alwaati kayna woodin banda alkama heemaro kaa ka to, Samson koy ka nga wando kunfa. A konda hincin ize. A ne: "Ay ga furo ay wando do fuwo ra." Amma wando baabo wangu Samson se a ma furo. 2 Wando baabo ne: "Sikka si ay wo mana ne kala ni si ba r'a pat-pat. Woodin se no ay na ni wande no ni cora se. Day, manti a kayno bis'a boori yaŋ? Ay ga ni ŋwaaray, ni ma kayno sambu beero nango ra." 3 Samson binde ne a se: "Sohõ no ay ga bana Filistancey gaa mate kaŋ ga saba, saaya kaŋ cine ay na hasaraw te i se." 4 Samson binde koy ka zoŋo zangu hinza di. A na yulbeyaŋ sambu k'i didiji i dibbey gaa k'i haw care gaa dibba nda dibba. A na yulbe daŋ i kulu dibba hinka nda care game ra. 5 Gaa no a na danji tusu yulbey gaa ka zoŋey taŋ i ma furo Filistancey farey ra, naŋ kaŋ alkama goono ga kay. A na bokwey da wo kaŋ i mana wi mo ton, hala nda zeytun kaley. 6 Waato din gaa no Filistancey ne: "May no ka hayo wo te?" I ne: "Samson no, Timna bora anzuray, zama anzura n'a wando sambu k'a no a cora se." Filistancey binde kaa k'a wando da nga baabo kulu ton da danji. 7 Kala Samson ne i se: "Hala day ya-cine no i ga te, haciika ay mo, ay ga fansa sambu araŋ boŋ, woodin banda ay ma naŋ." 8 A n'i kar parkatak! ce da kambe, da wiyaŋ bambata. Woodin banda no a koy ka goro Etam tondi guuso ra. 9 Kala Filistancey koy ka gata sinji Yahudiya laabo ra. I bambari Lehi ra. 10 Yahuda laabo borey ne: "Ifo se no araŋ kande iri gaa wongu?" Ngey mo ne: "Iri kaa no zama iri ma Samson haw, iri ma te a se danga mate kaŋ cine a te iri se." 11 Waato din gaa no Yahudiya laabo boro zambar hinza tun ka koy ka Samson gar Etam tondi guuso ra. I ne Samson se: "Ni mana bay kaŋ Filistancey no g'iri may? Ifo no woone kaŋ ni te iri se?" Nga mo ne i se: "Danga mate kaŋ cine i te ay se, yaadin cine no ay mo te i se." 12 I ne a se: "To, sohõ iri kaa no zama iri ma ni haw ka ni daŋ Filistancey kambe ra." Samson ne i se: "Wa ze ay se, hala araŋ bumbey din, araŋ s'ay wi." 13 I salaŋ a se ka ne: "Oho. Amma iri ga ni haw hala a ma boori, iri ma ni nooyandi i se. Amma iri wo, daahir iri si ni wi." I binde n'a haw da korfo taji hinka. I n'a kaa taray a ma fun tondo ra. 14 Saaya kaŋ cine a kaa Lehi, Filistancey kubay nd'a, i goono ga kuuwa. Kala Rabbi Biya zumbu a boŋ da hin. Korfey kaŋ go a kambey gaa kulu ciya danga silli kaŋ i ton. A hawyaŋ harey kulu foobu ka fun kambey gaa ka gusam. 15 Kala Samson du farka gawal biri taji fo. A na nga kambe salle k'a sambu. A na boro zambar fo wi da biriyo. 16 Samson ne: "Farkay gawal biri no gusam, gusam! Farkay gawal biri no ay na boro zambar wi d'a!" 17 Waato kaŋ a na sanni woodin ci ka ban, gaa no a na garbay biriyo furu k'a kaa nga kambe ra. Nango din mo, i n'a maa daŋ Ramat-Lehi. 18 Hari jaw na Samson di gumo. A na adduwa te Rabbi gaa ka ne: "Nin no ka faaba bambata woone te da ni tamo kamba. Sohõ binde ay go ga bu da hari jaw. Wala ya kaŋ borey wo kaŋ yaŋ sinda dambanguyaŋ kambe ra?" 19 Amma Irikoy na gooro kaŋ go Lehi ra din kortu kal a go, hari zotti ka fatta. Waato kaŋ a haŋ, Samson biya ye ka kaa, a yay. Woodin se no i na nango maa daŋ En-Hakkore. A go no mo Lehi ra hala hunkuna. 20 Samson na Israyla may mo jiiri waranka Filistancey zamana ra.

Juges 16

1 Samson ye ka koy Gaza koyne. Noodin mo a di kaaruwa fo ka furo a do. 2 I ci Gaza borey se ka ne: "Samson kaa neewo." Kal i n'a windi, i gum k'a batu cin din me-a-me birno me gaa. i goono ga dangay mo siw! cin kulu. I goono ga ne: "Susubay da mo bo iri g'a wi." 3 Samson binde kani kala cino farsi bindi, gaa no a tun. A na birno me daabirjo nd'a ganji hinka d'a karangala di k'i dagu. A n'i sambu nga jasey gaa ka kond'ey tondo kaŋ go Hebron jine din yollo boŋ. 4 Woodin banda koyne Samson ga ba wayboro fo Sorek gooro do haray, kaŋ a maa ga ti Dalila. 5 Filistancey mayraykoyey binde kaa waybora do ka ne a se: "M'a faali-faali hala ni ma du ka bay naŋ kaŋ no a gaabi bambata din bara, da mo mate kaŋ no iri ga te ka hin a zama iri m'a haw, iri m'a kayna. Iri mo, iri afo kulu ga ni no nzarfu, gude zambar fo da zangu." 6 Kala Dalila ne Samson se: "Ci ay se, ay ga ni ŋwaaray no, man gaa no ni gaabi bambata din go, ifo no i ga ni haw d'a mo zama i ma ni kayna." 7 Samson ne a se: "D'i n'ay haw da biraw korfo tayo iyye, kaŋ yaŋ i mana yandi baa ce fo, waato din gaa no ay ga ciya londibuuno, ay ma te danga boro cindey cine." 8 Filistancey mayraykoyey kande waybora se biraw korfo tayo iyye kaŋ yaŋ i mana yandi ce fo. A n'i daŋ ka Samson haw. 9 A gonda gumandi ize yaŋ. I goono ga lamba fu izo ra. Waybora ne a se: "Samson, Filistancey neeya ni boŋ!" Kal a na biraw korfey pati-pati danga mate kaŋ cine da danji du korfo, a ga te. Yaadin gaa a gaabo gundo mana fun taray jina. 10 Dalila ne Samson se: "A go, ni n'ay halli ka tangari ci ay se. Ma ci ay se sohõ, ay ga ni ŋwaaray, haŋ kaŋ no i ga ni haw d'a." 11 A ne waybora se: "Hala day i n'ay haw da korfo taji kaŋ i mana goy d'ey baa ce fo, kala ay ma ciya londibuuno, danga boro cindey cine." 12 Kala Dalila na korfo tajiyaŋ sambu ka Samson haw d'ey. A ne a se: "Samson, Filistancey neeya ni boŋ!" Zama gumandi izeyaŋ go ga lamba fu izo ra. Amma a na korfey koosu ka kaa nga kambey gaa, danga silli cine. 13 Dalila ye ka ne Samson se: "Hala sohõ day ni goono g'ay halli no ka taari ay se mo. Ma ci ay se haŋ kaŋ no i ga ni haw d'a." A ne waybora se: "Hala day ni g'ay boŋ hamno yollo ize iyya kay ka margu nda jerese kaymi jinay ra no." 14 Kala binde waybora n'a haw da panga. A ne a se koyne: "Samson, Filistancey neeya ni boŋ!" A mo hay ka tun nga jirbo gaa. A na kaymi jinay da nga sillo kulu dagu. 15 Waybora ne a se: "Day mate no ni ga ne, way, ni ga ba ay. A go mo ay si ni bina ra. Ni n'ay halli sorro hinza wo kulu. Ni mana ci ay se naŋ kaŋ no ni gaabi bambata din go." 16 A ciya binde, saaya kaŋ cine waybora n'a kankam waati kulu nda nga sanney, a n'a kankam mo kal a bine sara hal a to a se fundi ciine gaa. 17 Kala Samson na nga bina kulu feeri a se. A ne a se: "Ay boŋo wo, a mana di siini baa ce fo, zama ay wo Naziri no Irikoy se za ay nya gunda ra. Hala day i n'ay boŋo cabu, to, kulu waato din gaa ay gaabo ga fay d'ay, ya ciya londibuuno sanda boro cindey cine." 18 Saaya kaŋ cine Dalila faham ka bay kaŋ a na nga bina kulu feeri a se, kal a donton ka Filistancey mayraykoyey ce. A ne: "Wa kaa hiino ya, zama a na hay kulu kaŋ go nga bina ra ci ay se." Waato din gaa Filistancey mayraykoyey kaa waybora do da noorey ngey kambey ra. 19 Waybora na Samson jirbandi nga cey boŋ. A na boro fo ce a ma Samson boŋo gaa yoll'ize iyya din kulu cabu. Saaya din ra no a sintin ka Samson kayna, a gaabo fun a gaa mo. 20 Waybora ne: "Samson, Filistancey neeya ni boŋ!" Kal a mo hay jirbo gaa. A ne: "Ay ga fatta danga mate kaŋ ay doona ka te, y'ay gaahamo kokobe." Amma a mana bay kaŋ wiiza, Rabbi fay da nga. 21 Filistancey binde n'a di k'a moy looti ka kaa. I kand'a Gaza k'a haw da guuru-say sisiriyaŋ. A goono ga fufuyaŋ goy te noodin kasu windo ra. 22 Amma a cabuyaŋo banda boŋ hamno sintin ka zay. 23 Kala Filistancey mayraykoyey margu zama ngey ma sargay bambata te ngey tooro Dagon se, ngey ma farhã mo, zama i ne: "Iri de-koyo n'iri ibara Samson daŋ iri kambe ra." 24 Waato kaŋ cine borey di a, i na ngey de-koyo sifa. Zama i ne: "Iri de-koyo n'iri ibara daŋ iri kambe ra, nga, iri laabo halacikwa, kaŋ n'iri wi gumo." 25 A ciya binde, saaya kaŋ i biney goono ga farhã, i ne: "I ma Samson ce a ma kaa ka fooru iri se." I na Samson ce a ma fun kasu windo ra ka kaa, a fooru mo i jine. I n'a daŋ fuwo bonjarey game ra. 26 Samson ne zanka kaŋ goono g'a candi din se: "Naŋ ya du ka bonjarey kaŋ yaŋ ga fuwo gaay ham ka maa, zama ay ma jeeri i gaa." 27 Fuwo go mo, a to da alboro da wayboro. Filistancey mayraykoyey kulu mo go noodin. Fu beene daabirjo boŋ mo alboro da wayboro go no sanda zambar hinza cine, kaŋ yaŋ goono ga fonnay waato kaŋ Samson goono ga fooru. 28 Samson na adduwa te Rabbi gaa ka ne: "Ya Rabbi, Koy Beero, ay ga ni ŋwaaray, ma fongu ay gaa. Ya Irikoy, ay ga ni ŋwaaray, m'ay gaabandi sorro folloŋ wo hinne, zama y'ay mo hinka fansa sambu Filistancey wo boŋ." 29 Samson binde na bonjare hinka di, kaŋ yaŋ goono ga fuwo gaay bindo ra. A jirri i gaa, afo go a kambe ŋwaari, afo mo a kambe wow ra. 30 Samson ne: "Naŋ ya bu Filistancey banda!" A gungum da nga gaabo kulu me. Fuwo mo gusam mayraykoyey boŋ, da jama kulu kaŋ yaŋ go fuwo ra boŋ. Yaadin cine no jama kaŋ a wi nga buuyaŋo ra, i baa nda ngey kaŋ yaŋ a wi nga baafuna ra. 31 Waato din gaa no a nya-izey d'a baabo windo kulu kaa k'a sambu. I kond'a k'a fiji Zora da Estayol game ra, a baaba Manowan saaray do. Jiiri waranka no a na Israyla may.

Juges 17

1 Ifraymu tondey laabo ra boro fo go no kaŋ maa Mika. 2 A ne nga nya se: "Nzarfu gude zambar fo da zango wo kaŋ i sambu ni se, kaŋ ay maa ni na laaliyaŋ sanni te i boŋ, ngey neeya. Nzarfo go ay do, ay no k'a sambu." A nyaŋo ne: "Rabbi ma ni albarkandi, ay izo." 3 A na nzarfu gude zambar fo da zango ye nga nya se. Nyaŋo mo ne: "Haciika ay jin ka nzarfo din no Rabbi se. I fun ay kambe ra zama ay izo wo ma himandi jabante da himandi kaŋ i ga soogu mo te. Sohõ binde, ay g'i yeti ni se." 4 Saaya kaŋ a na nzarfu yeti nyaŋo se, kala nyaŋo na nzarfu gude zangu hinka sambu ka no zam se, nga mo na himandiyaŋ te nd'ey, jabuyaŋ wane da sooguyaŋ wane. I go no mo Mika windo ra. 5 Mika din gonda tooru fu. A na efod, da fu-kaliyaŋ te. A na nga izey ra afo kambey toonandi zama a ma ciya nga se toorey alfaga. 6 Jirbey din ra bonkooni kulu si no Israyla ra. Boro kulu ga te haŋ kaŋ ga saba nga bumbo diyaŋ gaa. 7 Arwasu fo binde go Baytlahami, Yahudiya laabu wano ra, Yahuda dumo ra, nga mo Lawiti no. A go noodin yawtaray. 8 Bora din binde fatta birno ra, kaŋ ga ti Baytlahami Yahudiya. A koy naaruyaŋ ka di hala nga ga du nangu fo kaŋ ga goro. A dirawo ra binde, kal a kaa Ifraymu tondey laabo ra, ka kaa hala Mika kwaara. 9 Mika ne a se: "Man no ni fun?" Bora ne a se: "Ay wo Lawi boro no, Baytlahami Yahudiya boro mo no. Ay goono ga koy ka yawtaray goray te no, naŋ kaŋ ay ga du nangu." 10 Mika ne a se: "Ma goro ay banda ka ciya ay se baaba da alfaga. Ay mo ga ni no nzarfu gude way jiiri kulu, da bankaaray da ŋwaari." Kala Lawito furo. 11 Lawito yadda mo nga nda bora din ma goro care banda. Arwaso binde ciya a se danga a izey ra afo cine. 12 Mika na Lawito kambey toonandi mo, arwaso binde ciya a alfaga. A goro Mika windo ra. 13 Waato din gaa no Mika ne: "Sohõ ay bay kaŋ Rabbi ga gomni te ay se, za kaŋ ay du Lawiti kaŋ ga te ay alfaga."

Juges 18

1 Jirbey din ra bonkooni si no Israyla ra. Jirbey din ra mo Dan kunda na tubu ceeci zama ngey ma goro a ra. Zama hal a kaa ka to saaya din ra, i tubo mana furo i kambe ra Israyla kundey game ra. 2 Kala Dan izey na ngey kunda ra boro gu donton i jama kulu ra, boro yaarukomyaŋ kaŋ fun Zora da Estayol do haray, zama i ma laabo windi k'a fintal mo. I ne i se: "Wa koy ka laabo fintal." I kaa Ifraymu tondey laabu ka koy Mika windo ra ka zumbu noodin. 3 Waato kaŋ i kaa ka to Mika windo gaa tak-tak, i na arwasu Lawito jinda bay. I kamba ka gana ka kaa a do. I ne a se: "May ka kande nin neewo? Ifo no ni goono ga te mo nango wo ra? Ifo no ka bara ni se ne?" 4 Kala a ne i se: "Yaa da yaa no Mika te ay se. A n'ay sufuray, ay ciya a alfaga mo." 5 I ne a se: "Iri ga ni ŋwaaray no, ma saaware ceeci Irikoy do zama iri ma bay hala fondo wo kaŋ iri go ga gana ga te albarka." 6 Alfaga ne i se: "Wa koy baani samay. Fonda kaŋ araŋ ga gana, Rabbi jine no a go." 7 Waato din gaa no boro guwa din tun ka kaa Layis. I di borey kaŋ yaŋ goono ga goro a ra, i go ga goro nda baani, Zidonancey alaada boŋ, laakal kanay ra, fitina kulu si. Zama laabo ra mayraykoy si no kaŋ ga haawa i gaa hay kulu ra. I ga mooru Zidonancey, i si muraadu fo kulu te da boro kulu. 8 Kaŋ i ye ka kaa ngey nya-izey do Zora da Estayol, kala i nya-izey ne i se: "Man gaa baaru kaŋ araŋ kande?" 9 I ne: "Iri ma tun ka koy ka wongu nd'ey, zama iri di laabo. A go mo, a ga boori gumo. Araŋ binde, araŋ go ne ga goro hinne? Wa si te hawfunoyaŋ. Wa dira ka koy ka laabo ŋwa. 10 Waato kaŋ araŋ koy, araŋ ga borey gar, i go ga goro baani goray. Laabo mo, a ga tafay, zama Irikoy n'araŋ no nd'a araŋ kambe ra. Laabu no kaŋ si jaŋ hay kulu kaŋ go ndunnya ra." 11 A binde, Dan kunda ra kala boro zangu iddu tun Zora da Estayol, kaŋ yaŋ na wongu jinayyaŋ koto. 12 I tun ka kaa Ciriyat-Yeyarim ka zumbu, Yahuda laabo ra. Woodin se no i na nango maa daŋ Mahane-Dan (kaŋ a feerijo ga ti Dan Gata) hala hunkuna. A go Ciriyat-Yeyarim se wayna kaŋay haray. 13 I bisa noodin ka koy Ifraymu tondey laabo ra ka kaa ka to Mika windi. 14 Gaa no boro guwa din kaŋ yaŋ koy ka Layis laabo windi, i ne ngey nya-izey se: "Araŋ bay kaŋ windo wo ra efod fo go no, da fu-kaliyaŋ da jabuyaŋ himandi da sooguyaŋ himandi mo? Sohõ binde, araŋ bay haŋ kaŋ araŋ ga te." 15 I binde kamba ka kaa arwasu Lawito din kwaara, danga Mika windi nooya. I n'a baani hã. 16 Dan kunda boro zangu iddo din kay windo me gaa da ngey wongu jinayey. 17 Ngey boro guwa kaŋ yaŋ koy ka laabo windi din ziji ka furo noodin. I na jabuyaŋ himando da efod da fu-kaley, da sooguyaŋ himando sambu. Alfaga mo go meyo gaa ga kay, da boro zangu iddo wo mo kaŋ yaŋ go ga guddama da wongu jinayyaŋ. 18 Waato kaŋ boro fey din furo Mika windo ra, i n'a jabuyaŋ himando, da efod nda fu-kaley da sooguyaŋ himando sambu. Kala alfaga ne i se: "Ifo no araŋ goono ga te?" 19 I ne a se: "Ma dangay ka ni kambe dake ni me gaa ka kaa iri banda. Ma ciya iri se baaba da alfaga. Woofo no ga bisa ni se, ni ma ciya boro folloŋ windi se alfaga, wala ni ma ciya kunda da dumi se alfaga Israyla ra?" 20 Alfaga bina binde kaan. Kal a na efod nda fu-kaley da jabuyaŋ himando sambu ka furo jama bindo ra. 21 I bare binde ka dira. I na ngey zankey da ngey hawey da arzakey daŋ ngey jine. 22 Waato kaŋ i mooru Mika kwaara, borey kaŋ yaŋ go Mika windo jarga margu. I na Dan izey hamney ka to. 23 I na Dan izey ce. Ngey mo zagu ka ne Mika se: "Ifo no ka du nin kaŋ ni na jama wo margu?" 24 A ne: "Araŋ n'ay toorey kaŋ yaŋ ay te, d'ay alfaga mo kom k'araŋ koyyaŋ te. Ifo ka cindi ay se koyne? Mate se no araŋ ga ne ay se: ‹Ifo ka du nin?› " 25 Dan izey ne a se: "I ma si maa ni jinde iri game ra, hala alborey kaŋ yaŋ biney ga koroŋ, i ma si kaŋ ni boŋ hala ni ma bu, nin da ni almayaaley." 26 Kala Dan izey soobay ka ngey dirawo te. Waato kaŋ Mika di i bisa nga gaabi, a bare ka ye fu. 27 I na haya kaŋ Mika te din, da alfaga kaŋ a du, sambu ka kaa Layis, borey kaŋ go ga goro nda baani, laakal kanay ra. I n'i kar da takuba. I na kwaara ton da danji. 28 Faabako si no, zama kwaara ga mooru Zidon. I si muraadu kulu te mo da boro kulu. I goono ga goro Bayt-Rehob jarga, gooro ra. Dan izey na birni cina ka goro a ra. 29 I na birno maa ce Dan, ngey kaayo Dan maa boŋ, nga kaŋ i hay Israyla se, amma sintina gaa birno maa ga ti Layis. 30 Dan izey na jabuyaŋ himando sinji ngey boŋ se. Yonatan, Gerson banda, Musa ize, nga da nga izey no ga ti alfagey Dan kunda se, hal a to hano din kaŋ yawey na laabo din may. 31 I binde na jabuyaŋ himando kaŋ Mika te din sinji i se, jirbey kulu me-a-me ra kaŋ Irikoy windo go Silo ra.

Juges 19

1 A ciya no, jirbey din ra kaŋ bonkooni si no Israyla ra, kala Lawiti fo go Ifraymu tondey laabo ra da goray. Nga mo na wahay sambu Baytlahami Yahudiya ra. 2 A wahayo din binde fay d'a ka te kaaruwa, ka koy nga baabo kwaara, Baytlahami Yahudiya ra. A goro noodin handu taaci. 3 Albora mo tun k'a gana zama nga m'a yaamar se, ka ye ka kand'a fu. A bannya fo go a banda da nga farkay hinka. Kala waybora na nga aro daŋ nga baaba windo ra. Waato kaŋ waybora baabo di nga izo aro, a farhã d'a diyaŋ. 4 Anzura, kaŋ ga ti waybora baabo n'a gaay kal a te jirbi hinza noodin anzura windo ra. I binde ŋwa ka haŋ, ka goro noodin. 5 I go no, jirbi taacanta hane i tun za susubay da hinay, nga mo tun diraw se. Waybora baabo ne nga anzura se: "Ma ni bine kaanandi da ŋwaari koyne, gaa no araŋ m'araŋ fonda gana." 6 Kal i goro ka ŋwa ka haŋ care banda, i boro hinka kulu. Waybora baabo ne bora se: "Ay ga ni ŋwaaray, ni ma yadda ka kani, ni bina ma kaan." 7 Bora binde tun zama nga ma dira ka koy, amma a anzura hin a, kal a ye ka kani koyne. 8 Zaari guwanta hane mo a tun da hinay ka diraw soola te. Kala waybora baabo ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ma kay ka alciri kaa. Ma goro ne hala wayna ma yay." I boro hinka kulu binde ŋwa. 9 Waato kaŋ cine bora tun ka ne nga ga dira, nga nda nga wahay da nga bannya, kal a anzura, kaŋ ga ti waybora baabo ne a se: "Guna, sohõ wayna ga ba ka kaŋ. Ay g'araŋ ŋwaaray, wa kani, zama zaaro ga ba ka ban. Ma goro ne, zama ni bina ma kaan. Suba susubay araŋ ma tun za da hinay ka koy, ni ma to ni kwaara." 10 Amma bora wangu ka kani. Kal a tun ka fatta, a koy ka to Yebus kaŋ ga ti Urusalima. A banda mo farkay hinka go no da ngey lafarey. A wahayo mo go a banda. 11 Wayna yay saaya kaŋ cine i maan Yebus. Bannya mo ne nga koyo se: "Ay ga ni ŋwaaray, ma kaa iri ma furo Yebusancey birno wo ra ka kani." 12 Amma koyo ne a se: "Iri si kamba ka furo mebaraw birni fo ra, kaŋ manti Israyla izey wane no, amma iri ga bisa ka koy Jibeya." 13 A ne mo nga bannya se: "Ma kaa, iri ma maan nangey wo afo. Iri ma zumbu Jibeya ra, wala Rama." 14 I binde bisa ka ngey diraw te. Wayna mo kaŋ i gaa waato kaŋ i maan Jibeya, Benyamin wano. 15 I kamba mo, zama ngey ma furo ka zumbu Jibeya. Kaŋ i furo, i goro ganda birno batama ra, zama boro kulu mana i zumandi nga windo ra. 16 Kala alboro zeeno fo go, a kaa ka fun nga fari goy do wiciri kambu. Bora din mo, Ifraymu tondey laabo ra boro no, day a goono ga goro Jibeya. Amma nango din borey Benyamin dumiyaŋ no. 17 Kal a na nga boŋ sambu ka guna. A di naarukwa din birno batama ra. Alboro zeena ne a se: "Man no ni goono ga koy, man no ni fun mo?" 18 A ne albora se: "Iri goono ga naaru no. Iri fun Baytlahami-Yahudiya, ga daŋandi ka koy Ifraymu tondey laabu banda. Noodin no ay go da goray. Ay koy Baytlahami-Yahudiya. Sohõ ay goono ga koy Rabbi windo nango do. Ay mana du mo boro kaŋ g'ay zumandi nga windo ra. 19 A go mo, kwaari go no, d'iri farkayey ŋwaari. Buuru da duvan mo go no in d'ay wahayo se, da arwaso wo mo kaŋ go iri, ni bannyey banda se. Iri mana jaŋ hay kulu." 20 Alboro zeena binde ne: "Wa kubayni, kulu nda yaadin. Hay kulu kaŋ ni ga laami, ay jaraw no, amma ma si zumbu neewo batama ra." 21 A kand'a nga windo ra. A na farkayey no ŋwaari. I na ngey cey nyun ka ŋwa ka haŋ. 22 I goono ga maa ndunnya kaani yaadin, kala birno boro yaamo fooyaŋ go, i kaa. I na windo windi ka daŋ game, i goono ga windi meyo kar. I soobay ka salaŋ da windikoyo, alboro zeena din. I ne: "Ma fatta da bora din kaŋ furo ni windo ra, zama iri ma margu nd'a." 23 Nga din, bora, windikoyo fatta ka koy i do. A ne i se: "Abada, ay nya-izey, ay g'araŋ ŋwaaray, wa si goy laalo te ya-cine. Za kaŋ boro wo go, a kaa ay windo do, wa si saamotaray goy woodin te. 24 Ay ize wandiyo neeya, da bora wahayo mo, ngey no ay ga kande araŋ se sohõ. Araŋ m'i sara ka te i se hay kulu kaŋ kaan araŋ se. Amma alboro wo kaa ay fuwo ra, araŋ ma si saamotaray zunubo din te." 25 Amma borey din wangu ka maa a sanno. Bora binde, yawo din na nga wahayo di k'a kaa taray i se. I margu nd'a, i hanna k'a hasara kala mo bo. Waato kaŋ mo ga ba ka bo, i na waybora taŋ. 26 Waato din gaa, susubay da hinay, waybora kaa ka kaŋ bora fu meyo gaa, nango kaŋ a koyo go. A go noodin kala batama hanan. 27 A koyo tun susuba ka fu meyo fiti. A fatta zama nga ma nga dirawo te. Kala waybora go, wahayo din kaŋ ganda fu meyo gaa. A kambey mo go fu meyo kutijo gaa. 28 Albora binde ne a se: "Tun! iri ma soobay ka dira." Amma tuyaŋ si no. Kala bora n'a sambu k'a dake nga farka boŋ. Bora binde tun ka koy nga kwaara. 29 Waato kaŋ a to nga kwaara, a na zaama sambu ka nga wahayo dumbu ka fay dabey gaa, kal a to baa way cindi hinka. A n'i donton i ma koy Israyla kunda kulu do. 30 A ciya binde, boro kulu kaŋ di a kal a ma ne: "I mana goy woone dumi te baa ce fo. I mana di a mo, za han kaŋ hane Israyla izey fun Misira laabo ra ka kaa sohõ. Araŋ ma lasaabu ka saaware ka ci haŋ kaŋ go araŋ biney ra."

Juges 20

1 Kala Israyla izey kulu fatta. Jama marga kulu margu danga boro folloŋ no, za Dan gaa kal a ma koy Beyer-Seba gaa, ngey nda Jileyad laabo borey. I kaa Rabbi do Mizpa. 2 Jama kulu arkusey mo, danga Israyla kundey kulu waney, i na ngey boŋ cabe Irikoy jama marga ra, i soojey zambar zangu taaci no, takubakoyyaŋ. 3 Amma Benyamin izey du Israyla izey jama baaru kaŋ i ziji ka koy Mizpa. Kala Israyla izey ne: "Wa ci iri se, mate no goy laalo wo du ka sintin d'a?" 4 Lawi bora mo, waybora kaŋ i wi din aro tu ka ne: "Ay koy Jibeya, Benyamin wano ra, in d'ay wahayo, zama iri ma zumbu. 5 Jibeya borey binde tun ay se. I na windo kaŋ ra ay go din kulu windi k'a daŋ game cin. Ay mo no i ne ngey ga wi. I n'ay wahayo hasara mo kal a bu. 6 Kal ay mo n'ay wahayo sambu, ay n'a dumbu-dumbu, ay n'a samba laabo kulu me-a-me ra kaŋ Israyla tubu, zama i na goy yaamo yaŋ da saamotaray goy te Israyla ra. 7 Wa guna binde, araŋ Israyla izey, araŋ kulu. Wa kande araŋ dabarey d'araŋ saawarey mo." 8 Jama kulu tun danga boro folloŋ ka ne: "Boro fo si no iri ra kaŋ ga koy nga fuwo do. Baa afo si no iri ra kaŋ ga ye nga kwaara. 9 Amma sohõ, haŋ kaŋ iri ga te Jibeya se neeya: iri ma koy k'a wongu kurne boŋ. 10 Iri ma suuban boro way zangu ra Israyla kunda kulu ra, zangu mo zambar kulu ra, zambar fo mo koyne zambar way ra, zama i ma du jama se hindoonay. Zama waato kaŋ i to Jibeya, Benyamin wano, i ma te a se a saamotara kulu kaŋ i te Israyla ra boŋ." 11 Jama kulu binde margu zama ngey ma birno wongu, i biney mo ciya afolloŋ. 12 Kala Israyla kundey na boroyaŋ donton Benyamin kunda kulu gaa ka ne i se: "Laala woofo dumi no woone kaŋ sintin ka te araŋ do? 13 Sohõ binde, araŋ ma boro yaamey din kaŋ go noodin Jibeya nooyandi iri se zama iri m'i wi. Yaadin cine no iri ga laala dagu ka kaa d'a Israyla ra." Amma Benyamin izey wongu ka yadda nda ngey nya-izey Israyla izey sanno. 14 Kala Benyamin izey margu birney ra. I kaa Jibeya zama ngey ma wongu nda Israyla izey. 15 Han din hane binde i na Benyamin izey kabu birni kulu ra, boro zambar waranka cindi iddu no takubakoyyaŋ, Jibeya gorokoy baa si. Ngey mo boro suubanante zangu iyye no i lasaabo boŋ. 16 Jama din kulu ra boroyaŋ go no, zangu iyye, suubananteyaŋ, kambu wow koyyaŋ, kaŋ afo kulu ga waani ka goy da finga-finga. I ga hin ka boŋ hamni ize folloŋ catu ka zeeri, hartayaŋ si no. 17 Israyla borey mo, Benyamin baa si, i n'i lasaabu boro zambar zangu taaci, takubakoyyaŋ. Woodin yaŋ kulu soojeyaŋ no. 18 Israyla tun ka koy Betel ka saaware ceeci Irikoy gaa. I ne: "May no ga jin ka sintin ka dira iri se, iri ma koy ka Benyamin izey wongu?" Rabbi ne: "Yahuda no ga sintin ka dira." 19 Israyla izey tun za susubay ka gata sinji Jibeya wonguyaŋ se. 20 Israyla alborey binde fatta ngey ma Benyamin wongu. Israyla alborey na daaga sinji i se Jibeya gaa. 21 Benyamin izey mo fatta Jibeya ra. I na boro zambar waranka cindi hinka leemun parkatak han din hane Israyla izey ra. 22 Israyla izey jama na ngey boŋ gaabandi. I ye ka wongu daaga sinji, nango kaŋ i na bi wano sinji. 23 Israyla izey binde ziji ka koy ka hẽ Rabbi jine kala wiciri kambu. I na saaware ceeci Rabbi gaa ka ne: "Ay ma ye ka koy ka wongu nda ay nya-izo Benyamin izey, wala?" Rabbi ne: "Ma koy ka wongu nd'a." 24 Kala Israyla izey maan ngey ma Benyamin izey wongu se zaari hinkanta hane. 25 Benyamin mo, Jibeya ra zaari hinkanta hane, i na Israyla wongu. I ye ka boro zambar way cindi ahakku leemun koyne Israyla izey ra, woodin yaŋ kulu mo takubakoyyaŋ no. 26 Gaa no Israyla izey da jama kulu ziji ka koy Betel. I hẽ ka goro noodin Rabbi jine, i mehaw mo zaari woodin kala wiciri kambu. I na sargayyaŋ kaŋ i ga ton da saabuyaŋ sargayyaŋ salle Rabbi jine. 27 Kala Israyla izey na Rabbi hã (zama Irikoy sappa sundurko go noodin jirbey din ra. 28 Fineyas, Eliyezar izo, Haruna banda mo, nga no ga kay a jine jirbey din ra.) I ne: "Ay ma ye ka fatta ka wongu nd'ay nya-izo Benyamin, wala ya naŋ." Rabbi ne: "Ma ziji, zama suba no ay g'a daŋ ni kambe ra." 29 Israyla na boroyaŋ daŋ i ma Jibeya windi ka koy te gumandi izeyaŋ. 30 Israyla izey ye ka koy ka wongu nda Benyamin izey zaari hinzanta ra. I na wongu daaga sinji Jibeya se, danga mate kaŋ i doona ka te waato. 31 Benyamin izey binde fatta zama ngey ma jama wongu, amma i n'i candi k'i fay da birno. Hal i sintin ka borey kar, i goono g'i wi sanda doŋ wano fondey boŋ, kaŋ afo ga koy Betel, afa mo ga koy Jibeya. Israyla boro waranza cine no i wi saajo ra. 32 Kala Benyamin izey ne: "I go ga kaŋ iri jine no sanda waato." Amma Israyla izey ne: "Naŋ iri ma zuru k'i candi, i ma fay da birno ka koy fondey gaa." 33 Israyla alborey kulu binde tun nangey kaŋ yaŋ i go waato ka wongu daaga sinji Baal-Tamar. Israyla izey gumandi izey, ngey mo bagu ka tun ngey tuguyaŋ nango ra, danga Maarek-Jibeya nooya. 34 Israyla kulu ra boro suubanante zambar way no ka daŋandi ka kaa ngey ma Jibeya wongu se. Wongo go mo, a koroŋ, amma i mana bay hala taabi ga ba ka du ngey. 35 Rabbi na Benyamin kar mo Israyla jine. Israyla na Benyamin izey mallaka zaari woodin ra, boro zambar waranka cindi gu da zangu fo, kaŋ woodin yaŋ kulu takubakoyyaŋ no. 36 Benyamin izey binde bay kaŋ i na ngey kar ka zeeri, zama Israyla izey na Benyamin izey no batama zama i goono ga de ngey gumandi izey gaa, kaŋ yaŋ i tugu Jibeya se. 37 Kala gumandi izey tun da cahãyaŋ ka daabu Jibeya boŋ. Gumandi izey binde sasare care gaa ka feeri. I na birno kulu kar da takuba. 38 Seeda neeya kaŋ i soola gumandi izey da Israyla izey game ra: i ma dullu boobo tunandi birno ra. 39 Israyla borey mo bare wongo ra. (Amma Benyamin sintin ka Israyla borey kar, sanda boro waranza cine kaŋ i wi. I ne: "Haciika, i taabi iri jine sanda mate kaŋ cine i jin ka te sintinay wongo ra"). 40 Amma saaya kaŋ cine dullo sintin ka ciciri ka tun birno ra, sanda sari salleyaŋ cine, Benyamin dumey zagu, i di birno kulu go, a goobara go ga ziji beene. 41 Israyla borey mo bare, Benyamin borey biney mo pati, zama i faham kaŋ ngey furo kambe. 42 Woodin se no i na banda no Israyla borey se ka saajo fonda gana. Amma wongo n'i haabu ka gaaray. Borey kaŋ yaŋ ga fun birney ra mo n'i daŋ bindi. I n'i mallaka parkatak! 43 I na Benyamin windi nangu kulu, i n'i haabu ka gaaray. I n'i to fulanzamyaŋo do, ka koy hala wayna funay hara, Jibeya jarga. 44 Benyamin wane alboro zambar way cindi ahakku no ka bu, woodin yaŋ kulu mo yaarukomyaŋ no. 45 I bare ka zuru ka koy saajo ra hala Rimmon tondo do haray. I ra Israyla na boro zambar gu kumna-kumna fondey boŋ. I n'i haabu ka gaaray kala Jidom k'i boro zambar hinka wi koyne. 46 Han din hane Benyamin wane kaŋ yaŋ bu, i timmanta boro zambar waranka cindi gu no, takubakoyyaŋ, kaŋ woodin yaŋ kulu yaarukomyaŋ no. 47 Amma boro zangu iddu bare ka zuru ka koy ganjo ra, kala Rimmon tondo ra. I goro Rimmon tondo ra handu taaci. 48 Kala Israyla izey bare ka fay da Benyamin izey. I n'i kar da takuba, birno kulu da hawey da hay kulu kaŋ i gar. Birney kulu kaŋ i gar mo, i na danji daŋ i gaa.

Juges 21

1 Israyla borey binde jin ka ze Mizpa ra ka ne: "Iri boro, baa afo si nga ize way hiijandi Benyamin boro se." 2 Jama binde kaa Betel. I goro noodin Irikoy jine kala wiciri kambu. I na ngey jindey sambu ka hẽ da hẽeni korno. 3 I ne: "Ya Rabbi, Israyla Irikoyo! Ifo se no hayo wo te Israyla ra, hala mo i jaŋ kunda fo hunkuna Israyla ra?" 4 A ciya mo, jama tun za susuba da hinay ka sargay feema cine noodin. I na sargay kaŋ i ga ton da saabuyaŋ sargayyaŋ mo salle. 5 Israyla izey mo ne: "Israyla kundey kulu ra, may no mana kaa Rabbi do jama marga ra?" Zama i na zeyaŋ bambata te, boro kaŋ mana kaa Mizpa Rabbi do ciine ra, ka ne: "Daahir no i g'a wi." 6 Israyla izey binde ye ka bakar ngey nya-izo Benyamin se ka ne: "I na kunda fo halaci hunkuna Israyla ra. 7 Mate no iri ga te ka du wandeyaŋ borey yaŋ kaŋ cindi se, za kaŋ iri ze da Rabbi ka ne iri si iri ize wayey hiijandi i se?" 8 I ne: "Israyla kundey ra, man bora kaŋ mana kaa Rabbi do Mizpa?" Wiiza, boro kulu mana tun Yabes-Jileyad ka kaa Mizpa jama marga do. 9 Zama saaya kaŋ i na borey lasaabu, a go, i mana Yabes-Jileyad goroko fo kulu gar noodin. 10 Jama binde na boro zambar way cindi hinka donton, kaŋ yaŋ ga yaaru nda cimi. I n'i lordi ka ne i se: "Wa koy ka Yabes-Jileyad kar da takuba parkatak! da wayborey d'i kayney care banda. 11 Haŋ kaŋ araŋ ga te neeya: araŋ ga alborey kulu leemun parkatak! da wayboro kulu kaŋ kani da alboro." 12 I na wandiyo zangu taaci gar Yabes-Jileyad ra, kaŋ yaŋ mana bay ka kani nda alboro ce fo. I kande wandiyey jama do Silo ra, kaŋ go Kanaana laabo ra. 13 Jama kulu donton ka salaŋ da Benyamin izey kaŋ yaŋ go Rimmon tondo ra. I na baani baaru fe i gaa. 14 Alwaato din no Benyamin borey ye ka kaa. Israyla borey na wandiyey no i se, kaŋ yaŋ i naŋ da fundi Yabes-Jileyad wayborey ra. Kulu nda yaadin, i mana wasa Benyamin borey se. 15 Jama binde bakar Benyamin se, zama Rabbi na kunda fo zeeri Israyla ra. 16 Kala jama arkusey ne: "Mate no iri ga te ka du wandeyaŋ woone yaŋ kaŋ cindi se, za kaŋ i na Benyamin wayborey wi?" 17 I ne mo: "Tilas no i ma du tubu borey kaŋ yaŋ du ka yana Benyamin ra se, zama i ma si kunda fo tuusu Israyla ra. 18 Amma iri si hin k'i no wande iri ize wandiyey ra i ma hiiji, zama Israyla izey jin ka ze ka ne: ‹Laalante no boro kaŋ ga wande no Benyamin se.› " 19 Kal i ne: "Guna, Rabbi batu go no jiiri kulu Silo ra, kaŋ go Betel se azawa kambe, fonda kaŋ ga fun Liban se dandi kambe." 20 I na Benyamin izey lordi ka ne: "Wa koy ka gum reyzin kaley ra. 21 Araŋ ma guna. Hala day Silo izey wandiyey fatta zama ngey ma gaan se, waato din gaa araŋ mo ma fun reyzin kaley ra. Alboro fo kulu ma di nga boŋ se wande Silo ize wandiyey ra, ka koy Benyamin laabu. 22 A ga ciya mo, saaya kaŋ cine i baabey wala i armey, da i kande kalima iri do, iri ma ne i se: ‹Wa yadda k'i naŋ iri se gomni boŋ, zama iri wo, iri mana wandeyaŋ kom wongu do ka no i se. Zama d'araŋ mo man'i no sohõ cine, doŋ alhakku go araŋ boŋ.› " 23 Kala Benyamin izey te yaadin. I na wandeyaŋ sambu ngey baayaŋo hino me, kaŋ yaŋ koy ka gaan, wo kaŋ yaŋ i di ra. I tun ka ye ngey tubo do ka birniyaŋ cina ka goro i ra. 24 Israyla izey mo fay da nango din jirbey din ra. Boro kulu koy nga kunda da nga almayaaley do. Boro kulu tun noodin ka koy nga tubo do mo. 25 Jirbey din ra bonkooni si no Israyla ra. Boro kulu ga te haŋ kaŋ ga saba nga bumbo diyaŋ gaa.

Ruth 1

1 A go no, jirbey kaŋ ra jine borey goono ga may, kala haray te laabo ra. Yahudiya laabo ra Baytlahami boro fo mo koy Mowab laabu ka goro, nga nda nga wando nda nga ize aru hinka. 2 Bora din maa Elimelek, a wando maa Neyomi, i ize hinka mo maa Malon da Cilon. Efrata boroyaŋ no, Baytlahami kwaara, Yahudiya laabo ra. I kaa Mowab laabo ra ka goro noodin. 3 Neyomi kurnyo Elimelek wo bu ka wando nda nga ize aru hinka naŋ. 4 Izey din na Mowab ize wayyaŋ hiiji. Afo maa Orpa, afa mo maa Ruta. I goro danga jiiri way cine. 5 Malon da Cilon mo, i boro hinka kulu bu, ka cindi waybora hinne, kurnye si, ize aru hinka mo si. 6 Waato din gaa no a tun, nga nda nga anzuray hinka, zama nga ma fun Mowab laabu ka ye nga kwaara, zama Mowab laabo ra a du baaru kaŋ i ne Rabbi na nga borey kunfa k'i no ŋwaari. 7 Kal a fun nga nangoray zeena do, nga nda nga anzuray wayboro hinka nga banda. A na fonda kaŋ ga koy Yahudiya din gana. 8 Neyomi ne nga anzurayey se: "Wa ye ka koy. Araŋ boro kulu ma koy nga nya kwaara. Rabbi ma gomni goy cabe araŋ se, danga mate kaŋ cine araŋ cabe in da buukoy se. 9 Rabbi ma yadda araŋ se araŋ ma du fulanzamyaŋ, araŋ afo kulu nga kurnyo kwaara." Saaya din no a n'i afo kulu garbe sunsum, amma i na ngey jindey sambu ka hẽ da gaabi. 10 I ne a se: "Abada, iri ga koy ni banda no, kala ni borey do." 11 Neyomi binde ne i se: "Ay izey, wa ye. Ifo se no araŋ ga koy ay banda? Ize aruyaŋ ga cindi ay gunde ra no koyne kaŋ yaŋ ga te araŋ se kurnyeyaŋ? 12 Ay izey, wa ye. W'araŋ koyyaŋ te, zama ay zeena bisa naŋ kaŋ ay ga du kurnye. Baa d'ay ne ay mana laakal kaa kurnye gaa, baa d'ay du kurnye cino wo ra, ka izeyaŋ hay mo -- 13 araŋ ga hin ka goro hala i ma beeri no? Abada, ay izey, zama ay bine sara bisa araŋ waney, za kaŋ Rabbi kambe goono ga gaaba nd'ay." 14 Gaa no i ye ka jinde sambu nda gaabi ka hẽ. Orpa na nga anzura garbe sunsum, amma Ruta wo naagu a gaa. 15 Neyomi ne a se: "Guna, ni waycina kongormo go ga ye nga dumey da nga de-koyey do, ni mo ma ye k'a gana." 16 Amma Ruta ne: "Ma s'ay ŋwaaray ka ne ya fun ni banda, ya si ni gana mo. Zama nangu kulu kaŋ ni ga koy, noodin no ay mo ga koy. Naŋ kaŋ ni zumbu, ay mo ma zumbu noodin. Ni dumi ma ciya ay dumi, ni Irikoyo mo ma ciya ay Irikoyo. 17 Naŋ kaŋ ni bu, noodin ay mo ma bu, i m'ay fiji noodin mo. Rabbi m'ay laali da manti buuyaŋ hinne no k'ay fay da nin." 18 Waato din gaa no Neyomi bay kaŋ Ruta na bine sinji nga banda koyyaŋ se, gaa no a mana salaŋ a se koyne. 19 I boro hinka binde soobay ka dira kala i kaa Baytlahami. I kaayaŋo baaru na kwaara kulu kubay. Wayborey ne: "Neyomi no woone mo, day?" 20 A ne i se: "Wa si ne ay se Neyomi. Wa ne ay se Mara, zama Hina-Kulu-Koyo na goy dungo te ay se gumo. 21 Toonante no ay fun ne, amma kambe koonu no Rabbi ye ka kande ay. Ifo se no araŋ ga ne ay se Neyomi? za kaŋ Rabbi na yadda-jaŋay cabe ay se, Hina-Kulu-Koyo n'ay kaynandi mo?" 22 Neyomi binde ye ka kaa, nga nda nga anzura Ruta, Mowab ize wayo, kaŋ kaa a banda ka fun Mowab laabu. I to Baytlahami sayir heemaro sintina ra.

Ruth 2

1 Neyomi kurnyo dumi fo go no, arzakante beeri no, Elimelek dumey wane, kaŋ maa ga ti Buwaza. 2 Ruta, Mowab ize wayo ne Neyomi se: "Sohõ kay, naŋ ya koy fari ka koobu jeeney ra, boro kaŋ do ay du gaakuri a jine." Neyomi ne a se: "To, koy, ay izo." 3 A binde koy, a go ga koobu faro ra, a goono ga wiikoy banda gana. A darza no ka zumbu Buwaza faro baa ra, nga mo Elimelek dumi no. 4 Buwaza mo go ga kaa ka fun Baytlahami. A ne wiikoy se: "Rabbi ma goro araŋ banda." I tu ka ne a se: "Rabbi ma ni albarkandi." 5 Kala Buwaza ne nga bannya kaŋ ga wiikoy dabari se: "May ize way no woone?" 6 Bannya kaŋ ga wiikoy dabari tu ka ne a se: "Mowabancey ize way no, nga kaŋ kaa Neyomi banda ka fun Mowab laabu. 7 A ne ay se: ‹Ay g'araŋ ŋwaaray, wa naŋ ay ma wiikoy banda gana, ka koobu izey kumna-kumna bokwey game ra.› A kaa binde, a goono ga koobu za susubo ka kaa sohõ, kala fulanzamyaŋ kayna kaŋ a te windo ra." 8 Buwaza bare ka ne Ruta se: "Ay izo, ma maa. Koobu se ni ma si koy fari fo do, ni ma si gana ne wo mo, amma ni ma lamba ay koŋŋey gaa. 9 Ma fari kaŋ i goono ga wi guna k'i gana. Ma bay kaŋ ay na arwasey lordi ka ne i ma si ni ham. Da ni maa jaw, ma koy ay foobo do ka kaa haro kaŋ i guru ka kande din ra ka haŋ." 10 Waato din gaa Ruta sombu nga moyduma boŋ ka sumbal hala ganda. A ne Buwaza se: "Ifo se no ay du gaakuri ni jine, hala ni ma saal ay, ay kaŋ yaw no?" 11 Buwaza tu ka ne a se: "I n'ay fahamandi nda hay kulu kaŋ ni te ni anzura se za ni kurnye buuyaŋ. A go, ni na ni baabo da ni nyaŋo naŋ, da laabo kaŋ ra i na ni hay, hala ni kaa boroyaŋ do kaŋ ni mana jin k'i bay. 12 Rabbi ma ni goyo bana ni se, ni ma alhakku toonante ta Rabbi Irikoy, Israyla wano do, kaŋ ni kaa ka tuguyaŋ do ceeci a fatey cire." 13 Gaa no Ruta ne: "Ya ay jine bora, naŋ ya du gaakuri ni do, zama ni n'ay bine gaabandi. Ni na gomni sanney wo te ay, ni koŋŋa se, baa kaŋ ay manti ni windi koŋŋey ra afo." 14 }waaro waate Buwaza ne a se: "Kaa ne ka buuru ŋwa. Ma ni looma sufu hari mooro ra." A binde, Ruta goro wiikoy do. I na kukure salle a se, a ŋwa ka kungu ka fay da cindo. 15 Waato kaŋ a tun ka ne nga ma koobu, kala Buwaza na nga arwasey lordi ka ne: "Wa naŋ a ma koobu hala bokwey game ra, araŋ ma s'a kayna mo. 16 Araŋ ma fay ka kaa a se mo bokwey ra, araŋ ma naŋ mo a ma koobu, araŋ ma s'a ganji." 17 Yaadin cine no a koobu nd'a faro ra, za susuba kala wiciri kambo to. A na wo kaŋ nga du din safa hal a te sanda hawgara jare, sayir masangu. 18 A n'a sambu ka furo birno ra. A anzura di haŋ kaŋ a du koobo do. Ruta na kunji cindo mo cab'a se, curkusa wane kaŋ cindi. 19 A anzura ne a se: "Man no ni koobu hunkuna? Man no ni goy? Albarka ma goro bora kaŋ na ni saal din boŋ!" Ruta na bora kaŋ do nga goy din cabe anzura se ka ne: "Bora kaŋ do ay goy hunkuna, a maa ga ti Buwaza." 20 Neyomi binde ne nga anzura se: "Rabbi, kaŋ mana fay da nga gomno cabeyaŋ buukoy da fundikooney se, a ma bora din albarkandi!" Neyomi ne a se koyne: "Bora din iri dumi no, imaano. A go borey kaŋ ga hin ka fansa sambu iri se ra." 21 Ruta, Mowab ize wayo binde ne: "Oho, a ne ay se ay ma lamba nga goy-izey gaa hal i m'a farey wiyaŋey kulu ban." 22 Neyomi ne nga anzura Ruta se: "A boori, ay izo! Ma soobay ka koy a koŋŋey banda, i ma si ni gar fari waani fo ra." 23 Yaadin no a lamba Buwaza koŋŋey gaa zama nga ma koobu, hala waati kaŋ i na sayir da alkama wiyaŋo ban. A go mo nga anzura do ga goro.

Ruth 3

1 Kala a anzura Neyomi ne a se: "Ay izo, manti sohõ kala ay ma fulanzamay ceeci ni se, zama ni ma du laakal kanay goray. 2 Guna Buwaza neeya kaŋ ni go a koŋŋey banda, manti iri dumi no? A go, hunkuna cin a ga sayir faaru karayaŋo do. 3 Ni ma nyumay ka ji tuusu, ka ni boŋ daabu ka koy karayaŋo do, amma ma si ni boŋ bangandi a se, kala waati kaŋ a ŋwa ka haŋ ka ban. 4 A ga ciya mo, waati kaŋ a ga kani, ma laakal da nango kaŋ a ga kani. Waato din gaa ma furo ka daabiro kaa a cey gaa ka kani noodin. Nga mo ga ci ni se haŋ kaŋ no ni ga te." 5 Ruta ne a se: "Hay kulu kaŋ ni ci, ay g'a te." 6 A koy karayaŋo do ka te mate kulu kaŋ cine anzura ci a se. 7 Waato kaŋ Buwaza ŋwa ka haŋ, a bina ga kaan mo, kal a koy ntasso gusamo banda zama nga ma kani. Ruta mo kaa moso-moso, ka daabiro kaa a ce taamey gaa, ka kani noodin. 8 A ciya mo, hala cin bindi, albora humburu. A bare ya-cine day, kala wayboro fo go ga kani nga cey do haray. 9 A ne a se: "Nin no may?" Ruta mo tu ka ne: "Ay no ni koŋŋa Ruta. Ma ni daabiro feeri ni koŋŋa boŋ, zama ni ya dumi no kaŋ ga maan." 10 Buwaza ne: "Ya ay izo, Rabbi ma ni albarkandi. Gomni woone kaŋ ni kokor ka cabe, a bisa ijina, za kaŋ ni mana arwasey suuban, hala noorukooni no wala talka no. 11 Sohõ, ay izo, ma si humburu. Hay kulu kaŋ ni ci, ay g'a te ni se, zama kwaaro wo gorokoy kulu bay kaŋ ni gonda boro-hannotaray. 12 Cimi no ay ya ni dumi kaŋ ga maan no, amma kulu nda yaadin, dumi fo go no kaŋ maan ka bisa ay. 13 Ma kani hunkuna. A ga ciya, waati kaŋ mo bo, da bora din te ni se haŋ kaŋ ga hima kay, to, a boori, a ma dumitaray goy te. Da mo a mana te ni se mate kaŋ ga hagu dumi ma te mo, ay ga te wo kaŋ ga hagu dumi gaa a ma te, ay ze da Rabbi. Ma ni kaniyaŋ te noodin hala mo ma bo." 14 Kal a kani Buwaza cey do haray kala mo bo. A tun za waati kaŋ boro si hin ka boro bay, zama Buwaza ne: "I ma si bay hala wayboro kaa karayaŋo do." 15 Buwaza ne a se mo: "Kande daabiro kaŋ go ni boŋo gaa k'a gaay." A binde n'a gaay. Buwaza na sayir muudu iddu neesi ka no a se. Gaa no Buwaza furo birno ra. 16 Waato kaŋ Ruta kaa nga anzura do a ne: "Ya ay izo, nin no may?" Kala Ruta ci nga anzura se mate kulu kaŋ albora te nga se. 17 A ye ka ne: "Sayir muudu iddu neeya kaŋ a n'ay no. Zama a ne: ‹Ma si koy kambe koonu ni anzura do.› " 18 Kala Neyomi mo ne: "Ya ay izo, ma goro ne ka hangan haŋ kaŋ ga te, zama bora din si fulanzam bo, kala nd'a na sanno ban hunkuna."

Ruth 4

1 A go mo, Buwaza koy birno me gaa ka goro. Kala dumo kaŋ ga maan a, nga kaŋ Buwaza ci din go, a kaa ka bisa. Buwaza ne a se: "He, waane filaana! Gana ka kaa neewo ka goro." A binde gana ka kaa ka goro. 2 Buwaza kande kwaara arkusu beeri way ka ne: "Wa goro ne." I goro. 3 A ye ka ne dumi maananta se: "Neyomi neeya kaŋ kaa ka fun Mowab laabu. A go mo, a ga laabo jare fo neera, kaŋ ga ti iri nya-izo Elimelek wane. 4 Ay mo saaware ka ne ay g'a cabe ni se. Ni m'a day borey kaŋ goono ga goro yaŋ jine, ay borey arkusey jine nooya. Da ni g'a fansa, m'a fansa. Amma da ni s'a fansa, kulu ma ci ay se, ay ma du ka bay, zama fansako fo si no kala nin, ni banda mo, kala ay." Bora din ne: "Ay g'a fansa." 5 Gaa no Buwaza ne: "To, han kaŋ hane ni ga faro day Neyomi gaa, kala ni m'a day Ruta, Mowabancey ize wayo kambe ra, buukwa wane, zama i ma buukwa maa tunandi a tubo boŋ." 6 Dumo kaŋ ga maan din binde ne: "Ay si hin k'a fansa ay boŋ se, zama ya s'ay tubo sara. Ay diyaŋ gaa a ga hagu ni m'a sambu ni boŋ se k'a fansa, zama ay wo si hin k'a fansa." 7 Woone alaada no za doŋ Israyla ra, fansayaŋ sanni da barmayyaŋ boŋ, zama i ma hay kulu tabbatandi: kala boro ma nga taamu foobu k'a no boro fa din se. Woodin no ga ti mate kaŋ i ga fansa seeda nd'a Israyla ra doŋ. 8 Kala dumo kaŋ ga maan din ne Buwaza se: "A day ni boŋ se." A na nga taamu foobu ka kaa mo. 9 Buwaza ne arkusey da jama kulu se: "Araŋ ga ti seedayaŋ hunkuna. Hay kulu kaŋ ga ti Elimelek wane da Cilon wane da Malon wane, ay n'i day Neyomi kambe ra. 10 Ay du Malon wande mo, Ruta, Mowabancey ize wayo, a ma ciya ay wande, zama i ma buukwa maa tunandi a tubo banda, zama buukwa maa ma si daray a nya-izey ra, d'a kwaara meyo gaa mo. Araŋ ya seedayaŋ no hunkuna." 11 Borey kulu kaŋ yaŋ go kwaara meyo do, da arkusey mo ne: "Iri ya seedayaŋ no. Waybora, d'a kaa ni kwaara, Rabbi m'a te danga Rahila da Laya cine, i boro hinka, kaŋ yaŋ na Israyla dumo cina. Ni mo ma du arzaka Efrata ra. Ni ma te maa mo Baytlahami ra. 12 Ni windo mo ma te danga Farisa dumo cine, nga kaŋ Tamar hay Yahuda se, kunda ra kaŋ Rabbi ga ni no wayboro wo do." 13 Buwaza binde na Ruta sambu ka te nga wande, a margu nd'a mo. Rabbi naŋ mo a ma te gunde, a hay ize aru. 14 Wayborey ne Neyomi se: "Sifayaŋ ma te Rabbi se, nga kaŋ mana ni naŋ hunkuna dumi kaŋ ga maan nin si. Israyla kulu ra i m'a maa bay. 15 A ga te ni se fundi yeeko, ni zeena kuruko mo, zama ni anzura kaŋ ga ba nin din, kaŋ bisa ize iyye ni se, a hay." 16 Neyomi na koociya sambu k'a ganday nga ganda ra ka te a se saajawko. 17 Neyomi gorokasin wayborey na maa daŋ koociya ga ka ne: "I na ize aru hay Neyomi se." I ne a se Obida, nga ga ti Yasse baaba, Dawda kaay. 18 Farisa banda neeya: Farisa na Hezron hay, 19 Hezron na Ram hay, Ram na Aminadab hay, 20 Aminadab na Naason hay, Naason na Salmon hay, 21 Salmon na Buwaza hay, Buwaza na Obida hay, 22 Obida na Yasse hay, Yasse na Dawda hay.

1 Samuel 1

1 Waato boro fo go no, Ramatim-Zofim boro no, Ifraymu tondey laabu haray wane. A maa ga ti Elkana, Yeroham ize, Elihu ize, Tohu ize, Zuf ize, Ifraymu dumi no. 2 A gonda wande hinka. Afa maa Hannatu, afa mo maa Penina. Penina gonda izeyaŋ, amma Hannatu wo sinda ize. 3 Bora din binde, jiiri kulu a ga tun nga kwaara ka koy Silo, zama nga ma sududu Rabbi Kundeykoyo se, nga ma sargay te mo. Eli ize hinka din mo, Hofni nda Fineyas, Rabbi alfagayaŋ no, i go noodin. 4 Waato kaŋ Elkana zaaro bare ka kaa kaŋ a ga sargay te, a na nga wando Penina nda nga ize arey da ize wayey kulu no baayaŋ. 5 Amma a na Hannatu no baa hinka, zama a ga ba Hannatu. Amma Rabbi n'a gunda daabu. 6 A wayco mo ga dond'a gumo, a go g'a dukurandi zama Rabbi n'a hay-tuwo daabu. 7 Kaŋ albora goono ga woodin te jiiri ka kaa jiiri, saaya kulu kaŋ Hannatu ga koy Rabbi windo do, wayco ga soobay ka dond'a k'a dukurandi. Woodin se no Hannatu soobay ka hẽ, hal a wangu ka ŋwa. 8 A kurnyo Elkana mo ne a se: "Hay, nin Hannatu, ifo se no ni goono ga hẽ? Ifo se no ni ga wangu ka ŋwa mo? Wala ifo se no ni bina sara? Manti ay bisa ni se baa ize alboro way?" 9 Waato kaŋ i ŋwa, i haŋ ka ban Silo ra, kala Hannatu tun. Saaya din binde Eli go noodin kaŋ ga ti alfaga beero. A goono ga goro nga goray haro boŋ Rabbi windi bundu sintina gaa haray. 10 Hannatu gonda bine saray, a na adduwa te Rabbi gaa, a hẽ mo da hẽeni konno. 11 A binde na sarti sambu ka ne: "Ya Rabbi, Kundeykoyo, da ni yadda ka ay, ni koŋŋa kankamo wo guna, ma fongu ay gaa, ma si dinya ay, ni koŋŋa gaa mo, amma ma ni koŋŋa no ize aru. Ay mo kala ay m'a no Rabbi se, izo fundo me muudu. A si cabu mo hal abada." 12 A ciya binde, waato kaŋ a go noodin, a go ga adduwa Rabbi jine, kala Eli na laakal ye a meyo gaa. 13 Hannatu mo, nga bina ra haray no a goono ga salaŋ, kal a meyo kaŋ ga nyooti kayna, amma boro si maa a jinda. Woodin se no Eli tammahã kaŋ a bugu no. 14 Eli ne a se mo: "Waati fo no ni ga ni buguyaŋo naŋ? Ma ni duvaŋo hibandi ka kaa ni gaa." 15 Hannatu tu ka ne: "Manti yaadin no, ay jine bora. Ay ya wayboro no kaŋ gonda bine saray biya. Ay mana duvan wala baji dumi kulu haŋ, amma ay goono g'ay fundo soogu no Rabbi jine. 16 Ma si ni koŋŋa himandi wayboro laalo, zama ay bine sara nd'ay fantayaŋo ra no ay goono ga salaŋ hala ka kaa sohõ." 17 Gaa no Eli tu ka ne: "To, koy day sohõ kay, baani ra. Israyla Irikoyo mo ma ni no ni ŋwaara kaŋ ni ŋwaaray a gaa din." 18 Hannatu ne: "Naŋ ay, ni koŋŋa ma du gaakuri ni jine." Waybora binde na nga fonda gana ka koy. A ŋwa, a moyduma mana ye ka bine saray alhaali cabe koyne. 19 I tun za susubay ka sududu Rabbi jine, gaa no i bare ka kaa ngey kwaara Rama. Elkana nda nga wande Hannatu binde margu, Rabbi mo fongu a gaa. 20 I go no mo yaadin, saaya kaŋ jirbey to, kala Hannatu te gunde. A na ize alboro hay k'a maa daŋ Samuwila, ka ne: "Zama ay n'a ŋwaaray Rabbi gaa no." 21 Bora din, Elkana fatta, nga nda nga windo kulu a banda, zama ngey ma koy ka jiiri kulu sarga te k'a sarto toonandi mo Rabbi se. 22 Amma Hannatu mana koy zama a ne nga kurnyo se: "Da arwaso fun wa, gaa no ay ga kond'a zama a ma bangay Rabbi jine, a ma goro noodin mo hal abada." 23 A kurnyo Elkana ne a se: "Te haŋ kaŋ ni ga ba ni bina ra. Ma goro hala ni m'a kaa wa. Kala day Rabbi ma nga sanno daahirandi." Nga din, waybora binde goro ka nga izo naanandi, kal a n'a kaa wa. 24 Waato kaŋ a n'a kaa wa binde, a n'a sambu nga banda, da haw hinza, da hamni muudu fo, da duvan humbur fo. A kande Samuwila kala Rabbi windo do Silo ra. Arwaso mo go zanka kayna. 25 I na haw fo wi, i kande arwaso Eli do mo. 26 Waybora ne: "Ya ay jine bora, ay ze da ni fundo, ya ay jine bora, ay no ga ti waybora kaŋ kay ni do ne, ay go ga adduwa Rabbi gaa. 27 Arwaso wo se no ay na adduwa din te. Rabbi n'ay no ay ŋwaara kaŋ ay ŋwaaray a gaa. 28 Woodin se no ay mo n'a no Rabbi se. I n'a no Rabbi se a fundo me muudu." Noodin mo i sududu Rabbi se.

1 Samuel 2

1 Hannatu na adduwa te ka ne: "Ay bina goono ga zamuuyaŋ te Rabbi ra. Ay gaabo ga beeri ka bisa hay kulu Rabbi ra. Ay meyo mo go feerante ay ibarey boŋ, Zama ay ga farhã ni faaba ra. 2 Koy Hanno fo si no sanda Rabbi cine, Zama ni cine fo si no. Tondi fo mo si no sanda iri Irikoyo cine. 3 Wa si ye ka salaŋ da boŋbeeray gumo, Fooma sanni ma si fun araŋ me ra mo, Zama Rabbi Irikoy ya Bayraykoy no. Nga mo no ga goyey kulu neesi. 4 Soojey birawey ceeri-ceeri. Borey kaŋ yaŋ kati mo, a g'i no gaabi. 5 Borey kaŋ yaŋ kungu mo na ngey boŋ daŋ sufuray zama ngey ma du ŋwaari. Harayzey mo fulanzam. Oho, wayguno hay ize iyye, Amma waybora kaŋ na ize booba hay, nga wo jaŋ. 6 Rabbi ga wi, a ga funandi mo. A ga zumandi hala Alaahara, A ga tunandi mo. 7 Rabbi ga talkandi, a ga arzakandi mo. A ga kaynandi, a ga beerandi. 8 A ga talkey beerandi k'i kaa laabu bulungu ra. A ga alfukaarey mo tunandi i ma fun begunu ra, Zama nga m'i gorandi koyey banda, I ma beeray karga tubu. Zama ndunnya bonjarey ya Rabbi wane yaŋ no, A na ndunnya batama sinji i boŋ mo. 9 A ga nga hanantey cey haggoy, Amma a ga boro laaley naŋ kuba ra ngey hinne, Zama gaabi boŋ boro si no kaŋ ga te zaama. 10 Borey kaŋ yaŋ ga gaaba nda Rabbi, a g'i bagu-bagu. I boŋ do no a ga kaati, jinda ga fun beena ra. Rabbi ga ciiti ndunnya me-a-me boŋ. A ga gaabi no nga bonkoono se, Ka nga suubananta gaabo beerandi." 11 Elkana binde ye Rama ka koy nga kwaara. Arwaso mo goro ka goy Rabbi se Alfa Eli jine. 12 Amma Eli izey wo ize laalo yaŋ no, i si Rabbi bay. 13 I alaada neeya borey do: saaya kaŋ cine boro fo kulu ga sargay no, alfaga din bannya ga kaa, za hamo go kuso ra ga hina, a ga kande kawra kaŋ gonda kambe ize hinza, 14 a ma kawra daŋ kuso, wala cambo, wala gulla, wala sintilo ra. Hay kulu mo kaŋ kawra dagu ka sambu, alfaga ga woodin sambu sahãadin. Yaadin no i goono ga te Israyla izey kulu se kaŋ yaŋ goono ga kaa Silo do. 15 Oho, za i mana maano ton, alfaga bannya ga kaa, a ma ne sargay nookwa se, "Kande ham kaŋ i ga ton alfaga se. A si ba ni ham hinanta, kala igano." 16 Hala mo bora ne a se: "Daahir, kala nda i jin ka maano ton jina, gaa no ni ga kaa haŋ kaŋ ni ga ba me," kala nga mo ma ne bora se: "Abada! Sohõ day no ni g'ay no nd'a. Da manti yaadin mo no ay g'a kom." 17 Arwasey din zunubo ga beeri gumo Rabbi jine, zama borey go ga Rabbi sarga fanta. 18 Amma Samuwila goono ga goy Rabbi jine. A go zanka, a go ga guddu nda lin efod kwaay. 19 A nyaŋo mo ga kwaay kayna te a se ka kande jiiri ka kaa jiiri, saaya kaŋ a ga kaa nga kurnyo banda ka jiiro sarga te. 20 Eli mo na Elkana nda nga wando albarkandi ka ne: "Rabbi ma ni no banda wayboro wo do, nooyaŋo wo banandi kaŋ i na Rabbi no." I koy ngey kwaara. 21 Rabbi mo na Hannatu kunfa. A ye ka ize aru hinza da ize way hinka hay. Arwaso Samuwila beeri Rabbi jine. 22 Amma Eli zeen gumo, a go ga maa mo hay kulu kaŋ nga izey goono ga te Israyla kulu se, da mate kaŋ i ga kani nda wayborey kaŋ yaŋ goono ga goy te kubayyaŋ hukumo me gaa. 23 Baabo mo ne i se: "Ifo se no araŋ goono ga hayey wo te? Zama ay goono ga maa araŋ goy laaley kulu baaru jama wo kulu do. 24 Abada, ay izey, manti baaru hanno no ay goono ga maa. Araŋ na Rabbi jama daŋ i ma harta. 25 Da boro na zunubi te boro fo se, Irikoy g'a ciiti, amma da boro na zunubi te Rabbi se, may no ga adduwa te bora se?" Kulu nda yaadin i mana laakal daŋ ngey baabo sanno gaa, zama Rabbi miila nga m'i halaci. 26 Arwaso Samuwila binde soobay ka beeri, a gonda gaakuri Irikoy da borey mo do. 27 Kala Irikoy boro fo kaa Eli do ka ne a se: "Yaa no Rabbi ci: Manti ay n'ay boŋ bangandi ni baabo dumo se, za i go Misira ra ga tamtaray te Firawna windo se? 28 Manti mo ay n'a suuban Israyla kundey kulu ra a ma ciya ay se alfaga, a ma kaaru mo ay sargay feema do, a ma dugu ton, a ma efod kwaay daŋ ay jine, hala mo ay na ni baaba dumo no sargayey kulu kaŋ Israyla izey ga te da danji? 29 Day, ifo se no araŋ goono g'ay sargayey d'ay nooyaŋey taamu-taamu, kaŋ yaŋ ay lordi ay nangora ra? Hala ni na ni izey beerandi zaati ka bisa ay, araŋ ga ne araŋ ga harram ŋwa ka naasu d'ay jama Israyla nooyaŋey kaŋ ga bisa ikulu. 30 Woodin se binde, Rabbi Irikoy, Israyla wano ne: Daahir doŋ ay ne ni dumo da ni baaba dumo ga soobay ka dira ay banda hal abada. Amma sohõ Rabbi ne: Woodin ma mooru ay, zama borey kaŋ yaŋ g'ay beerandi, ay mo g'i beerandi. Borey kaŋ yaŋ ga donda ay, ngey mo ay g'i kaynandi. 31 Guna, jirbiyaŋ goono ga kaa, kaŋ ay ga ni jasa da ni baaba dumo jasa mo pati, hal a ma to naŋ kaŋ i si du dottijo zeeno ni dumo ra. 32 Ni ga di ibareyaŋ mo ay nangora ra, da yulwa kulu ra kaŋ Irikoy ga Israyla no mo ra. Dottijo zeeno kulu mo si cindi ni dumo ra. 33 Ni borey ra bora kaŋ ay si waasu ka kaa ay sargay feema gaa ga funa zama a ma ni mo ŋwa ka ni bine sara mo. Ni banda-banda kulu ga bu ngey gaabo bindi ra. 34 Woone mo ga ciya alaama ni se: haŋ kaŋ ga kaŋ ni ize hinka boŋ, Hofni nda Fineyas, zaari folloŋ no i kulu ga bu. 35 Ay mo ga alfaga naanaykoy fo tunandi, boro kaŋ ga goy goyey boŋ kaŋ go ay bina d'ay fundo miila ra. Ay ga almayaali daahirante sinji a se mo. A ga soobay ka dira ay wane suubananta jine hal abada. 36 A ga ciya mo, boro kaŋ cindi ni dumo ra ga kaa ka sombu a jine zama nga ma du nzarfu jare da buuru kunkuni, a ma ne mo: ‹Ay ga ni ŋwaaray no, m'ay daŋ alfagataray saajaw goy fo ra zama ay ma du ŋwaari kayna kaŋ ay ga ŋwa.› "

1 Samuel 3

1 Arwaso Samuwila goono ga goy Rabbi se Eli jine. Rabbi sanno mo ga sandi jirbey din ra, bangandi kulu si no taray kwaaray. 2 A ciya mo jirbey din, waato kaŋ Eli jin ka kani nga nango ra, a moy jin ka sintin ka te kubay-kubay hal a si hin ka di, 3 Irikoy fitilla mo mana bu jina, kala Samuwila kani ka jirbi Rabbi windo ra, nango kaŋ Irikoy sundurko go. 4 Kala Rabbi na Samuwila ce. Nga mo ne: "Ay neeya!" 5 Kal a zuru ka koy Eli do ka ne: "Ay neeya, zama ni n'ay ce." Eli ne: "Yana ni ce. Ye ka koy kani." A ye ka kani koyne. 6 Rabbi ye k'a ce koyne: "Samuwila!" Samuwila tun ka koy Eli do. A ne a se: "Ay neeya, zama ni n'ay ce." A tu ka ne: "Ya ay izo, yana ni ce. Ye ka koy kani." 7 Samuwila wo mana Rabbi bay jina, Rabbi mana nga sanno mo cabe a se jina. 8 Rabbi ye ka Samuwila ce koyne, ceeyaŋ hinzanta. Kal a tun ka koy Eli do ka ne: "Ay neeya, zama daahir no ni n'ay ce." Gaa no Eli faham kaŋ Rabbi no goono ga arwaso ce. 9 Eli binde ne Samuwila se: "Ma koy ka kani. A ga ciya mo, d'a na ni ce, ni ma ne: ‹Ya Rabbi, salaŋ, zama ni tamo goono ga maa.› " Samuwila binde koy ka kani nga nango ra. 10 Rabbi kaa mo ka kay k'a ce sanda doŋ wano cine: "Ya Samuwila, Samuwila!" Waato din gaa no Samuwila mo ne: "Salaŋ, zama ni tamo goono ga maa." 11 Rabbi ne Samuwila se: "A go, ay ga ba ka hari te Israyla ra, a maayanta mo maakoy kulu hangey ga hẽ. 12 Han din hane ay ga hay kulu kaŋ ay ci a dumo sanni boŋ din toonandi Eli boŋ, za sintina ka kaa hala bananta. 13 Zama ay ci a se ka ne ay ga ciiti a dumo se hal abada, laala kaŋ gaa a bay sabbay se. Zama a izey na laaliyaŋ candi ka kande ngey boŋ. Nga mo mana kaseeti i gaa. 14 Woodin se no ay ze Eli dumo boŋ ka ne: Eli windi taalo, i s'a tuusu nda sargay wala nda nooyaŋ hal abada." 15 Samuwila binde kani kala susubay. A na Rabbi windo meyey fiti. Samuwila binde humburu nga ma bangando ci Eli se. 16 Gaa no Eli na Samuwila ce ka ne: "Ya ay izo, Samuwila." Nga mo ne: "Ay neeya." 17 Eli ne: "Ifo no Rabbi ci ni se? Ay ga ni ŋwaaray, ma s'a tugu ay se. Irikoy ma ni laali da ni tugu ay se hay kulu kaŋ a ci ni se ra." 18 Samuwila binde na haya kulu ci a se. A mana hay kulu tugu a se. Eli ne: "Rabbi no. A ma te haŋ kaŋ a di ga boori." 19 Samuwila binde beeri, Rabbi go a banda mo. A mana naŋ mo a sanney ma kaŋ ganda, baa afolloŋ. 20 Israyla kulu mo, za Dan kal a ma koy Beyer-Seba bay kaŋ tabbat no Samuwila ya Rabbi annabi no. 21 Rabbi ye ka bangay a se Silo ra, zama Silo ra no Rabbi na nga boŋ bangandi Samuwila se Rabbi sanno do.

1 Samuel 4

1 Samuwila sanney binde koy Israyla kulu do. I go no, Israyla borey konda wongu Filistancey gaa ka ngey gata sinji Eben-Ezer haray. Filistancey mo na gata sinji Afek ra. 2 Filistancey binde na daaga sinji Israyla se. Saaya kaŋ yanja sintin, Israyla borey na goobu haŋ Filistancey kambe ra. I wongu kunda ra binde i na boro zambar taaci cine wi batama ra. 3 Saaya kaŋ jama kaa gata ra, Israyla arkusey ne: "Ifo se no Rabbi n'iri kar ya-cine hunkuna Filistancey jine? Wa kaa iri ma koy ka Rabbi sappa sundurko sambu Silo ra, iri ma kand'a iri do, zama a ma furo iri game ra k'iri faaba iri ibarey kambe ra." 4 Jama binde donton ka koy Silo, ka Rabbi Kundeykoyo sappa sundurko kaŋ goono ga jisi ciiti malaykey game ra din sambu. Eli ize hinka din mo, Hofni nda Fineyas go noodin Irikoy sappa sundurko banda. 5 Waato kaŋ cine Rabbi sappa sundurko to jama ra, Israyla borey kulu na kosongu bambata te gumo, kala tondey tu. 6 Waato kaŋ Filistancey maa kosongo jinde, i ne: "Ifo no kosongu beero wo kaŋ go Ibraniyancey marga ra binde?" I du ka bay kaŋ Rabbi sundurko kaa marga ra. 7 Filistancey mo humburu, zama i ne: "Irikoy kaa marga ra." I ne: "Kaari iri! zama i mana hayo wo dumi te baa ce fo. 8 Kaari iri! May no g'iri faaba irikoy hinkoyey wo kambe ra? Woone yaŋ no ga ti irikoyey kaŋ na Misirancey kulu kar da balaaw kulu dumi ganjo ra. 9 Ya araŋ Filistancey, wa te gaabi, wa te alboro-teera, zama araŋ ma si ciya Ibraniyancey tamyaŋ sanda mate kaŋ cine i ciya araŋ wane yaŋ. Wa te alboro goy, araŋ ma wongu te." 10 Filistancey binde kande wongu. Israyla borey na goobu haŋ i kambe ra mo. Afo kulu zuru ka koy nga windo do. I n'i wi gumo, zama Israyla borey do haray ce-koyey zambar waranza no ka bu. 11 Filistancey na Irikoy sundurko mo di. Eli ize hinka, Hofni nda Fineyas mo, i n'i wi. 12 Kala wongu daaga ra Benyamin boro fo zuru ka kaa Silo zaaro din ra, da nga bankaaray toorante yaŋ, da kusa mo nga boŋo ra. 13 Waato kaŋ cine a kaa, a saba nda Eli goono ga goro nga nangora boŋ, fonda me gaa. A goono ga hangan, zama a bina goono ga jijiri Irikoy sundurko sabbay se. Saaya kaŋ bora furo kwaara ra, hal a na baaro dede mo, kala kwaara kulu na jinde sambu nda hẽeni. 14 Waato kaŋ Eli maa hẽeno kosongo, a ne: "Ifo ga ti kaatiyaŋ yooje beero wo sabaabu?" Kala bora kaa da cahãyaŋ ka ci Eli se. 15 Saaya din mo Eli gonda jiiri wayga cindi ahakku, a moy mo go ga daabu-daabu hal a si hin ka di. 16 Bora mo ne Eli se: "Ay no ka fun wongu daaga do. Hunkuna wongo do no ay zuru ka fun." Eli ne: "Ay izo, ifo no ka te?" 17 Baaru kandekwa tu ka ne: "Israyla zuru Filistancey jine, hasaraw bambata te mo jama ra. Ni ize hinka mo, Hofni nda Fineyas bu. Ibarey na Irikoy sundurko mo sambu." 18 A ciya binde, waato kaŋ day a na Irikoy sundurko maa ce, kala Eli kaŋ banda-banda nga goray haro boŋ, kwaara me daabirjo do haray. A jinda ceeri, a bu mo, zama boro zeeno no, a ga tiŋ mo. Za jiiri waytaaci no a goono ga Israyla may. 19 A anzura, Fineyas wande gonda gunde. A go mo, a maan hayyaŋ. A binde, waato kaŋ a maa i na Irikoy sundurko sambu, a maa nga anzura nda nga kurnyo buuyaŋo mo, noodin no a sombu ka hay, zama hay-zaŋay gurzuga kaa a gaa. 20 Waato kaŋ a ga ba ka bu mo, kala wayborey kaŋ goono ga kay a do ne a se: "Ma si humburu, zama ni na ize alboro hay." Amma a mana tu i se, a mana saal mo. 21 A na koociya maa daŋ Ikabod, a goono ga ne: "Darza fay da Israyla," zama i na Irikoy sundurko sambu, da mo zama nga kurnyo nda nga anzura kaŋ yaŋ bu se. 22 A ne: "Darza fay da Israyla zama i na Irikoy sundurko sambu."

1 Samuel 5

1 Filistancey binde na Irikoy sundurko sambu Eben-Ezer kwaara ka kond'a Asdod. 2 Filistancey konda Irikoy sundurko k'a daŋ Dagon windo ra, k'a sinji i tooro Dagon jarga. 3 A suba hala Asdod borey ga tun za da hinay, kal i di Dagon go ganda birante nga moyduma boŋ Rabbi sundurko jine. I ye ka Dagon sambu ka kayandi nga nango ra. 4 A wane suba koyne kaŋ i tun da hinay, kala Dagon go koyne, a kaŋ nga moyduma boŋ Rabbi sundurko jine. Dagon boŋo d'a kambe faatey go ga gusam fuwo me gaa haray, gaaham suntulo hinne ka cindi Dagon se. 5 Woodin se no Dagon alfagey da borey kaŋ yaŋ ga kaa Dagon diina fuwo do kulu si fuwo me kutijo taamu hala ka kaa sohõ Asdod ra. 6 Amma Rabbi kamba ga tin Asdod borey boŋ. A n'i halaci mo, a n'i kar da jaŋyaŋ, za Asdod ka koy a hirro me. 7 Waato kaŋ cine Asdod borey di yaadin cine no a bara, i ne: "Israyla Irikoyo sundurko si goro iri do, zama a kamba go ga tin iri nda iri tooro Dagon boŋ." 8 I binde donton ka Filistancey mayraykoyey kulu ce ngey do ka ne: "Mate no iri ga te nda Israyla Irikoyo sundurko?" I tu ka ne: "Kal i ma Israyla Irikoyo sundurko sambu ka kond'a Gat." I binde na Israyla Irikoyo sundurko sambu ka kond'a noodin. 9 A ciya mo, waato kaŋ i kand'a, kala Rabbi kamba gaaba nda kwaara din da kankami gaabikooni. A na kwaara borey mo kar, ikayna nda ibeeri. Ngey mo, jaŋyaŋ soobay ka te i gaa. 10 I binde na Irikoy sundurko samba a ma koy Ekron. Sundurko noodin tooyanta, kala Ekron borey na jinde tunandi ka ne: "I na Israyla Irikoyo sundurko bare a ma kaa iri do, zama a m'iri nd'iri jama wi!" 11 I binde na Filistancey mayraykoyey kulu margu ka ne: "Wa Israyla Irikoyo sundurko samba nangu fo. Wa naŋ a ma ye nga nango ra koyne, a ma si iri nd'iri jama wi." Zama kankami kaŋ wasa buuyaŋ na kwaara kulu kubay. Irikoy kamba mo tin gumo noodin. 12 Borey kaŋ yaŋ mana bu mo jaŋ n'i di. Kwaara hẽeno mo ziji hala beene.

1 Samuel 6

1 Rabbi sundurko, handu iyye no a go Filistancey laabo ra. 2 Kala Filistancey na alfagey da gunakoy ce ka ne: "Ifo no iri ga te da Rabbi sundurko? Wa iri cabe nda mate kulu kaŋ cine no iri g'a samba d'a, a ma ye nga nango ra." 3 I ne: "Hala day araŋ ga Israyla Irikoyo sundurko sallama, araŋ ma s'a sallama kambe koonu. Amma mate kulu kaŋ cine no, araŋ ma sargay no a se, taali banayaŋ wane. Waato din gaa no araŋ ga te baani, araŋ ma du ka bay mo sabaabo kaŋ se a kamba mana hibi ka fun araŋ gaa." 4 Gaa no i ne: "Ifo ga ti taali se sargay kaŋ iri ga no a se?" I ne: "Wura jaŋ gu da wura caŋ gu, Filistancey koyey baayaŋ me. Zama balaaw folloŋ no go araŋ nda araŋ koyey kulu boŋ. 5 Araŋ ma te araŋ jaŋey d'araŋ caŋey kaŋ yaŋ goono ga laabo sara himandi. Araŋ ma Israyla Irikoyo beerandi mo. Hambara a ga nga kamba dogonandi araŋ se, araŋ d'araŋ de-koyey d'araŋ laabo mo. 6 Ifo se no araŋ g'araŋ biney sandandi binde, sanda mate kaŋ Misirancey da Firawna te, kaŋ yaŋ na ngey biney sandandi? Waato kaŋ a na goyey kaŋ ga dambarandi te i jine, manti i kokor ka borey taŋ, ngey mo tun ka dira? 7 Sohõ binde, kal araŋ ma torko taji fo sambu. Araŋ m'a soola nda haw waari hinka kaŋ yaŋ i mana calu haw i gaa baa ce fo, i ma torka din haw haw waari hinka din gaa. Day, i m'i handayzey gaay ka kaa i gaa k'i ye fu. 8 I ma Rabbi sundurko sambu ka dake torka boŋ. I ma wura taalam jinay kaŋ yaŋ araŋ ga no a se daŋ a banda danga taali se sarga, sundurku kayna fo ra a carawey gaa. Day, araŋ m'a taŋ a ma koy. 9 Amma araŋ ma guna bo. D'a na nga hirro me fonda gana ka koy Bayt-Semes, to, kulu nga no ka ilaalo beero wo te iri se. Amma da manti yaadin no, kulu iri ga bay kaŋ manti a kamba no k'iri kar, amma kasaara fo no kaŋ du iri." 10 Borey binde te yaadin. I na haw waari hinka di ka torka haw i gaa, k'i handayzey gaay fu. 11 I na Rabbi sundurko dake torka boŋ, da sundurku kayna kaŋ gonda caŋey da jaŋ himandey a ra. 12 Hawey mo na Bayt-Semes fonda di, tururu, ka gana day fonda boŋ sap-sap. I ga dira, i ga borro! I mana kamba kambe ŋwaari wala kambe wow haray. Filistancey koyey mo n'i gana kala Bayt-Semes hirro gaa. 13 Bayt-Semes borey binde goono ga ngey alkama wi heemar waate ngey goorey ra. I na ngey boŋey sambu. I na sundurko fonnay, i farhã nd'a diyaŋo mo. 14 Torka binde furo Yasuwa, Bayt-Semes bora faro ra ka kay noodin, naŋ kaŋ tondi beeri fo go. Noodin no i na torka tuurey faara, i na hawey te sargay kaŋ i ga ton Rabbi se. 15 Lawitey na Rabbi sundurko zumandi, nga nda sundurku kayna kaŋ go a banda din, nango kaŋ wura jinayey bara. I n'i dake tondi beero boŋ. Bayt-Semes borey mo na sargay kaŋ i ga ton salle. I na sargay fooyaŋ no mo han din Rabbi se. 16 Waato kaŋ Filistancey koy guwa din di woodin, han din i ye ka koy Ekron. 17 Woone yaŋ no ga ti jaŋ himandey kaŋ yaŋ Filistancey no Rabbi se, taali banayaŋ sargay se: afo Asdod se, afo Gaza se, afo Askelon se, afo Gat se, afo mo Ekron se. 18 Wura caŋey go mo kwaarey kulu lasaabo boŋ kaŋ yaŋ go Filistancey mayraykoy guwa din kambe ra, za kwaarey kaŋ yaŋ gonda cinari kulu ka koy kawyey, kal a ma kaa ka to tondi beero do kaŋ boŋ i na Rabbi sundurko dake. Tondo din binde go no hala ka kaa sohõ Yasuwa Bayt-Semes bora faro ra. 19 Bayt-Semes borey ra mo Rabbi na boro zambar waygu nda boro wayye kar, zama i na Rabbi sundurko ra haray niigaw. Jama binde soobay ka baray zama Rabbi na jama kar da halaciyaŋ bambata. 20 Bayt-Semes borey mo ne: "May ka bara nda hina a ma kay Rabbi jine, Irikoy woone kaŋ ga hanan? May do no a ga koy ka fay da iri?" 21 I na diyayaŋ donton i ma koy Ciriyat-Yeyarim gorokoy do. I ne: "Filistancey na Rabbi sundurko yeti koyne. Wa kaa k'a sambu ka kond'a araŋ do."

1 Samuel 7

1 Ciriyat-Yeyarim jama binde kaa ka Rabbi sundurko sambu ka kond'a ka daŋ Abinadab windo ra noodin tondo ra. I n'a izo Eliyezar hanandi zama a ma Rabbi sundurko batu. 2 A ciya binde, za han kaŋ hane Rabbi sundurko go Ciriyat-Yeyarim ra ga goro, a te alwaati kuuku, zama jiiri waranka no. Israyla dumo kulu mo goono ga hẽ, i ga ba ngey ma Rabbi ceeci. 3 Samuwila mo salaŋ Israyla dumo kulu se ka ne: "D'araŋ bare ka ye ka kaa Rabbi do d'araŋ biney kulu, kal araŋ ma fay da mebarawey de-koyey din, araŋ ma fay da Astarot k'araŋ miila daŋ araŋ biney ma ye Rabbi do, araŋ ma may a se, nga hinne. Nga mo g'araŋ kaa Filistancey kambe ra." 4 Waato din gaa no Israyla izey fay da Baaley da Astarot ka may Rabbi se, nga hinne. 5 Samuwila ye ka ne koyne: "I ma Israyla kulu margu Mizpa, ay mo ya te araŋ se adduwa Rabbi gaa." 6 Kala ngey mo margu Mizpa. I na hari kaa ka soogu Rabbi jine, i na mehaw te han din. Noodin binde i ne: "Iri na zunubi te Rabbi se." Samuwila goono ga Israyla izey may noodin Mizpa ra. 7 Waato din no Filistancey maa baaru kaŋ Israyla go margante Mizpa. Filistancey koyey tun ka gaaba nda Israyla. Waato kaŋ Israyla borey du baaru, i humburu Filistancey. 8 Israyla izey mo ne Samuwila se: "Ma si fay da jinde sambuyaŋ Rabbi iri Irikoyo gaa iri se, zama a m'iri faaba Filistancey kambe ra." 9 Samuwila binde na feej'ize naanandi sambu k'a salle sargay summaare kaŋ i ga ton Rabbi se. Samuwila na jinde sambu Rabbi gaa Israyla se. Rabbi mo tu a se. 10 Samuwila go sargay summaara kaŋ i ga ton salleyaŋ gaa, kala Filistancey maan ka kaa zama ngey ma Israyla wongu. Amma Rabbi kaati nda kaatiyaŋ bambata Filistancey gaa han din hane, sanda beene kaatiyaŋ cine. A n'i tuti ka ye banda. I n'i makati han din Israyla jine. 11 Israyla jama binde fun Mizpa. I na Filistancey gana k'i kar kal i kond'ey Bayt-Kar cire. 12 Gaa no Samuwila na tondi sambu k'a sinji Mizpa nda Sen game ra. A na tondo din maa daŋ Eben-Ezer, ka ne: "Za doŋ hala ka kaa sohõ Rabbi goono g'iri gaa." 13 Filistancey binde di kayna, i mana ye ka koy Israyla hirro me koyne. Rabbi kamba goono ga gaaba nda Filistancey Samuwila jirbey me-a-me ra. 14 Kwaarey kaŋ yaŋ Filistancey kom Israyla gaa ye ka kaa Israyla kambe ra, za Ekron kal a ma koy Gat. Israyla borey binde na ngey hirro faaba Filistancey kambe ra. I na sabayaŋ daŋ mo Amorancey da Israyla game ra. 15 Samuwila binde na Israyla may a fundo jirbey kulu ra. 16 Jiiri ka kaa jiiri a ga laabo windi ka koy Betel da Jilgal da Mizpa yaŋ. A goono ga ciiti Israyla se nangey din kulu. 17 A ga ye ka kaa Rama mo, zama noodin no a windo go, noodin mo no a ciiti Israyla se. A na sargay feema cina noodin mo Rabbi se.

1 Samuel 8

1 Waato kaŋ Samuwila zeen binde, a na nga izey daŋ i ma ciya ciitikoyaŋ Israyla boŋ. 2 A hay-jina maa Yowel, ihinkanta maa Abiya. I goono ga ciitikoy goy te Beyer-Seba ra. 3 Day a izey man'a fonda gana, amma i siiri nooru ceeciyaŋ do haray. I goono ga me-daabu ta, i goono ga ciiti siirandi. 4 Gaa no Israyla arkusey kulu na care margu ka kaa Samuwila do Rama. 5 I ne a se: "A go sohõ ni jin ka zeen. Ni izey mo siino ga ni fonda gana. A binde sohõ ni ma bonkooni daŋ iri se kaŋ g'iri candi, sanda mate kaŋ cine dumi cindey kulu gonda." 6 Amma woodin mana kaan Samuwila se kaŋ i ne: "M'iri no bonkooni kaŋ g'iri candi." Samuwila binde na adduwa te Rabbi gaa. 7 Rabbi ne Samuwila se: "Kala ni ma hangan jama sanno se hay kulu kaŋ i ne ni se, zama manti nin no i wangu bo; ay no i wangu ya ciya bonkooni ngey boŋ. 8 Muraadu kulu kaŋ i te boŋ za han kaŋ hane ay n'i kaa Misira laabu ka kaa sohõ, ay furuyaŋ kaŋ i te, i goono ga may de-koy waani fooyaŋ se. Yaadin no i te ni mo se. 9 Sohõ binde, kala ni ma hangan i sanney se. Kulu nda yaadin ni ga daahirandi i se da seedayaŋ kaŋ ga dungandi. Ma cabe i se bonkooni kaŋ dumi ga ba k'i may." 10 Samuwila mo na Rabbi sanney kulu ci jama kaŋ yaŋ na bonkooni ceeci nga gaa din se. 11 A ne: "Bonkoono kaŋ ga koytaray ŋwa araŋ boŋ din, a dumi neeya: a g'araŋ ize alborey ta k'i daŋ nga boŋ nafa ra nga torkey se, i ma ciya a kaarukoy, i ga zuru mo a torkey jine. 12 A g'i daŋ i ma ciya nga se jine boroyaŋ, zambar-zambar da waygu-waygu wane yaŋ. A ga afooyaŋ daŋ i m'a farey far, i m'a albarka mo wi, i m'a wongu jinayyaŋ d'a torkey wane yaŋ mo te. 13 A g'araŋ ize wayey mo sambu i ma ciya waddi teekoyaŋ a se, i ma ciya ŋwaari hinakoyaŋ da haagu-haagu teekoyaŋ. 14 A g'araŋ kaley ta, reyzin wane da zeytun ji wane, hala ngey kaŋ bisa i kulu boori yaŋ, a m'i no nga tamey se. 15 A g'araŋ dum'izey zakka ta, d'araŋ reyzin kaley wane, ka no nga windi mantawey da nga tamey se. 16 A g'araŋ bannyey d'araŋ koŋŋey sambu, d'araŋ arwasey ra ngey kaŋ yaŋ ga sogo nd'i kulu, d'araŋ farkayey, a m'i daŋ nga goy ra. 17 A g'araŋ almaney zakka ta mo. Araŋ mo ga ciya a bannyayaŋ. 18 Han din hane binde araŋ ga hẽ araŋ bonkoono kaŋ araŋ suuban din sabbay se. Amma Rabbi si tu araŋ se han din hane." 19 Amma jama wangu ka yadda ngey ma Samuwila sanney hangan. I ne "Abada, kala day iri ma du bonkooni kaŋ g'iri may. 20 Zama iri ma ciya sanda dumi cindey kulu cine, iri bonkoono ma ciiti dumbu iri se, a ma bisa iri jine, a m'iri candi tangamey ra mo." 21 Samuwila mo maa jama sanney kulu, a n'i ci Rabbi hangey ra. 22 Kala Rabbi ne Samuwila se: "Ma hangan i sanney se, ma bonkooni daŋ i se." Kala Samuwila ne Israyla jama se: "Wa koy araŋ koyyaŋ, boro kulu ma koy nga kwaara."

1 Samuel 9

1 Boro fo go no Benyamin dumi, kaŋ maa Cis Abiyel ize, Seror ize, Bekorata ize, Afiya ize, Benyamin boro fo ize, kaŋ wongaari no. 2 A gonda mo ize alboro kaŋ maa Sawulu, arwasu no kaŋ ga sogo. Israyla ra boro si no kaŋ ga bis'a sogotaray. A jase boŋey me ka koy beene a bisa borey kulu kuuyaŋ. 3 Han fo Sawulu baabo Cis farkayyaŋ daray. Cis mo ne nga izo Sawulu se: "Ma sambu bannya fo. Araŋ ma tun ka koy care banda ka farkayey ceeci." 4 Kala Sawulu gana Ifraymu tondey laabo ra, a ye ka kaa koyne Salisa laabu, amma i mana di farkayey. Gaa no i gana Salim laabu, i gar noodin mo i si no. A ye ka Benyamin laabo gana, noodin mo i mana di ey. 5 Waato kaŋ i to Zuf laabu, Sawulu ne bannya kaŋ go nga banda din se: "Kaa, iri ma ye fu. Ay baaba ma si koy fun farkayey ciine ra ka soobay ka karhã iri se." 6 Bannya mo ne a se: "Guna, sohõ, kwaaro wo ra Irikoy boro fo go no kaŋ boro kulu g'a beerandi. Hay kulu kaŋ a ci no ga tabbat. Kaa iri ma koy noodin. Hambara a g'iri no iri dirawo kaŋ ra iri go wo baaru." 7 Kala Sawulu ne nga bannya se: "Amma a go, d'iri koy, ifo no iri ga konda bora din se? Zama buuro ban iri saana ra, hay fo kulu mo si no nooyaŋ wane kaŋ iri ga no Irikoy boro wo se. Ifo ka bara iri se?" 8 Kala bannya ye ka tu Sawulu se ka ne: "Ay gonda sekel jare taacante, nzarfu wane. Nga no ay ga no Irikoy bora din se, zama a m'iri fonda ci iri se." 9 (Waato Israyla ra da boro koy zama nga ma hã Irikoy gaa, yaa no a ga ne: "Kaa iri ma koy bora kaŋ ga fonnay do." Zama boro kaŋ se sohõ i ga ne annabi, waato boro kaŋ ga fonnay no i ga ne a se.) 10 Waato din gaa no Sawulu ne nga bannya se: "Haŋ kaŋ ni ci din ga boori. Kaa, iri ma koy." I binde koy kwaara kaŋ Irikoy bora go. 11 Waato kaŋ i goono ga fando kaaru ka koy kwaara do, i na wandiyoyaŋ gar kaŋ yaŋ goono ga fatta ka koy hari guruyaŋ. I ne wandiyey se: "D'a ta day, bora kaŋ ga fonnay din go no?" 12 Wandiyey tu i se ka ne: "A go no. Nga neeya ni jine. Sohõ binde wa waasu, zama hunkuna no a furo kwaara ra zama jama gonda sargayyaŋ sududuyaŋ nango do. 13 Araŋ kwaara ra furanta sahãadin araŋ g'a gar, za a mana ziji ka koy sududuyaŋ nango do zama nga ma ŋwa. Zama jama si hin ka ŋwa kala nd'a kaa jina, zama nga no ga albarka gaara sarga gaa. Woodin banda no borey kaŋ yaŋ i ce, ngey mo ga ŋwa. Wa ziji fa, zama alwaati woone ra araŋ g'a gar." 14 I binde ziji ka koy kwaara ra. I tooyanta kwaara ra, kala Samuwila kuband'ey, kaŋ a goono ga ziji ka koy sududuyaŋ nango do. 15 Amma danga suba cine kaŋ Sawulu ga kaa, hunkuna Rabbi salaŋ Samuwila hanga ra ka ne: 16 "Suba ya-cine ay ga boro fo donton ni gaa kaŋ ga fun Benyamin laabo ra. Ni g'a tuusu nda ji. A ga ciya ay jama Israyla bonkooni, k'ay borey faaba Filistancey kambe, zama ay na jama guna, zama i hẽeno to hala ay do." 17 A binde, waato kaŋ Samuwila di Sawulu, kala Rabbi ne a se: "Bora kaŋ ay ci ni se din, nga neeya. Boro wo no g'ay jama may." 18 Gaa no Sawulu maan Samuwila do kwaara meyo gaa ka ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ma ci ay se man no bora kaŋ ga fonnay din windo go?" 19 Samuwila tu Sawulu se ka ne: "Ay no ga ti bora kaŋ ga fonnay din. Kala araŋ ma bisa ay jine ka ziji ka koy sududuyaŋ nango do, zama hunkuna araŋ ga ŋwa ay banda. Susuba ay ma ni sallama, ya ci ni se hay kulu kaŋ go ni bina ra. 20 Zama ni farkayey kaŋ yaŋ daray sanni mo, hunkuna i jirbi hinza, ma si ni laakal ye i do haray, zama i du ey. Israyla muraadu kulu mo, may se no i bara? Manti ni se no i go, nin da ni baaba windo kulu mo?" 21 Sawulu tu ka ne: "Ay wo, manti Benyamin ra no ay fun, dumi no kaŋ kayna ka bisa i kulu Israyla kundey ra. Ay windo mo, manti a kayna ka bisa i kulu Benyamin kunda windey ra? Day ifo se kaŋ ni ga sanni woone dumi te ay se?" 22 Samuwila binde na Sawulu nda nga bannya sambu ka kond'ey yaw fuwo ra. A n'i daŋ i ma goro nangoray boŋ kaŋ bisa borey kaŋ yaŋ i ce kulu waney boŋ, danga boro waranza cine no. 23 Samuwila ne hinakwa se: "Ma sambu baa kaŋ ay no ni se, hayey kaŋ ay ci ni se ka ne ni ma jisi ni jarga." 24 Hinakwa na jasa nda haŋ kaŋ goono ga lamba a gaa sambu k'i jisi Sawulu jine. Samuwila ne: "Haŋ kaŋ i fay waani neeya! M'a daŋ ni jine k'a ŋwa, zama ni se no i n'a jisi alwaati kaŋ i kosu boŋ. Zama ay ne: ‹Ay na borey wo ce.› " Sawulu binde ŋwa Samuwila banda han din. 25 Kaŋ i zumbu ka fun sududuyaŋ nango do, i furo kwaara ra. Samuwila nda Sawulu fakaaray jidan bisa boŋ. 26 I tun susubay nda hinay, i go no sanda mo boyaŋ waate cine, kala Samuwila na Sawulu ce jidan bisa boŋ ka ne: "Tun, ya ni sallama." Sawulu binde tun. I boro hinka kulu mo, nga nda Samuwila fatta taray. 27 Waato kaŋ i goono ga zumbu ka koy kwaara me gaa, kala Samuwila ne Sawulu se: "Ne ni bannya se a ma waasu iri se." Nga mo sosoro i se kayna. "Amma nin wo, Sawulu, ma kay hala ay ma ni kabarandi nda Irikoy sanno."

1 Samuel 10

1 Gaa no Samuwila na ji sintili sambu, a n'a soogu Sawulu boŋo ra, a n'a garba sunsum ka ne: "Manti yaadin no, Rabbi na ni soogu nd'a ni ma ciya nga wane jama mayko? 2 Hunkuna, in da nin fayyaŋ banda, ni ga boro hinka gar Rahila saara do haray, Zelza do haray, Benyamin hirro boŋ. I ga ne ni se: ‹Farkayey din kaŋ yaŋ ni koy ka ceeci, i du ey. A go mo, ni baaba ya fun farkayey din sanni ra, a goono ga karhã d'araŋ ka ne: Ifo n'ay ga te ay izo wo ciine ra?› 3 Waati din gaa ni ga bisa noodin, ni ga koy ka to Tabor shen tuuri nyaŋo do. Noodin mo boro hinza ga kubay da nin, kaŋ yaŋ goono ga koy Irikoy do Betel. Afa gonda hincin ize hinza, afa gonda buuru kunkuni hinza, afa mo go ga duvan humbur fo jare. 4 I ga ni fo, i ga buuru kunkuni hinka no ni se, ni mo g'a ta i kambey ra. 5 Woodin banda ni ga kaa Irikoy fando gaa, nango kaŋ Filistancey gata go. Ni tooyanta kwaara ra, ni ga kubay da annabiyaŋ, i goono ga zulli ka fun sududuyaŋ nango do, da moolo da can-caŋ da seese da gurumi yaŋ ngey jine. Ni g'i gar i goono ga annabitaray te. 6 Rabbi Biya mo ga zumbu ni boŋ da hin beeri. Ni ga annabitaray te i banda, ni ga bare ka te boro waani fo mo. 7 Waato kaŋ alaamey din du nin, kala ni ma te haŋ kaŋ alhaali cabe, zama Irikoy go ni banda. 8 Ay jine mo ni ga zumbu ka koy Jilgal. Guna mo, ay goono ga kaa ni do zama ay ma sargay kaŋ i ga ton yaŋ ton, ay ma saabuyaŋ sargayyaŋ mo dumbu. Jirbi iyye no ni ga batu hala ay ga kaa ni do ka ni cabe haŋ kaŋ ni ga te." 9 Waato kaŋ a na banda bare Samuwila gaa ka dira mo, zama nga ma koy nangu fo haray, kala Irikoy n'a bina barme k'a no itaji. Alaamey din kulu binde te han din. 10 Waato kaŋ i koy ka to yongo fando do, kala annabi jama go, i kubay d'a. Irikoy Biya mo zumbu a boŋ da hin beeri. A na annabitaray te mo i banda. 11 A binde, borey kulu kaŋ yaŋ g'a bay waato, kaŋ i di a goono ga annabitaray te annabey banda, i ne ngey nda care se: "Ifo no woone kaŋ du Cis izo? Sawulu mo go annabey ra, wala?" 12 Noodin boro fo binde ne: "May no ga ti i baaba mo?" Woodin binde ciya yaasay sanni i se kaŋ i ga ne: "Sawulu mo go annabey ra, wala?" 13 Waato kaŋ a na annabitaray te ka ban, a kaa sududuyaŋ nango do. 14 Sawulu baaba kayne fo ne Sawulu nda nga bannya se: "Man no araŋ koy?" A ne: "Farkayey ceeciyaŋ no iri koy. Kaŋ iri di kaŋ iri mana du ey mo, iri koy Samuwila do." 15 Sawulu baaba kayno binde ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ni ma ci ay se haŋ kaŋ no Samuwila ci araŋ se." 16 Sawulu ne nga baaba kayno se: "A ne iri se kaŋ daahir i du farkayey." Amma mayra kaŋ sanni Samuwila te a se din, a mana woodin baaru dede a se. 17 Kala Samuwila na jama ce i ma margu Rabbi do Mizpa. 18 A ne Israyla izey se: "Yaa no Rabbi, Israyla Irikoyo ne: Ay na Israyla kaa Misira ra, ay n'araŋ soolam ka kaa Misirancey kambe ra da mayray kulu kambe ra mo kaŋ yaŋ n'araŋ kankam. 19 Amma hunkuna araŋ wangu araŋ Irikoyo, nga kaŋ nga bumbo no g'araŋ faaba araŋ masiibey d'araŋ kankamey gaa. Araŋ ne a se mo: Abada. Kala day i ma bonkooni daŋ iri se. Sohõ binde, kal araŋ m'araŋ boŋ cabe Rabbi jine, kunda-kunda nda zambar-zambar." 20 Yaadin cine no Samuwila na Israyla kundey kulu maanandi, i na Benyamin kunda sambu. 21 A na Benyamin kunda mo maanandi, dumi-dumi, i na Matri almayaaley sambu. I na Sawulu, Cis ize mo suuban, amma waato kaŋ i n'a ceeci, i mana di a. 22 Woodin se no i ye ka hã Rabbi gaa koyne hala boro fo go no kaŋ ga kaa ne jine? Rabbi tu ka ne: "Guna a goono ga tugu jinayey ra." 23 I zuru ka koy k'a di noodin. Waato kaŋ a kay jama ra, kal a go, a ku da borey kulu za jase boŋo gaa ka koy beene. 24 Samuwila mo ne jama kulu se: "Araŋ di bora kaŋ Rabbi suuban, kaŋ a himandi si no jama kulu ra?" Jama kulu na jinde sambu ka ne: "Bonkoono aloomaro ma gay!" 25 Gaa no Samuwila na jama bayrandi da mayra fonda. A n'a fonda hantum mo tira fo ra ka jisi Rabbi jine. Samuwila mo na jama kulu sallama, boro kulu ma koy nga kwaara. 26 Sawulu mo koy nga kwaara Jibeya. Jama marga mo, ngey kaŋ yaŋ Irikoy n'i biney ham, i koy Sawulu banda. 27 Amma boro laalo fooyaŋ ne: "Mate no boro wo ga te k'iri faaba nd'a?" I binde dond'a. I mana kande a se fooyaŋ hari fo. Amma nga wo dangay.

1 Samuel 11

1 Waato din cine no Nahas, Amon bora tun ka wongu nda Yabes-Jileyad. A na gata sinji i se. Yabes alborey kulu ne Nahas se: "Iri ma sappe, iri ga may ni se." 2 Amma Nahas, Amon bora ne i se: "Woone boŋ no ay g'a ta araŋ se: ay m'araŋ kamba ŋwaari moy kulu looti, ay mo ya naŋ woodin ma ciya wowi hari Israyla kulu se." 3 Kala Yabes arkusey ne a se: "M'iri no jirbi iyye, zama iri ma diyayaŋ donton Israyla hirro kulu me. D'iri mana du faabako kulu, waato din gaa no iri ga fatta ka koy ni do." 4 Waato din gaa no diyey din kaa Jibeya, Sawulu wano. I na sanney wo dede borey hangey ra. Jama kulu binde na ngey jindey sambu ka hẽ. 5 Sawulu binde go hawyaŋ banda ga kaa ka fun saajo ra. Sawulu ne: "Ifo no ka du borey kaŋ i goono ga hẽ?" I na sanno kaŋ Yabes borey kande dede Sawulu se. 6 Kaŋ Sawulu maa sanney din, kala Irikoy Biya kaa a boŋ da hin, a bine tunyaŋo koroŋ gumo mo. 7 A na haw hinka sambu _k'i wi|_ k'i dumbu-dumbu, ka diyayaŋ donton i ma koy Israyla hirrey kulu me. A ne: "Boro kulu kaŋ mana fatta ka Sawulu nda Samuwila gana, ya-cine no i ga te a hawey se." Kala Rabbi humburkumay kaa jama kulu gaa hal i fatta danga day boro folloŋ no. 8 I n'i kabu Bezek ra. Israyla izey binde te boro zambar zangu hinza, Yahuda borey mo boro zambar waranza. 9 I ne diyey kaŋ yaŋ kaa se: "Ya-cine no ni ga ci Yabes-Jileyad borey se: ‹Suba hala wayna ga koroŋ, araŋ ga du faaba.› " Diyey mo ye ka kaa ka ci Yabes borey se, ngey mo farhã. 10 Yabes borey binde ne Nahas borey se: "Suba iri ga fatta ka kaa araŋ do, araŋ ma te iri se haŋ kaŋ araŋ ga ba kulu." 11 Suba binde, kala Sawulu na borey fay jama hinza. I kaa gata bindi ra za nda hinay, mo boyaŋ jina. I na Amonancey kar kal a koy ka to wayna dungay. A ciya binde, borey kaŋ yaŋ cindi kar ka say-say, kal i si di baa boro hinka nangu folloŋ ra. 12 Kala jama ne Samuwila se: "Man bora kaŋ ne: ‹Sawulu no g'iri may?› I ma kande alborey din zama iri m'i wi." 13 Amma a ne: "I si boro kulu wi zaari woone ra, zama hunkuna Rabbi no ka kande faaba Israyla se." 14 Gaa no Samuwila ne jama se: "Wa kaa, iri ma koy Jilgal. Iri ma koytara tajandi noodin." 15 Jama kulu binde koy Jilgal. Noodin no i na Sawulu didiji bonkooni Rabbi jine Jilgal ra. Noodin mo no i na saabuyaŋ sargayyaŋ no Rabbi jine. Sawulu nda Israyla alborey kulu farhã noodin mo gumo.

1 Samuel 12

1 Samuwila ne Israyla jama kulu se "Wa guna, ay n'araŋ sanney hangan ka maa hay kulu kaŋ araŋ ci ay se, hal ay na bonkooni daŋ araŋ se. 2 A go no mo sohõ, bonkoono ga dira araŋ jine. Ay mo za kaŋ ay go sohõ ay zeen, ay te hamni kwaaray. Ay izey mo neeya, i go araŋ banda. Ay mo, za ay go arwasu ay goono ga dira araŋ banda hala ka kaa sohõ. 3 Ay neeya, wa seeda ay boŋ Rabbi d'a wane suubananta mo jine, may haw no ay kom? May farka no ay kom? May no ay zamba? May no ay kankam baa ce fo? May kambe ra no ay na me-daabu ta hal ay m'ay moy daabu nda woodin? Ay, kal ay m'a yeti araŋ se." 4 I ne: "Ni mana iri zamba, ni mana iri kankam, ni mana hay fo kulu ta boro fo kambe ra." 5 A ne i se: "Rabbi no ga ti seeda araŋ boŋ, a suubananta mo seeda no hunkuna: araŋ mana hay kulu gar ay kamba ra." I ne: "Nga no ga ti seeda." 6 Samuwila ne jama se: "Rabbi no ka Musa nda Haruna sinji, a n'araŋ kaayey kaa Misira laabo ra mo. 7 Sohõ binde wa kay siw! hala ay ma kande araŋ se sanni Rabbi jine, goy adilantey kulu boŋ kaŋ yaŋ a goy araŋ d'araŋ kaayey se. 8 Waato kaŋ cine Yakuba kaa Misira ra, kaŋ araŋ kaayey hẽ Rabbi gaa mo, saaya din no Rabbi na Musa nda Haruna donton. I n'araŋ kaayey kaa Misira ra k'i daŋ i ma goro nango wo ra. 9 Amma i dinya Rabbi ngey Irikoyo. Nga mo n'i neera Sisera, Hazor marga jine bora kambe ra, da Filistancey kambe ra, da Mowab bonkoono kambe ra mo hal i wongu nd'ey. 10 Kala i hẽ Rabbi gaa ka ne: ‹Iri na zunubi te, za kaŋ iri dinya Rabbi, hal iri may mo Baaley da Astarot se. Amma sohõ ni m'iri faaba iri ibarey kambe. Iri mo, iri ga may ni se.› 11 Rabbi mo na Yerub-Baal donton, da Bedan, da Yefta, da Samuwila. A n'araŋ faaba araŋ ibarey gaa kuray kulu. Araŋ n'araŋ goray te baani samay mo. 12 Waato kaŋ araŋ di Nahas, Amon izey bonkoono, nga mo fatta araŋ gaa, kal araŋ ne ay se: ‹Abada! Kala day i ma bonkooni daŋ, a m'iri may.› A go mo, Rabbi araŋ Irikoyo no ga ti araŋ bonkoono! 13 Sohõ binde, bonkoono kaŋ araŋ suuban kaŋ araŋ ceeci mo, nga neeya! Nga nooya, Rabbi na bonkooni daŋ araŋ se. 14 D'araŋ ga humburu Rabbi, araŋ ma may a se, araŋ m'a sanney hangan, araŋ mana murte Rabbi lordey gaa, araŋ da bonkoono kaŋ goono ga koytaray ŋwa araŋ boŋ, yaadin gaa araŋ ciya Rabbi ganakoyaŋ. 15 Amma d'araŋ wangu ka Rabbi sanney hangan, hala araŋ murte Rabbi lordey gaa, waato din gaa no Rabbi kamba ga gaaba nd'araŋ, sanda mate kaŋ cine a te araŋ kaayey se. 16 Sohõ binde, kal araŋ ma kay siw, ka di hari bambatey wo kaŋ Rabbi ga te araŋ jine. 17 Manti hunkuna ya alkama wiyaŋ hane no? Ay ga Rabbi ce a ma hari nda beene kaatiyaŋ samba. Araŋ ga di, araŋ ga bay mo kaŋ araŋ laala ga beeri kaŋ araŋ goy Rabbi jine, za kaŋ araŋ na bonkooni ceeci araŋ boŋ se." 18 Samuwila binde na Rabbi ce. Rabbi mo na hari nda beene kaatiyaŋ samba han din hane. Jama kulu humburu Rabbi nda Samuwila mo gumo. 19 Jama kulu ne Samuwila se: "Ma te iri, ni bannyey se adduwa Rabbi ni Irikoyo gaa zama iri ma si bu, zama iri na laala woone kulu tonton iri zunubey gaa, kaŋ iri na bonkooni ceeci iri boŋ se." 20 Samuwila ne jama se: "Wa si humburu. Daahir no araŋ na laala woodin kulu te. Kulu nda yaadin, araŋ ma si kamba ka fay da Rabbi ganayaŋ. Amma wa may Rabbi se nda araŋ biney kulu. 21 Wa si kamba, zama yaadin gaa araŋ ga muraadu yaamoyaŋ gana kaŋ yaŋ sinda hina k'araŋ nafa, wala i ma araŋ faaba, zama yaamoyaŋ no. 22 Zama Rabbi si nga jama furu bo, nga maa beero sabbay se, za kaŋ Rabbi miila nga m'araŋ ciya nga jama. 23 Woodin banda ay boŋ do haray, Irikoy m'ay hallasi ay ma si zunubi te Rabbi se, ya fay da adduwa teeyaŋ araŋ se, amma ay ga soobay ka araŋ dondonandi fondo hanno boŋ, cimi wane. 24 Kala day araŋ ma humburu Rabbi, araŋ ma may a se cimi ra d'araŋ biney kulu. Zama wa guna hari bambatey kaŋ yaŋ a te araŋ sabbay se. 25 Amma hala hõ d'araŋ na goy laalo te, i g'araŋ halaci, araŋ d'araŋ bonkoono kulu."

1 Samuel 13

1 Sawulu gonda jiiri waytaaci waato kaŋ a sintin ka may. A koytaray ŋwaayaŋ jiiri hinkanta mo, 2 Sawulu na boro zambar hinza suuban Israyla izey ra. I ra mo boro zambar hinka go a banda Mikmas da Betel tudey ra, zambar fa mo go Yonata banda Jibeya, Benyamin wano ra. Jama cindo mo, a n'i sallama, boro kulu ma koy fu. 3 Yonata binde na Filistancey marga kaŋ go Geba kar, Filistancey maa baaru. Sawulu na kaakaaci kar laabo kulu ra ka ne: "Ibraniyancey ma maa!" 4 Israyla kulu maa mo ka ne: "Sawulu na Filistancey marga kar, hala mo Israyla ciya fanta hari Filistancey do." Jama binde margu ka Sawulu gana ka koy Jilgal. 5 Filistancey mo margu zama ngey ma Israyla wongu se, torko zambar waranza nda bari-kari zambar iddu, da boro jama kaŋ ga hima teeku me gaa taasi cine, baayaŋ se. I kaaru mo ka gata sinji Mikmas, Bayt-Aben wayna funay haray. 6 Saaya kaŋ cine Israyla alborey di ngey kankam (zama jama sakulla) kal i soobay ka tugu tondi guusey da gumbey ra, da tondey ra mo, da guusuyaŋ ra, da dayyaŋ ra. 7 Amma Ibraniyance fooyaŋ jin ka Urdun danandi. I kaa Gad da Jileyad laabo ra. Amma Sawulu go Jilgal jina, jama kulu mo n'a gana nda jijiriyaŋ. 8 A te jirbi iyye a goono ga batu, danga jirbey kaŋ yaŋ Samuwila ci, amma Samuwila mana kaa Jilgal. Sawulu windanta jama go ga say. 9 A binde ne: "I ma kande ay se sargay kaŋ i ga ton da saabuyaŋ sargay mo." Kal a na sarga kaŋ i ga ton salle. 10 Kaŋ a na sarga kaŋ i ga ton salle ka ban parkatak, kala Samuwila kaa. Sawulu mo koy zama nga ma Samuwila kubay se, nga m'a fo mo. 11 Samuwila ne a se: "Ifo no ni te wo?" Sawulu mo ne: "Zama ay di jama go ga say, i go ga fay da ay. Ni mo, ni mana kaa jirbey kaŋ i kosu yaŋ ra. Filistancey mo go, i margu Mikmas. 12 Woodin se no ay ne Filistancey ga kaŋ ay boŋ Jilgal, ay mana gomni ceeci Rabbi gaa mo. Kal ay n'ay fundo tilasandi ka sargay kaŋ i ga ton salle." 13 Samuwila ne Sawulu se: "Ni na saamotaray goy te. Ni mana Rabbi ni Irikoyo lordo gana kaŋ a na ni lordi nd'a, zama doŋ Rabbi na ni mayra tabbatandi Israyla boŋ hal abada. 14 Amma sohõ ni mayra si tondo. Rabbi jin ka boro ceeci nga boŋ se kaŋ ga saba nd'a bina. Rabbi n'a daŋ mo a ma ciya jine boro nga jama se, za kaŋ ni mana haggoy da haŋ kaŋ Rabbi na ni lordi nd'a." 15 Samuwila tun Jilgal ka ziji ka koy Jibeya, Benyamin wano. Sawulu mo na borey kaŋ yaŋ go nga banda kabu, boro zangu iddu cine no. 16 Sawulu mo, nga nda nga ize Yonata da jama kaŋ go i banda goro Geba, Benyamin wano ra. Amma Filistancey na gata sinji Mikmas ra. 17 Soojey kaŋ yaŋ go ce gaa mo fun Filistancey gata ra, ka te sata hinza. Jama fa koy fonda kaŋ ga koy Ofra din gaa, ka koy Suwal laabo ra. 18 Sata fa mo zaa ka koy Bayt-Horon haray. Jama fa mo na hirro boŋ fonda gana, kaŋ ga Zeboyim gooro guna ka koy saajo gaa haray. 19 Israyla kulu ra sinda zam, zama Filistancey ne: "Ibraniyancey ma si yaaji wala takuba te ngey boŋ se." 20 Amma Israyla borey kulu doona ka zulli ka koy Filistancey do ka ngey kumbey da ngey koomey da ngey deesey da ngey kalmey kaanandi. 21 I ga sekel jara bana addey, da koomey, da guuru kor-ganjey, da deesey, da jabuyaŋ hay fo kulu se. 22 Kal a ciya daaga sinjiyaŋo hane, i mana takuba wala yaaji gar boro fo kulu se kaŋ yaŋ go Sawulu nda Yonata banda. Amma Sawulu nda nga izo Yonata, ngey wo gonda. 23 Filistancey soojey mo fatta Mikmas furanta.

1 Samuel 14

1 Han fo binde Sawulu ize Yonata ne arwaso kaŋ goono ga nga wongu jinayey jare din se: "Kaa iri ma daŋandi ka koy Filistancey gata do, kaŋ go ya-haray daŋanta." Amma a mana ci nga baabo se. 2 Sawulu binde goono ga goro Jibeya meyo gaa garenad tuuri nya cire kaŋ go Migron ra. Borey kaŋ go a banda mo ga to boro zangu iddu cine. 3 Ahiya, Ahitub ize, Ikabod nya-ize, Fineyas ize, Eli ize, kaŋ ga ti Rabbi alfaga Silo ra goono ga daabu nda efod kwaay noodin. Jama mana bay hala Yonata koy bo. 4 Furoyaŋ nangey kaŋ do Yonata ga ba nga ma furo ka daŋandi ka to Filistancey gata do, kambu woodin gaa gonda tondi deenekoy fo, kambu woone mo gaa gonda tondi deenekoy fo mo koyne. Afa maa Bozez, afa mo maa Sene. 5 Tondi fa salle azawa kambe haray Mikmas jine, afa mo go dandi kambe haray, Geba jine. 6 Yonata ne arwaso kaŋ goono ga nga jinayey jare se: "Kaa, iri ma daŋandi ka koy borey kaŋ si dambangu din gata do. Hambara Rabbi ga goy iri se, zama hay kulu si ganji Rabbi ma faaba goy te da boro boobo wala jama kayna kambe ra." 7 A jinay jarekwa ne a se: "Haŋ kaŋ go ni bina ra kulu me-a-me, ni m'a te. Iri ma koy, ay go ni banda ni bina miila boŋ." 8 Gaa no Yonata ne: "Guna, iri go ga daŋandi ka koy alborey wo do haray k'iri boŋ bangandi i se. 9 D'i ne iri se, ‹Wa kay hala iri ma kaa araŋ do.› kal iri ma kay iri nango ra, iri si koy i do. 10 Amma d'i ne: ‹Wa ziji ka kaa iri do,› kal iri ma koy, zama Rabbi n'i daŋ iri kambe ra no. Woone wo, nga no ga te alaama iri se." 11 Kal i boro hinka kulu na ngey boŋ bangandi Filistancey gata se. Filistancey mo ne: "Guna, Ibraniyancey neeya ga fun ngey guusey ra, nangey kaŋ i tugu." 12 Gata borey binde ne Yonata nda nga jinay jarekwa se: "Wa ziji ka kaa iri do, iri mo m'araŋ cabe hay fo." Yonata ne nga jinay jarekwa se: "Kaa k'ay banda gana, zama Rabbi n'i daŋ Israyla kambe ra." 13 Yonata mo, fananyaŋ no a ziji nd'a, a jinay jarekwa go a banda. Filistancey kaŋ mo Yonata jine, a jinay jarekwa mo go g'i wi a banda. 14 Wiyaŋ sintina kaŋ Yonata nda nga jinay jarekwa te, danga alboro waranka cine no. Nango mo si bisa fari fo batama jare cine beeray. 15 I jijiri mo gata ra da batama ra da borey kulu ra mo. Gata batukoy, da ce gaa wongaarey mo gaahamey jijiri. Laabo mo zinji. Jijiriyaŋ no kaŋ fun Irikoy do. 16 Sawulu batukoy kaŋ go Jibeya, Benyamin wano ra guna kal i ibarey marga go, i manne. I kar ka say ka te afo-fo. 17 Saaya din Sawulu ne borey kaŋ yaŋ go nga banda din se: "Wa kabu sohõ ka di boro kaŋ fatta iri do." Waato kaŋ i na kabo te, kal i di Yonata nda nga jinay jarekwa si noodin. 18 Sawulu mo ne Ahiya se: "I ma kande Irikoy sundurko neewo" (zama jirbey din Irikoy sundurko go Israyla izey do.) 19 A ciya binde, za Sawulu goono ga salaŋ nda alfaga yaadin, kala gartyaŋo kaŋ go Filistancey gata ra go ga tonton ka ziji. Sawulu binde ne alfaga din se: "Ni kambe kaa." 20 Sawulu nda jama kulu kaŋ go a banda margu ka kaa wongo do. Kala _Filistancey ra|_ boro fo kulu takuba go ga gaaba nda nga cala wane, i na hasaraw boobo te da cimi. 21 Ibraniyancey kaŋ yaŋ go Filistancey banda mo za doŋ, kaŋ yaŋ tun i banda ka koy gata do, kaŋ yaŋ ga fun laabo kulu ra i windanta, kala ngey mo bare ka ye Israyla borey do haray kaŋ yaŋ go Sawulu nda Yonata banda. 22 Baa Israyla borey kulu kaŋ yaŋ tugu Ifraymu tondey laabo ra, waato kaŋ i maa baaru Filistancey goono ga zuru, kala ngey mo na Filistancey haabu ka gaaray wongo ra. 23 Rabbi na Israyla faaba mo han din hane. Wongo bisa mo ka gana Bayt-Aben. 24 Israyla alborey kankam han din hane, zama Sawulu ze no jama se ka ne: "Laalante no boro kulu kaŋ na ŋwaari dumi kulu ŋwa kala wiciri kambo ma to, hala ay ma fansa bana ay ibarey boŋ." Jama ra binde sinda boro kulu kaŋ na ŋwaari taba. 25 Jama kulu mo furo saajo ra, saajo wo mo gonda yu boobo ganda. 26 Waato kaŋ cine borey furo saajo ra binde, kala yu go ga tolli, amma boro kulu si no kaŋ na kambe daŋ nga me gaa, zama jama ga humburu ngey zeyaŋo. 27 Amma Yonata mana maa waato kaŋ nga baabo kaseeti borey gaa da zeyaŋo. Woodin se no a na goobo kaŋ go nga kamba ra din salle ka yu fanta zuku nd'a, ka nga kamba daŋ nga me gaa. A moy binde te fas! 28 Gaa no jama ra boro fo ne a se: "Ni baaba kaseeti borey gaa da gaabi hala nda zeyaŋ ka ne: ‹Laalante no boro kaŋ na ŋwaari ŋwa hunkuna!› Jama mo taabi." 29 Yonata ne: "Ay baaba na laabo taabandi. Ay g'araŋ ŋwaaray, wa guna mate kaŋ ay moy te fas za day ay na yuwo din taba kayna. 30 Sanku fa binde i ma ne jama na ngey ibarey arzaka ŋwa wongo ra taŋante, naŋ kaŋ i n'a gar. Zama doŋ i na wiyaŋ ce-kayante fo te Filistancey ra." 31 Han din binde i na Filistancey kar za Mikmas kal a ma kaa Ayyalon. Jama binde taabi gumo. 32 Jama mo kaŋ wongu arzaka boŋ. I na feeji da haw da handayze yaŋ sambu k'i wi ganda. Borey n'i kulu ŋwa hala nda i kuro mo. 33 Kal i ci Sawulu se ka ne: "Guna jama goono ga zunubi te Rabbi se, za kaŋ i goono ga ham ŋwa hala nda kuro." A ne: "Araŋ na amaana ŋwa. Day, wa tondi bambata fo gunguray ka kand'a ay se neewo sohõ." 34 Sawulu ne koyne: "Wa say jama ra ka ne i se: ‹Boro fo kulu ma kande ay se nga yeejo neewo, boro fo kulu mo ma kande ay se nga feejo, i m'i _wi ka|_ dumbu-dumbu neewo ka ŋwa. Araŋ ma si zunubi te Rabbi se ka ham ŋwa nda kuri.› " Jama kulu binde, i boro fo kulu kande nga yeejo nga banda han din cino din ra k'i dumbu-dumbu noodin. 35 Sawulu mo na sargay feema cina Rabbi se noodin. Woodin no ga ti feema sintina kaŋ a cina Rabbi se. 36 Sawulu mo ne: "Iri ma zulli ka Filistancey buti cin, iri m'i ku hala mo ga bo. Iri ma si baa boro folloŋ cindi i se." I ne: "Kala ni ma te haŋ kaŋ ni ga ba." Waato din gaa no alfaga ne: "Iri ma maan Irikoy." 37 Sawulu binde na saaware ceeci Irikoy gaa. A ne: "Ay ma zulli ka Filistancey gana no? Ni g'i daŋ Israyla kambe ra no?" Amma a mana tu a se han din hane. 38 Sawulu ne: "Wa maan neewo sohõ, araŋ jama jine borey kulu. Araŋ ma bay, araŋ ma guna mo naŋ kaŋ cine no zunubo wo go hunkuna. 39 Zama ay ga ze da Rabbi fundikoono, nga, Rabbi kaŋ ga Israyla faaba. Baa day a go ay izo Yonata do no, daahir a ga bu." Amma jama mana tu a se, baa boro folloŋ. 40 Gaa no a ne Israyla kulu se: "Wa ye kambu fo. Ay mo, in d'ay izo Yonata, iri ga ye ya-haray kambo ka goro." Jama ne Sawulu se: "Kala ni ma te haŋ kaŋ ni di ga hagu." 41 Sawulu binde ne Rabbi Irikoy, Israyla wano se: "Ma cimi bangandi." Kala goŋ na Sawulu nda Yonata di, amma jama fatta. 42 Sawulu ne mo: "I ma goŋ te in d'ay izo Yonata mo game ra." Goŋo na Yonata di. 43 Sawulu ne Yonata se: "Ma ci ay se haŋ kaŋ no ni te." Yonata ci a se ka ne: "Cimi no, ay na yu kayna ham, ikayniyo, d'ay goobo kaŋ go ay kambe ra. Ay n'a taba mo. A go mo sohõ, tilas kal ay ma bu." 44 Sawulu ne: "Hala day ni mana bu, Yonata, Irikoy m'ay laali." 45 Jama ne Sawulu se: "Yonata ma bu zaati, nga kaŋ na faaba bambata wo dumi candi ka kande Israyla ra? Irikoy ma boriyandi! Iri ze da Rabbi fundikoono! Baa Yonata boŋ-hamni folloŋ si kaŋ ganda, zama hunkuna a goy Irikoy banda." Jama binde na Yonata faaba, a mana bu mo. 46 Gaa no Sawulu tun ka fay da Filistancey ganayaŋ. Filistancey mo koy ngey nangey do. 47 Waato kaŋ cine Sawulu te bonkooni Israyla boŋ, a wongu nda nga ibarey kuray kulu. A gaaba nda Mowab, da Amon izey, da Edom, da Zoba bonkooney, da Filistancey. Naŋ kaŋ a bare kulu, zaama no a ga te. 48 A na yaarutaray te mo, ka Amalekancey kar, a na Israyla faaba ka kaa borey kaŋ yaŋ n'i ku kambe ra. 49 Sawulu izey ga ti Yonata nda Isbi nda Malci-Suwa. A ize wayboro hinka mo maayey neeya: ize way beero maa ga ti Merab, ikayna mo maa Mikal. 50 Sawulu wando maa Ahinowam, Ahimaz ize way no. A wongu bonkoono maa Abner, Ner izo, Sawulu baaba kayno. 51 Cis mo, nga no ga ti Sawulu baaba. Ner mo Abner baaba no, Abiyel ize. 52 Sawulu jirbey kulu ra i na wongu korno te da Filistancey. Waati kaŋ Sawulu di boro kaŋ wongaari no, wala yaarukom no, kal a ma bora sambu ka kande nga do.

1 Samuel 15

1 Samuwila ne Sawulu se: "Rabbi n'ay donton zama ya ni tuusu nda ji, ni ma ciya bonkooni a jama Israyla boŋ. Sohõ binde kala ni ma hangan ka maa Rabbi sanney se. 2 Rabbi Kundeykoyo ne nga na laakal ye haŋ kaŋ Amalek te Israyla se gaa, kaŋ a kay a se da gaaba fonda boŋ, waato kaŋ a fun Misira ra. 3 Sohõ binde, kala ni ma koy ka Amalek kar, ni ma hay kulu kaŋ go i se halaci. Ma si bakar i se, amma alboro nda wayboro, attaciriya nda naanandi, haw da feeji, yo da farka, ni m'i wi." 4 Kala Sawulu na jama ce k'i kabu Telim ra: ce-koyey boro zambar zangu hinka no, da Yahuda boro zambar way. 5 Sawulu binde kaa Amalek kwaara do, a gum noodin gooro ra. 6 Sawulu ne Keniya borey se: "Wa tun ka dira. Araŋ ma zulli ka fay da Amalek borey, ay ma si araŋ halaci i banda, zama araŋ na gomni kulu cabe Israyla izey se waato kaŋ i fun Misira." Keniya borey binde tun ka fun Amalek borey ra. 7 Sawulu mo na Amalekancey kar, za Habila gaa kal a ma koy Sur kaŋ go Misira fonda gaa. 8 A na Amalek bonkoono Agag di da fundi, amma a na boro cindey kulu wi da takuba, parkatak! 9 Amma Sawulu da jama na Agag fay waani, nga nda haŋ kaŋ yaŋ ga boori feejey da hawey ra, da wo kaŋ yaŋ i kuru, da feej'izey, da hari hanno kulu. I mana yadda k'i halaci parkatak bo. Amma hari ziibo kulu, da fanta harey, i n'i halaci parkatak! 10 A binde, Rabbi sanno kaa Samuwila do ka ne: 11 "A dooru ay gaa kaŋ ay na Sawulu daŋ a ma ciya bonkooni, zama a bare ka fay da ay ganayaŋo, a mana ay lordo toonandi." Samuwila mo futu, a hanna ka jinde tunandi Rabbi gaa. 12 Samuwila tun susuba za da hinay zama nga ma kubay da Sawulu. I ci mo Samuwila se ka ne: "Sawulu kaa Karmel. A go, a na cinari sinji nga boŋ se, a ye ka tun koyne ka bisa, ka zulli ka koy Jilgal." 13 Kala Samuwila kaa Sawulu do. Sawulu mo ne a se: "Albarka go ni gaa, Rabbi do wane! Ay na Rabbi lordo toonandi!" 14 Samuwila ne: "Feeji hẽeni kaŋ ay goono ga maa ay hanga ra binde, da haw kosongu mo kaŋ ay goono ga maa, ifo ga ti i sabaabu?" 15 Sawulu ne: "Amalekancey do no i fun d'ey, zama jama na ihanno yaŋ naŋ feejey da hawey ra zama i ma sargay te Rabbi ni Irikoyo se. Amma iri na cindey kulu halaci parkatak." 16 Waato din gaa Samuwila ne Sawulu se: "Kay noodin, ay ma ci ni se haŋ kaŋ Rabbi ci ay se hunkuna cino wo." Sawulu ne a se: "Ci." 17 Samuwila ne: "Waato kaŋ ni goono ga di ni boŋ ni ya boro kayna no, manti i na ni ciya jine boro Israyla kundey se? Manti Rabbi na ni tuusu nda ji mo ni ma ciya bonkooni Israyla boŋ? 18 Rabbi na ni donton mo ka ne: Ni ma koy ka Amalek zunubikooney din halaci parkatak. M'i wongu kal i ma ban. 19 Ifo se no ni mana Rabbi sanno hangan, amma ni koy ka kaŋ arzaka boŋ? Ni na hari laalo te Rabbi diyaŋ gaa." 20 Sawulu ne Samuwila se: "Haciika, ay na Rabbi sanno gana. Ay koy nango kaŋ Rabbi n'ay donton, hal ay kande Amalek bonkoono Agag. Ay na Amalek borey halaci mo parkatak! 21 Amma jama kaa arzaka ra, haw da feeji beerey, haya kaŋ i ga halaci din ra, zama i ma sargayyaŋ te Rabbi ni Irikoyo se Jilgal ra." 22 Samuwila ne: "Mate no? Rabbi ga farhã gumo sargay kaŋ i ga ton yaŋ da nooyaŋey mo se, sanda mate kaŋ a ga farhã da Rabbi sanno ganayaŋ? Ma faham woone: ganayaŋ ga bisa sargay. Sanni maayaŋ mo bisa feeji maani. 23 Zama murteyaŋ ga hima ziimataray zunubi. Boŋ sanday mo ga hima birga nda tooru ganayaŋ. Za kaŋ ni wangu ka maa Rabbi sanno, nga mo wangu ni ma ciya bonkooni." 24 Sawulu ne Samuwila se: "Ay na zunubi te, zama ay na Rabbi lordo da ni sanney daaru. Zama ay humburu jama, hala ay n'i sanney gana. 25 Sohõ binde, ay ga ni ŋwaaray, m'ay yaafa nd'ay zunubey, ma bare ka koy ay banda, zama ay ma sombu Rabbi se." 26 Samuwila ne Sawulu se: "Ay si ye ka koy ni banda. Za kaŋ ni wangu Rabbi sanno, Rabbi mo wangu nin, ni ma ciya Israyla se bonkooni koyne." 27 Waato kaŋ Samuwila na banda bare, ga ba nga ma nga diraw te, Sawulu n'a alkuba di, alkuba mo tooru. 28 Samuwila mo ne a se: "Hunkuna Rabbi na Israyla koytara tooru ka kaa ni se, k'a no ni gorokasin se kaŋ bisa nin ihanno teeyaŋ. 29 Israyla Darza si taari, a si tuubi mo, zama nga wo manti boro no, sanku fa a ma tuubi." 30 Waato din gaa Sawulu ne: "Ay na zunubi te. Kulu nda yaadin, ni m'ay beerandi sohõ, ay ga ni ŋwaaray, ay borey arkusey jine, da Israyla jine mo. Ma bare ka koy ay banda zama ay ma sombu Rabbi ni Irikoyo se." 31 Samuwila binde bare ka Sawulu gana. Sawulu mo sombu Rabbi se. 32 Samuwila binde ne: "Wa kande Amalek bonkoono Agag neewo ay do." Agag binde kaa a do da farhã. Agag ne: "Daahir bu gurzuga bisa." 33 Samuwila ne: "Mate kaŋ ni takuba na wayborey mursandi hal i jaŋ ize, yaadin cine no ni nya mo ga mursu ka jaŋ ize wayborey ra." Kala Samuwila na Agag pati-pati Rabbi jine Jilgal ra. 34 Samuwila fun noodin ka koy Rama. Sawulu mo koy nga kwaara Jibeya, Sawulu wano. 35 Amma Samuwila mana ye ka koy nga ma Sawulu kunfa se koyne kal a bu, zama Samuwila gonda bine saray Sawulu sabbay se. A dooru Rabbi gaa mo da mate kaŋ a na Sawulu daŋ a ma ciya bonkooni Israyla boŋ.

1 Samuel 16

1 Rabbi ne Samuwila se: "Kala waati fo no ni ga bine saray te Sawulu se, za kaŋ ay wangu a ma ciya bonkooni Israyla boŋ? Ma ni hillo toonandi nda ji ka koy. Ay ga ni donton Yasse Baytlahami bora do, zama a izey ra no ay na bonkooni suuban." 2 Samuwila ne: "Mate no ay ga te ka dirawo te d'a? Da Sawulu maa a baaru, a g'ay wi." Rabbi ne: "Ma sambu haw zan ni banda ka ne: ‹Ay kaa zama ay ma sargay te Rabbi se no.› 3 Ma Yasse ce sarga teeyaŋo do mo. Ay mo ga cabe ni se haŋ kaŋ ni ga te. Bora kaŋ ay ci ni se din, nga no ni ga ji tuusu a gaa ay se." 4 Kala Samuwila te haŋ kaŋ Rabbi ci a se ka koy Baytlahami. Kwaara arkusey n'a kubay. I go ga jijiri ka ne: "Baani mo no, ni kaayaŋo wo?" 5 A ne: "Baani samay! Ay kaa ka sargay te no Rabbi se. Wa araŋ boŋ hanandi ka kaa ay banda sargay teeyaŋo do." A na Yasse nda nga izey mo hanandi k'i ce sargay teeyaŋo do. 6 A ciya binde, waato kaŋ i kaa, kal a na Eliyab guna ka ne: "Daahir, Rabbi suubananta go a jine!" 7 Amma Rabbi ne Samuwila se: "Ma si a moyduma guna, wala a gaahamo kuuyaŋ, zama ay wang'a. Zama Rabbi gunayaŋ manti boro wane cine no, zama boro si guna kala takayaŋ, amma Rabbi wo, bine no a ga guna." 8 Gaa no Yasse na Abinadab ce a ma bisa Samuwila jine. A ne: "Woone mo, Rabbi man'a suuban." 9 Waato din Yasse na Samma daŋ a ma bisa. Samuwila ne: "Woone mo, Rabbi man'a suuban." 10 Yasse na nga ize iyya kulu daŋ i ma bisa Samuwila jine. Samuwila ne Yasse se mo: "Rabbi mana woodin yaŋ kulu suuban." 11 Samuwila ne Yasse se: "Ni ize arey kulu nooya?" Yasse ne: "Koda hinne no ka cindi, nga mo goono ga feejiyaŋ kuru." Samuwila ne Yasse se: "Ma donton i ma koy kand'a, zama iri sinda goray bo, kala nd'a kaa ne jina." 12 Kala Yasse donton ka ne a ma kaa. Day nga wo boro daara no, moyduma hannokoy, kaŋ ga sogo mo. Rabbi ne Samuwila se: "Tun k'a tuusu nda jiyo, zama boro wo ga ti nga." 13 Waato din gaa no Samuwila na ji hillo sambu ka Dawda tuusu a nya-izey game ra. Rabbi Biya mo zumbu Dawda boŋ da hin beeri, za han din ka koy jina. Samuwila binde tun ka koy Rama. 14 Amma Rabbi Biya jin ka fay da Sawulu. Biya laalo fo mo kaŋ fun Rabbi do goono g'a humburandi. 15 Sawulu tamey mo ne a se: "Guna, sohõ Irikoy do biya laalo fo no goono ga ni taabandi. 16 Iri jine bora, ma ni bannyey lordi, iri kaŋ go ni jine, iri ma boro kaŋ ga waani moolo karyaŋ ceeci. A ga ciya mo, waati kaŋ cine Irikoy do biya laalo wo ga zumbu ni boŋ, kala moolo-karo ma soobay ka moola kar, ni ga du baani mo." 17 Kala Sawulu ne nga tamey se: "Wa du ay se boro kaŋ ga waani moolo karyaŋ gumo sohõ. Araŋ ma kand'a ay do neewo." 18 Kala gaabikooney ra afo tu ka ne: "Yasse, Baytlahami bora izey ra ay di afo kaŋ ga waani doonu jinay karyaŋ gumo. Yaarukom mo no, wongu boro no. A ga faham da sanni, boro no kaŋ ga sogo, Rabbi go a banda mo." 19 Sawulu binde na boroyaŋ donton Yasse gaa ka ne: "Ma ni izo Dawda donton ay do, nga kaŋ go feejey banda." 20 Yasse binde kande farka nda buuru nda jeejay, da duvan humbur da hincin zan. A n'i samba Sawulu se nga izo Dawda kambe ra. 21 Dawda binde kaa Sawulu do ka kay Sawulu jine. Sawulu ba r'a mo gumo, a ciya Sawulu se wongu jinay jareko. 22 Sawulu donton Yasse gaa ka ne: "Ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ Dawda ma kay ay jine, zama a du gaakuri ay do." 23 A ciya binde, waati kaŋ Irikoy do biya laala din ga kaa Sawulu gaa, kala Dawda ma moolo sambu k'a kar da nga kamba. Woodin gaa no biya laala ga fay da Sawulu, a ma te daama mo.

1 Samuel 17

1 Filistancey na ngey kunda margu zama ngey ma tangam. I margu Soko, Yahudiya wano ra, ka gata sinji Soko nda Azeka game ra, Efes-Dammim no. 2 Sawulu mo, nga nda Israyla borey margu ka gata sinji Ela gooro ra. I na wongu daaga sinji Filistancey se. 3 Filistancey kay tondo boŋ ya-haray daaranta, Israyla borey mo kay tondo boŋ ne-haray daaranta. Gooro mo go i bindo ra. 4 Boro bambata gaabikooni fo binde fun Filistancey gata ra. A maa Goliyat, Gat boro no, kaŋ a kayanta kambe kar iddu da gaaba fo no. 5 A gonda guuru-say wongu fuula nga boŋo gaa, da guuru kwaay. Kwaayo tiŋay ga to kilo waygu cindi gu da jare, guuru-say wane. 6 A gonda kurufayaŋ nga cey gaa, guuru-say wane, da lolo nga jasey boŋ. 7 A yaajo goobo ga hima kaymi bundu, a yaaji izo mo ga to kilo iyye cine tiŋay, guuru-bi wane. A koray jarekwa mo go a jine ga dira. 8 Kal a kay ka jinde daŋ Israyla wongu marga gaa ka ne i se: "Ifo se no araŋ fatta k'araŋ wongu daaga sinji? Ay wo, manti Filistance no, araŋ mo Sawulu tamyaŋ no, wala? Wa suuban araŋ do haray boro fo, a ma zulli ka kaa ay do. 9 D'a hin ka yanje da ay, k'ay wi, kal iri ma ciya araŋ bannyayaŋ. Amma da ay no ka hin a k'a wi, araŋ wo ga ciya iri bannyayaŋ, araŋ ma may iri se." 10 Filistanca din binde ne: "Ay na Israyla kunda candi hunkuna. W'ay no boro zama iri ma yanje nda care!" 11 Waato kaŋ Sawulu nda Israyla kulu maa Filistanca sanni woodin yaŋ, i biney pati, i humburu gumo. 12 Amma Dawda baaba, Efrat kwaara boro ize, Baytlahami, Yahudiya wano boro no, kaŋ se i ga ne Yasse, a gonda ize alboro ahakku. Bora din binde ga zeen no Sawulu zamana waate, gayante mo no borey ra. 13 Yasse ize beeri hinza jin ka Sawulu gana ka koy wongo do. A ize hinza kaŋ yaŋ ga koy wongu, hay-jina maa Eliyab, a banda-ka-zumbu maa Abinadab, ihinzanta maa Samma. 14 Dawda mo no ga ti koda. Ibeeri hinza din go Sawulu banda. 15 Dawda mo go, a ga cin ka koy Sawulu do, a ga ye fu ka nga baabo feejey kuru Baytlahami. 16 Filistanca din mo go, a ga maan ka kaa susubay nda wiciri. Jirbi waytaaci no a goono ga nga boŋ cabe. 17 Yasse binde ne nga izo Dawda se: "Kaa sohõ ka sambu muudu fo jirmayo wo gaa, da buuru kunkuni wayo wo. Ma kond'ey da waasi wongu gata do ni nya izey se. 18 Cukku wayo wo mo, ni ma kond'ey i zambar jine bora se. Ma ni nya izey baani guna mo, k'i seeda ta." 19 Ngey nda Sawulu yaŋ binde da Israyla alborey kulu go Ela gooro ra. I goono ga wongu nda Filistancey. 20 Kala Dawda tun za da hinay, a na feejey naŋ hawji fo kambe ra, ka jinayey sambu ka koy, sanda mate kaŋ Yasse n'a lordi nd'a. A ga to dunkayo do ya-cine day, kala wongu marga fatta ka koy daaga meyo gaa, i goono ga kuuwa yanja se. 21 Filistancey da Israyla na wongu daaga soola, margey na mo ye care gaa. 22 Dawda na nga jinayey naŋ jinay batukwa kambe ra ka zuru ka koy daaga meyo gaa. A kaa ka nga nya izey fo. 23 A goono ga salaŋ d'ey, kala Gat wane Filistance beero din go, kaŋ se i ga ne Goliyat. A fatta Filistancey daaga ra ka doŋ sanney dumi ci koyne. Dawda mo maa r'ey. 24 Israyla alborey kulu binde, waato kaŋ i di bora, i zuru a se. I goono ga humburu gumo. 25 Israyla borey binde ne: "Araŋ di boro wo kaŋ fatta ka kay? Daahir nga ma Israyla wow se no a fatta. A ga ciya mo boro kaŋ n'a wi, bonkoono g'a koy yulwandi nda arzaka boobo, a g'a no mo nga ize wayo. A ga bora windo mo kaa jangal Israyla ra." 26 Kala Dawda salaŋ da borey kaŋ yaŋ goono ga kay nga jarga k'i hã ka ne: "Ifo no i ga te bora kaŋ na Filistanco wo wi se, a na wowi hari hibandi ka kaa Israyla gaa mo? May ga ti nga binde, Filistanco wo, kaŋ sinda dambanguyaŋ, hal a ma kaa ka Irikoy fundikoono wongu marga wow?" 27 Jama mo tu a se da sanni woodin ka ne: "Yaadin no i ga te bora kaŋ n'a wi din se." 28 Eliyab, a beere beero maa waato kaŋ a goono ga salaŋ da borey. Kala Eliyab bine tun Dawda boŋ da konni. A ne: "Ifo ka kande nin neewo? May kambe ra no ni na feeji gure-gurey naŋ saajo ra? Ay na ni boŋbeera da ni bina laalayaŋo bay, zama ni kaa no ni ma wongu gomdo se." 29 Dawda ne: "Sohõ ifo no ay te? Manti ay salaŋ hinne day no?" 30 A bare ka fay d'a, ka ye ka koy boro fo do. A salaŋ d'a sanda waato wano dumi. Borey mo ye ka tu a se sanda sanni zeena cine. 31 Waato kaŋ i maa sanno kaŋ Dawda ci, i n'i dede Sawulu se. Nga mo donton a ma kaa. 32 Dawda binde ne Sawulu se: "Boro kulu bine ma si pati boro wo sabbay se. Ay, ni bannya ga koy ka yanje nda Filistanco wo." 33 Sawulu ne Dawda se: "Ni si hin ka tun Filistanco wo gaa, ka ne ni ga yanje nd'a, zama ni ya arwasu no jina, nga mo wongu boro no za a go arwasu." 34 Dawda ne Sawulu se: "Doŋ ay, ni bannya goono ga nga baabo feejiyaŋ kuru. Da muusu beeri wala urs kaa ka feej'ize fo di kuro ra, 35 kal ay m'a gana k'a kar ka almano faaba a meyo ra. Waato kaŋ a naan ka tun ay gaa mo, ay n'a di a kaaba gaa k'a kar ka wi. 36 Ay, ni bannya na muusu beeri kar, nga nda urs kulu. Filistanco wo mo kaŋ si dambangu ga ciya i ra afo cine, za kaŋ a na Irikoy fundikoono wongu marga wow." 37 Dawda ne mo: "Rabbi kaŋ n'ay faaba muusu beeri nda urs kambe ra, a g'ay faaba Filistanco wo mo kambe ra." Sawulu mo ne Dawda se: "Ma koy. Rabbi ma goro ni banda." 38 Sawulu mo na nga bankaara daŋ Dawda gaa, ka guuru-say wongu fuula daŋ a se a boŋo gaa, ka guuru kwaay mo daŋ Dawda gaa. 39 Dawda mo na Sawulu takuba koto nga bankaarayey boŋ. A soola nga ma tun (zama a mana si jina bo). Kala Dawda ne Sawulu se: "Ay si hin ka dira nda woone yaŋ wo zama ay man'i si ka di jine." Dawda binde n'i kaa. 40 Kal a na nga kuray goobo sambu nga kambe ra, a na tondi ize yutto gu suuban gooro ra, k'i daŋ nga kuray zika ra kaŋ go a se, danga nga foola nooya. Finga-finga mo go a kambe ra. Kal a sosoro ka maan Filistanca do haray. 41 Filistanca mo soobay ka kaa, a go ga maan Dawda. Bora kaŋ go g'a korayo jare mo go a jine. 42 Amma waato kaŋ Filistanca guna-guna ka di Dawda, kal a dond'a, zama a go, arwasu hinne no, idaara no, kaŋ moyduma ga boori. 43 Filistanca mo ne Dawda se: "Ay ya hansi no, kaŋ ni ga kaa ay do da goobu?" Filistanca mo na Dawda wow nda nga toorey maa. 44 Filistanca ne Dawda se koyne: "To ne ay do, ay mo ya ni hamo no beene curey da ganji hamey se." 45 Dawda binde ne Filistanca se: "Nin wo, ni goono ga kaa ay do da takuba da yaaji da lolo, amma ay wo, ay kaa ni do Rabbi Kundeykoyo maa ra, Irikoy, Israyla wongu kunda Koyo, nga kaŋ ni kayna. 46 Hunkuna Rabbi ga ni daŋ ay kambe ra. Ay mo, ay ga ni kar, ya ni boŋo dagu ka kaa ni gaa. Hunkuna mo ay ga Filistancey wongu marga buukoy nooyandi beene curey da ganji hamey se. Zama ndunnya kulu ma bay kaŋ Irikoy go no Israyla do haray. 47 Jama wo kulu ma bay mo kaŋ Rabbi no ga faaba, kaŋ manti nda takuba wala nda yaaji bo, zama wongo ya Rabbi wane no. Nga mo g'araŋ daŋ iri kambe ra." 48 A ciya binde, waato kaŋ Filistanca tun ka kaa, a maan zama nga ma kubay da Dawda. Kala Dawda waasu da cahãyaŋ. A zuru ka koy daaga me gaa, nga ma kubay da Filistanca. 49 Dawda na kambe daŋ nga zika ra ka tond'ize kaa a ra. A n'a feeni ka taŋ ka Filistanca kar d'a sukuto gaa. Tondo mo fiji a sukuto ra, Filistanca kaŋ ganda birante moyduma boŋ. 50 Yaadin no Dawda te zaama nd'a Filistanca boŋ. A na Filistanca kar k'a wi da finga-finga nda tond'ize, amma takuba si Dawda kambe ra. 51 Waato din gaa no Dawda zuru ka koy kay Filistanca boŋ k'a takuba za. A n'a foobu ka kaa nyaŋo ra, k'a wi. A n'a boŋo pati nda takuba. Saaya kaŋ cine Filistancey di ngey gorzo beero bu, i zuru. 52 Israyla jama nda Yahuda jama binde tun da kuuwayaŋ ka Filistancey gana kal i koy gooro do, kala Ekron meyey gaa. Filistancey kaŋ yaŋ maray mo kaŋ fonda boŋ ka koy Saarayim, kal a ma koy hala Gat da Ekron me. 53 Israyla izey ye ka kaa ka fun Filistancey banda. I n'i gata jinayey ku. 54 Dawda mo na Filistanca boŋo sambu ka kand'a Urusalima, amma a n'a wongu jinayey jisi nga fuwo ra. 55 Amma waato kaŋ Sawulu di Dawda fatta ka kay ka karba nda Filistanca, kal a ne Abner kaŋ ci wonkoyo se: "Abner, arwaso wo binde, may ize no?" Abner ne: "Ay ze da ni fundo, ya bonkoono, ay si bay." 56 Bonkoono ne: "Kala ni ma hã boro kaŋ ize no, arwaso wo." 57 Waato kaŋ Dawda kaa ka fun Filistanca wiyaŋo do, Abner n'a sambu ka kand'a Sawulu jine. Filistanca boŋo go Dawda se a kamba ra. 58 Sawulu ne a se: "Ya nin arwaso, ni ya may ize no?" Dawda tu ka ne: "Ay ya ni tamo Yasse, Baytlahami bora ize no."

1 Samuel 18

1 Waato kaŋ a salaŋ Sawulu se ka ban, kala Yonata da Dawda biney ye care gaa. Yonata ba r'a mo sanda nga fundo cine. 2 Sawulu mo n'a sambu han din hane. A mana naŋ Dawda ma ye nga baabo kwaara koyne. 3 Saaya din Yonata nda Dawda na sappa te, zama Yonata ga ba r'a sanda nga fundo cine. 4 Yonata mo na kwaayo kaŋ go nga jinda gaa din foobu ka no Dawda se, da nga bankaarayey hala nda baa nga takuba nda nga birawo da nga guddama. 5 Dawda ga koy mo nangu kulu kaŋ Sawulu g'a donton. A muraadey mo laakal wane yaŋ no. Sawulu n'a daŋ wongu boro fo yaŋ boŋ. Haya boori mo jama kulu diyaŋ gaa, hala nda Sawulu goy-teerey mo do. 6 A ciya binde, waato kaŋ i goono ga kaa, kaŋ Dawda ye ka fun Filistancey halaciyaŋo do, kala wayborey fatta Israyla kwaarey kulu ra. I goono ga doon ka gaan, ngey ma bonkoono Sawulu kubay se da can-caŋ da farhã da moolo hamni-hinza-koy yaŋ. 7 Can-caŋ karyaŋo ra mo, wayborey soobay ka doon care se ka ne: "Sawulu na nga wane zambarey wi, Dawda mo nga zambar-zambarey." 8 Sawulu binde futu gumo. Sanno din n'a bina sara. A ne: "I na Dawda no zambar zambaryaŋ, amma ay wo zambaryaŋ hinne no i n'ay no. Ifo ka cindi a se koyne sohõ kala koytaray?" 9 Han din hane ka koy jina binde, Sawulu na Dawda gullu. 10 A suba kala biya laalo fo fun Irikoy do ka zumbu Sawulu boŋ da gaabi gumo, hal a follo nga windo bindi ra. Amma Dawda soobay ka moolo kar da nga kambe mate kaŋ a doona ka te. Sawulu mo go nda nga yaajo ga gaay nga kambe ra. 11 Kala Sawulu na Dawda hay ka hatta nda yaajo, zama a ne: "Ay ga Dawda hay no k'a korab k'a ta cinaro gaa." Dawda mo mulay a jine sorro hinka. 12 Sawulu go ga humburu Dawda zama Rabbi go a banda, a fay da Sawulu mo. 13 Woodin sabbay se no Sawulu n'a kaa nga do k'a daŋ a ma ciya sooje zambar jine boro. A goono ga koy-da-ye te jama jine. 14 Dawda mo na laakal cabe nga muraadey kulu ra. Rabbi mo go a banda. 15 Waato kaŋ Sawulu faham kaŋ Dawda goono ga laakal cabe gumo, kal a humbur'a. 16 Amma Israyla nda Yahuda kulu ga ba Dawda gumo, zama a goono ga koy-da-ye te i jine. 17 Kala Sawulu ne Dawda se: "Guna, ay ize way beero neeya, Merab. Ay ga ni no nd'a a ma ciya ni wande. Kala ni ma ciya ize yaarukom ay se, ma Rabbi tangamey te." Zama Sawulu goono ga ne: "Ay wo bumbo, ay s'ay kambe dake a gaa, kala day Filistancey kambe ma te d'a." 18 Dawda ne Sawulu se: "May ci ay? Ifo no ka bara ay se mo, ifo no ay baaba windo mo Israyla ra, hala ay ma ciya bonkoono anzuray?" 19 Amma a ciya, saaya kaŋ cine i ga hima ka Merab, Sawulu ize no Dawda se, kal a go, i n'a hiijandi Adriyel, Meholati bora se. 20 Amma Sawulu ize wayo kaŋ se i ga ne Mikal ga ba Dawda. I ci Sawulu se, haya kaan a se mo. 21 Sawulu mo ne: "Ay g'a no nd'a, a ma ciya a se hirrimi, Filistancey kambe mo ga gaaba nd'a." Woodin se no Sawulu ne Dawda se: "Hunkuna sorro hinkante neeya kaŋ ni ga ciya ay anzuray." 22 Sawulu na nga goy-teerey lordi mo ka ne: "Wa salaŋ nda Dawda tuguyaŋ ra, ka ne: ‹Guna, bonkoono ga farhã nda nin, a goy-teerey kulu mo ga ba nin. A binde sohõ ni ma ciya bonkoono anzuray.› " 23 Sanney din binde bonkoono tamey n'i ci Dawda hangey ra. Amma Dawda ne: "Araŋ wo do haray, hari doogono no boro ma ciya bonkoono anzuray? A go, ay ya talka no, kaŋ sinda beeray mo." 24 Kala Sawulu goy-teerey ne a se: "Sanney wo no Dawda ci." 25 Sawulu mo ne: "Ya-cine no araŋ ga ci Dawda se: ‹Bonkoono si ba hiijay nooru, kala day Filistance zangu fo jofolo kuurey, zama i ma fansa sambu bonkoono ibarey boŋ.› " Amma Sawulu miila no a ma naŋ Dawda ma kaŋ Filistancey kambe ra. 26 Waato kaŋ goy-teerey na sanni woodin yaŋ ci Dawda se, a kaan Dawda se gumo nga ma ciya bonkoono anzuray. Jirbey binde mana to, 27 kala Dawda tun, nga nda nga borey, ka koy ka boro zangu hinka wi Filistancey ra. Dawda kande i jofolo kuurey mo, k'i toonanta kulu no bonkoono se, zama Dawda ma ciya bonkoono anzuray. Sawulu mo na nga ize wayo Mikal no Dawda se zama a ma ciya Dawda wande. 28 Sawulu faham mo kaŋ Rabbi go Dawda banda. Mikal, Sawulu ize wayo mo ga ba r'a. 29 Sawulu binde go day ga humburu Dawda ka tonton. Sawulu go ga ibaretaray gaay nga nda Dawda game ra waati kulu. 30 Saaya din binde Filistancey jine borey fatta. A ciya mo waati kaŋ i ga fatta kulu, kala Dawda ma soobay ka laakal cabe ka bisa Sawulu goy-teerey kulu, kal a maa ciya darza hari gumo.

1 Samuel 19

1 Sawulu salaŋ da nga ize aro Yonata da nga tamey kulu ka ne i ma Dawda wi. 2 Amma Sawulu ize Yonata ga maa Dawda kaani gumo. Yonata binde ci Dawda se ka ne: "Ay baaba Sawulu goono ga ceeci nga ma ni wi. Sohõ binde ay ga ni ŋwaaray, ma laakal da ni boŋ suba susubay. Ma goro tuguyaŋ do ka tugu. 3 Ay mo ga koy ka kay ay baaba jarga batama ra, naŋ kaŋ ni go, ay ma salaŋ d'ay baaba ni boŋ. D'ay di alhaali fo no ay ga ci ni se." 4 Kala Yonata na gomni sanni te nga baabo Sawulu se Dawda boŋ ka ne a se: "Bonkoono ma si zunubi te nga tamo Dawda se, zama nga din mana zunubi te ni se. A goyey mo goy hanno yaŋ no ni se. 5 Zama a na nga fundo no ka Filistanca din wi. Rabbi mo na zaama bambata te Israyla kulu se. Ni di, ni farhã mo. Ifo se binde kaŋ ni ga boro kaŋ sinda taali kuri alhakku sambu, ni ma Dawda wi sabaabu kulu si?" 6 Sawulu binde hangan Yonata sanno se. Sawulu ze da Rabbi fundikoono ka ne i s'a wi. 7 Yonata binde na Dawda ce ka hayey wo kulu cabe a se. Yonata kande Dawda Sawulu do, nga mo goro a do sanda waato. 8 Wongu ye ka tun koyne. Dawda mo fatta ka wongu nda Filistancey. A n'i wi nda wiyaŋ bambata, i zuru a jine mo. 9 Biya laalo mo kaŋ fun Rabbi do go Sawulu gaa kaŋ a goono ga goro nga windo ra nda nga yaajo nga kambe ra. Dawda mo goono ga moolo kar da nga kamba. 10 Sawulu ceeci nga ma Dawda hay hala nga m'a korab ka ta cinaro gaa. Amma a mulay ka fun Sawulu jine, yaajo koy ka du cinaro. Cino din ra mo Dawda zuru ka yana. 11 Sawulu binde na diyayaŋ donton i ma koy Dawda kwaara k'a kosaray, i m'a wi susubay ra. Dawda wande Mikal mo ci Dawda se ka ne: "Da ni mana yana nda ni fundo hunkuna cino wo ra, suba i ga ni wi." 12 Mikal binde na Dawda zure fu fune gaa k'a zumandi, nga mo zuru ka yana. 13 Mikal na tooru fo sambu ka jisi daari boŋ. A na hincin hamni boŋ-dake daŋ boŋo do haray, k'a daabu nda bankaaray. 14 Waato kaŋ Sawulu na diyey donton zama i ma Dawda di, kala wando ne: "A goono ga jante no." 15 Sawulu binde na diyayaŋ donton i ma Dawda guna. A ne: "Wa kand'a nga daarijo boŋ neewo ay do zama ay m'a wi." 16 Kaŋ diyey furo, wiiza tooro no dima boŋ, da hincin hamni boŋ-dake boŋo do haray! 17 Sawulu ne Mikal se: "Ifo se no ni n'ay fafagu