The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ

Mateo 1

1 Ai mu aɨn pueen ɨ vaujsimua'acɨstyamua'ame'en aɨjna ɨ Jesús, tɨ ajta i'i Cɨriistu'u ɨ tɨ aɨme jetze a'iraanye aɨjna ɨ David tyaacan, ajta aɨjna ɨ Abraham tyaacan. 2 Abraham pu rape'erica'a aɨjna ɨ Isaac. Ajta aɨjna ɨ Isaac, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Jacobo; aɨ pu aɨme tipe'eristyamua'a a'araa aɨjna ɨ Judá, majta seica ɨ maj ihuaamua'ame'en pueen ɨ Judá. 3 Ajta Judá aɨme pu tipe'eristyamua'a a'araa, ɨ mej meyan antya'arujca'a tɨcɨn Fares, ajta aɨjna ɨ seij Zara. Ajta ɨ hua'anaanacɨ'ɨ, ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Tamar. Ajta aɨjna ɨ Fares, aɨj pu tipe'eri a'araa ɨ Esrom. Ajta Esrom pu rape'erica'a ɨ Aram. 4 Aram pu rape'erica'a aɨjna ɨ Aminadab. Ajta Aminadab pu rape'erica'a aɨjna ɨ Naasón. Tɨ'ɨqui Naasón tipe'eri a'araa tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Salmón. 5 Ajta aɨjna ɨ Salmón, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Booz. Ayaa pu antyahuaaca'a ɨ naanajra'an ɨ Booz tɨcɨn Rahab. Ajta aɨjna ɨ Booz, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Obed. Ajta ayan antyahuaaca'a ɨ naanajra'an aɨjna ɨ Obed tɨcɨn Rut. Ajta aɨjna ɨ Obed, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Isaí. 6 Isaí pu rape'erica'a aɨjna ɨ David, ɨ tɨ ajta tye'entyajrupi ɨ rey cɨme'e. Aɨjna ɨ David tyaacan, jamuan aɨjna tɨ ajta ɨra'ara'an pueenya'a aɨjna ɨ Urías, aɨ mu tipe'eri mua'araa aɨjna tɨ ayan antyahuaa a'araa tɨcɨn Salomón. 7 Salomón pu rape'erica'a aɨjna ɨ Roboam. Ajta aɨjna ɨ Roboam, aɨ pu pe'erira'an pueenya'a ɨ Abías. Ajta aɨjna ɨ Abías, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Asa. 8 Asa pu rape'erica'a ɨ Josafat. Tɨ'ɨqui Josafat tipe'eri a'araa tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Joram. Ajta aɨjna ɨ Joram, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Uzías. 9 Ajta aɨjna ɨ Uzías, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Jotam. Ajta Jotam pu rape'erica'a aɨjna ɨ Acaz. Ajta e'eyan aɨjna ɨ Acaz tipe'eri a'araa aɨjna ɨ Ezequías. 10 Ezequías pu rape'erica'a aɨjna ɨ Manasés. Ajta Manasés pu rape'erica'a aɨjna ɨ Amón. Ajta aɨjna ɨ Amón, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Josías. 11 Ajta aɨjna ɨ Josías, aɨme pu tipe'eristyamua'a a'araa ɨ Jeconías, majta aɨme ɨ maj ihuaamua'ame'en pueenya'a aɨjna ɨ Jeconías. Tɨ'ɨj Josías tipe'eristyamua'a a'araa, seica mu a'uva'aju'un. Matɨ'ɨj mi aɨme a'uví'itɨ ɨ maj Israel a'uchaatɨma'aca'a. Au mu a'ahua'a huaja'uvi'itɨ seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Babilonia. 12 Matɨ'ɨj meyan huaja'uvi'itɨ, aj pu'i Jeconías seij tipe'eri a'araa tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Salatiel. Ajta aɨjna ɨ Salatiel, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Zorobabel. 13 Zorobabel pu rape'erica'a aɨjna ɨ Abiud. Tɨ'ɨjta i aɨn Abiud rape'eri a'araa aɨjna ɨ Eliaquim. Ajta aɨjna ɨ Eliaquim, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Azor. 14 Ajta aɨjna ɨ Azor, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Sadoc. Ajta aɨjna ɨ Sadoc, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Aquim. Ajta aɨjna ɨ Aquim, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Eliud. 15 Ajta aɨjna ɨ Eliud, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Eleazar. Tɨ'ɨjta'i aɨjna ɨ Eleazar tipe'eri a'araa aɨjna ɨ Matán. Ajta, aɨjna ɨ Matán, aɨ pu rape'erica'a aɨjna ɨ Jacob. 16 Jacob pu rape'erica'a aɨjna ɨ José, aɨjna tɨ Mariiya tyevi'itɨnya'a. Ai pu aɨn pueen tɨ naanajra'an pueenya'a aɨjna ɨ Jesús, ɨ maj meyan ratamua'amua tɨcɨn Cɨriistu'u. 17 Aɨj mu cɨn meyan ara'asicaa a'achu cumu tamuaamuata'a japuan muaacua ɨ maj jetzen a'iraanye aɨjna ɨ Abraham tyaacan. Ai pu aɨn pueen ɨ tu'uve'etyajtɨ aɨjna ɨ David. Majta meyan che'eta mana'a ará'axcaa aɨme ɨ maj hua'a jetze a'iraanye aɨjna ɨ David tyaacan. Aɨme mu a'uví'itɨ aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantaca'a aujna a'ahua'a Babilonia. Ayaa mu che'eta mana'a ará'axcaa tamuaamuata'a japuan muaacua tɨ'ɨj huanu'eihuaca'a aɨjna ɨ Cɨriistu'u. 18 Ayaa pu eenye'eque'e a'unu'ihuaca'a aɨjna ɨ Jesús tɨ ajta i'i Cɨriistu'u. Aɨ pu naanajra'an, aɨjna ɨ Mariiya, pu'uri huataura'acaa ɨ runyuuca cɨme'e tɨ ij huatyeviche'en aɨjna jamuan ɨ José. Matɨ'ɨj cai xɨ naimi'i huatya'aca, aj pu i a'utaseijre ɨ pa'arɨ'ɨ jucaara'an jetze. Aɨ pu ayan raaruu cɨme'en ɨ muáre'eri'ira'ara'an aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 19 Ajta nu'u aɨn tɨ ratyévi'itɨnyáa a'ame, aɨjna ɨ José, rɨ'ɨ pu ti'itevistacaa. Capu raxe'eva'acaa tɨ ayan pueijtzi raata'an me eijre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte. Ma ajta, aɨ pu ayan raxe'eva'acaa tɨ ma ruuraini aviitzi cɨme'e. 20 Tɨ'ɨj raaxa'apɨ'ɨntare tɨ ayan huarɨni, aj pu'i seij tevi huataseijre ɨ jemin ɨ cutzítzajta'a. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―José, muaa paj i'i huaacɨxa'ara'an ɨ David tyaacan, capaj ratzɨɨnya'a paj ra'anvi'itɨn a'u pe e'eche a'ini ɨ tɨ a'utaseijre ɨ jucaara'an jetze, aɨj pu cɨme'en huanyej ɨ muáre'eri'ira'ara'an ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 21 Aɨ pu tyaatacan tiyauj a'ame. Ayaa xu nu'u raatámua'ati tɨcɨn JESUS, a'ini ai pu aɨn pueenya'a a'ame ɨ tɨ hua'a japua nyuuni ɨ rutyaɨtestyamua'a ɨ mej meri autyajturaa ɨ Dioj jemi. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 22 Ayaa pu tyuju'urɨj tɨ ij ayan tya'araurasten a'ij tɨ ajmi'i tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ tavastara'a jetze ma'acan. 23 Ayan tɨcɨn: Pa'arɨ'ɨ pu nu'u huataseijre'esin ɨ jucaatze'en aɨjna jetze ɨ jɨita'a tɨ cai xɨ a'atɨ ratyevi'itɨn. Tiyauj pu nu'u a'ame tyaatacan. Aj mu mi meyan raatámua'atzi tɨcɨn Emanuel. Aijna i nyuucarijra'a tɨcɨn Emanuel, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn: Dioj pu tajamuan ya huaca. 24 Tɨ'ɨj huajɨ aɨjna ɨ José, aj pu i ayan huarɨj a'ij tɨ tiraata'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ta japua ti'ivaɨre'e. Tɨ'ɨqui ya'uvi'itɨ ɨ ruche. 25 Ma ajta, capu jamuan huahuii asta cai huanu'eihuaca'a aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ tyaata'a. Matɨ'ɨj mi meyan raatamuá'a tɨcɨn JESUS.

Mateo 2

1 Au pu a'unu'ihuaca'a aɨjna ɨ Jesús, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Belén. Au pu ajtyama'acan aɨjna ɨ chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Judea. Ajna tɨ aɨn a'unu'ihuaca'a ɨ Jesús, au pu ti'ityavaaca'a ɨ rey cɨme'e aɨjna ɨ Herodes. Matɨ'ɨj mi seica Jerusalén e'ire'enye ɨ maj eihua támua'arajcaa. U jetze pujme'en mu a'araacɨ a'utɨ e'ijninyei ɨ xɨcaj. 2 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i ɨ Herodes meyan tɨcɨn: ―¿A'uní a'ij een aɨjna ɨ hua'a rey ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, aɨjna tɨ auchan huanu'eihuaca'a? Ajna a'ahua'a a'utɨ e'ijninyei ɨ xɨcaj, aujna a'u tyej e'eche, xu'ura'ave tu huaseij tɨ a'utátzaarajraa aɨjna cɨme'e tɨ huanu'eihuaca'a. Aɨj tu cɨn tyaun a'uva'aju'un tyej ti rɨ'ɨ tíraatyáanajche. 3 Tɨ'ɨj raamua'areeri'i aɨjna ɨ rey, aɨjna ɨ Herodes, eecan pu ti'ijmua'astɨ́raa aɨjna cɨme'e. Majta, ɨ tyaɨte ɨ maj Jerusalén a'uchaatɨma'acaa, naimi'i mu ti'itzɨɨnya'acaa. 4 Tɨ'ɨqui Herodes hua'utajee naijmi'ica ɨ maj tihue'ijte'e aɨme ɨ maj ti'ivaɨre'e hua'ateyujta'a, majta ɨ maj tihua'amua'atyahua'a ɨ tyaɨte a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni nu'u á'anu'eihuan aɨjna ɨ Cɨriistu'u? 5 Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aujna u Belén, ɨ chajta'a tɨ aun a'ajtyáma'acan aujna a'ahua'a u Judea, a'ini ayaa pu ajmi'i ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 6 Ayan tɨcɨn: Muan mɨ saj Belén a'uchaatɨme, aujna chuejra'a japua tɨ aun auucá'a u Judá, ijii, muan xu xaa saɨn pueen ɨ saj eitze'e cɨle'en cɨn ti'ijta. Ma ajta, majca'i huayee, seij pu a'amua jetze nú'eihuan tɨ va'acan cɨn tyu'utaijta. Aɨ pu antyujmua'aréera a'ame hua'a cɨme'e ɨ nyetyaɨtestyamua'a, aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan. 7 Aj pu i Herodes huaja'utajee aviitzi cɨme'e aɨme ɨ maj eihua támua'arajcaa. Tɨ'ɨqui ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'achuni ari a'atee tɨ huaja'utaseijre aɨjna ɨ xu'ura'ave? 8 Ajta e'eyan ihua'utáij maj a'ucɨɨne aujna u Belén. Ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sericu, sata'aj yá'uhuauni tyamua'a naa saɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. Satɨ'ɨj raatyaún, aj xu si mu a'uva'aju'un sata'aj naata'ixaate'en, nyata'aj nyajta inyaa á'ume'en, nyata'aj rɨ'ɨ tiraatyajtuaani. 9 Matɨ'ɨj raanamuajri'i maɨjna ɨ rey, aj mu mi a'ucɨj. Ajta aɨn xu'ura'ave tɨ a'utaseijre aɨme jemi aujna seij chuejra'a japua a'u tɨ e'ijnyinyei ɨ xɨcaj, aɨ pu anacai huama'acaa. Tɨ'ɨqui an a'ujcháxɨ ɨ chi'i japua a'u tɨ a'ij e'enya'a aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. 10 Eecan mu huataujtyamua'ave matɨ'ɨj raaseij maɨjna ɨ xu'ura'ave. 11 Mua'antyenyéesima'acaa mu u chi'ita, matɨ'ɨj mi raaseij ɨ pa'arɨ'ɨ jamuan ɨ naanajra'an. Aj mu mi titunutaxɨ'ɨn. Tyamua'a mu naa rɨ'ɨ tiraata'a. Matɨ'ɨj mi tye'enticúunaxɨ tyu'ujcaaja, aɨ mu raatapueijve ti'itɨ ooro, majta ti'itɨ cɨtzive'eri, majta ti'itɨ cuaane'e tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn mirra. 12 Majta e'eyan tyu'umaaraca'a tɨ nu'u Dioj hua'uta'ijmɨjri'i maj nu'u cai huara'acɨɨne aɨjna jemi ɨ Herodes. Aɨj mu cɨn seij jetze a'ucɨ́j ɨ juye mej mi a'uré'enyen maujna chuejra'a japua a'u mej e'echajca'a. 13 Matɨ'ɨj a'ucɨj aɨme ɨ maj eihua támua'arajcaa, a'atɨ pu huataseijre aɨjna jemi ɨ José tɨ'ɨj ti'imaaracaa. Aɨjna ɨ a'atɨ, ai pu aɨn pueenya'a seij tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ajchesi. Pata'aj ra'anvi'itɨn paɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, pajta ɨ naanajra'an. A'ura'a pata'aj raatyá'avaa mɨ pa'arɨ'ɨ, pajta ɨ naanajra'an. Hua'amvi'itɨchi aujna Egipto. Sata'aj saun a'uté'en asta nyana'ajcai nyajtahua'a ámuaata'ixaate'en a'anaj tɨ huatarɨ'ɨristari saj ya uvé'enyen seyajna. Ayaa xu huarɨni a'ini aɨjna ɨ Herodes, aɨ pu rahuauni ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ i raaje'ica. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 14 Tɨ'ɨqui ájche ɨ José. Ya'uvi'itɨ aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, ajta naanajra'an. Ajta aɨn hua'a jamuan pu á'uraa ajna tɨca'ari tzajta'a. Au mu a'ará'a aujna Egipto. 15 Au mu e'etyee asta cai huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Herodes. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj tɨ'ij aráurasten ɨ nyuucari tɨ cɨme'en ayan ajmi'i tyu'utaxajtaca'a saɨj tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan tɨcɨn: “U nu ya'utajée ɨ niyauj aujna Egipto.” 16 Tɨ'ɨj Herodes raamua'areeri'i maj raatyaamue'itɨ aɨme ɨ maj eihua támua'arajcaa, eecan pu huatanyu'ucaca'a. Tɨ'ɨj ij ra'utamua'areeri'i a'ij mej tyu'utaxajtaca'a aɨme, aj pu i Herodes tyu'utaijtaca'a maj nu'u hua'ucui'ini naijmi'ica ɨ tɨ'ɨrii mej tyetyaca ɨ maj meyan rajchaɨtɨmee hua'apua ninye'ira'a muucɨ pujme'en. Naijmi'ica mu huaja'ucuii au maj Belén e'echajca'a, majta ɨ seica ɨ maj a'ɨmɨ antacháatɨma'acaa. 17 Ayaa pu tya'arauraste aɨjna ɨ nyuucarijra'a tɨ cɨme'en ayan ajmi'i ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Jeremías. 18 Ayan tɨcɨn: Ayaa pu tyu'unamuajri'i aujna a'ahua'a u Ramá, Maj ruyeinyaca'a, majta eihua ruxaamɨjtya'acaa. Aɨjna ɨ Raquel, aɨ pu seij aɨn pueen ɨ maj ruyeinyaca'a. Ruyaujmua'a pu cɨme'en ruyeinyaca'a. Capu raxe'eva'acaa maj rɨ'ɨ tiraatejeeve aɨjna cɨme'e ɨ maj meri cai che'e ma'a a'ahua'a ɨ yaujmua'ame'en. ―Ayaa pu'u. 19 Aru tɨ'ɨj ari huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Herodes, saɨj pu ajta huataseijre aɨjna jemi ɨ José tɨ'ɨj ti'imaaracaa. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ ti'ivaɨre'e tajapua ɨ tavastara'a jemi. Ayaa pu aɨn tiraata'ixaa tɨcɨn: 20 ―Ajchesi. A'anvi'itɨchi hui aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, pajta ɨ naanajra'an. Sata'aj ja'ucɨɨne saujna chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Israel. Pu'uri'i huamɨ'ɨ ɨ tɨ raje'icatamɨ'ɨcaa aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 21 Tɨ'ɨqui ajchee aɨjna ɨ José. Aj pu'i ya'uvi'itɨ aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, ajta naanajra'an. Au mu a'ará'a maujna Israel. 22 Ma ajta aɨn José, ayaa pu raamua'areeri'i tɨ nu'u aɨn Arquelao tie'ijtacaa ruya'upuacɨ'ɨ jetze ma'acan, aɨjna ɨ Herodes tyaacan. Ajta pu Dioj raata'ixaa tɨ'ɨj ti'imaaracaa. Aɨj pu cɨn ti'itzɨɨnya'acaa tɨ aun a'ara'asti, aujna Judea. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a tɨ jetzen ajtyama'acan aujna Galileeya. 23 Tɨ'ɨj aun a'ará'a, au pu a'ahuauchejte, chajta'a jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Nazaret. Au pu huayeijxɨ. Ayaa pu tyuju'urɨj tɨ ij ayan aráurasten a'ij mej tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej mejmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Meyan tɨcɨn: “Ayaa mu raatámua'atzi tɨcɨn Nazaret tɨ e'ema'acan.”

Mateo 3

1 Ajna'ɨmɨ aj pu a'utaseijre a'u tɨ cai e'e ti'itɨ aɨjna ɨ Juan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuacara'a. Au pu tihue'ixaatya'acaa. 2 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj saɨque tyu'umua'ati ɨ a'amua tzajta'a a'ini pu'uri hui tɨn ajna tyaja'ure'enyejsin tɨ Dioj iiyan tyu'utaijta nain japua ɨ chaanaca. 3 Aɨjna ɨ Juan, ai pu aɨn pueenya'a tɨ cɨme'en raataxajtaca'a ajmi'i aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Isaías. Ayan tɨcɨn: A'atɨ pu u e'ejíihua a'ame aujna a'ahua'a a'u tɨ cai e'e ti'itɨ. Yaa pu ti'ixa tɨcɨn: “Naa xu rɨ'ɨ huaujjajcuare'en, mɨ a'amua tzajta'a, muan, a'ini tavastara'a pu ya uve'enyejsin. Caxu a'ij yá'unamuajra.” 4 Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu é'enya'a ti'itéchajca'a cɨɨxuri tɨ itzijhua, cameeyu'u ju'uxa'a cɨme'e. Ajta tipuaasica'a, navij tɨ rumua'atɨ. Ajta nu'u huatuna'ise cua'acara'a, ajta sarate, ɨtzitá maj xuaa. 5 Majta maɨn ɨ maj a'ɨmɨ a'uchaatɨma'acaa, naijmi'i mu e'ire'eninyeíca'a a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Juan. Au mu a'arácɨ'ɨca'a tɨj na'a a'u tɨ huatyacá'a aujna chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Judea, majta seica ɨ maj maun e'eche aujna chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jerusalén, majta ɨ seica ɨ maj maun e'ema'acan a'u tɨ a'atamɨ́'ɨyi ɨ atya'ana tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jordán. Au mu a'ure'eninyéica'a mej mi raanamua. 6 Cɨme'en mu'u tyu'utyétzaahuate ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aj pu'i Juan hua'amaɨ'ɨhuaca'a ɨ atya'anara'an jetze ɨ Jordán. 7 Ma ajta ɨ Juan, tɨ'ɨj aɨme huaseij ɨ mej meyan antya'aruu tɨcɨn fariseos, majta ɨ mej meyan antya'aruu tɨcɨn saduceos, tɨ'ɨj aɨn hua'useij ɨ maj eihua a'ava'aju'unca'a mej mi huaujmuaɨ'ɨhua, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan mɨ sej ti'ihue'itaca, ¿ni tzaa seri ti'itese'e tɨ cai Dioj pueijtzi amuaata'an? ¿A'atani amuaatá'ixaa sej si seyan rɨcɨ? 8 Rɨ'ɨ xu'u seijna cɨme'e mej mi raamua'aree ɨ tyaɨte sej seri tzaahuati'ira'a cɨn ti'imua'atze. 9 Caxu seyan ti'imua'atze ɨ a'amua tzajta'a yee: “Ayej ti'ayajna tɨ naa titaatyavaɨre'en a'ini tyan tu i'i huaacɨxa'astyamua'ame'en aɨjna ɨ Abraham tyaacan.” Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayej ti'ayajna tɨ Dioj raayɨ'ɨtɨ tɨ rɨ'ɨ raará'atza ɨ tetej matɨj ɨ huaacɨxa'ajstyamua'ame'en aɨjna ɨ Abraham tyaacan. Capu ti'itɨ a'ij tyajamuaatyavaɨre'esin sej seyan huanyej saɨjna jetze ɨ Abraham tyaacan. 10 Pu'uri tyaja'ure'enyejsin vejli'itan ajna xɨcajra'a jetze a'anaj tɨ pua'a amua'ajtyá'axɨ'ɨsin ɨ Dioj ca'anin cɨme'e. Ayaa pu á'amuaruuren cumu tɨj a'atɨ cɨye tyé'ijveichixɨ'ɨn tyapueij cɨme'e. Nain ɨ cɨye tɨ cai ti'itaaca, aɨ pu tyé'ijveichixɨ'ɨsin, tɨ'ɨqui ra'antyataira. Ayaa pu che'eta na'a tyajámua'ajtyá'axɨ'ɨsin muejmi. 11 Aru inyaa, nyaa nu ámuaamuaɨ'ɨhuaca'a jaj cɨme'e mej mi raamua'aree ɨ tyaɨte sej seri saɨque tyu'umuá'a ɨ a'amua tzajta'a. Ma ajta, aɨn tɨ hui nyahuarita'a ye e'eve'eme, aɨ pu eitze'e raayɨ'ɨtɨ nyacai inyaa. A'ini nyaa nu cɨle'enya'a cɨn ti'ityejvee ɨ jemin, capu ayan naavijte'e inyeetzi nyaj rajtaɨ'ɨpɨ'ɨn ɨ ca'acaira'an. Ma ajta'i aɨn, seij pu huataíti tɨ huatyaturan muejmi jemi. Ajta aɨn ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu utya'asin mɨ a'amua tzajta'a. Ajta aɨjna tɨ hui nyahuarita'a ye e'eve'eme, aɨ pu rɨ'ɨ á'amuaruuren. 12 Ayaa pu te'eme. Xuee tɨ a'atɨ ari ru'itya'ɨ ɨ tɨ cɨn ra'anaaca'atzi ɨ triigu. Aɨ pu ru'iratu'isin ɨ xaɨri pua'aque. Ajta aɨjna ɨ imue'eri, rajsaɨre'esin u chi'ita. Ajta ɨ xaɨri, taij jetze pu an yá'uraaxɨjsin ɨ tɨ cai a'anaj á'amɨ'ɨca. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Juan. 13 Aj pu i Jesús huataseijre. Au pu a'arajraa aujna chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Galileeya tɨ'ij Juan raamuaɨ'ɨhua atya'ana jetze tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Jordán. 14 Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu ti'imuajcaa tɨ raata'ijmɨ. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni muaa peyan ye ve'eme inyee jemi? Eitze'e pu raavijte'e pej peyan náamuaɨ'ɨhua inyeetzi. 15 Ma ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Che'e ayen eenye'en. Ayaa pu hui tiraavijte'e tyej teyan huarɨni tyej ra'ara'astijre'en tyaɨjna cɨme'e a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Aj pu i Juan raamuaɨ'ɨhuaca'a ɨ Jesús. 16 Tɨ'ɨj raamuaɨ'ɨhuaca'a, aj pu'i Jesús a'itáraa a jaata'a. Cɨme'en pu'u a'itáraa, tɨ'ɨqui antácuunyaraca'a ɨ tajapua tɨ a'utyájmuaa. Tɨ'ɨqui ii raaseij tɨ a'icama'acaa aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Ayaa pu seijra'acaa tɨj cucui'i. Tɨ'ɨqui i japuan aujyeijxɨ. 17 Ajta e'eyan nyuucari huanamuajri'i tɨ ute'e uj e'icanamuajre'e. Ayan tɨcɨn: ―Niyauj paj pɨrɨcɨ ɨ nyaj mue'ixe'eve'e. Eecan paj hui naa rɨ'ɨ naata'a i nya tzajta'a.

Mateo 4

1 Tɨ'ɨqui aɨn ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu ya'uvi'itɨ aɨjna ɨ Jesús ɨ jɨri jetze tɨ'ij aɨn tiyaaru'u tyu'utese'en tɨ raamue'itɨn aɨjna ɨ Jesús. 2 Ajta aɨn Jesús, au pu e'etee a'achu cumu hua'apuate xɨcaj tɨ cai ti'icua'a. Aj pu i huata'icuataca'a. 3 Ajta e'eyan aɨn tiyaaru'u e'ire'enye aɨjna ɨ Jesús jemi tɨ ij raamue'itɨn. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a peyan yaujra'an pueen ɨ Dioj. Pata'aj raataijte'en amɨjna mɨ tetej tɨ'ij pan huatyáujtaahua. 4 Ajta Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i tɨcɨn: “Capu aɨ na'a ruxe'eve'e ɨ pan tɨ cɨn tya'utaviicue'i ɨ tevi, silu ajta pu aɨn ruxe'eve'e nain ɨ nyuucari tɨ e'ema'acan ɨ Dioj jemi.” 5 Tɨ'ɨqui aɨn tiyaaru'u ajtahua'a ya'uvi'itɨ aɨjna ɨ Jesús anna Jerusalén. Teyuu pu japuan ra'antítuaa a'u tɨ avá'apa'atzara'a. 6 Ajta ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui yaujra'an paj pueen ɨ Dioj, ancájvetzi, a'ini ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: Dioj pu huaja'utaiti ɨ mej títyatatí ɨ jemin mej mi muáachaɨn. Majta mueetzi mamuá'atɨni rumuajca'a cɨme'e. Aɨme mu a muaatyejchajtza tɨ'ij cai ti'itɨ a'ij muaruuraa. 7 Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ma ajta, ayaa pu che'eta na'a ayan te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: “Capej peyan tirá'axaahuari'ira ti'itɨ cɨme'e tɨ Dioj ayan ti'itɨ cɨn huarɨni.” 8 Ajta aɨn ɨ tiyaaru'u, ajtahua'a pu ya'uvi'itɨ a'ahua'a yee jɨri jetze tɨ ajtee. Aj pu i raataseijra nain japua, tɨj na'a seij chuejra'a japua a'u maj a'uchaatɨme ɨ tyaɨte. Raataseijra a'achu tɨ va'atɨ aun huatacá'a. 9 Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nain nu muatapueijve'esin nyeijna tɨ pua'a peyan huarɨni paj titunuta, pej pi'i natyanajche. 10 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aricu, muaa paj ji'i tiyaaru'u, a'ini ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: “Sata'aj raatyaanajche saɨjna ɨ tavastara'a ɨ a'amua Dioj. Aɨ xu'u huatyávaɨre'en.” 11 Aj pu i á'uraa aɨjna ɨ tiyaaru'u. Capu che'e a'ij ráaruu. Matɨ'ɨj mi huataseijre ɨ mej títyatatí ɨ tajapua mej mi raatyavaɨre'en maɨjna ɨ Jesús. 12 Tɨ'ɨj Jesús raamua'areeri'i tɨ aityanami'ihuaca'a aɨjna ɨ Juan, aj pu'i á'uraa aujna chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Galileeya. 13 Au pu a'arajraa aujna Nazaret. Tɨ'ɨqui aun a'ucáanye aujna Capernaum, chajta'a tɨ a'utacá'a aujna tɨ a'avastɨme ɨ jaj tɨ a'utacá'a ajna vejli'i seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Zabulón, ajtahua'a seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Neftalí. 14 Ayaa pu tyuju'urɨj tɨ ij ayan aráurasten a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan aɨjna ɨ Isaías. 15 Ayan tɨcɨn: Ayaa pu te'eme aujna chuejra'a japua a'u mej e'eche ɨ tyaɨte ɨ maj cai Israel jetze ajtyama'acan, aujna tɨ huatacá'a u Zabulón, ajta ɨ seij chuejra'a japua u Neftalí, ajta seij ɨ juye tɨ aun e'etyéenyana a'u tɨ a'avastɨme ɨ jaj tɨ ve'e, ajta utavan pujme'en ɨ Jordán, ajta u Galileeya a'u maj a'uchaatɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyama'acan. 16 Aɨme ɨ tyaɨte, a'ini capu hua'a jemi raatyajtuaa ɨ mej seijra'acaa ɨ tɨca'ari tzajta'a, aɨ mu raaseij tɨ u a'ajtátzaca'a, tyamua'a náa, majta aɨme ɨ maj a'uchaatɨma'acaa a'u maj yajpuéijtzica'a, ayaa mu e'enya'a, xuee maj cuj mɨ'ɨchica'a, a'ini ayaa pu hue'eenya'a, xuee tɨ huatɨca'a. Aj pu'i hua'a jetze huatátzarajraa. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 17 Tɨ'ɨqui aɨn Jesús autyejche tɨ tihua'amua'aten. Ayaa pu tihue'itixáatya'ajraa tɨcɨn: ―Sata'aj saɨque tyu'umua'ati ɨ a'amua tzajta'a a'ini pu'uri tɨn tyaja'ure'enyejsin tɨ tyu'utaijta ɨ Dioj iiyan chaanaca japua. 18 Ajta ɨ Jesús, aa pu e'ejtyama'acaa ajna vejli'i tɨ a'avastɨme ɨ jaj tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Galileeya. Tɨ'ɨj i aɨme huaseij ɨ maj hua'apua ɨ maj ru'ihuaamua'a pueen. Aɨme mu aɨn pueen aɨjna ɨ Simón, ajta juutzajra'an aɨjna ɨ Andrés. Ajta aɨjna ɨ Simón, ayaa mu majta ratamua'amua tɨcɨn Pedro. Aɨ mu xajmua'ari cɨn hue'ité vivi'iracaa. Ayaa mu'u tí'ijrɨ'ɨrajcaa aɨme. 19 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Mu sa'utauriyi'i nyeetzi jemi. Nyaa nu tyajá'amuamua'aten sej si cai che'e seyan hue'ité tí'iviivi'ira'an silu tyaɨte xu'u si tisaɨre'esin inyeetzi jemi. 20 Cɨme'en pu'u ayan tihua'uta'ixaa, aj mu mi raatapua'ajtaca'a. Matɨ'ɨj mi atyaja'upíitɨraa ɨ xajmua'ari, matɨ'ɨj mi a'ucɨ́j jamuan. 21 Tɨ'ɨj ijta'i a'ayee a'uré'enye. Ajtahua'a pu hua'apuaca huaseij ɨ maj ru'ihuaamua'a pueen. Saɨj pu ayan antyahuaa tɨcɨn Jacobo. Ajta ɨ juutzajra'an, ayaa antyahuaa tɨcɨn Juan. Aɨ pu hua'ape'eri ɨ Zebedeo. Au mu a'arátya'acaa ɨ canuuhua'a jetze. Hua'a jamuan pu arácatii ɨ hua'ataata. Xajmua'ari mu rɨ'ɨ ti'iruurajca'a tɨ ti'isujtza'ani. Tɨ'ɨj i Jesús hua'utajee mej mi jamuan á'ujhua'anye'en. 22 Aj mu mi raatapua'ajtaca'a. Matɨ'ɨj mi aitacɨj ɨ canuuhua'a jetze. A mu yáurai ɨ rutaata. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj jamuan ɨ Jesús. 23 Tɨ'ɨj aɨn ɨ Jesús autyejche tɨ á'ucha'acanye'en nain japua tɨj na'a au tɨ huatacá'a u Galileeya, aɨ pu tihua'amua'atyahua'a ɨ tyaɨte tɨj na'a tɨ seijre'e hua'ateyuu tzajta'a. Aɨ pu cɨn tihue'ixa'atyahua'a ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj tɨ tie'ijta nain japua ɨ chaanaca. Ajta Jesús tihua'uhuaa naijmi'ica ɨ mej tí'icucui'i. Capu ti'iseicaj na'a ɨ cui'ini'ira'a. Aɨ pu nain cɨn tyu'uhuaataca'a. 24 Aj mu mi raamua'areeri'i tɨj na'a aun tɨ huatacá'a seij ɨ chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Siria. Aɨj mu huámua'areeri'i a'ij tɨ ti'itɨj huáruu aɨjna ɨ Jesús. Matɨ'ɨj mi u huaja'araavi'itɨ ɨ mej ti'icucui'i, tɨ ti'imui'i ɨ cui'ini'ira'a. Seica mu huapɨ'ɨ tí'icucui'icaa, ajta seica, capu huá'aca'anisti'iraca'a. Ajta seica, tiyaaru'u pu hua'a tzajta'a seijra'acaa, majta seica ɨ tɨ hua'acátyauunyéjma'acaa, majta seica mu cɨyaaxavi'i. Naijmi'ica pu tihua'uhuaa. 25 Eihua mu ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte, ɨ maj maun a'araacɨ aujna chuejra'a japua u Galileeya. Majta seica, au mu a'araacɨ tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn tamuaamuata'a tɨ chajta'atajme, majta seica maujna a'ahua'a u Jerusalén, majta seica tɨj na'a aun tɨ huatacá'a u Judea. Seica mu majta a'itacɨj ɨ maj utavan pujme'en e'echajca'a u Jordán. Eihua mu jamuan á'ujhua'anya'a.

Mateo 5

1 Tɨ'ɨj hua'useij ɨ tyaɨte maj eihua mui'icaa, aj pu'i antiraa ɨ Jesús ɨ jɨri japua. An pu a'ujyeijxɨ. Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ maj á'ujhua'anya'a jamuan, aɨ mu ajtyáxɨɨraca'a. 2 Aj pu i autyejche tɨ tihuá'umua'aten. 3 Ayan tɨcɨn: ―Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj ru'umua'aree ɨ ru tzajta'a maj cai a'ij ti'ijviicue'i ɨ Dioj jemi, a'ini aɨ mu maun huatyáuu mua'aju'un ɨ Dioj jemi. 4 ’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj ruxaamɨste'e maɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi a'ini Dioj pu rɨ'ɨ tihua'uta'asin. 5 ’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj rɨ'ɨ tya'ujmuajca ɨ ru tzajta'a ɨ Dioj jemi, a'ini aɨ mu ra'ancura'asin aɨjna chuejra'a tɨ cɨme'en Dioj tya'ataujratziiri'i tɨ hua'uta'an. 6 ’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj rahuauca, majta ɨ maj eihua raxe'eve'e, mej mi meyan huarɨni a'ij tɨ tiraavijte'e ɨ Dioj jemi, a'ini Dioj pu ayan hua'aruuren mej mi meyan ra'ara'astijre'en. 7 ’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj hua'acu'uve ɨ seica ɨ ru'ihuaamua'a, a'ini Dioj pu hua'ancu'uvajxɨ'ɨsin aɨme. 8 ’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj uraré'en seijre'e ɨ ruxaijnyu'uca jetze, a'ini aɨ mu raseijran ɨ Dioj. 9 ’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj rahuauhuau maj cai nya'usa'a, a'ini ayaa pu Dioj hua'utamua'atzi tɨcɨn: “Niyaujmua'a.” 10 ’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ mej rajpueiitzi mua'aye'i maɨjna cɨme'e maj meyan rɨcɨ a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Nain pu xaa tihua'acɨ'ɨti aujna a'u tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj. 11 ’Sata'aj huaujtyamua'ave'e satɨj sana'a pua'amua muan, tɨ pua'a maɨn ɨ tyaɨte meyan a'ij pua'a tyaja'amuaxajta, majta a'ij pua'a a'amuaruure na'ari hue'itzi cɨn tyajaamuaxajtzi'i maɨjna cɨme'e sej ti'ixaxa'a nyeetzi jetze ma'acan. 12 Sata'aj huaujtyamua'ave'e. Caxu ruxaamɨstya'a, a'ini eihua pu tyajamuaacɨ'ɨti ɨ tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e. Ayaa mu che'eta mana'a hua'uruu aɨme ɨ mej mejmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 13 ’Ayaa xu hui ti'ivaɨre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨtye tɨj ajta ti'ivaɨre'e ɨ unaj ɨ maj cɨn tí'icacare ɨ cue'ira japua. Aɨjna ɨ unaj ti'ivaɨre'e tɨ'ij cai huatyépete ɨ hue'ira'a. Ma ajta, tɨ pua'a huatyáru'una, aj pu'i ráxɨ'ɨsin ɨ tɨ a'ancaca. ¿A'ini auj ti'irɨ'ɨri tɨ'ij ajtahua'a ancaca a'ara'ani? Capu che'e a'ij ti'irɨ'ɨri, a'ini pu'uri ráaxɨ'ɨ ɨ tɨ ancaca. Ayaa pu'u qui ti'ivaɨre'e mej mi ma rúuraaxɨn, mej mi majta raatzíinajye'ican ɨ tyaɨte. Rɨ'ɨ xu'u muan tɨ'ij cai ayan che'eta na'a á'amuaruuren muejmi. 14 ’Ayaa xu seijre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte tɨj tatzari tɨ a'atɨ an ya'újche tɨ ij a'ɨmɨ a'atanyeeri'icɨj nainjapua iiyan chaanaca japua. Ajta, chajta'a tɨ a'utáca ɨ jɨri jetze, capu rɨ'ɨri tɨ huatáuravaa. 15 Ajta, capu a'atɨ ayan cantiira'a antítaiira tɨ ij aun ya'utyárujte'en ɨ utaatzi jete, silu an pu ya'ujchájtza ánɨmɨ tɨ'i a'ɨmɨ a'atanyeeri'icɨ hua'a tzajta'a ɨ maj uraati u chi'ita. 16 Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a ti'itɨ a'ij saruure muan, sata'aj hui seyan raaruuren me eijre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte mej mi raamua'aree sej seyan rɨcɨ saɨjna cɨme'e ɨ tɨ i'ixa'apɨ'ɨn. Aj mu mi xaa rɨ'ɨ tiraatyajtuaani ɨ Dioj. 17 ’Caxu seyan ti'imua'ajca ɨ rutzajta'a yee nyaa nu ra'antipua'arite'esin nyaɨjna ɨ nyuucari tɨ raatyajtua ityejmi jemi aɨjna ɨ Moisés tyaacan, nyajta ɨ mej raataxajtaca'a aɨme ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Canu nyaɨjna cɨn a'uve'eme nyej ni ra'antipua'arite'en nyaɨjna ɨ nyuucari. Canu xaa nya'u. Ayaa nu een cɨn a'uve'eme nyej ni raanaijmi'ire'en. 18 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, meenti auj seijre'e tɨ yan seijre'e iiyan chaanaca japua, ajta ɨ tɨ e'eseijre'e ute'e u tajapua, capu hui ti'itɨ a'uváɨjtzi aɨjna jetze ɨ maj ra'uyu'uxaca'a ɨ yu'uxari jetze, capu ti'itɨ, tɨ pua'a leetra na'a, na'ari ɨ tɨ ra'avá'araráatzajme. 19 Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a a'atɨ cai ra'ara'astijre'en seij ɨ nyuucari tɨ ayan tye'eyu'usi'ihuaca'a ɨ yu'uxari jetze, tɨ pua'a ajta aɨn tiraamua'aten seij ɨ a'atɨ tɨ ayan che'eta na'a cai ra'ara'astijre'en aɨjna, Dioj pu jemi ayan amiteere tɨ cai ti'itɨj vaɨre'e aɨjna ɨ a'atɨ aujna u tajapua. Capu amɨn a'ij tɨ pua'a cai ra'ara'astijre ɨ nyuucari tɨ eitze'e cai ruxe'eve'e; auche'e pu va'acan cɨn autyaturaasin ɨ Dioj jemi. ’Ma ajta, tɨ pua'a a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan ra'atzaahuate'e aɨjna ɨ nyuucari, ajta seica tyu'umua'aten mej mi meyan che'eta mana'a rɨjca, Dioj pu jemi amiteere tɨ aɨn pu xaa ti'ivaɨre'e eihua u tajapua. 20 Aɨj pu cɨn, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a sacai seyan tihua'utyamue'itɨn aɨme ɨ maj tihua'amua'aten ɨ yu'uxari jetze, majta aɨme ɨ fariseos, tɨ pua'a sacai hua'utyamue'itɨn saɨjna cɨme'e ɨ saj ra'ara'astijre'en a'ij tɨ tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze, ca xu a'anaj a'utyaruti ajna Dioj tɨ e'eseijre'e u tajapua. 21 ’Xu'uri seyan raanamuajri'i mej meyan tihua'uta'ixaa ɨ a'amuaya'upuacɨ'ɨstyamua'a tɨcɨn: “Caxu ti'ityacui'ica. Na'ari cai, tɨ pua'a a'atɨ seij huaje'ica, ruxe'eve'e maj pueijtzi raata'an.” 22 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a a'atɨ ayan huatanyu'ucan jemin ɨ ruxa'aj tevi, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ Dioj ayan pueijtzi raata'an aɨjna ɨ a'atɨ. Nyajta neyan tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a a'atɨ ayan a'ij pua'a tiraatajeeve aɨjna ɨ ruxa'aj tevi tɨcɨn: “Muaa paj cai ti'itɨ huayɨ'ɨtɨ”, ayaa pu ruxe'eve'e maj ra'amvi'itɨn aɨme jemi ɨ jueesi. ’Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a a'atɨ ayan a'ij pua'a tiraatajeeve ɨ ruxa'aj tevi tɨcɨn: “Muaa paj cai ti'itɨj mua'aree”, ayaa pu Dioj ayan tiraata'ixaate'esin tɨcɨn: “Aricu, áa paj a'utyaváa pua'ara'ani ɨ taij tzajta'a tɨ cai a'anaj a'amɨ'ɨni.” 23 ’Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a peri ti'itɨ ti'imuaɨ'ɨvajta aɨjna japua a'u saj yá'ana'amiche ɨ Dioj, tɨ pua'a peri ra'utamua'aree ɨ paj cɨn autyajturaa jemin ɨ axa'aj tevi, ayaa paj huarɨni. 24 Au paj ya'utyácan ɨ paj tyu'utamuaɨ'ɨvajta aɨjna japua a'u saj yá'ana'amiche ɨ Dioj. Pata'aj anacai u á'ume'en aɨjna jemi ɨ axa'aj tevi pata'aj tyu'utauuni'i ɨ paj cɨn a'utyajturaa ɨ jemin. Aj pu xaa arí rɨ'ɨri paj mu a'avé'eme'en pata'aj tyu'utamuaɨ'ɨvajta. 25 ’Sata'aj ca'anacan raaxa'apɨ'ɨntare'en aɨjna jamuan ɨ tɨ muájchaɨre'e, tɨ'ɨj auj mua'anvi'itɨn hua'a jemi ɨ jueesi. Sata'aj seyan raaxa'apɨ'ɨntare'en meenti sauj huaju'un ɨ juye jetze. Na'ari tɨ pua'a pacai peyan huarɨni, aɨ pu mueetzi tyu'utatuire'esin ɨ juees jemi. Ajta aɨjna mueetzi pu tyu'utatuire'esin jemin aɨjna ɨ tɨ ravaɨre'e. Ajta aɨn tɨ ravaɨre'e, aɨ pu mue'ityanajsin. 26 Ayaa nu hui ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, camu a'anaj mue'iratuaasin asta pana'a cai tihua'unajchite'en nain cɨme'e a'achu maj mué'ijijve'e. 27 ’Xu'uri raanamuajri'i ɨ mej mejmi'i meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: “Capej jɨita'a jamuan hui'ica ɨ paj cai ratyevi'itɨn.” 28 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan jɨita'a seijra tyamua'a naa tɨ ij ayan raata'asti ɨ ru tzajta'a tɨ jamuan huahui'ini, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ aɨjna ɨ a'atɨ ari tyu'ujxana'acɨre ɨ ru tzajta'a aɨjna jamuan ɨ jɨita'a tɨ cai ratyevi'itɨn. 29 ’Nyajta nu neyan tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: Tɨ pua'a peyan eenye'en rapua'arite'e mɨ ajɨ'ɨ jetze tɨ a'ɨrɨɨta'a pujme'en paɨjna ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aitátɨchi mua'ajɨ'ɨ tɨ a'ɨrɨɨta'a pujme'en seijre'e. Aa paj yauraini. Ayaa paj huarɨni, a'ini eitze'e pu timuaatyava'ɨri pej ti'itɨ a'uraini tɨ cɨle'en cai paj nain ahua'araini matɨ'ɨj an mujá'uraini ɨ taij tzajta'a. 30 Ajta tɨ pua'a peyan eenye'en rapua'arite'e mɨ a'amuájca'a jetze a'ɨrɨɨta'a pujme'en, pata'aj ra'ajtavéijche amɨjna mɨ a'a muajca'a. Pajta a'ɨmɨ yauraini a'ini eitze'e pu timuaatyava'ɨri pej ti'itɨ a'uraini tɨ cɨle'en pacai paj nain ahua'araini matɨ'ɨj an mujá'uraini ɨ taij tzajta'a. 31 ’Majta hui mejmi'i meyan ti'ixaxa'ata'a tɨcɨn: “A'atɨ tɨ raxe'eve'e tɨ ru'ɨj ma uuraini, che'e aɨn papee raatapijte'en ɨ ru'ɨj ɨ tɨ cɨn ma ruuraini.” 32 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Tɨ pua'a a'atɨ ru'ɨj ma uuraini, cai ayan ti'itɨ cɨn huarɨn aɨjna ɨ jɨita'a tɨ xana'acɨre'e, tɨ pua'a cai seij jamuan huahui'ini, seij pu'u ɨ tɨ cɨn tyu'uta'a tɨ ij a'atɨ ru'ɨj ma uuraini. Ai pu aɨn pueen tɨ i'i ɨɨra'ara'antaca'a tyu'uxana'acɨre seij jamuan ɨ tyaata'a. Aj pu xaa í'irɨni tɨ ma ruuraini. Ajta aɨjna ɨ tyaata'a tɨ seij ancure'evi'itɨn ɨ jɨita'a tɨ a'atɨ ari ma ruurai, aɨjna ɨ a'atɨ ajta pu tihuaujxana'acɨre. 33 ’Sajta xu'uri raanamuajri'i seijna i nyuucari ɨ mej mejmi'i tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte tɨcɨn: “Capaj yá'ujɨpuan ɨ paj cɨn tya'ataujratziiri'i nyuucajtze'en ɨ Dioj.” 34 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: Caxu a'atzu ataujratzi'ira'an nyuucajtze'en ɨ Dioj, caxu a'atzu. Caxu sajta ataujratzi'ira'an nyuucatze'en ɨ tajapua, a'ini aɨ pu japuan á'ucaj ɨ Dioj. 35 Caxu sajta ataujratzi'ira'an nyuucajtze'en i chaanaca a'ini aɨ pu yan raɨ́ɨcajme ɨ Dioj. Caxu sajta ataujratzi'ira'an ɨ nyuucajtze'en ɨ Jerusalén, a'ini aɨ pu antyujmua'aree iyaa chajta'a aɨjna ɨ Rey tɨ ve'e. 36 Caxu sajta ataujratzi'iracare'en nyuucajtze'en mɨ a'amuamu'u jetze, a'ini caxu rujɨɨmua'a sana'a raayɨ'ɨtɨ saj raatyaxu'umuare'en na'ari saj raatyácueinare'en seij mɨ a'amua cɨpua. 37 Che'e ayan eenye'en, tɨ pua'a peyan raataxaj yee “¡jee!”, che'e ayan eenye'en tzaahuati'ira'a cɨme'e yee “¡jee!”. Ajta, ayan che'eta na'a, tɨ pua'a peyan yee “¡capu!”, che'e ayan eenye'en tzaahuati'ira'a cɨme'e yee “¡capu!”. Ti'itɨ tɨ a'ij saɨque een, aɨjna jetze pu e'eve'ema'acan aɨjna ɨ tɨ a'ij pua'a een. 38 ’Xu'uri seyan tyu'unamuajri'i ɨ mej mejmi'i meyan ti'ixaxa'ata'a tɨcɨn: “Tɨ pua'a a'atɨ ra'itatɨni ɨ jɨ'ɨsaara'an ɨ ruxa'a tevi, ruxe'eve'e tɨ aɨjna ɨ a'atɨ ayan che'eta na'a tyu'utanajchi rujɨ'ɨ cɨme'e.” Ajta ayan tɨcɨn: “Tɨ pua'a a'atɨ seij ra'antacuura ɨ tamaara'an, ruxe'eve'e tɨ aɨjna a'atɨ ayan che'eta na'a tyu'utanajchi rutamej cɨme'e.” 39 “Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e yee: Caxu seyan che'eta sana'a raruuraa ɨ tɨ a'ij pua'a een a'ijtɨ aɨn ari ayan amuaaruu muejmi. Tɨ pua'a a'atɨ mui'ityejveeni mua'ɨpee jetze a'ɨrɨɨta'a pujme'en, pata'aj pajta raata'an tɨ mui'ityejveeni ɨ saɨjta'a ɨ mua'ɨpee jetze. 40 Tɨ pua'a a'atɨ ca'anyejri cɨn muajhuavii mɨ a'asiicu'u tɨ ij aɨn mui'ijchueeni, pata'aj raatachuite'en pajta mɨ a'a sa'ahua. 41 Ajta, tɨ pua'a a'atɨ mue'ijte'e paj tia'ara'an tya'antɨni sei vi'ira'a ɨmɨ tɨ huatatee, pata'aj hua'apua vi'ira'a ɨmɨ tya'antɨni. 42 Pajta, pata'aj raata'an, tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨ muahuaviira, capej ramueira'a ɨ a'atɨ tɨ muanyáɨri'ira a'ame. 43 ’Ayaa xu seri raanamuajri'i ɨ mej mejmi'i meyan ti'ixaxa'ata'a tɨcɨn: “Pata'aj raxe'eva'a pua'ara'ani paɨjna ɨ a'amincu.” Ajta ayan tɨcɨn: “Pata'aj rajchaɨ́ɨra'a pua'ara'ani paɨjna ɨ tɨ muájchaɨre'e.” 44 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e yee: Pata'aj raxe'eva'a pua'ara'ani aɨjna ɨ tɨ muájchaɨre'e. Pajta rahuaviira ɨ Dioj jemi aɨme cɨme'en ɨ mej a'ij pua'a a'amuaruure sej si seyan ruxa'a eenye'en xa'ara'ani aujna, a'amuaya'upua tɨ e'eseijre'e u tajapua. 45 ’Aɨ pu hui huata'aca tɨ aɨn xɨcaj hua'utyátatzavi'ite'en hua'a japua ɨ mej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, ajta hua'a japua ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte. Ajta aɨ pu huata'aca mej mi vijvi'iye'en hua'a japua ɨ maj xa'apɨ'ɨn rɨcɨ, majta hua'a japua ɨ maj a'ij pua'a rɨcɨ. 46 Tɨ pua'a seyan hua'axe'eva'a sana'a aɨme ɨ maj a'amuaxe'eve'e muejmi, ¿ni sacai seyan ti'imua'atze sej si saɨjna cɨn ti'itɨ huamué'itɨn ɨ Dioj jemi? Ma sajta cai, caxu. Casi'i, ayaa mu che'eta mana'a rɨcɨ aɨme ɨ maj á'ujhua'an ɨ mej hua'ujíjve'e ɨ mej ti'itɨcɨ. 47 Ajta, tɨ pua'a seyan hua'utataujte'e sana'a saɨme ɨ maj a'amue'ihuaamua'a pueen, ¿ni qui cai ayan tyajamua'amitejte'e sej seyan hua'utyamue'itɨn ɨ seica? Ma sajta cai, caxu. ¿Ni qui macai meyan rɨcɨ aɨme ɨ maj cai ramua'ate ɨ Dioj tzaahuati'ira'a cɨme'e? Ayaa mu rɨcɨ xaa nya'u. 48 ’Aɨj pu cɨn, sata'aj seyan raanaijmi'ire'en a'achu tɨ tyajamua'aturaate'e, sej si seyan ruxa'a eenye'en tyamua'a naa aujna a'u tɨ a'amuaya'upua e'eseijre'e u tajapua.

Mateo 6

1 ’Rɨ'ɨ xu'u muan saj cai seyan huarɨni ɨ tɨ xa'apɨ'ɨn een me eijre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte mej mi amuaaseij. Tɨ pua'a seyan sana'a rɨjca, capu ti'itɨ tyajamuaacɨ'ɨti aɨjna jemi ɨ saj rajya'upua tɨ aɨn tyajámuaatapueijve'en. 2 Aɨj pu cɨn, satɨ'ɨj tihua'apueijve'e aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, caxu raxajta me eijre'e yee ayaa tu huarɨj. Ayaa mu xaa rɨcɨ seica ɨ ruteyujta'a, majta caaye jetze aɨme ɨ mej ra'ara'astijre'e hua'aye'ira eijre'ecɨtze'e. Aɨ mu meyan rɨcɨ mej mi aɨn tyaɨte rɨ'ɨ tihua'uta'ixaate'en. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn aɨ mu meri nain huamue'itɨ maɨjna cɨme'e ɨ maj tyaɨte rɨ'ɨ tyu'uta'ixaa. 3 Ma pajta muaa, tɨ pua'a ti'itɨ paraatapueijve'en ɨ tɨ cai a'ij ti'ijviicue'i, ayaa paj huarɨni tɨ ij cai a'atɨ raamua'aree. 4 Ayaa paj huarɨni, tɨ pua'a petyu'utapueijve'en aviitzi cɨme'e, aj pu xaa, aɨn ɨ paj rajya'upua, aɨ pu raseij ɨ tɨ ru'avaa. Ajta, aɨ pu timuaata'asin aɨjna ɨ paj raamue'itɨ. 5 ’Ajta, satɨ'ɨj muan tényuusime'en ɨ Dioj jemi, caxu seyan eijre'ecɨtze'e rɨjca matɨj ɨ seica ɨ maj nu'u ra'ara'astijre'e hua'aye'ira ɨ mej meyan ti'ijrɨ'ɨre. Tihua'araanajchi mej utyaru'ipi u teyujta'a maj huatyejnyuuni ɨ Dioj jemi, na'ari ɨ mej meyan ajcaacɨ'ɨca aujna caaye jetze mej mi seica hua'useij. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, amɨ mu'u huamue'itɨ, xaa nya'u. 6 Ma pajta muaa, patɨ'ɨj tényuusime'en ɨ Dioj jemi, pauj mi'i utyárutyén aujna a'achi'ita. Pajta te'ityaanan ɨ pueerta cɨme'e. Aj paj xaa pi huatyejnyuuni aɨjna jemi ɨ paj rajya'upua ɨ tɨ cai seijre'e. Ajta e'eyan aɨjna ɨ paj rajya'upua ɨ tɨ ti'ijsise'i aɨj tɨ a'aruuri'ihuaca'a aviitzi cɨme'e, aɨ pu hui muaata'asin ɨ paj raamue'itɨ. 7 ’Ajta, patɨ'ɨj tényuusime'en ɨ Dioj jemi, capej peyan a'ateevi'in paj tényuusime'en ɨ nyuucari cɨme'e tɨ cai a'ij huataujmua'a. Ayaa mu xaa rɨcɨ aɨme ɨ maj cai ramua'ate ɨ Dioj. Ayaa pu tihua'amityejte'e tɨ Dioj ayan hua'unamua tɨ pua'a meyan a'ateevi'in maj tényuusime'en. 8 Caxu seyan che'eta sana'a rɨjca matɨj aɨme, a'ini ayaa pu i een cɨn sacai xɨ huatyenyuu jemin ɨ saj rajya'upua, aɨ pu ari ru'umua'aree ti'itɨj tɨ a'ij tyajamua'aturaate'e. 9 Ayaa xu si ti'ijhuaviira. Seyan tɨcɨn: Muaa, ɨ paj ta'iya'upua, au paj e'eseijre'e u tajapua, miche'e rɨ'ɨ yá'unamuajra a'ij paj antyahuaa. 10 Che'e tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'a jetze patɨ'ɨj nain japua tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. Miche'e ra'ara'astijre'en a'ij pej ti'ijxe'eve'e iiyan chaanaca japua matɨj meyan che'eta mana'a ra'ara'astijre'en u tajapua. 11 Pata'aj pajta taata'an ɨ tɨ ti'icue'iri'i ɨ tɨ ruxe'eve'e nain xɨcaj tzajta'a. 12 Titaatauuni'iri'i ɨ tyaj cɨn autyajturaa mueetzi jemi a'ini ayaa tu che'eta tyana'a rɨ'ɨ tihua'utauuni'ira aɨme ɨ maj autyajturaa ityejmi jemi. 13 Pajta, capej peyan titaata'acare'en ti ayan titáacɨ'ɨti ɨ tyaj cɨme'en cai ra'aviicue'i silu pata'aj peyan tajapua huanyuuni tɨ ij cai taatyáamue'itɨn aɨjna tɨ a'ij pua'a een. Ayaa tu ti'imuahuavii a'ini muaa pa tie'ijta nainjapua, muaa paj antiá'amua'aree nain cɨme'e, miche'e naimi'i rɨ'ɨ timuaatatyamua'aviste'en para rusen cɨme'e. 14 ’Aɨj nu cɨn neyan ti'imue'ixaate'e. Tɨ pua'a seyan tihua'utauuni'i ɨ tyaɨte ɨ maj cɨn autyajturaa muejmi jemi, aɨ pu ajta tyajamuaatauuni'ira muejmi aɨjna ɨ saj rajya'upua tɨ aun e'eseijre'e u tajapua. 15 Ma ajta, tɨ pua'a sacai seyan tihua'utauuni'i ɨ tyaɨtye ɨ maj cɨn autyajturaa muejmi jemi, aɨjna ɨ saj rajya'upua, capu ajta tyajamuaatauuni'ira muejmi ɨ saj cɨn autyajturaa ɨ jemin. 16 ’Tɨ pua'a sauritzi'iva'a, caxu seyan acáujtzaahuatya'a a'amuanyeerime jetze matɨj aɨme ɨ seica ɨ mej meyan rɨcɨ eijre'ecɨtze'e. Aɨme ɨ tyaɨtejra'a, ayaa mu acaujtzaahuate'e ɨ hua'anyeerime jetze mej mi seica tyaɨte raamua'aree yee mej ru'itzi'ive'e. 17 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Mu'uri maɨjna cɨme'en raamue'itɨ nain ɨ tɨ tihua'acɨ'ɨti. Ma pajta muaa, patɨ'ɨj á'itzi'iva'a, pata'aj acáɨsta'amitye'en, pajta tya'ava'ahuaate'en á'amuutze'e aseiiti cɨme'e, mej mi cai raamua'aree ɨ tyaɨte yee pé'itzi'ive'e. Aɨ pu'u a'aya'upua ɨ paj cai rasise'ij, aɨ pu ramua'aree. Ajta aɨjna ɨ a'aya'upua tɨ́ rasise'ij ɨ tɨ ru'avaa, aɨ pu muaata'asin ɨ paj raamue'itɨ. 19 ’Caxu seyan tya'usaɨra'a u á'amuachi'ita eihua ɨ tɨ huapɨ'ɨ ti'inajchi sej si saun tya'urájchaɨca. Tɨ pua'a seyan huarɨni, aj mu mi tyajcuási raatéte'enyaxɨ'ɨsin ɨ caanari. Ajta ɨ tyapuusti'i, tyamua'a pu tyu'utyaujchuitaamua'asin. Majta aɨme ɨ nahua'ari, au mu utyaruti ca'anyejri cɨme'e. Matɨ'ɨj mi tyá'unahua'an. 20 Ma sajta muan, sata'aj tya'uhuásaɨre'en u tajapua eihua ɨ tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi. Capu ti'itɨ ruchuitáamua'aca aujna, capu ajta ti'itɨ a'uvaɨjtzi. Camu majta utyaru'ipi ɨ nahua'ari maujna. 21 Ayaa pu te'eme: ti'itɨ tɨ na'a tɨ muejmi tyajá'amua'a, tɨ eitze'e timuaatyava'ɨri, muan xu tyu'umua'atzíitya'a xa'aju'un saɨjna cɨme'e. 22 ’Ajta hui, amɨjna mɨ mua'ajɨ'ɨ, ai pu aɨn pueen ɨ paj cɨn a'ucha'acan. Tɨ pua'a re'enye'en pua'ajjɨ'ɨsíjme'eni, tyamua'a paj naa me tyaunyee. 23 Ma ajta, tɨ pua'a cai ti'itɨ vaɨre'e mua'a jɨ'ɨ, ayaa pu hue'en cumu tɨj huatɨca'a. Ajta mua'axaijnyu'uca, tɨ pua'a peyan rɨ'ɨ raatyá'avaa, ayaa pu che'eta na'a ti'ivaɨre'e ɨ paj cɨn huáye'iven hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte. Ajta tɨ pua'a peyan cai rɨ'ɨ tiraatyá'avaa ɨ mua'axaijnyu'uca tɨ ij cai che'e mua'ayee mu á'uvi'itɨjcare'en, ¿ni cai ayan tye'iráame cumu tɨj huatɨca'a? Capu a'atzu huanyeeri'i. 24 ’Capu a'atɨ raayɨ'ɨtɨ tɨ hua'apuaca jemi tyu'utyavaɨre'en. Tɨ pua'a tyu'utatese'en tɨ ayan huarɨni, seij pu ticháɨra'a a'ame tɨ ti'ira'ijte'e, ajta ɨ seij, aɨ pu raxe'eva'a a'ame tɨ tiraatáijte'e. Na'ari cai, nain pu cɨn tiraatyavaɨre'esin ɨ seij, ajta aɨ pu cai ra'ara'astijre'e ɨ saɨj tɨ ti'ira'ijte'e. Cɨme'en aɨjna ɨ Dioj, ajta cɨme'en aɨjna ɨ tumin, capu a'atɨ ayan raayɨ'ɨtɨ tɨ tyu'utaijti'ire'en ruxa'aj na'a aɨme jemi ɨ maj hua'apua. 25 ’Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e cɨme'en aɨjna yee: Caxu saɨjna cɨn ti'imuajca yee: “¿A'iqui tyeti'icua'ani?”, nusu yee: “¿A'iqui tyetí'ityeye'en?”, na'ari yee: “¿Ti'itaqui cɨn tyetyu'utátachejte'esin?” ¿Ni cai eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi saj ruuri xa'ara'ani, cai ɨ cue'ira? ¿Ni cai ayan che'eta na'a eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi a'amuahue'ira'a tɨ ruuri, cai ɨ saj cɨn tyu'utyaujchejte'en? A ni'ijta nya'u. 26 Casi'i, hui sahua'uséij mɨ pina'ase ɨ maj ute'e rá'ara'a. Camu a'atzu ti'ihuastya, camu majta ti'itza'anaca, camu majta rasa'ɨri ɨ imue'eri ɨ ruchi'ita. Ma ajta, aɨ pu tihua'ami'icuaca aɨjna ɨ a'amuaya'upua aun tɨ e'eseijre'e u tajapua. Ajta eihua xu eitze'e jetzen ruxe'eve'e macai aɨme mɨ pina'ase. Aɨ pu rɨ'ɨ tyajá'amuacháɨ a'ame. 27 Capu a'atzu ti'ivaɨre'e tɨ a'atɨ ayan á'ucha'acanye'en ayan te'entímuastɨ́ aɨjna cɨme'e yee a'iqui te'eme. Capu a'atzu raatyava'ɨri tɨ eitze'e a'ateevi'in. 28 ’Ajta, ¿a'ini een cɨn seyan ti'itzɨɨnye'e saɨjna cɨme'e yee ti'itajqui cɨn tyu'utyaujchejte'en? Casi'i muaan, xaaseij mɨ xuuxu'u a'ij tɨ tyé'ejvivausi ma a'ahua'a tɨ huapa'atza. Capu ti'imɨjhuaca mɨ xuuxu'u, capu ajta ti'itzaca. 29 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, aɨjna ɨ rey, aɨjna ɨ Salomón tyaacan, eecan pu huapɨ'ɨ tí'ijchaɨca'a. Ma ajta, capu a'anaj náa é'enye'en tyu'utyaujchejte tɨj mɨ xuuxu'u. 30 Ayaa pu'u, Dioj pu ayan naa é'enye'en rɨ'ɨ ti'iruure mɨ ɨxaj tɨ ijii aun e'eseijre'e au tɨ a'upa'atza. Ajta e'eyan, ara'apua'a rasijchen. Tɨ'ɨj huatyaahuan, aj mu mi raatyataira chuej tzajta'a tá'ajtaavijhua. Dioj pu xaa eitze'e rɨ'ɨ a'amuaruure cai aɨjna tɨ rɨ'ɨ raaruu mɨ ɨxaj. ’Muan xu hui cai a'atzu tya'atzaahuate'e xaa nya'u. 31 Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e. Caxu seyan ti'imuajca saɨjna cɨme'e yee: “¿Ti'itajqui tyacua'ani?”, nusu yee: “¿Ti'itajqui teyé'en?”, na'ari yee: “¿Ti'itajqui cɨn tetyu'utátachejte'esin?” 32 Aɨme ɨ maj cai ramua'ate ɨ Dioj tzaahuati'ira'a cɨme'e, ai mu aɨn pueen ɨ maj cɨn rahuauca. Ma ajta, aɨn ɨ a'amuaya'upua tajapua tɨ e'eseijre'e, aɨ pu ari ramua'aree nain tɨj na'a ɨ tɨ tyajamua'aturaate'e. 33 Ayaa pu'u, sauj mi'i raatahuáun tɨ Dioj tyajamue'ijte'en, sajta saj ra'ara'astijre'en a'ij tɨ aɨn ti'ijxe'eve'e. Tɨ pua'a seyan huarɨni, Dioj pu ajta tyajamuaata'asin naijmi'i eijna ɨ tɨ tyajamua'aturaate'e. 34 Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Caxu ti'imuajca saɨjna cɨme'e yee a'iqui te'eme ruijmua'a. Ruijmua'a xu sijta ti'ityesa'a xa'aju'un saɨjna cɨme'e ɨ tɨ tyajamuaacɨ'ɨti ajna. Amɨ pu'u auche'e ɨ saj cɨn ti'ityese'en ijii.

Mateo 7

1 ’Caxu cha'a sana'a seica jetze tí'ipua'ajtya'a ɨ seij tɨ i cai Dioj ayan muejmi jetze tya'ujpuá'ajte'en ca'anin cɨme'e. 2 Ayaa pu'u, satɨ'ɨj seyan ti'ijxajtzi'ira ɨ ruxa'a tevi, ayaa pu che'eta na'a Dioj muejmi tyajámuaaxájtzi'i. A'achu saj caj tiraata'an ɨ seij, ayan che'eta na'a tyajamuáacɨ'ɨti. 3 ¿A'ini een cɨn seyan rasise'ij a'amue'ihuaara'a ɨ tɨ'ɨri cɨle'en cɨn tya'utyajturaa ɨ Dioj jemi? Ma sajta muan caxu rusise'ij ɨ saj va'acan cɨn autyajturaa jemin ɨ Dioj. 4 Ajta, tɨ pua'a peri va'acan cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ¿a'ini ti'irɨ'ɨri pej peyan tiraata'ixaate'en pamɨjna tɨ cɨle'en cɨn autyajturaa a'ij tɨ ti'itɨj cɨn tya'utyajturaa? 5 Muaa, ɨ paj cai peyan metyáumua'aree, pauj mi'i nain cɨn tyu'utyetzaahuate'en aɨme jemi ɨ paj cɨn autyajturaa. Aj pu xaa raavíitya'a a'ame pej peyan tiraata'ixaate'en ɨ seij a'ij tɨ ti'itɨj cɨn tya'utyajturaa. 6 ’Caxu seyan tihue'ixaatya'a ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj hua'a tzajta'a aɨme ɨ maj tyu'uxana'avijte'e mej mi cai amuá'amuaxaahuari'ira matɨj ɨ tzɨ'ɨcɨ mej tyu'uche'evaca. Ajta caxu seyan tihué'ijcatya'a ɨ tɨ Dioj jemi e'ema'acan aɨme ɨ maj cai ti'ityevi'ira'a. Na'ari cai, ayaa mu rɨni matɨj ɨ tuiixu ɨ xarij tzajta'a a'utɨ a'ajmuaa. A'ij mu pua'a tyajamuaataxajta tyaja'amue'ixaate'esin, majamuajcháɨra'a mu mua'aju'un huapɨ'ɨ. 7 ’Sata'aj seyan sauj rahuauca ɨ Dioj jemi, a'ini aɨ pu tyajamuaata'asin. Tɨ pua'a seyan rahuauca ɨ jemin, aj xu xaa raatyauuni jemin ɨ Dioj. Sauche'e sajta tye'ejtyatu'axa'an ɨ pueerta jetze. Dioj pu xaa tya'antacuuna, aamuata'asin ɨ saj cɨme'en rahuavii. 8 Ayaa pu te'eme a'ini tɨ pua'a a'atɨ ayan ti'ijhuauca, aɨ pu ajta ra'ancura'asin. Tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨj huauuca, aɨ pu raatyauuni. Ajta tɨ pua'a a'atɨ ayan tye'ejtyátu'asixɨ'ɨn ta'apueerta, Dioj pu xaa tya'antacuuna. 9 ’¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? Tɨ pua'a mua'ayauj ayan ti'imuahuaviira ɨ pan paj raataɨ'ɨte'en, ¿ni amɨ tetej paraatátɨstejsin? Capaj xaa nya'u tetej raatátɨstejsin silu pan paj raataɨ'ɨte'esin. 10 Na'ari, tɨ pua'a ayan ti'imuahuaviira paj hue'ité raata'an, ¿ni qui peyan cu'ucu'u paraatapijte'esin? Capaj xaa nya'u cu'ucu'u raatapijte'esin silu hue'ité paj raata'asin. 11 Ee sein, ayej ti'ayajna, muan xu cai uraré'en ɨ a'amua tzajta'a. Ma sajta muan, sauche'e xu ramua'aree a'ij sej ye'i huarɨni sej si hua'utapueijve'en ɨ a'amuayaujmua'a ti'itɨ tɨ i'ire'en. Ajta ɨ a'amue'iya'upua, eihua pu eitze'e hua'uta'asin ɨ tɨ ti'ire'en aɨme ɨ maj rahuavíira mua'aju'un. 12 ’Aɨj xu cɨn seyan huarɨni nain cɨme'e. Sata'aj seyan che'eta sana'a hua'aruuren ɨ ruxa'aj tyaɨte a'ij sej ti'ijxe'eve'e mej meyan amuaaruuren muejmi. Ayaa pu huataujmua'a nain tɨ tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, ajta ɨ seica jetze ɨ maj ra'uyu'uxaca'a aɨme ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 13 ’Sej si a'ara'asti au tɨ Dioj e'eseijre'e, ayaa xu huarɨni. Aun xu a'utyarute ɨ pueerta jetze tɨ cɨj antyéeyauj. Ee xaa, seij pu seijre'e ɨ pueerta tɨ antyéeyauj. Au pu pujme'en e'entyéninye'i ɨ juye tɨ ajta a'uyauj. Mui'itɨ mu maun a'utyaru'ipi, majta aɨj mu japuan cɨɨnye ɨ juye tɨ a'uyauj. Matɨ'ɨj maun a'uré'enyen a'u tɨ aupuá'ari, naimi'i mu huaujpua'arixɨ'ɨsin micu. Meyá'ujɨsin ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuricaa. 14 Ma ajta ɨ saɨj ɨ pueerta, aɨ pu hui cɨj antyéeyauj, ajta aɨn ɨ juye tɨ aun antyeninye'i, cɨj pu a'uyauj. Ajta eecan pu muare'eri tɨ a'atɨ japuan huame'en tɨ ij aun a'ara'asti Dioj tɨ e'eseijre'e tɨ ij ruurican a'utyaváa a'ara'ani Dioj jemi. Ajta, camu mui'i ɨ mej meyan tiraatyauuni. 15 ’Rɨ'ɨ xu'u muan hua'a jemi ɨ mej ti'ihue'itaca. Ayaa mu ti'ixaxa'a tɨcɨn: “Dioj jetze ma'acan tu ti'ixaxa'a.” Ma mu ve'ere'enye ma mua'ajcánta. Ayaa mu á'ujhua'an a'amua tzajta'a. Cu xuee ma cai ti'itɨj a'ij ruure. Ma ajta, capu ayan ti'ayajna. Ayaa mu e'en tzaahuati'ira'a cɨme'e matɨj ɨ jɨɨra'avete ɨ maj ti'ityacui'ica. Eecan mu tihua'ari'iraca ɨ tyaɨte ɨ tihuá'a. Majta huá'acuanamuáj. 16 Rɨ'ɨri sej si seyan tihuá'umua'ati saɨjna cɨme'e a'ij mej ye'i rɨcɨ. Ayaa xu che'eta sana'a tihuá'umua'ati satɨj ti'ijmua'ate seij ɨ cɨye tɨ pua'a cai re'enye'en taca'a. Casi'i, jetzen aɨjna ɨ tɨ tyetzicare'e, capu aɨjna jetze taaca ɨ uuva, capu ajta aɨjna jetze taca'a ɨ huarej, jetzen aɨjna ɨ itzíjca'ixa'a. 17 Ayaa pu ti'en, nain ɨ cɨye tɨ ti'ire'en, re'enye'en pu ti'itaca'a. Ajta, nain ɨ cɨye tɨ cai ti'ire'en, capu ajta re'enye'en ti'itaca'a. 18 Capu a'atzu a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn cɨye tɨ ti'ire'en, ayan taca'a aɨjna tɨ cai re'en. Ajta, cɨme'en aɨjna ɨ cɨye tɨ cai re'en, capu ajta irɨ'ɨri tɨ re'enye'en tyu'utáca'an. 19 Ma ajta aɨme ɨ tyaɨte, ayaa mu e'en tɨj ɨ cɨye tɨ cai ti'ire'en. Dioj pu ayan che'eta na'a hua'aruuren matɨj ɨ tyaɨte meyan ti'iruure ɨ cɨye tɨ cai re'en. Aɨ mu tyé'ijveichixɨ'ɨsin, majta ra'antyataira. 20 Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: Ayaa xu eenye'eque'en huá'umua'ati saɨjna cɨme'e a'ij mej ye'i rɨcɨ. 21 ’Ma majta maɨn ɨ mej meyan ti'inyejee tɨcɨn: “Nyavastara'a, casi'i nyavastara'a”, camu naimi'i maun a'utyaruti a'u tɨ teje'ijta ɨ Dioj. Ai mu'u maun a'utyaruti ɨ mej meyan rɨcɨ a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. 22 Ayaa pu te'eme ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj ayan hua'axɨjte'en ɨ tyaɨte. Mui'itɨ mu meyan tinaatá'ixaate'esin maɨjna cɨme'e yee: “Nyavastara'a, casi'i nyavastara'a, tyan tu tyu'utaxajtaca'a anyuucajtze'en tyatɨ'ɨj auj ruuricaa. Tyajta anyuucajtze'en cɨn hua'utamuari ɨ tiyaaru'u maj hua'a tzajta'an seijra'acaa. Ayaa tu che'eta tyana'a, eihua tyu'umuarej tyaɨjna cɨme'e tyaj mueetzi jetzen arátaca'anyajca'a.” 23 Me nyajta inyaa, ayaa nu hui tihua'uta'ixaate'esin tɨcɨn: “Canu a'anaj amuaamuá'a a'atyaɨnni saj pueen. Caxu a'atzu nyetyaɨtestyamua'a pueen. Sericu, saj huii iiyacui inye jemi, mɨ sej a'ij pua'a rɨcɨ.” 24 ’Aɨj pu cɨn, a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan nyanamua, ajta tɨ ayan ra'ara'astijre'e a'ij nyej ti'ixaxa'a, ayaa pu hui che'eta na'a me tyauumua'aree tɨj aɨjna ɨ a'atɨ tɨ huataujchi'ite tetyá japua. 25 Aj mu mi huatyeviiyaca'a. Ajta cámɨ'ɨyixɨ ɨ jaj. Ajta huata'aacaraca'a. Ajta aɨn ɨ chi'ira'an, capu a'ave a'ini tetej japua pu rá'ajtaahuaca'a. 26 Ma ajta, aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan nyanamua, ajta capu ayan ra'ara'astijre'e a'ij nyej ti'ixaxa'a, ayaa pu che'eta na'a een tɨj aɨjna ɨ a'atɨ tɨ cai ti'itɨj mua'aree. Aɨjna ɨ a'atɨ huataujchi'ite a'u tɨ á'usaata'a. 27 Aj mu mi huatyeviiyaca'a. Ajta cámɨ'ɨyixɨ ɨ jaj. Ajta huata'aacaraca'a. Ca'anacan pu a'ave ɨ chi'ira'an. Eecan pu ya'urai aɨjna ɨ a'atɨ tɨ huataujchi'ite a'u tɨ á'usaata'a. Ayaa pu che'eta na'a ti'ijruuren ɨ a'atɨ tɨ cai ra'ara'astijre'e aij nyej ti'ixaxa'a. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 28 Tɨ'ɨj Jesús ra'antipua'ari tɨ tihua'uta'ixaa, eihua mu huajɨ́jxɨca'a maɨjna cɨme'e a'ij tɨ tihua'umuá'ate. 29 Capu cha'a na'a tihua'umuá'ate matɨj ɨ seica ɨ mej tihua'amua'atyahua'a ɨ yu'uxari jetze, silu ayaa pu'u cumu seij tɨ ti'ityejvee ti'itɨj cɨme'e tɨ ve'e.

Mateo 8

1 Tɨ'ɨj acajraa ɨ Jesús jɨri jetze, eihua mu tyaɨte a'ucɨj jamuan. 2 Tɨ'ɨqui saɨj ave'ere'enye ɨ Jesús jemi. Ti'icui'ica aɨjna cɨme'e tɨ tinyej hue'ira'ara'an jetze. Ayaa mu ratamua'amua tɨcɨn leepra. Tɨ'ɨj i aɨn titunutaca'a jemin ɨ Jesús. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui mua'araanajchi paj tinaahuaate'en. 3 Aj pu i Jesús ra'ajtamuárej. Ayan tɨcɨn: ―Na'araanajchi paj huarún. Cɨme'en pu'u ayan raataxajtaca'a, aj pu i tiraacá'ari'iri'i ɨ tɨ cɨme'en ti'icui'icaa. Tɨ'ɨqui huarúj. 4 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i, capaj a'atɨ ixaatya'a silu aricu, u á'ume'en aɨjna jemi tɨ ti'iva'ɨri teyujta'a. Che'e muaaseij. Pajta tyu'utamuaɨ'ɨvajta a'ij tɨ tyu'uxajtaca'a ɨ Moises tyaacan. Ayaa mu eenye'eque'e ramua'areeran tɨcɨn papu'uri huaruj. 5 Aj pu i Jesús a'utyajrupi aujna Capernaum. Tɨ'ɨj aun a'utyajrupi, seij pu u a'uve'eme tɨ i'i xantaaru'u. Ai pu aɨn pueen tɨ anxɨte ti'ijta. Eecan pu rájhuaviiri'i aɨjna ɨ a'atɨ. Ayan tɨcɨn: ―Nyavastara'a, eecan pu ti'icui'i aɨjna tɨ nyavaɨre'e. An pu a'ujcá'a ɨ utaatzi japua. Cɨyaaxara'a. Nainjapua pu racui'i huapɨ'ɨ. 7 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyáa nu xaa a'uma'a na'ame nyej ni tiraahuaate'en. 8 Aj pu i ayan tyu'utanyúu aɨjna tɨ anxɨte ti'ijta tɨcɨn: ―Vasta'a, capu ayan muaavijte'e pej peyan utyarute u niche, a'ini canu Israel jetze ajtyama'acan. Ayaa papu'u huarɨni, pata'aj peyan raataxaj ɨ nyuucari cɨme'e. Aj pu xaa rujni aɨjna tɨ nyavaɨre'e. 9 Ayaa nu ti'imue'ixaate'e nyaɨjna cɨme'e ɨ mej seica ti'inye'ijte'e inyeetzi. Nyajta inyaa, nyaa nu seica ti'ijte'e. Tɨ pua'a neyan tiraata'ixaate'en seij tɨcɨn: “Aricu, u pa'ume'en”, aɨ pu xaa a'uma'a a'ame. Na'ari, tɨ pua'a neyan tiraata'ixaate'en ɨ saɨj tɨcɨn: “Yaa va'axɨɨ”, aɨ pu ajta ya ve'ere'enyejsin. Nyajta neyan tiraataijte'esin ɨ tɨ nyavaɨre'e tɨcɨn: “Aisɨ muaa, pɨ huarɨchi.” Ajta aɨn, ayaa pu rɨni. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ xantaaru'u. 10 Tɨ'ɨj Jesús raanamuajri'i, eecan pu huataujtyamua'ave. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj ra'ajaahuate'e tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte ayuuna maj a'uchaatɨme tɨj na'a tɨ huatyacá'a iiyu Israel, canu a'anaj seij huatyauu iiyu Israel, a'atɨ tɨ ayan che'eta na'a tya'atzaahuate'e tɨj aijna i tyaata'a. 11 Nyajta neyan tyaja'amue'ixaate'e, aɨjna cɨme'e yee eihua mu u a'uva'aju'u mua'aju'un mej mi a'ujra'ase maɨjna jamuan ɨ Abraham tyaacan, majta maɨjna ɨ Isaac tyaacan, majta maɨjna jamuan ɨ Jacobo tyaacan. Au mu hui a'uva'aju'u mua'aju'un a'u tɨ xɨcaj e'ijninyei, majta a'u tɨ xɨcaj é'etyaru'ipi. Aj mu mi ti'icua'ani hua'a jamuan ɨ ma hueica tɨ'ɨjta tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'a jetze tɨ Dioj nain cɨn tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 12 Ma majta aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, Dioj pu hue'ire'iti a pua'aque a'u tɨ a'utɨca'a. Eihua mu huataujyéinyajra'asin, majta eihua mu ancurá'ujcɨ'ɨmáa mua'aju'un ɨ rutamej cɨme'e aɨjna cɨme'e mej eihua rajpueitzi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 13 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ anxɨte ti'ijta tɨcɨn: ―Aricu, ayaa pu te'eme patɨj peri tya'antzaahua. Cɨme'en pu'u ayan tiraata'ixaa, aj pu i huaruj aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e aɨjna jemi ɨ xantaaru'u. Tɨ'ɨqui á'uraa aɨjna ɨ Jesús. 14 Aj pu i Jesús aun a'ará'a Pedro tɨ e'eche. Au pu i aɨn huaseij aɨjna ɨ mu'unyaara'an ɨ Pedro. An pu'u a'ujca'atii ɨ utaatzi japua. Ti'icui'icaa. Pɨstaca'a aɨjna ɨ jɨita'a. 15 Aj pu i Jesús rajví'i muajca'ara'ara'an jetze. Cɨme'en pu'u ayan huarɨj, aj pu'i huarúj. Ajta aɨn ɨ jɨita'a, aɨ pu ajchá. Ajta e'eyan autyejche tɨ tiraami. 16 Tɨ'ɨj huatyatɨca'araca'a, eihua mu huaja'araavi'itɨ ɨ Jesús jemi aɨme ɨ maj tiyaaru'u hua'a tzajta'a seijra'acaa. Aɨ pu hua'utaij aɨme ɨ tiyaaru'use maj nu'u huiracɨɨnye ɨ tyaɨte tzajta'a. Ajta naijmi'ica pu tyu'uhuaa ɨ mej tí'icucui'icaa. 17 Ayaa pu tyuju'urɨj tɨ ij aráurasten a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Isaías, ɨ tɨ ajmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ayan tɨcɨn: “Aɨ pu tita'ari'iri'i aɨjna ɨ tɨ tyaj cɨn cai che'e tu'uca'anisti'iraca'a. Ajta aɨ pu yá'utɨɨ ɨ tyaj cɨn tí'icucui'icaa.” 18 Tɨ'ɨj Jesús hua'useij ɨ tyaɨtye ɨ maj eihua ajtyáxɨɨraca'a ɨ jemin, aj pu i ayan tyu'utaityaca'a maj nu'u antacɨɨnye antavan pujme'en. 19 Aj pu i seij tɨ tyujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, aɨ pu avere'enye jemin ɨ Jesús. Ayaa pu tirajhuaviiri'i tɨcɨn: ―Maestru, niche'e a jamuan á'ucha'acanye'en a'u tɨna'a paj a'uma'aj pua'ame. 20 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Canu mu'u a'uma'aj na'ame. Aɨme ɨ jarachuiise, au mu hui u'uche cuunísta'a, majta aɨme ɨ pina'ase aú mu ti'itítu'a a'u maj a'asaca. Me nyajta inyaa, i nyej nyajta tyaata'a jetze airaanye, canu a'atzu huatyeechi'i ɨ nyaj tzajta'an huacuti. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 21 Ajta seij tɨ á'ucha'acanya'a jamuan, aɨ pu ayan rájhuaviiri'i tɨcɨn: ―Nyavastara'a, niche'e ya huacati iiya niche asta na'a cai huamɨ'ɨni ɨ nitaata. Nyatɨ'ɨj ra'ava'anan, aj nu ni ye ve'ere'enyejsin nyej ni á'ucha'acanye'en a jamuan. 22 Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Miche'e mɨ seica ra'ava'anan ɨ hua'axa'a mɨ'ɨchi aɨme ɨ maj cai ramua'ate ɨ Dioj. Ma pajta muaa, pata'aj ca'anacan ya ve'ere'enyen. 23 Aj pu'i Jesús atyajraa ɨ baarcu jetze, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 24 Aj pu i tyamua'a ca'anin cɨn huata'aacaraca'a ɨ jaj japua. Eecan pu'i tyujta'ahua'a vivejmá'a. Tɨ'ɨqui atyáxɨra'axɨ ɨ baarcu jetze. Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu i'icujcaa. 25 Majta maɨn ɨ maj á'ujhua'anya'a jamuan, aɨ mu ave'evere'enye jemin. Aj mu mi raajɨste. Meyan tɨcɨn: ―Maeestru, ¡tajapua huanyuuchi! ¡Tu'uri hui cui'ini! 26 Aj pu'i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―Mɨ saj cai a'atzu tya'atzaahuate'e, ¿a'ini sej si huapɨ'ɨ ti'itzɨɨnye'e? Aj pu i ajche. Tɨ'ɨqui hua'utáijmɨjri'i ɨ aaca, ajta ɨ jaj. Aj pu i huatyapua'araca'a ɨ aaca, ajta a'uráujjé'iyi a'araa ɨ jaj, tyamua'a naa. 27 Eecan mu a'ij ra'utaseij aɨme ɨ tyetyaca. Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―¿Ti'itaani tevijra'a pueen amɨjna? Amɨ pu tihue'ijte'e ɨ aaca, ajta ɨ jaj. Majta mu hui ra'aste. 28 Tɨ'ɨj ta'i Jesús aun a'ará'a utavan pujme'en a'ahua'a Gadara tɨ ajtyama'acan. Matɨ'ɨj mi a'itacɨj ɨ baarcu jetze. Aj mu mi seica hua'antinajchaca'a. Ma hua'apua aɨme. Au mu a'araacɨ a'u maj mɨ'ɨchite á'anaamɨca. Tiyaaru'usi pu hua'a tzajta'a seijra'acaa. Eihua mu simuáruunica'a. Aɨj pu cɨn cai rɨ'ɨristaca'a tɨ a'atɨ a'uré'enyen aujna juye jetze. 29 Matɨ'ɨj mi meyan títe'ejíjhuaca'a. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ini hui ti'itɨj petyaruuren ityejmi jemi, Jesús, pej i'i yaujra'an ɨ Dioj? ¿Ni peyan mu a'uve'eme pej pi pueijtzi taata'an? Aru capu xɨ tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'a tyaj jetzen rajpueitzi ta'aju'un. 30 Meenti a'ɨmɨ seica muaatyáuu ɨ tuiixute. Ma mui'i. A mu á'ujhua'an metye'enticuáa. 31 Matɨ'ɨj mi maɨn ɨ tiyaaru'use tɨ hua'a tzajta'a seijra'acaa, aɨ mu meyan rájhuaviiri'i maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tɨ pua'a peyan titaatamuarite'en ityejmi, taatáitechi ityejmi a'u maj a'utyáuu mɨ tuiixu. 32 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Séricu. Matɨ'ɨj mi huiiraacɨ. Aj mu mi hua'a tzajta'a a'utyajrupi ɨ tuiixute. Majta maɨn ɨ tuiixu, matɨ'ɨj mi huatauruu aun pujme'en atya'ana tɨ a'atamɨ́'ɨyi. Matɨ'ɨjta mi mu atyáavatzɨ a jaata'a. Aj mu mi aujamɨ naijmi'i. 33 Majta maɨn ɨ mej tuiixu chaɨca'a, aɨ mu huatauruu. Matɨ'ɨj mi maun a'ucɨj chajta'a mej mi tyu'utaxaj. Aɨj mu hua'uta'ixaa a'ij tɨ ti'itɨj hua'uruu ɨ tuiixu, majta a'ij tɨ ti'itɨj hua'uruu aɨme ɨ tiyaaru'use ɨ maj hua'a tzajta'a seijra'acaa. 34 Matɨ'ɨj mi aɨme aun maj huachaatɨma'acaa aujna, naimi'i mu ave'ere'enye ɨ Jesús jemi mej mi jamuan tyu'uxáj. Matɨ'ɨj raaseij, eihua mu rájhuaviiri'i maɨjna ɨ Jesús tɨ nu'u a'ura'ani u a'ahua'a yee.

Mateo 9

1 Aj pu i Jesús atyajraa ɨ baarcu jetze. Aj mu mi antacɨj utan pujme'en. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a aujna chajta'a a'u tɨ e'ema'acan. 2 Majta maɨn ɨ seica, aɨ mu a'atɨ ave'ere'eneijte ɨ Jesús jemi saɨj tɨ cɨyaaxara'acaa. Aɨj pu japua a'ujca'atii ɨ utaatzi aɨjna ɨ a'atɨ. Tɨ'ɨj Jesús hua'useij aɨme ɨ tyaɨte, aj pu xaa raamua'areeri'i tɨcɨn metya'atzaahuate'e aɨme. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ ti'icu'i tɨcɨn: ―Niyauj, uhuatya'aca'anyechi ɨ a'a tzajta'a. Pu'uri timuaatauuni'iri'i ɨ Dioj ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 3 Meenti a vejli'i muirátya'acaa seica ɨ maj tye'eyu'uxaca ɨ ruye'ira cɨme'e. Matɨ'ɨj mi meyan tyu'umuá'a ɨ rutzajta'a tɨcɨn: “Amɨ pu a'ij pua'a tirata'aca ɨ Dioj ɨ runyuuca cɨme'e.” 4 Ajta Jesús, aɨ pu rusaɨj rú'umua'areeracaa a'ij mej ye'i tya'umua'atzajca'a ɨ rutzajta'a. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan a'ij pua'a tya'umua'atze ɨ rutzajta'a? 5 ¿Ti'itaani cai eitze'e muare'eri, ni nyej neyan tiraata'ixaate'en ɨ tɨ cɨyaaxara'a yee: “Pu'uri timuaatauuni'iri'i ɨ Dioj ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin”, na'ari yee: “Ajchesi, ajta anchuá mɨ a'utaatzi”? 6 Aru, ayaa nu hui rɨni sej si raamua'aree ɨ nyaj nyajta ɨ tyaata'a jetze airaanye, nyaa nu xaa nyaɨjna cɨn antinmua'aree iiyan chaanaca japua nyej ni tihua'utauuni'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Aj pu i ayan tiraata'ixaa ɨ tɨ cɨyaaxara'a tɨcɨn: ―Ajchesi, tipíi mɨ a'utaatzi. Aricu a'ura'a a'u pe e'eche. 7 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús, aj pu'i ajchá aɨjna tɨ ti'icui'icaa. Tɨ'ɨj i á'uraa u ruche. 8 Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj tyu'useij a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj, eecan mu huataujtyamua'ave. Rɨ'ɨ mu tiraatajee ɨ Dioj, maɨjna cɨme'e tɨ aɨn Dioj ari raata'a aɨjna ɨ muare'eri'ira'a ɨ maj cɨn meyan rɨcɨ ɨ tyetyaca. 9 Aj pu i Jesús á'uraa. Tɨ'ɨqui i a'ayee a'uré'enye tɨ'ɨj aɨn huaseij aɨjna ɨ a'atɨ, Mateo tɨ antyahuaa. Au pu huiracatii chi'ita maj tzajta'an hua'ajijva'aca'a ɨ mej ti'itɨ'ɨcɨca. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj nya jamuan á'ucha'acanye'en. Ajta e'eyan, Mateo ájche. Tɨ'ɨqui á'uraa jamuan. 10 Tɨ'ɨqui ayan tyuju'urɨj matɨ'ɨj maun a'ará'a a'utɨ Mateo e'echajca'a. Tɨ'ɨj Jesús ti'icua'acaa, matɨ'ɨj mi u a'uva'aju'un eihua ɨ maj tí'itejijve'e, majta seica ɨ mej meyan che'eta mana'a a'ij pua'a ti'ityetyaɨte. Naijmi'i mu ti'icua'acaa ɨ meesa japua jamuan ɨ Jesús, majta jamuan aɨme ɨ maj á'ujhua'anya'a ɨ Jesús jamuan. 11 Majta maɨn ɨ fariseos, aɨme ɨ mej eihua huapɨ'ɨ ti'ijxe'eve'e ɨ ruye'ira matɨ'ɨj meyan raaseij a'ij tɨ rɨjcaa ɨ Jesús, ayaa mu tihua'utaihua'uri'i aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn amɨn a'amua maestru pu ti'icua'aca, ajta ti'iya'aca hua'a jamuan ɨ maj hua'ajijve'e ɨ mej ti'itɨ'ɨcɨca, ajta jamuan ɨ maj cai xa'apɨ'ɨn titetyújcha'ɨ? 12 Tɨ'ɨj ayan tya'unamuajri'i ɨ Jesús. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Cɨme'en aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj a'ucɨ'ɨca'a jemin tɨ ya'anaca. Capu ruxe'eve'e maj u a'uju'un ɨ maj re'en aɨjna jemi ɨ tɨ ya'anaca, silu aɨ mu xaa a'uré'eninyei ɨ tɨ ya'anaca jemi ɨ mej ti'icucui'i. 13 Sericu, sata'aj tihuaujmua'aten saɨjna cɨme'e sej si yau'eitaa xa'ara'ani a'ij tɨ huataujmua'a eijna i nyuucari aɨjna cɨme'e maj raxe'eve'e mej mi á'ujcu'uvaa rujɨɨmua'a. Me nyajta, canu a'atzu raxe'eve'e mej tyu'utamuaɨ'ɨvajta. Ayaa pu che'eta na'a een inyeetzi jemi, canu nyaɨjna cɨn ye ve'eme nyaj aɨme huata'inyen ɨ tɨ ayan tihua'amityejte'e maj xa'apɨ'ɨn rɨcɨ silu aɨme ɨ maj meyan ru'umua'aree ɨ rutzajta'a ɨ maj cai xa'apɨ'ɨn rɨcɨ. 14 Matɨ'ɨj mi seica ave'ere'enye. Aɨme mu aɨn pueen ɨ maj Juan jamuan á'ujhua'anya'a. Aɨ mu ave'ere'enye ɨ Jesús jemi. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn teyan ti'ita'itzi'ive'e ityan, majta aɨme ɨ fariseos? Aru ɨ maj mueetzi jamuan á'ujhua'an, camu hui meyan rɨcɨ. 15 Ayaa pu tyu'utanyu aɨjna ɨ Jesús, tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ huatyenyaɨche, aj pu i ru'amiincustyamua'a huata'inyesin mej mi tyu'uyesten. Aj pu i tihue'imin. ¿Ni tzaa meyan tyú'uritzi'ive'en tɨ pua'a hua'a jamuan ti'iyeste ɨ a'atɨ? Capu xaa nya'u. Ma ajta xaa, aj pu tyaja'ure'enyejsin ɨ xɨcajra'a maj jetzen ra'avi'itɨn ɨ a'atɨ. Aj mu xaa ɨ amiincustyamua'ame'en ru'ítzi'ive'en, a'ini capu che'e a'ahua'a ɨ hua'amiincu. A'ini nyauche'e nu ye huatyejvee, camu ru'itzi'ive'en ɨ nya'amiincustyamua'a. 16 ’Niche'e seij amuaata'ixaate'en ɨ nyuucari. Tɨ pua'a a'atɨ aɨjna cɨn ti'icu'unya'apua cɨɨxuri cɨme'e tɨ mi'ima'acan, capu ayan ti'ijcu'unya'apuan aɨjna cɨme'e ɨ cɨɨxuri tɨ cai xɨ a'anaj á'usini'i. Na'ari cai, huatyatzu'uta pu a'ame aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ jajcua tɨ'ɨj huatyaja'usini'ihua. Ra'atyásujtza'anaxɨ'ɨsin ɨ tɨ mi'ima'acan. Aj pu i ɨ tɨ anásujtza'ani, eitze'e pu va'atɨ a'ame. 17 Ajta, camu meyan raruure mej ru'ucajtu'ani navij limeetajra'a tzajta'a tɨ racue'iríihuajmee ɨ viinu ɨ maj mauchan raataahuaca'a. Tɨ pua'a meyan raaruuren, aɨjna ɨ viinu tɨ jajcua, aɨ pu rajtyásujtza'ana ɨ navij tɨ racue'iríihuajmee. Tɨ'ɨqui a'uváɨjtzi ɨ navij, ajta ɨ viinu. Aɨj pu cɨn ayan ruxe'eve'e tɨ iru'ucajtu'ani navij tzajta'a tɨ jajcua aɨjna ɨ viinu tɨ ajta jajcua. Ayaa pu eenye'eque'en tya'utaviicue'ira ɨ tɨ ruxa'aj ti'ijájcua. Aɨ pu aɨjna cɨn tye'eviicue'i ɨ tɨ hua'apua. 18 Auche'e pu tihue'ixaatya'acaa tɨ'ɨj seij ave'ere'enye, tɨ ti'ijta u hua'a teyujta'a. Aj pu i titunutaca'a jemin aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Niyauj pu hui a'ame'ere. Mu a'uta'iyi'i pata'aj ra'ajtamuare'en, tɨ i aɨn auj ruuri a'ara'ani. 19 Jesús pu ájche. Tɨ'ɨqui aun ya'ume jamuan aɨjna ɨ ya'upuaara'an aɨjna tɨ a'ame'ere. Majta mu a'uju'un aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. 20 Meenti aɨn jɨita'a aun a'utyavaaca'a tɨ ari ayan a'atyee tɨ ti'icu'i a'achu cumu tamuaamuata'a ninye'ira'a japuan hua'apua. Tɨ'ɨj pɨ na'a pu uva'axujxu'ure. Aɨ pu ave'ere'enye ɨ Jesús jemi. Aj pu i ra'ajtamuárej tɨj na'a tya'uvíjpi'i ɨ cɨɨxura'ara'an jetze. 21 Aɨj pu cɨn ayan huarɨj, a'ini rusaɨj pu ayan tyu'umuá'a tɨcɨn: “Tɨ pua'a aɨ na'a caj tyajtamuare'en tɨj na'a tya'uvíjpi'i ɨ cɨɨxura'ara'an jetze, aj nu xaa rujni.” 22 Aj pu i Jesús pɨ a'ure'eve tɨ'i raaseij ɨ jɨita'a. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Niyauj, huatya'aca'anye mua'a tzajta'a. Petya'atzaahuatye'e nyej timuaahuaate'enche'e. Aɨj paj cɨn peri huaruj. Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i huaruj aɨjna ɨ jɨita'a. 23 Tɨ'ɨqui aun a'ará'a a'u tɨ e'eche ɨ ya'upuaara'an ɨ tɨ á'ame'erajcaa. Tɨ'ɨj utyajrupi u chi'ita, aj pu i hua'useij ɨ tyaɨte, aɨme ɨ mej ti'icɨ'ɨsite'e jamuan ɨ seica ɨ maj jeihua ruyein. 24 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sericu, xu'irácɨɨnye muan, a'ini capu mɨ'ɨchi mɨ tyamueij, silu cutzu pu'u. Ma majta, aɨ mu raatya'atzájraa maɨjna cɨme'e a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a. 25 Aj pu i Jesús huare'ityaca'a a pua'aque. Au pu utyajrupi a'u tɨ aucá'a aɨjna ɨ tyamueij. Aj pu i ra'ajví'i muajca'ara'ara'an jetze. Ajta aɨn ɨ tyamueij, tɨ'ɨqui aɨn ájche. 26 Tɨ'ɨqui nainjapua a'u tɨ na'a maj a'uchaatɨma'acaa, naimi'i mu raamua'areeri'i a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. 27 Tɨ'ɨj Jesús aun a'arajraa, ma hua'apua mu raatavén ɨ maj aracúcu'unijma'acaa, mua'antijíihua. Meyan tɨcɨn: ―Muaa paj i'i yaujra'an aɨjna ɨ David tyaacan, tá'ancu'uvajxɨ'ɨ. 28 Tɨ'ɨj Jesús utyajrupi u chi'ita, aj mu mi ave'ere'enye ɨ jemin. Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni seyan na'antzaahuate'esin nyej tyajamuaahuaate'en? Matɨ'ɨj mi meyan tɨcɨn: ―Ai nya'u tyacai, tavastara'a. 29 Aj pu i hua'arámuara'axɨ ɨ huá'a jɨ'ɨ jetze. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna cɨme'e saj tya'antzaahuate'e, ayaa pu te'eme. Xu'uri huaruj. 30 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi man unyéjnye'eraca'a aɨme ɨ maj hua'apua. Eihua pu tihueijca aɨjna ɨ Jesús maj nu'u cai a'atɨ ixaatya'a. 31 Ma majta, matɨ'ɨj a'ucɨj, aj mu mi autyajhuii mej meyan raataxaj me eijre'e nainjapua a'ij tɨ Jesús hua'uruu. 32 Matɨ'ɨj huiiraju'uncaa u chi'ita, seica mu tɨ ti'icui'i a ye'iré'enejti'ire. Capu tya'anrɨ'ɨrajcaa aɨjna ɨ a'atɨ. 33 Aj pu i Jesús raatamuari ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa. Ajta e'eyan autyejche tɨ tyu'utaxaj aɨjna tɨ ti'icui'ica'a. Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu huataujtyamua'ave. Meyan tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u. Catu a'anaj ti'itɨ teyan tyu'uséij tɨj na'a iiyan huatyacá'a Israel, tyatɨj tauchan teri tyu'useij ijii tɨ a'atɨ ayan raayɨ'ɨtɨ. 34 Ma majta aɨme ɨ fariseos, ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ Jesús, aɨ pu aɨjna jetze araujca'anye tɨ tihue'ijte'e ɨ tiyaaru'use tɨ'ij ayan hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'use ɨ maj tyaɨte tzajta'a seijre'e. 35 Nain japua pu á'ucha'acanya'a ɨ Jesús a'u tɨ na'a maj a'uchaatɨma'acaa, chajta'a, tɨ vivéjmee nusu tɨ cɨle'enyejmee. Tihua'amua'atyahua'a pu a'aye'i hua'a teyujta'a aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tie'ijta. Ajta naijmi'ica pu tyu'uhuaa, nain ɨ maj cɨn ti'icui'icaa nusu ɨ tɨ cai huá'aca'anisti'iraca'a. 36 Tɨ'ɨj aɨme huaseij ɨ tyaɨte, eecan pu huataujxaamɨjte hua'a jemi a'ini eihua mu huamue'itɨche maɨjna cɨme'e ɨ mej rajpueijtzica'a. Majta ruxaamɨjte. Ayaa mu éenya'a tɨj canya'axɨ ɨ maj cai a'atɨ huá'acujta'a á'ucha'acanya'a. 37 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u, ayej ti'ayajna, mu'uri mui'itɨ ɨ mej meri rɨ'ɨ huaujruu tɨ Dioj tihua'utaijte'en. Ma ajta, ɨ maj ti'imɨjhuaca hua'a cɨme'en, camu mui'i. 38 Aɨj pu cɨn, ayaa pu tyu'ujxe'eve'e. Sata'aj seyan ti'ijhuaviira saɨjna ɨ tavastara'a tɨ ayan hua'uruuren mej mi tyaɨtestyamua'ame'en pueenye'en mua'ara'ani, tɨ i aɨn tavastara'a hua'ure'itixɨ'ɨn ɨ mej ti'imɨjhuaca mej mi hua'ajsaɨre'en ɨ Dioj jemi.

Mateo 10

1 Aj pu i Jesús hua'utajee aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Aɨ pu antyujmua'areeraca'a aɨjna cɨme'e mej mi hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'u maj hua'a tzajta'a seijra'acaa ɨ tyaɨte, ajta mej mi nain tihua'uhuaate'en ɨ maj cɨn tí'icucui'icaa, cui'ini'ira'a cɨme'e nusu tɨ cai huá'aca'anisti'iraca'a. 2 Ayaa mu antya'aruu aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, aɨme ɨ tɨ Jesús hua'utaityaca'a. Anacaican, aɨjna ɨ Simón, ɨ maj majta meyan raatamua'amua tɨcɨn Pedro. Aɨ pu ajta huatajee aɨjna ɨ juutzajra'an ɨ Simón. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Andrés. Ajta aɨme pu huatajee aɨjna ɨ Jacobo, ajta juutzajra'an tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Juan. Ai mu maɨn pueen yaujmua'ame'en ɨ Zebedeeyu. 3 Majta seica huatajee, aɨjna ɨ Felipe, ajta aɨjna ɨ Bartolomé, ajta aɨjna ɨ Tomás, ajtahua'a seij, tɨ ayan antyahuaa Mateo, tɨ tí'itejí'ivihua'a aɨme ɨ mej ti'itɨ'ɨcɨca. Seij pu ajta huatajee. Ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ Jacobo, Alfeo tɨ rape'eri, ajtahua'a seij, aɨjna ɨ Lebeo, tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Tadeo. 4 Aɨ pu ajta huatajee aɨjna ɨ Simón ɨ tɨ ajtyama'acan hua'a jetze ɨ mej meyan huataujmua'a tɨcɨn cananista, ajta aɨjna ɨ Judás tɨ ayan tye'entímu'utaca tɨcɨn Iscariote. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ aviitzi cɨn hua'utatui aɨjna ɨ Jesús. 5 Ai mu aɨn pueen ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase ɨ tɨ Jesús hua'utaityaca'a. Ayaa pu aɨjna cɨn tihuéijca, ayan tihue'ixaatya'a yee: ―Caxu saun a'ucɨ́'ɨca'an saujna a maj a'uchaatɨme ɨ maj seij chuejra'a japua ajtyama'acan, caxu sajta utyaru'iipiche'en chajta'a jetze a'u mej e'eche aɨme ɨ maj Samaariya jetze ajtyama'acan. 6 Ma sajta muan, sata'aj saun á'uju'un hua'a jemi ɨ mej i'i yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Israel tyaacan. Yaa mu e'en aɨme tɨj canya'axɨ ɨ maj á'uvej. 7 Sata'aj á'uju'un, sara'antixáata yee pu'uri tɨn tyaja'ure'enyejsin tɨ Dioj ayan tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 8 Sata'aj sajta tihua'uhuaate'en ɨ mej ti'icucui'i. Sajta seyan hua'uruuren ɨ maj mauchan huacuii mej mi ruuri mua'ara'ani majtahua'a mana'a. Sata'aj sajta hua'urújte'en aɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn ti'icucui'i aɨjna ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn leepra. Sajta hua'utamuarite'en aɨme ɨ tiyaaru'use ɨ maj hua'a tzajta'a seijre'e ɨ tyaɨte. Muan, caxu tyu'unajchitaca'a aɨjna cɨme'e saj ra'ancura'a saɨjna ɨ muare'eri'ira'a ɨ saj cɨn tihua'amua'aten. Aɨj pu cɨn, caxu hua'ajijva'a. 9 ’Caxu sajta ti'itɨj anyaɨ́'ɨn tzajta'an ɨ puaasi ɨ saj cɨn ava'ujjɨ'ɨque'emee, meeru'u ti'itɨ, centaavu ti'itɨ. 10 Caxu ca'ani pijca ɨ saj cɨn huataujvaɨre'en ɨ juye jetze. Sajta saɨn ajta ca'acaímá'a ɨ tɨ anátápi'ihuajme'e, sajta ucaujchejtya'axɨ'ɨn rusáxu'ijme'en seij cɨme'e ɨ sa'ahua. Caxu sajta itzɨj chuiica. Ayaa xu huarɨni a'ini ayej ti'ixa'apɨ'ɨn mej tyajámuaamín maɨjna cɨme'e ɨ sej ti'imɨjhuaca. 11 ’A'u tɨ na'a maj a'uchaatɨme, satɨ'ɨj a'utyarute saujna, aj xu si seij huahuauni tɨ cai ti'itɨ cɨn atyáturaavaca. Au xu a'utyá'a xa'aju'un u chi'ira'an tzajta'a aɨjna ɨ a'atɨ a'achu saj caj e'eteere saujna chajta'a. 12 Satɨ'ɨj a'utyarute saujna u chi'ita, aj xu hua'utataujte'en. 13 Tɨ pua'a meyan amua'ancure'evi'itɨn tyamua'a naa, che'e ayen éenye'en a'ij sej seri tihua'utataujte. Na'ari cai, sata'aj seij jemi raatyatuaani ɨ runyuuca ɨ saj cɨn seri tihua'utataujte aɨme ɨ maj mauchan amuaatíite. 14 Ajta tɨ pua'a a'atɨ cai amua'ancure'evi'itɨn, na'ari tɨ pua'a macai ranamuajracu a'ij sej tihue'ixaate'en, satɨ'ɨj huirácɨɨnyen saujna chi'ita, sara'atyáca'atzɨjxɨ'ɨn ɨ ruca'acai tɨ i cávatzɨn ɨ chuej. Aj mu mi ramua'areeran ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 15 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, ajna xɨcajra'a tɨ jetzen tihua'axɨjte'esin ɨ Dioj ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ jemin, eihua pu pueijtzi hua'uta'asin. Eitze'e mu rajpueitzi mua'aju'un aujna chajta'a macai ɨ mej mejmi'i maun e'echajca'a aujna tɨ ayan tyaja'arátyahuaaca'a tɨcɨn Sodoma, ajta aujna u Gomorra. 16 ’Casi'i muan, ayaa nu tyajamuaataijte'esin sej si á'ujhua'anye'en hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte ɨ maj meyan á'amuaruuren tɨj ɨɨra'ave ɨ mej ti'ityacɨ'ɨmaca. Sata'aj seyan tityaumuámua'aren matɨj aɨme ɨ cu'ucu'use ɨ mej eihua raayɨ'ɨtɨ. Sata'aj huámua'ajcantare sej si cai tyu'ɨtzíita ma sá'ujhua'anye'en matɨj majta rɨcɨ aɨme ɨ cucui'ise. 17 Rɨ'ɨ xu'u hua'a jemi ɨ tyetyaca. Aɨ mu muejmi a'utyatuaasin a'u maj tie'ijta hua'a jueesi jemi. Aj mu mi amua'ajvájxɨ'ɨsin a'amua huari jetze. 18 Majta mu muejmi á'avi'itɨn ɨ tajtuhuaani jemi na'ari ɨ rey jemi maɨjna cɨme'e sej seyan ti'ivaɨre'e nye jetze ma'acan. Ayaa mu á'amuaruuren sej si hua'uta'ixaate'en aɨjna cɨme'e a'ij sej een cɨn na'astijre'en inyeetzi. Ayaa xu che'eta sana'a tihua'uta'ixaate'esin aɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyama'acan. 19 Aru, ajna xɨcajra'a jetze matɨ'ɨj á'amuavivi'iran, caxu seyan ti'imuajca yee a'i qui ye'i tyetyu'utaxajta, na'ari yee ti'itaqui nyuucarijra'a taataxajta. Matɨ'ɨj meyan amuáaruurén, aj pu i Dioj amuaata'asin a'ij sej ye'i tyu'utaxaj. 20 Ayaa xu'u, caxu ti'itzɨɨnya'a a'ini ɨ sej hua'uta'ixaate'esin, caxu rujɨɨmua'a rajtyauusin silu aɨn ɨ xaijnyu'ucara'ara'an aɨjna ɨ saj rajya'upua, aɨ pu amuaata'itiira a'ij sej ye'i tyu'utaxaj. 21 ’A'atɨ pu hui hue'itzi cɨn ti'ijxajtzi'iran ɨ ru'ihuaara'a mej mi raaje'ica. Ayaa pu che'eta na'a te'eme ɨ ya'upuaara'an hue'itzi pu hua'ataaven ɨ ruyaujmua'a. Majta maɨn ɨ yaujmua'ame'en, aɨ mu che'eta mana'a ajhuiixɨ'ɨn. Ayaa mu tihua'utaijta maj hua'ucui'ini. 22 Majta ɨ tyaɨte naimi'i mu amuá'ajcháɨra'a mua'aju'un maɨjna cɨme'e saj na'astijre'e inyeetzi. Ajta aɨn ɨ tɨ tya'utaviicue'i asta na'a cai nain tye'entipua'are, Dioj pu ru'iratuaasin aɨjna. 23 Matɨ'ɨj a'ij pua'a a'amuaruura iiya chajta'a, sata'aj ca'anacan huiracɨɨnye. Sej si seij chajta'a jetze a'utyarute. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, satɨ'ɨj sáuj á'ujhua'anye'en seij sajta seij jetze ɨ chajta'ana a'u maj a'uchaatɨme aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, i nyaj nyajta tyaata'a jetze airaanye, nyaa nu xaa ya va'acányejsin. 24 ’Aɨjna ɨ tɨ tihua'amua'ate, eitze'e pu ruxe'eve cai aɨme ɨ mej tyu'ujmua'ate. Ajta, aɨjna tɨ ti'iraijte'e, eitze'e pu ruxe'eve aɨjna cai aɨn tɨ ravaɨre'e. 25 Aɨj pu cɨn, ayan tyu'ujxe'eve'e. Aɨjna tɨ tihua'amua'aten, che'e aɨn ayan che'eta na'a eenye'en tɨj aɨjna tɨ tyu'ujmua'ate. Ajta aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e, che'e aɨn ajta ayan che'eta na'a eenye'en tɨj aɨjna tɨ ti'iraijte'e. Ayaa mu che'eta mana'a á'amuaruuren muejmi a'ij mej meri naaruu inyeetzi. A'ini ayaa mu meri naatamuá'a tɨ cɨme'en yee: “Muaa pej i'i Beelzebú aɨjna tɨ tihue'ijte'e ɨ tiyaaru'use”, ayaa mu che'eta mana'a á'amuaruuren muejmi, mɨ saj hui ni'ityaɨtestyamua'a. Ee xaa nya'u, majta mu eitze'e a'ij pua'a á'amuaruuren muejmi. 26 ’Aɨj xu cɨn, ca xu hua'atzɨɨnya'a ɨ tyaɨte. Ti'itɨ tɨ a'ij aviitzi'i ɨ saj cɨn rajpueijtzi, Dioj pu raataseijrata me eijre'e, na'ari ti'itɨ tɨ a'ij tɨ ru'avaa ɨ saj cɨn ti'imuare'e, Dioj pu hua'uta'asin mej mi raamua'aree. 27 Aɨjna ɨ nyaj á'amue'ixaate'e aviitzi cɨme'e, ayaa xu huarɨni, sata'aj raataxaj me eijre'e. Ajta ɨ nyaj á'amue'ixaate'e xahuaani'i cɨme'e, ayaa xu raataxaj ca'anin cɨme'e, an xu'u ɨmɨ a'utyúu ɨ a'amuachi'i japua. 28 Caxu hua'atzɨɨnya'a aɨme ɨ maj ruxa'aj tyaɨte cui'ica a'ini camu raayɨ'ɨtɨ maj a'amuaxaijnyu'uca antipua'arite'en. Ma sajta muan, aɨj xu xaa tzɨɨnya'a aɨjna ɨ Dioj tɨ ayan raayɨ'ɨtɨ tɨ ra'antipua'arite'en mɨ sej seyan che'eta raatyahue'ira'a. Ajta aɨ pu raayɨ'ɨtɨ tɨ ra'antipua'arite'en ɨ a'amuaxaijnyu'uca ɨ saj cɨn sauj ruuricaa ɨ taij jetze tɨ cai a'anaj a'amɨ'ɨni. 29 ’Ayaa pu hua'anajchi aɨme mɨ pina'ase, a'achu cumu sei tumin saɨj. Ayaa pu i een aɨjna ɨ a'amuaya'upua, auche'e pu hua'acha'ɨ mɨ pina'ase. Capu seij mɨ'ɨni ɨ pina'a tɨ pua'a aɨn cai xɨ ayan tyu'utaxaj. 30 Dioj pu ajta ramua'aree a'achu tɨ pua'amua cáuu ɨ a'amuacɨpua. 31 Aɨj pu cɨn, caxu ti'imuajca. Eitze'e xu ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi macai mɨ pina'ase. 32 ’A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan tya'anxájta hua'a jemi ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e yee nyaj nu'u nyara'astijre'e nyaɨjna ɨ Jesús, ayaa nu hui che'eta nyana'a tya'anxájta jemin ɨ tɨ ajta ni'iya'upua tajapua tɨ e'eseijre'e tɨ cɨme'en yee aɨ pu xa'apɨ'ɨn huarɨj. 33 Ajta, a'atɨ tɨ ayan hua'a jemi ayan tya'anxájta ɨ tyaɨte tɨ nu'u cai nyamua'ate, ayaa nu che'eta nyana'a tya'anxájta jemin ɨ tɨ ajta ni'iya'upua, tajapua tɨ e'eseijre'e. Ayaa nu xaahui tiraata'ixaate'esin tɨ cɨme'en yee nyaj cai ramua'ate nyaɨjna ɨ a'atɨ. 34 ’Caxu seyan ti'imuajca ɨ nyaj nyaɨjna cɨn a'uve'eme mej mi rɨ'ɨ tyamua'a naa titeetyaturan iiyan chaanaca japua. Canu nyaɨjna cɨn a'uve'eme mej mi rɨ'ɨ titeetyaturan tyamua'a naa silu mej mi e'ita'a a'utácɨɨnye maɨjna cɨme'e a'ij nyaj rɨcɨ. 35 Ayaa nu nyaɨjna cɨn a'uve'eme tɨ ij a'atɨ autyejcheni tɨ raatyénya'usi'ite'en ɨ rutaata. Ajta aɨn tɨ tyamueij ɨ jɨita'a, aɨ pu ajta raatyénya'usi'ite'esin ɨ runaana. Ayan che'eta na'a tihua'aruuren, ɨ jɨita'a tɨ ari timu'u tɨ jɨita'a; aɨ mu huataujnya'usi'ite'esin aɨme rumuunimua'aca. 36 Aɨj mu cɨn, aɨ mu rajchaɨ́ɨra'a mua'aju'un ɨ seica aɨme ɨ ruxa'aj tyaɨtestyamua'a. 37 ’Tɨ pua'a a'atɨ eitze'e raxe'eva'a ɨ rutaata, ajta ɨ runaana cai inyeetzi, capu ayan tiraavijte'e tɨ aɨn nyeetzi jemi huatyaturan tɨj na'a rusen cɨme'e. Ajta tɨ pua'a a'atɨ eitze'e raxe'eva'a ɨ ruyauj tɨ tyaata'a, ajta tɨ jɨita'a, tɨ pua'a eitze'e raxe'eva'a cai inyeetzi, capu ajta ayan tiraavijte'e tɨ aɨn nyeetzi jemi seira'a a'ara'ani tɨj na'a rusen cɨme'e. 38 Ajta, tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ á'ucha'acanye'en nyeetzi jamuan, che'e aɨn huataura'an tɨ rajpueijtzi a'ara'ani nyenyuucajtze'e, capu amɨn a'ij tɨ pua'a huamɨ'ɨni ɨ curuu jetze. Na'ari cai, capu ayan tyaja'ure'enyejsin tɨ aɨn ayan huatyaturan nyeetzi jemi a'utɨ Dioj e'eseijre'e. 39 Tɨ pua'a a'atɨ ti'itesa'a tɨ ij cai huamɨ'ɨni, auche'e pu xaa nya'u mɨ'ɨni. Aij pu á'ujɨsin ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuricaa. Ma ajta, aɨn tɨ huataura'an tɨ huamɨ'ɨni aɨjna cɨme'e tɨ tyu'utavaɨ nyeetzi jetze ma'acan, aɨ pu ajtahua'a huatarujsin. Ratyauní ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuri tɨj na'a rusen cɨme'e. 40 ’Aɨjna ɨ a'atɨ tɨ amua'ancure'evi'itɨ u ruchi'ita, aɨ pu ajta na'ancure'evi'itɨ inyeetzi. Ajta, aɨjna ɨ tɨ na'ancure'evi'itɨ inyeetzi, ayaa pu che'eta na'a ra'ancure'evi'itɨ aɨjna tɨ nyaja'utaityaca'a. 41 Ajta aɨjna tɨ ra'ancure'evi'itɨ seij tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a, ayaa pu che'eta na'a tí'iracɨ'ɨti ɨ Dioj jemi tɨj ajta tí'iracɨ'ɨti aɨjna tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. Na'ari, tɨ pua'a a'atɨ ra'ancure'evi'itɨn a'atɨ tɨ xa'apɨ'ɨn rɨcɨ, ayaa pu che'eta na'a tiraacɨ'ɨti ɨ Dioj jemi tɨj ajta tiraacɨ'ɨti aɨjna ɨ a'atɨ tɨ xa'apɨ'ɨn rɨcɨ. 42 Ajta, tɨ pua'a a'atɨ raata'an cɨj caj ɨ jaj, vaasu tzajta'a saɨj ɨ tevi tɨ cai ti'itɨj cɨn antyujmua'aree, tɨ pua'a ayan tiraata'an aɨjna cɨme'e tɨ aɨn tevi na'astijre'e, ayej ti'ayajna, ti'itɨ pu tí'iracɨ'ɨti ɨ Dioj jemi.

Mateo 11

1 Tɨ'ɨj Jesús raatapua'ajtaca'a tɨ hua'uta'ixaa ɨ tɨ cɨn tihuéijca, aj pu i á'uraa. A'ayee pu a'ará'a chajta'a a'ɨmɨ a'u ma a'ityachaatɨmee tɨ ij tihua'umua'aten, tɨ ij ajta tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte. 2 Ajta aɨjna ɨ Juan, au pu a'ahua'a a'anami'ihuaca'a. Aj pu i yá'umua'areeri'i a'ij tɨ Jesús rɨjcaa. Tɨ'ɨqui hua'utaityaca'a seica ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a mej mi u ya'utyeeseij, majta mej mi tiraataihua'u maɨjna ɨ Jesús. 3 Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni muaa paj paɨn pɨrɨcɨ paɨjna ɨ pej jee i'i Cɨriistu'u paj muaa iiyan ruxe'eve'e, paj nu'u yan va'acáanyen? Na'ari cai, ¿ni ayan tyu'ujxe'eve'e tyej seij huachu'eve'en? 4 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Sericu, sata'aj seyan tiraata'ixaate'en saɨjna ɨ Juan a'ij sej ye'i ti'iseij, sajta ti'inamua. 5 Sata'aj raata'ixaate'en yee mu'uri atanyéjnye'e ɨ maj aracúcu'unijma'acaa; ajta yee mu'uri a á'ujhua'an aɨme ɨ maj anacɨyáaxavi'ijma'acaa ruɨɨca jetze; majta yee mu'uri huarúj maɨjna cɨme'e cui'ini'ira'a tɨ tinyajxɨ ɨ hua'ahue'ira'a jetze. Majta hui aɨme ɨ maj nacuxaitaraca'a, mu'uri huiityajnamua. Majta seica, aɨme ɨ maj huacuii, mu'uri ajtahua'a mana'a huatarú. Nyajta tihua'uta'ixaate'esin aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hue'iratuaasin. 6 Che'e huaujtyamua'ave'en aɨjna ɨ a'atɨ tɨ cai ruhuarita'a huare'eye'ica inyeetzi jemi aɨjna cɨme'e tɨ cai che'e tye'eviicue'i nyeetzi jemi. 7 Matɨ'ɨj a'ucɨj aɨme ɨ maj Juan jamuan á'ujhua'anya'a, Jesús pu autyejche tɨ tihua'uta'ixaate'en ɨ seica cɨme'en aɨjna ɨ Juan. Ayan tɨcɨn: ―¿Ti'itaani sana'a u a'utyeeseij saujna u mu'utzita? ¿Ni qui seyan tiraaseij ɨ huiini tɨ aaca raru'uxante'e? Caxu xaa nya'u. 8 Tɨ pua'a sacai seyan huarɨj, ¿ti'itaani sana'a a'utyeeseij? ¿Ni a'atɨ sa'utyeeseij tɨ tya'ucáavɨ re'enye'en cɨme'e? Caxu xaa nya'u, a'ini xu'uri ramua'aree tɨcɨn aɨme ɨ mej meyan re'enye'en cɨn tya'ucáavɨ, au mu e'eche hua'achi'ita ɨ rey. 9 Ari tɨ pua'a sacai seyan huarɨj, ¿ti'itaani nya'u? ¿Ni sacai seyan aɨn a'utyeeseij a'atɨ tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a? Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ aɨn pueen tzɨte'e aɨjna ɨ Juan. Ayej xaa nya'u ti'ayajna, eihua pu eitze'e va'acan cɨn ti'ityejvee aɨjna ɨ Juan cai saɨj tɨ ayaa na'a aɨjna cɨn ti'ityejvee tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. 10 Aɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ cɨme'en ra'axa ɨ yu'uxari jetze. Tɨcɨn: Nyaa nu a'atɨ huataíti tɨ anajca mueetzi jemi mej mi rɨ'ɨ huaujruuren ɨ tyaɨte. 11 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e hua'a tzajta'a naijmi'i ɨ tyaɨte ɨ maj huanyej iiyan chaanaca japua, capu a'atɨ a'anaj tye'entyajrupi ti'itɨj cɨme'e tɨ eitze'e ve'e cai ɨ tɨ cɨn ti'ityejvee aɨjna ɨ Juan. Ma ajta, aɨn tɨ eitze'e cɨle'en cɨn ti'ityejvee ɨ Dioj jemi, eitze'e pu ve'e aɨjna ɨ a'atɨ cai aɨjna ɨ Juan. 12 ’Tɨj na'a ajna'ɨmɨ tɨ tyu'uséijre aɨjna ɨ Juan, tɨ yu e'iré'enye, tyaɨte mu ca'anyejri cɨn rahuauca mej mi maun a'utyarute ajna Dioj tɨ e'eseijre'e. Majta ca'anyejri mu cɨn tí'ityese'e aɨme ɨ tyetyaca ɨ maj ruca'anye mej mi huataura'an maɨjna cɨme'e. 13 Aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, ajta aɨjna ɨ yu'uxari jetze tɨ Moisés tyaacan ra'uyu'uxaca'a, naimi'i mu tyu'utaxajtaca'a aɨjna cɨme'e ɨ Dioj tɨ nain japua tie'ijta iiyan chaanaca japua. Mauche'e raaxajtaca'a hasta na'a cai ya huataseijre aɨjna ɨ Juan. 14 Ajta, tɨ pua'a seyan titya'ahuaujca'anen saj rá'antzaahuate'en, aɨjna ɨ Juan, ai pu aɨn pueen aɨjna tɨ nu'u ruxe'eve'e tɨ ya uvé'enyen, aɨjna ɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Elías. 15 Aɨme ɨ maj huityánajca'amua, miche'e rɨ'ɨ tiraanamua. 16 ’¿A'ini nyana'a tiraataxaj yee a'ini me'en aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj eijna ninye'ira'a jetze yan huachaatɨme ijii? Ayaa mu e'en matɨj ɨ tɨ'ɨrii ɨ maj vejri'i a'ujti a'u maj tyaja'atua. Aɨ mu hua'atéji'ivihua'a ɨ seica. 17 Meyan tɨcɨn: “Tetyu'utacɨ'ɨsite sej si tyu'utyeenye'en. Ma sajta cai, caxu tyu'utyeenye. Tyajta tu tyu'utáchuiica'a ɨ chuiicari cɨme'e ɨ maj cɨn tí'ichuicaca tɨ pua'a seij huamɨ'ɨni, ma sajta, caxu saɨjna cɨn huataujxaamɨste.” 18 Ayaa nu hui een cɨn neyan tyaja'amue'ihua'u a'ini ayaa pu ti'irɨnyaca. Aɨjna ɨ Juan, ayaa pu mu a'uve'eme. Aɨ pu rú'itzi'iva'acaa. Ajta capu raya'aca'a ɨ nahuaj. Aɨj xu cɨn seyan tyu'utaxajtaca'a yee tiyaaru'u pu tzajta'an seijre'e amɨjna mɨ tevi. 19 Nyajta e'eyan inyaa ya uve'enye, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Canu nye'itzi'ivi. Nyajta raya'aca ɨ nahuaj. Muan xu si seyan ti'inyaxa yee huapɨ'ɨ nu ti'icua'aca, nyajta nu'u nyatahueive'e, majta meyan nya'amiincustyamua'a pueen aɨme ɨ maj nu'u eihua ata'ɨtza'ara ɨ Dioj jemi, majta aɨme ɨ maj hua'ajijve'e ɨ mej ti'itɨ'ɨcɨca. Ayaa xu ramua'aree tyej rɨ'ɨ me tityaumuámua'aree aɨme jemi ɨ mej ta'ará'astijre'e ityejmi. 20 Aj pu i Jesús autyejche tɨ hua'ajtya'axɨ'ɨn aɨme ɨ maj maun antacháatɨma'acaa a'u tɨ ayan tyaja'urɨj ɨ muáre'eri'ira'ara'an cɨme'e mui'icaca ɨ maj cɨn rɨ'ɨ tya'utaseij. Aɨ pu hua'ajtya'axɨ seij ajta seij ɨ tyaɨtejra'a ɨ maj maun a'uchaatɨma'acaa u chajta'ana jetze a'ini camu autyajhuii maj saɨque tyu'umua'ati. 21 Ayan tɨcɨn: ―Che'e a'ij tɨ na'a, muan mɨ sej Corazín e'eche. Che'e a'ij tɨ na'a, muan mɨ sej Betsaida e'eche. Tɨ pua'a neyan che'eta nyana'a huárɨniiche'en nyamuare'eri'ira'a cɨme'e nyaujna u Tiro, nyajta nyaujna u Sidón, a'ij nyej nyeri ye'i huarɨj nyamuare'eri'ira'a cɨme'e muejmi jemi, mej mi'i mu saɨque tyu'umua'atíiche'en. Aɨ mu majta mej mi'i raataséiratache'en maɨjna cɨme'e mej tyu'utyaujchejte'en xu'umuavi'in cɨme'e, majta mej mi'i nasi avá'ujhua'atyahua'anche'e. 22 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan te'eme ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj hua'axɨjte'en matɨj mana'a pua'amua tyaɨtejra'a. Eitze'e xu rajpueitzi xa'aju'un macai aɨme ɨ maj aun a'uchaatɨma'acaa maujna u Tiro, majta maujna u Sidón. 23 Sajta muan mɨ sej Capernaum a'uchaatɨme, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e? ¿Ni qui ayan yee tyajamua'amitejte'e saj nu'u rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj? Caxu xaa nya'u. Dioj pu pueijtzi amuaata'asin. Au xu a'utyaturaasin mɨ'ɨchite jamuan. Tɨ pua'a neyan che'eta nyana'a huárɨniiche'en nyaujna Sodoma a'ij nyej nyeri tyu'uruu nyamuare'eri'ira'a cɨme'e muejmi jemi, aujna u chajta'a u Sodoma, aɨ pu auj e'etéeriche'en tɨj na'a ajna'ɨmɨ tɨ yu e'ire'enye. 24 Ma ajta, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj hua'axɨjte'en aɨme ɨ mej japuan a'uchaatɨme iiyan chaanaca japua, muan xu eitze'e rajpueitzi xa'aju'un sajna, macai aɨme ɨ maj maun a'uchaatɨma'acaa aujna tɨj na'a tɨ Sodoma e'ejtyama'acan. 25 Ajna xɨcajra'a jetze tɨ Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i ayan raatyahuau ɨ ruya'upua tɨcɨn: ―Muaa ɨ paj nye'iya'upua, ɨ paj tie'ijta paujna u tajapua, pajta iiyan chaanaca japua, rɨ'ɨ nu timuata'aca nyaɨjna cɨme'e paj hua'uta'a mej mi yau'eitaa mua'ara'ani a'ij tɨ een mueetzi jemi aɨme ɨ maj cai eihua tyu'ujmua'ate. Ma pajta, capaj peyan hua'uta'a mej mi yau'eitaa mua'ara'ani aɨme ɨ maj támua'aree, majta aɨme ɨ maj raayɨ'ɨtɨ. 26 A ni pijta, ayaa paj ti'ijxe'eva'acaa muaa ɨ pej ni'iya'upua. ―Ayaa pu tiraatyajhuau. 27 Aj pu i ajtahua'a ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Nain pu tinaatatui aɨjna tɨ ni'iya'upua mej mi raamua'ati tzaahuati'ira'a cɨme'e. Capu a'atɨ nyamua'ate nain cɨme'e a'ij nyej een silu aɨ tɨ ni'iya'upua, aɨ pu xaa nyamua'ate. Ajta, capu a'atɨ ramua'ate nain cɨme'e ɨ tɨ ni'iya'upua silu inyaa i nyej yaujra'an pueen, nyaa nu xaa ramua'ate. Majta, aɨ mu ramua'ate aɨme ɨ tɨ hua'araanajchi nyej tihua'utaseijrate'en a'ij tɨ een. 28 ’Sata'aj ye ve'ere'enyen inyeetzi jemi, satɨj sana'a pua'amua muan, mɨ saj cua'ana saɨjna cɨme'e ɨ saj rahuauca saj rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj, sajta saɨjna cɨn ti'ityese'en ɨ sej ra'ara'astijre'en nain cɨme'e. Nyaa nu xaa amuaata'asin saj huaujsa'upe'en. 29 Sata'aj tye'entyarute saɨjna cɨme'e ɨ nyaj cɨn tyaja'amueijcate'e. Sajta tyu'urɨ'ɨren inyeetzi jemi, a'ini nyaa nu nyaɨn pueen saɨj tɨ i'i mua'acan, canu nyajta a'antzaahuate'e. Tɨ pua'a seyan ye ve'ere'enyen inyeetzi jemi, nyaa nu amuaata'asin saj rɨ'ɨ huarɨni ɨ a'amua tzajta'a. 30 Capu muare'eri saj raanaijmi'ire'en saɨjna cɨme'e ɨ nyaj cɨn amuaata'asin. Ajta, ɨ nyaj cɨn tyaja'amueijcate'e, capu ajta muare'eri sej seyan huarɨni a'ij nyej ti'ijxe'eve'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús.

Mateo 12

1 Ajta ajna'ɨmɨ ayaa pu tyuju'urɨj. Au pu auma'aca ɨ Jesús a'ita'a ɨ vi'ira'ajapua. Aj pu pɨti'irɨjcaa a'anaj xɨcajra'a maj jetzen rusa'upi. Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu meri eihua tajcuca'a. Aj mu mi autyajhuii maj ra'antitzaanaxɨ'ɨn atzi ti'itɨ tɨ triigu jetze ma'acan. Majcua'a maɨjna ɨ atzi. 2 Majta maɨn ɨ mej jee i'i fariseos, matɨ'ɨj hua'useij mej meyan rɨjcaa, aj mu mi meyan tiraata'ixaa maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Casi'i, ayaa mu hui rɨcɨ aɨme ɨ maj mueetzi jamuan á'ujhua'an. Ayaa mu rɨcɨ a'ij tɨ cai tyu'uta'aca tɨ a'atɨ ayan rɨjca ɨ xɨcajra'a a'anaj me jetzen rusa'upi. 3 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ fariseos tɨcɨn: ―¿Ni sacai muan a'anaj ra'ujijve ɨ yu'uxari jetze a'ij tɨ ye'i huarɨj aɨjna ɨ David tyaacan tɨ'ɨj huata'icuataca'a, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a? 4 Au pu a'utyajrupi u teyujta'a, ɨ tɨ jee chi'ira'an pueen ɨ Dioj. Ajta e'eyan aɨ pu raacuaa aɨjna ɨ pan ɨ maj Dioj huatámuaɨ'ɨvejte, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu majta raacuaa. Aɨjna ɨ pan, aɨ mu'u racua'aca aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e maujna teyujta'a. Capu amɨn a'ij, capu ti'itɨj cɨn autyajturaa aɨjna ɨ David. 5 ¿Ca'ɨn ni sacai a'anaj ra'ujijve a'ij tɨ tira'uyu'uxaca'a ɨ yu'uxari jetze aɨjna ɨ Moisés tyaacan maj nu'u aɨme ɨ mej títyetyá'upu'u u teyujta'a, aɨ mu ti'ivaɨre'e ajna xɨcajra'a me jetzen rusa'upi? Ma majta, camu ti'itɨj cɨn a'atura ɨ Dioj jemi maɨjna cɨme'e. 6 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Inyaa, i nyej ya huaca muejmi jemi, eitze'e nu va'acan cɨn ti'ityejvee macai aɨme ɨ mej títyetyá'upu'u teyujta'a. 7 Caxu a'atzu yau'eitaa xa'araa a'ij tɨ huataujmua'a aijna tɨ ayan tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ cɨme'en yee Dioj tɨ raataxajtaca'a tɨcɨn: “Ayaa nu ti'ijxe'eve'e mej mi hua'ancu'uvajxɨ'ɨn ɨ ruxa'aj tyaɨte. Canu raxe'eve'e mej tyu'utamuaɨ'ɨvajta.” Na'ari cai, tɨ pua'a seyan tiyau'eitaa xá'ara'aníiche'en, caxu seyan tihua'uxájtzi'iranche'e aɨme ɨ maj cai ti'itɨj cɨn autyajturaa. 8 Aɨj pu cɨn, inyaa i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, ayaa nu een cɨn antinmua'aree nyajta nyaijna xɨcajra'a a'anaj mej jetzen rusa'upi. 9 Aj pu'i Jesús á'uraa. Tɨ'ɨqui aun teyujta'a a'utyajrupi. 10 Au pu saɨj a'utyavaaca'a tɨ anácɨyaaxaraca'a ɨ rumuajca'a jetze. Majta maɨn ɨ fariseos, aɨ mu majta a'utyáuuca'a. Aɨ mu rahuauca'a a'ij mej ye'i tiraaxajtzi'i ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn meyan tiraataihua'uri'i maɨjna ɨ Jesús. Meyan tɨcɨn: ―¿Ni cai rɨ'ɨri tyej teyan tiraahuaate'en saɨj tɨ ti'icu'i ajna xɨcajra'a tyej jetzen tasa'upi? 11 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a seij a'atɨ canya'a ticɨitzi, tɨ pua'a aɨn canya'a atyejveti ta'atyacun ajna matɨ'ɨj pua'a rusa'upi, ¿ni cai ayan rɨni ɨ a'atɨ tɨ u á'ume'en tɨ'ij ra'itaján? Ee xaa, ayaa xu che'eta sana'a rɨcɨ, muan. 12 Eecan pu eitze'e ti'ivaɨre'e seij ɨ tevi cai ɨ canya'a. Aɨj pu cɨn í'irɨni tɨ a'atɨ ayan ti'itɨ cɨn rɨjca ɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn ajna matɨ'ɨj pua'a rusa'upi. 13 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ anacɨyaaxara'a ɨ rumuajca'a jetze tɨcɨn: ―Huatátzaarachi mua'amuajca'a. Aj pu i aɨ pu raatatzaaraca'a ɨ rumuajca'a. Cɨme'en pu'u ayan huarɨj, aj pu i nain cɨn huaruj. Ayaa pu éenya'a a'araa re'enye'en tɨj ɨ saɨj ɨ rumuajca'a. 14 Matɨ'ɨj mi huiiraacɨ aɨme ɨ fariseos. Aj mu mi autyajhuii maj raaxa'apɨ'ɨntare'en a'ij mej ye'i huarɨni mej mi raaje'ica ɨ Jesús. 15 Tɨ'ɨj aɨn huámua'areeri'i aɨjna ɨ Jesús a'ij mej tiraaxa'apɨ'ɨntarej, aɨ pu huiirajraa aujna. Eihua mu tyaɨte mua'ucɨj jamuan. Ajta aɨjna ɨ Jesús, naijmi'ica pu tyu'uhuaa ɨ mej tí'icucui'icaa. 16 Ajta ayan tihua'utaij mej mi cai raxajta yee a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ. 17 Ayaa pu raaruu ɨ Jesús tɨ ij aráurasten a'ij tɨ ajmi'i tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan, ɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 18 Ayan tɨcɨn: Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ nyevaɨre'e inyeetzi. Nyaa nu ra'antihuau. Ai pu aɨn pueen ɨ nyaj raxe'eve'e, ajta rɨ'ɨ pu tinata'aca. Nyaxaijnyu'uca nu huataíti tɨ á'ume'en aɨjna jamuan, ajta aɨ pu tihua'uta'ixaate'esin aɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyama'acan tɨ tihua'acɨ'ɨti nainjapua ɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn nyeetzi jemi. 19 Capu ajta aɨn ruhuavíira'a a'ame; capu ajta jiihua a'ame. Camu ranamuajran tɨ ti'ixaata a'ame ajna caaye jetze. 20 Capu hua'utamuare'eriste'esin aɨme ɨ mej huapɨ'ɨ tirajpueijtzica'a tɨj pi'ista maj ra'ave'etzi nainjapua. Capu huapɨ'ɨ pueijtzi hua'uta'asin ɨ maj cai che'e te'eviicue'i aɨme ɨ mej meyan e'en tɨj taij tɨ cɨj caj á'ata'a. Aɨ pu hua'a japua huatanyuusin asta na'a cai tyu'utyamue'itɨn aɨjna cɨme'e tɨ naijmi'ica ruxa'aj tyu'utaijte'en. 21 Majta matɨj mana'a pua'amua ɨ tyaɨtejra'a ɨ mej yan japuan seijre'e iiyan chaanaca japua, naimi'i mu ti'ichu'eve'en nyuucajtze'en. Ayaa pu cɨme'en tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan. 22 Matɨ'ɨj mi seij mu a'araavi'itɨ ɨ Jesús jemi tɨ tiyaaru'u tzajta'an seijra'acaa. Aɨj pu cɨn cai atanyeerica'a, ajta cai tya'anrɨ'ɨrajcaa aɨjna ɨ a'atɨ. Tɨ'ɨqui Jesús tiraahuaa tɨ'ij tya'anrɨ'ɨraa a'ara'ani, ajta tɨ'ij huityanamuaara'a a'ara'ani. 23 Majta maɨn ɨ tyaɨte, naimi'i mu rɨ'ɨ tya'utaseij. Meyan tɨcɨn: ―¿Ni qui amɨ aɨn pueen aɨjna ɨ huaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ David tyaacan? 24 Majta maɨn ɨ fariseos, matɨ'ɨj raanamuajri'i, ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Amɨjna mɨ a'atɨ, Beelzebú pu jetzen araujca'anye tɨ'ij ayan hua'utamuarite'en aɨme ɨ tiyaaru'use, aɨme ɨ tɨ ajta Beelzebú tihue'ijte'e. 25 Ajta aɨjna ɨ Jesús, aɨ pu ramua'areeraca'a a'ij mej ti'imua'atzɨjca'a. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a aɨme ɨ maj maun seij chuejra'a japua a'uchaatɨme e'ita'a ma'utacɨɨnye, tɨ pua'a meyan huarɨni aj mu mi huatyénya'use'esin, ajta aɨjna ɨ chuejra'a, capu che'e a'ateeri. Ajta tɨ pua'a meyan che'eta mana'a e'ita'a a'utácɨɨnye aɨme ɨ mej seij japua ɨ chajta'a a'uchaatɨme, na'ari tyaɨtyestyamua'ame'en seij ɨ a'atɨ, camu che'e a'ateere. 26 Ayaa pu che'eta na'a een, tɨ pua'a aɨn Satanás hua'utamuarite'en ɨ rutyaɨtestyamua'a, tɨ pua'a majta meyan hua'utyenya'usi'ite'esin ɨ rutyaɨtestyamua'a, aɨ pu ajta cai che'e a'ateere, silu te'entipua'arite'esin. 27 Ari inyaa, tɨ pua'a neyan yee Beelzebú nu jetze aranca'anye nyej hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'u, ¿ni tzaa meyan che'eta mana'a Beelzebú jetze ruca'anye aɨme ɨ a'amuaxá'a tyaɨte mej mi meyan che'eta mana'a hua'utamuarite'en? Aɨme ɨ a'amuaxá'a tyaɨte mu meyan raataxaj yee muan xu sajta seyan rɨcɨ saɨjna cɨme'e a'ij sej tinaaxajtzi'i. 28 Na'ari cai, tɨ pua'a neyan nyaɨjna jetze aranca'anye ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, nyej ni tiyaaru'u huatamuarite'en, pu'uri ajna tyaja'ure'enye tɨ Dioj tyu'utaijta ɨ a'amua tzajta'a. 29 ’Ajta, tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ tiraanahue'i tia'ara'an a ta'ache ɨ a'atɨ tɨ ruca'anye, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ anacaican ra'atyajɨ́'ɨque'en aɨjna tɨ ruca'anye. Aj pu i xaa rɨ'ɨri tɨ a'utyarute a a'utɨ e'eche tɨ ij tiraanahue'i. 30 ’Aɨjna tɨ cai nya jamuan a'ucha'acan, aɨ pu nyejchaɨre'e. Ajta, aɨn tɨ cai hua'ajsá'ɨri ɨ tyaɨte nyeetzi jemi, aɨ pu huaré'ityaca. 31 ’Aɨj nu cɨn, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna aɨjna cɨme'e ɨ tyetyaca. I'irɨ'ɨri tɨ tihua'utauuni'i naijmi'ica ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ajta naijmi'ica jemi ɨ mej a'ij pua'a ti'ixa. Aru tɨ pua'a a'ij pua'a ti'ixajta aɨjna jetze ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, capu xaa nya'u a'anaj tiraatauuni'ira aɨjna. 32 A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan a'ij pua'a tí'inyaxajta inyeetzi i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, aɨ pu xaa tiraatauuni'ira. Ma ajta, a'atɨ tɨ na'a tɨ a'ij pua'a ti'ixajta aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, capu a'anaj tiraatauuni'ira, silu aɨ pu ru'ityá'a a'ame nain xɨcaj tzajta'a tɨ yu a'uca'itɨ a'ame para rusen cɨme'e. 33 ’Tɨ pua'a hui ti'ire'en ɨ cɨye, re'enye'en pu taca'a, ajta tɨ pua'a cai re'en ɨ cɨye, capu re'enye'en taca'a. Ayaa xu een cɨn ramua'areera tɨ pua'a cɨye re'enye'en nusu cai saɨjna cɨme'e a'ij tɨ́ é'enye'en taaca. 34 Muan xu seijna jetze huanye aɨjna ɨ cu'ucu'u tɨ ti'ihue'itaca, a'ini huapɨ'ɨ xu a'ij pua'a ti'ityetyaɨte. Capu xaa nya'u a'ij ti'irɨ'ɨri sej seyan ti'itɨ huataxaj a'ij tɨ tiraavijte'e. Ayaa pu'u a'ini saɨj pu ayan ti'ixaxa'a a'ij tɨ ayan ti'imua'atze ɨ rutzajta'a. 35 Ajta aɨn tɨ rɨ'ɨ ti'itevi, aɨ pu ayan ti'ixaxa'a ɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn cɨme'e a'ini ru'umua'aree ɨ rutzajta'a eihua ɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn. Ayan che'eta na'a, ɨ tɨ a'ij pua'a ti'itevi, aɨ pu a'ij pua'a ti'ixaxa'a a'ini eihua pu ru'umua'aree ɨ rutzajta'a ɨ tɨ a'ij pua'a een. 36 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan te'eme ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj hua'axɨjte'en matɨj mana'a pua'amua yan a'uchaatɨme iiyan chaanaca japua. Ayaa pu ruxe'eva'a a'ame mej meyan tyu'utyetzaahuate'en ɨ Dioj jemi nain ɨ maj cɨn tyu'utaxajtaca'a cha'a mana'a seij majta seij. 37 Dioj pu rɨ'ɨ ti'imuaxa'apɨ'ɨntare'e aɨjna cɨme'e a'ij paj ti'ixaxa'ata'a, na'ari cai, aɨ pu mua'axɨjte'en aɨjna cɨme'e a'ij paj ti'ixaxa'ata'a. 38 Aj mu mi maɨn ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, aɨ mu meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, ayaa tu ti'ijxe'eve'e pej ti'itɨ taataseijrate'en ɨ tyaj cɨn raamua'aree tɨ ute'e e'ema'acan ɨ Dioj jemi a'ij pej ye'i rɨcɨ. 39 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨme i tyaɨtejra'a ɨ maj a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, ayaa mu ti'inyahuavii nyej ti'itɨ hua'utaseijrate'en ɨ maj cɨn rɨ'ɨ tya'utaseij mata'aj nu'u raamua'aree nyaj Dioj jetze aranca'anye. Ayaa mu che'eta mana'a rɨcɨ tɨj ɨ a'atɨ tɨ ru'ɨj ma uurai. Canu ti'itɨ hua'utaseijrate'esin silu ai nu'u a'ij tɨ tiraaruu aɨjna ɨ Jonás tyaacan, aɨjna tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 40 Tɨ'ɨj aɨjna ɨ Jonás aun e'ejve a'u tɨ aunyee ɨ hue'i, aɨ pu hue'i yá'unyɨjcua. Au pu u e'etee hueica xɨcaj tzajta'a, ajta hueica tɨca'ari tzajta'a tɨ arajca ɨ ucaara'an tzajta'a aɨjna ɨ hue'i tɨ yá'unyɨjcua. ’Ayaa pu che'eta na'a ti'inyaruuren inyeetzi i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Au nu araca'itɨ na'ame chuej tzajta'a hueica xɨcaj tzajta'a, nyajta hueica tɨca'ari tzajta'a. 41 Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e, ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj jamuá'axɨjte'en yee xa'apɨ'ɨn xu huarɨj nusu yee caxu xa'apɨ'ɨn huarɨj, aɨme ɨ maj u Nínive e'echajca'a, aɨ mu aun a'utyáhuiixɨ'ɨsin muejmi jamuan, majta tyaja'amuaxa'apɨ'ɨntari'ire'en muan mɨ sej u'uche ijii. Ayaa pu te'eme aɨjna cɨme'e ɨ maj saɨque tyu'umuá'a aɨme ɨ maj Nínive e'echajca'a matɨ'ɨj raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a maɨjna ɨ Jonás tyaacan. Me nyajta inyaa, i nyaj ya huaca muejmi jemi, eitze'e nu va'acan cɨn ti'ityejvee cai aɨjna ɨ Jonás tyaacan. Ma sajta muan, caxu na'ara'astijre'esin inyeetzi. 42 Ajta hui, aɨjna ɨ jɨita'a tyaacan tɨ ajmi'i ti'ijtaca'a úute pujme'en, aɨ pu ajta huatyechaxɨjsin muejmi jemi, ajta aɨ pu ajta tyaja'amuaxa'apɨ'ɨntari'ire'en muan, mɨ sej u'uche ijii ajna xɨcajra'a jetze mej jeevi'ihuan ɨ tyaɨte. Ayaa pu te'eme aɨjna cɨme'e tɨ aɨn a'ɨmɨ a'uve'eme tɨ'ij ayan raanamua aɨjna ɨ Salomón tyaacan tɨ nu'u huapɨ'ɨ rɨ'ɨ me tyaúmua'aree. Me nyajta inyaa, i nyaj ya huaca muejmi jemi, eitze'e nu va'acan cɨn ti'ityejvee cai aɨjna ɨ Salomón tyaacan. Ma sajta muan, caxu na'ará'astijre'en inyeetzi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 43 Ajta ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tɨ pua'a seij xaijnyu'ucari tɨ tyú'ujxana'acɨre'e, tɨ pua'a huiirajra'ani tzajta'an seij ɨ tevi, aɨ pu á'ucha'acanya'a a'ame tɨ rahuauhuau a'u tɨ a'uhuáchi tɨ'ij huaujsa'upe'en. Tɨ'ɨj cai ratyauve'en, ayaa pu ti'imua'atzi tɨcɨn: 44 “Niche'e huara'ara'ani nyahuarita'a u niche a'u nyaj a'arajraa.” Tɨ'ɨj ave'ere'enyén, ayaa pu eenye'en tyauni aɨjna ɨ a'atɨ, tɨ naa uhue'enya'a a'ame ɨ tzajta'an. Cu xuee maj mauchan uhuare'icha'utaca'a u chi'ita, majta naa rɨ'ɨ ru'uhuáruu. 45 Aj pu i aɨn ɨ xaijnyu'ucari, aɨ pu hui huaja'uve'evi'itɨ ɨ seica, ɨ maj arahua'apua ara'ase, aɨme ɨ maj eitze'e a'ij pua'a e'en cai ɨ saɨj. Aj mu mi utyarute naimi'i mej mi maun huatyá'a mua'ara'ani maɨjna tzajta'a ɨ tevi. Ajta e'eyan, ayan tye'iráame tɨ eitze'e a'ij pua'a eenya'a a'ara'ani aɨjna ɨ tevi cai tɨj ajmi'i eenya'a. Ayaa pu tihua'acɨ'ɨti aime i mej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte ɨ maj u'uche ijii. 46 Auche'e pu ti'ixáatacaa aɨjna ɨ Jesús matɨ'ɨj maun a'ará'a aɨjna ɨ naanajra'an, majta ɨ ihuaamua'ame'en. Aa mu a'utyahuiixɨ pua'aque. Mejxe'eva'aca'a maj tyu'utaxaj jamuan. 47 Aj pu i seij ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―A mu pua'aque a'utyáu a'anaana, majta a'ihuaamua'a. Mámuahuauhuau maj nu'u tyu'uxáj a'a jamuan. 48 Aj pu i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'ataani maj pueen ninaana, nusu nye'ihuaamua'a? 49 Aj pu i rumuajca'a cɨn hua'utaseijra ɨ mej a'atacáitɨmee. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ai mu aɨn pueen ɨ mej jee ninaana pueen na'ari nye'ihuaamua'a. 50 Ayaa pu'u hui ti'en, a'ini a'achu maj pua'amua meyan rɨcɨ a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj, ai mu aɨn pueen ɨ mej jee ninaana nusu nye'ihuaamua'a. Yaa pu'u.

Mateo 13

1 Ajna xɨcajra'a jetze, Jesús pu huiirajraa u chi'ita. Au pu a'ará'a ajna tɨ a'avastɨme ɨ jaj. Aa pu a'utayeijxɨ. 2 Aj mu mi eihua ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte a'u tɨ a'ij eenya'a. Tyamua'a mu ti'itamui'icaa ɨ tyaɨtye. Aɨj pu cɨn atyajraa baarcu jetze tɨ aata'a a'acáva'acaa. Au pu i a'aracatii. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aa mu a'ucaitɨma'acaa a'apueiri jetze cumu tɨ hua'uja'usi ɨ jaj. 3 Ajta e'eyan tihua'ajmuá'ate seij nyuucari cɨme'e. Ayan tɨcɨn: ―A'atɨ hui tɨ ti'ihuastyahua'a, u pu a'umej tɨ tyaja'ahuaste'en. 4 Aa pu auma'aca ratáhua'anáa imue'eri. Seica pu i imue'eri juye jetze huavatzɨ́jraa. Aj mu mi pina'ase utya'ɨmɨ ava'acanyáa, maraara'aje'ipɨ. 5 Ajta seica pu huavatzɨ́jraa tetej tzajta'a a'u tɨ cai eihua chuej á'uca. Aj pu'i huara'ahuaa, a'ini capu huatyetyee ɨ chuej tɨ ucarutixɨ'ɨn ɨ naana'ara'an. Tɨ'ɨj huara'apɨstaca'a ɨ chuej, aj pu i ca'anacan ajnyej ɨ imue'eri. 6 Ajta tɨ'ɨj u e'ire'enye ɨ xɨcaj, aj pu'i huara'ahuaa ɨ xɨcaj cɨme'e ɨ tɨ huanyej. Aj pu cɨn jij huara'ahuaa a'ini capu ajtanáana'ama'acaa. 7 Ajta seica ɨ imue'eri, au pu a'uvatzɨ́jraa a'u tɨ a'utzicare'ejmee. Tɨ'ɨj aɨn tzicare'e huavaujse, aɨ pu i ra'ava'ana ɨ tɨ ti'ihuasti'ihuaca'a. Aɨj pu cɨn cai huácɨɨraca'a. 8 Aru seica pu huavatzɨ́jraa a'u tɨ a'uré'en ɨ chuej. Aɨ pu xaa i ajnyej. Tɨ'ɨqui huavaujse. Tyamua'a pu'i tyu'ucɨɨraca'a. Seica pu imue'eri, ayan airajraa tɨ huacɨɨraca'a seij ajta seij tɨ ajnyej a'achu cumu anxɨte ɨ atzi tɨ cáté'etejma'acaa. Ajta seica, ayan tyu'ucɨɨraca'a a'achu cumu hueicate. Ajta seica, seite japuan tamuaamuata'a pu cáté'etejma'acaa seij ajta seij. 9 Mɨ saj huitánajca'amua, xaanamuajri'i hui tyamua'a naa. 10 Aj mu mi ajtyáxɨɨraca'a a vejli'i jemin ɨ Jesús aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn peyan tihue'ixaate'e ɨ tyaɨte nyuucari cɨme'e tɨ cai a'atɨ yau'eite? 11 Aj pu i ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Muejmi pu Dioj tyaja'amue'ixaate'e a'ahuauritaacan cɨme'e aɨjna tɨ ru'avaa aɨjna cɨme'e tɨ Dioj ari tie'ijta nainjapua iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Ma majta aɨme ɨ seica, capu a'atzu rɨ'ɨri mej mi yau'eitaa mua'ara'ani a'ini capu Dioj ayan hua'uta'a. 12 Ayaa pu ti'en: cɨme'en aɨjna ɨ a'atɨ tɨ á'ujca'anye tɨ ayan cɨj caj tiyau'eitaa a'ara'ani ɨ Dioj jemi, Dioj pu eihua huapɨ'ɨ raata'asin aɨjna. Ajta aɨjna ɨ a'atɨ tɨ cai á'ujca'anye tɨ eitze'e yau'eitaa a'ara'ani ɨ Dioj jemi, Dioj pu rá'ari'ira a'achu tɨ caj ari tiru'umua'aree. 13 Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e nyuucari cɨme'e mej mi cai yau'eitaa mua'ara'ani. Ayaa pu ti'en aɨme jemi. Aɨ mu maunyejnye'e, aru camu ti'itɨj seij. Majta mu ti'inamua, aru camu ti'itɨj namua. Camu majta yau'eite. 14 Ayaa pu ari arauraste hua'a jemi a'ij tɨ ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan, ɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan tɨcɨn: Muan xu xaa raanamua tɨj na'a tɨ i yu auumé. Ma sajta muan, caxu yau'eitaa xa'aju'un. Muan xu xaa maunyéjnye'eri xa'aju'un. Ma sajta, caxu ti'itɨj seijran. 15 Ayaa ti'en, a'ini aɨ mu jemin antaujnaamɨ ɨ rutzajta'an. Cɨj mu'u caj tete'ityánajca'amua. Camu á'ujca'anye maj a'atanyéjnye'ere mej raaseij ti'itɨ tɨ pɨrɨcɨ. Na'ari cai, aɨ mu yau'eitaa mua'aju'un. Majta mu maunyéjnye'eri mua'aju'un mej raaseij ti'itɨ tɨ pɨrɨcɨ. Majta mi ra'astíjrá mua'aju'un ɨ maj ranamua. Majta mu nyeetzi jemi ye ve'eré'eninyéica mua'aju'un nyej ni tihua'utauuni'i. Ayaa pu cɨme'en tira'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan. 16 ’Ma sajta muan i saj á'ujhua'an nya jamuan, sata'aj huataujtyamua'ave'en saɨjna cɨme'e ɨ saj huityánajca'amua sej si ra'ara'astijre'en ɨ saj ranamua, sajta ahuaujca'anyen saj a'atanyéjnye'ere sej si raaseij ti'itɨ tɨ pɨrɨcɨ. 17 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, mui'itɨ ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨtestaca'a, majta aɨme ɨ maj ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan, eihua mu raxe'eva'acaa mej meyan tyu'useij a'ij sej seri ti'iseij inye jemi. Ma majta, camu a'atzu raaseij. Ayaa mu che'eta mana'a ti'ijxe'eva'acaa mej meyan raanamua a'ij sej seri ti'inamua inye jemi. Ma majta, camu xaa nya'u raanamuajri'i. 18 ’Casi'i, xaanamuajri'i a'ij tɨ huataujmua'a i nyuucari tɨ cɨme'en raxa aɨjna ɨ a'atɨ tɨ raahuaste ɨ imue'eri. 19 Tɨ pua'a a'atɨ raanamua ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa Dioj tɨ tie'ijta nainjapua iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua, tɨ pua'a aɨn cai yau'eitaa, aɨjna tɨ a'ij pua'a een aɨ tzajta'a huataseijre'esin. Aj pu i rá'ari'ira ɨ nyuucari tɨ rú'umua'areeracaa. Aɨjna ɨ a'atɨ, ayaa pu een tɨj ɨ imue'eri tɨ huavatzɨ́jraa ajna juye jetze. 20 Ajta, aɨjna ɨ imue'eri tɨ huavatzɨ́jraa ɨ tetej tzajta'a, ayaa pu een tɨj ɨ a'atɨ tɨ anacai ra'aranajchaca'a ɨ tɨ raanamuajri'i. 21 Aru capu ti'itɨ japuan ninyei aɨjna ɨ a'atɨ. Tɨ pua'a a'atzu rajpueitzi aɨjna cɨme'e mej seica ra'axaahuari'ira maɨjna cɨme'e tɨ ra'ara'astijre'e inyeetzi, na'ari tɨ pua'a seica a'ij pua'a ma raaruure, cɨj pu'u te'eviicue'ira a'ame. Ca'anacan pu ma nyajauujɨsin. 22 Aɨjna tɨ hui huavatzɨ́jraa a'u tɨ a'utzicare'ejmee, aɨ pu ayen een tɨj seij ɨ tevi tɨ xaa ranamua ɨ nyuucari. Aru eihua pu ti'imuajcaa aɨjna cɨme'e a'ij tɨ te'eme iiyan chaanaca tyej japuan seijre'e. Ajta, nain tɨ tí'ijcha'ɨ, aɨ pu raamue'itɨ aɨjna ɨ tevi. Aɨj pu cɨn, cai che'e ra'utamua'areera a'ij tɨ tiraanamuajri'i. Capu ajta che'e rɨ'ɨri tɨ aɨn tevi ayan raatyavaɨre'en ɨ Dioj. 23 Ajta aɨjna ɨ imue'eri tɨ huavatzɨ́jraa japuan ɨ chuej tɨ huare'en, ayaa pu een tɨj ɨ a'atɨ tɨ yau'eite tɨ'ɨj raanamua ɨ nyuucari. Eihua pu ti'ijvaɨre'e ɨ Dioj. Yaa pu tiraatatuire'esin ɨ Dioj jemi tɨj aɨjna ɨ imue'eri tɨ huacɨɨraca'a a'achu cumu anxɨte tɨ cáté'etejma'acaa, na'ari hueicate ca'ɨn seite japuan tamuaamuata'a ɨ imue'eri. 24 Ajtahua'a seij ayan tihua'uta'ixaa ɨ nyuucari cɨme'e aɨjna ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―Ayaa pu ti'irɨnyaca ijii Dioj tɨ tie'ijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. A'atɨ pu imue'eri huahuaste japuan ɨ ruchuej tɨ huare'en. 25 Ajta e'eyan matɨ'ɨj náijmi'i tícu'utzuca'a, saɨj pu hui ave'ere'enye tɨ rájchaɨre'e aɨjna tɨ chuej ticha'ɨ. Ajta aɨn tɨ rajchaɨre'e, aɨ pu ɨxaj huahuaste tzajta'an aɨjna ɨ triigu. Aj pu i á'uraa. 26 Aj pu i ajnyej aɨjna ɨ triigu, ajta aɨjna ɨ ɨxaj. Tɨ'ɨj huavaujse, aj pu i huíjmueiyuxɨ aɨjna ɨ triigu. Aj mu mi raamua'areeri'i tɨ ajta seij huáviviihuaca'a ɨ imue'eri a'ini capu huíjmueiyuxɨ aɨjna ɨ ɨxaj. 27 Majta maɨn ɨ mej ti'imuare'e, au mu hui a'uju'un mej mi tiraata'ixaate'en aɨjna tɨ chuej ticha'ɨ. Meyan tɨcɨn: “Tavastara'a, tɨ pua'a paɨn huahuaste imue'eri tɨ re'en aujna a'a chuej japua, ¿a'uni ajnyej aɨjna ɨ ɨxaj?” 28 Aj pu i aɨjna tɨ chuej ticha'ɨ, ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Saɨj tɨ nyejchaɨre'e ayan naaruu.” Majta meyan tiraataihua'uri'i aɨme ɨ mej ti'imuare'e meyan tɨcɨn: “¿Ni mua'araanajchi tyaj u a'uju'un tyaj ra'ijcuuxɨ'ɨn tyaɨjna ɨ ɨxaj?” 29 Aj pu i ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: “Capu ruxe'eve'e sej raacuta saɨjna ɨ ɨxaj, a'ini tɨ pua'a seri ra'ijcuunan aɨjna ɨ ɨxaj, ajta pu áijcuuxɨjsin aɨjna ɨ triigu a'ini rujetze pu huáuu. 30 Che'e ayan eenye'en tɨ naijmi'i huavaujse'en asta cai tyaja'ure'enyen tye'entia'asin. Aj nu ni hua'utaijte'esin aɨme ɨ mej ti'imɨjhuaca mej mi anacai ra'ijcuuxɨ'ɨn maɨjna ɨ ɨxaj, mata'aj raajɨ́'ɨque'en mej mi rajsaɨre'en mata'aj ra'antyataira. Majta e'eyan, maɨn maru'utyátuaasin maɨjna ɨ triigu u chi'ita, a'u mej tyéjé'eyuuhuaca.” 31 Jesús pu ajtahua'a seij hua'uta'ixaa ɨ nyuucari. Ayan tɨcɨn: ―Ayaa pu ti'en Dioj tɨ tie'ijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Ayaa pu een tɨj tu'upi ti'itɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn mustaaza. A'atɨ pu raahuaste ɨ atza'ara'an ajna a'ahua'a a'u tɨ tya'atachuej. 32 Aɨjna ɨ mustaaza, ayaa pu e'enye'en tyajatze'e tɨ eitze'e i'i cɨle'en cai seica ɨ atzij. Ma ajta, tɨ'ɨjta huavaujse'en, eitze'e pu ajtɨtɨ'ɨ a'ame cai seica ɨ tu'upi tɨ iiyan seijre'e chaanaca japua. Yaa pu ajtɨtɨ'ɨ a'ame tɨj cɨye. Aj mu mi ave'ere'enyejsin ɨ pina'ase maj ra'ara'a mej mi antyájautauritu'ajte'en an cɨya'ara'an jetze. 33 Ajtahua'a seij nyuucari hua'uta'ixaa. Ayan tɨcɨn: ―Ayaa pu ajta ti'en cɨme'en Dioj tɨ tie'ijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Ayaa pu een tɨj aɨjna ɨ levaduura. Aɨjna ɨ jɨita'a, aɨ pu hueica mediida ru'utyajraa ɨ ariina. Aj pu i rajcueijtzitaca'a levaduura jamuan. Ajta aɨn ɨ levaduura, aɨ pu tzajta'an huanyajxɨ nainjapua ɨ cueijtzi. 34 Ti'itɨ tɨ na'a tɨ tihue'ixa'atyahua'a ɨ tyaɨte, Jesús pu nain tihua'uta'ixaa nyuucari cɨme'e. Capu ti'itɨ hué'ixaatya'acaa tɨ ahuaurite silu nyuucari pu'u cɨme'en. 35 Ayaa pu tyu'uruu tɨ ij ayan aráurasten a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan tɨcɨn: Nyaa nu tihua'uta'ixaate'esin nyaɨjna cɨme'e ɨ nyuucari. Nyaa nu nyaɨjna huataxajta, aɨjna tɨ ru'avaa nain xɨcaj tzajta'a tɨ yu e'ivere'enye tɨ'ɨj Dioj raatyataahuaca'a eijna i chaanaca tyaj japuan yen seijre'e. 36 Aj pu i Jesús airajraa ɨ tyaɨte jemi. Aj pu i utyajrupi u chi'ita. Au mu ajtyáxɨɨraca'a jemin aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aisɨ, taata'ixaate'e a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari aɨjna tɨ cɨme'en raxa ɨ ɨxaj tɨ huavaujse a'u tɨ e'ejnye tasaahua japua. 37 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ tɨ raahuaste ɨ imue'eri tɨ re'en, nyaa nu nyaɨn pueen, inyaa i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. 38 Ajta aɨjna ɨ tasaahua, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn ɨ chaanaca i tyaj japuan yen i'i seijre'e. Aɨjna ɨ imue'eri tɨ re'en, ayaa pu e'en tɨj aɨme ɨ maj ahuaujca'anye tɨ Dioj tihua'utaijte'en. Ajta aɨjna ɨ ɨxaj, ayaa pu e'en matɨj aɨme ɨ maj i'ityaɨtestyamua'ame'en aɨjna ɨ tiyaaru'u. 39 Ajta hui aɨjna tɨ rájchaɨre'e, aɨjna tɨ raahuaste ɨ ɨxaj, ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ tiyaaru'u. Ajta, aɨjna ɨ xɨcajra'a me jetzen ti'itzaanan, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn ajna xɨcajra'a tɨ jetzen te'entipua'ari i chaanaca japua. Majta maɨn ɨ mej ti'itzaanan, ai mu aɨn pueen ɨ mej ti'ivaɨre'e u tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e. 40 Ayaa pu che'eta na'a te'eme ajna xɨcajra'a tɨ jetzen nain te'entipua'ari a'ij mej titetyujcha'ɨ matɨ'ɨj rá'ijcuuxɨ́ɨn maɨjna ɨ ɨxaj mej mi ra'antyataira. 41 Nyajta inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, nyaa nu hua'utaijte'esin aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e u tajapua mej mi á'ucɨɨnye nainjapua tɨj na'a ɨ nyaj cɨn antinmua'aree mej mi aun hue'irajtuaani aɨme ɨ maj a'ij pua'a tirata'aca ɨ Dioj, aɨme ɨ maj a'ij pua'a rɨcɨ. 42 Au mu huája'ucáhua'axɨjsin aɨjna tzajta'a a'u tɨ anu'utaa. Au mu ruyeinixɨ'ɨsin eihua, majta ancurá'ujcɨ'ɨmáa mua'aju'un ɨ rutamej cɨme'e maɨjna cɨme'e mej huapɨ'ɨ rajpueijtzi. 43 Majta maɨn ɨ maj meyan rɨcɨ a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj, ayaa mu maun e'eséira'a mua'aju'un aujna hua'aya'upua tɨ tie'ijta. Ayaa mu seira'a mua'aju'un tɨj ɨ xɨcaj tɨ aiiraxɨ'ɨxɨre ɨ aiitɨri jetze. Ajta, a'atɨ tɨ na'a tɨ huiityajnamua, che'e aɨn raanamua tyamua'a naa. 44 ’Aujna a'u tɨ Dioj tie'ijta, iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua, ayaa pu ti'irɨni tɨj ɨ a'atɨ tɨ ti'itɨ tɨ huátyau tɨ ru'avaa, tɨ ajta huapɨ'ɨ ti'ijnajchi. Au pu ráatyau tasaahua japua. Aj pu i ajtahua'a raatyá'avaata aujna che'eta mijmu. Eecan pu rutyamua'ave'e aɨjna cɨme'e tɨ ráatyau. Aɨj pu cɨn, nain tuani a'achu tɨ caj tí'ijcha'ɨ. Aj pu i e'eyan, aɨ pu rananan aɨjna ɨ chuej. 45 ’Ajta, ayaa mu rɨcɨ aɨme ɨ maj rahuahuau mej mi maun a'utyarute Dioj tɨ e'eseijre'e, ayaa mu che'eta mana'a rɨcɨ tɨj a'atɨ tɨ ti'itu'araca. Aɨ pu a'ucha'acan tɨ aɨn rahuauni ti'itɨ perla tɨ naa e'en. 46 Tɨ'ɨj seij huátyau, tɨ huapɨ'ɨ ti'ijnajchi, u pu á'umej tɨ ij nain tyu'utuaani a'achu tɨ caj tí'ijcha'ɨ. Aj pu i aɨjná nanan ɨ perla. 47 ’Ajtahua'a seij ɨ nyuucari: ayaa pu een Dioj tɨ tie'ijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Dioj pu ayan rɨcɨ matɨj aɨme ɨ maj hue'ité vivi'iraca xajmua'ari cɨme'e tɨ vivéj. Matɨ'ɨj ra'atyáahua'axɨn a jaata'a, aj pu i cha'ana'a hue'itásaɨre'esin ɨ hue'ité. 48 Matɨ'ɨj cai che'e u'uvejri ɨ xajmua'ari tzajta'a, aj mu mi ra'itapijsin a jaata'a maɨjna ɨ xajmua'ari. Matɨ'ɨj mi huáchijte'e á yaupíjsin aɨme ɨ maj hue'ité vivi'iraca. Au mu a'uráasajrá'ɨn. Aj mu mi hua'ava'ɨxɨ'ɨsin ɨ hue'ité maj re'en. Majta maɨn ɨ hue'ité ɨ maj re'en, sicɨri jetze mu hua'atyátuaasin. Majta ɨ maj cai re'en á mu huáuhua'axɨjsin. 49 ’Ayaa pu che'eta na'a te'eme ajna xɨcajra'a tɨ jetzen nain te'entipua'ari iiyan chaanaca japua. Aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e ɨ ta japua Dioj tɨ e'eseijre'e, aɨ mu huiiraaju'un mej mi hua'ava'ajajpuaxɨ'ɨn rujɨme'en ɨ tyaɨte ɨ mej a'ij pua'a rɨcɨ, majta ɨ maj xa'apɨ'ɨn rɨcɨ. 50 Matɨ'ɨjta mi maun huauucáhua'axɨjsin ɨ oorno tzajta'a aɨme ɨ maj a'ij pua'a rɨcɨ mej mi rajpueijtzi mua'ara'ani taij cɨme'e. Au mu ruyeinixɨ'ɨn, majta ancurá'ujcɨ'ɨmáa mua'aju'un ɨ rutamej cɨme'e aɨjna cɨme'e maj rajpueijtzi. 51 Aj pu i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni sacai nain au'eitaa xa'araa muan? Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Jee. 52 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a saɨj tɨ tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, tɨ pua'a aɨn ajta a'utejcheni aɨjna jetzen ti'ihuaujmua'aten a'ij tɨ ti'irɨ'ɨri tɨ Dioj tira'ijte'en nain cɨme'e, ayaa pu eenya'a a'ame aɨjna ɨ a'atɨ tɨj saɨj tɨ huatyeechi'i. Eihua pu te'irajcha'ɨ aujna ruchi'ita. Ajta, a'anaj tɨ na'a pu tye'iraatɨ'ɨcɨ aɨjna tɨ ti'ijájcua, ajta tɨ ti'imí'ima'acan. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 53 Tɨ'ɨj Jesús ra'antipua'ari tɨ tihue'ixaate'e nyuucari cɨme'e, aj pu i á'uraa. 54 Au pu a'ará'a a'u tɨ a'uve'ese. Aj pu i a'utyejche tɨ tihua'umua'aten hua'ateyujta'a. Majta maɨn ɨ maj raanamuajri'i, eecan mu a'ij ra'utaseij. Ayaa mu tyú'urixaatya'acaa tɨcɨn: ―¿A'uqui ya'urɨ́'ɨre amɨjna tɨ ayan tyamua'a naa tiru'umua'aree? ¿Ti'itajni muare'eri'ira'a pueen ɨ tɨ cɨn ayan rɨcɨ aɨjna ɨ tyaj cɨme'en a'ij yá'useij? 55 Amɨjna, aɨ pu hui yaujra'an aɨjna tɨ ti'isi'ichaca. Ajta naanajra'an, aɨ pu aɨn pueen aɨjna ɨ Mariiya. ¿Ni macai maɨn pueen ɨ juutzimua'ame'en aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ José, ajtahua'a seij aɨjna tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Simón, ajta aɨjna ɨ Judás? 56 ¿Ni macai majta ye che ta jamuan, aɨme juutzimua'ame'en ɨ ma juuca? Tɨ pua'a ayan ti'ayajna, ¿a'uni e'ema'acan aɨjna ɨ mua'atziira'ara'an tɨ ya raatyajtuaa amɨjna mɨ Jesús? 57 Matɨ'ɨj mi rá'anchueeraca'a maɨjna ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn, mi raatamuari. Ajta, ayaa pu tihua'uta'ixaa ɨ Jesús tɨcɨn: ―Naimi'i mu rɨ'ɨ tiraata'aca aɨjna jemi ɨ tɨ ti'ixaxa'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ma majta, aɨme ɨ maj huacaitɨme a'u ma e'eche, majta aɨme ɨ tyaɨtestyamua'ame'en ɨ mej e'eche jamuan, camu rɨ'ɨ tiraata'aca. 58 Aj pu i cɨn cai eihua ayan tyu'uruu aɨjna cɨme'e ɨ muáre'eri'ira'ara'an aujna a'ini camu ra'atzaahuatya'acaa.

Mateo 14

1 Ajna xɨcajra'a jetze, aɨjna ɨ Herodes, ɨ tɨ i'i rey, aɨ pu raanamuajri'i a'ij tɨ rɨjcaa aɨjna ɨ Jesús. 2 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej ti'ijvaɨra'acaa ɨ jemin tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ Juan tɨ ti'ityámuaɨ'ɨhuacara'a. Pu'uri a'itáraa a'u maj ya'ava'ana. Aɨj pu cɨn raayɨ'ɨtɨ tɨ ayan rɨcɨ aɨjna cɨme'e ɨ muare'eri'ira'a ɨ tyaj cɨn a'ij yá'useij. 3 Ajta aɨn ɨ Herodes, aɨ pu ajmi'i raatyeevi'i aɨjna ɨ Juan. Ra'anajɨ́'ɨca'a pu ra'ityaana. Ayaa pu een cɨn raaruu a'ini Juan pu ra'ajtya'axɨ aɨjna cɨme'e tɨ Herodes ra'ancure'evi'itɨ aɨjna ɨ jɨita'a tɨ Felipe raatyevi'itɨnya'a. Aɨjna ɨ Felipe, ai pu aɨn pueenya'a ɨ juutzajra'an ɨ rey. Ajta aɨjna ɨ jɨita'a, ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Herodías. 4 Ayaa pu tye'irájraa tɨ Juan ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Herodes tɨcɨn: ―Capu a'ij ti'irɨ'ɨri paj ratyevi'itɨnye'en mue'ihuaara'a tɨ ratevi'itɨnya'a. 5 Herodes pu raje'icatamɨ'ɨcaa aɨjna ɨ Juan. Aru hua'atzɨɨnya'aca'a ɨ tyaɨte, a'ini aɨ pu ramua'areeraca'a mej meyan ti'ixaxa'ata'a tɨ nu'u aɨn pueen saɨj tɨ ti'ixaxa'a Dioj jetze ma'acan. 6 Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'a tɨ jetzen huanu'eihuaca'a aɨjna ɨ Herodes, jɨita'a pu utyajrupi u chi'ita tɨ ij tyu'utyeenye'en rusaɨj hua'a vejli'ipua. Ai pu aɨn pueen yaujra'an aɨjna ɨ Herodías. Eecan pu ra'aranajchaca'a aɨjna ɨ rey tɨ ayan tyu'utyeenyei. 7 Aɨj pu cɨn aɨn tya'ataujratziiri'i runyuuca cɨme'e tɨ ayan raata'an aɨjna ɨ jɨita'a a'ij tɨ ti'itɨj ti'ijxe'eve'e. 8 Ajta aɨjna ɨ jɨita'a, aɨ pu ayan tiraataihua'uri'i ɨ runaana tɨcɨn: ―¿Ti'itajni nyaraatahuavii? Aj pu i aɨn naanajra'an ayan tɨcɨn: ―Huatahuaviiri'i ɨ muura'an ɨ Juan tɨ tí'ityamuaɨ'ɨhuaca. Aj pu i, aɨn jɨita'a ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ rey tɨcɨn: ―Pata'aj naataɨ'ɨte'en tuxa'a jetze ɨ muura'an aɨjna ɨ Juan tɨ tí'ityamuaɨ'ɨhuaca. 9 A'ij pu pua'a raata'a aɨjna ɨ rey. Ma ajta, ari ayan tya'ataujratziiri'i tɨ ayan huarɨni a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e. Majta aɨme tɨ hua'uta'inee, aɨ mu majta raanamuajri'i tɨ tyu'uta'a ɨ runyuuca. Aɨj pu cɨn, aɨn tyu'utaijtaca'a mej mi meyan huarɨni a'ij tɨ tiraatahuaviiri'i. 10 Ajta e'eyan aɨ pu xantaaru'u huataityaca'a tɨ u á'ume'en a'u tɨ e'ityanami'i aɨjna ɨ Juan tɨ ij ru'ijvéijche ɨ muura'an. 11 Tɨ'ɨj ayan huarɨj, aj pu i ya'araɨ'ɨte aɨjna ɨ muura'an ɨ tuxa'a jetze tɨ ij Herodías ayan raamua'aree tɨ raaje'ica, tzɨte'e, aɨjna ɨ Juan. Ajta aɨjna ɨ rey, aɨ pu raataɨ'ɨte aɨjna jemi ɨ yaujra'an ɨ Herodías. Aj pu i aɨjna ɨ jɨita'a raataɨ'ɨte ɨ runaana. 12 Majta maɨn ɨ maj á'ujhua'anya'a ɨ Juan jamuan, aɨ mu a ve'ere'enyaa, meya'utɨɨ maɨjna ɨ mɨ'ɨchi. Matɨ'ɨj mi ra'ava'ana. 13 Ajta aɨjna ɨ Jesús, tɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨcɨn maraaje'ica aɨjna ɨ Juan, tɨ'ɨqui atyajraa ɨ baarcu jetze. Rusaɨj pu á'uraa. Au pu a'ará'a a'u tɨ cai je'e ti'itɨ. Majta ɨ tyaɨte, aɨ mu raamua'areeri'i a'u tɨ a'ij e'enya'a. Aɨj mu cɨn, cura'acɨjxɨ maj a'uchaatɨme. Aj mu mi ru'ɨcan raatavén. 14 Tɨ'ɨj i Jesús aitaraa ɨ baarcu jetze. Tɨ'ɨj hua'useij ɨ tyaɨte ɨ maj mui'i, aɨ pu hua'ancu'uvajxɨ. Ajta tihua'uhuaa ɨ mej ti'icucui'i. 15 Tɨ'ɨj huatyechumua'araca'a, aj mu mi ave'ere'enye jemin ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri tyechumua'ari, ajta capu a'atɨ yeche ayajna. Pata'aj hua'are'itixɨ'ɨn mej mi a'ucɨ́jxɨ'ɨn ma a'ahua'a chajta'a mata'aj ti'itɨ huananan ɨ maj raacua'ani. 16 Ajta aɨjna ɨ Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Capu ruxe'eve'e maj a'ucɨ́jxɨ'ɨn. Sata'aj tihua'umín muan. 17 Aj mu mi meyan tɨcɨn: ―Ayaa tu'u pua'amuaca ticha'ɨ anxɨvica ɨ pan, tyajta hua'apuaca ɨ hue'ité. 18 Aj pu i Jesús ayan tɨcɨn: ―Me senyaja'avaɨ'ɨpɨ'ɨte'e. 19 Aj pu i aɨn tihua'utaij maj a'ujra'ase ɨ tu'upi tzajta'a. Aj pu i Jesús ra'ancuraɨ'ɨpɨ'ɨ pan, ajta ɨ hue'ité. Aj pu i utye'e a'ujnyeeraca'a. Tɨ'ɨqui rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Aj pu i ra'antitaaraxɨ ɨ pan. Tɨ'ɨqui hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨte aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Majta maɨn, aɨme mu hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨte ɨ tyaɨte. 20 Naijmi'i mu tyu'ucuaa. Eihua mu huáju'uxai. Ajta eihua pu a'ava'aturaa ɨ pan, majta ɨ hue'ité. Tamuaamuata'a japuan hua'apua mu tya'avaɨ'ɨste tzaacuri jetze maɨjna cɨme'e ɨ tɨ tya'avá'aturaa. 21 Majta maɨn ɨ maj tyu'ucuaa, ayaa mu ara'asicaa a'achu cumu anxɨ vi'ira'a ɨ tyetyaca. Majta ɨ ma juuca, majta ɨ tɨ'ɨrii, aɨ mu majta tyu'ucuaa. 22 Aj pu i hua'utaij aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a maj nu'u atyacɨɨnye ɨ baarcu jetze mej mi antacɨɨnye atan pujme'en, mej mi maɨn anacai maun a'ara'asti. Ajta aɨn ɨ Jesús, au pu a'utyajturaa tɨ ij hua'ure'itixɨ'ɨn ɨ tyaɨte. 23 Tɨ'ɨj hua'ure'itixɨ, au pu a'utyájraa ɨ jɨri jetze rusaɨj tɨ ij raatyajhuauni ɨ Dioj jemi. Tɨ'ɨj huatyatɨca'araca'a, au pu a'utyavaaca'a rusaɨj. 24 Ajta aɨjna ɨ baarcu, pu'uri a'ɨmɨ auma'acaa e'ita'a ɨ jaj japua. Aj pu i huata'aacaraca'a ca'anin cɨme'e. Tyamua'a pu te'etyaxɨjrihua'a ɨ jaj ɨ baarcu jetze aɨjna ɨ aaca cɨme'e tɨ auj ruurájvaaca'a. 25 Ara'apua'a tɨ'ɨj tapua'arijma'aca, Jesús pu ave'ere'enye ajna vejli'i hua'a jemi. Jaj japua pu huama'acaa. 26 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj raaseij, eecan mu tyu'utatzɨn. Tyamua'a mu titeejíjhuaca'a maɨjna cɨme'e mej tyu'utatzɨn. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Nyájcan pu pueen amɨjna. 27 Ajta e'eyan, Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Xu'uhuataujca'anyechi mɨ rutzajta'a. Nyaa nu nyaɨn pɨrɨcɨ ɨ Jesús. Caxu ti'itzɨɨnya'a. 28 Ajta aɨjna ɨ Pedro, aɨ pu ayan tiraatajee tɨcɨn: ―Tavastara'a, tɨ pua'a muaa paɨn pueen, naataijte'e nyaj nyamaana ure'enyen mueetzi jemi aɨjna ɨ jaj japua. 29 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Mu pa'uvé'eme'en. Aj pu i aiitaraa ɨ baarcu jetze. Tɨ'ɨqui rajraa ɨ jaj japua. Aa pu vejli'i auma'acaa a'u tɨ a'ij e'enya'a ɨ Jesús. 30 Tɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨ ca'anin cɨn huata'aacaraca'a, aɨ pu tyu'utatzɨn. Aj pu autyejche tɨ a'ucarute ɨ jaj tzajta'a. Aj pu i ayan huajijhuaca'a tɨcɨn: ―Tavastara'a, nya japua huanyuuchi. 31 Cɨme'en pu ayan tyu'ujijhuaca'a, aj pu i Jesús ajmuajca'ataca'a. Ravi'i aɨjna ɨ Pedro. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capaj a'atzu tya'atzaahuate'e muaa. ¿A'ini een cɨn pacai na'atzaahuate'e? 32 Matɨ'ɨj atyaacɨ ɨ baarcu jetze, aj pu i huatyapua'araca'a aɨjna ɨ aaca. 33 Matɨ'ɨj mi maɨn ɨ maj araati ɨ baarcu jetze, aɨ mu titunutaxɨ ɨ Jesús jemi. Aj mu meyan rɨ'ɨ tiraatajee tɨcɨn: ―Muaa paj tzɨte'e paɨn pueen i yaujra'an ɨ Dioj. 34 Matɨ'ɨj antacɨj, aj mu mi aiitacɨj ɨ baarcu jetze ajna'a a'ahua'a, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Genesaret. 35 Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj raamuá'a maɨjna ɨ Jesús, aj mu mi tihua'ará'iti'iraxɨ nainjapua ɨ mej a'ɨmɨ antacháatɨma'acaa. Aj mu hua'araavi'itɨ naijmi'ica ɨ mej ti'icucui'i ɨ Jesús jemi. 36 Eihua mu rájhuaviiri'i tɨ hua'uta'an mej mi ra'ajtamuare'en ajna cɨɨxura'ara'an jetze tɨj na'a tɨ uvijpi'i. Majta maɨn ɨ mej meyan ra'ajtamuárej, naijmi'i mu huaruj.

Mateo 15

1 Matɨ'ɨj mi seica ave'ere'enye ɨ Jesús jemi. Aɨme mu aɨn pueen ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze. Au mu a'araacɨ u Jerusalén. Aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: 2 ―¿A'ini een cɨn macai ra'aste ɨ tavaujsimua'a tyaaca tihua'aye'ira aɨme ɨ ma a jamuan á'ujhua'an? Camu meyan ra'aste maɨjna cɨme'e ɨ maj cai anaujmuéitya'axɨ'ɨn meti'icua'aca. 3 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sajta muan, ¿a'ini een cɨn seyan ma rúujɨpua ɨ tɨ tyu'utaijtaca'a ɨ Dioj sej si saɨjna a'ara'asten ɨ ruye'ira ɨ saj sana'a rajtyau rujɨɨmua'a? 4 A'ini Dioj pu ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna tɨ cɨme'en yee: “Pata'aj ra'atzaahuatya'a a'ataata, pajta a'anaana.” Ajta ayan tɨ cɨme'en yee: “Sata'aj raaje'ica aɨjna ɨ a'atɨ tɨ a'ij pua'a ti'ijtyá'axɨ'ɨ ɨ rutaata na'ari ɨ runaana.” 5 Ma sajta muan, ayaa xu ti'ixaxa'a tɨ i'i xa'apɨ'ɨn tɨ pua'a a'atɨ ayan tihua'uta'ixaate'en ɨ ruvaujsimua'a tɨcɨn: “Nain a'achu nyaj caj tí'ijcha'ɨ, aɨj nu neri raatámuaɨ'ɨvejte ɨ Dioj. Aɨj nu cɨn cai che'e tí'ijcha'ɨ ɨ nyaj cɨn amuaatavaɨre'en.” 6 Tɨ pua'a a'atɨ ayan tihua'uta'ixaate'en ɨ ruvaujsimua'a, ayaa cha'ajta ti'ixaxa'a cɨme'en aɨjna ɨ a'atɨ yee capu che'e ruxe'eve'e tɨ aɨn hua'utavaɨre'en ɨ ruvaujsimua'a. Ayaa xu me tiruujɨpua saɨjna tɨ Dioj cɨn tyu'utaijtaca'a sej si ra'ara'asten saɨjna cɨme'e ɨ ye'ira sej seyan rujɨɨmua'a sana'a tirajtyau. 7 Muan, mɨ sej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, mɨ saj seyan ra'asten eijre'ecɨtze'e, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a muejmi cɨme'e aɨjna ɨ Isaías tyaacan, ɨ tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Ayaa pu tya'uyu'uxaca'a tɨcɨn: 8 Naa pu namuajre'e tɨ pua'a metí'ixajta nyeetzi jemi, ma majta, aɨ mu meri ma nuurai. 9 Capu ti'itɨj vaɨre'e tɨ pua'a menaatyaanajche a'ini matɨj mana'a mej ti'imua'ata, ɨ maj cɨn tihue'ijte'e, rujɨɨmua'a mana'a rájtyauve. 10 Aj pu i aɨn hua'utajee ɨ tyaɨte. Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u tyamua'a naa tiraanamua muan sej si yau'eitaa xa'ara'ani. 11 Ti'itɨ tɨ na'a tɨ ti'icue'iri'i, tɨ pua'a a'atɨ raacua'ani, capu a'atzu raxana'ave'e, silu aɨ pu raxana'ave'e ɨ tɨ e'ijninyei ɨ tene'etze'e. 12 Aj mu mi ajtyáxɨɨraca'a jemin aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni tzaa pa cai ramua'aree ɨ tɨ cai hua'aranajchaca'a aɨme ɨ fariseos matɨ'ɨj raanamuajri'i a'ij pej tyu'utaxajtaca'a? 13 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa mu e'en tɨj tu'upi tɨ cai a'atɨ raahuaste, rusaɨj pu ajnyej. Ayaa pu che'eta na'a hua'aruuren ɨ Dioj tɨj ajta rú'uri'i ɨ tu'upi tɨ rusaɨj ajnyej aɨjna ɨ a'atɨ tɨ tyu'uhuaste, a'ini aɨ pu ra'ijcuuxɨjsin, ajta metyáuraaxɨjsin ɨ tu'upi, Dioj pu ayan che'eta na'a ma huaúuhua'axɨjsin aɨme. 14 Miche'e meyan eenye'en. Ayaa mu e'en matɨj aɨme ɨ maj arácucu'un ɨ maj huauuvi'itɨ. Tɨ pua'a saɨj ta'aracun ayan ra'anaví'ira tɨ ajta aracun mej mi a'ahua'a a'ara'asti naijmi'i, naijmi'i mu atyávatzɨjsin a'u tɨ e'etyacun. 15 Aj pu i Pedro ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Taata'ixaate'e a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari ɨ paj pauchan raataxajtaca'a. 16 Ajta Jesús ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni tzaa sacai sajta muan yau'eite? 17 ¿Ni tzaa sacai yau'eite saɨjna? Tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨj huacua'ani tɨ cue'iri'i, aɨjna tɨ raacua'ani, pua'aque pu ma'acan. Aj pu i ancajrupi ɨ tene'etze'e, au pu a'arayeijxa ɨ ucaara'an jetze. Ajta e'eyan ɨ chuitɨraara'an jetze huiraame. 18 Ma ajta, aɨjna tɨ e'ijninyei ɨ tene'etze'e ɨ a'atɨ, au pu a'uve'eye'i ɨ tzajta'an. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ raxana'ave'e aɨjna ɨ a'atɨ. 19 Ayaa pu'u xaa nya'u a'ini ɨ tzajta'an pu a'uve'eye'i naijmi'i ɨ mua'atziira'a tɨ a'ij pua'a een, tɨ ca'anijra'a rata'aca tɨ a'atɨ ayan huarɨni ɨ tɨ a'ij pua'a een, tɨ pua'a ti'ityacui'i na'ari seij jamuan ti'ihuaujxana'acɨre'en. Ajta ɨ tzajta'an pu ajta tasiseiri tɨ ayan ca'anijra'a rata'aca tɨ ayan tyu'umua'ati tɨ tyu'unahua'an, nusu tɨ raacuanamua na'ari tɨ a'ij pua'a tyú'uxajtava'a hua'ajemi ɨ tyaɨte. 20 Naijmi'i tɨj na'a tɨ hui ayan a'ij pua'a een, tɨ tasiseiri ɨ ta tzajta'a, aɨ pu xaa raxana'ave'e ɨ tevi. Ajta aɨjna tɨ cai anaujmuéite'en tyu'ucua'ani, capu ti'itɨ a'ij huataujmua'a ɨ Dioj jemi. Capu ti'itɨj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi aɨjna ɨ a'atɨ tɨ cai anaujmuéite'en tyu'ucuaa. 21 Aj pu i Jesús á'uraa. Au pu a'ará'a ajna a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Tiro, ajtahua'a seij tɨ ayan tɨcɨn Sidón. 22 Ajta, saɨj pu ave'ere'enye ɨ Jesús jemi. Jɨita'a pu pueen tɨ seij chuejra'a japua e'ema'acan. Ayaa mu hua'atamua'amua tɨcɨn Sirofenicia. Aun tɨ huaca'a pu e'echajca'a aɨjna ɨ jɨita'a. A pu e'eve'eme antijíihua tɨcɨn: ―Nyavastara'a, muaa pej i'i yaujra'an aɨjna ɨ David tyaacan, pata'aj na'ancu'uvajxɨ'ɨn. Eecan pu rajpueijtzi ɨ niyauj tɨ jɨita'a aɨjna cɨme'e tɨ tiyaaru'u tzajta'an seijre'e. 23 Ajta aɨjna ɨ Jesús, capu a'atzu huatanyuu. Aj mu mi avere'enye aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa mu tirajhuaviiri'i tɨcɨn: ―Pata'aj raataite tɨ a'ura'ani, a'ini ta cujta'an pu e'eve'eme antijíihua. 24 Aj pu i Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa pu Dioj nyaja'utaijtaca'a nyaj a'ura'ani hua'a jemi ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan ɨ mej meyan seijre'e tɨj canya'axɨ ɨ maj á'uvej. Capu nyaja'utaijtaca'a aɨme jemi ɨ seica. 25 Aj pu i aɨn jɨita'a avere'enye a vejli'i jemin. Ajta titunutaca'a. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, naatávaɨre'e. 26 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capu ayan tiraavijte'e nyej huáɨ'ɨpɨ'ɨra'acare'en ɨ pan ɨ maj racua'aca ɨ tɨ'ɨrii nyej ni chiicate huataɨ'ɨpɨ'ɨte'en. 27 Aj pu i aɨn jɨita'a ayan tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna, nyavastara'a. Aru, casi'i, aɨme ɨ chiicate, ayaa mu racua'aca maɨjna ɨ tɨ te'ení ɨ pan tɨ acajvitze ɨ meesa japua a'u mej tyaja'acua'aca aɨme ɨ mej tihue'ijte'e. 28 Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Muaa jɨita'a, eecan paj tya'atzaahuate'e. Pu'uri muaata'a a'ij pej ti'ijxe'eve'e. Cɨme'en pu'u ayan tiraataxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús, aj pu i huaruj aɨjna ɨ yaujra'an ɨ jɨita'a. 29 Aj pu i Jesús á'uraa. Au pu ajtéenyee a'u tɨ a'avastɨme ɨ jaj tɨ jajmuaa aujna a'ahua'a u Galileeya. Aj pu i antiraa ɨ jɨri jetze. An pu a'ujyeijxɨ. 30 Eihua mu a'ire'enye ɨ tyaɨte. Aɨme mu a'araavi'itɨ ɨ maj tzare'e rá'ajtuaatɨ́mee ɨ ruɨɨca, majta seica ɨ maj arácucu'un, majta seica ɨ maj cai tyá'anrɨ'ɨréjmee, majta seica ɨ maj puatuusi. Majta mui'icaca mu a'araavi'itɨ ɨ seica ɨ mej ti'icucui'i. Aa mu hua'ajtuaa a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús. Ajta aɨn, aɨ pu naijmi'ica pu tyu'uhuaa. 31 Eecan mu a'ij tya'utaseij ɨ tyaɨte ɨ maj huaje'iré'enijte matɨ'ɨj hua'useij ɨ mej meri rɨ'ɨrístaca'a maj tyu'utaxaj aɨme ɨ mej mejmi'i cai tya'anrɨ'ɨrájma'acaa; majta aɨme ɨ maj puatuusi, mu'uri re'en nainjapua; majta aɨme ɨ maj tzare'e rá'ajtuaatɨ́mee ɨ ruɨɨca, mu'uri á'ujhua'anya'a; majta aɨme ɨ maj aracúcu'unijma'acaa, mu'uri ti'iseijracaa. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu autyajhuii ɨ mej rɨ'ɨ tiraata'an maɨjna ɨ Dioj tɨ tihue'ijte'e aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan. 32 Aj pu i Jesús hua'utajee aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Naatyanxa'amɨste amɨme tyaɨtejra'a jemi, a'ini pu'uri hueica xɨcaj tyauume maj á'ujhua'an nyaa jamuan. Camu majta ti'itɨj ticha'ɨ maj raacua'ani. Canu raxe'eve'e maj cai tyu'ucuá'an nyahua'ure'itixɨ'ɨn. Na'ari cai tyamua'a mu tí'ityamue'itɨche'en ɨ juye japua. 33 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni jetze a'arɨ'ɨri tyej raahuauni ɨ pan tɨj na'a tɨ ruxe'eve'e tɨ ij tihua'ucɨ'ɨti naijmi'ica ɨ tyaɨte? Capu sein i'i rɨ'ɨri ayajna a'u tɨ cai ma'a a'atɨ. 34 Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'achuni pua'amuaca sajcha'ɨ ɨ pan, muan? Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aráhua'apua pu pua'amua i pan. Tyajta cɨjca i hue'ité maj cɨle'en. 35 Aj pu i hua'utaij ɨ tyaɨte maj a'ujra'ase a chuaata'a. 36 Ra'ancuraɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ pan, ajta ɨ hue'ité, aj pu i Jesús rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Ajta e'eyan ra'antitaaraxɨ ɨ pan. Aj pu i hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Majta maɨn, aɨ mu míjtá'ij hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨte ɨ tyaɨte. 37 Naimi'i mu tyu'ucuaa. Tyamua'a mu tityáaju'uxai. Majta e'eyan, aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu raara'asaɨj maɨjna tɨ ava'aturaa ɨ pan tɨ ra'antítaaraxɨ. Sicɨri mu jetze tya'ava'ɨste maɨjna cɨme'e tɨ ava'aturaa. Aráhua'apua sicɨri pu tya'ará'aj. 38 Majta maɨn ɨ mej tyu'ucuaa, ayaa mu ará'asica'a a'achu cumu muaacua vi'ira'a ɨ tyetyaca. Majta rujɨme'e mu tyu'ucuaa aɨme ɨ juuca, majta ɨ tɨ'ɨrii. 39 Tɨ'ɨj Jesús hua'ure'itixɨ ɨ tyaɨte, aj pu i atyajraa baarcu jetze. Tɨ'ɨqui á'uraa. Au pu a'ará'a aujna a'ahua'a a'u tɨ e'ejtyama'acan u Magdala.

Mateo 16

1 Majta aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ saduceos, aɨ mu á e'iré'enye a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Jesús, mej mi raatyamue'itɨn hue'itzi cɨme'e. Aɨj mu cɨn meyan raatahuaviiri'i tɨ aɨn hua'utaseijrate'en ɨ maj cɨn raamua'aree tɨ ute'e e'ema'acan ɨ tɨ jetzen araujca'anye. 2 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan xu raayɨ'ɨtɨ a'ij sej ye'i tyu'utaxaj a'ij tɨ ti'itɨ rɨni u ute'e. Tɨ'ɨj huatyechuixare, ayaa xu ti'ixaxa'a tɨ nu'u naa hue'eenya'a a'ame a'ini aurá'apá'uvi'i pu a'araa. 3 Na'ari cai, tɨ'ɨj huatapua'are, ayaa xu sajta seyan cɨme'en ti'ixaxa'a yee ijii mu huatyeviiye, a'ini aurá'apá'uvi'i pu a'araa, majta nu'u ra'utanáa. Muan xu xaa raayɨ'ɨtɨ a'ij sej ye'i tyu'utaxaj a'ij tɨ ti'itɨj rɨni u ute'e. Ma sajta muan, caxu a'atzu raayɨ'ɨtɨ a'ij sej ye'i tyu'utaxaj aɨjna cɨme'e tɨ ari tyaja'ure'enyejsin ɨ xɨcajra'a, tɨ jetzen Dioj ra'antipua'arite'en nain. 4 Muan mɨ sej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, mɨ sej eihua cɨn ata'ɨtza'ara, ayaa xu rahuauca ɨ saj cɨn raamua'aree tɨ ute'e e'ema'acan ɨ nyaj jetzen aranca'anye. Canu xaa nya'u ti'itɨj amuaataseijrate'esin silu ayaa nu'u, ɨ tɨ e'eseijre'e cɨme'en aɨjna ɨ Jonás. Aj pu i Jesús a huaja'utyáhui. Tɨ'ɨqui ya'uraa. 5 Matɨ'ɨj antacɨj utavan pujme'en aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu ya'uhua'axɨ mej ya'araɨ'ɨpɨ'ɨn ɨ pan maj raacua'ani. 6 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u muan, saɨjna cɨme'e fariseos maj ru'utyaaratzɨ ɨ pan tzajta'a tɨ ij ájcu'ustaa, sajta saɨjna cɨme'e saduceos maj majta ru'utyaaratzɨ. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 7 Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu tyú'urixaatya'acaa ɨ rujɨɨmua'a. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a amɨjna, a'ini catu ya'araɨ'ɨpɨ ɨ pan. 8 Aj pu i Jesús raamua'areeri'i a'ij mej ye'i tí'ixajtacaa. Tɨ'ɨqui ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―Muan, mɨ saj cai a'atzu tya'atzaahuate'e, ¿a'ini een cɨn seyan tyu'urixaate'e yee saj cai pan ticha'ɨ? 9 ¿Ni sacai xɨ yau'eite? ¿Ni seri ya'uhua'axɨ a'achu tɨ pua'an sicɨri tye'irájraa ɨ pan tɨ tya'avá'aturaa nyatɨ'ɨj hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨte ɨ maj anxɨj vi'ira'a ara'asicaa ɨ tyaɨte nyaɨjna cɨme'e ɨ tya'anxɨvi ɨ pan? 10 ¿Ni sajta seri ya'uhua'axɨ a'achu saj pua'amua caj tya'ava'ɨste ɨ sicɨri jetze nyatɨ'ɨj hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨte ɨ maj muaacua vi'ira'a ara'asicaa ɨ tyaɨte nyaɨjna cɨme'e ɨ tya'aráhua'apua ɨ pan? 11 ¿A'ini auj ti'irɨ'ɨri saj cai yau'eite saɨjna, ɨ nyaj cai á'amue'ixaate'e nyaɨjna cɨme'e ɨ pan silu rɨ'ɨ xu'u muan saɨjna ɨ maj cai huataujnyátacan cɨn ti'ixaxa'a aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ saduceos? 12 Aj mu xaa mi yau'eitaa mua'araa tɨ ayan tihue'ixaatya'a aɨjna cɨme'e a'ij mej ye'i ti'imua'ataca aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ saduceos. Capu xaa nya'u ayan aɨjna cɨn tihua'uta'ixaa yee rɨ'ɨ xu'u muan saɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn ru'utyaaratzɨ ɨ pan tzajta'a. 13 Tɨ'ɨqui Jesús aun a'ará'a aujna a'ahua'a aun tɨ e'ejtyama'acan tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cesarea de Filipo. Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―¿A'iqui meti'ixa ɨ tyaɨte a'atɨ nyaj pueen i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iráanye? 14 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Seica mu meyan ti'ixaj paj nu'u aɨn pueen aɨjna ɨ Juan tyaacan tɨ ti'ityámuaɨ'ɨhuacara'a, majta seica meyan ti'ixa paj nu'u aɨn pueen aɨjna ɨ Elías, majta seica meyan tɨcɨn paj nu'u aɨn pueen aɨjna Jeremías tyaacan na'ari paj nu'u saɨj pueen aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. 15 Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―Ari muan, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e a'ataani nyaj pueen? 16 Ajta aɨjna ɨ Simón, tɨ ajta i'i Pedro, aɨ pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa paj paɨn pueen aɨjna ɨ Cɨriistu'u tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua, muaa paj paɨn pueen aɨjna ɨ yaujra'an ɨ Dioj tɨ i'i ruuri. 17 Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj hua'atyamua'ave'en muaa, Simón, i pej i'i yaujra'an aɨjna ɨ Jonás. Hua'atyamua'ave'e aɨjna cɨme'e, a'ini capu a'atɨ ayan timuaata'ixaa tɨ iiyan seijre'e chaanaca japua, silu aɨjna tɨ i'i nye'iya'upua tɨ ute'e e'eseijre'e u tajapua, aɨ pu xaa ayan timuaata'ixaa. 18 Nyajta inyaa, ayaa nu hui ti'imue'ixaate'e paj muaa paɨn pueen ɨ Pedro, ɨ paj pajta peyan antyahuaa tɨcɨn ɨ tɨ i'i tetej. Nyajta inyaa, nyeijna japua i tetej, nyaa nu ra'ajtaahua ɨ nyeteyuu. Ajta, capu rɨ'ɨriista a'ame tɨ aɨn tiyaaru'u raatyamue'itɨn aɨjna ɨ tɨ aɨjna cɨn antyujmua'aree mej mi huacui'ini ɨ tyaɨte. 19 Nyaa nu muaata'asin paj paɨjna cɨn anti'amua'areera pej tihua'antacuunye'en ɨ tyaɨte mej mi a'utyarute ajna Dioj tɨ tie'ijta. Patɨj pana'a paj te'ityaanan iiyan chaanaca japua, Dioj pu ayen che'eta na'a te'ityanajsin u tajapua. Ajta patɨj pana'a paj tya'antacuuna iiyan chaanaca japua, Dioj pu ajta ayen che'eta na'a tya'antacuuna u tajapua. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 20 Aj pu i Jesús ayan tihuéijca aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a maj nu'u cai a'atɨ ixaatya'a tɨ aɨn pueen aɨjna tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. 21 Ajna'ɨmɨ, Jesús pu autyejche tɨ tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨ nu'u ayan ruxe'eve'e tɨ a'ura'ani anna Jerusalén. Au pu nu'u eihua rajpueitzi a'ame. Majta nu'u aɨme ɨ maj hua'avaujsi ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, majta nu'u aɨme ɨ mej ti'ijta hua'ateyujta'a, majta nu'u aɨme ɨ mej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, naimi'i mu a'ij pua'a raruuren. Ruxe'eve'e nu'u maj raaje'ica. Aj pu ijta huatarujsin hueica xɨcajra'a jetze. 22 Ajta aɨn ɨ Pedro, aɨ pu ra'iraavi'itɨ ayée. Aj pu i autyejche tɨ ra'ajtya'axɨ'ɨn aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Che'e a'ij ti'imuavaɨra'a tɨ ij cai ayan ti'imuaruura, nyavastara'a. 23 Aj pu i pɨ ancure'eve aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Aricu a'ura'a, mɨ pej i'i Satanás. Eecan paj tina'antyu'uuni'i nyej ni autyaturan ɨ Dioj jemi a'ini capej peyan ti'imua'atze a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj, silu a'ij mej ti'ijxe'eve'e ɨ tyaɨte. 24 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ nyaa jamuan á'ucha'acanye'en, ruxe'eve'e tɨ aɨn cai che'e ayan rɨjca a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e rusaɨj, silu ayaa pu tyu'ujxe'eve'e tɨ aɨn rajpueitzi a'ara'ani nyaa jamuan ruxé'evi'ira'a cɨme'e. 25 Ayaa pu'u, a'atɨ tɨ na'a tɨ ti'ityese'e tɨ cai huamɨ'ɨni, aɨ pu xaa nya'u mɨ'ɨni. Aɨj pu á'ujɨsin ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuricaa. Ajta aɨn ɨ a'atɨ tɨ ayan eenye'eque'e huamɨ'ɨni aɨjna cɨme'e tɨ na'ara'astijre inyeetzi, aɨ pu xaa nya'u ratyauuni ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuricaa. 26 Ahuii, tɨ pua'a a'atɨ nain huámue'itɨn naijmi'i tɨ iiyan seijre'e chaanaca japua, ¿ni qui tiraatyava'ɨri aɨjna tɨ raamue'itɨ tɨ pua'a ya'uraini ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuricaa? Capu xaa nya'u a'atzu tiraatyava'ɨri. Ari, ¿ti'itaani cɨn ti'ipuata'atan aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ij Dioj ajtahua'a raatátɨsten ɨ xaijnyu'ucara'an tɨ auj ruuricaa? Capu ti'itɨj cɨn ti'ipuata'atan xaa nya'u. 27 Nyajta inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, nyaa nu nyajtahua'a ya va'acányejsin. Ayaa nu che'eta nyana'a huataseijre'esin nain cɨme'e tɨj ajta seijre'e ɨ Dioj tɨ ni'iya'upua. Hua'a jamuan nu hui nyajta huataseijre'esin aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e ɨ tajapua. Nyajta nu tihua'uta'asin seij nyajta seij naijmi'ica a'ij tɨ tihua'uvijte'e a'ij mej ti'itɨj huáruu, seij ajta mɨ seij. 28 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, seica mej ya huatyáuuca ayajna, aɨ mu cai huacui'ini asta mana'a cai anacaican naaseij ɨ nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye nyej ni ya tanyen nyej ni tyu'utaijta iiyan chaanaca japua.

Mateo 17

1 Tyauma'aca a'achu cumu arájsevi xɨcaj, aj pu'i Jesús antiraa ɨrij japua. Aɨme pu a'uví'itɨ aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan, ɨ tɨ juutzajra'an pueen aɨjna ɨ Jacobo. 2 Matɨ'ɨj maun a'utyáuuca'a, aj pu'i saɨque tyu'utaujseijrataca'a aɨjna ɨ Jesús mejseiiraca. Ayaa pu tyamua'a ti'ityámastacare'e ɨ nyeerima'ara'an tɨj xɨcaj. Tyamua'a pu tyu'utyacueinaraca'a ɨ cɨɨxura'ara'an. Ayaa pu ti'ityatáatɨye'icaa tɨj taij. 3 Majta e'eyan, hua'apua huataseijre hua'a tzajta'a. Ai mu aɨn pue'enya'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta aɨjna ɨ Elías tɨ ajmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Aɨ mu tí'ixajtacaa ɨ Jesús jamuan. 4 Ajta aɨn ɨ Pedro, aɨ pu ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tavastara'a, naa pu xa'apɨ'ɨn tyej ya huatyáuu tyeyajna. Tɨ pua'a mua'araanajchi, tyaj hueicaca huataahua ɨ ɨnaamua. Saɨj pu muacɨ'ɨti mueetzi, ajta seij, amɨjna mɨ Moisés. Ajta seij pu racɨ'ɨti amɨjna mɨ Elías. 5 Auche'e pu ti'ixáataca tɨ'ɨj aitɨri a'acávi'irixɨ hua'a japua. Hua'a tzajta'a pu rájrupi aɨjna ɨ aitɨri tɨ naa tí'ityatáatɨye'i. Aj pu i tzajta'an a'icánamuajre tɨ a'atɨ ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen ɨ niyauj, ɨ nyej raxe'eve'e. Eecan pu rɨ'ɨ tinata'aca inyeetzi. Xaanamuajri'i seijna. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 6 Matɨ'ɨj raanamuajri'i maɨjna, aj mu mi a'aráavatzɨ a chuaata'a aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, a'ini tyamua'a mu tyu'utatzɨn. 7 Aj pu i Jesús a ve'ere'enye hua'a jemi. Tɨ'ɨqui hua'ajtamuarej. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Xa'ajhuiixɨ'ɨ muan. Caxu ti'itzɨɨnya'a. 8 Majta maɨn, matɨ'ɨj mauunyéjnye'eraca'a, capu che'e ma'a a'aja'atɨjca'a. Ai pu'u an e'eseijra'acaa aɨjna ɨ Jesús. 9 Matɨ'ɨj e'ita'a a'ucaju'unca ɨ jɨri japua, Jesús pu ayan tihua'uta'ijmɨjri'i tɨcɨn: ―Caxɨɨ xu a'atɨ ixaatya'a a'ij sej tyu'useij. Sauche'e rachu'eva'a asta nya na'aj cai inyaa i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye aitára'ani hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. 10 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn meyan ti'ixaxa'a aɨme ɨ mej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze meyan tɨcɨn anacai pu nu'u ruxe'eve'e tɨ ya uvé'enyen aɨjna ɨ Elías? 11 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej ti'ayajna. Elías pu xaa ya uve'enyejsin tɨ ij nain tyu'ujájcuare'en mej mi majtahua'a ra'ara'astijre'en ɨ Dioj. 12 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ aɨn Elías ari ya uve'enye. Majta maɨn, camu raamuá'a silu ayaa mu raaruu a'ij mej ti'ijxe'eva'aca'a. Ayaa mu majta che'eta mana'a nyaruuren inyeetzi, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Pueijtzi mu majta naata'asin inyeetzi. 13 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi raamua'areeri'i tɨ aɨn aɨjna cɨme'en tyu'utaxajtaca'a ɨ Juan tyaacan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuacara'a. 14 Matɨ'ɨj maun a'ará'a a'u mej e'etyujsaɨra'acaa eihua ɨ tyaɨte, saɨj pu avere'enye ɨ Jesús jemi. Aj pu i ava'ujtunutaca'a vejli'ipuan. 15 Ayaa pu tirajhuaviiri'i tɨcɨn: ―Nyavastara'a, pata'aj ra'ancu'uvajxɨ'ɨn ɨ niyauj. Aɨ pu rutɨmue'i. Aɨj pu cɨn tirajpueiitzi huapɨ'ɨ. Mui'itɨ pu anajve taij tzajta'a, ajta a aata'a. 16 Nyaa nu ya'araavi'itɨ aɨme jemi ɨ maj mueetzi jamuan á'ujhua'an mej mi tiraahuaate'en. Majta maɨn, camu raayɨ'ɨtɨhua'a mua'araa. 17 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Muan mɨ saj cai a'atzu tya'atzaahuate'e, mɨ saj cai máumua'aree, ¿a'achuni pua'an ninye'ira'a auche'e ruve'eve'e nyej neyan huatyavaa na'ara'ani muejmi jemi? ¿Ni ayan ruxe'eve'e nyej a'ateevi'in para rusen cɨme'e nyej neyan muejmi jemi ya huatyavaaca nyej ni rɨ'ɨ amuaaruuren? Ma sa'ave'evi'itɨchi mɨ pa'arɨ'ɨ. Matɨ'ɨj mi a ye'eve'evi'itɨ. 18 Aj pu i Jesús ra'ajtya'axɨ aɨjna ɨ tiyaaru'u tɨ pa'arɨ'ɨ tzajta'a seijra'acaa. Aj pu i huirajraa. Cɨme'en pu'u huirajraa, tɨ'ɨqui huarúj aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. 19 Matɨ'ɨjta mi, aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, rujɨme'e mu tyu'uxajtaca'a aɨjna jamuan ɨ Jesús. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn tyacai raayɨ'ɨtɨhua'a ta'araa tyej raatamuarite'en tyaɨjna ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa? 20 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu'u ti'ayajna, a'ini caxu a'atzu tya'atzaahuate'e. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e huataujnyátacan cɨme'e, tyamua'a pu ti'ivaɨre'e sej seyan tya'atzaahuate'e ɨ rutzajta'a tɨ ayan tyaja'ure'enyen a'ij tɨ tyajamua'amitejte'e. Aɨ pu'u ruxe'eve'e sej seyan tya'atzaahuate'e cɨj caj. Tɨ pua'a seyan cɨj caj tya'atzaahuate'e, aj pu xaa rɨ'ɨri sej si seyan tiraataijte'en amɨjna mɨ jɨri tɨcɨn: “Tichesi, atyajra'a a aata'a a'ahua'a atya'ana jetze tɨ ve'e.” Ajta aɨn mɨ jɨri, ayaa xaa nya'u rɨni. Ayaa pu'u xaa nya'u, tɨ pua'a seyan tya'atzaahuate'e, nain xu cɨn raayɨ'ɨtɨhua'a xa'aju'un. 21 Ajta, sata'aj seyan raatamuarite'en saɨjna ɨ tiyaaru'u tɨ ayan een tɨj amɨjna, ayaa pu tyu'ujxe'eve'e saj raatahuavii ɨ Dioj, sajta huauritzi'ive'en. 22 Matɨ'ɨj mauj naijmi'i á'ujhua'anya'a maujna a'ahua'a tɨ jetzen e'ejtyáma'acantaca'a u Galileeya, Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu a'atɨ tyu'utatuiire'esin inyeetzi cɨme'e i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Aɨ pu nyeetzi cɨme'e hua'utatuiire'esin aɨme jemi ɨ tyetyaca. 23 Majta maɨn, ayaa mu naje'icatan. Me nyajta inyaa, ayaa nu hui huatarujsin hueica xɨcaj jetze. Yaa pu'u xaa nya'u tyaja'ure'enyesin. Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, eihua mu huataujxaamɨste matɨ'ɨj raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a. 24 Matɨ'ɨj mi chajta'a a'ará'a aujna Capernaum. Matɨ'ɨj mi seica e'ire'enye jemin aɨjna ɨ Pedro. Ai mu aɨn pueen ɨ mej tyú'ujijve'e maɨjna cɨme'e ɨ hua'apua meeru'u ɨ tɨ cɨn tyu'utyavaɨre'esin hua'a teyujta'a. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni cai ti'inajchitan a'amua maeestru aɨjna ɨ hua'apua meeru'u ɨ tɨ tyu'utyavaɨre'esin u tatéyujta'a? 25 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aa ni'ijta nya'u. Aj pu i Pedro utyajrupi u chi'ita. Capu xɨ ti'itɨ a'ij tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro, silu Jesús pu anacai ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini timua'amitejte'e, Simón? ¿A'atyaɨnqui mejijve'e aɨme ɨ rey ɨ mej tie'ijta iiyan chaanaca japua? ¿A'atyaɨnqui mejijve'e ca'ɨn aɨme ɨ maj ti'itua'araca ɨ mej ti'ira'atɨ'ɨcɨ, na'ari maɨjna cɨme'e a'achu tɨ caj seij tijcha'ɨ? ¿Ni qui aɨme mejijve'e ɨ ruyaujmua'a ca'ɨn qui aɨme ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan? 26 Pedro pu ayan huatanyuu tɨcɨn: ―Aɨme ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan. Ajta Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨj pu cɨn, capu ruxe'eve'e ɨ mej tyu'utanajchita aɨme ɨ hua'ayaujmua'a. 27 Ma ajta, tyata'aj cai teyan hua'utanyu'ucaste'en, ayaa paj huarɨni. Pata'aj hui u á'ume'en a'u tɨ a'avastɨme ɨ jaj. Pajta ra'atyahua'axɨn ɨ cue'itzɨ'ɨpua a aata'a. Pajta, paɨjna ɨ hue'i, ɨ ta'anajca paj raatyévi'ira, pata'aj ra'acána'axɨn, an pej pi ye'etyauni ɨ tenita'a seij ɨ tumin tɨ ayan ti'inajchi a'achu cumu muaacua meeru'u. Pata'aj ya'ara'ɨn ɨ tumin pata'aj tihua'unajchite'en, pajta inyeetzi cɨme'e.

Mateo 18

1 Ajna'ɨmɨ, aɨ mu avere'enye ɨ Jesús jemi aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ataani eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi seij ɨ tɨ ta jetze ajtyama'acan? 2 Aj pu i Jesús seij huatajee ɨ pa'arɨ'ɨ. A e'ita'a ya'utára a'u mej e'ere'eti ɨ seica. 3 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ee xaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna. Tɨ pua'a sacai saɨque tyu'umua'ati, tɨ pua'a sacai seyan rahuauca sej seyan che'eta sana'a runyáta saj cɨn ti'imuajca matɨj mɨ tɨ'ɨrii, caxu a'anaj a'utyaruti ɨ tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e. 4 Aɨj pu cɨn ayan ti'en. A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan huataujseijrata tɨ cai ti'itɨ cɨn ruxe'eve'e, ayaa pu xaa eenya'a a'ame tɨj aijna i pa'arɨ'ɨ. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi. 5 Ajta, a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan ra'ancure'evi'itɨn nyenyuucajtze'en seij ɨ pa'arɨ'ɨ tɨj aijna, aɨjna ɨ tevi, aɨ pu ajta na'ancure'evi'itɨ inyeetzi. 6 ’A'atɨ tɨ na'a tɨ a'ij pua'a tiru'utyá'an ɨ tzajta'an ɨ ruxa'aj pa'arɨ'ɨ tɨ ayan na'atzaahuate'e tɨj aijna, ayaa pu tɨ'ɨjtzɨ́'ɨ aɨn ɨ a'atɨ, anacai maj maun u ra'acáavi'ire ɨ tetej sa'unijra'a tɨ ve'e mata'aj ra'atyajraini a aata'a tɨ ij aɨn a'ujamɨn. 7 Cui'i xaa hua'a jemi, aɨme ɨ maj yan a'uchaatɨme iiyan chaanaca japua, ɨ maj majta ca'anijra'a hua'ata'aca ɨ seica mej mi autyaturan ɨ Dioj jemi. Ayaa pu tyuju'ujxe'eve'e mej mi ɨ seica ayan autyaturan ɨ Dioj jemi. Ma ajta, cui'i xaa nya'u aɨjna jemi tɨ ayan ca'anijra'a hua'ata'aca mej mi meyan huarɨni. 8 ’Patɨ'ɨj autyaturan ɨ Dioj jemi, tɨ pua'a peyan tiru'ujpua'ajte'en ɨ a jetze, peyan tɨcɨn nyamuajca'a pu puéenya'a, na'ari nyaɨɨca pu puéenya'a, ayaa nu ti'imuaxaate'e. Para'antiveijche, pej pi ma ruuraini. Eecan pu eitze'e timuaatyava'ɨri paj a'utyaturan seij cɨme'e ɨ amuajca'a, na'ari seij cɨme'e ɨ aɨɨca ajna Dioj tɨ e'eseijre'e, ajna paj a'aruuri pua'ame jemin. Na'ari pacai peyan huarɨni, hua'apuaca paj cɨn ɨ amuajca'a na'ari hua'apuaca cɨn ɨ aɨɨca paj utyarute ajna a'ahua'a a'u tɨ cai a'amɨ'ɨni ɨ taij. 9 Ajta, tɨ pua'a peyan jetzen tiru'ujpua'ajte'en mua'a jɨ'ɨ paɨjna ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aiitátɨchi. Ma paj ruuraini. Eecan pu timuaatyava'ɨri paj peyan a'utyarute seij cɨme'e ɨ mua'a jɨ'ɨ ajna Dioj tɨ tie'ijta. Na'ari cai, ayaa paj hua'apuaca cɨn ajjɨ'ɨsi tɨ'ɨj an mujá'ujɨsin a'u tɨ cai a'anaj a'amɨ'ɨni ɨ taij. 10 ’Rɨ'ɨ xu'u muan sej si cai a'ij pua'a huaja'useijra saɨj tɨ auj cɨle'en. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e ɨ tajapua, ɨ maj majta hua'achaɨ mua'ara'ani, a'anaj tɨ na'a, aɨ mu huatyáuu jemin ɨ tɨ nye'iya'upua tɨ e'eseijre'e ɨ tajapua. 11 Ayaa nu een cɨn a'uve'eme inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye nyej ni hua'a japua huanyuuni aɨjna tɨ á'uvej. 12 ’¿A'ini tyajamua'amityejtye'e a'ij tɨ huarɨni a'atɨ tɨ anxɨte hua'ajya'amua ɨ canya'axɨ? Tɨ pua'a saɨj a'uveti ma a'ahua'a, ¿ni cai ayan rɨni? Aɨ pu huaja'utyahuiite'esin naijmi'ica ɨ seica anna jɨri jetze. U pu a'uma'a a'ame tɨ ij raara'ahuauni aɨjna tɨ á'uvej. 13 Ajta, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayaa pu ti'ayajna, tɨ pua'a aɨn me'e yá'utyauni, eitze'e pu rɨ'ɨ tiraata'ixaa aɨjna cɨme'e tɨ raatyau ɨ tɨ á'uvej, cai mɨ seica ɨ tɨ ari huája'utyáhuiita'acaa. 14 Ayaa pu che'eta na'a een aɨjna jemi aɨjna ɨ tɨ amue'iya'upua tɨ tajapua e'eseijre'e. Capu a'atzu raxe'eve'e tɨ saɨj a'uveti tɨ cɨle'en tɨj aijna i pa'arɨ'ɨ. 15 ’Tɨ pua'a a'ihuaara'a ti'itɨj cɨn autya'ɨtzen mueetzi jemi, ayaa paj huarɨni. Aricu, u a'uta'ixaate'e aviitzi cɨme'e ɨ tɨ cɨn autya'ɨtze mueetzi jemi. Tɨ pua'a aɨn mua'antzaahuate'en, muaa paj xaa raamue'itɨ ɨ a'ihuaara'a sej si sajtahua'a ru'ihuaamua'a xa'ara'ani tyamua'a naa. 16 Ma ajta, tɨ pua'a cai mua'antzaahuate'en, pata'aj seica anvi'itɨn aɨjna jemi, hua'apuaca mej mi raamua'aree tɨ pua'a mua'antzaahuate'en nusu cai. Tɨ pua'a a'ihuaara'a cai mua'antzaahuate'en, aɨme ɨ maj hua'apua ayaa mu tyu'utaxajta tɨ ayan ti'ayajna ɨ paj cɨn jetzen tí'ijpua'ajte'e aɨjna ɨ a'ihuaara'a. 17 Ajta e'eyan, tɨ pua'a cai hua'antzaahuate'en ɨ maj hua'apua, pata'aj hua'uta'ixaate'en naijmi'ica ɨ mej tyujsa'ɨri. Ajta, tɨ pua'a a'ihuaara'a cai hua'antzaahuate'en aɨme, ayaa paj che'eta pana'a raruuren patɨj hua'aruure aɨme ɨ maj cai ajtyama'acan muejmi jetze nusu aɨme ɨ maj tyú'ujijve'e u'uvieernu jetze ma'acan. 18 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, satɨj sana'a sej tié'ijmɨ iiyan chaanaca japua, Dioj pu ayan che'eta na'a tié'ijmɨ u tajapua. Ajta satɨj sana'a sej huata'aca iiyan chaanaca japua, Dioj pu ayan che'eta na'a huata'aca u tajapua. 19 ’Nyajta nu neyan tyaja'amue'ixaate'e mɨ sej iiyan chaanaca japua huatyáuu tɨ pua'a seyan che'eta sana'a tiru'umua'areera mɨ sej hua'apua saɨjna cɨme'e a'ij sej ye'i ti'ijhuaviiran ɨ Dioj jemi, aɨjna tɨ nye'iya'upua ayaa pu che'eta na'a á'amuaruuren a'ij sej ti'ijhuavii. 20 Ayaa pu hui te'eme, a'ini a'u tɨ na'a maj e'etyujsa'ɨri nyenyuucajtze'e, au nu a'utyaváa na'ame hua'a tzajta'a. Capu amɨn a'ij tɨ pua'a mahua'apua mana'a na'ari mahueica mana'a. 21 Ajta aɨn ɨ Pedro, aɨ pu avere'enye ɨ Jesús jemi. Ajta ayan tiraataihua'uri tɨcɨn: ―Nyavastara'a, ¿a'achuni pua'amua ruxe'eve'e nyej tiraatauuni'i ɨ nye'ihuaara'a tɨ pua'a ti'itɨj cɨn autya'ɨtzen nyeetzi jemi? ¿Ni qui aráhua'apuá pua'amua? 22 Jesús pu ayan huatanyuu tɨcɨn: ―Canu neyan raataxajta yee aráhua'apua, silu hueicate japuan tamuaamuata'a japuan aráhua'apua. 23 ’Ayaa pu ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj mej mi ti'ihuáuruuni'i seij majta seij. Na'ari cai, ayaa pu che'eta na'a hua'uruuren tɨj aɨjna ɨ rey tɨ ayan ti'ijxe'eva'aca'a tɨ raaxa'apɨ'ɨntare'en a'achu maj caj té'echaɨca'a aɨme ɨ maj ravaɨra'aca'a. 24 Pu'uri pu autyejche tɨ ayan tiraaxa'apɨ'ɨntare'en, matɨ'ɨj seij a'ure'enyejte jemin tɨ eihua té'echaɨca'a, a'achu cumu tamuaamuata'a vi'ira'a meeru'u. 25 Ajta aɨjna tɨ té'echaɨca'a, capu ti'ituaava'acaa ɨ tɨ cɨn tiraanajchite'en. Aɨj pu cɨn, ɨ rey ayan tyu'utaijtaca'a maj nu'u huá'utuaani aɨjna ɨ tyaata'a, ajta ɨra'ara'an, majta ɨ tɨ'ɨrii asta nain tɨ tí'ijchaɨca'a. Ayaa pu tyu'utaijtaca'a tɨ ij tiraanajchite'en nain a'achu tɨ té'echaɨca'a. 26 ’Aj pu i aɨn tɨ té'echaɨca'a titunutaca'a a vejli'ipua ɨ rey jemi. Eihua pu rajée tɨcɨn: “Pauche'e nyechu'eva'a. Nyaa nu xaa timuaanajchite'esin nain cɨme'e a'achu nyaj timua'achaɨre'e.” 27 Ajta aɨjna tɨ rajijve'e, aɨ pu rá'ancu'uvajxɨ. Tiraatauuni'iri'i nain cɨme'e ɨ tɨ té'echaɨca'a. Aj pu i raatátuaa. 28 ’Cɨme'en pu'u huirajraa aɨjna tɨ ravaɨre'e, aj pu i seij huátyau tɨ ayan ajta tira'achaɨra'acaa. Anxɨte meeru'u pu'u té'echaɨca'a. Aɨ pu raatyeevi'i. Tɨ'ɨqui autyejche tɨ ra'anteevi'i cɨjpaara'an jetze. Ca'anin pu cɨn ayan tiraataijtaca'a tɨcɨn: “Tinaanajchite'e a'achu paj tina'achaɨre'e.” 29 ’Aj pu i titunutaca'a aɨjna tɨ ajta ayan ravaɨra'acaa aɨjna ɨ rey. Ayaa pu tiratajee tɨcɨn: “Pauche'e nyechu'eva'a. Nyaa nu ti'imuaanajchite'en.” 30 ’Ma ajta aɨjna ɨ saɨj, capu raataxe'eve, silu iya'uraa. Ajta e'eyan raataijtaca'a maj nu'u ra'ityaanan asta na'a cai tiraanajchite'en nain a'achu tɨ té'echaɨca'a. 31 Majta maɨn ɨ seica ɨ maj ravaɨre'e aɨjna ɨ rey, matɨ'ɨj tyu'useij a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj, matɨ'ɨj mi u a'uju'un jemin ɨ tɨ tihue'ijte'e. Nain mu raata'ixaa a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj. 32 ’Ajta aɨn ɨ rey, tɨ'ɨqui raataijtaca'a aɨjna ɨ tɨ ravaɨre'e. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Muaa pej nyavaɨre'e, huapɨ'ɨ pej a'ij pua'a ti'itevi. Nyaa nu timuaatauuni'iri'i nain cɨme'e a'achu paj tina'achaɨra'aca'a nyaɨjna cɨme'e ɨ pej peyan tinajhuaviiri'i. 33 ¿Ni cai ayan tiraavijtya'acaa pej peyan che'eta pana'a ra'ancu'uvajxɨ'ɨn ɨ axa'aj tevi tɨ nyavaɨre'e nyatɨj nyajta inyaa timua'ancu'uvajxɨ mueetzi?” 34 ’Ajta aɨn tɨ ti'iraijte'e, eecan pu huatanyu'ucaca'a aɨjna jemi. Aj pu i aun tyu'utatuii aɨme jemi ɨ maj hua'anaamɨca mej mi ra'ityaanan asta na'a cai nain tiraanajchite'en a'achu tɨ té'echaɨca'a. 35 ’Ajta aɨn tɨ nye'iya'upua tɨ tajapua e'eseijre'e, ayaa pu che'eta na'a á'amuaruuren seij ajta seij tɨ pua'a pacai tiraatauuni'i ɨ a'ihuaara'a tzaahuati'ira'a cɨme'e.

Mateo 19

1 Tɨ'ɨj Jesús raatapua'ajtaca'a tɨ ayan tihue'ixaate'e, tɨ'ɨqui aun a'arajraa aun tɨ a'utyaca'a u Galileeya. Ajta antaraa utan pujme'en ɨ atya'ana jetze u Jordán. Au pu a'ará'a tɨj na'a au tɨ huaca'a u Judea. 2 Eihua mu tyaɨte a'ucɨ́j jamuan. Ajta au pu tihua'uhuaa ɨ mej tí'icucui'icaa. 3 Aj mu mi seica e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Fariseos mu pueen aɨme. Aɨme majhuauca'a mej raatyamue'itɨn tɨ ij aira'ɨtzen ti'itɨj cɨme'e. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni qui a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan ma ruuraini ɨ ru'ɨj ti'itɨj cɨme'e, ti'itɨj tɨ na'a, capu amɨn a'ij? 4 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―¿Ni qui sacai a'anaj ra'ujijve ɨ yu'uxari jetze tɨ cɨme'en yee aɨn tɨ nu'u anacai hua'utaahuaca'a ɨ tyaɨte, ayaa pu naijmi'i huataahuaca'a ɨ tyaata'a, ajta ɨ jɨita'a? 5 Ajta ayan tyu'uxajtaca'a ajna'ɨmɨ tɨcɨn: “Aɨj pu cɨn aɨn tyaata'a ajtaméj ɨ ruvaujsimua'a jemi. Ru'ɨj pu nu'u jamuan huatyaturaasin. Majta maɨn ɨ maj hua'apua, ayaa mu huataujruurejsin cumu saɨj pu'u ɨ tevi.” 6 Ayaa pu'i ti'en, camu che'e hua'apua mana'a silu cumu saɨj pu'u. Aɨj pu cɨn, ɨ tɨ Dioj hua'antyánajchi, miche'e cai ajtáujhua'anan ɨ tyaɨte. 7 Aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Tɨ pua'a ayan ti'éenye'en, ¿a'ini een cɨn tyu'utaijtaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan tɨ nu'u a'atɨ ru'ɨj aɨn huatapijte'en ɨ papee ti'itɨ ɨ tɨ cɨn ma ruuraini? 8 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu een cɨn Moisés ayan amuaata'a tɨ a'atɨ ru'ɨj ɨ papee huatapijte'en mej mi raamua'aree tɨ ma ruurai ɨ ru'ɨj a'ini capu ti'itɨ a'amua jetze tasiseiri sej si rɨ'ɨ tihua'ajchaɨ ɨ seica. Ayaa pu xaa Moisés amuaata'a. Ma ajta, capu ayan eenya'a ɨ jajcua ɨmɨ. 9 Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e. Capu rɨ'ɨri tɨ a'atɨ cha'a na'a ma ruuraini ɨ ru'ɨj. Ai pu'u aɨn pueen ɨ tɨ cɨn rɨ'ɨri tɨ a'atɨ ma ruuraini ɨ ru'ɨj. Tɨ pua'a aɨn jɨra'ara'an seij jamuan ti'ihuaujxana'acɨre'en, aj pu xaa í'irɨni tɨ ma ruuraini. Ajta aɨn cɨna'ara'an tɨ ayan cha'a na'a ma ruurai ɨ ru'ɨj, tɨ pua'a e'eyan seij ancure'evi'itɨn ɨ jɨita'a, aɨ pu tyu'uxana'acɨre aɨjna jemi ɨ tɨ ma ruurai. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 10 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a ayan een aɨme jemi ɨ maj nyejnya'ɨche, ayaa pu tita'amitejte'e ityejmi aɨjna cɨme'e, ayaa pu ti'ixa'apɨ'ɨn maj cai nyéjnya'ɨcha. 11 Ajta Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Camu naijmi'i meyan yau'eitaa mua'aju'un, silu aɨ mu'u ɨ tɨ Dioj hua'uta'a mej mi meyan tya'utaviicue'i ruxé'evi'ira'a cɨme'e. 12 Ayaa pu'u een a'ini ayaa pu tihua'ucɨ'ɨ seica tɨj na'a maj huanunu'eihuaca'a. Majta seica, ayaa mu e'en a'ini tyetyaca mu meyan hua'uruu. Majta seica, aɨ mu raaxa'apɨ'ɨntare rujɨɨmua'a mej mi tye'entyarute ɨ Dioj jemi. A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan tiraayɨ'ɨtɨ, che'e aɨn ayan huarɨni. 13 Majta maɨn ɨ seica, tɨ'ɨrii mu a a'ave'evi'itɨ ɨ Jesús jemi tɨ ij aɨn hua'ajtamuare'en, ajta tɨ ij Dioj jemi raatyajhuauni aɨme cɨme'e. Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu a'utyajhuii maj hua'ajtya'axɨ'ɨn aɨme ɨ maj tɨ'ɨrii a'avé'evi'itɨxɨ. 14 Ajta aɨn, Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj hua'uta'an mɨ tɨ'ɨrii mej ye ve'ere'enyen nyeetzi jemi. Caxu hue'ijmɨjra, a'ini aɨme ɨ mej a'utyáuu ɨ Dioj jemi, naimi'i mu meyan e'en matɨj maɨme mɨ tɨ'ɨrii. 15 Aj pu i hua'amuutze'en hua'ava'amuara'axɨ aɨjna ɨ Jesús. Ajta iya'uraa. 16 Ajta saɨj pu e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Tyaata'a aɨjna. Aj pu i ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Maeestru mɨ paj rɨ'ɨ metyáumua'aree, ¿ti'itaani i'i xa'apɨ'ɨn tɨ ruxe'eve'e nyej ni neyan huarɨni tɨ i ayan naacɨ'ɨti nyaj ruuri na'ara'ani ɨ Dioj jemi tɨj na'a rusen cɨme'e? 17 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn peyan ti'inyejee paɨjna cɨme'e nyej rɨ'ɨ metyáumua'aree ca'ɨn qui inyaa rɨ'ɨ nyeti'itevi? Saɨj pu'u aɨn pueen tɨ rɨ'ɨ metyáumua'aree; ai pu aɨn pueen ɨ Dioj. Tɨ pua'a peyan raxe'eve'e tɨ muaacɨ'ɨti pej peyan ruuri pua'ara'ani ɨ Dioj jemi, pata'aj peyan ra'ara'astijre'en a'ij tɨ tyu'utaijtaca'a ɨ Dioj. 18 Aj pu i ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: ―¿Ti'itaani nyuucarijra'a na'ara'astijre'en? Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aijna nya'u tɨ ayan huataujmua'a yee capej ti'ityacui'ica, ajta aɨjna tɨ cɨme'en yee capaj ti'ixana'acɨra'a, ajtahua seij tɨ ayan yee capej ti'inahua'a, capaj pajta a'atɨ hue'itzi cɨn ti'ixaatya'a. 19 Ajta pu hui ayan tyu'utaijtaca'a ɨ Dioj aɨjna cɨme'e paj nu'u hua'ajtzaahuati'ira'a ɨ ataata, pajta ɨ anaana. Pajta, peyan huarɨni pej pi peyan rɨ'ɨ tirajcha'ɨ ɨ axa'aj tevi patɨj asaɨj. 20 Ajta aɨjna ɨ tyamueij, ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Nain nu cɨn tya'ara'aste tɨj na'a ti'ipua'amua. ¿Ti'itaani auj na'aturaate'e? 21 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a ayan timua'araanajchi pej nain cɨn tya'ara'asten, ayaa paj huarɨni. Aricu, nain tyu'utuaachi ɨ tiá'a. Pajta hua'ura'an ɨ tumin aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. Tɨ pua'a peyan huarɨni, eecan papu'u ra'ancura'asin ɨ tajapua ɨ Dioj jemi. Aj papu'u xaa, mu a'uta'iyi'i pata'aj nyeetzi jamuan á'ucha'acanye'en. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 22 Tɨ'ɨj ayan tiraanamuajri'i a'ij tɨ Jesús tyu'utaxajtaca'a, aj pu i utyaavatzɨ ɨ tzajta'an aɨjna ɨ tyamueij. Huatáujxaamɨjte a'ini eihua pu tí'ijchaɨca'a. 23 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Tyamua'a pu ti'imuare'eri maj a'utyarute ajna Dioj tɨ e'eseijre'e aɨme ɨ chijtyaani. 24 Nyajta neyan tyaja'amue'ixaate'e. Eitze'e pu muare'eri tɨ chijtyaani a'utyarute ajna Dioj tɨ e'eseijre'e cai tɨ cameeyu'u anaarute ti'itɨ pɨ'ɨse'e jetze tɨ anacun. 25 Majta aɨme, matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i, eecan mu a'ij tya'utaseij. Majta meyan tyu'urihua'u tɨcɨn: ―¿Tɨ pua'a ayan ti'eenye'en, ai ta'uj na'a ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ aun a'utyaturan a'u tɨ Dioj e'eseijre'e? 26 Aj pu i Jesús hua'useij. Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨme jemi ɨ tyetyaca, capu xaa a'ij ti'irɨ'ɨri. Ma ajta, aɨ pu xaa raayɨ'ɨtɨ ɨ Dioj. 27 Ajta aɨjna ɨ Pedro, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tyajta ityan, nain tu teri me tyauhuá'axɨ ɨ tyej tí'ijchaɨca'a tyej ti á'ujhua'anye'en a'a jamuan. ¿Ti'itaani taacɨ'ɨti ityejmi? 28 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Ajna xɨcajra'a jetze tɨ Dioj nain cɨn tí'ijajcuare'en, inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, ajna nyatɨ'ɨj antiyeijxɨ'ɨn japuan ɨ nya'ɨpua, ayaa pu seira'a a'ame tyamua'a naa mej mi atanyéjnye'ere. Sajta muan mɨ sej nya jamuan á'ujhua'an, ayaa xu che'eta sana'a antira'ase japuan ɨ a'amua'ɨpua, seij sajta seij. Tamuaamuata'a japuan hua'apua xu ara'ase muan, ajta ayan tya'ara'ase ɨ a'amua'ɨpua. Aj xu si seyan tihua'uxa'apɨ'ɨntari'ire'en aɨme tyaɨtejra'a ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, aɨme tyaɨtejra'a mej meyan tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. 29 ’Nyajta neyan tyaja'amue'ixaate'e, a'atɨ tɨ na'a tɨ ti'itɨ a'uraini aɨjna cɨme'e tɨ á'ucha'acanye'en nyeetzi jamuan, tɨ pua'a chi'i, nusu ruja'atzimuá na'ari rucu'utzimuá o rujuutzimua'a, ca'ɨn rutaata, runaana na'ari tɨ pua'a ya'uraini ɨ chuej tɨ japuan ti'ihuaste'e, ayaa pu ti'ijcɨ'ɨti. Tɨ pua'a saɨj na'a ɨ tɨ yá'ujɨsin, ayaa pu tiraacɨ'ɨti a'achu cumu anxɨte ɨ ti'itɨ. Ajta, ayan tiraacɨ'ɨti tɨ ruuri a'ara'ani tɨj na'a rusen cɨme'e ajna Dioj tɨ e'eseijre'e. 30 Ajta, ayaa pu hui ajta te'eme: mui'itɨ ɨ maj nu'u va'acan cɨn títyatatí ɨ Dioj jemi ijii, aɨ mu cɨleenye'en cɨn títyatatyá'a mua'aju'un jemin ɨ Dioj. Majta mui'itɨ ɨ maj nu'u cɨle'en cɨn títyatatí ɨ Dioj jemi ijii, aɨ mu va'acan cɨn títyatatyá'a mua'aju'un aɨjna xɨcajra'a jetze tɨ jetzen Dioj tyu'utaijta.

Mateo 20

1 ’Ayaa pu ajta tie'ijta ɨ Dioj aɨjna tɨ cɨn antyujmua'aree. Ayaa pu rɨcɨ tɨj aɨjna ɨ a'atɨ tɨ raahuii uuva ti'itɨ. Tapua'arijma'aca pu nu'u huirajraa tɨ ij hua'uta'inen aɨme ɨ mej tyu'umuare'en a'u tɨ tyaja'ahuaste'e. 2 Ayaa pu tihua'uxa'apɨ'ɨntari'iri'i tɨ ayan tihua'unajchite'en a'achu cumu sei tumin. Aj pu i hua'utaityaca'a maj á'ucɨɨnye a'u tɨ e'ere'evee ɨ uuva. 3 ’Ajtahua'a pu huirajraa aɨjna ɨ a'atɨ tɨ'ɨj ari e'ita'a huatyama'aca ɨ xɨcaj. Seica pu ajta huaja'utyau ajna a'u maj á'ujsa'upi. Camu ti'itɨj muara'acaa. 4 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Sericu muan, sej si yeehui tyaja'uva'amuare'en a'u nyej uuva a'uuhuii, nyajta neyan tyajamuaanajchite'en a'achu tɨ tiraavijte'e.” Matɨ'ɨj mi á'uju'un. 5 ’Ayaa pu che'eta na'a huarɨj aɨjna ɨ a'atɨ. Ajtahua'a pu nu'u huirajraa a'atzaj cumu tacuarixpua. Ajtahua'a, tɨ'ɨj ari vejli'i caame ɨ xɨcaj, ayej che'eta na'a rɨjcaa. 6 Ajtahua'a pu huirajraa tɨ'ɨj ari ancaruti ɨ xɨcaj. Ajtahua'a pu seica á'utyau ɨ maj e'etyu'uuca'a. ’Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: “¿A'ini een cɨn seyan huatyáuu tɨj na'a á'ara'apua'a ɨmɨ? ¿Ni sacai ti'itɨj maaj á'ajmuáre'e?” 7 Ayaa mu tyu'utanyúu tɨcɨn: “Capu yee a'atɨ ta'inye.” Ayaa pu ij tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Sericu sajta muan, sej si tyaja'uva'amuare'en a'u nyej uuva a'uuhuii.” 8 ’Tɨ'ɨj huatéchumua'araca'a, aj pu i raatajé ɨ saɨj tɨ tihue'ijte'e ɨ mej ti'imɨjhuaca. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Pata'aj u huája'utájeeve aɨme ɨ mej ti'imɨjhuaca pata'aj tihua'unajchite'en. Pajta, pata'aj yeehui peyan autyejcheni aɨme jemi ɨ maj cai iiya'ata a'utyajhuii. Pajta peyan ra'antipua'arite'en aɨme jemi ɨ maj anacai a'utyajhuii.” 9 ’Aj mu mi e'ire'enye aɨme ɨ maj antyajrupi tɨ'ɨj ari ancaruti ɨ xɨcaj. Aɨ pu tihua'unajchi seij ajta seij nain cɨme'e ɨ sei tumin. 10 Ajta e'eyan tɨ'ɨj hua'ucɨ́'ɨ tɨ aɨme tyu'unajchite'en ɨ maj anacai antyajrupi, ayaa mu tyú'urixaatya'acaa tɨcɨn: “Eitze'e pu ti'itacɨ'ɨti ityejmi.” Ma ajta cai, capu. Aɨ pu ajta ayan tihua'unajchi sei tumin cha'ata na'a, seij ajta seij. 11 ’Matɨ'ɨj ra'ancura'a, aɨ mu autyajhuii maj huaujnyuuste'en maɨjna jemi ɨ tɨ tichuéj. 12 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Aɨme ɨ maj cai iiya'ata antyajrupi, sei hora mu'u tyu'umuarej. Ma pajta muaa, ayaa paj che'eta pana'a tihua'unajchi patɨj titaanajchi ityejmi. Tyajta ityan, nain tu yee cɨn tya'utaviicue'iri'i, tyajta ti'imuari'ista, tyajta nain tu cɨn tɨj na'a tyu'uxɨraca'a tɨj na'a á'ara'apua'a ɨmɨ.” 13 ’Ajta aɨn, ayaa pu tiraata'ixaa seij tɨ anacai antyajrupi tɨcɨn: “Casi'i, nya'amiincu. Canu a'ij pua'a muaruure. ¿Ni qui pacai peyan tyu'uta'a mua'anyuuca cɨme'e pej peyan tyu'umuare'en sei tumin cɨme'e? 14 Ma'acui icu, ancura'a ɨ pej raamue'itɨ. Aricu. Ayaa nu'u yee raxe'eve'e nyej neyan che'eta nyana'a timuaanajchite'en mueetzi nyatɨj tiraanajchi nyaɨjna ɨ a'atɨ tɨ antyajrupi tɨ'ɨj ari ancura'aruti ɨ xɨcaj. 15 ¿Ni cai ayan yee ti'inyecɨ'ɨti nyej neyan huarɨni a'ij nyej ti'ijxe'eve'e nyaɨjna cɨme'e ɨ nyej ti'ituave, ca'ɨn peyan chueere paɨjna cɨme'e nyej rɨ'ɨ tihua'ajcha'ɨ?” ―Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa. 16 Aj pu i Jesús ayan tɨcɨn: ―Aɨj pu cɨn, aɨme ɨ maj cai anacai antyajrupi, aɨ mu anara'asi, majta maɨn ɨ maj anacai antyajrupi, aɨ mu uve'etyajtɨri. 17 Tɨ'ɨj ari Jesús an a'ujnyejsin anna Jerusalén, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aj pu i hua'utajee rujɨme'e. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 18 ―Tu'uri a'ujnyejsin anna Jerusalén. Ajta saɨj pu hui nyeetzi tyu'utatuiire'esin i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Hua'utatuire'esin aɨme ɨ mej ti'ijta u hua'ateyujta'a, ajta aɨme ɨ mej tye'eyu'uxaca. Aɨ mu tyu'uta'asin mej mi naaje'ica. 19 Majta na'anvi'itɨn aɨme jemi ɨ maj seij chuejra'a japua e'ema'acan mej mi ná'uxaahuari'i. Majta maɨn, ayaa mu tinaatyávajxɨ'ɨsin. Majta ná'atatan inyeetzi curuu jetze. Nyajta mɨ'ɨni, aru hueica xɨcaj jetze nu nyajta huatarujsin. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 20 Ajta aɨn hua'anaana aɨme ɨ yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Zebedeeyu, ruyaujmua'a pu jamuan e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Aj pu i titunutaca'a a vejli'i jemin tɨ i ti'itɨj raatahuavii. 21 Jesús pu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini peti'ijxe'eve'e nyej neyan huarɨni mueetzi cɨme'e? Ajta aɨn hua'anaana, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj peyan hua'uta'an mɨ niyaujmua'a tɨ ij saɨj a'ujyeijxɨ'ɨn a'ɨrɨɨta'a, ajta ɨ saɨj tɨ a'ujyeijxɨ'ɨn autata'a pujme'en ajna xɨcajra'a jetze patɨ'ɨj ya uvé'enyen pej tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 22 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Caxu a'atzu ramua'aree ti'itɨ saj nyahuavii. ¿Ni seyan ra'aviicue'i saj rajpueitzi xa'ara'ani nyatɨj inyaa tirajpueitzi na'ame? Ayaa mu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Aa ti'ijta nya'u. 23 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Muan xu rajpueitzi xa'ara'ani nyatɨj tirajpueitzi na'ame inyaa. Ma ajta, capu ayan ti'inyacɨ'ɨpua inyeetzi nyej a'atɨ huata'an tɨ a'ujyeijxɨ'ɨn nya'ɨrɨɨta'a, na'ari nyautata'a. Ayaa pu'u tihua'acɨ'ɨti mej mi uhuáraasixɨ'ɨn aujna aɨme tɨ Dioj ari hua'antihuau. 24 Majta maɨn ɨ seica, ɨ maj tamuaamuata'a ara'ase, matɨ'ɨj raanamuajri'i, eecan mu huatanínyu'ucacuca'a aɨme jemi ɨ maj hua'apua. 25 Aj pu i Jesús hua'utajee naijmi'ica. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Xu'uri ramua'aree muan a'ij mej ye'i rɨɨ mua'aye'i ɨ mej tie'ijta nain chuejra'a japua. Ca'anyejri mu cɨn tihue'ijte'e ɨ tyaɨte. Majta maɨn ɨ mej títyatatí, aɨ mu tihue'ijte'e ɨ seica a'ij mej ye'i maɨn ti'ijxe'eve'e. 26 Ma ajta, capu ayan tiraavijte'e muejmi jemi. Tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ va'acan cɨn ti'ityavaa a'ara'ani, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ aɨn cɨle'enya'a cɨn ti'ityavaa a'ara'ani tɨ i amuaatyavaɨre'en naijmi'ica muejmi. 27 A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan raxe'eve'e tɨ tye'entyaruti aɨjna cɨme'e tɨ eitze'e ve'e, aɨ pu anacai ruxe'eve'e tɨ tye'entyarute aɨjna cɨme'e ɨ tɨ eitze'e cɨle'en tɨ ij hua'utyavaɨre'en naijmi'ica ruxé'evi'ira'a cɨme'e. 28 Miche'e meyan huarɨni nyatɨj rɨcɨ inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Canu nyaɨjna cɨn ya'uve'eme maj naatyavaɨre'en inyeetzi, silu nyata'aj hua'utyavaɨre'en ɨ seica. Ayaa nu een cɨn ya'uve'eme nyej ni huamɨ'ɨni hua'a jetze ma'acan, nyajta nyej ni tiraanajchite'en ɨ Dioj ɨ tɨ cɨn hua'ajijve'e ɨ maj á'apua'aren mui'icaca ɨ tyaɨte. 29 Aj pu i á'uraa aɨjna ɨ Jesús, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj huiiraacɨ maujna Jericó, eihua mu tyaɨte a'ucɨj jamuan. 30 Meenti maɨn ɨ maj hua'apua ɨ maj aracúcu'unijma'acaa, au mu e'ejtya'aca'a juye jetze. Matɨ'ɨj raanamuajri'i tɨ nu'u a a'atamé aɨjna ɨ Jesús, ayaa mu titeejíjhuaca'a tɨcɨn: ―Tavastara'a, mɨ pej hui i'i huaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ David tyaacan, tá'ancu'uvajxɨ'ɨ ityejmi. 31 Majta maɨn tyaɨte, aɨ mu hua'ajtya'axɨ. Meyan tihue'ijmɨɨra mej mi cai meyan tí'ijijhua. Ma majta aɨme ɨ maj aracúcu'unijma'acaa, eitze'e mu ca'anin cɨn huajijhuaca'a. Meyan tɨcɨn: ―Tavastara'a, mɨ pej i'i huaacɨxa'ara'an ɨ David tyaacan, tá'ancu'uvajxɨ'ɨ itejmi. 32 Aj pu i Jesús a'utyeechaxɨ. Ajta hua'utajee. Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini seti'ijxe'eve'e nyej ni ti'itɨ a'ij huáruuren muejmi jemi? 33 Ayaa mu tityaatanyú tɨcɨn: ―Tavastara'a, ayaa tu ti'ijxe'eve'e tyaj atanyéjnye'ere. 34 Aj pu'i aɨn Jesús hua'ancu'uvajxɨ. Ajta hua'arámuara'axɨ ɨ hua'ajɨ'ɨ jetze. Cɨme'en pu'u hua'arámuara'axɨ, aj mu mi huarúj. Matɨ'ɨj mi atanyeenye'eri mua'araa. Majta a'ucɨj jamuan.

Mateo 21

1 Aj mu mi maun a'ará'a ajna a'ahua'a vejli'i u Jerusalén a'u tɨ a'uchajta'atajme tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betfagé. Au pu a'achajta'a ɨrij jetze mej meyan ratamua'amua tɨcɨn Aceituunajremi. Aj pu i Jesús hua'apuaca huataityaca'a. 2 Ayan tɨcɨn: ―Sericu, sata'aj a'atanyén ajna vejli'i chajta'a tɨ e'eseijre'e. Satɨ'ɨj a'utyarute saujna, aun xu hui ye'etyauni ɨ puuru'u tɨ ajtatapi'i jamuan ɨ yaujra'an. Sata'aj rá'ijxɨjta. Sajta mu huaja'arajájpuan nyeetzi jemi. 3 Tɨ pua'a a'atɨ ayan tyajamue'ihua'ura aɨjna cɨme'e, aj xu si seyan tiraata'ixaate'en tɨ cɨme'en yee tavastara'a pu nu'u raxe'eve'e, sajta hua'a xu ca'anacan raatatuire'esin. 4 Ayaa pu tyuju'urɨj tɨ ij ayan tya'araurasten a'ij tɨ ajmi'i tyu'utaxajtaca'a aɨjna tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Ayan tɨcɨn: 5 Pata'aj peyan tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj a'uchaatɨme au tɨ huatacá'a aɨjna ɨ chajta'a u Sión tɨ cɨme'en yee: “Casi'i muan, pu'uri mu a'uve'eme muejmi jemi aɨjna ɨ a'amua Rey. Capu a'ij ti'ijviicue'i. Ajta ava'acái puuru'u japua tɨ cɨle'en tɨ yaujra'an pueen saɨj ɨ maj japuan ti'itɨ'ɨcɨca.” 6 Majta maɨn ɨ maj hua'apua, aj mu mi a'ucɨj. Majta meyan huarɨj a'ij tɨ Jesús tihua'utaij. 7 Aj mu ya'aráaja ɨ Jesús jemi maɨjna ɨ puuru'u, majta ɨ yaujra'an. Matɨ'ɨj mi ra'ityéechejte ɨ puuru'u rucɨɨxu cɨme'e. Aj pu i Jesús ave'eyeijxɨ japuan ɨ puuru'u tɨ cɨle'en. 8 Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu ajtyáxɨɨraca'a. Majta cɨɨxuri te'epíitɨraa juye jetze. Majta seica, pi'ista te'entivéichixɨ'ɨ, aɨ mu majta a'apíitɨraa majna juye jetze. 9 Majta maɨn ɨ maj anáatyá'a huaju'uncaa, majta maɨn ɨ maj cujta'an huaju'uncaa, aɨ mu huatajijhuaxɨ tɨcɨn: ―Ayaa tu hui ti'imuahuavii paj tu'irajtuaani mɨ paj i'i huaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ rey, ɨ David tyaacan. Dioj pu rɨ'ɨ tiraatyajtuaa tyamua'a naa aijna tɨ ye ve'eme nyuucajtze'en ɨ tavastara'a. Che'e aɨn tu'irajtuaani aɨjna tɨ aun e'eseijre'e u tajapua. 10 Aj pu i Jesús a'utyajrupi u Jerusalén. Tɨ'ɨj a'utyajrupi, aj mu mi tyúritzii naijmi'i ɨ maj aun a'uchaatɨma'acaa. Eihua mu tyú'urixaatya'acaa. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ataani pueen amɨjna? 11 Majta maɨn ɨ tyaɨte, ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen ɨ Jesús tɨ Nazaret e'ema'acan, tɨ ajta Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. 12 Ajta e'eyan, Jesús a'utyajrupi u teyujta'a tɨ a'aráyaujta'a. Aj pu i hua'utamuari naijmi'ica aɨme ɨ maj maun tí'itu'acara'a, ajta aɨme ɨ maj maun ti'inana'avacara'a. Tihua'ameesa pu pɨ tyahua'axɨ aɨme ɨ mej japuan tumin hua'apuata'ati'iracara'a, ajta tihuaɨ'ɨpua aɨme ɨ maj cucui'ise tu'aaracara'a. 13 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ Dioj ayan tiraataxajtaca'a tɨ cɨme'en yee ayaa pu nu'u tyaja'arajtyahuáa a'ame ɨ chi'ira'an tɨcɨn: “Chi'i maj tzajta'an ti'ixaxa'a ɨ Dioj jemi.” Ma sajta muan, ayaa xu saɨque raruure ɨ chi'i tɨj tyasta'a a'u maj tzajta'an á'urava'ataca ɨ nahua'ari. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 14 Meenti seica maun e'ere'etya'acaa aujna teyujta'a. Seica mu mua'aracucu'un, majta seica, tzare'e mu huaɨɨcajmee. Aɨ mu e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Ajta aɨn tihua'uhuaa. 15 Majta maɨn ɨ mej ti'ijta teyujta'a, majta ɨ mej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, matɨ'ɨj raaseij a'ij tɨ Jesús huarɨj mej mi meyan rɨ'ɨ tya'utaseij ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj majta hua'useij ɨ tɨ'ɨrii ɨ maj rujijhuava'acaa tɨcɨn: “Tiche'e nu'u rɨ'ɨ tiraatyajtuaani tyamɨjna tɨ David tyaacan jetze a'iraanye”, eecan mu huatanínyu'ucacuca'a. 16 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿Ni tzaa pacai ti'inamua a'ij mej ti'ixa amɨme mɨ tɨ'ɨrii? Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Aa ni'ijta nya'u. ¿Ni tzaa sacai seyan ra'ujijve ɨ yu'uxari jetze tɨ ayan te'eyu'usi'i? Ayan tɨcɨn: Aɨ mu nu'u majta rɨ'ɨ tirata'aca aɨme ɨ tɨ'ɨrii, majta aɨme ɨ unyaaca'ise. Aɨ mu Dioj jetze araujca'anye mej mi meyan huarɨni. 17 Aj pu i Jesús hua'utatuaa. Ajta iya'uraa. Au pu a'ará'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betania. Au pu huatáxai. 18 Yaa ruijmua'a yee tɨ'ɨj ajtahua'a amuu pɨja'ure'eve, pu'uri i'icuataca'a aɨjna ɨ Jesús. 19 Aɨ pu huarej huaseij tɨ a'atavee ajna vejli'i juye jetze. Aj pu i a'uré'enye a'u tɨ a'atavee aɨjna ɨ huarej. Capu a'atzu taca'acaa silu tyáxamue'icaa pu'u. Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ huarej tɨcɨn: ―Capej che'e a'anaj taca'a. Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i huatyaahua aɨjna ɨ huarej. 20 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj raaseij, eecan mu a'ij tya'utaseij. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ ayan ca'anacan huatyaahuan amɨjna mɨ huarej? 21 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u huarɨj. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Tɨ pua'a seyan tya'atzaahuate'e tɨ ij ayan tyaja'ure'enyen a'ij tɨ tyajamua'amitejte'e, ajta tɨ pua'a cai a'ij a'amua'ase saj cai a'ij huarɨni, ayaa xu che'eta sana'a raayɨ'ɨtɨhua'a xa'ara'ani sej seyan raruuren samɨjna mɨ huarej nyatɨj neri raaruu. Sajta seyan raayɨ'ɨtɨhua'a xa'ara'ani sej seyan raataijte'en samɨjna mɨ jɨri tɨcɨn: “Tichesi yee, atyajra'a a jaata'a, a'ahua'a el mar.” Aj pu i xaa ayan tyaja'ure'enyejsin, tɨ ayan huarɨni ɨ jɨri. 22 Satɨj sana'a sej seyan ti'ijhuavi ɨ Dioj, tɨ pua'a seyan tya'atzaahuatya'a, aj xu xaa ra'ancura'asin. 23 Aj pu i Jesús a'utyajrupi teyujta'a a'u tɨ a'aráyaujta'a. Tɨ'ɨj aɨn tihua'umua'aten ɨ tyaɨte, aɨme ɨ mej ti'ijta u teyujta'a, majta hua'avaujsi, aɨ mu e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni hui cɨn peti'ityejvee pej pi peyan rɨcɨ? ¿A'ataani muaata'a pej peyan huarɨni? 24 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Niche'e seij tyajamuaataihua'u. Tɨ pua'a seyan tinaata'ixaate'en saɨjna cɨme'e, aj nu xaa neyan tyajamuaata'ixaate'esin ti'itɨj ɨ nyaj cɨn ti'ityejvee nyej ni neyan rɨcɨ. 25 Aɨjna ɨ tɨ cɨn ti'ityavaaca'a aɨjna ɨ Juan tɨ ij hua'umuaɨ'ɨhuan ɨ tyaɨte, ¿a'uni jetze a'ure'eme? ¿Ni u tajapua, Dioj tɨ e'eseijre'e, na'ari iiyan chaanaca japua, hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte? Matɨ'ɨj mi ti'ityúrixaa rujɨɨmua'a. Meyan tɨcɨn: ―Tɨ pua'a teyan tiraata'ixaate'en yee Dioj pu ya'utaityaca'a, aɨ pu ayan titaata'ixaate'esin yee a'ini een cɨn tyacai ra'atzaahuate'e tyaɨjna. 26 Me tyajta ityan, capu hui rɨ'ɨri tyej teyan raataxaj yee tyetyaca mu ya'utaityaca'a a'ini tyahua'atzɨɨne'e ɨ tyaɨte. Naijmi'i mu meyan ra'atzaahuate'e tɨ aɨn Juan ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 27 Aj mu mi meyan tiraata'ixaa maɨjna ɨ Jesús. Meyan tɨcɨn: ―Catu ramua'aree. Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu nyajta inyaa amuaata'ixaate'esin ti'itɨj ɨ nyaj cɨn ti'ityejvee nyej ni neyan rɨcɨ. 28 Ajta Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i, a'ini tyajamua'amitejte'e aijna cɨme'e i nyuucari. A'atɨ pu hua'apuaca tiyaujmua'a. Aj pu i a'ire'enye ɨ seij jemi. Ayaa pu tiraataityaca'a tɨcɨn: “Niyauj, aricu pata'aj tyaja'umuare'en ijii a'u nyaj uuva a'uhuii.” 29 Aj pu i aɨn yaujra'an ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: “Canu neyan rɨni.” Ma ajta aɨn, saɨque pu tyu'umuá'a. Aj pu i xaa u á'umej tɨ tyaja'umuare'en. 30 Ajta e'eyan, aɨn ya'upuaara'an a'ire'enye ɨ saɨj jemi. Ayaa pu che'eta tiraataij aɨjna tɨj ajta ari ɨ saɨj tyu'utaij ɨ ta'anajca. Ajta aɨn yaujra'an, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Aa ni'ijta, ayaa nu rɨni.” Ma ajta cai, capu. Capu á'umej tɨ tyaja'umuare'en. 31 Niche'e a'atzu tyajamuaataihua'u. Aɨme ɨ maj hua'apua, ¿a'ataani ayan huarɨj a'ij tɨ ti'ijxe'eva'acaa ɨ ya'upuaara'an? Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna, ɨ ta'anajca. Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, aɨme ɨ maj hua'ajijve'e u'uvieernu jetze ma'acan, majta aɨme ɨ juuca ɨ maj huataura'an tumin cɨme'e, aɨ mu a'amuamue'itɨn maɨjna cɨme'e mej mi aun a'utyarute Dioj tɨ e'eseijre'e. 32 Ayaa pu'u ti'en, a'ini ayaa pu hui een cɨn mu a'uve'eme aɨjna ɨ Juan tɨ i ayan tyajamuaata'ixaate'en a'ij sej ye'i huarɨni ɨ Dioj jemi. Ma sajta muan, caxu ra'antzaahuate. Majta maɨn ɨ maj hua'ajijve'e, majta aɨme ɨ juuca ɨ maj huataura'an tumin cɨme'e, aɨ mu xaa ra'antzaahuate. Muan xu raamua'areeri'i saɨjna. Capu amɨn a'ij, auche'e pu cai ti'itɨ a'amua jetze tasiseiri sej si saɨque tyu'umua'ati, sej si rá'antzaahuate'en. 33 ’Xaanamuajri'i seij i nyuucari. A'atɨ tɨ nu'u ayan uuva huahuii. Ajta raará'ana tyajcuá cɨme'e. Aj pu'i ti'itɨ atyé'ijche tɨ tzajta'an rámɨ'ɨye ja'ara'ara'an ɨ uuva. Ajta nu'u ti'itɨj ájtaahuaca'a maj japuan huéixe'ere'en mej mi raaseij nainjapua a'utɨ juástɨmee ti'imɨjhuaca. ’Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj, aj pu i hua'utanyaɨjte ɨ chuej mej mi tiraanajchite'en caj e'icaca. Aj pu i á'uraa aɨjna ɨ a'atɨ seij chuejra'a japua. 34 ’Tɨ'ɨj nu'u tyaja'ure'enye matɨ'ɨj pua'a raju'uraca aɨjna ɨ uuva, seica pu huataityaca'a aɨme ɨ mej ti'ijvaɨre'e mej mi hua'utahuavii a'achu tɨ caj ti'ijcɨ'ɨti aɨjna tɨ tichuéj. 35 Majta maɨn ɨ chuej maj huataujnyaɨj, aɨ mu hua'uvívi'i aɨme ɨ maj huataiti'ihuaca'a. Seij mu ra'ityaavajxɨ. Majta seij mu huaje'ica, majta ɨ saɨj, ra'atyátu'asixɨ tetej cɨme'e. Camu ti'itɨj hua'uta'a. 36 ’Ajta nu'u aɨn ɨ tɨ ra'ijtya'aca'a, seica pu ajtahua'a huataityaca'a. Mu'uri eitze'e i'i mui'icaa. Majta maɨn ɨ chuej maj huataujnyaɨj, ayaa mu che'eta mana'a hua'uruu aɨme ɨ maj huataiti'ihuaca'a. 37 ’Yaa pu nu'u tyauma'aca. Tɨ'ɨqui, aɨ huataityaca'a aɨjna ɨ ruyauj. Ayaa pu tyu'umuá'a tɨcɨn: “Mara'antzaahuate'esin sein.” 38 ’Majta maɨn ɨ chuej maj huataujnyaɨj, matɨ'ɨj raaseij maɨjna ɨ yaujra'an, ayaa mu tiraaxa'apɨ'ɨntare rujɨɨmua'a tɨcɨn: “Ai pu aɨn pueen, tɨ nain ti'ijcɨ'ɨti. Che'eré, tiche'e raaje'ica tɨ ij tyejmi ta'aj a'ara'ani.” 39 Aj mu nu'u mi rajví'i maɨjna ɨ yaujra'an. Matɨ'ɨj mi ru'irajrai a pua'aque. Majta raaje'ica. 40 ’Ma'acui ari'icu, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? Tɨ'ɨj mu a'uve'eme'en aɨjna ɨ a'ara'an ɨ chuej, ¿a'ini ti'itɨj hua'aruuren aɨme ɨ chuej maj huataujnyaɨj? 41 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨ pu cai hua'acu'uvaa hua'antipua'arite'esin aɨme ɨ mej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte. Ajta, aɨ pu hui seica huatanyaɨjte'esin ɨ chuej. Majta maɨn, ayaa mu xaa raata'asin ɨ tɨ raacɨ'ɨti tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enyen matɨ'ɨj pua'a ti'iju'uraca. 42 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni sacai a'anaj ra'ujijve ɨ yu'uxari jetze seijna i nyuucari tɨ ayan cɨme'en yee: Aijna i tetej i mej raatyá'uj, ájca'i maj ya'uhua'axɨ ɨ mej chi'i ta'ahuaca; ayan pu tye'irájraa tɨ aɨn puéenya'a a'araa tɨ i'i esquineeru? Tavastara'a pu ayan raaruu, ajta rɨ'ɨ tya'utyaavatzɨ ɨ tatzajta'a. 43 ’Aɨj pu cɨn, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, Dioj pu amuá'ari'ira aɨjna tɨ tyaja'amuacɨ'ɨtíiche'e ute'e tɨ e'ema'acan ɨ Dioj jemi. Aɨ pu hua'uta'asin seica ɨ maj meyan rɨni a'ij tɨ tiraavijte'e. Aɨ mu ra'ara'astijre'esin xaa nya'u. 44 Ajta ain i tetej, tɨ pua'a a'atɨ japuan tíveti, aɨjna ɨ a'atɨ huatyana'axɨjsin aijna i tetej japua. Na'ari cai, tɨ pua'a ain tetej an é'ejveti japuan seij ɨ tevi, aj pu i ain ra'iráxayepe'esin ɨ tevi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 45 Majta maɨn ɨ maj ti'ijta teyujta'a, majta aɨme ɨ fariseos, matɨ'ɨj raanamuajri'i aij tɨ Jesús tí'ixajtacaa nyuucari cɨme'e, aj mu mi raamua'areeri'i tɨ aɨn aɨme tyaxajta'ajma'a. 46 Matɨ'ɨj mi raahuau aɨj me ye'i huarɨni mej mi raatyeevi'i. Ma majta, camu meyan huarɨj a'ini mahua'atzɨɨnya'aca'a aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj maun e'etyujsaɨra'acaa. Aɨme ɨ tyaɨte, naimi'i mu meyan ramua'areeraca'a tɨ Jesús aɨn pueenya'a saɨj tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a.

Mateo 22

1 Ajtahua'a pu Jesús ayan tihua'uta'ixaa nyuucari cɨme'e. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 2 ―Ayaa pu Dioj hua'aruure ɨ tyetyaca maj iiyan japuan cɨɨnye ɨ chaanaca tɨ Dioj tie'ijta. Ayaa pu che'eta na'a hua'aruure tɨj aɨjna ɨ rey tɨ tyu'uyeste aɨjna cɨme'e tɨ yaujra'an huatyenyaɨɨchaca'a. 3 Ajta aɨn ɨ rey, aɨ pu nu'u hua'utaityaca'a aɨme ɨ mej ti'ijvaɨre'e maj nu'u u hua'utajeeve aɨme ɨ tɨ ari hua'uta'inee. Ma majta aɨme ɨ maj huata'iniihuaca'a, camu á'ujca'anyajca'a maj a a'iré'enyen. 4 ’Ajtahua'a, seica hua'utaityaca'a mej mi majta hua'utajeeve. Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej ti'ijvaɨre'e tɨcɨn: “Ayaa xu yeehui tihua'uta'ixaate'en aɨme nyej neri hua'uta'inee tɨcɨn pu'uri tyu'utyá'atɨme ɨ cue'ira, pu'uri ajta tyu'utaijtaca'a maj hua'ucui'ini ɨ ya'amuaate tɨ tihua'ucɨ'ɨmite, huaacasi, majta puuyesi. Nain pu yeehui ari huaxa'apɨ'ɨn tyej ti tyu'uyesten.” 5 ’Majta maɨn ɨ maj huata'iniihuaca'a, camu a'atzu hua'utzaahua. Ma'ucɨ́jxɨ micu. Seij pu aun á'umej a'u tɨ tyaja'ahuaste'e. Ajta seij, au pu á'umej a'u tɨ tyaja'atua. 6 Majta ɨ seica, aɨ mu nu'u hua'uvívi'i ɨ mej ti'ijvaɨre'e maɨjna ɨ rey. Majta e'ij pua'a hua'uruu. Majta hua'ucuii seica. 7 ’Eecan pu nu'u huatanyu'ucaca'a aɨjna ɨ rey. Aɨ pu hua'utaityaca'a aɨme ɨ xantaaru'u. Matɨ'ɨj mi hua'ucuii naijmi'ica ɨ tyaɨte. Majta raará'atai ɨ hua'achi'i. 8 Aj pu i aɨn ɨ rey ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej ti'ijvaɨre'e tɨcɨn: “Pu'uri huaxa'apɨ'ɨn tyej ti'iyesten. Ma ajta, aɨme ɨ nyej neri tihua'uta'inyee, capu ayan hua'ucɨ́'ɨ maj mu a'uva'aju'un. 9 Sericu muan, tɨj na'a tɨ cure'enyáatɨmee ɨ caaye sata'aj hua'uta'inen matɨj mana'a ɨ tyaɨte a'achu saj pua'amua huaje'etyauni.” 10 Matɨ'ɨj mi huiiraacɨ caaye jetze aɨme ɨ mej ti'ijvaɨre'e. Eihua mu hua'ajsaɨj ɨ tyaɨte a'achu maj pua'amuaca á'utyau, ɨ maj a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, majta ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte. Ayaa mu'u pua'amua a'utyajrupi u chi'ita a'achu maj ú'uve. 11 ’Aj pu nu'u i aɨn rey, a'utyajrupi aujna tɨ'ij aɨme huaseij ɨ tɨ hua'uta'inee. Aj pu i a'atɨ huaseij tɨ cai ayan ti'itéechan a'ij tɨ tiraavijte'e tɨ pua'a seij huatyenaɨche. 12 Ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: “Casi'i, nyá'amincu, ¿a'ini tyu'utarɨ'ɨristaraca'a paj cai peyan ée'enye'en ti'itéechan a'ij tɨ tiraavijte, peyan u'utyajrupi peyujna?” Ajta aɨn ɨ a'atɨ, capu nu'u a'atzu huatanyuu. 13 ’Aj pu i aɨn rey ayan tihua'utaij aɨme ɨ mej ti'ijvaɨre'e tɨcɨn: “Sata'aj yeehui ra'anajɨ'ɨque'en muajca'ara'ara'an jetze, sajta ɨɨcajra'an jetze. Sajta, ma pua'aque ya'urájraini a'u tɨ a'utɨca'a. Au mu yeehui ruyeinya mua'aju'un, majta rutamej cɨn ancurá'ujcɨ'ɨmáa mua'aju'un maɨjna cɨme'e ɨ maj rajpueijtzi.” 14 Majta maɨn tɨ Dioj hua'ajee, aɨ mu mui'i. Ma majta, maɨn tɨ Dioj hua'ava'ahuau, camu mui'i, silu cɨj mu'u micu. 15 Majta maɨn ɨ fariseos, aɨ mu a'ucɨj. Majta meyan raaxa'apɨ'ɨntare mej mi raatyamue'itɨn maɨjna ɨ Jesús tɨ ij aɨn ayan aiira'ɨtzen mej mi maɨjna cɨn jetzen tya'upuá'ajte'en. 16 Matɨ'ɨj mi seica huataityaca'a mej mi tyu'uxáj jamuan ɨ Jesús. Aj mu mi a'ucɨj, majta seica jamuan ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a aɨjna ɨ Herodes. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, aij tu mua'aree tɨ cai ti'itɨ timua'aturaate'e, pajta hui peyan tzaahuati'ira'a cɨn ti'imua'ata a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Muaa paj cai tí'ajaahuate'e ɨ tyaɨte jemi a'ini capu mueetzi jetze ruxe'eve'e a'atyaɨn maj pueen. 17 Pata'aj peyan titaata'ixaate'en yee, ¿ni qui xa'apɨ'ɨn tyej tyu'unájche aɨjna cɨme'e ɨ maj hua'ajijve'e ɨ u'uvieernu jetze ma'acan nusu tyacai? ¿Ni qui teyan tiraanajchite'en tyaɨjna tɨ ti'ita'ijte'e tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn César? 18 Ajta aɨn ɨ Jesús, pu'uri ramua'areeraca'a maj cai meyan ti'ire'ihua'u huataujnyátacan cɨme'e silu ayaa mu raxe'eva'acaa mej a'ij pua'a raruuren. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan xu cai seyan ti'ijrɨ'ɨre huataujnyátacan cɨme'e. ¿A'ini een cɨn seyan ti'itese'e saj naatyeevi'i? 19 Tumin sanaataseijrate'e ɨ maj cɨn ti'inajchita maɨjna ɨ maj cɨn hua'ajijve'e. Aj mu mi seij ya'avaɨ'ɨte, tumin ti'itɨ. 20 Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ataani nyeerima'ara'an a'aseijre'e? ¿A'ini antyahuaa yaj tɨ a'ayu'usi'i? 21 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Amɨjna nya'u ɨ tyej teyan ratamua'amua tɨcɨn César. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj seyan huarɨni. Saraata'an saɨjna ɨ César a'achu tɨ caj tiraacɨ'ɨti, sajta raata'an ɨ Dioj a'achu tɨ caj tiraacɨ'ɨti aɨjna. 22 Matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i, eecan mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij. Matɨ'ɨj mi a yáurai. Majta a'ucɨj. 23 Ajna xɨcajra'a jetze, aɨ mu majta a e'ire'enye aɨme ɨ saduceos. Ayaa mu ti'ixaxa'a aɨme tɨ cɨme'en yee camu che'e huatarujsin ɨ mej huacuii. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: 24 ―Maeestru, ayaa pu tira'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan. Tɨ pua'a nu'u a'atɨ tɨ nyaɨche, tɨ pua'a aɨn cai titɨ'ɨrijmua'a huamɨ'ɨni, ruxe'eve'e nu'u tɨ aɨn ihuaara'ara'an rancure'evi'itɨn aɨjna tɨ ratyevi'itɨnya'a ɨ tɨ huamɨ'ɨ tɨ ij titɨ'ɨrijmua'a a'ara'ani aɨjna jetze ma'acan. 25 Ayaa pu hui a'anaj tyuju'urɨj tyejmi tzajta'a. Mua'aráhua'apuaca'a maɨjna ɨ ru'ihuaamua'a. Ajta aɨn tɨ i'ivasta'a, aɨ pu huatyenyaɨchaca'a. Ajta e'eyan huamɨ'ɨ. Aru capu titɨ'ɨrijmua'a a'araa aɨjna tɨ ratyevi'itɨnya'a. Aɨ pu jemi huatyajturaa aɨjna tɨ ra'itya'ase. 26 Ayaa pu che'eta na'a tiraaruu aɨjna ɨ juutzajra'an ɨ tɨ hua'apuacajretze ma'acan, aɨ pu ajta cai titɨ'ɨrijmua'a a'araa, huamɨ'ɨ. Ajta e'eyan ɨ saɨj, ɨ tɨ hueicacajretze, aɨ pu ra'antyanaxcaca'a. Ajta, ayaa pu che'eta na'a tiraaruu. Ajta e'eyan, ayan tye'irájraa tɨ ayan tihua'uruu naijmi'ica ɨ maj aráhua'apua. Capu a'atɨ titɨ'ɨrijmua'a a'araa. 27 Tɨ'ɨqui, aɨn jɨita'a ajta huamɨ'ɨ. 28 Ari ijii, ¿a'ataani hui ɨra'ara'an puéenya'a a'ame, ajna xɨcajra'a mej jetzen majtahua'a huatarujsin? Naijmi'i mu xaa ratyevi'itɨnya'a, aɨme ɨ maj arahua'apua. 29 Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Setya'utyaujxua muan a'ini caxu ramua'aree a'ij tɨ tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Caxu sajta ramua'aree a'ij tɨ een ɨ muáre'eri'ira'ara'an ɨ Dioj. 30 Ajna xɨcajra'a mej jetzen huatarujsin ɨ mɨ'ɨchite, camu meyan nyejnaɨchen ɨ tyetyaca. Majta ɨ juuca, camu majta vɨɨchen, silu ayaa mu eenya'a mua'aju'un matɨj aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e u tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e. 31 ’Ma sajta muan, cɨme'en ajna xɨcajra'a mej jetzen huatarujsin aɨme ɨ maj huaacuii, ¿ni tzaa sacai a'anaj ra'ujijve ɨ yu'uxari jetze a'ij tɨ Dioj tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: 32 “Nyaa nu nyauj hua'a Dioj pueen aɨme ɨ a'amuaya'upua, aɨjna ɨ Abraham, ajta aɨjna ɨ Isaac, ajta aɨjna ɨ Jacobo”? Dioj pu tihue'ixaa cumu maj mauj ruuricaa. Aɨj pu cɨn, aɨ pu aɨn pueen ɨ hua'a Dioj aɨme ɨ maj ruuri. Capu hua'a Dioj pueen aɨme ɨ maj mɨ'ɨchite. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 33 Majta maɨn ɨ tyaɨte ɨ maj e'etyujsaɨ ɨ jemin, eecan mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij maɨjna cɨme'e a'ij tɨ aɨn tihuá'amua'atyajcaa. 34 Majta maɨn ɨ fariseos, matɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨ Jesús ayan hua'utyámue'itɨ aɨme ɨ saduceos, aj mu mi tyujsaɨj. 35 Ajta saɨj tɨ hua'a jetze ajtyama'acantaca'a, tyamua'a pu tiraayɨ'ɨtɨhua'a a'ij tɨ tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Aɨ pu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: 36 ―Maeestru, ¿ti'itaani nyuucarijra'a eitze'e ruxe'eve'e ɨ tɨ ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan? 37 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen ɨ nyuucarijra'a ɨ ta'anajca, tɨ eitze'e ruxe'eve'e cai maa seij nyuucarijra'a, tɨ ayan tɨcɨn: “Pata'aj peyan rɨ'ɨ tya'uta'amua'ati ɨ a'a tzajta'a ɨ Dioj jemi, nain ɨ paj cɨn rɨ'ɨ tya'uta'amua'ati, a'achu paj caj tya'aca'anye ɨ a'axaijnyu'uca jetze, pajta nain cɨn a'axe'evi'ira'a cɨme'e, ajta a'amua'atziira'a cɨme'e.” 39 Ajta, ayaa pu hui che'eta na'a een ɨ tɨ ra'itya'asi tɨcɨn: “Pata'aj nu'u peyan che'eta pana'a rɨ'ɨ tirajchaɨ ɨ axa'aj tevi patɨj asaɨj ti'itiá'acha'ɨ.” 40 Nain a'ij tɨ tira'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta nain a'ij mej tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, nain pu cɨn ayan tirájtyauusin aɨjna cɨme'e i tɨ ti'ihua'apua i nyuucari. ―Ayaa pu Jesús tiraata'ixaa. 41 Mauche'e mu e'ere'etya'acaa aɨme ɨ fariseos. Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: 42 ―¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi cɨme'en aɨjna ɨ Cɨriistu'u, tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua? ¿A'ataani yaujra'an pueen? Ayaa mu tityaatanyúu tɨcɨn: ―Aɨ pu hui rayauj aɨjna ɨ David tyaacan. 43 Aj pu i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―Tɨ pua'a ayan ti'ayajna, tɨ'ɨj aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj raata'a tɨ David tyu'utaxaj aɨjna cɨme'e ɨ Cɨriistu'u, ¿a'ini een cɨme'e David ayan raatamuá'a tɨcɨn nyavastara'a? Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ David tyaacan tɨcɨn: 44 Tavastara'a pu ayan tiraata'ixaa aijna i nyavastara'a tɨ cɨme'en yee: “Antiyeijxɨ'ɨ ɨpuari japua iiya nya'ɨrɨɨta'a. Pauche'e anticatii asta nyana'a cai hua'utyamue'itɨn ɨ maj muájchaɨre'e.” 45 Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a David ayan raatamuá'a tɨcɨn nyavastara'a, ¿a'ini ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn Cɨriistu'u ayan aɨn pueenya'a a'ara'ani ɨ yaujra'an? Capu a'ij ti'irɨ'ɨri xaa nya'u, a'ini Cɨriistu'u pu eitze'e va'acan cɨn ti'ityejvee cai David tyaacan ayan ti'ityavaaca'a. 46 Majta maɨn ɨ maj raanamuajri'i, camu a'atzu a'ij tirajtyau a'ij mej tyu'utanyuuni. Tɨj na'a ájná'ɨmɨ, capu che'e a'atɨ ahuaujca'anyajca'a tɨ ayan tiraataihua'u.

Mateo 23

1 Aj pu i Jesús hua'uta'ixaa aɨme ɨ tyaɨte mej jemin e'etyujsaɨ, ajta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayan tɨcɨn: 2 ―Aɨme, ɨ maj tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, majta aɨme ɨ fariseos, aɨ mu ti'ityetatya'upu'u teyujta'a mej mi meyan che'eta mana'a tihuá'umua'aten ɨ tyaɨte ɨ yu'uxari jetze a'ij tɨ rɨjcaa aɨjna ɨ Moisés tyaacan. 3 Aɨj pu cɨn ayan ruxe'eve'e sej si hua'ara'astijre'en, sajta seyan huarɨni nain cɨme'e a'ij mej tyaja'amue'ixaate'e. ’Ma sajta muan, caxu seyan che'eta sana'a rɨjca a'ij mej ye'i rɨcɨ a'ini camu meyan huataujnyátacan cɨn ti'ijrɨ'ɨre a'ij maj tyaja'amue'ixaate'e. 4 Ayaa mu va'acan cɨn tihue'ijcate'e ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e tɨ ayan huapɨ'ɨ muare'eri tɨ cai a'atɨ raayɨ'ɨtɨ tɨ ayan huarɨni. Majta e'eyan aɨ mu hua'utaijte'esin ɨ tyaɨte maj nu'u mi maɨjna cɨn ra'ara'astijre'en. Ma majta maɨn, camu a'atzu taura'aca tɨ ij ayan che'eta na'a tihua'ucɨ'ɨti. 5 ’Matɨj mana'a mej meyan rɨcɨ, ayaa mu'u rɨcɨ eijre'ecɨtze'e mej mi tyaɨte hua'useij. Antajíya'ujme'en mu rata'ahuaca maɨjna ɨ maj cɨn antaujrɨ'ɨque'ejmee ɨ rumuu jetze, majta tɨ́tɨ'ɨjmé'en tya'ajvɨ́jxɨ aɨ tɨ aucastɨmee ɨ hua'asiicu'u. 6 Eecan mu raxe'eve'e tɨ tihua'ucɨ'ɨti maj a'ujra'ase ɨpuari japua jamuan aɨjna ɨ tɨ antyujmua'aree aɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn ti'iyeste. Ajta hua'ateyujta'a, ayaa mu raxe'eve'e maj a'ujra'ase ɨ ta'anajca ɨ ɨpuari japua a'uj maj á'araraase ɨ hua'avaujsimua'a. 7 Eecan pu hua'araanajchi mej maɨn tyaɨte hua'utataujte'en ajna a'u maj tí'itu'araca. Ajta, ayaa pu hua'araanajchi mej tyaɨte meyan tihua'ajeeva tɨcɨn nyavastara'a. 8 ’Ma sajta muan, caxu seyan rahuauca tɨ ij a'atɨ ayan tyajámuaatájeeva tɨcɨn nyavastara'a. Caxu xaa nya'u, a'ini naijmi'i xu ru'ihuaamua'a, ajta saɨj pu'u pueen ɨ a'amuavastara'a. Ai pu aɨn pueen ɨ Dioj. 9 Sajta muan, caxu seyan a'atɨ huatámua'ati tɨcɨn niya'upua, a'ini saɨj pu'u pueen ɨ sej seri rájya'upuataca'a. An pu e'eseijre'e u tajapua. 10 ’Caxu sajta rahuauca mej meyan tyaja'amuajeeva tɨcɨn nyamaeestru'u. Caxu a'atzu, a'ini saɨj pu'u pueen ɨ tɨ i'i a'amuamaeestru, inyaa i nyaj i'i Cɨriistu'u, tɨ Dioj an na'ujyeitza ɨ ɨpuari japua. 11 ’Ajta, aɨjna tɨ eitze'e va'acan cɨn ti'ityejvee a'amua tzajta'a, aɨ pu hui amuaatyavaɨre'esin naijmi'ica muejmi. 12 Ayaa pu'u, a'ini a'atɨ tɨ na'a tɨ á'ujtzaahuate'e tɨ nu'u va'acan cɨn ti'ityejvee, Dioj pu raata'asin tɨ cɨle'enya'a cɨn te'entyárutya. Ma ajta, a'atɨ tɨ na'a tɨ huataujnyátacan cɨn ruseijrata tɨ cɨle'enya'a cɨn ti'ityejvee, Dioj pu ayan raata'asin tɨ te'entyarute ti'itɨj cɨme'e tɨ ve'e. 13 ’Sata'aj huataujxaamɨjte'en muan mɨ sej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, sajta muan mɨ sej i'i fariseos. Caxu seyan ti'ijrɨ'ɨre tzaahuati'ira'a cɨme'e a'ini caxu arauraste rujɨɨmua'a. Ayaa xu tihua'atyánaamɨ ɨ tyaɨte mej mi cai a'utyarute a'u tɨ Dioj e'eseijre'e u tajapua. Caxu á'ujca'anye sej seyan huarɨni a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Caxu sajta hua'ata'aca mej mi meyan huarɨni mɨ seica ɨ mej ti'ityese'e mej mi maun a'utyarute. 14 ’Sajta, sata'aj seyan huataujxaamɨjte'en, muan mɨ sej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, sajta muan mɨ sej i'i fariseos. Caxu seyan ti'ijrɨ'ɨre tzaahuati'ira'a cɨme'e a'ini caxu arauraste rujɨɨmua'a. Ayaa xu tihua'ari'ira ɨ hua'a chi'i aɨme ɨ maj juuca, mɨ maj majta rujɨɨmua'atajmee. Sajta e'eyan, aun xu a'utyaru'ipi u teyujta'a; sajta a'ateevi'i cɨn rahuaviiraca ɨ Dioj jemi. Muan xu seyan ruseijrata saj nu'u cai ti'itɨj cɨn autyajturaa. Aɨj pu cɨn eitze'e xu rajpueitzi xa'aju'un. ’Sajta, sata'aj seyan che'eta sana'a huataujxaamɨjte'en muan mɨ saj cai rɨ'ɨ me tityaumuámua'aree. Capu ti'itɨ tasiseiri a'amuatzajta'a. 15 ’Sata'aj huataujxaamɨjte'en, muan, mɨ sej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, sajta muan mɨ sej i'i fariseos. Caxu seyan ti'ijrɨ'ɨre tzaahuati'ira'a cɨme'e a'ini caxu aráurasten rujɨɨmua'a. Ayaa xu iiyan cɨɨnye nainjapua ɨ chaanaca, sajta yan cɨɨnye ɨ jaj japua sej si seij huatyamue'itɨn tɨ ij aɨn ayan ti'ityújchaɨca satɨj muan. Sajta, satɨ'ɨj raatyamue'itɨn, ayaa xu tihua'amua'aten tɨ ij e'eyan eitze'e amuaatyamue'itɨn eihua aɨjna cɨme'e tɨ a'ij pua'a tí'itevistan, ajta tɨ'ij aɨn eihua pu eitze'e rajpueitzi a'ame sacai muan. 16 ’Ayaa xu si eenya'a sauj tihua'amua'ate. Ayaa xu ti'ixaxa'a muan tɨcɨn: “Capu ti'itɨj vaɨre'e tɨ pua'a a'atɨ ayan tya'ataujratzii nyuucajtze'en ɨ teyuu, silu tɨ cɨme'en yee tɨ pua'a a'atɨ ayan tya'ataujratzii nyuucajtze'en aɨjna ɨ ooro tɨ teyuu jetze seijre'e, aj pu xaa ayan ruxe'eve'e tɨ aɨn a'atɨ ayan aráurasten aɨjna cɨme'e tɨ tya'ataujratzii.” 17 Muan xu cai ti'itɨj u'umua'aree, mɨ saj cai tihuájáu'eite. ¿Ti'itaani eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi? ¿Ni aɨjna ɨ ooro tɨ teyuu jetze seijre'e na'ari ɨ teyuu tɨ tzajta'an Dioj huataura'ate'en aɨjna ɨ ooro? 18 Ee xaa nya'u, eitze'e pu ruxe'eve'e ɨ teyuu. Ayaa xu sajta ti'ixaxa'a muan tɨcɨn: “Tɨ pua'a a'atɨ ayan tya'ataujratzii nyuucajtze'en aɨjna tɨ japuan tyu'utamuaɨ'ɨvajta, capu ti'itɨ a'ij ti'ivaɨre'e.” Ma sajta seyan ti'ixaxa'a tɨcɨn: “Tɨ pua'a a'atɨ ayan tya'ataujratzii nyuucajtze'en ɨ muaɨ'ɨvejri tɨ an yá'ujra japuan aɨjna tɨ japuan tyu'utamuaɨ'ɨvajta, aj pu xaa ayan aɨjna cɨn ruxe'eve'e tɨ aráurasten. Capu ti'itɨ a'amua tzajta'a tasiseiri.” 19 Muan, mɨ saj cai rɨ'ɨ me tityaumuámua'aree, ¿ti'itaani eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi? ¿Ni aɨjna ɨ muaɨ'ɨvejri na'ari aɨjna tɨ japuan raatamuaɨ'ɨvajtaca'a, aɨjna tɨ japuan Dioj huataura'ate'en aɨjna ɨ muaɨ'ɨvejri? Ee xaa nya'u, eitze'e pu ruxe'eve'e aɨjna saj japuan an yá'ujra ɨ tɨ tyu'utamuaɨ'ɨvajta. 20 ’Ayaa pu'u ti'en, aɨjna tɨ tya'ataujratziira nyuucajtze'en aɨjna tɨ japuan tyu'utamuaɨ'ɨvajta, ayaa pu een cɨn tya'ataujratziira nyuucajtze'en aɨjna ɨ ti'itɨ, ajta nyuucajtze'en naijmi'i tɨj na'a tɨ an japuan yá'ujra. 21 Ajta aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan tya'ataujratziira nyuucajtze'en ɨ teyuu, aɨ pu tya'ataujratziira nyuucajtze'en aɨjna ɨ teyuu, ajta nyuucajtze'en Dioj tɨ ari huirajca aujna. 22 Ajta, tɨ pua'a a'atɨ ayan tya'ataujratziira nyuucajtze'en u tajapua, ayaa pu che'eta na'a tya'ataujratziira nyuucajtze'en aɨjna ɨ ɨpuari Dioj tɨ an japuan a'a ye'ixaca. Aɨj pu cɨn, ayaa pu che'eta na'a tya'ataujratziira nyuucajtze'en aɨjna ɨ Dioj tɨ an a'a ye'ixaca japuan aɨjna ɨ ɨpuari. 23 ’Sata'aj huataujxaamɨjte'en, muan, mɨ sej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, sajta muan mɨ sej i'i fariseos. Caxu seyan ti'ijrɨ'ɨre huataujnyátacan cɨme'e a'ini caxu seyan ra'ara'astijre'en nain cɨme'e a'ij tɨ tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Muan xu xaa raata'an e'ica tɨ ruxe'eve'e aɨjna cɨme'e ɨ saj cɨn rá'ancacare'en ɨ saj racua'aca saɨjna ɨ meenta sajta saɨjna tɨ naa tyáará'i, anis ti'itɨ, sajta saɨjna ɨ cumiinu. ’Ma sajta, caxu a'atzu ra'ara'astijre'en saɨjna cɨme'e ɨ tɨ eitze'e ruxe'eve'e tɨ ayan tɨ cɨme'en yee: “Sata'aj seyan raaxa'apɨ'ɨntari'ire'en a'ij tɨ tiraavijte'e”, ajtahua'a seij tɨ ayan yee: “Sata'aj hua'ancu'uvajxɨ'ɨn ɨ ruxa'a tyaɨte”, ajtahua'a i'i tɨ cɨme'en yee: “Sata'aj cai auta'ɨtza'ara'an seij jemi.” Ayaa pu xa'apɨ'ɨn eenya'a a'ame'enche'e saj cai yá'uhua'anan saɨjna tɨ eitze'e ruxe'eve'e, muan xu sajta seyan huárɨniiche'e ɨ tɨ cɨle'en seijre'e. 24 Capu hui ti'itɨ a'amua japua ninye'i, muejmi, mɨ saj tihua'amua'aten ɨ seica. Eecan xu ti'ityesa'aca sej si seyan ra'ara'astijre'en saɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ cai eihua ruxe'eve'e. Ma sajta muan, xu'uri ma ruurai saɨjna ɨ Dioj tɨ raaxajtaca'a aɨjna ɨ nyuucari. 25 ’Sata'aj huataujxaamɨjte'en muan, mɨ sej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze. Caxu seyan ti'ijrɨ'ɨre huataujnyátacan cɨme'e. Ayaa xu tí'ityaɨ'ɨhuaca, sajta naa eenye'en tyu'utyaujchejte'en sej si naa eenye'en xa'ara'ani me eijre'e. Ma sajta, ɨ rutzajta'a, eecan xu a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, aɨjna cɨme'e sej seri tihua'uriiri'i ɨ tihuá'a ɨ seica, sajta saj cai a'ujcu'uvajca'a ɨ saj cɨn tyu'utyaamue'itɨ. 26 Mɨ pej i'i fariseo tɨ cai ti'itɨ a a'atzájta'a tasiseiri, pauj mi'i rɨ'ɨ uhuá'aruuren ɨ tɨ ú'useijre'e ɨ a'a tzajta'a. Aj pu xaa, naa seira'a a'ame ɨ tɨ e'eseijre'e me eijre'e. 27 ’Sata'aj huataujxaamɨjte'en muan, mɨ sej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze. Caxu seyan ti'ijrɨ'ɨre tzaahuati'ira'a cɨme'e. Muan xu seyan naa seijre'e me eijre'e. Sajta muan, a'ij xu pua'a ti'ityetyaɨte ɨ rutzajta'a. Ayaa xu e'en tɨj huá'achi'i ɨ maj tzajta'an huaja'anaamɨca ɨ mej meri huacuii. A'ini ayaa mu racácueinare'en me e'ijre'e, aɨj pu cɨn naa seijre'e aɨjna ɨ hua'achi'i. Ma ajta, u tzajta'an, eihua pu tya'ura'a ɨ tihua'acari, ajta ɨ tihua'ahue'ira'a tɨ ari tí'ipeti. Ayaa xu che'eta sana'a a'ij pua'a e'en ɨ rutzajta'a aɨjna cɨme'e ɨ saj cai seyan ti'ijrɨ'ɨre tzaahuati'ira'a cɨme'e, sajta a'ij pua'a rɨcɨ. 29 ’Sata'aj huataujxaamɨjte'en, muan mɨ sej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze, sajta muan mɨ sej i'i fariseos. A'ini caxu seyan ti'ijrɨ'ɨre tzaahuati'ira'a cɨme'e. Ayaa xu rá'ajta'ahuaca ɨ hua'achi'i ɨ maj tzajta'an hua'atyajtuaani ɨ mej meri huacuii, ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Sajta seyan tiracámeijra me e'ijre'e tyamua'a naa aɨjna hua'achi'i maj tzajta'an hua'atyajtuaani aɨme ɨ mej rɨ'ɨ ti'itetyaɨtestaca'a. 30 Sajta seyan ti'ixaxa'a tɨcɨn: “Tɨ pua'a teyan ruuri ta'ara'aníche'e ajna'ɨmɨ matɨ'ɨj ye chajca'a aɨme tavaujsimua'a tyaaca, catu xaa nya'u teyan che'eta tyana'a hua'ucui'iníiche'e aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a matɨj tihua'ucuii ɨ tavaujsimua'a tyaaca.” 31 Aɨj xu cɨn seyan tya'antzaahuate'en ɨ rujetze ɨ saj saɨn pueen hua'ahuaacɨxa'astyamua'a aɨme ɨ maj hua'ucuii aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. 32 Ayaa xu'u i, sata'aj raanaijmi'ire'en aɨjna ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi aɨme ɨ a'amuavaujsimua'a tyaaca. 33 ’Muan xu a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, mɨ sej aɨjna jetze a'iraanye ɨ cu'ucu'u tɨ tí'ihue'itaca, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e? ¿Ni qui ayan yee muan xu huataujvaɨre'esin tɨ ij cai Dioj amuaata'asin ɨ pueijtzi? Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Pueijtzi pu á'amuacɨ'ɨti tɨj na'a rusen cɨme'e. 34 Aɨj nu cɨn neyan tyajámuaataiti'ira aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a, nyajta seica ɨ mej rɨ'ɨ me tityaumuámua'aree, nyajtahua'a seica ɨ mej ti'imua'ata. Ma sajta muan, seica xu cui'ini, sajta seica seyan huá'atatan ɨ curuu jetze, sajta seica, ayaa xu tihua'utyavájxɨ'ɨsin u a'amuateyujta'a. Sajta seica, ayaa xu hua'utamuarite'esin a'u tɨ e'echajta'a, sajta meyee. 35 Ayaa pu'i een cɨn tyaja'amuacɨ'ɨti nain cɨn ɨ pueijtzi ɨ maj cɨn tityaacui iiyan chaanaca japua tɨj na'a maj raaje'ica aɨjna ɨ Abel tyaacan tɨ yu e'ivere'enye matɨ'ɨj raaje'ica maɨjna ɨ Zacarías ɨ tɨ yaujra'an puéenya'a aɨjna ɨ Berequías. Au mu ya'uje'ica e'ita'a tɨ a'utejvee ɨ hua'ateyuu, ajta aɨjna ɨ maj japuan tyu'utamuaɨ'ɨvajta. 36 Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna. Naijmi'i cɨme'e ɨ mej meyan a'ij pua'a rɨjcaa, pueijtzi pu tihua'acɨ'ɨti aɨme ijii maj yeche aɨjna cɨme'e. 37 ’Sajta muan, mɨ saj Jerusalén huachaatɨme, naijmi'i muan mɨ saj Jerusalén jetze ajtyama'acan, eecan nu huatánxaamɨjte'e muejmi jemi, a'ini ayaa xu hua'acui'ica aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. Sajta muan, seyan hua'utyatu'asixɨ aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan tyaja'amue'ijte'e muejmi. Mui'i nu neyan ti'ijxe'eva'acaa nyej neyan rɨ'ɨ tyajamuaachaɨn, nyej ni amue'irajtuaani. Nyejxe'eva'acaa nyej neyan amuaaruuren tɨj tyacuaara'i tɨ hua'antyasaɨre'e ɨ chɨɨpili'ise tɨ hua'ava'ana ɨ ru'ana cɨme'e. Ma sajta muan, caxu seyan ti'ijxe'eva'acaa. 38 Casi'i muan, pu'uri tɨn nyaj ya ruuraini ɨ xɨcajra'a nyej jetzen raatatuaani ɨ a'amuachi'i. Mua'avi'in pu a'utyechaxɨjsin. 39 Ayaa pu'u, a'ini caxu che'e a'anaj nyeseijran asta sana'a cai seyan raataxaj yee: “Che'e huaujtyamua'ave'en aɨjna tɨ ye'eve'eme nyuucajtze'en aɨjna ɨ tavastara'a.”

Mateo 24

1 Aj pu i Jesús huiirajraa teyujta'a. Tɨ'ɨj huirama'aca, aɨ mu a e'ire'enye aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Aj mu mi raatajé tɨ nu'u raaseij ɨ seica ɨ chi'i tɨ huáuu jetzen ɨ teyuu. 2 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i muan, ¿ni seri nain ti'iseij tɨ huáuu iiyacui? Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna. Ajna xɨcajra'a mej jetzen nain huatyáuuna ɨ chi'i tɨ ya cure'evee, capu che'e seira'a a'ame jaxu'u jetze tetej tɨ ru japua ticaitɨmee. Nain mu huatyáuuna tyamua'a naa. 3 Aj mu mi a'ucɨj. Au mu a'ará'a jɨri jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Au pu a'utacaica aɨjna ɨ Jesús. Matɨ'ɨj mi a e'ire'enye jemin aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a mej mi tyu'utaihua'un aviitzi cɨme'e. Meyan tɨcɨn: ―Pata'aj taata'ixaate'en a'anaj tɨ ayan ti'irɨni. ¿Ti'itaani a'ij ti'iseira'a a'ame tɨ'ɨj tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'a pej jetzen pajtahua'a áva'acányesin, ajta tɨ'ɨj ajna pɨ ti'irɨjca tɨ tye'entipua'ari nain ɨ tɨ ti'iseijre'e iiyan chaanaca japua? 4 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u muan, tɨ ij cai a'atɨ amuaacuanamuan. 5 Mui'itɨ mu hui huataseijre'esin nyenyuucajtze'e, meyan tɨcɨn: “Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ Cɨriistu'u, tɨ Dioj an nya'ujyéijtza ɨ ɨpuari japua.” Ayaa mu hua'utyaamue'itɨ mua'aju'un eihua tyaɨte hue'itzi cɨme'e. 6 Sajta seyan ti'inamuajran maj nu'u meri tinyá'use'esin a a'ahua'a na'ari maj nu'u meri tɨmua'a autyahuijsin mej tinyá'use'en. Rɨ'ɨ xu'u muan sej si cai ti'itzɨɨnya'a, a'ini ruxe'eve'e tɨ ayan tyu'urɨni. Ma ajta, caxɨɨ pu ajna tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'a tɨ jetzen nain tye'entipua'ari. 7 Seica mu hui tyaɨtejra'a, majtahua'a seica tyaɨtejra'a, aɨ mu naijmi'i huataujnya'usi'ite'esin. Majta ɨ mej seica chuejra'a japua a'uchaatɨme, majtahua'a ɨ maj majta seica chuejra'a japua a'uchaatɨme, aɨ mu naijmi'i huataujnya'usi'ite'esin. Mui'icaque mu majta huatatájcu. Ajta huataujca'atzɨjxɨ'ɨsin ɨ chuej mui'icaque iiyan chaanaca japua. 8 Ai pu aɨn pueen ɨ ta'anajca ɨ maj cɨn rajpueitzi mua'aju'un. 9 ’Aj mu mi meyan amuaavívi'iran seica jemi mej mi maɨn a'ij pua'a amuaaruuren, majta mej mi amuaacui'ini. Matɨj mana'a maj a'uchaatɨme iiyan chaanaca japua, aɨ mu amuajchaɨ́ra'a mua'aju'un maɨjna cɨme'e saj muan na'ara'astijre'e inyeetzi. 10 Ajna xɨcajra'a jetze, mui'itɨ mu má nyajáuujɨsin, majta seica mu hui maujtzáarajmua'a mu mua'aju'un seij ajta seij. Majta tyú'ujcháɨra'a mua'aju'un. 11 Majta mui'itɨ mu huataseijre'esin aɨme ɨ mej ti'ihue'itaca maɨjna cɨme'e maj nu'u Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. Mahuá'acuanamuan eihua ɨ tyaɨte. 12 A'ini mu'uri eitze'e a'ij pua'a rɨcɨ ɨ tyaɨte, camu che'e ru'ihuaamua'a tyamua'a naa mu mua'aju'un. Mui'itɨ mu muare'erista mua'aju'un. 13 ’Ma ajta, Dioj pu japuan nyuuni aɨjna tɨ ayan te'eviicue'i asta na'a cai huamɨ'ɨni. 14 Ajta, ayaa pu anacai ruxe'eve'e sej si a'ucɨ́jxɨ'ɨn nain japua seij chuejra'a japua sej si hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tie'ijta. Aj pu xaa tye'entipua'ari nain. 15 ’Ayaa pu ajmi'i ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Daniel tyaacan maj nu'u ti'itɨ huatyechajtza a'u tɨ Dioj huataura'ate nain. Ai pu nu'u aɨn pueen aɨjna ɨ ti'itɨ tɨ a'ij pua'a een, tɨ xana'avi'ire'e, tɨ tzɨɨni'ire'e. Ajta aɨjna tɨ ra'ajijve'e, che'e aɨn yau'eitaa a'ara'ani aɨjna. ’Satɨ'ɨj raaseij, ayaa xu huarɨni muan. 16 Maɨn ɨ maj Judea a'uchaatɨme, miche'e a'ucɨ́jxɨ'ɨn ca'anacan a'u tɨ á'ujɨrime. 17 Ajta, ajna xɨcajra'a jetze, tɨ pua'a a'atɨ an a'ujcatii ɨ ruchi'i japua ta'ava'anami'i, che'e aɨn ca'anacan acajra'ani. Che'e cai ti'itɨ huiira'an ɨ ruchi'ita, silu che'e á'ura'ani ca'anacan. 18 Na'ari tɨ pua'a a'atɨ tyaja'amuare'e u ruvi'ira'ata'a, che'e cai a'uré'eninyeica'an ɨ ruche tɨ ij rucɨɨxu huiiraapin, silu che'e á'ura'ani ca'anacan. 19 ’Cui'i xaa nya'u, eecan mu rajpueitzi mua'aju'un ajna xɨcajra'a jetze ɨ uuca maj a'utájucájme, majta aɨme ɨ maj huá'atzi'itéjme ɨ ruyaujmua'a. 20 Sata'aj seyan tiraatahuavii ɨ Dioj jemi tɨ ij cai ayan ruxe'eva'a saj a'ucɨ́jxɨ'ɨn tɨ'ɨj huáseevi'in, na'ari ajna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi. 21 ’Ajna xɨcajra'a jetze, eitze'e mu rajpueitzi mua'aju'un maj cai a'anaj meyan tirajpueijtzica'a tɨj na'a tɨ Dioj raatyataahuaca'a ɨ chaanaca. Capu ajta che'e hua'acɨ'ɨti ɨ pueijtzi a'ij tɨ tihua'acɨ'ɨti ajna xɨcajra'a jetze. 22 Ajta, tɨ pua'a aɨn tavastara'a ɨ Dioj cai ayan ráaruurénche'e tɨ ij cai che'e ayan íra'atéevi'i tɨ tyaumé'en a'achu pua'an xɨcaj, capu a'atɨ ruuri a'ame'enche'e. Ma ajta, hua'a cɨme'e ɨ tyaɨte tɨ Dioj ari hua'ura'asáɨra'a ɨ jajcua, aɨ pu xaa ari ayan ráaruuráa tɨ'ij cai che'e ayan ira'ateevi'in. 23 ’Sajta muan, caxu seyan ra'atzaahuatya'a tɨ pua'a a'atɨ ayan tyajamuaata'ixaate'en ajna xɨcajra'a jetze tɨcɨn: “Casi'i, iiya pu e'ita'a een aɨjna ɨ Cɨriistu'u.” Caxu sajta ra'atzaahuatya'a tɨ pua'a seij ayan ti'ixajta yee: “Ma'acui, amaa pu e'ita'a een.” 24 Mui'itɨ mu hui huataseijre'esin aɨme ɨ maj nu'u i'i Cɨriistu'u, majta aɨme ɨ maj nu'u Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. Ma majta, camu. Meti'ihue'itaca mu'u. Ayaa mu maɨjna cɨn a'ij mej tiraayɨ'ɨtɨ mej mi seica a'ij ta'utaseij ɨ tyaɨte. Ayaa mu majta tyu'utáseijrata tɨ ute'e e'ema'acan Dioj jemi a'ij mej ye'i rɨcɨ. Ayaa pu naa seira'a a'ame mej mi hua'utyamue'itɨn hue'itzi cɨme'e aɨme ɨ tɨ Dioj hua'ura'asaɨj, tɨ pua'a ayan ti'irɨ'ɨristan mej hua'utyamue'itɨn. 25 ’Casi'i muan, nu'uri anacai amue'ixaa. 26 Aɨj pu cɨn, caxu seyan ra'atzaahuatya'a tɨ pua'a a'atɨ ayan tyajamuaata'ixáatya'a a'ame tɨ cɨme'en yee amaa pu nu'u a'uye'i ɨtzitá a'u tɨ cai ma'a a'a a'atɨ na'ari ayen yee iiyu pu huirajca aviitzi cɨme'e yu chi'ita. 27 Ma ajta, ayaa pu te'eme ajna xɨcajra'a nyej jetzen nyajtahua'a ya va'acányen i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Ayaa nu eijre'ecɨtze'e seira'a na'ame tɨj maj tyámaxcɨva'aran. Anacai pu u á'ijnyéeri'icɨ a'ame a'u tɨ e'ejninyei ɨ xɨcaj, ajta e'eyan ayan che'eta na'a huanyeeri'icɨ a'ame a'u tɨ é'etyaru'ipi. 28 Ajta ayaa pu che'eta na'a te'eme tɨj ti'itɨ tɨ huamɨ'ɨ. Tɨ'ɨj ti'itɨ huamɨ'ɨni, aj mu curá'acɨjxɨ'ɨsin aɨme ɨ mua'ara'ica. 29 ’Cɨme'en pu'u tye'entipua'ari nain ɨ maj cɨn rajpueijtzi mua'aju'un ajna xɨcajra'a jetze, aj pu xaa ayen seira'a a'ame u ute'e tɨ cɨme'en yee: Anaaruti ɨ xɨcaj, capu huanyeeri'icɨ a'ame ɨ maxcɨra'i cɨme'e. Majta maɨn ɨ xu'ura'ave, aɨ mu u a'acávatzɨjxɨ'ɨsin u ute'e. Muaatáujvivájra'asin aɨme ɨ mej tie'ijta ɨ maj majta e'eseijre'e u tajapua, matɨj mana'a pua'amua. 30 ’Ajna xɨcajra'a jetze, aɨj pu huataseijre'esin u ute'e ɨ maj cɨn ramua'areeran tɨcɨn nyaa nu nyajtahua'a ya va'acányejsin inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Majta maɨn ɨ tyaɨtejra'a mej iiyan seijre'e chaanaca japua, matɨj mana'a pua'amua huataujxaamɨjte'esin naijmi'i ɨ ru jetze. Ayaa mu ti'inyeseijra mua'aju'un nyatɨ'ɨj ava'acáanyen ɨ aiitɨri jetze. Ayaa pu seira'a a'ame tyamua'a naa mej mi meyan huataujtzaahuate'en. Aj mu xaa ramua'areeran ɨ nyaj nain cɨn antinmua'aree. 31 Nyajta nu tya'ucácɨ'ɨsite'esin ca'anin cɨme'e, nyajta hua'utaijte'esin aɨme ɨ mej ti'inavaɨre'e u tajapua maj a'ucɨ́jxɨ'ɨn nain japua ɨ chaanaca mej mi hua'ura'asaɨre'en aɨme ɨ nyej neri hua'ava'ahuau. A'u tɨ juástɨmee ɨ chaanaca, au mu huauuvi'itɨn. 32 ’Sata'aj seyan yau'eitaa xa'ara'ani saɨjna cɨme'e a'ij tɨ ye'i rɨɨ a'aye'i aɨjna ɨ huarej. Tɨ'ɨj antinyajxɨ'ɨn tɨ cua'ati aɨjna ɨ cɨya'ara'an jetze, tɨ pua'a ajta ari huataxúta'an, aj xu si seyan ramua'areeran tɨ ari vejli'i ɨ viita'ari. 33 A'ini ayaa xu ramua'aree a'anaj tɨ pua'a pɨti'irɨcɨ saɨjna cɨme'e ɨ sej rasise'ij, ayaa xu che'eta sana'a tiraamua'aree tɨ ari vejli'i a'anaj tɨ jetzen antipua'ari nain saɨjna cɨme'e saj raseijran nain a'ij nyej neri tyajamuaata'ixaa. 34 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, meenti mauj ruuri naijmi'i ɨ tyaɨte ɨ maj iiyan seijre'e ijii, nain pu xaa aráuraste'esin. 35 Ayej xaa ti'ayajna, aɨ pu antipua'ari naijmi'i tɨj na'a ti'ipua'amua tɨ iiyan seijre'e chaanaca japua, ajta u tajapua. Ajta aɨn ɨ nyuucari a'ij nyej neri tyajamue'ixaa, capu a'anaj antipua'ari xaa nya'u. 36 ’Capu a'atɨ ramua'aree a'anaj tɨ te'entipua'ari na'ari a'atzaj tɨ ayan ti'irɨni. Camu ramua'aree aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e u tajapua. Canu nyajta ramua'aree inyaa silu, aɨ pu xaa ramua'aree aɨjna ɨ nyaj rajya'upua. 37 ’Ajna xɨcajra'a nyaj jetzen nyajtahua'a ya va'acányejsin inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, ayaa pu te'eme. Ayaa mu che'eta mana'a ti'ijrɨ'ɨraa mua'aju'un ɨ tyaɨte matɨj ti'ijrɨ'ɨrajcaa ajna tɨ'ɨj auj ruuricaa aɨjna ɨ Noé tyaacan. 38 Ayaa mu rɨjcaa, tɨ'ɨj cai xɨ antipua'araca'a ɨ chaanaca jaj cɨme'e, meti'icua'acara'a ɨ tyaɨte, majta ya'acara'a. Aɨ mu nyéjnya'ɨcha'a, majta vicha'acara'a. Mauche'e mu meyan rɨjcaa asta cai aɨn Noé atyajraa ɨ baarcu jetze tɨ ve'e. 39 Majta maɨn ɨ tyaɨte, camu a'atzu ramua'areeraca'a a'ij tɨ ti'itɨ rɨniiche'en. Aj mu xaa raamua'areeri'i tɨ'ɨj huatamɨ'ɨyaca'a. Huaja'ujáujte naijmi'ica ɨ tyaɨte. Ayaa pu che'eta na'a tihua'aruuren ajna xɨcajra'a nyej jetzen ya va'acányejsin, i nyaj tyaata'a jetze a'iraanye. 40 ’Ajna au mu huatyauu mua'aju'un vi'ira'ata'a, ma hua'apua ɨ tyetyaca. Saɨj pu á'avi'itɨchi'ihuan tɨ'ij te'entipua'are. Ajta ɨ saɨj, au pu a'utyaturaasin. 41 Majta maɨn ɨ juuca, au mu a'utyáuu mua'aju'un, ma hua'apua. Matya'atɨ'ɨxɨ mu mua'aju'un. Saɨj pu ajta á'avi'itɨchi'ihuan tɨ'ij te'entipua'are, ajta ɨ saɨj, au pu a'utyaturaasin. 42 ’Aɨj pu cɨn, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, sata'aj atanyéjnye'eri tyamua'a naa a'ini caxu ramua'aree a'anaj tɨ xɨcajra'a jetze uve'enyejsin ɨ a'amuavastara'a. 43 Sata'aj seyan yau'eitaa xa'ara'ani seijna. Aɨjna cɨme'e ɨ a'atɨ tɨ huatyeechi'i, tɨ pua'a aɨn ramua'areera a'atzaj tɨ pua'a ɨ tɨca'ari tzajta'a a'utyaruti aɨjna ɨ nahua'ari, ayaa pu rɨni aɨjna tɨ huatyeechi'i. Aɨ pu atányeeri a'ame, ajta capu raata'asin tɨ aɨn nahua'ari ra'antána'aca ɨ pueerta, tɨ'i utyarute u chi'ita. 44 Ayaa pu hui che'eta na'a ruxe'eve'e sej seyan atanyéjnye'eri a'ini inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, ayaa nu uve'enyejsin a'atzaj saj cai pua'a nyechu'eve'e muan. 45 ’Aɨj nu cɨn neyan tyajá'amue'ihua'uran. ¿A'ataani tevijra'a ayan cai a'anaj a'ɨtzee, tɨ ajta rɨ'ɨ me tyauumua'aree tɨ pua'a aɨn vastara'ara'an ayan tiraijcate'en aɨjna cɨme'e tɨ tihue'ijtya'a ɨ seica ɨ mej ti'ijvaɨre'e tɨ ij aɨn tihua'umín a'atzaj tɨ pua'a ari huaxa'apɨ'ɨntari'ihuaca'a? 46 Ajta aɨjna ɨ tevi, naa pu tiraatyavaɨre'esin tɨ pua'a ayan rɨjca a'ij tɨ tiraataij tɨ'ɨjtahua'a uve'enyén aɨjna tɨ ti'iraijte'e. 47 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ pua'a auj ayan rɨjca tɨ'ɨj uve'enyén ɨ vastara'ara'an, aɨ pu xaa ayan tí'iraijcate'en nain cɨme'e a'achu tɨ caj tí'ijcha'ɨ. 48 Ma ajta, tɨ pua'a a'ij pua'a tí'itevistan aɨjna ɨ a'atɨ, ayaa pu rɨni. Ayaa pu ti'imua'atze ɨ rutzajta'a tɨcɨn: “Eecan pu a'ateeri ma a'ahua'a ɨ nyavastara'a.” 49 Aj pu i autyéchesin tɨ e'ij pua'a tihua'utya'axɨ'ɨn ɨ ruxa'a tyaɨte ɨ mej ti'ijvaɨre'e. Ajta hua'a jamuan ti'icua'ani, ajta ye'en aɨme jamuan ɨ maj ruta'arujve'e. 50 Ajta aɨn vastara'ara'an uve'enyejsin ajna xɨcajra'a tɨ jetzen cai rachu'eve'e aɨjna tɨ ti'ijvaɨre'e, ajta a'atzaj tɨj pua'a cai ramua'aree tɨ ari uve'enye. 51 Aj pu i vastara'ara'an eihua pueijtzi raata'asin. Ajta raatáijte'esin tɨ aun a'utyavaaca a'u maj a'utyaturaasin aɨme ɨ maj cai tzaahuati'ira'a cɨn meyan ti'ijrɨ'ɨre. Eecan pu ruyeinixɨ'ɨn aujna, ajta rutamej pu cɨn ancurá'ujcɨ'ɨmáa a'ame aɨjna cɨme'e tɨ rajpueijtzi.

Mateo 25

1 ’Ajna xɨcajra'a jetze, ayaa pu Dioj hua'uta'asin ɨ tyaɨte mej mi maun a'utyarute a'u tɨ aɨn e'eseijre'e u tajapua. Ayaa pu che'eta na'a tihua'uruuren a'ij tɨ tihua'uruu ɨ tyaamua ma juuca, tamuaamuata'a maj nu'u ara'asicaa. Aɨ mu tyaja'utɨɨ ɨ tyú'u'aparaatu mej mi maun ra'antinajche aɨjna tɨ huatyenaɨchi. 2 Camu rɨ'ɨ me títyaumuámua'arajca'a seica, ɨ maj anxɨvi. Majta maɨn ɨ seica, ɨ maj majta anxɨvi, aɨ mu nu'u xaa rɨ'ɨ me títyaumuámua'arajca'a. 3 Majta maɨn ɨ maj cai rɨ'ɨ me títyaumuámua'arajca'a, aɨ mu tyaja'utɨɨ ɨ tyú'u'aparaatu. Aru camu ya'ujáj maɨjna ɨ aceiti ɨ maj cɨn rá'ajtaira. 4 ’Majta maɨn ɨ maj rɨ'ɨ me títyaumuámua'arajca'a, aɨ mu xaa limeeta tzajta'a ru'ucajtuaa ɨ aceite. Aɨj mu a'ujáj, jamuan ɨ tyú'u'aparaatu. 5 A'ini eihua pu nu'u e'etee aɨjna tɨ huatyenaɨchi, tyamua'a pu cutzi tihua'umue'itɨ aɨme ɨ tyaamua. Muaatácu'utzuca'a micu. 6 Pu'uri nu'u tyauuma'aca a'atzaj e'ita'a tɨca'a, tɨ'ɨj saɨj ayan huajijhuaca'a tɨcɨn: “Pu'uri ye ve'eme aɨjna tɨ huatyenaɨchi. Xu'iracɨɨnyechi sej si ra'antinajche.” 7 Matɨ'ɨj mi huajɨjxɨca'a aɨme ɨ tyaamua. E'eyan mu rɨ'ɨ tyu'uruu ɨ tyú'u'aparaatu. 8 ’Aj mu mi aɨme ɨ maj cai rɨ'ɨ huaujruu, ayaa mu tihua'utajé ɨ seica tɨcɨn: “Aisɨ, cɨj caj setitaata'a ɨ aceite a'ini pu'uri huityaxɨ'ɨsin tyejmi tɨ ta'aj.” 9 Majta maɨn ɨ maj rɨ'ɨ me títyaumuámua'arajca'a, ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Catu xaa nya'u, a'ini ayej nya'ase capu cɨ'ɨti para ityejmi. Capu ajta cɨ'ɨpe para muejmi. Ma sajta muan, sata'aj á'ucɨɨnye hua'a jemi ɨ maj aceite tu'araca sej si raananan para muejmi.” 10 ’Aj mu mi meyan huarɨj. U mu nu'u mi á'uju'un. Mauche'e mu huaju'uncaa, tɨ'ɨj aɨn a'ará'a aɨjna tɨ huatyenaɨchi. Majta maɨn ɨ tyaamua ɨ maj rɨ'ɨ huaujruu, aɨ mu a'ucɨj jamuan a'u maj tyejé'eyeste maɨjna cɨme'e tɨ huatyenaɨchi. Aj pu i aiityanami'ihuaca'a ɨ pueerta. 11 ’A'atzu nu'u a'ateevi'ica, majta ɨ seica a'ará'a ɨ tyaamua. Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: “Tavastara'a, muaa ɨ pej i'i tavastara'a, tita'antácuune'e.” 12 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, ayej ti'ayajna. Canu a'atzu a'amuamuajte.” 13 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj seyan atanyéjnye'eri a'ini caxu ramua'aree a'anaj tɨ xɨcajra'a jetze neyan inyaa uve'enyejsin. 14 ’Ajta, ayaa pu che'eta na'a Dioj hua'uruuren ajna xɨcajra'a jetze tɨj ɨ a'atɨ ayan tihua'uruu ɨ mej ti'ijvaɨra'acaa. Tɨ'ɨj nu'u ari a'uye'imɨɨca ma a'ahua'a yee, anacai pu hua'utajee aɨme ɨ mej ti'ijvaɨra'acaa. Tihuéijca aɨjna cɨme'e ɨ tɨ aɨn tí'ijchaɨca'a. 15 ’Ayaa pu tiraata'a seij a'achu cumu anxɨj vi'ira'a ɨ tumin. Ajta ɨ saɨj, ayaa pu tiraata'a a'achu cumu hua'apua vi'ira'a. Ajtahua'a ɨ saɨj, sei vi'ira'a pu tiraata'a. Ayaa pu tihua'uta'a aij me tiraayɨ'ɨtɨ. Tɨ'ɨqui á'uraa. 16 Ajta nu'u aɨn tɨ anxɨj vi'ira'a ancura'a, aɨ pu autyejche tɨ tyu'umuare'en tumin cɨme'e. Ajta e'eyan, raamue'itɨ anxɨj vi'ira'a aɨjna cɨme'e tɨ ajmi'i ra'ancura'a. 17 Ayaa pu che'eta na'a huarɨj aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ra'ancura'a a'achu cumu hua'apua vi'ira'a. Raamue'itɨ hua'apua vi'ira'a, icu. 18 Ajta nu'u aɨn tɨ ra'ancura'a aɨjna ɨ sei vi'ira'a, capu tiraamuáriste. Aa pu a'ahua'a a'ará'a. Ra'atyéichajraa a chuaata'a. Au pu ra'ava'ana ɨ tumin tɨ raatanyaɨjte ɨ vastara'ara'an. 19 ’Pu'uri nu'u á'ateevi'icaa, ajta aɨn ɨ hua'avastara'a, uve'enye. Ajta autyejche tɨ raaxa'apɨ'ɨntare'en ɨ tumin cɨme'e. 20 Ajta aɨn tɨ anxɨj vi'ira'a ancura'a, aɨ pu ajta a'ará'a ɨ seica ɨ anxɨj vi'ira'a. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a. Ayaa papu'u caj tinaata'a anxɨj vi'ira'a cɨme'e. Casi'i, aij nu cɨn raamue'itɨ seica tɨ ayan che'eta na'a tya'ara'ase anxɨj vi'ira'a.” 21 ’Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ vastara'ara'an tɨcɨn: “Xa'apɨ'ɨn paj huarɨj, muaa ɨ paj cai a'anaj á'ɨtze. Rɨ'ɨ pej ti'itevi. Aɨj paj cɨn tya'ara'aste. Aɨj nu cɨn neyan ti'imueijcate'en eihua cɨme'e, iiya inyeetzi jemi tyata'aj huatatyamua'ave'en naijmi'i.” 22 ’Ajta aɨn tɨ hua'apua vi'ira'a ancura'a, aɨ pu ajta yara'a. Ayaa pu ajta tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, muaa paj peyan tinyeijca paɨjna cɨme'e hua'apua vi'ira'a ɨ tumin. Casi'i, aij nu cɨn raamue'itɨ seica tɨ ayan che'eta na'a tya'ara'ase hua'apua vi'ira'a.” 23 ’Ajta aɨn ɨ vastara'ara'an, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Xa'apɨ'ɨn paj huarɨj, muaa ɨ paj cai a'anaj a'ɨtzee. Rɨ'ɨ pej ti'itevi. Cɨj paj cɨn ra'ara'aste. Aɨj nu cɨn neyan ti'imueijcate'en eihua cɨme'e, iiya inyeetzi jemi tyata'aj huatatyamua'ave'en naijmi'i.” 24 ’Ajta nu'u aɨn tɨ sei vi'ira'a ancura'a, aɨ pu ajta yara'a. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a. Nyaa nu neyan raamua'areeri'i pej peyan tya'ajaaxaijve'e. Ayaa paj tihueijte'e mɨ seica mej mi tyu'uhuaste'en, mata'a tyu'utzaana. Aru nain pu ti'imuacɨ'ɨti mueetzi. Ayaa paj tihueijte'en mej mi ráahuastɨ́ra'ani ɨ imue'eri, mata'aj raara'asaɨre'en tɨ'ɨj ti'icɨɨre. Ajta e'eyan nain timuaacɨ'ɨti mueetzi. 25 Aɨj nu cɨn ti'itzɨɨnya'acaa inyaa. Aj nu cɨn nyaun a a'ahua'a a'ará'a. Nyara'atyeichajraa. Nyatɨ'ɨj ni ra'ava'ana a chuaata'a. Ya'acui nya'u, mueetzi tɨ a'a.” 26 ’Ajta aɨn vastara'ara'an, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Muaa, mɨ pej a'ij pua'a ti'itevi, eecan paj hua'ɨna'ase'e. Capej ti'itɨ cɨn nyavaɨre'e. Tɨ pua'a peyan ramua'aree nyej neyan tihueijte'en mej mi tyu'uhuaste'en tɨ i ayan nain tinaacɨ'ɨti inyeetzi, ¿ni tzaa pajta peyan ramua'aree nyaj nyajta neyan tihueijte'en mej mi raara'asaɨre'en tɨ ij ajta nain tinaacɨ'ɨti inyeetzi? 27 Tɨ pua'a peyan ti'ijmua'areera, ¿a'ini een cɨn pacai peyan huarɨj pej pi cai paun yáuutuaa ɨ tumin hua'a jemi ɨ maj tumin tí'inya'ɨjtya nyej ni a'atzu raamue'itɨn? Tɨ pua'a peyan huárɨniiche'e, aj nu xaa ra'ancurá'aniiche'en ɨ tɨ nyeetzi nya'a nyatɨ'ɨj ya uve'enyén. Pa'uta'ɨtzee huapɨ'ɨ.” 28 ’Aj pu nu'u i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ seica ɨ mej vejli'i huatyáuu tɨcɨn: “Sata'aj yeehui ra'ari'i saɨjna ɨ sei vi'ira'a, sajta raata'an saɨjna tɨ tamuaamuata'a vi'ira'a ti'ituave. 29 Matɨj mana'a pua'amua ɨ mej eihua tí'ijcha'ɨ, eitze'e pu tihua'acɨ'ɨti. Ayaa pu te'eme mej meyan ti'ijchaɨ mua'ara'ani nain a'achu tɨ caj ruxe'eve'e. Majta maɨn ɨ maj cai ti'itɨj ticha'ɨ, aɨ mu tihua'ari'ira aɨme ɨ maj cɨj mana'a tí'ijcha'ɨ mej mi cai che'e ti'ijchaɨ mua'ara'ani. 30 Sajta muan, sata'aj ma ya'urajraini saɨjna ɨ tɨ cai ti'itɨj vaɨre'e ma pua'aque a'u tɨ a'utɨca'a. Au pu ruyeinixɨ'ɨn, ajta ancura'ujcɨ'ɨxɨjsin aɨjna cɨme'e tɨ rajpueijtzi.” ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ vastara'ara'an. 31 ’Ajna xɨcajra'a nyej jetzen yava'acányejsin inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, nyatɨ'ɨjtahua'a huataseijre'en aɨme jamuan ɨ mej ti'ivaɨɨre'e u tajapua, naa pu seira'a a'ame mej mi rɨ'ɨ tya'utaseij ɨ tyaɨte, tyamua'a naa. Nyaa nu antiyeijxa ɨ ɨpuari japua mej mi raamua'aree ɨ nyaj inyaa nain cɨn antinmua'aree iiyan chaanaca japua. 32 ’Matɨ'ɨj mi nyeetzi jemi hua'ajsaɨre'esin naijmi'ica ɨ tyaɨtejra'a i mej iiyan seijre'e ɨ chaanaca japua. Nyajta inyaa, ayaa nu che'eta nyana'a hua'apuaqué hua'ajsaɨre'esin tɨj ajta a'atɨ ayan hua'apuaqué tihua'ajsaɨ ɨ ruya'amua. Au pu hua'ajsaɨj ɨ canya'axɨ saɨjta'a, ajta aɨme ɨ caurasi, ajta saɨjta'a. 33 ’Majta maɨn ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte ayaa mu e'en matɨj ɨ canya'axɨ. Nya'ɨrɨɨta'a nu hua'ajsaɨre'esin. Majta aɨme ɨ maj e'ij pua'a ti'ityetyaɨte ayaa mu e'en matɨj ɨ caurasi. Nyauutata'a nu hua'ajsaɨre'esin nyaɨme. 34 ’Nyajta inyaa, i nyej i'i Rey, ayaa nu tihua'uta'ixaate'esin nyaɨme ɨ mej e'ejti nya'ɨrɨɨta'a tɨcɨn: “Iiya'a xu'u ij muan, mɨ saj rɨ'ɨ tiraata'a ɨ niya'upua, sata'aj seyan ra'ancura'an ɨ tɨ ayan tyajá'amuacɨ'ɨti, a'ij tɨ tyu'uxa'apɨ'ɨntari'ihuaca'a tɨj na'a tɨ Dioj raatyataahuaca'a ɨ chaanaca, sej si saun a'utyarute a'u tɨ Dioj e'eseijre'e. 35 Ayaa pu te'eme a'ini muan xu tinaami nyatɨ'ɨj huata'icuataca'a. Muan xu sajta jaj naata'a nyatɨ'ɨj huata'imɨ. Muan xu sajta na'ancure'evi'itɨ ɨ á'amuachi'ita tɨ'ɨj cai a'atɨ nyexe'eva'acaa. 36 Ayaa xu tinaatéechejte nyatɨ'ɨj cai tí'ityechajca. Nyatɨ'ɨj tijcui'inyaca'a, muan xu sajta naatyeeseij. Ajta, nyatɨ'ɨj aityanami'ihuaca'a, muan xu sajta náamuaaraca'a.” 37 ’Majta maɨn ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte, ayaa mu tinaata'ixaate'esin tɨcɨn: “Tavastara'a, ¿a'anajni teyan timuaami tyatɨ'ɨj muaaseij ɨ paj i'icuataca'a? ¿A'anajni teyan jaj timuaata'a tyatɨ'ɨj muaaseij paj i'imɨ'ɨcaa? 38 ¿A'anajni teyan timua'ancure'evi'itɨ ɨ tachi'ita ityan tyatɨ'ɨj raamua'areeri'i paj cai a'ij tamuari? Ari i'i, ¿a'anajni tyej teyan huarɨj tyaj timuaatéechejte'en patɨ'ɨj cai ti'itɨj cɨn tí'ityechajca? 39 ¿A'anajni teyan muaamuaaraca'a patɨ'ɨj aityanami'ihuaca'a na'ari tyej teyan muaatyeeseij patɨ'ɨj ti'icui'icaa?” 40 ’Nyajta inyaa, i nyaj i'i Rey, ayaa nu tihua'uta'ixaate'esin tɨcɨn: “Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna, satɨj sana'a saj seyan hua'uruu aɨme ɨ nye'ihuaamua'a, ayaa xu che'eta sana'a naaruu inyeetzi. Capu amɨn a'ij tɨ pua'a seyan raatavaɨ saɨj ɨ nye'ihuaara'a tɨ cai ti'itɨj cɨn ti'ityejvee, tɨ cai a'atzu ruxe'eve'e.” 41 ’Aj nu ni neyan tihua'uta'ixaate'esin aɨme ɨ mej e'ejti nyauutata'a tɨcɨn: “Sericu muan, mɨ tɨ Dioj a'ij pua'a tyajamuaata'asin. Saj huii inyeetzi jemi sej si saun a'utyarute taij tzajta'a tɨ Dioj ayan rɨ'ɨ ráaruurijtze aɨjna ɨ tiyaaru'u, majta aɨme ɨ mej ti'ijvaɨre'e, aɨme ɨ xaijnyu'ucari ɨ mej a'ij pua'a e'en. 42 Sericu muan, a'ini caxu tinaami nyatɨ'ɨj huata'icuataca'a. Muan xu sajta cai jaj naata'a nyatɨ'ɨj i'imɨ'ɨcaa. 43 Capu a'atɨ naamuá'a. Ayaa pu i éenya'a, caxu ná'anvi'itɨ á'amuachi'ita. Canu ti'ityéchajcaa. Ma sajta muan, caxu tinaatéechejte. Nyatɨ'ɨj tijcui'inyaca'a, caxu sajta naatyeeseij, caxu sajta náamuaaraca'a nyatɨ'ɨj aityánami'ihuaca'a.” 44 Aɨ mu majta meyan tinaata'ixaate'esin tɨcɨn: “Tavastara'a, ¿a'anajni teyan timuaaseij paj huata'icuataca'a, nusu paj i'imɨ'ɨcaa, na'ari paj cai a'atɨ mua'atyajcaa, na'ari pej ti'icui'icaa, ca'ɨn pej aityánami'ihuacaa, tyajta cai muaatavaɨ ityan?” 45 ’Aj nu ni neyan huatanyuusin tɨcɨn: “A'ini caxu seyan raatavaɨ seij ɨ nye'ihuaara'a tɨ cai ti'itɨj cɨn ti'ityejvee, saɨj tɨ cai ruxe'eve'e, caxu sajta naatavaɨ inyeetzi.” 46 ’Majta maɨn, au mu a'ujú'un tɨ ij pueijtzi huá'ucɨ'ɨti tɨj na'a rusen cɨme'e. Majta maɨn ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte, au mu a'ujú'un a'u tɨ Dioj e'eseijre'e mej mi ruuri mua'ara'ani jemin tɨj na'a rusen cɨme'e.

Mateo 26

1 Tɨ'ɨj Jesús raatapua'ajtaca'a tɨ nain tyu'utaxajtaca'a eijna i nyuucari, aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 2 Ayan tɨcɨn: ―Xu'uri ramua'aree tɨ ari vejli'i ajna maj ti'iyesten maɨjna cɨme'e tɨ Dioj tihua'utauuni'i. A'atura auche'e hua'apua xɨcaj. A'atɨ pu ajta tyu'utatuiire'esin ɨ nyacɨme'en i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye mej mi ná'utatan curuu jetze. ―Yaa pu'u tihua'uta'ixaa. 3 Majta maɨn ɨ maj tihue'ijte'e teyujta'a, majta aɨme ɨ mej tyu'ujmua'ate ɨ nyuucari cɨme'e tɨ ti'ijta, majta ɨ hua'avaujsi ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, au mu e'etyujsaɨj chi'ira'an aɨjna tɨ nain cɨn antyujmua'aree u hua'ateyujta'a. Ayaa pu antyahuaa aɨjna tɨcɨn Caifás. 4 Aɨ mu tyú'umua'atziitya'aca'a a'ij mej ye'i huarɨni mej mi hue'itzi cɨn raatyeevi'i maɨjna ɨ Jesús mej mi raaje'ica. 5 Majta meyan tyú'urixaatya'acaa tɨcɨn: ―Catu raatyévi'ira matɨ'ɨj ti'iyestya ɨ tyaɨte mej mi cai huatanínyu'ucacu. Tɨ pua'a teyan huarɨni, aɨ mu taaténya'usi'ite'esin. 6 Meenti aɨjna ɨ Jesús, au pu a'utyavaaca'a u Betania a'u tɨ e'eche aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Simón. Ai pu aɨn pueen ɨ maj majta meyan ratamua'amua tɨcɨn Tɨ Ca'atzaj. 7 Aj pu i saɨj a e'ire'enye jemin aɨjna ɨ Jesús. Jɨita'a pu pɨrɨcɨ tɨ limeeta huatɨsima'acaa. Tete limeetajra'a pu pueenya'a. Ti'itɨ pu ava'ɨstica'a tɨ naa tyáará'i, tɨ ajta huapɨ'ɨ ti'ijnajchi. Tɨ'ɨj Jesús huatyacáica meesa jetze, aɨn jɨita'a an pu yá'ajtuaa an múutze'en. 8 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj raaseij a'ij tɨ huarɨj, eecan mu huatanínyu'ucacuca'a ɨ jɨita'a jemi. Aj mu mi meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn á'uvej amɨjna ɨ aceiti? 9 Rɨ'ɨrístache'en pu maj ráatuaaniiche'en mej mi raamué'itɨnche'e eihua ɨ tumin mej mi hua'uta'an aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. 10 Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu raamua'areeri'i a'ij mej ye'i tí'ixajtacaa. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan rájaaxaijvi'i seijna i jɨita'a? A'ij tɨ naaruu, tyamua'a pu náa i'i xa'apɨ'ɨn. 11 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, mauche'e mu muejmi jemi seira'a mua'aju'un tɨj na'a rusen cɨme'e. A'anaj tɨ na'a pu i i'irɨ'ɨriista a'ame sej seyan tihua'utavaɨre'en. Me nyajta inyaa, canu che'e muejmi jemi seira'a na'ame. 12 Ayaa pu'u, tɨ'ɨj ain jɨita'a na'ave'emeijri'i inyeetzi, ayaa pu een cɨn ayan naaruu aɨjna cɨme'e tɨ na'ava'anan. 13 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna, iiyan chaanaca japua, a'u tɨ na'a mej tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte a'ij tɨ Dioj hue'irajtuaani aɨ mu majta hua'uta'ixaate'esin a'ij tɨ huarɨj aijna i jɨita'a mej mi eihua ra'utamua'aree. 14 Meenti saɨj tɨ hua'a jetze ajtyama'acan ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, aɨjna tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Judás Iscariote, aɨ pu ajtáraa hua'a jemi. Au pu á'uraa tɨ ij tyu'uxáj hua'a jamuan ɨ mej ti'ijta teyujta'a. 15 Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'achuni seti'inyanajchite'en tɨ pua'a nyajamuaatatuire'en nyaɨjna ɨ Jesús? Maraatye'itáa ɨ tumin. Majta raata'a a'achu cumu seite japuan tamuaamuata'a ɨ tumin, rumua'atɨ plaata. 16 Ajta iya'uraa aɨjna ɨ Judás. Tɨj na'a ajna'ɨmɨ, aɨ pu autyejche tɨ raahuauni a'anaj tɨ i'i xa'apɨ'ɨn tɨ ij hua'utatuire'en. 17 Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'a ɨ ta'anajca mej jetzen ti'iyestyahua'a matɨ'ɨj pan cua'acara'a tɨ cai cujchira'a, aj mu mi a e'ire'enye ɨ Jesús jemi aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni jetze mua'araanajchi tyej a'uju'un tej ti rɨ'ɨ tyaja'uruuren ɨ paj raacua'ani ɨ pan tyaj cɨn ra'utamua'aree ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ tayaujmua'a ɨ maj anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a? 18 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sericu muan sajna chajta'a. Aa xu a'atɨ e'etyauni. Sata'aj seyan tiraata'ixaate'en yee: “Yaa pu ti'ixa ɨ maestru tɨ cɨn pu'uri ajna tyaja'ure'enye nyej nain cɨn raanaijmi'ire'en, nyajta nyaj ra'utamua'aree ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ tayaujmua'a maj anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a.” 19 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu huarɨj a'ij tɨ Jesús tyu'utaijtaca'a. Nain mu rɨ'ɨ tyu'uruu ɨ maj ti'icua'ani. 20 Tɨ'ɨj huachúmua'ancaa, Jesús pu aujcáica ɨ meesa jetze hua'a jamuan ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua mua'ara'axcaa. 21 Mu'uri ti'icua'acaa, tɨ'ɨj ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna, saɨj tɨ a'amua jetze ajtyama'acan, aɨ pu nyacɨme'en tyu'utatuiire'esin hua'a jemi ɨ mej ti'ijta teyujta'a. 22 Aj mu mi huataujxaamɨste ɨ rutzajta'a. Ma'utyajhuii maj raataihua'u maɨjna ɨ Jesús, seij ajta seij. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ataani aɨn pueen? ¿Ni qui inyaa? Ajtahua'a seij ayan tɨcɨn: ―¿A'ataani aɨn pueen? ¿Ni qui inyaa? 23 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Aijna tɨ pan cua'a eijna jetze i tuxa'a nyaa jamuan, ai pu aɨn pueen ɨ tɨ nyacɨme'en tyu'utatuiire'esin. 24 Ayaa pu tyaja'ure'enyejsin inyeetzi jemi i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye a'ij tɨ tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Ma ajta, aɨjna jemi tɨ nyacɨme'en tyu'utatuiire'esin, eitze'e pu raatyavá'ɨrihua'acache'e tɨ cai huanú'eihuanche'e a'ini rajpueijtzi pu a'ame huapɨ'ɨ. Che'e aɨn huataujxaamɨjte'en. 25 Ajta aɨn ɨ Judás, ɨ tɨ hua'utatuiira'amɨ'ɨca'a, ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Maestru, canu xaa nyaɨn pueen, ¿ni qui nyacai? Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa paj asaɨj raataxajtaca'a. 26 Mauche'e mu ti'icua'aca tɨ'ɨj Jesús pan tyɨ'ɨj. Rɨ'ɨ pu tiraata'a ɨ Dioj, ajta ra'antitaaraxɨ. Aj pu i hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨ. Ayan tihue'ixaatya'a tɨcɨn: ―Sa'ancuraɨ'ɨpɨ'ɨ. Xaacua'a. Ai pu aɨn pueen i nyahue'ira'a. 27 Ajta e'eyan, vaasu tijáj. Tɨ'ɨjta'i rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj, aɨ pu hua'ure'ite. Ayan ti'ixaata tɨcɨn: ―Xa'anti'i, naijmi'i muan. 28 Aijna tɨ urajmuaa, ai pu aɨn pueen i nyaxuure'e nyaj ra'iraxɨre'esin nyaɨjna cɨme'e nyej ni raanaijmi'ire'en aɨjna tɨ cɨn Dioj rusaɨj ayan tya'ataujratziiri'i ɨ jajcua ɨmɨ. Aɨj nu cɨn hua'a japua nyuuni mui'icaca tɨ ij Dioj ayan tihua'utauuni'i. 29 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayej xaa nya'u ayan ti'ayajna, ijii tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame, canu che'e ra'anti'isin nyeijna i ja'ara'a uuva jetze tɨ ma'acan silu ajna xɨcajra'a tɨ Dioj jetzen huataura'ate'esin nainjapua ɨ chaanaca. Aj nu xaa a'amua jamuan ra'anti'isin nyajtahua'a rujajcuatze'en. 30 Aj mu mi seij tyu'utachuiicaca'a ɨ maj cɨn rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Aj mu mi a'ucɨj. Au mu a'ará'a Aceituunajremi, ɨrij tɨ a'utáca. 31 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ijii, tɨ tɨca'aren, ma xu nuujɨsin. Setyu'utatyévi'ira'ata nyeetzi jemi. Ayaa pu te'eme tɨj tye'eyu'usi'i tɨ Dioj ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: “Nyaa nu i nyej i'i Dioj, aɨj nu e'icatan ɨ canya'axɨ tɨ tiseíj. Majta maɨn a'ucɨ́jxɨ'ɨsin ɨ canya'axɨ.” 32 Me nyajta inyaa, nyatɨ'ɨj huatarun, aa nu a'uma'aj na'ame u Galileeya. Anacai nu a'aráiixa, sajta e'eyan muan. 33 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Capu amɨn a'ij tɨ pua'a naijmi'i metyu'utatyévi'ira'ata mɨ seica mueetzi jemi. Canu a'anaj neyan rɨni inyaa. 34 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu ti'imue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna, ijii tɨca'a, tɨ'ɨj cai xɨ huajiihuan ɨ tyacuaara'i, hueica paj peyan tyu'utyaahue'ita yee pacai nyamua'ate. 35 Ma ajta aɨn Pedro, ayaa pu tiraata'ixaa ca'anin cɨme'e tɨcɨn: ―Tɨ pua'a ayan tyu'ujxe'eve'e nyaj a jamuan huamɨ'ɨni, capu amɨn a'ij. Canu a'anaj neyan tyu'utyaahue'ita yee nyacai muamua'ate. Majta maɨn ɨ seica, ayaa mu che'eta mana'a tyu'utaxajtaca'a. 36 Aj pu i á'uraa aɨjna ɨ Jesús, majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Au mu a'ará'a, huastari, cɨye tɨ e'ere'evee tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Getsemaní. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ya xu tite'en muan, iiyacui. Nyajta inyaa, maa nu vejli'i a'atanyejsin nyej ni raatyahuauuni ɨ Dioj jemi. 37 Aj pu i á'uraa. Huaja'uvi'itɨ aɨme, aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨme ɨ maj hua'apua, ɨ maj yaujmua'ame'en pueen aɨjna ɨ Zebedeeyu. Ajta e'eyan a'ij pua'a raata'a ɨ tzajta'an. Eecan pu huatáujxaamɨjte. 38 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Eecan pu cai nu'uca'anisti'i yu nyatzajta'a. Huapɨ'ɨ nu nyaxaamɨjte'e. Cu xuee nyaj cuj mɨ'ɨni. Yá xu huatyaturan muan iiya. Sauche'e atanyéjnye'eri nyaa jamuan. 39 A'atzu pu ɨmɨ ajca'i yee a'uré'enye, tɨ'ɨj i á'ajtunutaca'a a chuaata'a. Aj pu i ayan tirajhuaviiri'i ɨ Dioj tɨcɨn: ―Dioj pej ni'iya'upua, naijmi'i pu rɨ'ɨri mueetzi jemi. Tɨ pua'a peti'ita'acare'en tɨ cai ayan tinaacɨ'ɨti aijna tɨ a'ij pua'a een, ɨ nyaj cɨn rajpueitzi na'ame. Na'ari cai, che'e cai ayan eenye'en nyatɨj ti'ijxe'eve'e inyaa, silu patɨj muaa ti'ijxe'eve'e. 40 Aj pu i a e'ire'enye a'u maj a'utyáuuca'a ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Mu'uri i'icu'utzuca'a. Tɨ'ɨj hua'ujɨste, aj pu i ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―¿Ni tzaa pacai te'eviicue'i paj atányeeri nyaa jamuan a'achu cumu sei oora? 41 Sauche'e xu atanyéjnye'eri, sajta sata'aj raatyajhuauni ɨ Dioj jemi tɨ'ij cai tyajamuaacɨ'ɨti ti'itɨ ɨ saj cɨn autyaturan ɨ Dioj jemi. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Muan xu xaa huataujca'anyen ɨ rutzajta'a. Ma ajta cai, capu á'amuaca'anisti'i. 42 Ajta á'uraa. Ajtahua'a ayan tirajhuaviiri'i ɨ Dioj tɨcɨn: ―Dioj pej ni'iya'upua, tɨ pua'a cai a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ i cai ayan tinaacɨ'ɨti aɨjna ɨ nyaj cɨn rajpueitzi na'ame, che'e ayan éenye'en patɨj ti'ijxe'eve'e muaa. 43 Tɨ'ɨjtahua'a a e'ire'enye. Ajtahua'a pu huá'utyau, macú'utzuca'a, a'ini eihua pu hua'amue'itɨjcaa ɨ cutzi. 44 Aa mu a'utyajturaa aɨme ɨ maj cu'utzuca'a. Hueicacajretze pu ajtahua'a u á'umej ɨ Jesús. Ajtahua'a pu raatyahuau ɨ Dioj jemi. Ayaa pu che'eta na'a tirajhuaviiri'i a'ij tɨ anacaican tiraatahuaviiri'i. 45 Tɨ'ɨj ajtahua'a a e'ire'enye a'u maj a'utyáuuca'a aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri ijii, saj huapɨ'ɨ rucu'utzive'e. Pu'uri ijii saj huacu'utzu, sajta huaujsa'upe'en. Casi'i, pu'uri auche'e. Pu'uri ajna tyaja'ure'enye tɨ ij aɨn hua'utátuiire'esin ɨ nyacɨme'en, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye mej mi naateevi'i aɨme ɨ mej a'ij pua'a rɨcɨ. 46 Xa'ajhuiixɨ'ɨ. Che'eré ticu. Pu'uri a'ave'eme aɨjna tɨ nyacɨme'en tyu'utatuire'esin. 47 Auche'e pu ti'ixáatacaa tɨ'ɨj aɨn Judás a e'ire'enye. Aɨjna ɨ Judás, aɨ pu hua'a jetze ajtyama'acan aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua mua'ara'axcaa. Eihua mu tyaɨte jamuan huaju'uncaa. Seica mu tyu'ɨsima'a ɨ nahuaa tɨ ruxa'ajta'a ajcámɨɨmɨjmee, majta seica cɨye tyuɨ'ɨj ɨ maj cɨn hua'ucui'ini. Naijmi'ica mu huataijtyaca'a aɨme ɨ maj ti'ijta teyujta'a, majta ɨ hua'avaujsi ɨ tyaɨte. 48 Ajta aɨn tɨ hua'utatui aɨjna ɨ Jesús, anacai pu ti'ihuaujmua'atzii a'ij tɨ ye'i huarɨni mej mi raamua'aree a'atɨ tɨ aɨn pueen ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―Aɨjna nya'u, ɨ nyaj ru'ityévisiitɨmua'asin nyatɨ'ɨj raatataujte'en, ai pu aɨn pɨrɨcɨ. Sata'aj hui raatyeevi'i. 49 Cɨme'en pu'u a'ará'a, aj pu i ajtyáxɨɨraca'a a'u tɨ a'utya vaaca'a aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraatataujte tɨcɨn: ―¿A'iní pana'a, Maeestru? Ajta ru'ityévisiitɨmua. 50 Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Nya'amiincu, ¿ni paɨjna cɨn peyan ye ve'eme? ―Yaa pu'u tiraataihua'uri'i. Majta maɨn ɨ seica, aɨ mu ajtyáxɨɨraca'a jemin. Matɨ'ɨj mi raateevi'i. 51 Matɨ'ɨj raatyeevi'i, aj pu i saɨj tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a, aɨ pu ruijcupi ɨ runahuaa tɨ ruxa'ajta'a ajcámɨɨmɨjmee. Aj pu i ru'ityejtze aɨjna ɨ tɨ ravaɨre'e aɨjna tɨ tihue'ijte'e u teyujta'a. Tɨ'ɨqui ra'ajtavéijchaca'a ɨ naxaira'an. 52 Ajta Jesús ayan tiraataij aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: ―Ucarujte'e mɨ a'anahuaa, a'ini tɨ pua'a peyan ruijcuta mɨ a'anahuaa, aɨ mu majta muaaje'icatan nahuaa cɨme'e. 53 ¿Ni ayan timua'amitejte'e mueetzi tɨ ayan ruxe'eve'e pej peyan huarɨni? Casi'i, tɨ pua'a neyan raatahuavii ɨ tɨ ni'iya'upua, aɨ pu raayɨ'ɨtɨ tɨ hua'utaijte'en aɨme ɨ mej ti'ijvaɨre'e u tajapua mej mi ava'acanyén naatavaɨre'en. Majta maɨn, aɨ mu meyan a'ará'axcan a'achu cumu hueicate vi'ira'a. 54 Aru tɨ pua'a hui neyan huarɨni, capu che'e huatarɨ'ɨriistari tɨ ij ayan aráurasten a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ nu'u ayan ruxe'eve'e mej meyan nyaruuren. 55 Aj pu i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i ɨ tyaɨte tɨcɨn: ―¿Ni seyan ya va'aju'un saɨjna cɨme'e ɨ nyej neyan hua'ura'asaɨre'esin ɨ tyaɨte mej mi huatyénya'use'en ɨ u'uvieernu jemi? ¿Ni saɨjna cɨn tyuɨ'ɨsin ɨ nahuaa tɨ ruxa'ajta'a ajcámɨɨmɨjmee, sajta cɨye tyuɨ'ɨsin sej si naatyeevi'i? Nain tujca'ari tzajta'a tɨ yu e'ire'enye, au nu a'utyavaaca'a teyujta'a. Netyajá'amuamua'atyahua'a nu na'aye'i. Ma sajta muan, caxu a'anaj naatyeevi'i saujna. ¿A'ini een cɨn seyan rɨcɨ ijii? 56 Ayaa pu nain tyuju'uma'a a'ame tɨ i ayan aráurasten a'ij mej mejmi'i ra'uyu'uxaca'a ɨ yu'uxari jetze aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ará'axcaa, naimi'i mu ma ayáurai. Matɨ'ɨj mi huatauruu. 57 Majta maɨn ɨ maj raatyeevi'i maɨjna ɨ Jesús, au mu ya'uvi'itɨ maɨjna jemi ɨ Caifás, aɨjna tɨ nain cɨn antyujmua'aree teyujta'a. Majta maɨn ɨ maj tyu'ujmua'ate ɨ nyuucari tɨ tie'ijta, majta maɨn ɨ hua'avaujsi, au mu majta e'etyujsaɨj a'utɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Caifás. 58 Ajta aɨjna ɨ Pedro, a'atzu pu ɨmɨ raavájrajma'a aɨjna ɨ Jesús. Au pu vejli'i a'ará'a a'u tɨ e'ita'a a'aráyaujta'a, a'u tɨ e'irajca aɨjna tɨ nain cɨn antyujmua'aree teyujta'a. Au pu ajta a'utyajrupi. Aj pu i hua'a jamuan a'ujyeijxɨ aɨme ɨ mej tí'icha'ɨ tɨ ij raamua'aree a'ij tɨ tyajauuma'a a'ame. 59 Majta maɨn ɨ mej ti'ijta teyujta'a jamuan naimi'i ɨ hua'ajueesi, aɨ mu rahuauca'a ɨ hue'itzi ɨ maj cɨn Jesús jetze tya'ujpuá'ajte'en tɨ ayan hua'uta'an mej mi raaje'ica. 60 Mui'itɨ mu á'ujca'anyajca'a mej hue'itzi cɨn tya'antzaahuate'en. Capu amɨn a'ij. Camu ti'itɨj huátyau ɨ maj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en. A'atzu a'atyeevi'ica tɨ ayan ti'irɨcɨ. Aj mu xaa maɨn ɨ maj hua'apua mu a e'ire'enye. 61 Ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu yeehui tyu'utaxajtaca'a amɨjna mɨ tevi aɨjna cɨme'e yee: “Nyaa nu raayɨ'ɨtɨ nyaj raatyáuuna aijna i teyuu tɨ chi'ira'an pueen ɨ Dioj, ajta nu'u ajta ra'ajtaahua hueica xɨcaj tzajta'a.” 62 Aj pu i saɨj ajche. Ai pu aɨn pueenya'a ɨ tɨ nain cɨn autyujmua'aree u teyujta'a. Ayaa pu aɨn tyu'utaihua'uri'i ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿Ni cai mu nu'u hua'a? ¿Ti'itajni pueen aijna ɨ maj cɨn tya'antzaahuate'e mueetzi jemi? 63 Ajta aɨn ɨ Jesús, capu ti'itɨj a'ij tyu'utaxajtaca'a. Ajta aɨn tɨ nain cɨn antyujmua'aree ɨ teyujta'a, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu ti'imueijcate'e nyuucajtze'en ɨ Dioj pata'aj taata'ixaate'en a'atɨ paj pueen. ¿Ni muaa paɨn pɨrɨcɨ aɨjna ɨ i'iyaujra'an ɨ Dioj? 64 Jesús pu ayan huatanyúu tɨcɨn: ―Muaa paj peyan raataxajtaca'a. Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan tyajauuma'a a'ame. Muan xu nyeseira'a xa'aju'un inyeetzi i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye nyatɨ'ɨj an antiyeijxa ɨrɨɨta'an aɨjna tɨ nain cɨn antyujmua'aree u tajapua, sajta nyeseira'a xa'aju'un nyatɨ'ɨjtahua'a ye va'acáanyen ɨ aiitɨri jetze. 65 Ajta aɨn tɨ nain cɨn antyujmua'aree ɨ teyujta'a, aɨ pu ra'antisujtza'an ɨ rusiicu'u mej mi raamua'aree tɨ aɨn huatanyu'ucaca'a. Ayan tɨcɨn: ―A'ij pu pua'a ti'ixa ɨ Dioj jemi. Capu che'e ruxe'eve'e mej mi seica tya'antzaahuate'en jemin. ¿Ni cai ayan ti'ayajna? Casi'i, xu'uri raanamuajri'i tɨ ayan a'ij pua'a ti'ixa ɨ Dioj jemi. 66 ¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? Majta maɨn ɨ seica, meyan tɨcɨn: ―Ayaa pu tiraavijte'e tɨ huamɨ'ɨni aɨjna cɨme'e. 67 Aj mu mi ra'arátzi'itzica'imua'axɨ neerima'ara'an jetze, majta ra'ityaavajxɨ ɨ rumuajca'a cɨme'e. Seica mu majta ru'ityavá'ara'a. 68 Majta meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Taata'ixaate'e muaa mɨ paj nu'u i'i Cɨriistu'u, ¿a'ataani mui'ityejvee? 69 Meenti aɨn ɨ Pedro, au pu anu'uhuátacatii e'ita'a tɨ a'aráyaujta'a ɨ chi'ita. Ajta saɨj utyajrupi, ɨ tɨ ravaɨre'e aɨjna ɨ teyujta'a tɨ antyujmua'aree. Jɨita'a aɨjna. Aj pu i a e'ire'enye jemin. Ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Muaa paj pajta á'ucha'acanya'a paɨjna jamuan, tɨ Galileeya e'ema'acan. 70 Ajta aɨn Pedro, saɨque pu tiraata'ixaa mej seiraca ɨ seica, ayan tɨcɨn: ―Canu ramua'aree a'ij pej ye'i ti'ixa. 71 Aj pu i ajchá. Pu'uri huiiramá'aca ta'apueerta. Aa pu a'utyeechaxɨ. Ajtahua'a seij raaseij jɨita'a. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte ɨ maj aun a'ure'etya'acaa tɨcɨn: ―Amɨjna mɨ tevi, aɨ pu xaa á'ucha'acanya'a jamuan aɨjna ɨ Jesús, Nazaret tɨ e'ema'acan. 72 Ajtahua'a pu saɨque tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. Nyuucajtze'en pu cɨn ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu ramua'ate nyaɨjna ɨ tevi. 73 A'atzu a'atyeevi'ica, majta maɨn ɨ mej e'ere'etya'acaa, aɨ mu a e'ire'enye vejli'i jemin. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa paj xaa hua'a jetze ajtyama'acan. Tu'uri ramua'aree tyaɨjna cɨme'e a'ij pej ye'i tya'anrú'u. 74 Ajta e'eyan Pedro ayan autyejche tɨ ayan rájhuavii ɨ Dioj tɨ nu'u Dioj ayan pueijtzi raata'an tɨ pua'a cai ayan ti'ayajna. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa nyuucajtze'en ɨ Dioj tɨcɨn: ―Canu ramua'ate nyamɨjna mɨ tevi. Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i huajijhuaca'a aɨjna ɨ tyacuaara'i. 75 Tɨ'ɨqui Pedro ayan ra'utamua'areeri'i a'ij tɨ Jesús anacai tiraata'ixaa tɨ cɨme'en yee: “Tɨ'ɨj nu'u cai xɨ huajijhua'a ɨ tyacuaara'i, ayaa paj nu'u hueica peyan tyu'utyaahue'ita yee capej nyamua'ate.” Aj pu'i huirájraa. Eecan pu a'ij pua'a raata'a. Tyujyéinyajraa huapɨ'ɨ.

Mateo 27

1 Yaa ruijmua'a yee, á'ara'apua'a, aɨme ɨ mej ti'ijta teyujta'a, majta hua'a vaujsi ɨ tyaɨte, aɨ mu raaxa'apɨ'ɨntare rujɨɨmua'a a'ij mej ye'i huarɨni mej mi raaje'ica ɨ Jesús. 2 Mara'anajɨ'ɨque'e ɨ muajca'ara'ara'an jetze, matɨ'ɨj mi ya'uvi'itɨ. Aj mu mi raatatui aɨjna ɨ tajtuhuan, tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Pilaatu. 3 Ajta aɨjna ɨ Judás, tɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨcɨn pueijtzi mu raata'asin ɨ Jesús, eecan pu a'ij pua'a raata'a. Ajta, yáuutuaa hua'a jemi aɨjna ɨ tumin tɨ seite japuan tamuaamuata'a ara'ase. Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej ti'ijta, ajta aɨme ɨ hua'a vaujsi tɨcɨn: 4 ―Nyaa nu autyajturaa ɨ Dioj jemi a'ini nyajámuaatátui a'atɨ tɨ cai ti'itɨj cɨn ata'ɨtza'ara sej si raaje'ica. Majta meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capu a'atzu ta jetze ruxe'eve'e ityejmi. Muaa paj puéenya'a. 5 Aj pu i Judás a ya'ajhuá'axɨ ɨ tumin a chuaata'a aujna teyujta'a. Tɨ'ɨqui á'uraa. Tɨ'ɨj i ma'a a'ahua'a a'acáujcue'imi'in. 6 Majta maɨn ɨ mej ti'ijta teyujta'a, aɨ mu raara'aje'ipɨ maɨjna ɨ tumin. Majta meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Capu a'ij tyu'uta'aca tyej yáuutuaani aɨjna ɨ tumin a'u tɨ a'usaɨre'e ɨ tumin teyujta'a tɨ ma'acan, a'ini ai pu aɨn pueen ɨ tyaj cɨn tyu'unajchitaca'a tyej ti ya'uraini ɨ xuure'e. 7 Matɨ'ɨj mi meyan raaxa'apɨ'ɨntare a'ij mej ye'i huarɨni maɨjna cɨme'e ɨ tumin. Ayaa mu maɨjna cɨn chuej huananai mej meyan ratamua'amua tɨcɨn Chuej tɨ japuan ti'imɨjhuaca aɨjna tɨ xa'ari tí'ita'ahuaca. Ayaa mu raxe'eva'acaa mej mi maun hua'ava'anaamɨn aɨme ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan. 8 Ayaa mu majta ratamua'amua tɨj na'a ajna'ɨmɨ tɨ yu e'ire'enye tɨcɨn Chuej maj japuan ra'urá'axɨre ɨ xuure'e. 9 Ajna'ɨmɨ pu arauraste a'ij tɨ ajmi'i tiraataxajtaca'a aɨjna ɨ Jeremías tyaacan tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a tɨcɨn: “Aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, ayaa mu raaxa'apɨ'ɨntare mej tiraanajchite'en a'achu cumu seite japuan tamuaamuata'a tumin tɨ i'i plaata tɨ ij aɨn hua'utatuire'en aɨjna ɨ a'atɨ. Majta e'eyan raara'aje'ipɨ maɨjna ɨ tumin. 10 Ayaa mu majta huarɨj tɨj tinaataij ɨ tavastara'a. Chuej mu huananai a'u tɨ ti'imɨjhuacara'a aɨjna tɨ xa'ari tí'ita'ahuaca.” 11 Ajta aɨn ɨ Jesús, au pu a'utyavaaca'a jemin aɨjna ɨ tajtuhuan. Aj pu i aɨn tajtuhuan ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni muaa pa paɨn pueen ɨ paj hua'arey aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan? Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús: ―Aa ni'ijta nya'u, a'ij pej ye'i ti'ixa muaa. 12 Ma ajta aɨn Jesús, matɨ'ɨj jetzen tya'ujpuá'ajte aɨme ɨ mej ti'ijta teyujta'a, majta hua'avaujsi, capu ti'itɨj xajtaca'a. 13 Aj pu i Pilaatu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni pacai peyan hua'unamuajri'i ɨ mej eihua mueetzi jetze tya'ujpuá'ajte? 14 Ajta aɨn Jesús, capu ti'itɨj xajtaca'a. Capu ajta saɨque tyu'utaxajtaca'a, ni seij cɨme'e ɨ maj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte. Aɨj pu cɨn, eecan pu a'ij yá'useijracaa aɨjna ɨ tajtuhuan. 15 Ajta ajna matɨ'ɨj tí'iyestyajcaa ɨ tyaɨte, ayaa pu tí'ijrɨ'ɨrajcaa aɨjna ɨ tajtuhuan tɨ ayan saɨj huatatuaani tɨ e'ityanami'i, a'atɨ tɨ na'a maj raatahuavii. 16 Meenti saɨj e'ityanami'ihuaca'a tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Barrabás. Naimi'i mu ramua'atyajcaa maɨjna ɨ Barrabás, tɨ a'ij pua'a ti'ityevistaca'a. 17 Matɨ'ɨj ajtyáxɨɨraca'a eihua ɨ tyaɨte, Pilaatu pu ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini seti'ijxe'eve'e muan? ¿Ni qui nyaraatatuaani nyaɨjna ɨ Barrabás, na'ari nyamɨjna mɨ Jesús, ɨ tɨ jee i'i Cɨriistu'u? 18 Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i a'ini ayaa pu raamua'areeri'i tɨcɨn mara'anchueera'aca'a ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn raatatuiiri'i ɨ tajtuhuan. 19 Auche'e pu anticaica ɨ ɨpuari japua aɨjna ɨ Pilaatu tɨ'ɨj ɨra'ara'an ayan tiraataiti'iri'i tɨcɨn: “A'ij nu pua'a tyu'umaaraca'a nyaɨjna cɨme'e ɨ tevi tɨ cai a'anaj ti'itɨj cɨn autyajturaa. Eihua nu rajpueijtzica'a ijii nyaɨjna cɨme'e. Capaj ti'itɨj cɨn jetzen tí'ipua'ajtya'a.” 20 Majta maɨn ɨ maj ti'ijta u teyujta'a, majta aɨme ɨ hua'avaujsi, aɨ mu ca'anijra'a hua'uta'a ɨ tyaɨte mej mi meyan rájhuavii ɨ tajtuhuan tu ij aɨn huatatuaani aɨjna ɨ Barrabás. Ayaa mu majta tirajhuaviiri'i tɨ ij aɨn tyu'uta'an mej mi raaje'ica maɨjna ɨ Jesús. 21 Ajtahua'a pu ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini seti'ijxe'eve'e muan? ¿A'atajni naatatuaani aɨme ɨ maj hua'apua? Ayaa mu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Barrabás. 22 Aj pu i Pilaatu ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ari mɨ'ɨ, ɨ Jesús? ¿A'ini ti'itɨj cɨn nyaráaruuren? Naimi'i mu meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Pata'aj rá'utatan curuu jetze. 23 Pilaatu pu ajtahua'a ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨme'e? ¿Ti'itajni cɨn autyajturaa tyej ti teyan raaruuren? Aj mu mi eitze'e ca'anin cɨn huajijhuaca'a tɨcɨn: ―Pata'aj rá'utatan curuu jetze. 24 Pilaatu pu rú'umua'areeracaa tɨ cai a'ij ti'irɨ'ɨri hua'a jemi, silu mu'uri tɨn autyahuijsima'a mej tyú'ujnya'usite'esin cha'a mana'a. Aɨj pu cɨn anaujmueijte jaj cɨme'e mejseiiraca ɨ tyaɨte. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu nyaɨn pueen ɨ tɨ raaje'icatan amɨjna mɨ tyaata'a, silu muan xu'u pueen. 25 Naimi'i mu meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Che'e ayan eenye'en tɨ titáacɨ'ɨti itejmi, ajta tɨ tihua'ucɨ'ɨti ɨ tayaujmua'a aɨjna cɨme'e ɨ tyaj raaje'ica. 26 Aj pu i Pilaatu raatátuaa aɨjna ɨ Barrabás hua'a jemi. Ajta raataijtaca'a maj ra'ityavajxɨ'ɨn maɨjna ɨ Jesús. Aj pu i hua'utatui mej mi rá'utatan. 27 Aj mu mi maɨn xantaaru'u ya'ujáj ajna tɨ tajtuhuan e'irajca. Majta hua'utajee naijmi'ica ɨ ruxa'a xantaaru'u mej mi tyujsaɨre'en jemin ɨ Jesús. 28 Matɨ'ɨj mi tiracá'ari'iri'i nain ɨ tɨ tí'ityechajca. Majta siicu'uri mu ru'ucaachejte tɨ pa'u, xu'umuavi'ican cɨme'e. 29 Majta curun mu raatyataave tɨ tzicare'e cɨme'e cɨstíjhuaca'a. Aɨj mu ra'ava'arujti'iri'i. Majta, itzɨj mu ru'ityéechuite ɨrɨɨta'an. Aj mu mi titunutaxɨ jemin. Ayaa mu tirá'uxaahuari'iri'i tɨcɨn: ―¿A'ini pana'a, muaa paj tihue'ijte'e aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan? 30 Majta ra'atyétzi'itzica'imua'axɨ, majta rajví'i maɨjna ɨ itzɨj. Mui'i mu ra'ava'avajxɨ an múutze'en maɨjna cɨme'e. 31 Matɨ'ɨj rá'uxáahuari'ira, aj mu mi rú'ijchuiiri'i maɨjna ɨ siicu'uri tɨ pa'u, xu'umuavi'ican cɨme'e. Majta ru'ucaachejte ɨ siicu'ura'ara'an. Matɨ'ɨj mi ya'ujáj mej mi rá'utatan ɨ curuu jetze. 32 Matɨ'ɨj auju'uncaa, saɨj mu antinájchaca'a tɨ seij chuejra'a japua e'ema'acan tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cirene. Ajta aɨn ɨ tyaata'a, ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Simón. Aj mu mi raataijtaca'a tɨ aɨn ra'anchueni cúrujra'an ɨ Jesús. 33 Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a a'u tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa hua'anyuuca cɨme'e tɨcɨn Gólgota. Gólgota, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn Mɨ'ɨchi Mu'ujremi. 34 Au mu raata'a ti'itɨ tɨ raaye'en, viinu tɨ antzina tɨ ranaxca. Tɨ'ɨj ra'ajtamua'a, capu rá'imɨ'ɨ a'araa. 35 Matɨ'ɨj mi rá'utatai ɨ curuu jetze. Majta, huahuajcaca'a maj ti'ihuaujmue'itɨn tetej cɨme'e mej mi raamua'aree ti'itɨ tɨ a'ij racɨ'ɨti seij ajta seij ɨ cɨɨxura'ara'an ɨ Jesús. Ayaa mu tityaará'ujpijte. 36 Majta a'ujrá'asaca'a mej mi ráachaɨn. 37 Majta taabla cɨleenye'en áutatai a'utɨ á'ujmu'u ɨ Jesús. Ayaa mu anacai ra'uyu'uxaca'a ɨ taabla jetze aijna ɨ maj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte tɨcɨn: “Ai pu aɨn pueen i Jesús, ɨ tɨ hua'arey aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan.” 38 Majta jamuan hua'utatai hua'apuaca ɨ nahua'ari. Seij mu áutatai ɨrɨɨta'an ɨ Jesús, majta ɨ saɨj, autata'an. 39 Majta maɨn ɨ maj a'ure'eninyéica'a, matɨ'ɨj raaseij, aɨ mu aicamu'uvajra maj cai rá'acu'uvajca'a. A'ij mu pua'a tí'ijjeevaca'a. 40 Meyan tɨcɨn: ―Muaa, mɨ paj nu'u raatyáuuna ɨ teyuu, pajta nu'u hueica xɨcaj cɨn pajtahua'a ra'ajtaahua, aisɨ nya'u, pata'aj asaɨj ajapua huanyuuni. Tɨ pua'a muaa paɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ Dioj, acajra'a hui amɨjna jetze mɨ curuu. 41 Ayaa mu che'eta mana'a tirá'uxaahuari'iri'i aɨme ɨ maj ti'ijta teyujta'a, majta aɨme ɨ maj tyu'ujmua'ate ɨ nyuucari cɨme'e tɨ ti'ijta, majta hua'avaujsi. 42 Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Amɨ pu ari hua'ajapua huanyu ɨ seica. Ma ajta amɨn, capu raayɨ'ɨtɨ tɨ rujapua huanyuuni. Amɨɨ pu nu'u tarey itejmi i tyaj Israel jetze ajtyama'acan; che'e amɨn acajra'ani mɨ curuu jetze. Aj tu xaa ra'antzaahuate'esin. 43 Aɨ pu hui nu'u ra'atzaahuate'e ɨ Dioj. Che'e Dioj japuan huanyuuni ijii tɨ pua'a ayan raxe'eve'e a'ini ayaa pu amɨn tyu'utaxajtaca'a tɨ cɨme'en yee: “Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ Dioj.” 44 Majta maɨn ɨ maj jamuan huaju'uncaa, aɨ mu meyan che'eta ra'uxaahuari'iri'i. 45 Tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enye a'atzaj tacuarixpua, aj pu'i huatyatɨca'araca'a nainjapua ɨ chuej. 46 Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna e'ita'a tacuarixpua, aj pu i Jesús ca'anin cɨn huajijhuaca'a ɨ runyuuca cɨme'e tɨcɨn: ―Eloi, eloi, ¿lama sabactani? Eijna i nyuucari, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn: “Mɨ pej ni'i Dioj, mɨ pej ni'i Dioj, ¿a'ini een cɨn pi nyajáuujɨsin?” 47 Seica maj maun huatyauuca'a maraanamuajri'i. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Aɨ pu hui huatajee aɨjna ɨ Elías tɨ ajmi'i Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. 48 Cɨme'en mu'u meyan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i saɨj a'utáichajraa. Ti'itɨj pu u a'uva'atɨɨ tɨ urajta'ati. Ajta raatyaru'unye nahuaj cɨme'e ta'antzijvi'i. Ra'antijɨ'ɨque'en cɨye jetze, aj pu i ra'ajchui tɨ ij Jesús huaye'en aɨjna jetze. 49 Majta seica, ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Che'e ayan eenye'en. Aisɨ tɨ pua'a ya tanyen aɨjna ɨ Elías tɨ ij aɨn ra'acajtuani. 50 Ajta aɨjna ɨ Jesús, ajtahua'a pu ca'anin cɨn huajijhuaca'a. Aj pu i huamɨ'ɨ. 51 Ajta aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ itzijhua, aun tɨ huatávivɨ́jma'aca teyujta'a, cɨme'en pu'u huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Jesús, aj pu i e'ita'a acásujtza'an. Ajta huataujca'atzɨjxɨ ɨ chuej, ajta e'ita'a a'utatapuaj ɨ tetej. 52 Ajta tya'antacuunirixɨ a'u maj a'ava'anami'ihuajma'acaa ɨ maj huacuii. Dioj pu ajtahua'a hua'utatɨste ɨ hua'axaijnyu'uca mui'icaca ɨ maj huacuii, aɨme ɨ mej mejmi'i ra'ara'astijre. Majtahua'a mu i'iruuri mua'araa. 53 Majta aiitacɨj a'u maj a'ava'anami'ihuajma'acaa. Majta maɨn, tɨ'ɨj huatarú aɨjna ɨ Jesús, aɨ mu a'utyajrupi u chajta'a. Au mu a'utaseijre jemin ɨ tyaɨte ɨ maj mui'i. 54 Ajta aɨjna ɨ hua'acapitan ɨ xantaaru'u ɨ maj anxɨte ará'axcaa, majta ɨ maj jamuan tí'ichaɨca'a, nain mu tyu'useij a'ij tɨ tyu'urɨj, ajta tɨ huataujca'atzɨjxɨ ɨ chuej. Eecan mu tyu'utatzɨn. Majta meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tarɨ'ɨ pu aɨn puéenya'a yaujra'an ɨ Dioj. 55 Majta seica, a mu'u ɨmɨ a'utyáuu meti'iseijraca'a ɨ ma juuca. Mi'i mui'i. Aɨ mu á'ujhua'anya'a maɨjna ɨ Jesús jamuan tɨj na'a tɨ u a'arajraa u Galileeya, majta ɨ maj ravaɨra'acaa tɨj na'a tɨ ayan ruxe'eve'e. 56 Ai mu aɨn pueen: aɨjna ɨ Mariiya, Magdala tɨ e'ema'acan, ajta seij tɨ ayan che'eta antyahuaa tɨcɨn Mariiya. Hua'anaana pu pueen aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ José. Saɨj pu ajta hua'ajamuan a'utyavaaca'a, aɨjna tɨ hua'anaana aɨme yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Zebedeeyu. 57 Tɨ'ɨj ari huachúmua'ancaa, saɨj pu a e'ire'enye tɨ Arimatea e'ema'acan. Chijtyaani'i pu pɨrɨcɨ aɨjna. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn José. Aɨ pu ajta ra'atzaahuatya'acaa aɨjna ɨ Jesús. 58 Aɨ pu a e'ire'enye jemin aɨjna ɨ Pilaatu. Ajta rájhuaviiri'i tɨ aɨn raatatuiire'en tevijra'an ɨ Jesús tyaacan. Ajta aɨn Pilaatu tyu'utaijtaca'a maj nu'u meyan raatatuire'en. 59 Ajta José, tɨ'ɨqui ra'acajtɨɨ ɨ tevijra'an. Ajta ra'irá'ijcataca'a saavana cɨme'e tɨ jajcua. 60 Aɨ pu auchan ru'ure'ijche u tete'e ɨ tetej tzajta'a para rusaɨj mej mi maun ra'ava'anan tɨ'ɨj huamɨ'ɨni. Ma ajta au pu ra'atyeetye tevijra'an ɨ Jesús tyaacan. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj, aj pu i ru'ujná tetej cɨme'e tɨ sicɨɨrara'a. Ajta á'uraa. 61 Ajta aɨjna ɨ Mariiya, Magdala tɨ e'ema'acan, ajta ɨ saɨj, ɨ Mariiya, au mu a'ujtyá'aca'a ajna vejli'i ta'iraninyei a'u maj ye'etyeetye. 62 Yaa ruijmua'a yee, matɨj meri rɨ'ɨ huaujruu mej mi huaujsa'upe'en, aɨme ɨ mej ti'ijta teyujta'a, majta maɨn ɨ fariseeyu, aɨ mu a e'ire'enye jemin aɨjna ɨ Pilaatu. 63 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tavastara'a, ayaa tu ra'utamua'areeri'i tɨ ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ tɨ ti'ihue'itacara'a. Tɨ'ɨj auj ruuricaa, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: “Hueica xɨcaj nu jetze huatarujsin.” 64 Aɨj pu cɨn, ayaa tu raxe'eve'e pej raataijta mej mi tyu'uchaɨn a'u tɨ a'ava'anami'i asta cai mu a'ume'en hueica xɨcaj. Na'ari cai, í'irɨni mej meyan e'ire'enyén, maraanahua'an ɨ tevijra'an aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. Aj mu xaa meyan hue'itzi cɨn tihua'uta'ixaate'esin ɨ tyaɨte tɨ cɨn pu'uri huatarú. Ajta eitze'e pu a'ij pua'a te'eme cai tɨ'ɨj anacai ayan tyu'uhue'itaca'a aɨjna cɨme'e tɨ ayan nu'u yaujra'an pueen ɨ Dioj. 65 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pilaatu tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eme. Meti'icháɨj mu mua'aju'un. Sericu muan, sajta rujáxu'umua'an xarij cɨme'e, ajta úmi'inari cɨme'e, a'ij sej tiraayɨ'ɨtɨ tɨ ij cai a'atɨ ramuara'a ɨ tevijra'an. 66 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. Majta rɨ'ɨ raaruu xarij cɨme'e, majta úmi'inari cɨme'e tɨ ij cai a'atɨ ra'antacuuna. Majta u hua'utyahuii aɨme ɨ mej tí'icha'ɨ.

Mateo 28

1 Tɨ'ɨj mu á'umej aɨjna ɨ xɨcaj mej jetzen rusa'upi, tapua'arijma'aca, aɨjna ɨ Mariiya, Magdala tɨ e'ema'acan, ajta ɨ saɨj tɨ ajta Mariiya, u mu á'uju'un mej mi ya'utyeeseij a'u maj ya'ava'ana. 2 Ca'anin pu cɨn huataujca'atzɨjxɨ ɨ chuej a'ini saɨj tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua, aɨ pu e'ivacaanye u ute'e. Aa pu e'ire'enyaa a'u maj ra'ava'ana. Ya'usíjcɨripuajraa aɨjna ɨ tetej tɨ cɨn ujnámi'ihuaca'a tɨ únú'ujcun. Ajta japuan antiyeijxɨ. 3 Eecan pu tyátaava'a cueiinavi'i cɨme'e i tɨ cɨn ti'ityeechan tyamua'a naa aɨjna ɨ a'atɨ. 4 Majta maɨn ɨ mej tí'ichaɨca'a, ayaa mu huapɨ'ɨ ruvivájcaa, majta a'itavátzɨ maɨjna cɨme'e mej huapɨ'ɨ tyu'utatzɨn. Cu xuee maj cuj huacui'ini. 5 Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua, ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ juuca tɨcɨn: ―Caxu ti'itzɨɨnya'a, a'ini nyajmua'aree sej u ya'ava'ahuau saɨjna ɨ Jesús ɨ maj rá'utatai. 6 Capu hui ya a'ahua'a a'ini pu'uri ayan huatarú tɨj ajmi'i tyu'utaxajtaca'a. Casi'i, mu sa'uju'un sata'aj ya'useij a'u maj ra'atyeetye. 7 Sajta, sata'aj á'ucɨɨnye iye'itzi cɨme'e sej si huaja'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨ cɨme'en yee: “Aɨ pu ari huatarú, ajta anacai pu nu'u a'uma'a a'ame aujna Galileeya tɨ ij aɨn huaja'uchu'eve'en aujna. Au xu nu'u yé'eseijran.” Nu'uri amuaatá'ixaa. 8 Majta maɨn ɨ juuca, ca'anacan mu a'ucɨj. Mauche'e mu ti'itzɨɨnya'acaa. Ma majta, muaataujtyamua'ave eihua. Au mu a'uruáachajraa mej mi tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. 9 Ajta, iye'itzi cɨn, Jesús huaja'utyau. Ayaa pu tihua'utataujte tɨcɨn: ―¿A'ini sana'a? Majta maɨn, a mu a e'ire'enye jemin. Majta ra'ave'evi'iraxɨ ɨɨcajra'an jetze. Majta rɨ'ɨ tiraata'a. 10 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Caxu ti'itzɨɨnya'a. Sericu muan sata'aj tihua'uta'ixaate'en ɨ nye'ihuaamua'a maj á'ucɨɨnye maujna Galileeya. Au mu hui nyeje'eseijran. 11 Mauche'e mu huaju'uncaa aɨme ɨ juuca, seica mu aun á'uju'un u chajta'a. Ai mu aɨn pueen seica ɨ mej tí'ichaɨca'a. Majta meyan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej ti'ijta teyujta'a nain a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. 12 Majta maɨn ɨ mej ti'ijta teyujta'a, aɨ mu tyujsaɨj hua'ajamuan ɨ vaujsi mej mi raaxa'apɨ'ɨntare'en a'ij mej ye'i huarɨni. Aj mu mi tumin hua'uta'a ɨ xantaaru'u, eihua. 13 Ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa xu huarɨni muan. Sata'aj seyan tihua'uta'ixaate'en yee: “Seica mu a'uva'aju'un tɨca'ɨmɨ aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a tyatɨ'ɨj cu'utzuca'a ityan. Aɨ mu yá'utɨɨ ɨ tevijra'an aviitzi cɨme'e.” 14 Ajta tɨ pua'a raamua'aree ɨ tajtuhuan a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj, tyan tu teyan tiraata'ixaate'esin tɨ ij cai ti'itɨ cɨn a'ij amuaaruuren muejmi. 15 Majta tumin mu a'utɨɨ aɨme ɨ xantaaru'u. Majta meyan che'eta mana'a huarɨj matɨj maɨn seica hua'utaityaca'a. Tɨj na'a tɨ yu e'ire'enye, ayaa mu ti'ixaxa'a nainjapua aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan tɨ ayan ti'ayajna. 16 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan seij mua'ara'axcaa, au mu á'uju'un aujna Galileeya. Au mu a'ará'a jɨri jetze tɨj anacai tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús maj nu'u maun a'atanyén. 17 Matɨ'ɨj raaseij, aj mu mi rɨ'ɨ tiraata'a. Ma majta maɨn, camu rɨ'ɨ ra'atzaahuatya'acaa tɨ ayan aɨn puéenya'a. 18 Aj pu i Jesús e'ire'enye vejli'i hua'ajemi. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri naata'a nyej neyan nain cɨn antinmua'aree tɨj na'a tɨ aun e'eseijre'e u tajapua, ajta tɨj na'a tɨ iiyan seijre'e chaanaca japua. 19 Aɨj xu cɨn a'ucɨ́jxɨ'ɨn nainjapua seij chuejra'a japua sej si hua'utyamue'itɨn ɨ tyaɨte mej mi na'ara'astijre'en. Sajta hua'umuaɨ'ɨhuan nyuucajtze'en ɨ tɨ ni'iya'upua, sajta nyuucajtze'en ɨ nyej i'i yaujra'an, sajta nyuucajtze'en ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 20 Sajta muan, setihua'umua'atyahua'an mej mi nain cɨn ra'ara'astijre'en a'ij nyej neri tyajamuaataij muejmi. Nyajta inyaa, rɨ'ɨ nu huatyavaa na'ame a'amua jemi tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame asta na'a cai nain te'entipua'arite'en.

Marcos 1

1 Yaa pu eenye'eque'en autyejche ɨ nyuucari tɨ cɨme'en ra'axa aɨjna ɨ Jesús ɨ Cɨriistu'u tɨ ajta yaujra'an pɨrɨcɨ ɨ Dioj. 2 Ayaa pu tya'uyu'uxaca'a ɨ a'atɨ tɨ ti'ixajtacara'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Isaías. Ayaa pu tira'uteyu'uxaca'a ayan tɨcɨn: Yaa pu Dioj ti'ixa aɨjna cɨme'en tɨ an yá'ujra ɨ ɨpuari japua ayan tɨcɨn: “Ma'acuí xaa nya'u, nu'uri a'atɨ huataíti tɨ'ij anacai huataseijre'en pacai muaa. Aɨ pu aɨn pueen tɨ anacai tihua'uta'ixaate'esin ɨ tyaɨte maj nu'u mua'ichu'eva'a.” 3 Ajta nu'u ɨ Dioj ayan tɨcɨn: “Aɨjna ɨ tɨ anacai tihua'uta'ixaate'esin, aɨ pu nu'u u e'ejíihua a'ame a'ahua'a ɨtzitá.” Ayan tɨcɨn: “Naa xu rɨ'ɨ huaujruuren muan, a'ini'i aɨ pu ye uve'enyejsin ɨ tavastara'a. Caxu ra'antanaamɨn ɨ juyáara'an jetze.” 4 Aɨjna ɨ tɨ nu'u anacai huataseijre'esin, ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ Juan ɨ tɨ hua'amuaɨ'ɨhuacara'a. Aa pu a'utyavaaca'a a'u tɨ cai ti'itɨ a'ahua'aca'a. Ayaa pu tihue'ixaatya'aca'a tɨ ayan tyu'ujxe'eve'e mej saɨque tyu'umua'ati mej mi meyan huarɨni a'ij tɨ ye'i ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Tɨ'ɨqui aɨn ha'umuaɨ'ɨhuan ɨ Juan tɨ ij Dioj tihua'utauuni'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ jemin. 5 Matɨ'ɨj mi naijmi'i e'ire'enye a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Juan. Au mu a'arácɨ'ɨca'a tɨj na'a a'u tɨ huatacá'a aujna chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Judea, majta aɨme ɨ maj aun a'uchaatɨme aujna chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jerusalén. Au pu e'ejtyama'acan u Judea. Cɨme'en mu'u raataxajtaca'a ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aj pu i aɨjna ɨ Juan hua'umuaɨ'ɨhuaca'a ɨ atya'ana jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jordán. 6 Ajta Juan, ayaa pu e'enya'a ti'itechajca'a cɨɨxuri cɨme'e tɨ jitzijhua ti'itɨj cameeyu'u ju'uxa'a cɨme'e. Ajta navi pu tipuaasica'a. Aɨ pu cɨn ava'ujjɨ'ɨca'acaa. Ajta huatuna'ise pu cua'acara'a, ajta sarate ɨtzitá maj huaxuaavi. 7 Ayaa pu tihue'ihue'ixaatye'e tɨcɨn: ―Saɨj pu ye e'e ve'eme auuche'e. Eitze'e pu va'acan cɨn ti'itejvee aɨjna nyacai inyaa. Aɨj pu cɨn cai naavijte'e inyeetzi nyej ti'itɨ cɨn ti'ityavaa na'ara'ani tɨ cɨle'en jemin aɨjna tɨ ye e'e ve'eme, capu xaa nya'u naavijte'e inyeetzi nyej ni ajtaɨ'ɨpɨ'ɨn ɨ ca'acaira'an. 8 Ayaa nu xaa nya'u neri ámuaamuaɨ'ɨhuaca'a jaj cɨme'e. Ma ajta'i aɨn, seij pu huataíti tɨ huatyaturan muejmi jemi. Xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj pu utya'asin mɨ a'amua tzajta'a. 9 Yaa pu tyuju'urɨj ajna tɨ'ɨj hua'amuaɨ'ɨhuaca'a ɨ Juan. Tɨ'ɨj i a'iraanye ɨ Jesús. Au pu a'arajraa u Nazaret, chajta'a tɨ e'ejtyama'acan aujna a'ahua'a Galileeya. Aj pu i aɨn Juan raamuaɨ'ɨhuaca'a ɨ Jesús u atya'ana jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jordán. 10 Cɨme'en pu'u Jesús e'itaraa a jaata'a, aj pu i raaseij tɨ antácuunyaraca'a ɨ tajapua tɨ a'utyájmuaa. Ajta e'eyan xaijnyu'ucara'ara'an huaseij ɨ Dioj tɨ e'icáma'acaa. Yaa pu seijra'acaa tɨj cucui'i. Aj pu'i múutze'en japua a'ujyeijxɨ. 11 Ajta e'eyan nyuucari huanamuajri'i tɨ uj e'icanamuajre u tajapua. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Niyauj paj pɨrɨcɨ ɨ nyaj mue'ixe'eve'e. Eecan paj rɨ'ɨ naata'aca. 12 Tɨ'ɨqui aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ca'anyejri cɨn ya'uvi'itɨ ɨ Jesús aa a'ahua'a ɨtzitá a'u tɨ cai ti'itɨ e'ere'evee. 13 Aujna ɨtzitá, ayaa pu u e'etee sei maxcɨra'i japuan tamuaamuata'a xɨcaj. Auu pu a'utyavaaca'a a'u maj ti'ityaɨn a'ucɨ'ɨca mej simuaruuni. Tɨ'ɨqui aɨn ɨ tiyaaru'u ti'ihuaujtesi'ire tɨ ij ca'anijra'a raata'an aɨjna ɨ Jesús tɨ'ij ti'itɨj cɨn autya'ɨtzen ɨ Dioj jemi. Aru capu ayan tyaja'ure'enye. Aɨ mu raatavaɨ ɨ Jesús ɨ mej títyatatí u tajapua ɨ Dioj jemi. 14 Tɨ'ɨj aiityanami'ihuaca'a ɨ Juan, aj pu'i Jesús u a'utanye u Galileeya. Aɨ pu hua'uta'ixaa cɨme'en aɨjna tɨ cɨn Dioj tiraijca ɨ Juan, ɨ Dioj tɨ tie'ijta nain japua ɨ chaanaca. 15 Ayan tɨcɨn: ―Pu'uri arauraste tɨ ajna tyaja'ure'enyejsin tɨ tyu'utaijta ɨ Dioj nain japua iiyan chaanaca japua. Sata'aj saɨque huarɨni, sata'aj seyan saɨque tyu'umua'ati saɨjna cɨme'e a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Sata'aj sajta rá'antzaahuate'en ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj ámue'irájtuaani. 16 Tɨ'ɨjta'i Jesús pu aujna e'ejtyama'acaa ajna vejli'i a'u tɨ a'avastɨme ɨ jaj tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Galileeya. Aj pu'i aɨme huaseij ɨ Simón, ajta ɨ Andrés tɨ juutzajra'an pueen ɨ Simón. Aɨ mu xajmua'ari áuuhua'anaa a jaata'a. Ayaa mu tí'ijrɨ'ɨrajcaa aɨme ɨ maj hue'ite vivi'iraca. 17 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa ɨ Jesús tɨcɨn: ―Mu sa'utauriyi'i inyeetzi jemi sata'aj nyaj jamuan á'ujhua'anye'en. Nyaa nu tyajá'amuamua'aten sej si cai che'e seyan hue'ite ti'ivivi'ira'a, silu tyaɨte xu'u si tisaɨre'esin inyeetzi jemi. 18 Aj mu mi raatapua'ajtaca'a. Matɨ'ɨj mi a tyájaupíi ɨ xajmua'ari majna. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj jamuan ɨ Jesús. 19 Aj pu ijta'i ayée a'uré'enye. Tɨ'ɨqui seij huaseij ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Jacobo. Yaujra'an pɨrɨcɨ ɨ Zebedeo. Aɨ pu ajta raaseij aɨjna ɨ Juan, ɨ tɨ juutzajra'an pueen ɨ Jacobo. Au mu baarcu jetze aráatyá'a. Majta rɨ'ɨ meti'iruurajca'a ɨ xajmua'ari tɨ ti'isújtza'anica'a. 20 Ajta e'eyan Jesús hua'utajee. Aj mu mi raatapua'ajtaca'a ɨ maj xajmua'ari rɨ'ɨ ti'iruurajca'a. Aa mu'u ayáurai ɨ rutaata ɨ baarcu jetze, ajta tɨ jemin ti'imuara'aca'a. Matɨ'ɨj mi Jesús jamuan a'ucɨj. 21 Aj mu mi maun chajta'a a'utyajrupi, tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Capernaum. Tɨ'ɨj tya'ará'aj a'atzaj tɨ pua'a e'ire'enyen ajna xɨcajra'a jetze ɨ maj jetzen rusa'upihua'a, aj pu'i Jesús teyujta'a utyajrupi. Au pu tihua'uhuamuá'ate. 22 Aɨjna ɨ Jesús, capu cha'ana'a na'a tihua'umua'atyahua'a matɨj ɨ seica ɨ maj majta aun tihua'amua'atyahua'a ɨ mej te'eyu'uxacara'a, silu ayaa pu tɨj tɨ ti'itejvee ti'itɨj cɨme'e tɨ ve'e. Aɨj mu cɨn a'ij tya'utaseij matɨ'ɨj raanamuajri'i. 23 Ajta pu saɨj a'utyavaaca'a u teyujta'a, tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa. A'ij pu pua'a tyaja'uxáataye'icaa aɨjna ɨ tiyaaru'u. 24 Ayan tɨcɨn: ―Aa qui carai é'ecan, ¿a'ini ti'itɨj petya'umua'aree ityejmi jemi, Jesús paj peyan antyahuaa tɨcɨn ɨ paj Nazaret e'ema'acan? ¿Ni peyan mu a'uve'eme paj ta'antipua'arite'en? Nyamuamua'ate a'atɨ paj pɨrɨcɨ. Au paj a'uve'eme Dioj jemi, ɨ paj yaujra'an pueen. 25 Aj pu'i Jesús ra'ajtya'axɨ ɨ tiyaaru'u. Ayan tɨcɨn: ―Capej yee ti'itɨj xajta. Huirájra'a mɨ tevi jetze. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 26 Aj pu'i aɨn ɨ tiyaaru'u raatyaca'atzɨjxɨ ɨ tevi ca'anin cɨme'e. Tɨ'ɨqui huajijhuaca'a aɨjna ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa aɨjna ɨ tevi. Aj pu'i huirajraa ɨ tevi jetze. 27 Aj mu mi a'ij tya'utaseij aɨme ɨ mej e'etyujsaɨj. Eecan mu tyu'urixaatya'acaa seij ajta seij. Meyan tɨcɨn: ―¿Ti'itajni pueen tɨ jajcuacan cɨn ti'itejvee? ¿A'uqui e'ema'acan? Xuee tɨ cúj ti'itejvee ti'itɨj cɨme'e tɨ ve'e. Amɨ pu tihua'ijte'e ɨ tiyaaru'u. Majta maɨn ra'atzaahuate'e a'ij tɨ ye'i tihua'uta'ixaate'esin. ―Yaa mu tyu'urixaatya'acaa ɨ tyaɨte. 28 Majta mu e'eyan nain japua raamua'areeri'i tɨj na'a u Galileeya a'ij tɨ ti'itɨ cɨn huarɨj ɨ Jesús. 29 Aj mu mi huiiraacɨ u teyujta'a. Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a Simón tɨ e'eche, ajta ɨ Andrés. Majta aɨme ɨ Jacobo, ajta ɨ Juan, aɨ mu hua'a jamuan á'ujhua'anya'a. 30 Aɨ pu an a'ujca'atii ɨ mu'unyaara'an ɨ Simón. Aɨ pu ti'icui'icaa. Pɨstaca'a. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa ɨ Jesús tɨcɨn: ―Ti'icui'i. 31 Aj pu'i ajtyáxɨɨraca'a ɨ jemin aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨj i rajví'i muajca'ara'ara'an jetze. Tɨ'ɨqui ra'ajjáj. Aj pu'i ca'anacan huaruj. Ajta e'eyan aɨn tɨ ti'icui'ica'a tihua'umí. 32 Chumua'an, tɨ'ɨj ari u e'etyarutya ɨ xɨcaj, naijmi'ica mu cure'evi'itɨxɨ ɨ mej ti'icucui'i, majta ɨ maj tiyaaru'u hua'a tzajta'a seijre'e. 33 Naijmi'i mu e'ityujsaɨj a pua'aque ta'apueerta, matɨj mana'a maj maun e'echajca'a, majta ɨ a'ahua'ayee. 34 Aɨ pu tihua'uhuaa mui'icaca ɨ mej tí'icucui'icaa. Capu seicaj na'a ɨ cui'ini'ira'a. Tɨ'ɨj i Jesús hua'utamuari ɨ tiyaaru'u ɨ maj seijra'acaa seica ɨ tyaɨte tzajta'a. Jesús pu ajta cai hua'ata'acara'a aɨme ɨ tiyaaru'u mej tyu'utaxaj a'ini majmua'atyajca'a a'atɨ tɨ puéenya'a. 35 Tapua'arijma'aca, tɨ'ɨj auj huachuíjxa, Jesús pu ajche. Aj pu'i mu a'ij huarupi. Aa pu a'ará'a a'ahua'a ɨtzitá, a'utɨ cai ti'itɨ e'ere'evee. Au pu huatyejnyuu ɨ Dioj jemi. 36 Ajta aɨn ɨ Simón, ajta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu ra'ava'ahuau ɨ Jesús. 37 Matɨ'ɨj ráatyau, aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Naijmi'i mu muahuauhuau. 38 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa ɨ Jesús tɨcɨn: ―Che'ere, tiche'e á'ucɨɨnye aun tɨ huatacá'a ɨ seica chajta'ana jetze. Au nu nyajta tihua'uta'ixaate'esin ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hue'iratuaasin. Ayaa nu een cɨn u a'arajraa u Capernaum. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa ɨ Jesús. 39 Tɨ'ɨqui hua'ateyujta'a tihue'ihue'ixaa nain japua tɨj na'a u Galileeya. Ajta aɨme ɨ tiyaaru'u, Jesús pu hua'utamuari ɨ maj hua'a tzajta'a seijra'acaa ɨ tyaɨte. 40 Tɨ'ɨqui saɨj ajtyáxɨɨraca'a ɨ Jesús jemi. Ti'icui'ica'a aɨjna ɨ a'atɨ. Xana'avi'ire'e aɨjna cɨme'e tɨ tinyajxɨ ɨ hue'ira'ara'an jetze. Ayaa mu ratamua'amua tɨcɨn leepra. Tɨ'ɨj i aɨn titunutaca'a. Rajhuaviiri'i ɨ Jesús tɨ tiraahuaate'en. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a mua'araanajchi, paj tinaahuaate'en. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ a'atɨ tɨ titunutaca'a. 41 Aj pu'i Jesús huataujxaamɨste aɨjna jemi tɨ'ɨj raaseij. Tɨ'ɨqui ra'ajtamuárej. Ayan tɨcɨn: ―Na'araanajchi paj huarún. 42 Ayaa pu tyaja'ure'enye. Cɨme'en pu'u raataxajtaca'a ɨ Jesús, tiraacá'ari'iri'i ɨ tɨ cɨn ti'icui'ica'a. Aj pu'i huaruj. 43 Tɨ'ɨj i aɨn Jesús eihua raijca tɨ nu'u cai raxajta a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. Aj pu'i á'uraa ɨ Jesús. 44 Aru anacai pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i, capaj a'atɨ i'ixaatya'a ni cɨj caj, silu aricu, u á'ume'en jamuan ɨ tɨ ti'iva'ɨri teyujta'a, ta'aj muaaseij, pajta tyu'utamuaɨ'ɨvajta a'ij tɨ tyu'uxajtaca'a ɨ Moisés tyaacan. Aɨj mu cɨn ramua'areera mej ti'iva'ɨri teyujta'a tɨcɨn papu'uri huaruj. 45 Ma ajta aɨjna ɨ tevi, tɨ'ɨj á'uraa, aɨ pu autyejche tɨ raataxaj eihua a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. Nain japua pu hua'ure'ixaa seij ajta seij. Aɨj pu cɨn cai che'e huatarɨ'ɨristaraca'a tɨ Jesús a'utyarute tɨ huachájta'atajme, silu ɨtzitá pu'u qui huaye'icaa a'utɨ cai ti'itɨ e'ere'evee. Aru a'anaj tɨna'a, aɨ mu tyaɨte a'acɨ'ɨca'a a'utɨ a'ij e'enya'a ɨ Jesús. Au mu a'arácɨ'ɨca'a a'u tɨ na'a maj huachaatɨme.

Marcos 2

1 Tyauma'aca hua'apua xɨcaj, hueica xɨcaj, ajtahua'a pu aɨn Jesús u'utyajrupi u Capernaum. Matɨ'ɨj mi raamua'areeri'i ɨ tyaɨte tɨcɨn: “U pu nu'u a'ahua'a e'irajca ruche.” 2 Aj mu mi ca'anacan tyujsaɨj eihua tyaɨte, matɨj mana'a cai che'e titya'uve u chi'ita. Camu majta á'avejricaa ta'apueerta. Ajta aɨn ɨ Jesús, u pu anu'uhuatyavaa u chi'ita. Aɨ pu tihue'ixaatya'acaa a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. 3 Aj mu mi a'atɨ a'ure'enyejte ɨ Jesús jemi saɨj tɨ ti'icu'i. Cɨyaaxara'acaa nainjapua ɨ a'atɨ. Mamuaacua mu ráachuisima'a. 4 Aru capu huatarɨ'ɨristaraca'a maj ru'utyarujte'en u tete'e a'utɨ Jesús anu'ujvee, a'ini tyamua'a mu tí'ityamui'icaa ɨ tyaɨte. Aɨj mu cɨn, anticɨɨnya ánɨmɨ chi'i japua, matɨ'ɨj mi ra'anaacu ɨ chi'i japua. Aj mu mi ru'ucajtuaa ɨ tɨ ti'icu'i a'utɨ anu'uhuatyávaaca'a ɨ Jesús. 5 Aj pu'i hua'useij, ajta ayan tyu'umuá'a tɨcɨn metya'atzaahuate'e, micu. Aɨj pu cɨn ayan tiraata'ixaa ɨ tɨ ti'icu'i tɨcɨn: ―Niyauj, pu'uri hui timuaatauuni'iri'i ɨ Dioj ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin. 6 Meenti a vejli'i seica maun e'iráuu ɨ mej te'eyu'uxaca ɨ ruye'ira cɨme'e. Matɨ'ɨj maɨjna huanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús, matɨ'ɨj mi meyan tyu'umuá'a ɨ rutzajta'a tɨcɨn: “¿A'iqui een cɨn ayan ti'ixa amɨjna mɨ tevi? A'ij pu pua'a xaa nya'u ti'ixa. Capu aɨjna cɨn antyujmua'aree amɨjna tɨ seij tyu'utauuni'i ɨ tɨ cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Aɨ pu'u ɨ Dioj antyujmua'aree tɨ ayan seij tyu'utauuni'i. Yaa mu tya'umua'atzɨjca'a aɨme ɨ mej te'eyu'uxaca ɨ ruye'ira cɨme'e.” 8 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu rutzajta'a rú'umua'areeracaa a'ij mej ye'i ti'imua'atzɨjca'a ɨ rutzajta'a. Tɨ'ɨj i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan tya'umua'atze ɨ rutzajta'a? 9 ¿Ti'itajni cai muare'eri, ni qui nyej neyan tiraata'ixaate'en ɨ tɨ cɨyaaxara'a yee: “Pu'uri timuaatauuni'iri'i ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi”, na'ari yee: “Ajchesi, pata'aj ra'anchueni mɨ utaatzi. Pajta yee a'ura'ani”? 10 Ayaa nu xaa nya'u rɨni sata'aj raamua'aree, i nyej nyajta tyaata'a jetze a'iráanye, nyajta nu nyaɨjna cɨn antinmua'aree iiyan chaanaca japua nyej ni tihua'atauuni'i ɨ maj cɨn ata'ɨtza'ara ɨ Dioj jemi. ―Yaa pu tihua'uta'ixaa ɨ Jesús. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa ɨ tɨ cɨyaaxara'a tɨcɨn: ―Ayaa nu ti'imue'ixaate'e. Ajchesi, pajta ra'anchueni mɨ utaatzi. Aricu a'u paj e'eche. 12 Ajta e'eyan aɨn tɨ ti'icui'ica'a, aɨ pu ajchá. Ra'ajchuá ɨ ru'utaatzi. Tɨ'ɨj i á'uraa, meti'iseiraca ɨ tyaɨte. Aɨj mu cɨn naimi'i a'ij tya'utaseij. Rɨ'ɨ mu tiraata'a ɨ Dioj. Meyan tɨcɨn: ―Catu a'anaj ti'itɨj huaseij tyatɨj ijii. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a ɨ tyaɨte. 13 Tɨ'ɨqui ajtahua'a Jesús aun a'umej a'u tɨ a'avastɨme ɨ jaj. Aa mu a'ure'enineica'a naimi'i ɨ tyaɨte jemin ɨ Jesús. Ajta aɨn Jesús, aɨ pu hué'ixaatya'acaa ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hue'irajtuaani. 14 Aj pu'i ayée a'ure'ene. Tɨ'ɨqui aun ɨ Leví huaseij, ɨ tɨ i'i yaujra'an aɨjna ɨ Alfeo. Au pu unú'ujcatii chi'ita maj tzajta'an tíiteji'ivi ɨ mej ti'itɨ'ɨcɨca. Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj nya jamuan a'ujcha'acanye'en. Aj pu'i aɨn ajche ɨ Leví. Tɨ'ɨqui a'umej jamuan. 15 Tɨ'ɨqui ayan tyuju'urɨj matɨ'ɨj a'ará'a ɨ Leví tɨ e'eche. Jesús pu aɨme jamuan ti'icua'aca'a ɨ maj a'ij pua'a ti'ityetyaɨte. Aɨ mu aɨn pɨrɨcɨ ɨ mej hua'ajijve ɨ mej ti'itɨ'ɨcɨca, majta ɨ maj cai xa'apɨ'ɨn rɨjca. Aɨ mu ti'icua'aca'a meesa japua jamuan ɨ Jesús, majta seica ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Naijmi'i mu ti'icua'aca'a a'ini mamui'icáa ɨ maj á'ujhua'anya'a ɨ Jesús jamuan. 16 Meenti seica a'a vejli'i ma'acɨɨnyaca'a. Aɨme mu aɨn pueen ɨ mej tyu'ujmua'ate ɨ tɨ tyu'uxajtaca'a ɨ Moisés tyaacan. Eihua mu nu'u raxe'eve'e ɨ ruye'ira. Ayaa mu antya'aruu aɨme tɨcɨn fariseo. Aɨ mu meyan tyu'useij a'atyaɨn maj jamuan ti'icua'aca'a ɨ Jesús. Aj mu mi meyan aɨme tyu'uta'ixaa ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn aɨn a'amua maestru ti'icua'aca, ajta ya'aca aɨme jamuan ɨ maj tí'iteji'ivi, ajta aɨme jamuan ɨ maj cai xa'apɨ'ɨn rɨcɨ? ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej tyu'ujmua'ate yu'uxarira'an jetze ɨ Moisés, aɨme ɨ mej hua'a jetze ajtyama'acantaca'a ɨ fariseo. 17 Tɨ'ɨj aɨn hua'unamuajri'i ɨ Jesús, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayaa pu tí'een aɨjna cɨme'e ɨ tyaɨte ɨ mej maun a'uré'eninyei jemin ɨ mej ya'anaca. Capu ruxe'eve'e maj maɨn a'uré'eninyeica'an ɨ jemin aɨme ɨ mej re'en, silu aɨ mu xaa a'uré'eninyei ɨ tɨ ya'anaca jemi ɨ mej ti'icucui'i. Ayaa pu che'eta na'a een inyeetzi jemi. Canu nyaɨjna cɨn yeve'eme nyej nyaɨme huata'inyen ɨ mej meyan ruseijrata yee maj xa'apɨ'ɨn rɨcɨ, silu aɨmej nu jemi yeve'eme ɨ maj meyan ru'umua'aree ɨ rutzajta'a maj cai xa'apɨ'ɨn rɨcɨ. 18 Tɨ'ɨqui ayan tyuju'urɨj. Aɨ mu rú'itzi'iva'acaa ɨ maj Juan jamuan á'ujhua'anya'a, majta ɨ fariseo. Matɨ'ɨj mi seica e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn mauritzi'ivi ɨ maj Juan jamuan á'ujhua'an, majta aɨme ɨ fariseo? Ma majta, ɨ mej mueetzi jamuan á'ujhua'an, camu meyan rɨcɨ. ―Yaa mu tiraata'ixaa. 19 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ huatyenyaɨche, aj pu'i ru'amiincustyamua'a huata'inyeesin mej mi tyu'uyesten. Aj pu'i aɨn tihua'amin. ¿Ni qui í'irɨni maj ru'itzi'iva'a tɨ pua'a hua'a jamuan auj ti'iyestya'a ɨ a'atɨ? Capu xaa nya'u. 20 Aru ee, aj pu tyaja'ure'enyejsin ɨ xɨcaj ɨ maj jetzen ra'avi'itɨn ɨ a'atɨ. Aj mu xaa maɨn amiincustyamua'ame'en ru'itzi'ive'en a'ini capu che'e hua'a jamuan a'utejvee ɨ hua'amiincu. A'ini'i inyaa, nyauche'e nu ye huatyejvee, camu ru'itzi'ive'en ɨ nya'amiincustyamua'a. 21 ’Niche'e seij amuaata'ixaate'en ɨ nyuucari. Tɨ pua'a a'atɨ aɨjna cɨn ti'ihuaujcu'une'epe'en ɨ cɨɨxuri tɨ mi'ima'acan, capu ayan aɨjna cɨn tyu'ujcu'unye'epe'en cɨɨxuri cɨme'e tɨ cai xɨ a'ana á'usini'i. Huatyatzu'uta aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ jajcua tɨ'ɨj huatyaja'usini'ihua. Tɨ'ɨj i raatyasujtza'ana ɨ tɨ mi'ima'acan. Aj pu'i aɨjna tɨ anásujtza'ani, eitze'e pu i va'atɨ anasuutza'ani a'ame. 22 Ajta, capu ti'itɨ vaɨre'e tɨ pua'a a'atɨ ru'ucajtu'aani navij limeetajra'a tzajta'a tɨ racue'iríihuajmee nahuaj ɨ maj mauchan raataahuaca'a. Tɨ pua'a meyan raaruuren aɨjna ɨ nahuaj tɨ jajcua aɨ pu ra'anasujtza'ana ɨ navij tɨ racue'iríihuajmee. Tɨ'ɨqui a'uvaɨjtzi ɨ navij, ajta ɨ nahuaj. Aɨj pu cɨn ayan tyu'ujxe'eve'e tɨ ru'ucajtu'aani ɨ navij tzajta'a tɨ jajcua aɨjna ɨ nahuaj tɨ ajta jajcua. 23 Tɨ'ɨqui ayan tyuju'urɨj. Ajna xɨcajra'an jetze maj rusa'upihua'a, au pu auma'aca e'ita'a ɨ vi'ira'a japua ɨ Jesús. Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨme mu autyajhuii maj ru'ijtzaanaxɨ'ɨn ti'itɨ taujri atze'e a'ini eihua mu tajcuca'a. Au mu a'atajú'unca'a maru'ijtzá'ana. 24 Majta maɨn ɨ fariseo, matɨ'ɨj hua'useij maj meyan rɨjcaa, aj mu mi meyan tiraata'ixaa ɨ Jesús. Meyan tɨcɨn: ―Casi'i, ¿a'ini een cɨn meyan rɨcɨ aɨme ɨ mej mueetzi jamuan á'ujhua'an? Capu a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan rɨjca ajna ɨ xɨcajra'an jetze mej jetzen rusa'upi. 25 Aj pu'i hua'uta'ixaa ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―Niche'e a'atzu tyajamue'ixaate'en. ¿Ni sacai muan a'anaj ra'ujijve ɨ yu'uxari jetze a'ij tɨ ye'i huarɨj ɨ David tyaacan tɨ'ɨj huata'icuataca'a, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a? 26 Tɨ'ɨj nu'u ti'ityavaaca'a ɨ Abiatar tyaacan aɨjna cɨme'e tɨ tihue'ijte'e ɨ mej ti'ivaɨra'acaa teyujta'a, au pu utyajrupi ɨ David. Ajta aɨn ɨ pan ɨ maj Dioj huatamuaɨ'ɨvejte u teyujta'a, aɨ mu'u nu'u racua'aca ɨ mej ti'ivaɨre'e aujna teyujta'a. Capu maa a'atɨ racua'aca. Ma ajta aɨn ɨ David, aɨ pu cai teyujta'a ti'ivaɨra'acaa. Capu a'ij ti'itɨ huarɨj. Aɨ pu nu'u raacuaa aɨjna ɨ pan ɨ maj Dioj huatamuaɨ'ɨvejte. Ajta tihua'umí ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Capu a'atzu autyajturaa ɨ David tyaacan ɨ Dioj jemi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa ɨ Jesús. 27 Ajta Jesús ayan tihua'uta'ixaa. Ayan tɨcɨn: ―Ajna xɨcajra'an jetze ɨ mej jetzen rusa'upi, ayaa pu Dioj tiraaxa'apɨ'ɨntare ta'aj hua'utavaɨre'en ɨ tyaɨte. Capu ayaa na'a tiraaxa'apɨ'ɨntarej ɨ Dioj mej mi aráurasten mana'a ajna xɨcajra'an ɨ mej jetzen rusa'upi. 28 Aɨj nu cɨn, inyaa i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, ayaa nu een cɨn antinmua'aree nyajta nyajna xɨcajra'an jetze matɨ'ɨj rusa'upi.

Marcos 3

1 Tɨ'ɨqui ajtahua'a utyajrupi teyujta'a ɨ Jesús. Saɨj pu unu'uhuatyavaaca'a. Ti'icui'i aɨjna, cɨyaaxara'a ɨ rumuajca'a jetze. 2 Majta mu maɨn unu'uhuatyáuuca'a ɨ fariseo. Aɨ mu re'eeva'acaa ɨ Jesús, aisɨ tɨ pua'a aɨn cai tiraahuaate'en ɨ tɨ ti'icu'i. Aj pu ajtahua'a pɨti'irɨjcaa ɨ xɨcajra'a ɨ mej jetzen rusa'upi. Aɨ mu fariseo rumua'atziitya'aca'a ɨ maj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en. 3 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa ɨ tɨ cɨyaaxara'a ɨ rumuajca'a jetze, tɨcɨn: ―Ajchesi. Huatyechaxɨ iiya e'ita'a. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. 4 Ajta e'eyan hua'uta'ixaa ɨ seica. Ayan tɨcɨn: ―¿Ti'itajni ti'ita'aca tɨ a'atɨ ayan huarɨni tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'a maj jetzen rusa'upi? ¿Ni ayan tiraavijte'e tɨ a'atɨ ayan huarɨni ɨ tɨ xa'apɨ'ɨn cɨn seijre'e, na'ari ɨ tɨ tyu'uje'ihua'a? Ajta, ¿ni qui i'i xa'apɨ'ɨn nyej neyan huarɨni ajna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi nyej ni raarujte'en ɨ a'atɨ tɨ'ij cai huamɨ'ɨni, na'ari nyej ni raata'an tɨ huamɨ'ɨni? ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús. Ma majta maɨn ɨ seica, camu a'ij tyu'utaxajtaca'a aɨme. 5 Aj pu'i Jesús hua'useirajraa. Acaujtzáahuatya'a yaa cumu tɨj nyu'ucamɨ'ɨ. Ajta huatáujxaamɨjte hua'a jemi a'ini camu raxe'eva'aca'a maj raanamua. Aj pu'i aɨn ayan tyu'uta'ixaa aɨjna tɨ ti'icu'i tɨcɨn: ―Huatatzaara mɨ amuajca'a. Aj pu'i aɨn ɨ tyaata'a, raatatzaaraca'a ɨ rumuajca'a. Cɨme'en pu'u raatatzaaraca'a, aj pu'i huaruj ɨ a'atɨ ɨ rumuajca'a jetze. 6 Aj mu mi huiiraacɨ aɨme ɨ fariseo. Matɨ'ɨj mi autyajhuii maj raaxa'apɨ'ɨntare'en seica jamuan a'ij mej ye'i huarɨni mej mi raaje'ica ɨ Jesús. Aɨme ɨ seica, ai mu aɨn pueen ɨ maj á'ujhua'an jamuan ɨ tajtuhuan tɨ ve'e. Ayaa pu antyahuaa aɨjna tɨcɨn Herodes. 7 Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ Jesús. Aa pu a'ará'a a'u tɨ a'avastɨme ɨ jaj. Majta mu jamuan a'ucɨj ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Eihua mu majta tyaɨte a'ucɨj jamuan ɨ maj maun a'uchaatɨma'acaa u Galileeya. 8 Matɨ'ɨj raamua'areeri'i a'ij tɨ ti'itɨ huáruu ɨ Jesús, tɨ ayan eitze'e raayɨ'ɨtɨhua'a cai maa a'atɨ, eihua mu majta maun a'arácɨ'ɨca'a aujna u Judea, majta aujna u Jerusalén. Au mu majta a'arácɨ'ɨca'a u Idumea. Majta seica maj a'uchaatɨma'acaa u Tiro, majta u Sidón. Seica mu majta e'itacɨ'ɨca'a utavan pujme'en ɨ Jordán. 9 A'ini pu'uri tihuá'uhua'atya'aca'a eihua ɨ mej tí'icucui'icaa, eihua mu ɨ mej ti'icucui'ijmee ajtyáxɨɨraca'a a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Jesús. Mue'itavatzɨjxɨ ajna vejli'i jemin. Eihua mu raara'amɨjhua'a aɨjna ɨ Jesús. Aɨj pu cɨn aɨn hua'utaij maj jamuan á'ujhua'anya'a maj baarcu raahuaviitze'en tɨ jetzen ateeyeijxɨ'ɨn mej mi cai ratziinajye'ican ɨ tyaɨte. 11 Majta maɨn tiyaaru'u ɨ maj hua'atzajta'a seijra'acaa, matɨ'ɨj raaseij ɨ Jesús, aj mu mi titunutaxɨ vejli'i jemin. Ayaa mu titeejíjhuaca'a tɨcɨn: ―Muaa pa i'i yaujra'an ɨ Dioj. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme. 12 Aru Jesús, tɨ'ɨj hua'ajtya'axɨ, aj pu'i ayan tihua'utaij maj cai meyan rɨjca, maj raxajta a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ. 13 Aj pu'i an a'ujnyéj ɨ jɨri jetze, a'ini pu'uri rú'umua'areeracaa a'achu maj pua'amua ɨ tɨ tihua'utaijte'esin. Aj pu'i hua'utajee. Matɨ'ɨj mi a ave'ere'enye ɨ tɨ hua'ava'ajajpuaxɨ. 14 Tamuaamuata'a japuan hua'apua mu ará'axcaa ɨ tɨ hua'ava'ajajpuaxɨ. Aj pu'i aɨn tihuéijca aɨjna cɨme'e maj á'ujhua'anye'en jamuan, majta hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte ɨ Dioj jetze ma'acan. 15 Aɨ pu ajta huéijca aɨjna cɨme'e maj antyujmua'aréera mej mi meyan tihua'uhuaate'en ɨ mej ti'icucui'i, ajta maj majta hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'u maj hua'a tzajta'a seijre'e ɨ tyaɨte. 16 Ai mu aɨn pueen ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Jesús pu aɨn huatajee ɨ Simón. Tɨ'ɨqui ayan raatamuá'a tɨcɨn Pedro. 17 Ajta pu aɨn ɨ Jacobo, ajta juutzajra'an ɨ Juan. Ai mu maɨn pɨrɨcɨ yaujmua'ame'en ɨ Zebedeu. Tɨ'ɨqui aɨjna ɨ Jesús ayan hua'utamuá'a ɨ runyuuca cɨme'e tɨcɨn Boanerges. Ayaa pu huataujmua'a aɨjna tɨcɨn Yaujmua'ame'en ɨ mej Tyenyuuve. 18 Seica pu ajta hua'utajee. Ai mu aɨn pueen ɨ Andrés, ajta aɨn ɨ Felipe, ajta ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Bartolomé, ajtahua'a seij ɨ Mateo, ajta ɨ Tomás, ajta aɨjna ɨ Santiago ɨ tɨ yaujra'an pueen aɨjna ɨ Alfeo, ajta ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Tadeo. Aɨj pu ajta huatajee aɨjna ɨ Simón ɨ tɨ á'ucha'acanya'a hua'a jamuan ɨ mej meyan huataujmua'a tɨcɨn cananista. 19 Aɨj pu ajta huatajee ɨ Judás tɨ ayan te'entimu'utaca tɨcɨn Iscariote. Aɨjna ɨ Judás, aɨ pu aɨn pueen tɨ aviitzi cɨn hua'utatui aɨjna ɨ Jesús. 20 Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ Jesús. Aj pu'i chi'ita a'utyajrupi, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Majtahua'a mu eihua ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte, ca che'e huatarɨ'ɨriistaraca'a mej tyu'ucua'ani aɨjna cɨme'e maj eihua tyaɨte. 21 Aj mu mi raamua'areeri'i ɨ ihuaamua'ame'en ɨ Jesús a'u tɨ aɨn e'ij e'enya'a. Aj mu mi a'uré'enye mej mi ra'anvi'itɨn. Ayaa mu een cɨn huarɨj aɨjna cɨme'e tɨ nu'u huataujtɨmue'i ɨ Jesús. 22 Majta maɨn ɨ mej te'eyu'uxaca teyujta'a, ɨ maj maun a'araacɨ u Jerusalén, ayaa mu tí'ixajtacaa aɨme. Meyan tɨcɨn: ―Beelzebú pu jetze araujca'anye amɨjna mɨ tevi. Beelzebú ɨ tɨ tihue'ijte'e naijmi'ica ɨ tiyaaru'use, aɨjna Beelzebú pu ca'anijra'a rata'aca amɨjna tɨ hua'umuarite'en ɨ tiyaaru'use. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme. 23 Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu hua'utajee aɨmej ɨ mej te'eyu'uxaca mej mi raanamua ɨ nyuucari tɨ cɨn tihua'amua'aten. Ayan tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ Satanás rusaɨj hua'utamuarite'en ɨ rutyaɨtestyamua'a? Capu a'ij ti'irɨ'ɨri. 24 Ayej che'eta na'a, tɨ pua'a chajta'ana e'ita'a ma'utacɨɨnye, tɨ pua'a meyan huarɨni aj mu mi tyújnya'usi'ite'esin. Matɨ'ɨj a'utácɨɨnye e'ita'a aɨjna ɨ chajta'ana, capu che'e a'ateere. 25 Ajta, tɨ pua'a tyaɨtyestyamua'ame'en ɨ a'atɨ, meyan che'eta mana'a e'ita'a a'utácɨɨnye, camu che'e a'ateere ɨ tyaɨtestyamua'ame'en ajna a'u tɨ e'eche ɨ a'atɨ. 26 Ayej che'eta na'a, tɨ pua'a Satanás ayan huarɨni a'utɨ e'eche, tɨ pua'a aɨn hua'utenya'usi'ite'en ɨ rutyaɨtestyamua'a, aɨ pu ajta cai che'e a'ateere, silu aɨ pu te'entipua'arite'esin. 27 ’Seij nu nyajtahua'a huataxajta ɨ nyuucari. Tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ tiraanahue'i ti'ara'an a tɨ e'eche ɨ tɨ ruca'anye, anacai pu ruxe'eve'e tɨ raatyajɨ'ɨque'en ɨ tɨ ruca'anye. Aj pu xaa rɨ'ɨri tɨ utyarute a'u tɨ e'eche tɨ'ij tiraanahue'i. 28 ’Ayej xaa nya'u ti'ayajna, aɨme cɨme'e ɨ tetyaca, rɨ'ɨri tɨ tihua'utauuni'i naijmi'ica ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ajta naijmi'ica ɨ mej a'ij pua'a ti'ixaxa'a. 29 Aru, tɨ pua'a a'atɨ a'ij pua'a ti'ixajta aɨjna jetze ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, capu xaa nya'u a'anaj tiraatauuni'ira aɨjna. Aɨ pu ru'ityá'a a'ame para rusen cɨme'e. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús. 30 Ayaa pu Jesús tihue'ixaa aɨjna cɨme'e mej meyan tí'ixajtacaa tɨ nu'u tiyaaru'u tzajta'an seijra'acaa, mej mi meyan tiraamua'aree tɨ aɨn Jesús aɨjna jetze araujca'anyajca'a ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, tɨ'ij ayan huarɨni ti'itɨj cɨme'e. 31 Meenti aɨn naanajra'an, majta aɨme ɨ ihuaamua'ame'en, aɨ mu u a'ará'a. Aa mu a'utyahuiixɨ mana'a pua'aque. Aj mu mi raatachu'eve. 32 Majta maɨn ɨ mej huiraatya'acaa jamuan ɨ Jesús, aɨ mu raata'ixaa, meyan tɨcɨn: ―Ma mu a'utyáuu pua'aque anaana, majta a'ihuaamua'a. Mámuahuauhuau, micu. ―Ayaa mu tiraata'ixaa. 33 Aj pu'i ayan tyu'utanyu ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―¿A'ataani maɨn pueen ɨ mej ninaana nusu nye'ihuaamua'a? ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 34 Tɨ'ɨqui hua'useirajraa ɨ tyaɨte ɨ maj a'atacaitɨma'aca ɨ jemin. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ai mu aɨn pueen ɨ mej jee ninaana, majta ɨ nye'ihuaamua'a. 35 A'achu maj pua'amua meyan aráurasten a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj, ai mu aɨn pueen ɨ mej ninaana, majta nyaja'atzimuá, majta nyacu'utzimuá, majta aɨme ɨ nyajúutzimua'a. Tɨ'ɨqui á'uraa.

Marcos 4

1 Aj pu'i Jesús aj a'ucáanye aa tɨ a'avastɨme ɨ jaj tɨ'ij ajtahua'a tihua'amua'aten. Aj mu mi eihua ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte a'u tɨ a'utyavaaca'a. Tyamua'a mu tí'ityamui'icaa ɨ tyaɨte. Aɨj pu cɨn atyajraa ɨ baarcu jetze tɨ jaata'a a'acáva'acaa. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aa mu a'ucaitɨma'aca'a a'apueiri japua. 2 Eihua pu tihue'ixaatya'aca'a aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari. Ayaa pu tihue'ixaa seij cɨme'e ɨ nyuucari. Ayan tɨcɨn: ―Xaanamuajri'i muan. A'atɨ tɨ nu'u ti'ihuastyahua'a, u pu á'umej tɨ tyaja'ahuaste'en, 4 Aa pu auma'acaa ratáhua'anáa ɨ imue'eri. Seica pu juye jetze a'uvatzɨ́jraa. Aj mu mi pina'ase utya'ɨmɨ ava'acanyáa, maraara'aje'ipɨ. 5 Ajta nu'u seica huavatzɨ́jraa tyetye tzajta'a a'u tɨ cai eihua chuej á'uca. Yaa pu'i tyaja'ure'enye, a'ini capu huatyetyee ɨ chuej tɨ tzajta'an iru'ucarutixɨ'ɨn ɨ jiinya'ara'an, ca'anacan pu huara'apɨstaca'a ɨ chuej. Aj pu'i ca'anacan ajnyajxɨ ɨ imue'eri. 6 Ajta tɨ'ɨj u e'ire'enye ɨ xɨcaj, tɨ'ɨqui huara'ahuaa xɨcaj cɨme'e ɨ tɨ tyu'unyej. A'ini capu ajtánaana'ajma'aca'a, aɨj pu cɨn huara'ahuaa. 7 ’Ajta seica ɨ imue'eri, au pu a'uvatzɨ́jraa a'u tɨ tzicare'e a'uvaatɨma'acaa. Tɨ'ɨj aɨn tzicare'e huavaujse. Tɨ'ɨqui aɨn tzicare'e ra'ava'ana aɨjna tɨ tyu'unyej. Aɨj pu cɨn cai huacɨɨraca'a. 8 Aru seica pu nu'u aun a'uvatzɨ́jraa a'u tɨ a'uré'en ɨ chuej. Aɨ pu huanyej. Tɨ'ɨj huavaujse, aj pu'i tyamua'a tyu'ucɨɨraca'a. Seica ɨ imue'eri, ayaa pu caté'etejma'aca'a ɨ cuuxa'a jetze seij tɨ ajtanyéj i'icɨɨri a'achu cumu seite japuan tamuaamuata'a ɨ jatzi. Ajta seica ayan caté'etejma'aca'a a'achu cumu hueicate. Ajta seica anxɨte pu caté'etejma'aca'a seij ajta seij. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús. 9 Ajta ayan tihue'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ huityajnamua, che'e aɨn raanamua tyamua'a naa. 10 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj ɨ tyaɨte. Aru camu naijmi'i. A pu a'utyajturaa ɨ Jesús. Majta seica ɨ maj naijmi'i á'ujhua'anya'a hua'a jamuan ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua a'ara'ase. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨ raaxajtaca'a. 11 Ajta aɨn Jesús, ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muejmi pu Dioj tyu'ixaa a'ahuaritaacan cɨme'e aɨjna ɨ tɨ huatáuravaataca'a ɨ Dioj jemi a'iqui ti'iseira'a a'ame ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj ti'itaitya'a a'ame iiyan chaanaca japua. Aru amɨmej má maj a'utyáuu pua'aque, nain pu tihué'itiira nyuucari cɨme'e. 12 Ayaa pu tihua'aruure. Tɨ'ɨj tihue'ixaate'en ɨ nyuucari jetze, seica mu meyan tyu'umua'ati tɨcɨn: “Cu xuee teyau'eite ityan.” Ajta matɨ'ɨj ranamuaaran, meyan tɨcɨn: “Tu'ityájnamua ityan.” Aru capu xaa nya'u. Camu yau'eite, camu majta tanamua. Dioj pu tihué'itiira nyuucari cɨme'e mej mi cai yau'eitaa mua'ara'ani, mej mi cai raanamuaa, a'ini camu a'atzu raxe'eve'e mej saɨque tirajtyauni a'ij mej ye'i huarɨni, tɨ'ij aɨn cai tihua'utauuni'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 13 Ajta Jesús pu ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni tzaa sacai yau'eitaa xa'araa eijna i nyuucari? Tɨ pua'a sacai yau'eitaa xa'araa, ¿A'ini ti'irɨ'ɨri sej si seyan yau'eitaa xa'ara'ani ɨ seica ɨ nyuucari? Nu'uri ijii amuaata'ixaate'esin huataujnyátacan cɨme'e a'ij tɨ huataujmua'a i nyuucari tɨ cɨme'en raxa aɨjna ɨ a'atɨ tɨ nu'u ti'ihuastyahua'a imue'eri cɨme'e. 14 ’Aɨjna ɨ imue'eri tɨ huaste'e, ayaa pu seijre'e tɨj ɨ a'atɨ tɨ a e'etyécha'acanye'e hue'ixaate'e ɨ nyuucara'ara'an cɨme'e tɨ Dioj jemi a'uve'eme. 15 Ajta seica ɨ tyaɨte, yaa mu e'en cumu ɨ imue'eri tɨ aun a'uvatzɨ́jraa juye jetze. Aɨ mu naa ti'ijnamua ɨ nyuucara'ara'an tɨ raaxajtaca'a ɨ a'atɨ. Aru, matɨ'ɨj meyan ranamua, aɨ pu tiyaaru'u hua'ari'iraca. Aɨ pu hua'ari'iraca ɨ nyuucari ɨ maj rú'umua'areeracaa ɨ rutzajta'a. 16 Majta seica, yaa mu e'en tɨj aɨjna ɨ imue'eri tɨ huahuásti'ihuaca'a ɨ tetej tzajta'a. Anacai pu hua'aranajchaca'a ɨ nyuucari ɨ maj raanamuajri'i. 17 Aru cumu cai eihua ajtanáana'ajme, aɨj mu cɨn rajpueitzi mua'aye'i maɨjna cɨme'e mej seica hua'axaahuari'ira cɨme'en ɨ nyuucari, na'ari tɨ pua'a seica a'ij pua'a mahua'aruure, cɨj mu'u te'eviicue'i. Ca'anacan mu ma yuuraini. 18 ’Majta seica ɨ tyaɨte, ayaa mu e'en tɨj ɨ imue'eri tɨ huahuásti'ihuaca'a a'u tɨ a'utzicare'ejmee. Aɨ mu ranamua ɨ nyuucari. 19 Aru eihua pu hua'a jetze ruxe'eve'e a'ij maj rujɨɨmua'a mana'a tirajtyauve iiyan chaanaca japua tyej japuan seijre'e. Ayaa mu huaujmua'amua mej ti'ituava'a. Majta meyan ti'inyacua'atze mej chijtyaani pueenye'en. A'ini tɨ'ɨj pɨ na'a mu meyan ti'imua'atze a'ini ayaa mu ti'ixe'eve'e, capu che'e tya'uve ɨ hua'a tzajta'a mej japuan tyu'umua'ati ɨ nyuucari. Aɨj pu cɨn cai che'e rɨ'ɨri tɨ hua'utavaɨre'en ɨ nyuucari ɨ hua'a tzajta'a. 20 ’Majta seica, ayaa mu e'en cumu aɨjna ɨ imue'eri tɨ huavatzɨ́jraa japuan ɨ chuej tɨ a'uré'en. Aɨ mu xaa ranamua ɨ nyuucari, majta ɨ rutzajta'a raatyatuasin ɨ rumua'ariira'a cɨme'e. Ayaa pu een tɨj een ɨ imue'eri tɨ huacɨɨraca'a eihua. Seica mu tyu'utyavaɨre'esin eihua. Seica mu tyu'utyavaɨre'esin cumu ɨ imue'eri tɨ huacɨɨraca'a a'achu cumu seite japuan tamuaamuata'a tɨ caté'etejme, seij ajta seij. Majta seica cumu ɨ tɨ huacɨɨraca'a a'achu cumu hueicate tɨ caté'etejme, majta seica meyan e'en cumu ɨ tɨ huacɨɨraca'a achu cumu anxɨte, seij ajta seij. 21 Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? Tɨ pua'a a'atɨ ye vé'eme'en, aparaatu tɨ tijajna, ¿A'uni jetze ya'aruuren aɨjna ɨ aparaatu? ¿Ni sicu'u jetze ru'utyáratza, na'ari utaatzi jete ye'iráchajtza?. Capu xaa nya'u aa ya'utya'avaata, silu an pu eijre'e ya'ujchájtza, ánɨmɨ tɨ'ij a'ɨmɨ a'atányeeri'icɨj. 22 Ti'itɨ tɨ a'ij tyi'aviitzi'i, capu ayan eenye'en a'ame tɨj na'a rusen cɨme'e, silu huataujseijrata a eijre'e. Na'ari ti'itɨ tɨ a'ij aviitzi'i cɨn ti'imuari'ihua, aj pu'i mua'areeri'ihuan. 23 Muan xu saj rarɨ'ɨrejve. Xaanamuajri'i. ―Yaa pu tihue'ixaa ɨ Jesús. 24 Ajta ayan tihue'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u tiraanamua i sej ti'inamua. A'achu saj caj ti'ijnamua ɨ nyuucari, ayaa pu che'eta na'a Dioj tyajamuaata'asin muejmi sej si eitze'e yau'eitaa xa'ara'ani. Ajta aɨn, auche'e pu eitze'e tyajamuaata'asin i sej ranamua. 25 Ayaa pu te'eme. Tɨ pua'a a'atɨ rɨ'ɨ ti'ijnamuajrave, Dioj pu raata'asin tɨ eitze'e yau'eitaa a'ara'ani. Ajta, tɨ pua'a a'atɨ cai rɨ'ɨ ti'ijnamuajrave, Dioj pu rá'ari'ira a'achu tɨ caj ari tiyau'eite. 26 Ajta ayan tɨcɨn: ―Ayaa pu ti'irɨnyaca matɨ'ɨj meyan rɨjca a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Yaa mu'u huatamui'iraca tɨj huavaujse'en ɨ imue'eri tɨ a'atɨ raahuaste. Aɨjna ɨ a'atɨ ratáhua'anáa pu auma'acaa ɨ imue'eri. 27 Tɨ'ɨqui huatacutzi aɨjna ɨ a'atɨ. Aj pu ijta'i í'ijɨsti tɨ'ɨjta'i ájchesin. A'ateeri tɨ huacáitɨma'a a'ame. Aj pu'i ajnyejsin, tɨ'ɨj i vaujse'en. Aru aɨjna ɨ a'atɨ, aɨ pu cai ramua'aree a'ij tɨ ye'i te'ejnyej ɨ imue'eri. 28 Aɨjna ɨ chuej pu hui rusaɨj rɨ'ɨ raruuren tɨ huavaujse'en ɨ imue'eri. Anacai pu ajnyejsin ɨ huaacɨxa'a. Aj pu'i ɨ huijmueeyu. Tɨ'ɨqui ijta'i mueiyujra'an jetze cányejsin ɨ jatzi. 29 Tɨ'ɨj aɨn huaca'anáa ɨ jatzi, aj mu mi u ya'atzaanan. Pu'uri ijii tyaja'ure'enye a'anaj xɨcajra'a jetze mej jetzen ti'itza'anaca. 30 Ajta ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'ini ye'i ti'irɨ'ɨri tyej ti teyan raataxaj a'ij tɨ ye'i tie'ijta ɨ Dioj? ¿Ti'itajqui nyuucarijra'a ruxe'eve'e tyaj raataxaj a'ij tɨ ye'i ti'irɨnyaca Dioj tɨ e'eseijre'e? 31 Ayaa pu een cumu ti'itɨ tu'upi tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn mostaasa. Ayaa pu e'en tɨ eitze'e cɨle'en cai maa seica jatzijra'a tɨ yan seijre'e iiyan chaanaca japua. 32 Tɨ'ɨj huasti'ihua aɨjna ɨ jatzi, aj pu'i vaujse'en. Tɨ'ɨj huavaujse'en, eitze'e pu maj ajtɨtɨ'ɨ a'aye'i cai ɨ pi'ista tɨ yan seijre'e iiyan chaanaca japua. Tyamua'a pu ti'ipuápua'amee ɨ cɨya'ara'an. Ajta ɨ xamue'ira'an, tyamua'a pu tya'antajíya'umee. Aɨj pu cɨn rɨ'ɨri maj pina'ase jetzen tihuaurituajte'en tɨ huaquen tzajta'a. ―Ayaa pu tihue'ixaa ɨ Jesús. 33 Ayaa pu tihua'amua'atyahua'a ɨ nyuucara'ara'an cɨme'e tɨ Dioj jemi e'ema'acan. Eihua pu tihue'ixa'atyahua'a nyuucari cɨme'e a'achu maj caj té'eviicue'iracaa maj raanamua. 34 Ti'itɨ tɨ a'ij tɨ tihue'ixa'atyahua'a ɨ tyaɨte, Jesús pu ayan tihue'ixa'atyahua'a nyuucari cɨme'e tɨ cai a'ahuauritaa. Aru aɨ pu tihue'ixa'atyahua'a aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a a'ij tɨ huataujmua'a naijmi'i ɨ nyuucari huataujnyátacan cɨme'e. 35 Ajna xɨcajra'a jetze, tɨ'ɨj ari tyechumua'ari, Jesús pu hua'uta'ixaa aɨme ɨ mej jamuan á'ujhua'anya'a. Ayan tɨcɨn: ―Tiche'e antacɨɨnye utan pujme'en. 36 Matɨ'ɨj mi a huaja'uhua'axɨ ɨ tyaɨte. Aj mu mi yá'utɨɨ ɨ Jesús jetzen ɨ baarcu aun tɨ a'utyavaaca'a. Majta seica a'ucɨj sei jetze ɨ baarcu. 37 Aj pu'i huata'aacaraca'a tyamua'a ca'anin cɨme'e. Apuutzari pu tyamua'a á'uxɨjva'a. Aj pu'i vivejmá'a tyujta'ahua'a ɨ jaj. Tɨ'ɨj i atyáxɨra'axɨ ɨ baarcu jetze. Pu'uri tɨn ava'ɨstijma'a ɨ baarcu jetze. 38 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu a'acujcaa cɨtzajta'an pujme'en ɨ baarcu. Timu'utzi pu huama'acaa. Aj mu mi raajɨste. Meyan tɨcɨn: ―Maeestru, ¿ni cai a jetze ruxe'eve'e tyej teri tɨn cui'ini? 39 Aj pu ca'anacan ájche ɨ Jesús. Aj pu'i raatyápua'ari ɨ aaca. Ajta ayan tiraata'ixaa ɨ jaj, tɨcɨn: ―Capej che'e sihuajna. Xaatapuá'ajta. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. Aj pu'i huatyapua'araca'a ɨ aaca. Ajta a'uráujjé'iyi a'araa ɨ jaj tyamua'a naa. 40 Aj pu ijta'i Jesús hua'uta'ixaa ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayan tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn huapɨ'ɨ setyu'utatzɨn?. ¿A'ini een cɨn sacai ra'atzaahuate'e ɨ Dioj? ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. 41 Tyamua'a mu mi eihua tyu'utatzɨn. Majta meyan tyú'urixaatya'acaa maɨjna cɨme'e mej tyu'utatzɨn. Meyan tɨcɨn: ―¿Ti'itajni tevijra'a pueen? Amɨ pu tihue'ijte'e ɨ aaca, ajta ɨ jaj. Nain mu cɨn ra'aste. ―Yaa mu tyu'urixaatya'acaa.

Marcos 5

1 Aj mu mi antacɨɨ antavan pujme'en. Ayaa pu tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Gadara. 2 Aj pu'i Jesús aitaraa ɨ baarcu jetze. Tɨ'ɨqui e'eyan saɨj ave'ere'enye tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa. Au pu huiirajraa aɨjna ɨ a'atɨ aa maj mɨ'ɨchite a'avá'anaamɨca. 3 Au pu e'echajca'a aɨjna ɨ a'atɨ. Eecan pu simuarun. Capu rɨ'ɨristaca'a tɨ a'atɨ ra'anajɨ'ɨque'en caujnari cɨme'e, ni alampi cɨme'e. 4 Mui'i mu raatatése. Mara'anajɨ'ɨquihua'a muajca'ara'ara'an jetze, majta ɨɨcajra'an jetze alaampi cɨme'e. Aru aɨn, tɨ'ɨj pɨ na'a pu tijtzá'ana'a. Cɨle'enye'en ajta majca'i iyaúhua'anaa. Capu huatarɨ'ɨristaraca'a tɨ a'atɨ a'ij raaruuren tɨ ráamua'ajcante'en. 5 Nain tujca'ari tzajta'a, ajta nain tɨca'ari tzajta'a, aɨ pu á'ucha'acanya'a, anjiihua ajna jɨri jetze. Ajta ajna a'u maj mɨ'ɨchite a'avá'anaamɨca, a pu ayan tihua'utyatu'asixɨn tetej cɨme'e. 6 Tɨ'ɨj raaseij ɨ Jesús, tɨ'ɨj i u a'utatáij. Aj pu'i titunutaca'a ajna vejli'i tɨ a'utyavaaca'a ɨ Jesús. 7 Ajta huajijhuaca'a ca'anin cɨme'e. Ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini ti'itɨj petyaruuren nyeetzi jemi, Jesús pej i'i yaujra'an ɨ Dioj tɨ nainjapua tie'ijta? Aij nu muahuavii ɨ Dioj jemi pata'aj cai pueijtzi naatá'acara'a. 8 Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ a'atɨ, a'ini ayaa pu tiraata'ixaatya'aca'a ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tiyaaru'u paj tzajta'an seijre'e mɨ tevi, pej a'ij pua'a metyáumua'aree, huiirajra'a mɨ tevi jetze. ―Yaa pu tiraata'ixaa ɨ Jesús. 9 Ajta ayan raataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini pua'antyahuaa muaa? Ajta ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa nu antyahuaa tɨcɨn i tyej arájsevi vi'ira'a ara'ase. Ayaa tu ti'itamua'amua aɨjna cɨme'e tyej i'i mui'i. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 10 Aj pu'i aɨjna ɨ a'atɨ eihua rájhuaviiri'i ɨ Jesús tɨ aɨn hua'utaite maj á'ucɨɨnye ma a'ahua'ayee ɨ mej tzajta'an seijra'acaa. 11 Meenti maɨn tuiixu, vejli'i tya'antácua'atɨ́ye'icá jɨri jetze. Maj mui'icaa ɨ tuiixu a'achu cumu hua'apua vi'ira'a. 12 Aj mu mi maɨn tiyaaru'u meyan rájhuaviiri'i tɨcɨn: ―Taatá'a ityejmi tyaj a'utyarute mɨ tuiixu tzajta'a. 13 Tɨ'ɨqui aɨn hua'uta'a. Matɨ'ɨj mi huiiraacɨ maɨjna ɨ tiyaaru'use ɨ mej tzajta'an seijra'acaa aɨjna ɨ tevi. Aj mu mi tiyaaru'u huataseijre ɨ tuiixu tzajta'a. Majta maɨn ɨ tuiixu, muaatauru aun pujme'en u ate'e. Aj mu mi atyáavatzɨ a jaata'a. Matɨ'ɨj mi aujamɨ, naijmi'i. 14 Majta maɨn ɨ mej tuiixu chaɨca'a, aɨ mu tyamua'a tyu'utatzɨn. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj maj hua'uta'ixaate'en mej chajta'a a'uchaatɨme, majta matɨj mana'a maj a'uchaatɨme a'ɨmɨ. Aj mu mi e'ire'enye ɨ tyaɨte mej mi raamua'aree a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. 15 Matɨ'ɨj mi ave'ere'enye a'u tɨ e'ij e'enya'a ɨ Jesús. Aj mu mi maɨn huaseij ɨ tevi ɨ tiyaaru'use maj tzajta'an seijra'acaa. A pu a'utácatii. Capu che'e mua'avi'i. Capu che'e rutɨmue'i. Pu'uri huaruj aɨjna ɨ tevi. Aj mu mi tyu'utatzɨn. 16 Majta maɨn ɨ mej raaseij a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj, nain mu hua'uta'ixaa ɨ tyaɨte a'ij tɨ tiraaruu ɨ tevi ɨ tiyaaru'use maj tzajta'an seijra'acaa, a'ij tɨ tihua'uruu ɨ tuiixu. 17 Aj mu mi a'utyajhuii ɨ tyaɨte maj raahuavii ɨ Jesús tɨ a'ura'ani u a'ahua'ayee. 18 Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ Jesús. Aun pu atyajraa ɨ baarcu jetze. Tɨ'ɨj i aɨjna i tɨ tzajta'an seijra'acaa ɨ tiyaaru'use, aɨ pu rájhuaviiri'i tɨ Jesús raata'an tɨ a'ura'ani jamuan. 19 Ajta aɨn ɨ Jesús, capu raata'a aɨjna ɨ tevi tɨ a'ura'ani jamuan. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aricu a'u pej e'eche hua'a jamuan a'ihuaamua'a. Pata'aj hua'uta'ixaate'en nain a'ij tɨ timuaaruu ɨ tavastara'a jemi, a'ij tɨ ye'i rɨ'ɨ timuajcha'ɨ. 20 Aj pu i iya'uraa ɨ a'atɨ. Ajta e'eyan aɨn a'utyejche tɨ hua'uta'ixaate'en ɨ mej maun a'uchaatɨme ajna tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Tamuaamuata'a tɨ chajta'atajme. Nain pu hua'uta'ixaa a'ij tɨ tyu'uruu aɨjna ɨ Jesús. A'u tɨ na'a rɨ'ɨ mu tiraanamuajraca'a ɨ tyaɨte a'ini jajcua ma'acan pu puéenya'a ɨ nyuucari. 21 Aj pu ijta'i huara'araa ɨ Jesús ɨ baarcu jetze. Tɨ'ɨj ii aun a'ará'a aun jetze pujme'en vejli'i a'u tɨ a'avastɨme ɨ jaj. Matɨ'ɨj mi avere'enye eihua tyaɨte a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Jesús. 22 Aj pu'i saɨj a'ará'a a'atɨ tɨ ti'ivaɨra'acaa hua'ateyujta'a. Va'acan pu cɨn ti'ityavaaca'a. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Jairo. Tiyauj, jɨitacan. Ti'icui'ica'a aɨjna ɨ yaujra'an. Tɨ'ɨj aɨn Jairo raaseij ɨ Jesús, aj pu'i titunutaca'a a chuaata'a Jesús tɨ é'ejvee. 23 Eihua pu rájhuaviiri'i, ayan tɨcɨn: ―Niyauj pu a'ame'ere. Mu a'uta'iyi'i pata'aj ra'ajtamuaren, ta'aj huarún, ta'aj auj ruuri a'ara'ani. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 24 Aj pu'i Jesús u á'umej jamuan. Majta eihua tyaɨte a'ucɨj hua'a jamuan aɨme ɨ maj hua'apua. Matɨ'ɨj mi ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte. Tyamua'a mu huapɨ'ɨ tityá'acataca'a. 25 Ajta hua'a tzajta'a a'utyavaaca'a ɨ jɨita'a tɨ ti'icu'i. Pu'uri a'ateevi'i a'achu cumu tamuaamuata'a japuan hua'apua ninye'ira'a tɨ ti'icu'i aɨjna ɨ jɨita'a. Tɨ'ɨj pɨ na'a pu uva'amɨ'ɨyica'a xure'ejtacan. 26 Pu'uri eihua huaurijtaca'a ɨ mej ti'ihua'ataca jemi. Pu'uri tyaja'ahuáujrai nain tɨj na'a tɨ caj ti'ituava'aca. Ajta capu ti'itɨj a'ij tiraatyavaɨ. Ma ajta'i, ayaa pu i éenya'a ajtahua'a eitze'e ti'ijcuí'inyaca'a. Aɨj pu cɨn, rajpueijtzica'a eihua aɨjna ɨ jɨita'a. 27 Tɨ'ɨqui tyu'unamuajri'i a'ij tɨ ti'itɨj huáruu ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: “Aij nu cɨn neyan rɨni nyej ra'ajtamuaren cɨɨxura'ara'an jetze, aj nu rujni.” Yaa pu tyu'utaurixajtya'aca'a aɨjna tɨ ti'icui'ica'a. Aɨj pu cɨn a aurupi tyaɨte tzajta'a aɨjna ɨ jɨita'a. Tɨ'ɨj i a e'ire'enye huarita'an ɨ Jesús. Aj pu'i ra'ajtamuárej cɨɨxura'ara'an jetze. 29 Cɨme'en pu'u ra'ajtamuárej, aj pu'i huatyapua'araca'a tɨ uva'axuurica'a. Tɨ'ɨj i yaa raata'a ɨ tzajta'an cumu pu'uri huaruj. 30 Aj pu i raamua'areeri'i ɨ Jesús ɨ rutzajta'a tɨ ti'ihuaujhuaa ɨ a'atɨ cumu tɨ cai che'e raca'anisti'i. Aj pu i pɨ a'ure'eve, hua'useirajraa ɨ tyaɨte. Ayan tɨcɨn: ―¿A'ataani na'ajtamuare i nyacɨɨxu jetze? ―Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i. 31 Aj mu mi meyan tiraata'ixaa ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Meyan tɨcɨn: ―Muaa pa hua'aseij ɨ tyaɨte maj a'acata. ¿A'ini een cɨn peyan tyu'utaihuau?, yee: “¿A'ataani na'ajtamuare?” ―Yaa mu tiraata'ixaa. 32 Ma ajta'i aɨn Jesús, aɨ pu hua'useirajye'icaa matɨj mana'a a titya'antavaatɨma'aca. Ayaa pu aɨn rɨjcaa ta'aj raaseij a'atɨ tɨ ra'ajtamuárej. 33 Aj pu i aɨn ɨ jɨita'a, tyamua'a tyu'utatzɨn. Tyamua'a pu tyújvivaaca'a ɨ rutzajta'a a'ini rú'umua'areeracaa ti'itɨ tɨ a'ij huáruu. Aj pu i ajtyáxɨɨraca'a a'u tɨ a'ij een aɨjna ɨ Jesús. Titunutaca'a a vejli'i ɨ jemin. Tɨ'ɨqui nain raata'ixaa a'ij tɨ ti'itɨ raaruu tzaahuati'ira'a cɨme'e. 34 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Niyauj, petya'antzaahua nyej timuaahuaate'enche'e. Aɨj paj cɨn peri huaruj. Aricu, rɨ'ɨ pej tya'amua'astɨ́. Pauche'e paj reenya'a pua'ame. 35 Auche'e pu ti'ixáataca aɨjna matɨ'ɨj seica a'ará'a. Ai mu aɨn pueen ɨ mej e'eche jamuan ɨ tɨ va'acan cɨn ti'itejvee hua'ateyujta'a. Aj mu mi meyan tiraata'ixaa ɨ ya'upuaara'an ɨ tyamueij tɨ ti'icu'i. Meyan tɨcɨn: ―Pu'uri huamɨ'ɨ a'ayauj. ¿A'ini een cɨn para'ɨtziite'e mɨ maeestru? ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. 36 Ma ajta'i aɨn Jesús, capu hua'antzaahua a'ij mej ye'i tí'ixajtacaa. Ayaa pu tiraata'ixaa ɨ ya'upuaara'an tɨcɨn: ―Capej ti'itzɨɨnya'a. Ai pu'u ruxe'eve'e pej tya'atzaahuatya'a. ―Yaa pu tiraata'ixaa ɨ Jesús. Aj pu i huaja'uvi'itɨ a'u tɨ e'eche ɨ ya'upuaara'an. 37 Aru Jesús capu hua'uta'a naijmi'ica ɨ tyaɨte mej a'uju'un jamuan. Aɨmej pu'u, ɨ Pedro, ajta ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan, tɨ i'i juutzajra'an ɨ Jacobo. 38 Aa mu a'ará'a a'u tɨ e'eche ɨ ya'upuaara'an ɨ tɨ huamɨ'ɨ. Aj mu mi hua'useij ɨ tyaɨte maj chi'ita huiraati. Eihua mu u'utaujyeinijma'a. Maujyeinyaca'a. Ca'anin mu cɨn u'utaujyeinijma'a maɨjna cɨme'e ɨ tɨ huamɨ'ɨ. 39 Aj pu'i chi'ita utyajrupi. Tɨ'ɨqui hua'uta'ixaa ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―¿A'ini sej si ca'anin cɨn ijhua? ¿A'ini sej si ruyein? Capu mɨ'ɨchi mɨ tyamueij, silu cutzu pu'u. 40 Matɨ'ɨj raanamuajri'i a'ij tɨ ye'i tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi ra'utaxaahuari'iri'i a'ini májmua'areeraca'a tɨ aɨn pa'arɨ'ɨ huamɨ'ɨ. Aj pu'i aɨn hua'utaij maj huiracɨɨnye. Aj mu mi huiiraacɨ. Tɨ'ɨqui ya'uvi'itɨ ɨ ya'upuaara'an, ajta ɨ naanajra'an, ajta aɨmej ɨ mej á'ujhua'anya'a jamuan. Au mu utyajrupi a'u tɨ aucá'a ɨ tyamueij. 41 Aj pu'i rajví'i muajca'ara'ara'an jetze. Ayaa pu tiraatajee runyuuca cɨme'e tɨcɨn: ―Taliita, cuumi. ―Taliita, cuumi, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn: Tyamueij, ayaa nu ti'imue'ixaate'e, ájchesi. 42 Cɨme'en pu'u ayan huarɨj ɨ Jesús, aj pu i xaa ájche ɨ tyamueij. Tɨ'ɨqui autyejche tɨ a á'ucha'acanye'en. Majta maɨn ɨ tyaɨte, eecan mu u huataujtzaahua. Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, ayaa pu rájchaɨca'a a'achu cumu tamuaamuata'a ninye'ira'a japuan hua'apua. 43 Ajta aɨn Jesús, eihua pu huéijca maj cai a'atɨj ixaatya'a, ajta maj nu'u tiraamín ɨ tyamueij.

Marcos 6

1 Au pu á'uraa ɨ Jesús, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj mi a'ucɨ́j aun pujme'en a'u tɨ a'uve'ese aɨjna ɨ Jesús. 2 Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna ɨ xɨcajra'a mej etzen rusa'upi, tɨ'ɨqui a'utyejche tɨ tihua'umua'aten hua'ateyujta'a. Eihua mu tyaɨte raanamuajri'i. Eecan mu a'ij tya'utaseij. Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―¿A'uni ya'urɨ́'ɨre amɨjna i nyuucarijra'a? ¿Ti'itaani mua'atziira'ara'an pueen aijna tɨ raatyajtuaa amɨjna jemi mɨ Jesús tyaj cai xɨ a'anaj me'e yá'unamuajri'i? 3 Amɨɨ pu yeehui aɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ tɨ ti'isi'ichaca. Aɨ pu naanajra'an ayan antyahuaa tɨcɨn Mariiya. Aɨ mu juutzimua'ame'en pueen aɨme ɨ Jacobo, ajta ɨ José, ajta ɨ Judás, ajta aɨjna ɨ Simón. Majta seica ɨ juutzimua'ame'en ɨ ma juuca, aɨ mu yeche ta jamuan. ―Ayaa mu tyú'urixaatya'acaa. Aɨj mu cɨn ra'achueera'acaa maɨjna ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn cai raxe'eva'acaa. 4 Ajta ayaa pu Jesús tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Naimi'i mu rájtyauve tyamua'a naa jemin ɨ tɨ ti'ixa ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi ma'acan. Ma ajta'i, ɨ maj huacaitɨme ruche, majta ɨ mej i'ivaujsimua'ame'en, majta ɨ mej jamuan e'eche, camu tɨn rájtyauve aɨme. 5 Ayaa pu'u cai huatarɨ'ɨristaraca'a tɨ aɨn Jesús ti'itɨ a'ij huáruuren ɨ maj cɨn a'ij tira'utaseij tɨj ari tyu'uruu pua'amuaque. Ai pu'u huarɨj; hua'ajtamuára'axɨ seica ɨ tyaɨte. Tɨ'ɨj i xaa tihua'uhuaa. 6 Aɨj pu'i cɨn utyaavatzɨ ɨ tzajta'an maj cai ra'atzaahuatya'acaa. Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ Jesús. Au pu a'uye'icaa a'ɨmɨ a'u tɨ a'uchajta'ajmee. Ajta tihuá'amua'atyajcaa. 7 Tɨ'ɨqui Jesús pu hua'utajee aɨmej ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Aj pu'i hua'are'itixɨ hua'apuacajme'en. Ajta tihuéijca aɨjna cɨme'e mej mi hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'use ɨ maj hua'a tzajta'a seijra'acaa ɨ tyaɨte. 8 Ajta ayan tihuéijca maj cai ti'itɨ anyaɨ́'ɨn ɨ maj cɨn huataujvaɨre'en ɨ juye jetze. Aɨ mu'u nu'u a'achuiini, ti'itɨ itzɨj ɨ maj cɨn ráujca'aníhua'a. Capu a'ij ti'irɨ'ɨri mej ti'itɨj anyaɨ́'ɨn ca'ani na'ari ti'itɨ inye'e nusu tumin. 9 Majta, ataujca'acaitya'axɨ'ɨn. Majta saxuijme'en tya'ucaujchéetya'axɨ'ɨn seij ajta seij. Capu nu'u a'ij ti'irɨ'ɨri maj hua'apuacajme'en te'entipíi ɨ siicu'uri. 10 Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui chi'ita xu'utyarute ma a'ahua'a chajta'a, auu xu huatyaturaasin tɨj na'a a'achu saj a'ateere ajna chajta'a. 11 Ajta tɨ pua'a ma a'ahua'a macai amuaata'acare'en saj utyarute, na'ari tɨ pua'a macai ranamuajracu ɨ sej tihue'ixaate'en, ayaa xu huarɨni saj huiracɨɨnye saujna. Sara'atyaca'atzɨjxɨ'ɨn ɨ ruca'acai tɨ'ij caaxɨn ɨ chuej. Ayaa xu huarɨni mej mi raamua'aree ɨ tyaɨte tɨcɨn ma'utyajturaa ɨ Dioj jemi. Miche'e raamua'aree maj autyajturaa ɨ Dioj jemi a'achu maj pua'amua maj cai a'amuanamuajracuca'a. ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, ajna xɨcajra'a tɨ jetzen hua'uxɨjte'en ɨ Dioj ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ jemin, eihua pu pueijtzi hua'uta'asin. Eitze'e mu rajpueitzi mua'aju'un aujna chajta'a macai ɨ mej maun e'echajca'a aujna tɨ ayan tyaja'arátyahuaaca'a tɨcɨn Sodoma, ajta Gomorra. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 12 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. Metihue'ihue'ixaatya'a ɨ tyaɨte tɨ nu'u ayan tyu'ujxe'eve'e maj nu'u saɨque tyu'umua'ati ɨ rutzajta'a. 13 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, aɨ mu eihua hua'utamuari ɨ tiyaaru'use ɨ maj hua'a tzajta'a seijra'acaa ɨ tyaɨte. Majta eihua tihua'avá'ahuaatya'axɨ aceiti cɨme'e hua'a muutze'e ɨ mej ti'icucui'i. Naijmi'ica mu tyu'uhuaa. 14 Ira'ateevi'i, matɨ'ɨj mi raanamuajri'i nain japua, tɨj na'a aun maj a'uchaatɨma'aca'a ɨ tyaɨte a'ij tɨ tyu'uruu ɨ Jesús. Ajta aɨjna ɨ tajtuhuan tɨ ve'e, aɨ pu ajta raamua'areeri'i. Ayaa pu antyahuaaca'a ɨ tajtuhuan tɨcɨn Herodes. Aj pu'i ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Herodes tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ Juan tyaacan, ɨ tɨ hua'amuaɨ'ɨhuacara'a, aɨ pu hui huatarú. A'itaraa a'u maj ya'ava'ana. Aɨj pu cɨn raayɨ'ɨtɨ tɨ ayan tyu'uruuren. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ tajtuhuan. 15 Majta seica, meyan tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen ɨ Elías ɨ tɨ aɨjna cɨn ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Majta seica meyan tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pɨrɨcɨ a'atɨ tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ayaa pu che'eta na'a ti'ityejvee ɨ Dioj jemi matɨj ɨ seica ɨ mej mejmi'i meyan ti'ixaxa'ata'a. 16 Ma ajta aɨn Herodes, tɨ'ɨj raamua'areeri'i, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen aɨjna tyaacan ɨ Juan ɨ nyaj raataijtaca'a maj ru'ijvéijche ɨ muura'an. Pu'uri ijii, aɨ pu hui huatarú hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Herodes. 17 Aru saɨj pu pueenya'a, jɨita'a tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Herodías. Aɨ pu ɨra'ara'an puéenya'a ɨ Felipe. Ajta aɨn Felipe, aɨ pu juutzajra'an puéenya'a ɨ tajtuhuan ɨ Herodes. Tɨ'ɨqui Herodes aɨn ancure'evi'itɨ aɨjna ɨ jɨita'a, aɨn tɨ Felipe raatyevi'itɨnya'a. 18 Aj pu'i aɨn ɨ Juan ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Herodes tɨcɨn: ―Capu a'ij ti'irɨ'ɨri paj ratyevi'itɨnye'en mue'ihuaara'a tɨ ratyevi'itɨn. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Juan. 19 Tɨ'ɨqui huatanyu'ucaca'a aɨjna ɨ jɨita'a. Aɨj pu cɨn aɨn Herodes, raataijtaca'a maj ra'anján aɨjna ɨ Juan. Majta ra'anaajɨ'ɨque alaampi cɨme'e a'u tɨ e'ityanami'ihuaca'a. Eecan pu rájchaɨra'acaa aɨjna ɨ jɨita'a. Aɨ pu cɨn raje'icatamɨ'ɨcaa. 20 Ma ajta'i aɨn ɨ Herodes, aɨ pu raamua'areeraca'a tɨ rɨ'ɨ ti'itevistacaa aɨjna ɨ Juan, ajta tɨ ayan rɨjca a'ij tɨ ti'ijxe'eva'acaa ɨ Dioj. Ajta aɨ pu ti'imuajcaa aɨjna jemi ɨ Juan. Auche'e pu ra'aranajchaca'a aɨjna ɨ Herodes tɨ raanamuaa a'ij tɨ tyu'uxajtaca'a aɨjna ɨ Juan. Capu a'ij í'irɨni tɨ cai tyamua'a yau'eityajca'a a'ij tɨ tí'ixajtacaa. Aɨj pu cɨn Herodes cai raata'acara'a aɨjna ɨ jɨita'a tɨ raaje'ica. 21 Tɨ'ɨj ajna tya'ará'a ɨ xɨcaara'an a'anaj tɨ ma'acan aɨjna ɨ Herodes, aj pu xaa aɨn jɨita'a rá'amityejtya'aca'a a'ij tɨ ye'i huarɨni tɨ raaje'ica ɨ Juan. Tɨ'ɨqui Herodes, aɨjna tɨ ti'iyesten tɨ tya'ará'a ɨ xɨcaara'an a'anaj tɨ ma'acan, eihua pu tyaɨte huata'inee, xantaaru'u, matɨj mana'a hua'a capitanme, majta mej ti'ityetatya'upu'u maɨjna cɨme'e mej tihue'ijte'e ɨ tyaɨte, majta ɨ maj maun a'uchaatɨme aujna Galileeya, ɨ mej eihua ruxe'eve'e. 22 Aj pu'i yaujra'an aɨjna ɨ Herodías, aɨ pu utyajrupi u chi'ita a'u maj tyajanú'ucua'aca'a. Aɨjna ɨ yaujra'an, jɨita'a pu pɨrɨcɨ. Aj pu'i aɨn tyu'uteenyei rusaɨj huá'a vejripua. Tyamua'a pu eihua tira'aranajchaca'a aɨjna ɨ Herodes tɨ tyu'uteenyei, majta aɨme ɨ maj jamuan ti'icua'aca'a. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ tajtuhuan tɨcɨn: ―Naatahuaviiri'i ti'itɨj paj a'ij ti'ijxe'eve'e. Nyamuaata'asin. 23 Eihua pu tya'ataujratziiri'i rusaɨj tɨ ayan raata'an ti'itɨj tɨ raatahuaviira. Capu nu'u a'ij rɨni tɨ pua'a raatahuavii e'ita'a a'u tɨ tihuaje'ijte'e. 24 Aj pu'i á'uraa aɨjna ɨ jɨita'a. Tɨ'ɨj i ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ runaana tɨcɨn: ―¿Ti'itajni nyaraatahuavii ɨ tajtuhuan? ―Yaa pu tiraataihua'uri'i. Aj pu i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ naanajra'an tɨcɨn: ―Huatahuaviiri'i ɨ muura'an aɨjna ɨ Juan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuaca. 25 Aj pu i ajtahua'a ca'anacan utyajrupi a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ tajtuhuan tɨ ve'e. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu ti'ijxe'eve'e paj naataɨ'ɨte'en tuxa'a jetze ɨ muura'an ɨ Juan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuaca. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ yaujra'an ɨ Herodías. 26 Tyamua'a pu a'ij pua'a tiraata'a aɨjna ɨ tajtuhuan tɨ rusaɨj ayan tya'ataujratziiri'i tɨ ayan nu'u huarɨni a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e aɨjna ɨ jɨita'a ɨ yaujra'an ɨ Herodías. Majta aɨme tɨ hue'inee, aɨ mu majta raanamuajri'i tɨ'ɨj raata'a ɨ runyuuca. Aɨj pu cɨn ti'itevi'ira'aca'a hua'a jemi aɨjna ɨ tajtuhuan. Aɨj pu cɨn, aɨn ra'ara'aste ɨ runyuuca. 27 Ajta e'eyan xantaaru'u huataityaca'a tɨ raaje'icatan, ajta e'eyan ya'araɨ'ɨte'en ɨ muura'an ɨ Juan. 28 Ajta á'uraa ɨ xantaaru'u. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a aa tɨ e'ityanami'ihuaca'a aɨjna ɨ Juan. Aj pu'i ru'ijvéijchaca'a ɨ muura'an ɨ Juan. Tɨ'ɨqui ya'araɨ'ɨte ɨ tuxa'a jetze. Ajta aɨn ɨ tajtuhuan, aɨ pu raataɨ'ɨte aɨjna ɨ yaujra'an ɨ Herodías. Tɨ'ɨjta'i aɨn raataɨ'ɨte ɨ runaana. 29 Majta maɨn ɨ maj á'ujhua'anya'a jamuan ɨ Juan, matɨ'ɨj raamua'areeri'i, aj mu mi a'uré'enye jemin Herodes, meya'utɨɨ aɨjna ɨ mɨ'ɨchi. Matɨ'ɨj mi ra'ava'ana. Yaa pu eenye'eque'en huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Juan. 30 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, aɨ mu tyujsaɨj a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús. Aj mu mi raata'ixaa nain a'ij mej ti'itɨj huáruu, nain a'ij mej ye'i tihua'umuá'ate. 31 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Mu sa'utauriyi'i. Tiche'e huatasa'upe'en ma a'ahua'a a'u tɨ cai ti'itɨ e'ere'evee. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. Aru eihua mu a'ure'eninyéica'a ɨ tyaɨte a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús. Majta a'ucɨ'ɨca'a jemin ma mui'itɨ ɨ tyaɨte. Aɨj pu cɨn cai huatacɨ'ɨpajca'a tɨ tyu'ucua'ani aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 32 Aj mu mi a'ucɨj rujɨɨmua'a baarcu jetze. Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a a'u tɨ cai a'a a'atɨ. 33 Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu hua'aséiraca matɨ'ɨj a'ucɨj. Eihua mu raamuá'a ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn ru'ɨcan a'ire'enyajxɨ a'u tɨ na'a maj a'uchaatɨme. Aɨ mu mi anacai a'ará'a a'u tɨ a'araíxanche'e aɨjna ɨ Jesús, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 34 Ajta, tɨ'ɨj aɨn aitama'aca'a ɨ baarcu jetze, eihua pu tyaɨte huaséijraca'a. Tɨ'ɨj ii huataujxaamɨste tɨ'ɨj hua'useij. Yaa mu tityaja'uvátzɨj cumu canya'axɨ tɨ cai a'atɨ hua'a cujta'a huama'acaa. Aɨj pu'i cɨn a'utyejche aɨjna ɨ Jesús tɨ tihuá'umua'aten eihua. 35 Tɨ'ɨj huatyechumua'araca'a, aj mu mi ave'ere'enye jemin ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri tyechumua'ari. Ajta cai a'atɨ ye'eche ayajna vejli'i. 36 Ajta cai ti'itɨj ticha'ɨ maj raacua'ani mɨ tyaɨte. Pata'aj hua'ure'itixɨ'ɨn, mej mi a'ucɨ́jxɨ'ɨn ma a'ahua'a chajta'a, a'u maj a'uchaatɨme tyaɨte mej mi pan huananan. 37 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús, tɨcɨn: ―Muan xu tihua'amin rujɨɨmua'a sana'a. Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni rɨ'ɨri tyaj ja'uju'un tyaj pan a'uvá'ananan tyej ti tihua'umín? Tɨ pua'a teyan ti'ituava'a a'achu tɨ caj a'atɨ ramue'itɨcɨjca tɨ pua'a ayan tyu'umuare'en a'achu cumu hua'apua cieentu xɨcaj cɨme'e, capu ajta ti'icɨ'ɨpáa a'ame ɨ tumin tyej ti teyan huarɨni. 38 Aj pu'i aɨn ɨ Jesús, ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sericu, mu xaare'ixe'ere'e a'achuni caj me tirajcha'ɨ ɨ pan. Matɨ'ɨj mi raamua'areeri'i. Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ai pu'u caj ti'ixuavi. Anxɨvi ɨ pan. Majta hue'ité, caj mu tí'ityahua'apua. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. 39 Tɨ'ɨqui hua'utaityaca'a maj a'ujra'ase aa tɨ a'utu'upi ma mui'itɨ ma'a. 40 Aj mu mi a'ujrá'asaca'a, seica anxɨte ma arástɨmé'en, majta seica hua'apuate japuan tamuaamuata'a mu arástɨmé'en. 41 Aj pu'i aɨn ɨ Jesús, ra'ancuraɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ pan, ajta aɨmej ɨ hue'ité. Tɨ'ɨjta'i ra'antítaaraxɨ ɨ pan, aj mu mi hua'uráɨ'ɨpɨ'ɨte ɨ tyaɨte. Majta ɨ hue'ité, aɨ mu majta huatamui'iraca'a. Aj pu'i hua'utaɨ'ɨpɨ'ɨ aɨjna ɨ Jesús ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a mej mi hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨte'en ɨ tyaɨte. 42 Naijmi'i mu tyu'ucuaa ɨ tyaɨte. Tyamua'a mu eihua tityáaju'uxai. 43 Ajta eihua pu ava'aturaa ɨ pan, majta ɨ hue'ité. Tamuaamuata'a japuan hua'apua mu tya'ava'ɨste tɨ'ɨti sicɨri jetze aɨjna cɨme'e ɨ tɨ ava'aturaa. 44 Majta maɨn ɨ mej tyu'ucuaa ɨ tyetyaca, ayaa mu ará'axcaa a'achu cumu anxɨ vi'ira'a. 45 Tɨ'ɨqui Jesús pu hua'utaij maj atyacɨɨnye ɨ baarcu jetze maj antacɨɨnye atavan pujme'en, maj nu'u anáatyá'a a'ara'asti ajna Betsaida. Ma ajta aɨn Jesús, aɨ pu aun a'utyajturaa tɨ'i hua'are'itixɨ'ɨn ɨ tyaɨte. 46 Tɨ'ɨj hua'ure'itixɨ, aj pu'i á'uraa aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a a'u tɨ á'ujɨrime tɨ'ij raatyajhuauni ɨ Dioj jemi. 47 Tɨ'ɨj huatyatɨca'araca'a, aa mu meri a'uju'unca'a e'ita'a ɨ jaj japua, jetzen mua'araatyá'a ɨ baarcu. Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu rusaɨj a'utácatii jɨri jetze. 48 Tɨ'ɨqui raaseij tɨ hua'amuare'eristya'aca'a maj antacɨɨnye jaj japua a'ini a pu a'ava'aacacaa. Tɨ'ɨj tapua'arijma'aca, aɨ pu a e'ire'enye ajna vejli'i maj huaju'uca'a baarcu jetze. Aɨ pu huama'acaa ɨ jaj japua. Pu'uri hua'antinájchijma'a. 49 Majta maɨn, matɨ'ɨj raaseij, metyu'utatzɨn. Muaajijhuaca'a naijmi'i a'ini naijmi'i mu raaseij tɨ huama'acaa ɨ jaj japua. Ayaa mu tyu'umuá'a tɨcɨn: “Nyájcan pu pueen.” Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Xaatyaujca'anye ɨ rutzajta'a. Caxu ti'itzɨɨnya'a. Nyaa nu nyaɨn pɨrɨcɨ ɨ Jesús. 51 Aj pu'i atyajraa ɨ baarcu jetze a'u ma a'araatya'aca'a. Tɨ'ɨqui huatyapua'araca'a tɨ hua'aacaca'a. Aj mu mi a'ij tya'utaseij. Tɨ'ɨqui utyaavatzɨ ɨ hua'a tzajta'a ɨ mej ti'imuajcaa. 52 Eecan mu ti'imuajcaa a'ini camu yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ een cɨn raayɨ'ɨtɨ tɨ aɨn raatamui'iren ɨ pan, a'ini rujɨɨmua'a muaatáujnaamɨ ɨ rutzajta'a. 53 Matɨ'ɨj mi antacɨj jaj japua. Au mu mi a'ará'a ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Genesaret. Aa tɨ a'avastɨme ɨ jaj, aa mu ra'ijtápe ɨ baarcu. 54 Cɨme'en mu'u aitacɨj ɨ baarcu jetze, e'eyan mu raamuá'a aɨjna ɨ Jesús ɨ tyaɨte. 55 Aɨj mu mi cɨn ca'anacan muaruáachijmá'a, a me ve'ere'enye ɨ jemin. Matɨ'ɨj mi a'utyajhuii maj hua'ajsaɨre'en jutaatzi japua ɨ mej ti'icucui'i ajna a'u maj ya'amua'areeraca'a tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús. 56 Ajta a'u tɨ na'a tɨ a'ure'eninyéica'a raanchu tzajta'a tɨ huachájta'atajme na'ari tɨ huachájta'atajme tɨ vivejmá'a, a'u tɨ na'a nya'u, mahua'uraatzajye'icaa caaye jetze. Aj mu mi rájhuaviiri'i aɨjna tɨ hua'uta'an maj ra'ajtamuare'en cɨɨxura'ara'an jetze, aɨjna jetze tɨ uvijpi'i ɨ siicu'ura'ara'an tɨ'ij a'achu maj pua'amua ra'ajtamuare'en, mej mi huarún. Ayaa pu'u xaa nya'u tyu'uruu ajna u Genesaret.

Marcos 7

1 Matɨ'ɨj mi maɨn ɨ fariseo, jamuan majta seica ɨ mej te'eyu'uxaca teyujta'a mej mi maɨjna huáurityejte'en a'ij mej ye'i rɨɨ mua'aye'i, au mu a'araacɨ u Jerusalén, majta maun a'ará'a a'utɨ a'utyavaaca'a ɨ Jesús mej mi rájjaahuate'en. 2 Matɨ'ɨj mi hua'useij aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a maj cai anaujmueitya'axɨ mej tyu'ucuaa a'ij mej ti'ijrɨ'ɨrajcaa ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 3 Majta aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, ɨ maj majta meyan antya'aruu tɨcɨn fariseo, aɨ mu ra'atzaahuate'e ɨ ruvaujsimua'a tyaaca ti'iye'ira. Ayaa mu che'eta mana'a rɨjca naijmi'i ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Capu ti'iseicaj na'a ɨ tihua'aye'ira ɨ maj cɨn anaujmuéitya'axɨ'ɨn. Tɨ pua'a a'atɨ ti'icua'ani, anacai pu nu'u ruxe'eve'e tɨ aɨn a'atɨ eihua anaujmuéite'en, na'ari cai, ayaa mu'u ti'ixaxa'a tɨcɨn xana'avi'ire'e pu seijre'e aɨjna ɨ a'atɨ ɨ taye'irá jemi. Ajta, tɨ pua'a a'atɨ tyaja'uvá'ananan aujna mercaadu jetze, aɨ pu cai ti'icua'ani tɨ pua'a cai anacai anaujmuéite'en. Ajta ti'imui'i tɨ ayan cɨn tya'ava'ujmua'aree ɨ ruvaujsimua'a tyaaca tihua'aye'ira. Ayaa mu rɨjca: meti'ija'usica ɨ vaasu ɨ maj cɨn ya'aca. Aɨj mu majta ti'ija'usica ɨ ti'itɨ xa'ari, majta ɨ casueela. 5 Matɨ'ɨj mi maɨn fariseo, majta aɨme ɨ mej te'eyu'uxaca teyujta'a, aɨ mu meyan tiraataihua'uri'i maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn macai ra'aste ɨ tavaujsimua'a tyaacan tíiye'ira ɨ maj ajamuan á'ujhua'an? Ayaa mu'u rɨcɨ maj xana'avisi'i ti'icua'aca ɨ rumuajca'a cɨme'e. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ fariseo. 6 Tɨ'ɨqui ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tyamua'a pu tyajámuaavijte'e ɨ tɨ ayan ajmi'i ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan, aɨjna tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Aɨ pu ra'uyu'uxaca'a tyamua'a a'ij sej e'en mɨ saj cai huataujnyátacan cɨn tihue'ijte'e ɨ tyaɨte silu seyan sana'a ruseijrata meseíraca ɨ tyaɨte saj nu'u nain cɨn ra'astijre'e. Ayaa pu tira'uyu'uxaca'a aɨjna tɨcɨn: Rɨ'ɨ mu tinaatyátu'araca tɨ pua'a metí'ixajta inyeetzi cɨme'e. Ma ajtá'i, mu'uri ajtacɨ́ɨj inyeetzi jemi rumua'atziira'a cɨme'e. 7 Capu ti'itɨj vaɨre'e tɨ pua'a metyu'utyáanajche inyeetzi jemi. Ayaa mu ti'ihuá'amua'atyahua tɨcɨn: “Dioj pu raatyajtuaa i taye'irá ityejmi jemi.” Ma ajta'i cai, capu, rujɨɨmua'a mu rajtyau ɨ rutzajta'a. Yaa pu hui tira'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan. 8 ’Ayaa xu'u rɨcɨ. Muan sej seri ya'uhua'axɨ a'ij tɨ ajmi'i tyu'utaijtaca'a ɨ Dioj, sej si seyan huarɨni a'ij mej ti'ijxe'eve'e ɨ tyaɨte. Aɨ pu a'amuaranajchi ɨ tihua'aye'ira, tɨ ayan tyu'ujxe'eve'e tɨ xa'ari tyu'uja'usin na'ari tɨ tyu'uja'usin ɨ vaasu ɨ saj cɨn ya'aca. Eihua pu ajta tyu'ujxe'eve'e tɨ ayan tí'en. Ayaa pu nya'u. 9 ’Tyamua'a xu seri ya'uhua'axɨ a'ij tɨ tyu'utaijtaca'a ɨ Dioj, sata'aj ra'ara'asten ɨ hua'aye'ira ɨ tyaɨte. 10 Ayaa pu tí'en, a'ini, ayej tiraataxajtaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan, tɨcɨn: “Pata'aj ra'atzaahuatya'a a'ataata, ajta a'anaana.” Ajta ayan tɨcɨn: “Sata'aj raaje'ica aɨjna ɨ a'atɨ tɨ a'ij pua'a ti'ixaxa'a ɨ rutaata jemi na'ari ɨ runaana jemi.” 11 ’Ma sajta muan, ayaa xu tirata'aca tɨ a'atɨ ayan tihua'uta'ixaate'en ɨ ruvaujsimua'a ɨ runyuuca cɨme'e tɨcɨn Corbán. (Ayaa pu huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨcɨn muaɨ'ɨvejri pu pɨrɨcɨ.) Ajta ayan tɨcɨn: “Naijmi'i, a'achu nyaj caj tí'ijcha'ɨ, aɨj nu neri raatamuaɨ'ɨvejte ɨ Dioj. Aɨj nu cɨn nyacai che'e tí'ijcha'ɨ ɨ nyaj cɨn amuaatyavaɨre'en.” 12 Tɨ pua'a hui a'atɨ ayan tihua'uta'ixaate'en tɨcɨn: “Corbán” ca xu che'e raata'acare'en tɨ aɨn hua'utavaɨre'en ɨ ruvaujsimua'a. 13 Aɨj xu cɨn, seyan rúujɨpua ɨ tɨ cɨn tyu'utaijtaca'a ɨ Dioj aɨjna cɨme'e ɨ a'amuaye'ira saj seica huatátu'ire'en. Eihua xu seyan ti'ijrɨ'ɨre. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 14 Tɨ'ɨqui ajtahua'a hua'utajee ɨ tyaɨte. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa. Tɨcɨn: ―Muan xu raanamua naijmi'i, sej si yau'eitaa xa'ara'ani: 15 Ti'itɨ tɨ a'ij ɨ tɨ ti'icue'iri'i, tɨ pua'a a'atɨ raacua'ani, capu a'atzu raxana'ave'e. Capu raxana'ave'e a'ini ma pua'aque pu ma'acan. Ma ajta ɨ tɨ tzajta'an ma'acan, aɨ pu xaa raxana'ave'e. 16 Muan xu rarɨ'ɨrejve, rɨ'ɨ xu tiraanamua. 17 Tɨ'ɨj cai che'e ma'a a'atɨjca'a, aj pu i aɨn utyajrupi u chi'ita. Aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨ cɨme'en aɨjna tɨ raxana'ave'e ɨ a'atɨ. 18 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni tzaa sacai sajta yau'eitaa xa'araa? ¿Ni tzaa sacai yau'eite saɨjna? Tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨj huacua'ani tɨ ti'icue'iri'i, aɨjna tɨ raacua'ani, ma pua'aque pu e'ema'acan. Aj pu i ucaruti ɨ ucaara'an jetze. Ajta e'eyan huiraame ɨ chuitɨraara'an jetze. Aɨj pu cɨn cai raxana'ave'e a'ini capu rájrupi ɨ tzajta'an, ɨ xaijnyu'ucara'ara'an jetze. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨ i'i re'en naijmi'i tɨj na'a tɨ ti'icue'iri'i. 20 Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna tɨ tzajta'an aiiráninyei, amɨ pu xaa raxana'ave'e ɨ tevi. 21 Au pu huiraaye'i ɨ tzajta'an ɨ tevi naijmi'i ɨ mua'atziira'a tɨ a'ij pua'a e'en, tɨ ajta ca'anijra'a rata'aca ɨ tevi tɨ'ij a'ij pua'a tyu'umua'ati, tɨ'ij tyu'ujxana'acɨre'en saɨj jamuan tɨ cai ratyevi'itɨn, na'ari jɨita'a ayan huaujxana'acɨre'en seij jamuan tɨ cai cɨna'ara'an pueen. Au pu tzajta'an ajta huiraaye'i ɨ mua'atziira'a tɨ ca'anijra'a rata'aca ɨ tevi tɨ tyu'unahua'an na'ari tɨ tyu'ujé'ica na'ari tɨ cha'a na'a tyu'uxana'acɨre'en hua'a jamuan ɨ tɨ'ɨrii. 22 ’Ajta au pu huiraaye'i ɨ tzajta'an eijna tɨ ca'anijra'a rata'aca tɨ a'atɨ ayan ti'itɨ ti'ijmueira'a ɨ tɨ tí'ijcha'ɨ ɨ saɨj na'ari tɨ a'atɨ a'ij pua'a rɨjca, nusu tɨ seij huácuanamua. Ayaa pu che'eta na'a een tɨ pua'a a'atɨ ayan a'ij pua'a tyu'ujepe'e, na'ari tɨ pua'a a'atɨ seij anchueere'en, nusu tɨ pua'a a'atɨ a'ij pua'a ti'itejeeva, na'ari a'ujtzaahuatyahua'a, ca'ɨn aɨn ayan rɨcɨ ɨ tɨ cai xa'apɨ'ɨn. Naijmi'i tɨj na'a tɨ ayan een, au pu huiraaye'i ɨ tzajta'an ɨ tevi. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, aɨ pu xaa aɨn pueen ɨ tɨ ru'uráchuaamuara'aca ɨ tevi ɨ tzajta'an. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 24 Aj pu i Jesús á'uraa ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Tiro, ajta Sidón. A pu a'ahua'a chi'ita a'utyajrupi, a'ini capu raxe'eva'aca'a tɨ a'atɨ raamua'aree tɨ aun a'utyavaaca'a aujna. Ma'ajtá'i cai, capu huatarɨ'ɨristaraca'a tɨ huatauravaa. 25 Capu xaa nya'u, a'ini saɨj pu ca'anacan raamua'areeri'i. Jɨita'a pu pueenya'a aɨjna tɨ seij chuejra'a japua e'ema'acan. Saɨj pu tevijra'a pueenya'a. Ayaa mu hua'atamua'amua tɨcɨn sirofenicia, ɨ mej nu'u chiicate pueen. Ajta aɨn ɨ jɨita'a, aɨ pu tiyaujca'a, jɨitacan tɨ tiyaaru'u tzajta'an seijre'e. Aj pu i e'ire'enye aɨjna ɨ naanajra'an. Titunutaca'a ajna vejli'i a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús. Aj pu i ayan tirajhuaviiri'i tɨ ru'iramuarite'en ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa ɨ yaujra'an. 27 Aj pu i ayan seij nyuucari cɨn tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús, ayan tɨcɨn: ―Miche'e anacai tyu'ucua'ani mɨ tɨ'ɨrii. Capu ayan raavijte'e tɨ huaɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ pan tɨ'i chiicate huataɨ'ɨpɨ'ɨte'en. 28 Aj pu'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ jɨita'a tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna, nyavastara'a. Aru casi'i, tɨ pua'a maɨn tɨ'ɨrii, ra'acahua'anan tɨ te'ení ɨ pan ɨ mesa japua, ¿ni qui macai racua'ani ɨ chiicate ɨ mej meesa jete e'iráuu? ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ jɨita'a. 29 Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u tiraavijte'e patɨj peri tiraataxajtaca'a. Pata'aj a'ura'ani. Pu'uri huirajraa ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa mua'ayauj. 30 Aj pu i á'uraa aɨjna ɨ jɨita'a. Tɨ'ɨqui a'ará'a u ruche. Tɨ'ɨj aɨn raaseij aɨjna ɨ ruyauj, tɨ an a'ujcá'a utaatzi japua. Aj pu i aɨn jɨita'a raamua'areeri'i tɨ ari huirajraa ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa. 31 Ajtahua'a pu huirajraa aɨjna ɨ Jesús ajna a'ahua'a Tiro. Aj pu i u a'uré'enye ajna a'ahua'a Sidón. Au pu e'ita'a a'atanye ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Tamuaamuata'a tɨ chajta'atajme. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a ajna jaj tɨ jajmuaa, ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn Galileeya. 32 Aj mu mi seij a'arajtɨɨ tɨ ti'icu'i. Capu huityajnamua aɨjna ɨ a'atɨ. Ajta capu tyá'anrɨ'ɨre. Aj mu mi rájhuaviiri'i aɨjna ɨ Jesús, tɨ ra'ajtamuare'en ɨ tɨ ti'icu'i tɨ'ij tiraahuaate'en. 33 Aj pu i a'atzu a'ɨmɨ ra'iraavi'itɨ ajna tyaɨte tzajta'a. Tɨ'ɨqui aɨn Jesús, ɨ ruxɨte urujtya'axɨ'ɨ naxaita'a ɨ tɨ ti'icu'i. Tɨ'ɨqui ajta aɨn a chuaata'a a é'ejtzitze. Aj pu'i ra'antimeijri'i nyanuraara'an jetze aɨjna cɨme'e ɨ ruɨjque'e. 34 Tɨ'ɨqui ute'e a'ujnyeeraca'a. Ajta ucayaatɨraa. Aj pu'i ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ runyuuca cɨme'e tɨcɨn: ―¡Efata! ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. (Aijna i nyuucari, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn: “Tya'antácuuna.” Ayaa pu huataujmua'a aijna tɨcɨn: “Efata.”) 35 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús, aj pu i aɨn huaruj ɨ tɨ ti'icui'ica'a. Pu'uri xaa ajna huityanamuaara'a a'araa. Ajta, ari tya'anrɨ'ɨrajcaa. Capu che'e ca'achira'aca'a ɨ nyanuraara'an. 36 Ajta Jesús raata'ijmɨjri'i tɨ cai a'atɨ huata'ixaate'en. Ma majta, camu meyan huarɨj. A'achu tɨ caj ayan tihua'utaite'enche'e, ayaa mu che'eta caj tihua'ata'ixaate'enche'e ɨ seica. 37 Matɨ'ɨj mi tyamua'a a'ij tya'utaseij ɨ tyaɨte. Meyan tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ pu ti'ijrɨ'ɨre aɨjna ɨ Jesús nain cɨme'e. Aɨ pu hui raayɨ'ɨtɨ tɨ tihua'uhuaate'en mej mi huityanamuaara'a mua'ara'ani, ajta mej mi tya'anrɨ'ɨraj mua'ara'ani ɨ maj cai tyá'anrɨ'ɨre. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a.

Marcos 8

1 Tɨ'ɨj auj aun a'utyavaaca'a aujna Galileeya ɨ Jesús, eihua mu tyaɨte tyujsaɨj. Camu ti'itɨj tichaɨca'a maj raacua'ani. Tɨ'ɨqui aɨn Jesús hua'utajee aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 2 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaanxaamɨste'e amɨme jemi mɨ tyaɨte, a'ini pu'uri hueica xɨcaj tyaume maj á'ujhua'an nyaa jamuan. Camu majta ti'itɨj ticha'ɨ maj raacua'ani. 3 Seica mu ɨmɨ cura'acɨjxɨ. Aɨj pu cɨn tɨ pua'a nyahua'ure'itixɨ'ɨn ɨ ruche macai xɨ tyu'ucuá'an, camu tya'utaviicue'ira ɨ juye japua. 4 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i, tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri pej tihua'umín ayajna a'u tɨ cai a'atɨ e'eche? ―Ayaa mu tiraataihua'uri'i. 5 Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'achuni pua'amuaca saɨ'ɨpɨ'ɨsin ɨ pan? Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Arahua'apuaca. ―Yaa mu tiraata'ixaa aɨme. 6 Aj pu i raataijtaca'a maj a'ujrá'asen ɨ tyaɨte a chuaata'a. Tɨ'ɨqui ra'antyɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ pan ute'e aɨjna ɨ Jesús. Aj pu i rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj jemi, ajta ra'antitaaraxɨ. Aɨj pu i hua'ura'ɨpɨ'ɨ ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Majta maɨn, aɨme mu hua'ura'ɨpɨ'ɨ ɨ tyaɨte. 7 Majta mu hue'ité hua'apuaca tichaɨca'a. Ajta pu raatyahuau ɨ Dioj jemi. Tɨ'ɨqui hua'utaij maj hua'ura'ujtaare'en. 8 Naijmi'i mu tyu'ucuaa. Majta tyamua'a tityáaju'uxai. Ajta ava'aturaa ɨ pan tɨ ra'antitaaraxɨ. Sicɨri mu jetze ra'ava'ɨstya'axɨ aɨjna tɨ ava'aturaa. Arahua'apua sicɨ pu tya'aará'a. 9 Majta maɨn ɨ tyaɨte ɨ mej tyu'ucuaa, mua'ara'asica'a cumu muaacua vi'ira'a. Aj pu i aɨn Jesús hua'are'itixɨ ɨ tyaɨte. 10 Tɨ'ɨqui atyajraa baarcu jetze, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. Au mu a'ará'a ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Dalmanuta. 11 Matɨ'ɨj mi fariseo a e'ire'enye, majta e'eyan a'utyajhuii mej ti'ira'ihuau'un maɨjna ɨ Jesús. Maraatatése maj ca'anijra'a raata'an tɨ ij aɨn aiirá'ɨtzen. Maraatáhuaviiri'i tɨ hua'utaseijrate'en ɨ maj cɨn a'ij tya'utaseijra maj nu'u mi cɨn raamua'aree aɨjna tɨ jetzen araujca'anye aɨjna ɨ Jesús, tɨ pua'a aun a'uve'eme aɨjna jemi tɨ ute'e e'eseijre'e tɨ ij ayan huarɨni. 12 Aj pu i aɨn cai che'e a'ij tya'anrɨ'ɨraa a'araa. Tɨ'ɨqui ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn manhuavii aime i tyaɨtejra'a nyej ti'itɨ hua'utaseijrate'en ɨ maj cɨn raamua'aree a'u tɨ e'ema'acan ɨ nyaj cɨn ti'imɨjhuaca? Ajta ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa nu xaa nya'u tyaja'amue'ixaate'e muejmi, canu ti'itɨj amuaataseijrate'esin. 13 Aj pu i huaja'uhua'axɨ ɨ tyaɨte. Tɨ'ɨqui ajtahua'a atyajraa ɨ baarcu jetze. Aj mu mi a'ucɨj utavan pujme'en. 14 Majta maɨn ɨ maj á'ujhua'anya'a jamuan ɨ Jesús, aɨ mu ya'uhua'axɨ mej ya'araɨ'ɨpɨ'ɨn ɨ pan maj raacua'ani. Seij mu'u caj tyu'ɨsima'a aɨjna ɨ baarcu jetze. 15 Aj pu i ayan tihua'utaij tɨcɨn: ―Xaanamuajri'i muan. Rɨ'ɨ xu'u saɨjna cɨme'e ɨ fariseo maj rajnajchi ɨ pan jetze tɨ'ij huacu'usta, sajta saɨjna cɨme'e maj majta rajnajchi ɨ mej Herodes jamuan á'ujhua'anya'a. 16 Matɨ'ɨj mi a'utyajhuii mej ti'ityurixaate'en ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Meyan tɨcɨn: ―Yaa pu aɨjna cɨn tyu'utaxajtaca'a a'ini catu pan ticha'ɨ. 17 Aj pu i raamua'areeri'i a'ij mej ye'i tí'ixajtacaa. Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan ti'ixa yee sajcai pan ticha'ɨ? ¿Ni tzaa sacai xɨ yau'eite, ca'ɨn sacai xɨ tihuáuritejte? ¿Ni cai ti'itɨ a'amua jetze tasiseiri? 18 ¿Ni tzaa sacai ti'iseij, ca'ɨn sacai ti'inamua? ¿Ni sacai ramua'aree? 19 ¿A'achuni pua'an sicɨri ava'aturaa ɨ pan tɨ tya'avá'aturaa nyatɨ'ɨj hua'ura'ɨpɨ'ɨ ɨ maj anxɨ vi'ira'a a'asica'a ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e tɨ anxɨvi a'asica'a ɨ pan? ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tamuaamuata'a japuan hua'apua pu ava'aturaa. 20 Aj pu i aɨn Jesús, ayan ajtahua'a tihua'uta'ihua'uri'i tɨcɨn: ―Ajta, ¿a'achuni pua'an sicɨri setya'avaɨ'ɨstya'axɨ saɨjna cɨme'e ɨ tɨ tya'avá'aturaa ɨ ta'arahua'apua tɨ ará'axcaa nyatɨ'ɨj tihua'umí ɨ maj muaacua vi'ira'a ará'axcaa? Aj mu mi meyan tityaatanyú tɨcɨn: ―Arahua'apua sicɨri. 21 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿Ni tzaa sacai xɨ yau'eite muan? 22 Matɨ'ɨjta mi maun a'ará'a ajna a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betsaida. Matɨ'ɨj mi seij e'ire'enyeijte tɨ aracuuni'icaa. Aj mu mi rájhuaviiri'i aɨjna ɨ Jesús tɨ ra'ajtamuare'en. 23 Tɨ'ɨqui aɨn Jesús rajví'i muajca'ara'ara'an jetze aɨjna ɨ tɨ aracun. Ya'uvi'itɨ pua'aque ɨmɨ aujna a'u tɨ a'achajta'a. Aɨ pu ruɨjque'e ra'arameijraxɨ a jɨ'ɨsaara'an jetze. Ajta ra'ava'amuarej. Tɨ'ɨqui raataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni hui peri ma úunyee? 24 Aj pu i aɨn ɨ tɨ aracun, antányeerejye'ica, ayan tɨcɨn: ―Ahuii, tyetyaca nu seij. Cu xuee cɨye mana'a pueen. Maj mu á'ujhua'an. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ tɨ aracun. 25 Ajta aɨn Jesús, ajtahua'a pu ra'araamuare a jɨ'ɨsaara'an jetze ɨ tɨ aracun. Ajtahua'a pu rɨ'ɨ metyaunyeeraca'a. Pu'uri xaa ajna icu huaruj. Naijmi'i pu ti'iseijra'aca'a tyamua'a naa. 26 Aj pu i aɨn Jesús raataijtaca'a aɨjna tɨ aracuuni'icaa tɨ nu'u a'ura'ani ɨ ruche. Ajta ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capej utyaru'iipiche'en u chajta'a. Ni capaj pajta a'atɨ ixaatya'a eijna cɨme'e a'ij nyaj timuaahuaa. 27 Tɨ'ɨj ayan tyuju'urɨj, aj pu'i Jesús, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, au mu a'ará'a a'u tɨ a'uchajta'atajme, ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cesarea de Filipo. Juye jetze mu auuju'ucaa. Tɨ'ɨj i ayan tihua'utaihua'uri'i aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―¿A'iqui meti'ixa ɨ tyaɨte yee a'ataani nyaj pɨrɨcɨ inyaa? 28 Aj mu mi meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Seica mu meyan ti'ixa tɨcɨn muaa paj paɨn pɨrɨcɨ aɨjna ɨ Juan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuaca'a, majta seica meyan tɨcɨn paj aɨn pɨrɨcɨ ɨ Elías. Majta seica, meyan ti'ixa tɨcɨn paj nu'u aɨn pɨji'irɨcɨ saɨj ɨ tɨ ti'ityejvee ɨ Dioj jemi. ―Yaa mu tiraata'ixaa. 29 Tɨ'ɨjta'i aɨn ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―Ari muan, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e a'ataani nyaj pueen inyaa? Tɨ'ɨqui ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro, tɨcɨn: ―Muaa paj aɨn pɨji'irɨcɨ aɨjna ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn Ɨ Cɨriistu'u, ɨ tɨ Dioj an ya'ujyeíjtzaa ɨ ɨpuari japua. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 30 Aj pu i aɨn hua'uta'ijmɨjri'i maj cai a'atɨ ixaatya'a. 31 Tɨ'ɨqui a'utyejche tɨ tihuá'umua'aten. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨ aɨn rusaɨj, ɨ tɨ ajta tyaata'a jetze airaanye, aɨ pu nu'u eihua rajpueitzi a'ame. Ajta tɨ nu'u ayan ruxe'eva'a a'ame maj cai raxe'eva'a mua'aju'un ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, majta ɨ maj va'acan cɨn títyatatí u teyujta'a, majta aɨme ɨ mej te'eyu'uxaca. Naijmi'i mu nu'u cai raxe'eva'a mua'aju'un. Ajta ayan tihua'uta'ixaa maj nu'u raaje'icatan. Tɨ'ɨj nu'u huamɨ'ɨn, aj pu ijta'i huatarujsin hueica xɨcajra'a tzajta'a. 32 Tyamua'a pu tihue'ixaa a'ahuaritaacan cɨme'e. Ajta aɨn ɨ Pedro, aɨ pu ra'iraavi'itɨ ayée. Aj pu'i tiraatixaatya'ajraa tɨ nu'u cai ayan ti'itaura'acare'en. 33 Ma ajta aɨn Jesús, aɨ pu ruhuarita'a a'achaacajraa. Hua'useirajraa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Aj pu i aɨn ɨ Pedro titya'axɨ. Ayan tɨcɨn: ―Aricu. Ajtára'a inyeetzi jemi, mɨ pej peyan ti'ixaxa'a tɨj aɨjna ɨ tiyaaru'u. Muaa paj cai peyan ti'imua'atze a'ij tɨj ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj silu a'ij mej ti'ijxe'eve'e ɨ tyaɨte. 34 Tɨ'ɨqui Jesús hua'utajee aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ajta ɨ tyaɨte. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ nyajamuan á'ucha'acanye'en, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ cai che'e ayan rɨjca a'ij tɨ rusaɨj ti'ijxe'eve'e. Ma ajta, tɨ pua'a a'atɨ á'ucha'acanye'en nyajamuan, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ rajpueitzi a'ara'ani ruxé'evi'ira'a cɨme'e. Ajta tɨ pua'a aɨn huamɨ'ɨni, capu a'ij i'irɨni. 35 Ayaa nu tyajamuaata'ixaate'esin. Tɨ pua'a a'atɨ tyu'utesi'ira'a tɨ cai huamɨ'ɨni, auche'e pu mɨ'ɨni aɨjna ɨ a'atɨ. Aij pu á'ujɨsin ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuri. Ma ajta, tɨ pua'a a'atɨ huamɨ'ɨni aɨjna cɨme'e tɨ á'ucha'acanye'en nyeetzi jamuan, na'ari aɨjna cɨme'e ɨ nyuucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu ajtahua'a huatarujsin. Ajtahua'a pu ratyauni ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuri. 36 Ajta, tɨ pua'a a'atɨ tyu'umue'itɨn naijmi'i tɨj na'a tɨ iiyan ti'iseijre'e chaanaca japua, ¿a'iqui tiraatyava'ɨri aɨjna tɨ raamue'itɨ tɨ pua'a aɨn ya'uraini ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuri? Capu ti'itɨ a'ij tiraatyava'ɨri, ¿ni cai? 37 ¿Ni cai a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ huaujnanai ɨ ruxaijnyu'uca tɨ ari ya'urai aɨjna cɨme'e ɨ tɨ tí'ijchaɨca'a? Capu a'atzu a'ij ti'irɨ'ɨri, icu. 38 Ayaa nu nyajta tyaja'amue'ixaate'e. Aijna i tyaɨtejra'a, eihua mu autyajturaa ɨ Dioj jemi. Ayaa mu e'en ɨ Dioj jemi matɨj aɨme ɨ mej ti'ixana'acɨra'a jɨita'a jamuan. Tɨ pua'a seti'itevi'ira'a saɨjna cɨme'e mej ramua'aree ɨ tyaɨte sej nyajamuan á'ujhua'an, na'ari mej ramua'aree tɨ a'amuaranajchi i nyenyuuca, tɨ pua'a seyan ti'itevi'ira'a hua'a jemi, aj nu nyajta inyaa i nyej nyajta tyaata'a jetze a'iraanye, nyaa nu neyan che'eta nyana'a ti'itevi'ira'a na'ame muejmi jemi. Neti'itevi'ira'a nu na'ame muejmi jemi ajna xɨcajra'a jetze nyatɨ'ɨj nyajtahua'a yatanyén iiyan chaanaca japua. Va'acan nu cɨn ti'ityavaa na'ame jemin ɨ Dioj tɨ niya'upua ajna nyatɨ'ɨj yatanyen hua'a jamuan ɨ mej ti'ivaɨre'e tajapua ɨ Dioj jemi.

Marcos 9

1 Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Seica ɨ mej ya huatyáuu ayajna, aɨ mu cai xɨ cui'ini hasta mana'a cai anacai raaseij tɨ'ɨj yatanyen ɨ Dioj tɨ'ij tyu'utaijta iiyan chaanaca japua ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e. 2 Tyauma'acaa a'achu cumu arájsevi xɨcaj, aj pu'i aɨn Jesús an a'ujnyéj jɨri japua. Aɨmej pu a'uví'itɨ aɨjna ɨ Pedro, ajta ɨ Jacobo, ajta ɨ saɨj, aɨjna ɨ Juan. Ajta e'eyan saɨque huaujruu aɨjna, a mu a'unyéjnye'erica'a. 3 Tatzavi'in pu cɨn seijra'acaa aɨjna ɨ Jesús. Tyamua'a pu tyu'utyacueinaraca'a ɨ cɨɨxura'ara'an. Yaa pu eenya'a seijra'acaa tɨj seeri. Iiyan chaanaca japua capu ma'a a'atɨ tɨ raayɨ'ɨtɨ tɨ cɨɨxuri tyu'uja'usin tɨ'ij ayan ti'ijcueinavi'i a'ara'ani. 4 Majta aɨme huaseij aɨjna ɨ Elías tɨ ajmi'i ti'ixajtacara'a ɨ Dioj jetze ma'acan, majta maɨjna ɨ Moisés tyaacan. Aɨ mu tí'ixajtacaa maɨjna jamuan ɨ Jesús. 5 Aj pu i aɨn Pedro, ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―Maeestru. Xa'apɨ'ɨn pu naa tyaj ya huatyáuu teyajna. Tiche'e hueicaca huataahua ɨnaamua. Saɨj tɨ mueetzi huacɨ'ɨti, ajta seij aɨjna ɨ Moisés, ajta ɨ saɨj aɨjna ɨ Elías. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 6 A'ini aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a ɨ Jesús metyu'utatzɨn huapɨ'ɨ. Ajta aɨn Pedro, capu ra'amitejtya'acaa a'ij tɨ ye'i tyu'utaxaj. 7 Tɨ'ɨqui jaitɨri a'acávi'irixɨ hua'a japua. Hua'a tzajta'a pu rájrupi. Aj mu mi raanamuajri'i tɨ a'atɨ ayan tyu'utaxajtaca'a, tɨcɨn: ―Ai pu niyauj pɨrɨcɨ ɨ nyej rachu'eve'e. Xaanamuajri'i saijna. ―Ayaa pu tyu'utánamuajre. 8 Matɨ'ɨj muaanyéerajraa nain japua, capu che'e a'a a'atɨjca'a. Aɨ pu'u a'utyavaaca'a hua'a jamuan aɨjna ɨ Jesús. Aj mu mi a'ucɨj. 9 Matɨ'ɨj e'iicaju'uca, aɨ pu tihuéijca aɨjna cɨme'e maj cai a'atɨ ixaatya'a a'ij mej tyu'useij, a'ini seica mu nu'u raaje'icatan aɨjna tɨ ajta tyaata'a jetze ajtyama'acan. Tɨ'ɨj nu'u huamɨ'ɨn, aj pu nu'u ijta'i huatarujsin. Aj pu nu'u i huatarɨ'ɨristari maj raataxaj. 10 Aɨj mu cɨn, aviitzi cɨn tí'ixajtacaa a'ij mej tyu'useij. Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a a'ij tɨ huataujmua'a eijna tɨ cɨn ayan yee tɨ'ɨjtahua'a nu'u huatarun ɨ tɨ mɨ'ɨni. 11 Aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i ɨ Jesús tɨcɨn: ―Aɨme ɨ mej te'eyu'uxaca, ¿a'ini een cɨn meyan ti'ixaxa'a tɨ anacai ya uve'enyejsin aɨjna ɨ Elías? 12 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Aɨjna Elías anacai pu aɨn ye uve'enyejsin. Aɨ pu nain tí'ijajcuare'en. Nyajta inyaa, niche'e a'atzu tyajamuaataihua'u. ¿A'ini tya'axa ɨ yu'uxari jetze aɨjna cɨme'e i nyej nyajta tyaata'a jetze a'iraanye? Ayaa pu tya'axa nyaj nu'u eihua rajpueitzi na'ame. Majta nu'u na'axaahuari'ira mua'aju'un. 13 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Pu'uri ye uve'enye aɨjna ɨ Elías. Pu'uri ayan tya'arauraste a'ij tɨ ye'i te'eyu'usi'ihuaca'a aɨjna yu'uxari jetze. Seica mu meyan a'ij pua'a raaruuren a'ij mej ye'i ti'ijxe'eve'e. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Ajta á'uraa aɨme jamuan, aɨjna ɨ Pedro, ajta ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan. 14 Matɨ'ɨj u e'ire'enye a'u ma e'ij e'enya'a ɨ seica ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj mi hua'useij maj eihua e'etyujsaɨra'acaa ɨ tyaɨte hua'a jamuan maɨjna ɨ seica. Aɨme mu majta huaseij ɨ mej te'eyu'uxaca teyujta'a. Aɨ mu meyan tyu'urihua'uraca'a. Majta mu tɨn nínyu'ucacuca'a. 15 Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj raaseij aɨjna ɨ Jesús, eihua mu huataujtyamua'ave. Matɨ'ɨj mi a'uruáachajraa jemin mej mi raatataujte'en. 16 Tɨ'ɨqui aɨn ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni cɨn setyu'urihua'u? 17 Aj pu i saɨj tɨ a'utyavaaca'a hua'a tzajta'a, aɨ pu ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Maeestru, yaa nu rave'evi'itɨ ɨ niyauj, tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijre'e. Aɨjna ɨ tiyaaru'u, aɨ pu cai rata'aca tɨ huatanyuuni, 18 a'ini a'anaj tɨ na'a tɨ aɨn tiyaaru'u rájviivi'i, ajta aya'arajraini a chuaata'a. Ajta eihua aijjaamɨ́scue'ira'a a'aye'i aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. Ajta ancurá'ujcɨ'ɨmáa ɨ rutamej cɨme'e. Ajta huatyacɨyaaxari nain japua ɨ rutzajta'a. Nu'uri hua'utahuaviiri'i ɨ maj mueetzi jamuan á'ujhua'an maj raatamuarite'en maɨjna ɨ tiyaaru'u. Ma majta maɨn, camu raayɨ'ɨtɨhua'a mua'araa. ―Yaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ. 19 Aj pu'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús, tɨcɨn: ―¿Ni tzaa sacai raayɨ'ɨtɨ muan? ¿Ni sacai xɨɨ tya'atzaahuate'e? ¿A'achuni pua'an ninye'ira'a ruxe'eve'e nyej a'amua cɨme'e huáviicue'ire'en sej si huáurityejte'en? ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Aj pu i ayan tyu'utaijtaca'a tɨcɨn: ―Ma sa'ave'evi'itɨchi mɨ pa'arɨ'ɨ. 20 Aj mu mi aa ye'eve'evi'itɨ. Ajta aɨn ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa ɨ pa'arɨ'ɨ, tɨ'ɨj aɨn huaseij ɨ Jesús, aɨ pu raatyaca'atzɨjxɨ ɨ pa'arɨ'ɨ. Aj pu i aitave a chuaata'a. Tɨ'ɨqui pɨ tavaɨjtzixɨ, áijjaamɨ́xcue'ira'a. 21 Aj pu i Jesús ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ taatajra'an ɨ pa'arɨ'ɨ tɨcɨn: ―¿A'achuni ari a'atee tɨ ayan tí'ijruure? Ajta aɨn taatajra'an ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tɨj na'a tɨ pa'arɨ'ɨstaca'a. 22 Ajta aɨjna ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa, eihua pu an ya'ujɨpua taij tzajta'a, ajta a jaata'a tɨ'ij raaje'ica. Tɨ pua'a paraayɨ'ɨtɨhua'an paj tiraahuaate'en, tá'ancu'uvajxɨ'ɨ, pajta taatavaɨre'en. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna taatajra'an. 23 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Naijmi'i pu ti'irɨ'ɨri jemin ɨ tɨ tya'atzaahuate'e. 24 Aj pu i aɨn taatajra'an ɨ pa'arɨ'ɨ ayan ti'ihuaujyeinyaca'a tɨcɨn: ―Netya'atzaahuate'e inyaa. Naatavaɨre'e nyata'aj eitze'e tya'antzaahuate'en. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. 25 Aj mu mi ajtyáxɨɨraca'a eihua ɨ tyaɨte maruáachijmá'a. Tɨ'ɨj aɨn Jesús hua'useij, aj pu'i ra'ajtya'axɨ ɨ tiyaaru'u tɨ pa'arɨ'ɨ tzajta'a seijra'acaa. Ayan tɨcɨn: ―Muaa tiyaaru'u paj cai huiityajnamua, paj cai atányuuve, ayaa nu ti'imue'ijte'e, paj raatatuani mɨ pa'arɨ'ɨ. Capej che'e tzajta'an utyaru'iipiche'en. 26 Aj pu i huajijhuaca'a aɨjna ɨ tiyaaru'u. Tyamua pu raatyaca'atzɨjxɨ aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ ca'anin cɨme'e. Aj pu'i huirajraa ɨ tzajta'an. Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, aa pu'u qui auca'itɨ a'araa. Xuee tɨ cuj huamɨ'ɨ. Aɨj mu cɨn meyan ti'imua'atzɨjca'a ɨ tyaɨte tɨ ayan nu'u huamɨ'ɨ. 27 Ma ajta'i cai capu. Jesús pu ra'ajví'i muajca'ara'ara'an jetze. Aj pu'i ra'ajjáj. Tɨ'ɨqui huatyeechaxɨ aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. Aj mu mi a'ucɨ́jxɨ naijmi'i. 28 Tɨ'ɨqui Jesús chi'ita utyajrupi, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj mi aviitzi cɨn tiraihuau'uri'i aɨjna ɨ Jesús, meyan tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn tyacai raayɨ'ɨtɨhua'a ta'araa tyej teyan raatamuarite'en aɨjna ɨ tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijra'acaa? 29 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj seyan raatamuarite'en saɨjna ɨ tiyaaru'ujra'a, ayaa pu tyú'ujxe'eve'e saj raatyajhuauni ɨ Dioj jemi, sajta ru'itzi'iva'a. 30 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. Au mu a'ará'a ajna a'ahua'a u Galileeya. Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu tihua'amua'atyahua'a aviitzi cɨme'e ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj a'ini capu raxe'eva'aca'a maj raamua'aree ɨ tyaɨte a'u tɨ a'ij een. Ayaa pu tihue'ixaatya'aca'a tɨ nu'u a'atɨ cɨme'en tyu'utatuire'esin aɨjna tɨ ajta tyaata'a jetze a'iráanye aɨme jemi ɨ tyetyaca. Aj mu nu'u mi raaje'icatan. Aru hueica xɨcajra'a jetze pu huatarujsin, ruuri pu nu'u ajtahua'a a'ame. 32 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, camu yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ tihue'ixaatya'aca'a. Majta ti'itzɨɨnya'acaa. Camu á'ujca'anyajca'a maj raatahuavii tɨ hua'uta'ixaate'en tyamua'a naa a'ahuauritaacan cɨme'e. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. 33 Au mu a'ará'a a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Capernaum. Matɨ'ɨj mi chi'ita utyajrupi. Aj pu i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni a'ij setyu'urihua'uraca'a ajna juye jetze? 34 Camu huatanyúu, a'ini meti'itevi'ira'aca'a aɨjna cɨme'e mej tyu'urihua'uraca'a maɨjna cɨme'e tɨcɨn a'ataani eitze'e ruxe'eve'e aɨme. 35 Aj pu i a'ujyeijxɨ aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui hua'utajee ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ ayan tira'aranajchi tɨ aɨn puéenye'en tɨ eitze'e va'acan cɨn ti'ityávaaca, aɨ pu ruxe'eve'e tɨ aɨn puéenye'en tɨ eitze'e cɨleenya'acan cɨn ti'ityávaaca. Ruxe'eve'e tɨ hua'utyavaɨre'en naijmi'ica ɨ tyaɨte. 36 Aj pu i pa'arɨ'ɨ auvi'itɨ. A e'ita'a ya'utara a'u mej e'ere'eti ɨ seica. Aj pu i ra'ave'evii ɨ múutze'en. Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 37 ―Tɨ pua'a a'atɨ ra'ancure'evi'itɨn nyeetzi jetze ma'acan seij ɨ pa'arɨ'ɨ tɨj aijna, aɨjna tevijra'a ajta necha'ɨj inyeetzi. Ajta ain ɨ tevijra'a, capu inyeetzi na'a ancure'evi'itɨ silu ajta pu ra'ancure'evi'itɨ ɨ Dioj, ɨ tɨ nyaja'utaijtaca'a nyej yatanyén. 38 Ajta aɨjna ɨ Juan, aɨ pu ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Maeestru, seij tu huaseij tɨ hua'amuaritya'acaa anyuucajtze'en cɨme'e ɨ tiyaaru'u ɨ maj hua'a tzajta'a seijra'acaa ɨ tyaɨte. A'ini capu á'ucha'acanya'a tajamuan, aɨj tu cɨn raata'ijmɨjri'i tɨ cai ayan rɨjca. ―Yaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Juan. 39 Aj pu i aɨn Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Caxu seyan ti'ira'ijmɨjra. Tɨ pua'a a'atɨ ayan rɨjca ɨ maj cɨn a'ij tira'utaseijra, aɨjna ɨ a'atɨ pu xaa á'ucha'acanya'a a'ame nyajamuan. Ajta aɨn, capu a'anaj a'ij pua'a ti'inyaxáata a'ame. 40 Tɨ pua'a aɨjna ɨ a'atɨ cai tajemin nyuu, aɨ pu xaa tavaɨre'e ityejmi. 41 Ayaa nu xaa nya'u tyaja'amue'ixaate'e, a'atɨ tɨ na'a, tɨ pua'a aɨn cɨj caj tyajamuaata'an ɨ jaj saj huaye'en aɨjna cɨme'e saj nyajamuan á'ujhua'an, Dioj pu xaa tiraatanajchite'esin aɨjna ɨ a'atɨ. 42 ’Na'ari pua'a a'atɨ tɨ na'a, tɨ pua'a aɨn ɨ a'atɨ a'ij pua'a tiru'utyériira pa'arɨ'ɨ tɨ cɨle'en, tɨ ajta na'atzaahuate'e inyeetzi tɨj aijna, eecan pu pueijtzi tichesin aɨjna ɨ a'atɨ japua. Capu ayan rajpueitzi a'ame'enche'e aɨjna ɨ a'atɨ tɨ pua'a anacai mu ra'acávi'ire'en ɨ tetej sa'unijra'a tɨ ve'e, majta e'eyan ra'atyajraini a jaata'a. 43 ’Matɨ'ɨj autyaturan ɨ Dioj jemi, seica mu meyan rujetze tyu'ujpua'ajte'en. Ayaa nu ti'imue'ixaate'e, tɨ pua'a peyan jetzen tiru'ujpua'ajte'en ɨ amuajca'a paɨjna cɨme'e ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ayaa paj huarɨni. Para'antiveijche ɨ amuajca'a, pej pi seij pana'a cɨn a'utyaturan ɨ amuajca'a ajna tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj, ajna paj a'aruuri pua'ame jemin. Na'ari pacai peyan huarɨni, hua'apuaca paj cɨn a'utyaruti ɨ a'amuájca'a ajna a'ahua'a a'u paj antipua'ari, a'u tɨ cai a'arɨ'ɨri tɨ ra'uje'ica ɨ taij. 44 Au mu cai a'acui'ini ɨ chu'inute ɨ maj muaatyacɨ'ɨsin. Capu ajta a'anaj á'amɨ'ɨve ɨ taij. 45 ’Na'ari tɨ pua'a peyan mua'a jetze tiru'ujpua'ajte'en muaɨɨca paɨjna cɨme'e ɨ paj autyajturaa ɨ Dioj jemi, aɨ pu ajta muaatyava'ɨri pej ra'ataveijche pamɨjna muaɨɨca. Eecan pu muaatyava'ɨri paj muaa a'utyaturan seij cɨme'e ɨ aɨɨca ajna tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj. Na'ari tɨ pua'a pacai peyan huarɨni, amá papu'u a'umej a'u tɨ Dioj an muajá'ujɨsin a'u tɨ a'ataa. Capu timuaatyava'ɨri paj hua'apuaca cɨn a'ume'en aujna a'u tɨ cai a'anaj rɨ'ɨri paj ra'uje'ica ɨ taij, ajna a'u maj cai a'anaj a'acui'ini ɨ chu'inute ɨ maj muaatyacɨ'ɨsin. Capu ajta a'anaj á'amɨ'ɨve ɨ taij. 47 ’Na'ari tɨ pua'a muaa a jetze paru'ujpua'ajte'en mua'a jɨ'ɨ paɨjna cɨme'e ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aitátɨchi. Eecan pu timuaatyava'ɨri pej pi peyan a'utyarute seij cɨme'e mua'a jɨ'ɨ ajna chajta'a a'u tɨ tie'ijta ɨ Dioj. Ma ajta, capu ti'itɨj a'ij timuaatyava'ɨri paj hua'apuaca ájɨ'ɨsijmá'a paun a'utyarute tɨ pua'a peyan eenye'en au pu muajá'ujɨsin aujna tɨ a'ataa, a'u maj cai a'anaj a'acui'ini ɨ chu'inute maj muaatyacɨ'ɨsin, ajta capu a'anaj á'amɨ'ɨve ɨ taij. 49 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Naiimi'i xu rajpueijtzi xa'aju'un, muan mɨ sej nyajamuan á'ujhua'an sej si seyan titeetyaturan tyamua'a naa uraré'enye'en ɨ rutzajta'a. 50 Ayaa pu ti'ivaɨre'e aɨjna ɨ unaj tɨ ti'itɨ tícacaren. Ma ajta, tɨ pua'a huatyáru'una aɨjna ɨ unaj tɨ'ɨj rajxɨ'ɨni ɨ ta'ancacá, a'ini auj ti'irɨ'ɨri tɨ'ij ajtahua'a ancacáa a'ara'ani. Capu che'e a'ij ti'irɨ'ɨri. Eijna i nyuucari i nyej á'amue'ixaate'e, ayaa pu che'eta ti'ivaɨre'e muejmi tzajta'a tɨj ɨ unaj. Che'e ain amuajcacaren a'amua tzajta'a tɨ ij rɨ'ɨ amuaaruuren. Rɨ'ɨ xu'u titya'ujmuajtya ɨ rutzajta'a. Rɨ'ɨ xu'u sajta a'ahuaujmua'aree rujɨɨmua'a sana'a.

Marcos 10

1 Jesús pu huiirajraa aujna u Capernaum. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a ajna a'ahua'a Jerusalén. Ayuu pu pujme'en á'ucha'acanya'a ayun jetze ɨ jatya'ana jetze ɨ Jordán. Majtahua'a mu tyujsaɨj ɨ tyaɨte a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Jesús. Ajta aɨ pu e'eyan a'utejche tɨ tihua'umua'aten a'ij tɨ ari ti'ijrɨ'ɨrajcaa. 2 Aj mu mi seica e'ire'enye. Fariseo mu pɨrɨcɨ aɨme. Aɨ mu tí'itesa'acaa mej meyan ca'anijra'a raata'an tɨ ij aiirá'ɨtzen aɨjna ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn meyan raataihua'uri'i tɨ pua'a nu'u aɨn ayan ti'ita'aca tɨ a'atɨ ma ruuraini ɨ ru'ɨj. 3 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ti'itaani amuaataij aɨjna ɨ Moisés tyaacan? 4 Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨ pu hui Moisés tyu'uta'a tɨ papee raatapijte'en ɨ tɨ cɨn a'atɨ ma ruuraini ɨ ru'ɨj. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. 5 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―A'ij xu pua'a tirajtyau ɨ rutzajta'a. Moisés pu tyu'uta'a tɨ a'atɨ ma ruuraini ɨ ru'ɨj. Aɨ pu xaa ayan papee raatapijte'en aru capu ayan tiraata'a ruxé'evi'ira'a cɨme'e. Ai pu'u een cɨn huarɨj aɨjna a'ini ayaa xu ti'ijxe'eva'acaa sana'a rujɨɨmua'a. 6 Ma ajta, tɨ'ɨj Dioj raatyataahuaca'a ɨ chaanaca tyajapuan yen seijre'e, “aɨ pu nu'u aɨme huataahuaca'a ɨ tyaata'a jamuan ɨ jɨita'a.” 7 “Aɨj pu cɨn aɨn tyaata'a ma huaúuhua'axɨjsin ɨ ruvaujsimua'a. Ru'ɨj pu nu'u jamuan a'utyaváa a'ame. 8 Matɨ'ɨj mi meyan eenya'a mua'aju'un ɨ maj hua'apua, cumu saɨj pu'u ɨ tevi.” Camu che'e hua'apua, silu saɨj pu'u. 9 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Dioj pu ayan tiraaxajtaca'a tɨ saɨj na'a ɨ tevi. Aɨj pu cɨn, capu ayan tiraavijte'e sej seyan ma tihuauuhua'anan ɨ ru'ɨstyamua'a, papee sahua'utapiite'en ɨ cɨ́nastyamua'ame'en. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui á'uraa, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 10 Matɨ'ɨjtahua'a mi chi'ita a'utyajrupi, majtahua'a mu meyan tiraataihua'uri'i aɨjna cɨme'e ɨ papee tɨ cɨn a'atɨ ru'ɨj ma uuraini. 11 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ ru'ɨj ma uuraini, aɨ pu ti'ixana'acɨre'en tɨ pua'a e'eyan seij ancure'evi'itɨn ɨ jɨita'a. Aɨj pu cɨn autyaturaasin jemin ɨ ru'ɨj ɨ tɨ ma rúujɨsin. 12 Na'ari tɨ pua'a jɨita'a rucɨn ma uuraini, aɨ pu ajta ti'ixana'acɨre'en tɨ pua'a ajta e'eyan seij antyaanaxca ɨ tyaata'a. Aɨ pu ajta autyaturaasin jemin ɨ rucɨn ɨ tɨ ma rúujɨsin. 13 Matɨ'ɨj mi tɨ'ɨrii ayauvi'itɨche ɨ Jesús tɨ'ij hua'ajtamuare'en. Aj mu mi maɨn ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu hua'uta'ijmɨjri'i ɨ tɨ'ɨrii maj nu'u cai huaja'uve'evi'itɨcare'en. 14 Tɨ'ɨj Jesús hua'useij a'ij mej ye'i rɨjcaa, aɨ pu huatanyu'ucaca'a. Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Miche'e yej huave'ere'enyejte'en mɨ tɨ'ɨrii inyeetzi jemi. Matɨj mana'a pua'amua ɨ maj á'ujca'ane tɨ Dioj tihua'utaijte'en, naijmi'i mu meyan e'en matɨj i tɨ'ɨrii. Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e. Caxu hue'ijmɨjra. 15 ’Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Naa pu hua'ase mɨ tɨ'ɨrii tɨ tihua'utaijte'en ɨ Dioj. Tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ a'utyarute aujna a'u tɨ Dioj tie'ijta, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ ayan che'eta na'a raxe'eva'a tɨ tiraataijte'en ɨ Dioj tɨj seij pa'arɨ'ɨ, mɨ tɨ yaa seijre'e. Na'ari cai, capu a'anaj a'utyaruti aujna aɨjna ɨ a'atɨ. 16 Aj pu i aɨn Jesús hua'ancure'evi'itɨ ɨ tɨ'ɨrii. Saxu'ijme'en pu ancaujtɨstyajxɨ ɨ rujetze. Ajta hua'ava'amuara'axɨ, aj pu'i raatyahuau ɨ Dioj jemi tɨ'ij aɨn hua'uchaɨn. Tɨ'ɨqui á'uraa aɨjna ɨ Jesús. 17 Tɨ'ɨj Jesús ari huirama'aca, saɨj pu ave'ere'enye, taichijma'a. Aj pu i titunutaca'a vejripuan ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Maeestru, nyaa nu ramua'aree pej rɨ'ɨ ti'itevi. ¿Ti'itajni a'ij ruxe'eve'e tɨ ayan naacɨ'ɨti nyej ruuri na'ara'ani ɨ Dioj jemi tɨj na'a rusen cɨme'e matɨ'ɨj a'itacɨɨnye a chuaata'a ɨ mej meri huacuii? 18 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn peyan ti'inyaxa yee nyaj rɨ'ɨ ti'itevi? Saɨj pu'u seijre'e tɨ rɨ'ɨ ti'itevi, ai pu aɨn pueen ɨ Dioj. 19 Muaa paj peri ru'umua'aree a'ij tɨ tyu'utaijtaca'a ɨ Dioj. Ayaa paj eenye'en: “Capaj ti'ixana'acɨra'a.” Ajtahua'a seij, ayan tɨcɨn: “Capej ti'ityacui'ica.” Ajtahua'a eijna tɨ ayan tɨcɨn: “Capej ti'inahua'a.” Ajta saɨj tɨ ayan tɨcɨn: “Capaj a'atɨ hue'itzi cɨn ti'ixaatya'a.” Ajta ayan tɨcɨn: “Capaj a'atɨ tzajrajmua'a.” Ajta ayan tɨcɨn: “Para'atzaahuatya'a a'ataata, pajta a'anaana.” Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ raataijtaca'a ɨ Dioj. 20 Aj pu aɨn a'atɨ ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, cɨme'en ɨ paj pauchan raataxajtaca'a, nain nu cɨn tya'aste i nyuucari nyatɨj nyana'a tyu'uvé'ese. 21 Tɨ'ɨj raaseij, rɨ'ɨ pu tya'utyaujmua'a ɨ rutzajta'a aɨjna ɨ Jesús. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ti'itɨ pu auj mua'aturaate'e paj cai xɨ cɨn tya'ara'aste. Aricu. Nain tyu'utuá ɨ pej tí'ijcha'ɨ. Pata'aj hua'ura'ate'en ɨ tumin ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. Tɨ pua'a peyan huarɨni, eihua paj ra'ancura'asin aujna a'ahua'a u tajapua. Chijtyaani paj pueenya'a pua'ame aujna tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj. Ajta pata'aj mu a'arajra'ani pej pi nyeetzi jamuan á'ucha'acanye'en. 22 Tɨ'ɨj raanamuajri'i aɨjna ɨ nyuucari, tɨ'ɨj i utyaavatzɨ ɨ tzajta'an. Huataujxaamɨjte a'ini eihua pu tí'ijchaɨca'a. Tɨ'ɨqui á'uraa aɨjna ɨ a'atɨ. 23 Aj pu i Jesús ruhuarita'a a'anyeerajraa. Ajta ayan tihua'uta'ixaa ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Tyamua'a pu tihua'amuare'eriste'e maj a'utyarute aujna tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj ɨ chijtyaani. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 24 Aj pu i utyaavatzɨ ɨ hua'a tzajta'a aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a aɨjna cɨme'e a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Ajtahua'a ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Niyaujmua'a, tyamua'a pu tihua'amuare'eriste'e ɨ mej eihua tí'ijcha'ɨ. Eihua pu hua'a jetze ruxe'eve'e ɨ maj caj tí'ijcha'ɨ. Aɨj pu cɨn muare'eri maj maun a'utyarute aujna tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj. 25 Capu xaa nya'u ayan muare'eri tɨ anajra'ani cameeyu'u ti'itɨ pɨ'ɨse'e jetze, tɨj ɨ chijtyaani tɨ a'utyarute ajna tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj. 26 Matɨ'ɨj raanamuajri'i, eecan mu a'ij tira'utanamuajri'i. Aj mu mi ti'ityurihua'uri'i rujɨɨmua'a. Meyan tɨcɨn: ―Tɨ pua'a ayan ti'ayajna, ¿ai ta'uj na'a ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ aun a'utyaturan ɨ Dioj jemi? ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. 27 Ajtahua'a Jesús hua'useij. Ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨme jemi ɨ tetyaca, capu xaa a'ij ti'irɨ'ɨri. Ma ajta, aɨ pu raayɨ'ɨtɨ ɨ Dioj. Nain cɨme'e pu jemin ti'irɨ'ɨri. 28 Aj pu i aɨn Pedro a'utyejche tɨ raata'ixaate'en. Ayan tɨcɨn: ―¡Tavastara'a, ma'acui xaa!, nain tu tyeri tyaja'urai ɨ tyej tí'ijchaɨca'a tyej ti á'ujhua'anye'en a'a jamuan. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 29 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨ a'uraini inyeetzi jemi, na'ari jemin ɨ nyuucari tɨ cɨn huaujjajcuare'en ɨ Dioj jemi, ti'itɨ tɨ na'a tɨ ya'uraini, aɨ pu mijmu eitze'e ancura'an tɨ'ɨj auj ruuri iiyan chaanaca japua. Tɨ pua'a saɨj na'a ɨ tɨ ya'urai, ayaa pu che'eta na'a ra'ancura'asin a'achu cumu anxɨte ti'itɨ tɨ a'ij, tɨ pua'a chi'i, na'ari a'atzimuá na'ari cu'utzimuá na'ari juutzimua'ame'en. Ajta ayan hua'ancure'evi'itɨ rutyaɨtestyamua'a, aɨme rutaata na'ari runaana nusu ru'ɨj, na'ari ruyaujmua'a. Ajta pu ra'ancura'asin ɨ chuej maj japuan vaujse ɨ tyaɨte. Nain pu tya'ancura'asin. Ajta rajpueitzi a'ame. Aru capu amɨn a'ij. Tɨ'ɨj aɨn a'utyarute aujna Dioj tɨ e'eseijre'e, Dioj pu raata'asin tɨ ruuri a'ara'ani jemin tɨj na'a rusen cɨme'e. 31 Ajta ayen tɨ cɨme'en yee: ―Mamui'i ɨ maj vivejme'en cɨn títyatatí ijii, aɨ mu cɨleenye'en cɨn títyatatyá'a mua'aju'un. Majta mui'itɨ ɨ maj cɨleenye'en cɨn títyatatí ijii, aɨ mu vivejme'en cɨn títyatatyá'a mua'aju'un. Ayej xaa nya'u te'eme. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 32 Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ Jesús, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. An mu a'ucɨ́j a'ahua'a Jerusalén. Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu anacai huama'acaa. Eihua mu rutyamua'ava'acaa ɨ seica. Majta ti'itzɨɨnya'acaa ɨ maj hua'a cujta'a huaju'uca'a. Tɨ'ɨqui ajtahua'a Jesús hua'utajee rujɨɨme'e. Aj pu i autyejche tɨ tihua'uta'ixaate'en a'ij tɨ ti'itɨj raruuren. 33 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i, xaanamuajri'i muan. Tu'uri a'uju'un anna Jerusalén. Saɨj pu tyu'utatuire'esin ɨ nyacɨme'en, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye aɨmej jemi ɨ mej tihue'ijte'e teyujta'a, ajta aɨmej jemi ɨ mej te'eyu'uxaca. Aɨ mu tyu'uta'asin maj naaje'ica. Aj mu mi maɨn tyu'utatuiire'esin aɨmej jemi ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan. 34 Matɨ'ɨj mi na'axaahuari'ira mua'aju'un, majta naatyavaaxɨ'ɨn. Majta nyatyetzítzi'ica'imuaxɨ'ɨn ɨ nyajetze. Majta naaje'icatan. Nyatɨ'ɨj hui huamɨ'ɨni, hueica xɨcaj tzajta'a nu nyajtahua'a a a'itamé hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. 35 Aj mu mi ajtyáxɨɨraca'a Jesús jemi aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan. Ai mu maɨn pueen yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Zebedeu. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, ayaa tu ti'ijxe'eve'e pej peyan huarɨni a'ij tyej ye'i ti'imuaatahuaviira. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. 36 Aj pu i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini seti'ijxe'eve'e nyej neyan huarɨni muejmi cɨme'e? ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a. 37 Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ahuii, ayaa tu ti'ijxe'eve'e ajna xɨcajra'a jetze patɨ'ɨj yatanyen pej titaataijte'en iiyan chaanaca japua. Pata'aj taata'an tyej uhuáraasixɨ'ɨn saɨj a'ɨrɨɨta'a, ajta saɨj autata'a. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. 38 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan, caxu ramua'aree a'ij sei ti'itɨj eenya'a huauhuau. ¿Ni seyan ra'aviicue'i saj rajpueitzi xa'ara'ani nyatɨj inyaa tirajpueitzi na'ame? ¿Na'ari sacai ra'aviicue'i ɨ tyaɨte maj a'ij pua'a amuaaruuren muejmi matɨj majta a'ij pua'a ti'inyaruure inyeetzi? ―Yaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 39 Aj mu mi meyan tɨcɨn: ―Níti'ijtá nya'u, ayaa tu tira'aviicue'iran. Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Muan xu rajpueitzi xa'aju'un nyatɨj tirajpueitzi na'ame inyaa. Ajta, muejmi, a'ij mu pua'a amuaaruuren matɨj a'ij pua'a ti'inyaruuren inyeetzi. 40 Ma ajta, canu nyaɨjna cɨn antinmua'aree nyaj amuaata'an saj uhuáraasixɨ'ɨn saɨj nya'ɨrɨɨta'a, ajta saɨj nyauutata'a. Aɨme pu'u cɨ'ɨti ɨ maj ayan huaujxa'apɨ'ɨntari'iri'i. 41 Matɨ'ɨj mi raamua'areeri'i ɨ seica ɨ maj tamuaamuata'a maj ara'ase a'ij mej ye'i tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan. Aj mu mi tininyu'ucacuca'a aɨme jemi ɨ maj hua'apua. 42 Aj pu i Jesús hua'utajee naijmi'ica. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Xu'uri ramua'aree, muan, a'ij mej ye'i rɨcɨ ɨ mej ti'ita'ijte'e nain chuejra'a japua. Ca'anin mu cɨn tihue'ijte'e ɨ tyaɨte. Aɨme ɨ mej vivéjmee cɨn títyatatí, aɨ mu hue'ijte'e a'ij mej ye'i huarɨni ɨ seica. 43 Ma ajta, capu ayan te'eme muejmi jemi. Tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ va'acan cɨn ti'ityavaa a'ara'ani, ayaa pu tyu'ujxe'eve'e tɨ aɨn cɨleenya'a cɨn ti'ityavaa a'ara'ani. 44 Ajta tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ aɨn pueenye'en ɨ tɨ eitze'e ruxe'eve'e, ayaa pu tyu'ujxe'eve'e tɨ aɨn hua'utyavaɨre'en naijmi'ica ɨ seica. 45 Ayej che'eta na'a ti'en inyeetzi jemi, inyaa i nyajta ɨ tyaata'a jetze airaanye. Canu nyaɨjna cɨn ya'uve'enye mej mi naatyavaɨre'en inyeetzi, silu nyata'aj hua'utyavaɨre'en mui'icaca ɨ tyaɨte. Ayaa nu xaa een cɨn ya'uve'enye nyexe'evi'ira'a cɨme'e nyata'aj hua'a japua huanyuuni, nyaɨjna cɨme'e nyaj huamɨ'ɨni hua'a jetze ma'acan. Nyetiraatanajchite'en ɨ Dioj tɨ cɨn aɨn hua'ajijve'e ɨ maj cɨn á'apua'aren ɨ tyaɨte. 46 Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jericó. Matɨ'ɨj mi huiiraacɨ maujna. Pu'uri huirama'aca aɨjna ɨ Jesús, majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, majta mui'itɨ ɨ tyaɨte. Au pu saɨj a'ityacatii vejli'i juye jetze. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Bartimeo. Yaujra'an pu puéenya'a aɨjna ɨ Timeo. Ajta aracuuni'icaa aɨjna ɨ Bartimeo. Aɨj pu limujna hua'ahuaviiraca'a. 47 Tɨ'ɨj i hua'unamuajri'i maj avejli'i a'ava'aju'ucaa. Cɨme'en pu'u hua'unamuajri'i, tɨ'ɨqui aɨn ta'aracun autyejche tɨ huajijhua. Ayan tɨcɨn: ―Jesús, mɨ pej i'ihuaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ tajtuhuan tyaacan ɨ David, na'ancu'uvajxɨ'ɨ inyeetzi. ―Ayaa pu tiraatajee. 48 Majta maɨn ɨ tyaɨte, tyamua'a mu tira'ajtya'axɨ. Maraatá'ijmɨjri'i tɨ'ij cai ayan tí'ijijhua. Ajta aɨn, eitze'e pu ca'anin cɨn huajijhuaca'a, ayan tɨcɨn: ―Mɨ pej i'ihuaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ David tyaacan, na'ancu'uvajxɨ'ɨ inyeetzi. 49 Aj pu i Jesús a'utyeechaxɨ. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sericu, sa'utájee. Aj mu mi ya'utajée. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Huatya'aca'anye ɨ a'a tzajta'a. Ajchesi. Aɨ pu muachu'eve'e ɨ Jesús. ―Yaa mu tiraata'ixaa. 50 Aj pu i aɨn airaujchuiri'i ɨ rucɨɨxu ca'anin cɨme'e. Tɨ'ɨqui ájtzucu. Aj pu i e'ire'enye ɨ Jesús jemi. 51 Aj pu i aɨn Jesús ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini peti'ijxe'eve'e nyej ti'itɨ a'ij huáruuren mueetzi jemi? Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ tɨ aracun tɨcɨn: ―Maeestru, ayaa nu ti'ijxe'eve'e nyaj atányeeri. 52 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri paja'ura'ani muaa. Petya'atzaahuate'e nyaj inyaa timuaahuaate'en. Aɨj paj cɨn peri huaruj. Cɨme'en pu'u ayan tiraata'ixaa ɨ Jesús, aɨjna ɨ tɨ aracun, aj pu i atanyeeraca'a. Tɨ'ɨqui, aɨ pu Jesús jamuan á'ucha'acanya'a a'araa, a'u tɨ na'a tɨ huaye'icaa.

Marcos 11

1 Matɨ'ɨj meri vejli'i anna antyenyéesima'acaa u Jerusalén, au mu a'atanyéj a'u tɨ chajta'atajme tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betfagé, ajta Betania. Au pu a'achajta'a jɨri jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Tɨ'ɨqui Jesús hua'apuaca huataityaca'a. 2 Ayan tɨcɨn: ―Sericu, sata'aj saun a'atanyén ajna vejli'i chajta'a tɨ e'eseijre'e. Tɨ pua'a seri ara'asti, au xu puuru'u e'etyauni tɨ cai xɨ a'anaj a'atɨ japuan ava'aca. Au pu a'ijtápi'ihuá a'ame. Sata'aj rá'ijxɨjta, sajta mu ya'aráajan. 3 Tɨ pua'a a'atɨ ayan tyajamuaataihua'u yee: “¿A'ini een cɨn sara'ixɨjta mɨ puuru'u?”, ayaa xu tiraata'ixaate'en yee: “Aɨ pu ra'ucupadu ɨ tavastara'a”, sajta seyan tiraata'ixaate'en yee: “Sajtahua'a xu ca'anacan saraatatuire'esin ɨ tɨ racɨi.” 4 Matɨ'ɨj mi u á'uju'un. A mu pua'aque caaye jetze yá'utyau maɨjna ɨ puuru'u. Au pu a'ijtapi'ihuaca'a pueerta jetze. Matɨ'ɨj mi ra'ijxɨjtaca'a. 5 Seica mu maun a'utyáuuca'a aujna. Aɨ mu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni a'ij saruure? ¿A'ini een cɨn sara'ixɨjta mɨ puuru'u? 6 Ayaa mu tihua'uta'ixaa a'ij tɨ ye'i Jesús tihua'uta'ixaa. Majta maɨn ɨ seica, aɨ mu hua'uta'a maj ra'anján. 7 Matɨ'ɨj mi ya'ujáj ɨ Jesús jemi aɨjna ɨ puuru'u. Mara'ityé'itarite rucɨɨxu cɨme'e. Tɨ'ɨqui ave'eyeijxɨ ɨ Jesús ɨ puuru'u japua. 8 Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu cɨɨxuri te'epíitɨraa juye jetze. Majta seica pi'ista te'entivéichixɨ'ɨ, aɨj mu majta a'apíitɨraa ajna juye jetze. 9 Majta maɨn maj anáatyá'a muaju'ucaa, aɨ mu autyajhuii mej huajijhua, majta maɨn ɨ maj huaju'uca'a cujta'an aɨjna ɨ Jesús. Yaa mu ti'ijíjhuaca'a tɨcɨn: ―Pu'uri i'i xa'apɨ'ɨn. Che'e Dioj raave'esi aijna tɨ yeve'eme nyuucajtze'en ɨ tavastara'a. 10 Pu'uri i'i xa'apɨ'ɨn. Che'e Dioj raave'esi tyamua'a naa, aijna tɨ a yeve'eme tɨ'ij tyu'utaijta tɨj ajmi'i tyu'utaijtaca'a ɨ tahuaacɨxa'a, aɨjna ɨ David tyaacan. Ajta hui maɨn ɨ maj ti'ivaɨre'e u tajapua, miche'e meyan tiraataxaj yee tyamua'a pu i'ixa'apɨ'ɨn. ―Yaa mu mi tyu'utaxajtaca'a, aujna caaye jetze. 11 Tɨ'ɨj i Jesús utyajrupi anna Jerusalén. Ajta e'eyan a'utyajrupi aujna teyujta'a. Tɨ'ɨj tyu'useij nainjapua, tɨ'ɨqui á'uraa, majta ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Pu'uri tyechuiixarijma'aca, matɨ'ɨj mi maun a'ará'a ajna Betania. 12 Yaa ruijmua'a yee majta u a'araacɨ aujna Betania. Pu'uri i'icuataca'a aɨjna ɨ Jesús. 13 Tɨ'ɨj ii aɨn huarej pi'ista huaseij tɨ a'ɨmɨ a'atávaaca'a. Eihua pu tyaxamue'i. Tɨ'ɨqui u á'umej tɨ'ij raaseij tɨ pua'a taca'a. Ma ajta'i cai, capu taca'acaa. Aɨ pu'u, xamue'ira'an seijracaa a'ini capu ajna pɨti'irɨjcaa tɨj pua'a taaca. 14 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ huarej, tɨcɨn: ―Capu che'e a'atɨ mu a'uve'ema'a a'ame tɨ raacua'ani mɨ a'ataca'i. ―Yaa pu tiraata'ixaa. Majta maɨn ɨ maj á'ujhua'anya'a ɨ Jesús jamuan, aɨj mu raanajmuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a. Matɨ'ɨjta mi a'ucɨj. 15 Aun mu a'ará'a anna Jerusalén. Tɨ'ɨjta'i aɨn Jesús a'utyajrupi aujna teyujta'a. Ajta autyejche tɨ hue'iramuarite'en ɨ mej maun tya'utu'araca, ajta ɨ mej maun tya'unanaave. Tyamua'a pu tyajhua'axɨxɨ ɨ tihua'ameesa ɨ mej tumin jetzen tihua'apuata'ati'iraca, ajta a'u maj cucui'ise a'atu'aracara'a. 16 Ajta cai hua'uta'a tɨ a'atɨ ti'itɨ áutɨsime'en a e'ita'a teyujta'a. 17 Ajta e'eyan tihua'amua'atyájraa, ayan tɨcɨn: ―¿Ni cai ayan te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ ayan tiraaxajtaca'a ɨ Dioj tɨcɨn: “Ayaa pu nu'u tyaja'arajtyahuáa a'ame ɨ chi'ira'an yee tɨcɨn chi'i maj tzajta'an rɨ'ɨ tirata'aca ɨ Dioj ɨ maj cura'acɨ'ɨca nain japua ɨ chuej tɨ seijre'e”? Ma ajta, capu aɨjna cɨn ti'ivaɨre'e. Ayaa xu raaruu ɨ chi'i tɨj tyasta'a a'u maj a'iraati ɨ nahua'ari. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 18 Majta maɨn ɨ tyaɨte, naijmi'i mu a'ij tira'utaseij aɨjna cɨme'e a'ij tɨ ye'i tihua'amua'ate. Majta maɨn ɨ mej ti'ijta teyujta'a, majta aɨme ɨ mej te'eyu'uxaca, aɨ mu raatzɨɨnya'aca'a matɨ'ɨj raanamuajri'i a'ij tɨ ye'i tihua'umuá'ate. Aj mu mi raahuau a'ij mej ye'i huarɨni mej mi raaje'ica maɨjna ɨ Jesús. 19 Ajta aɨn ɨ Jesús, tɨ'ɨj huatyatɨca'araca'a, aj pu'i huirajraa aujna chajta'a, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 20 Yaa ruijmua'ate'e yee, tɨ'ɨj huatapua'araca'a, au mu a'uré'enye a'utɨ a'atávaaca'a aɨjna ɨ huarej. Pu'uri tyamua'a tí'ihuachica'a nainjapua, ajta téta'ɨmɨ ɨ runaana'a jetze huatyaahua. 21 Tɨ'ɨqui aɨn ɨ Pedro ra'utamua'areeri'i a'ij tɨ een cɨn huatyaahua. Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Maeestru, casi'i. Pu'uri tyamua'a ti'ihuachi mɨ huarej pej a'ij pua'a tiraatyajtuaa. 22 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu tyu'ujxe'eve'e sej ra'atzaahuatya'a ɨ Dioj. 23 Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu xaa nya'u tyaja'amue'ixaate'e. Ayej ti'ayajna. Tɨ pua'a a'atɨ tya'atzaahuate'e ɨ rutzajta'a tɨ ayan tya'ara'asti a'ij tɨ aɨn tira'amitejte'e, ayaa pu te'eme. Tɨ pua'a aɨjna ɨ a'atɨ ayan tiraataijte'en aɨjna ɨ jɨri tɨcɨn: “Tichesi, atyaaruti ma jaata'a ajna a'ahua'a el mar”, ayaa pu'i rɨni rɨ'ɨri. Na'ari cai, tɨ pua'a utyaavatzɨn ɨ tzajta'an aijna i mua'ariira'a tɨcɨn: “Ayej nya'ase capu a'ij ti'irɨ'ɨri”, capu ayen te'eme tɨ ayan huarɨni. 24 Aɨj nu cɨn, neyan tyaja'amue'ixaate'e. A'ij sej ye'i tiraatahuaucu ɨ Dioj jemi, tɨ pua'a seyan tya'atzaahuatya'a saj seyan ra'ancura'asin, ayaa pu te'eme, ti'itɨ saj a'ij tyu'utyahuausin. 25 Ajta, patɨ'ɨj raatyajhuauni ɨ Dioj jemi, tɨ pua'a a'atɨ autyaturan mueetzi jemi, ayaa pu tyu'ujxe'eve'e pej tiraatauuni'i. Tɨ pua'a peyan huarɨni, aɨn ɨ aya'upua tɨ aun e'eseijre'e u tajapua, aɨ pu timuaatauuni'ira mueetzi nain cɨme'e ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin. 26 Na'ari tɨ pua'a paj cai tiraatauuni'i ɨ tɨ a jemin autyajturaa, capu ajta timuaatauuni'ira ɨ Dioj ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin. ―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. 27 Aj mu mi majtahua'a u Jerusalén a'uju'un. Aj pu i Jesús aun vejli'i a'ucha'acanya'aca'a teyujta'a matɨ'ɨj seica a e'ire'enye. Aɨ mu pueen ɨ mej ti'ijta teyujta'a, majta ɨ mej te'eyu'uxaca, majta seica vaujsi. 28 Aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni cɨn peti'ityejvee pej pi peyan rɨcɨ? ¿A'ataani ayan timuaataíj pej pi peyan rɨjca? 29 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyajta nu inyaa seij tyajamuaataihua'ura. Tɨ pua'a sanaata'ixaate'en seijna, aj nu ni amuaata'ixaate'esin ti'itɨ ɨ nyaj cɨn ti'ityejvee nyej ni neyan rɨcɨ. 30 ¿A'ataani raata'a aɨjna ɨ Juan tɨ'ij hua'umuaɨ'ɨhua ɨ tyaɨte?, ¿ni Dioj, ca'ɨn mɨ tyetyaca? Xaatanyuuchi. 31 Matɨ'ɨj mi a'utyahui maj rujɨɨmua'a ti'ihuáurihua'ura. Meyan tɨcɨn: ―Tɨ pua'a teyan tiraata'ixaate'en yee: “Dioj ya'utaiityaca'a”, ayaa pu titaata'ixaate'esin yee: “¿A'ini een cɨn tyacai ra'atzaahuate'e a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna?” 32 Ma ajta, capu hui rɨ'ɨri tyej teyan tiraata'ixaate'en yee: “Tyetyaca mu ya'utaiityaca'a.” Yaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme, a'ini mu'uri ramua'areeraca'a maj naijmi'i meyan ra'atzaahuatya'acaa tɨ aɨn ɨ Juan ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Aɨj mu cɨn hua'atzɨɨnya'aca'a ɨ tyaɨtye. 33 Aɨj mu mi cɨn meyan tiraata'ixaa maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Catu hui ramua'aree. Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu nyajta nyáa tyajamuaata'ixaate'esin ɨ nyaj cɨn ti'ityejvee nyej ni neyan rɨcɨ. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa.

Marcos 12

1 Ajta e'eyan autyejche ɨ Jesús tɨ tihua'uta'ixaate'en seij cɨme'e ɨ nyuucari. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―A'atɨ tɨ yee raahuii ɨ uuva cɨye'e. Tyajcuá pu nu'u cɨn raará'ana. Aj pu i ti'itɨ huatyataahuaca'a tɨ cɨn raaja'ara'ape'en ɨ uuva. Ajta ti'itɨ ájtaahuaca'a ajteevi'i, ɨ maj japuan utyúu huéiixe'ere'en ɨ mej ti'imɨjhuaca. ’Tɨ'ɨqui ayan huarɨj, seica pu huatanyaɨjte ɨ chuej mej mi tiraanajchite'en cɨj caj. Aj pu i á'uraa aɨjna ɨ a'atɨ seica chuejra'a japua. 2 Tɨ'ɨj nu'u ajna tyaja'ure'enye a'anaj maj pua'a raju'uraca aɨjna ɨ uuva, seij pu huataitaca'a tɨ i hua'utahuavii a'achu tɨ racɨ'ɨcɨpua aɨjna ɨ a'atɨ. 3 Majta maɨn ɨ mej ti'imɨjhuaca, aɨ mu yeehui rajví'i aɨjna tɨ tyu'utaijti'ire. Tyamua'a mu tiraatyáavajxɨ. Ayaa mu'u tiraataityaca'a. Camu ti'itɨ raata'a. 4 ’Ajta aɨn tɨ a'ara'an pueen ɨ chuej, ajtahua'a pu seij huataityaca'a. Majta mu maɨn huatyatu'asixɨ tetej cɨme'e. Matɨ'ɨj mi tyamua'a tira'ava'atu'a ɨ muura'an jetze. Majta tyamua'a a'ij pua'a tira'ajtya'axɨ. 5 Ajtahua'a nu'u seij huataityaca'a. Majta mu amɨn tyamua'a tyu'ujé'ica. A'atzu ayée tyauma'aca. Ajtahua'a seica huataityaca'a. Seica mu huatyaavajxɨ, majta seica huacuii. Ayaa mu hua'uruu aɨme ɨ mej ti'imɨjhuaca. 6 ’Auche'e pu yeehui saɨj turaaca'a. Yaujra'an nu'u aɨjna ɨ a'atɨ. Eihua pu huapɨ'ɨ raxe'eva'aca'a. Ayaa pu ti'imua'atzɨjca'a ayan tɨcɨn: “Ayej nya'ase yeehui mara'antzaahuate'esin, maɨjna.” Tɨ'ɨqui aɨn huataityaca'a. 7 ’Ma ajta, capu ayan te'irajraa. Ayaa mu ti'ihua'urixaa aɨme ɨ mej ti'imɨjhuaca. Meyan tɨcɨn: “Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ nain ti'ijcɨ'ɨti. Che'ere, tiche'e raaje'ica, tɨ'i tyejmi ta'aj a'ara'ani.” Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 8 Aj mu mi rajví'i aɨjna ɨ yaujra'an. Matɨ'ɨj mi raaje'ica. Matɨ'ɨqui ru'irajrai a pua'aque aɨjna ɨ maj raaje'ica. Yaa pu tihua'uruu. Antipua'araca'a icu. 9 Aj pu i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i eijna i nyuucarijra'a jetze tɨcɨn: ―¿A'ini tyajamua'amitejte'e? ¿A'ini ti'itɨj ruuren aijna ɨ a'atɨ tɨ a'ara'an pueenya'a ɨ uuva? Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Aɨ pu mu a'uve'ema'a a'ame. Tɨ'ɨqui hua'acui'ini ɨ mej ti'imɨjhuacara'a ajna. Ajta aɨn ɨ chuej, aɨ pu seica huatapueijve'esin. Ayej xaa nya'u te'eme. 10 ’¿Ni sacai a'anaj ra'ujijve ɨ yu'uxari jetze seijna i nyuucari?, tɨ ayan aɨjna cɨn ra'axa: Aijna i tetej i mej ayauhua'axɨ ɨ mej chi'i ta'ahuaca, ayaa pu te'irajraa tɨ aɨn puéenya'a a'araa tɨ i'i esquineeru. 11 Ayaa pu raaruu ɨ tavastara'a. Ɨ tɨ eitze'e i'ixa'apɨ'ɨn, rɨ'ɨ pu tya'utyaavatzɨ ɨ tatzajta'a. 12 Majta maɨn ɨ tyaɨte ɨ mej ti'ijta u teyujta'a, majta ɨ seica, a'ij pu pua'a hua'uruu a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús tɨ ayan hua'a cɨme'en tyu'utaxajtaca'a aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari. Aj mu mi raatatése maj raatyeevi'i, mej mi ra'ityaanan. Ma majta, camu meyan raaruu. Mahua'atzɨɨnya'acaa ɨ tyaɨte. Aɨj mu cɨn raatátuaa. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. 13 Matɨ'ɨj mi seica huataityaca'a mej mi tyu'uxáj jamuan aɨjna ɨ Jesús. Fariseo mu pɨrɨcɨ, majta seica ɨ mej jetzen ajtyama'acan aɨjna ɨ Herodes. Aɨ mu raatatése maj ca'anijra'a raata'an tɨ'ij aɨn aiirá'ɨtzen nyuucari cɨme'e tɨ tyu'utaxaj, mej mi raatyaahue'ita. 14 Matɨ'ɨj mi e'ire'enye, meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, aij tu mua'aree pej tzaahuati'ira'a cɨme'e ti'ixaxa'a. Capu a jetze ruxe'eve'e a'ij mej ye'i ti'ixaxa'a ɨ tyaɨte. Muaa paj cai titya'ajaahuate'e silu ayaa paj ti'imua'ataa pua'aye'i tzaahuati'ira'a cɨme'e a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Tiche'e seij muaataihuau'u. ¿Ni qui xa'apɨ'ɨn tyej tyu'unajchi a'ij tɨ ye'i ti'itajijve'e aɨjna tɨ ti'ita'ijte'e tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Cesar? ¿Ni qui tyetyu'unajchi ca'ɨn tyacai? ―Yaa mu tiraata'ixaa. 15 Ma ajta, aɨjna ɨ Jesús, aɨ pu ramua'areeraca'a maj cai huataujnyátacan cɨn tí'ira'ihuauraca'a. Aɨj pu cɨn ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini sej si seyan ti'inetese'e saj naateevi'i nyuucari cɨme'e? Seij mɨ tumin me senyaja'aváɨ'ɨte'e. Niche'e ra'useij. 16 Matɨ'ɨj mi ya'avaɨ'ɨte. Tɨ'ɨj ra'useij, tɨ'ɨqui ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―¿A'ataani nyeerima'ara'an a'aseijre'e? ¿A'ini antyahuaa ɨ tɨ a'ayu'usi'i? Aj mu mi meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ tɨ ti'itaijte'e, aɨjna tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Cesar. 17 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa xu saɨjna cɨn huarɨni. Saraata'an saɨjna tɨ ti'itaijte'e ti'itɨ tɨ racɨ'ɨcɨpua. Sajta seyan raata'an ɨ Dioj ti'itɨ tɨ ajta ayan racɨ'ɨcɨpua. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. Majta maɨn, tyamua'a mu titeetyaujtzaahua maɨjna cɨme'e a'ij tɨ ye'i tyu'utaxajtaca'a. 18 Matɨ'ɨj mi seica a e'ire'enye ɨ mej meyan antya'aruu tɨcɨn Saduceo. Ai mu meyan ti'ixaxa'a maj nu'u cai che'e huatarujsin ɨ mej meri huacuii. Seij mu cɨn nyuucari tiraataihua'uri'i maɨjna ɨ Jesús. 19 Meyan tɨcɨn: ―Maeestru, ayaa pu tira'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés. Tɨ pua'a nu'u a'atɨ nyaɨche, tɨ pua'a aɨ cai titɨ'ɨrijmua'a huamɨ'ɨni, ruxe'eve'e nu'u tɨ ihuaara'ara'an ra'ancure'evi'itɨn aɨjna tɨ ratyevi'itɨnya'a ɨ tɨ huamɨ'ɨ. Ajta ayan ruxe'eve'e tɨ aɨn tiyauumua'a a'ara'ani aɨjna jetze ma'acan ɨ tɨ huamɨ'ɨ. 20 ’Ayaa pu'u nu'u tyuju'urɨj. Mua'aráhua'apua mu ara'asicaa aɨme ɨ maj ru'ihuaamua'a. Tɨ'ɨqui aɨn tɨ vasta'a huatyenaɨchaca'a. Capuu xɨ titɨ'ɨrijmua'a huamɨ'ɨ aɨjna tɨ i'ivasta'a. 21 Tɨ'ɨqui aɨn tɨ ra'itya'asi, aɨ pu ra'ancure'evi'itɨ aɨjna tɨ ratyevi'itɨnya'a aɨjna tɨ huamɨ'ɨ. Ajta aɨjna juutzajra'an ajta pu huamɨ'ɨ. Capu ajta titɨ'ɨrijmua'a a'araa. Ajtahua'a saɨj juutzajra'an ra'ancure'evi'itɨ aɨjna ɨ jɨita'a. Ayaa pu che'eta na'a huarɨj. Ajta pu huamɨ'ɨ. Capu ajta titɨ'ɨrijmua'a a'araa. 22 ’Ayaa pu che'eta na'a tihua'uruu naijmi'ica ɨ maj aráhua'apua ara'asicaa ɨ ru'ihuaamua'a. Capu a'atɨ titɨ'ɨrijmua'a a'araa. Tɨ'ɨjta'i nu'u huamɨ'ɨ ɨ jɨita'a. 23 ¿A'iqui te'eme matɨ'ɨj a'itacɨɨnye a'u maj a'ava'anami'i ɨ mej huacuii? Naijmi'i mu huacuii ɨ maj ratyevi'itɨnya'a. ¿A'ataani ɨra'ara'an pueenya'a a'ame ajna xɨcajra'a jetze matɨ'ɨj huatarún? 24 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan xu cai ramua'aree a'ij tɨ te'eyu'usi'ihuaca'a ɨ yu'uxari jetze. Sajta cai ramua'aree a'ij tɨ rɨcɨ ɨ Dioj ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e. Aɨj xu cɨn, muan setya'utaujxua eihua huapɨ'ɨ. 25 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Matɨ'ɨj huatarun ɨ maj huacuii, camu che'e nyeenya'ɨche mua'aju'un. Majta juuca, camu majta vɨɨche mua'aju'un. Ayaa mu'u eenya'a mua'aju'un matɨj e'en ɨ xaijnyu'ucari ɨ mej ti'ivaɨɨre'e aujna tajapua. 26 ’Aɨjna jetze ɨ xɨcajra'a maj jetzen a'itaju'un ɨ maj huacuii, ayaa nu a'atzu tyaja'amue'ixaate'e. ¿Ni sacai a'anaj ra'ujijve aɨjna yu'uxari jetze tɨ ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan a'ij tɨ tya'axa ɨ nyuucari tɨ'ɨj aɨn Moisés tu'upi huaseij tɨ vivéj, tɨ ajta tyataasima'a? Aɨ pu jetzen Dioj raatajé. Ayan tɨcɨn: “Nyaa nu nyauche'e hua'a Dioj pueen ɨ maj a'amuayaaxustyamua'a, aɨjna ɨ Abraham, ajta aɨjna ɨ Isaac, ajta aɨjna ɨ Jacobo.” 27 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ Dioj aɨmej cɨme'e ɨ mej meri huacuii. Tihue'ixa cumu maj mauj ruuri. Tɨ pua'a macai che'e ruuricajche'e jemin ɨ Dioj, capu hua'a Dioj a'ame'enche'e. ―Ayaa pu Jesús tihua'uta'ixaa. 28 Saɨj pu ajta a'ará'a ɨ tɨ te'eyu'uxaca yu'uxari jetze. Hua'unamuajri'i a'ij mej ye'i tyú'urixaatya'acaa. Ra'aranajchaca'a a'ij tɨ ye'i tyu'uxajtaca'a ɨ Jesús. Aj pu i ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itaani nyuucarijra'a eitze'e ruxe'eve'e ɨ tɨ raaxajtaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan? ―Yaa pu'u tyu'utaxajtaca'a aɨjna tɨ te'eyu'uxaca ɨ yu'uxari jetze. 29 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen ɨ nyuucari tɨ eitze'e ruxe'eve'e cai maa seij ɨ nyuucari. Tɨ ayan yee: “Xaanamuajri'i mɨ sej iiyan huachaatɨme aijna chuejra'a japua yu Israel. Aijna tɨ ta'ivastara'a, ɨ Dioj, aɨ pu saɨj na'a pueen. 30 Ayaa pu nu'u tyu'ujxe'eve'e paj rɨ'ɨ tiraatyajtuaani a'atzajta'a ɨ Dioj jemi, nain paj cɨn rɨ'ɨ tiraatyajtuaani, a'axe'evi'ira'a cɨme'e, pajta a'amua'aríira'a cɨme'e, pajta nain ɨ a'aca'aníjra'a, pajta ɨ a'axaijnyu'uca cɨme'e.” Ai pu aɨn pueen ɨ nyuucari tɨ eitze'e ruxe'eve'e. 31 Ajta ɨ nyuucari tɨ ra'itya'asi, ayej che'eta na'a tɨn een. Ai pu aɨn pɨrɨcɨ tɨ cɨme'en raxa yee: “Pata'aj peyan che'eta pana'a rɨ'ɨ tirajchaɨj ɨ axa'aj tevi patɨj asaɨj.” Capu maa nyuucari tɨ ayan eitze'e tyu'ujxe'eve'e cai eijna i nyuucari ɨ tɨ ti'ihua'apua. 32 Aj pu i aɨn ɨ tɨ te'eyu'uxaca ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, tyamua'a paj naa xa'apɨ'ɨn tiraataxajtaca'a. Ayej xaa nya'u ti'ayajna patɨj pauchan tiraataxajtaca'a. Saɨj pu'u ɨ Dioj. Camu maa mui'i. 33 Ajta pu ti'ivaɨre'e tɨ pua'a rɨ'ɨ petiraatyájtuaani ɨ Dioj jemi nain cɨme'e ɨ a'atzajta'a, pajta ɨ a'axe'evi'ira'a cɨme'e, pajta a'amua'aríira'a cɨme'e. Ayan che'eta na'a ti'ivaɨre'e paj rɨ'ɨ tirajcha'ɨ ɨ axa'aj tevi patɨj asaɨj. Eihua pu hui ti'ivaɨre'e ɨ Dioj jemi tɨ pua'a a'atɨ tya'ara'asten aijna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ ti'ihua'apua. Eitze'e pu ti'ivaɨre'e ɨ Dioj jemi eijna cai tɨ a'atɨ tya'ara'asten nain cɨme'e ɨ muaɨ'ɨvejri mej ti'ityacui'ica na'ari nain cɨme'e a'u mej huaja'ata'iraca ɨ ya'amuaate. 34 Tɨ'ɨj Jesús raamua'areeri'i a'ij tɨ ye'i tyu'utanyúu aɨjna ɨ tɨ te'eyu'uxaca, a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajtaca'a ahuauritaacan cɨme'e, aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Papu'uri tɨmua'a a'aca'anye tɨ huataseijre'en ɨ a'atzajta'a nain a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. Aj pu xaa cai che'e a'atɨ a'ujca'anyaa a'araa tɨ ayan tiráihua'u. 35 Ajtahua'a pu a'utyajrupi ɨ Jesús aujna teyujta'a. Tihua'uhuamuá'atye. Ayan tɨcɨn: ―Ayaa mu ti'ixaxa'a ɨ mej te'eyu'uxaca tɨ aɨn ɨ Cɨriistu'u tɨ nu'u aɨn pueen ɨ huaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ David tyaacan. 36 Ma ajta, aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu ca'anijra'a raata'a aɨjna ɨ David tyaacan tɨ ayan tyu'utaxaj tɨcɨn: Tavastara'a pu ayan tiraata'ixaa aijna i nyavastara'a tɨcɨn: “Antiyeijxɨ'ɨ i ɨpuari japua, iiya nya'ɨrɨɨta'a. Pauche'e anticatii asta nyacai hua'utyamue'itɨn ɨ maj muájchaɨre'e.” ―Ayaa pu'u tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ David tyaacan. 37 Aijna ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn Cɨriistu'u, ai pu aɨn pueen tɨ avá'ujya'upuatya'aca'a ɨ David tyaacan ayan tɨcɨn: “Nyavastara'a”. Hua'apua pu cɨn raatámua'atzi David tyaacan aɨjna ɨ Cɨriistu'u. Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ihua'u, ¿a'iqui tɨ ayan hua'apuaca cɨn raatamuá'a aɨjna ɨ David tyaacan? ¿A'iqui huataujmua'a tɨ aɨn Cɨriistu'u tɨ jetzen a'iráanye aɨjna ɨ David tyaacan, ayaa pu ajta tiji'ivastara'ara'an? Majta maɨn tyaɨte ɨ maj raanamuajri'i, eihua mu a'utyáuuca'a. Hua'aranajchaca'a eihua a'ij tɨ ye'i tyu'utaxajtaca'a. 38 Ajta Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u aɨmej jemi ɨ mej te'eyu'uxaca. Hua'aránajchi maj ti'itéchajca ɨ siicu'uri cɨme'e tɨ tɨtɨ'ɨjme mej mi huataujseijrata mé eijre'e. Ajta hua'aránajchi maj hua'ajtzaahuati'ira'a ɨ tyaɨte eihua mej mi maɨn tyaɨte hua'utataujte'en a'u tɨ na'a caaye jetze. 39 Majta maɨjna ɨ mej te'eyu'uxaca, matɨ'ɨj teyujta'a utyaru'iipiche'en, aj mu mi rahuauni a'u maj á'araarase ɨ mej va'acan cɨn títyatatí. Na'ari tɨ pua'a meti'iyestya a'ahua'a chi'ita, aɨ mu rahuauni a'u tɨ aɨn a'ujcá'a ɨ tɨ tihua'amicua mej mi tyu'ucua'ani meesa japua a vejli'i jemin. 40 ’Aɨ mu hui majta tihua'ari'iraca nain a'achu maj caj tí'ijcha'ɨ ɨ maj antyujsaɨjtaraca'a ɨ ucarijse. Ayaa mu maɨjna cɨn huarɨn, majta maun a'utyaru'ipiche'e u teyujta'a. Majta a'ateeren mej tényuusima'a mua'aju'un ɨ Dioj jemi. Ayaa mu tyu'ujseijrata maj cai ti'itɨ a'ij huáruu tɨ a'ij pua'a een. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, eitze'e mu rajpueitzi mua'aju'un aɨme ɨ mej te'eyu'uxaca cai maa a'atɨ. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui á'uraa. 41 Ajtahua'a, Jesús pu aun a'utyavaaca'a teyujta'a, ajna vejli'i cajun jetze a'u maj tumin tzajta'an cajhua'anaa mua'aye'i. Jesús pu hua'aseijraca'a ɨ tyaɨte maj ru'ucáhua'anaa ɨ tumin ɨ cajun jetze. Majta maɨn chijtyaani maj mui'icaa, eihua mu tumin ucahua'anaa. 42 Matɨ'ɨj tumin ucahua'anaa, aj pu'i ucarij e'ire'enye tɨ rusaɨjtaca'a. Tɨ'ɨqui ain hua'apuaca ucaahua'axɨ ɨ tumin tɨ cɨj arastɨme. 43 Tɨ'ɨj raaseij ɨ Jesús, aɨ pu hua'utajee aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayej ti'ayajna. Eitze'e pu ti'ivaɨre'e ɨ Dioj jemi a'achu tɨ caj tyu'uta'a amɨjna mɨ ucarij cai ɨ maj caj nain tyu'uta'a ɨ seica mɨ chijtyaani. 44 Amɨme chijtyaani, aɨ mu'u u'ucajhua'anaa ɨ tumin tɨ huatá'ɨtzee. Ma ajta amɨjna mɨ ucarij, ayaa pu caj eenya'a tɨ cai a'ij ti'ijviicue'i, nain pu caj tya'ucaahua'axɨ tɨj na'a tɨ caj tí'ituava'aca'a.

Marcos 13

1 Matɨ'ɨj mi huiiraacɨ aujna teyujta'a. Pu'uri huirama'aca aɨjna ɨ Jesús, tɨ'ɨqui saɨj tɨ jamuan á'ucha'acanya'a ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, casi'i. Huaseij. Tyamua'a pu ti'ivivejme mɨ tetej tɨ ticaitɨmee iiyaj jaxu'u jetze. Ajta mɨ chi'i, naa pu een. 2 Aj pu i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Casi'i, muan. Xaaseij. Naijmi'i tɨ vivejmá'a huavaatɨmee ɨ chi'i, nain pu huatyauuni'ihua'a tɨ are'evee ɨ chi'i. Capu che'e seira'a a'ame ɨ jaxu'u jetze ɨ tetej tɨ rujapua ticaitɨmee. 3 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. Aun mu a'ará'a ajna teyuu tɨ é'ijnyee jɨri jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Tɨ'ɨqui a a'ujyeijxɨ aɨjna ɨ Jesús, majta seica, aɨjna ɨ Pedro, ajta ɨ Jacobo, ajta ɨ Juan, ajta ɨ Andrés. Ai mu aviitzi cɨn meyan tirajhuaviiri'i tɨcɨn: 4 ―Pata'aj titaata'ixaate'en a'anaj tɨ ayan ti'irɨni. ¿Ti'itajni a'ij ti'iseijre'en tɨ'ɨj ajna pɨ tyaja'ure'enyen tɨ tya'ara'asten nain patɨj peri tyu'utaxajtaca'a? 5 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u muan, tɨ'ij cai a'atɨ amuaacuanamuan. 6 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Mui'itɨ mu huataseijre'esin maj nyenyuuca cɨme'e ti'ixaata mua'aju'un. Meyan tɨcɨn: “Nyaa nu Cɨriistu'u pueen.” Eihua mu hua'acuanamuan ɨ tyaɨte. 7 ’Tɨ pua'a seri seyan tinamuaara maj nu'u nya'use'en a a'ahua'a, na'ari maj nu'u meri tɨmua'a autyahuijsin mej nya'use'en, caxu ti'itzɨɨnya'a. Capu amɨn a'ij. Ayaa pu tyu'ujxe'eve'e tɨ ayan tyaja'ure'enyen. Caxɨɨ pu ajna tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'a jetze tɨ jetzen tya'ara'asti nain cɨme'e. 8 ’Ayaa pu te'eme. Seica mu tyaɨtejra'a, majta seica tyaɨtejra'a, aɨ mu naijmi'i huataujnya'usi'ite'esin. Majta ɨ mej seica chuejra'a japua a'uchaatɨme, majta maj seij chuejra'a japua a'uchaatɨme, aɨ mu naijmi'i huataujnya'usi'ite'esin. Ajta huataujca'atzɨjxɨ'ɨsin ɨ chuej pua'amuaque iiyan chaanaca japua. Mui'itɨ mu majta huatatájcu. Ai pu aɨn pueen ɨ ta'anajca ɨ maj cɨn rajpueitzi mua'aju'un. 9 ’Sahua'uchaɨn muan, a'ini majamuá'avi'itɨn hua'a jemi ɨ mej ti'ijta. Majta teyujta'a mu amua'atyávajxɨ'ɨsin. Majamuaatajeevi sej si tyu'uxáj jamuan ɨ tajtuhuan, sajta jamuan ɨ rey. Majamuaatajeevi maɨjna cɨme'e ɨ nyenyuucajtze'e inyeetzi. Ayaa mu maɨjna cɨn rɨni, muan xu nyeetzi jetze ma'acan tihua'uta'ixaate'esin. 10 Anacai, ai pu ruxe'eve'e sej tihua'uta'ixaate'en nainjapua ɨ chuejra'a a'ij tɨ een cɨn Dioj tihua'utauuni'ira. Ayaa xu saɨjna cɨn huarɨn, aj pu xaa te'entipua'ari nain. 11 ’Tɨ pua'a seica maj amua'anvi'itɨn aɨmej jemi ɨ mej ti'ita'ijte'e, caxu seyan ti'imuajca a'ij sej ye'i tihua'uta'ixaate'esin. Ayaa xu'u huarɨni ajna xɨcajra'a jetze. Aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu amuaata'asin a'ij sej ye'i tyu'utaxaj. Aɨj pu cɨn, a'ij tɨ tyajamuaatamityejte'esin, aɨj xu'u hua'uta'ixaate'en. Ai pu aɨn pueen tɨ ti'ixa aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 12 Ayaa pu ajta te'eme ajna xɨcajra'a jetze. Seica mu rujuutzimua'a á'avi'itɨn aɨme jemi ɨ mej ti'ijta mej mi hua'ucui'ini. Ayaa mu che'eta mana'a hua'aruuren ɨ ruja'atzimuá. Majta seica ayan che'eta mana'a hua'aruuren ɨ ruyaujmua'a. Majta maɨn yaujmua'ame'en, aɨ mu hua'utyenya'usi'ite'esin ɨ ruvaujsimua'a. Aɨ mu majta tyu'uta'asin mej seica hua'ucui'ini. 13 Naijmi'i ɨ tyaɨte, muejmi jemi camu a'amuaxe'eva'a mua'aju'un aɨjna cɨme'e saj inyeetzi jetze ajtyama'acan, aɨ mu naimi'i amuajchaɨɨra'a mua'aju'un. Ajta aɨn ɨ a'atɨ tɨ ayan tya'utaviicue'i asta cai huamɨ'ɨni, Dioj pu ra'ancure'evi'itɨ ajna tɨ tyeje'ijta. 14 ’Ajna xɨcajra'a jetze ti'itɨj xu seijran tɨ a'ij pua'a een, tɨ xana'avi'ire'e, tɨ tzɨɨni'ire'e. Au mu raatyechajtza a'u tɨ cai ayan tiraavijte'e. (Aɨ pu yau'eitaa a'ame tɨ ra'ajijve'en aijna jetze i yu'uxari.) ’Satɨ'ɨj raseijran, ayaa xu huarɨni. Aɨme ɨ maj Judea huachaatɨme, miche'e maɨn a'ucɨ́jxɨ'ɨn ca'anacan a'u tɨ á'ujɨrime. 15 Tɨ pua'a ajna xɨcajra'a jetze, a'atɨ an a'ujcatii ɨ ruchi'i japua ta'ava'anami'i, che'e aɨn ca'anacan acajra'ani. Ajta cai ayan rɨjca, tɨ ti'itɨj huirá'avacare'en u ruchi'ita. 16 Na'ari tɨ pua'a saɨj tyaja'amuare'e ɨ ruvi'ira'ata'a, che'e cai a'uré'eninyeica'an ɨ ruche tɨ'ij rucɨɨxu huiraapin. 17 ’Cui'i xaa aɨme, ɨ maj rajpueitzi mua'aju'un ajna xɨcajra'a jetze aɨme ɨ juuca ɨ maj a'utájucájme, majta aɨme ɨ maj hua'atzi'ite ɨ ruyaujmua'a. 18 Muan xu seyan ti'ihuaviira ɨ Dioj tɨ'ij cai ayan ajna tyaja'ure'enyen tɨ'ɨj huáseevi'in. 19 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan te'eme ajna xɨcajra'a jetze. Eitze'e mu rajpueitzi mua'aju'un macai ɨ mej meri rajpueitzi mua'araa tɨ yu e'ire'enye. Capu ajta che'e ayan tyaja'ure'enyejsin seij xɨcajra'a jetze tɨj ajna. 20 Ajta tɨ pua'a aɨn tavastara'a cai aɨn ayan raruuren tɨ'ij cai che'e ayan a'ateevi'in tɨ tyaume'en a'achu pua'an xɨcaj, capu a'atɨ ruuri a'ame'enche'e. Ma ajta, hua'a cɨme'en ɨ tyaɨte tɨ Dioj ari hua'antihuau ɨ jajcua ɨmɨ, aɨ pu ari ayan raruure tɨ'ij cai che'e ayan a'ateevi'in. 21 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, ajna xɨcajra'a jetze, ayaa pu te'eme. A'atɨ pu ayan tyajamuaata'ixaate'esin yee: “Casi'i, iiya pu e'ita'a een aɨjna ɨ Cɨriistu'u”, na'ari saɨj ayan yee: “A'acui, aa pu e'ita'a een.” Tɨ pua'a meyan tyajamuaata'ixaate'en ajna xɨcajra'a jetze, caxu ra'atzaahuatya'a. 22 Seica mu ya uve'enyejsin ɨ mej ti'ihue'itaca. Meyan tɨcɨn: “Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ Cɨriistu'u.” Majta seica meyan tɨcɨn: “Neti'ityejvee nyaɨjna cɨme'e nyuucajtze'en ɨ Dioj.” Ai mu ha'utaseijrate'esin ɨ tyaɨte a'ij mej ye'i ti'itɨj tyu'uyɨ'ɨtɨ mej mi hua'ucuanamuan, tɨ pua'a huatarɨ'ɨristare maj hua'ucuanamuan ɨ tyaɨte tɨ Dioj ari hua'antihuau rusaɨj. 23 Aru, xaanamuajri'i tyamua'a naa. Caxu xaa nya'u yá'uhua'anan nyej anacai nyeri amue'ixaa nain cɨme'e. 24 ’Ajta hui ajna xɨcajra'a jetze, ajna maj rajpueitzi mua'aju'un, capu che'e airáxɨri ɨ xɨcaj. Ajta ɨ maxcɨra'i cɨme'e, capu che'e ajta huanyeeri'icɨj a'ame. 25 Majta ɨ maj tatatzavi'i ɨ tajapua, aɨ mu huataujca'atzɨjsin. Aj mu mi cávatzɨjxɨ'ɨsin ɨ xu'ura'ave aujna ɨ tajapua. 26 Aj xu xaa si nyeseiran inyeetzi, i nyej nyajta jetzen airaanye ɨ tyaata'a. Yá nu va'acányejsin jaitɨri tzajta'a. Naa pu tyamua'a tyu'unyéeri'icɨj a'ame. Nain nu cɨn antinmua'aréera na'ame ajna xɨcajra'a jetze. 27 ’Matɨ'ɨj mi hua'are'itixɨ'ɨsin ɨ mej nyavaɨre'e mej mi hua'ajsaɨre'en naijmi'ica ɨ tyaɨte tɨ Dioj ari hua'antíhuau ɨ jajcua ɨmɨ. A'u tɨ na'a mu hua'ura'asaɨre'esin iiyan chaanaca japua a'u maj a'ucaitɨme ɨ tyaɨte. 28 ’Sej si eitze'e yau'eitaa xa'ara'ani a'ij nyej tyaja'amue'ixaate'e. Aij xu jetze huáurityejte'en ɨ pi'ista aɨjna ɨ huarej. Tɨ'ɨj antícua'atíjme'eni ánɨmɨ tɨ antipístáre'ejmee, ajta tɨ'ɨj ajtaxámue'itaxɨ'ɨn, ayaa xu eenye'eque'en ramua'areeran tɨ ari vejli'i ɨ viita'ari. 29 Ayaa pu che'eta na'a ti'iseijran tɨ ari pɨ ti'irɨcɨ a'ij nyej nyauchan tyajamue'ixaa. Ayaa xu eenye'eque'en ramua'areeran tɨ ari vejli'i ajna xɨcajra'a jetze tɨ jetzen te'entipua'ari naijmi'i. Pu'uri xaa nya'u vejli'i tɨmua'a. 30 ’Ayej xaa nya'u ti'ayajna, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e ɨ maj mauj ruuri ɨ tyaɨte mej iiyan seijre'e chaanaca japua, aɨ mu cai cui'ini hasta cai naijmi'i ayan tyu'urɨni. 31 Naijmi'i pu te'entipua'ari eijna i chaanaca japua, ajta ɨ tajapua. Ma ajta, auche'e tya'araurastejsin aijna i nyej nyeri tyajamue'ixaa. 32 ’Cɨme'en ajna xɨcajra'a tɨ jetzen te'entipua'ari naijmi'i, capu a'atɨ ramua'aree a'anaj tɨ ayan te'eme. Capu ajta a'atɨ ramua'aree a'atzaj tɨ pua'a ayan te'eme. Aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e u tajapua, camu majta ramua'aree. Nyajta inyaa, i nyej i'iyaujra'an ɨ Dioj, canu nyajta ramua'aree. Aɨ pu'u ramua'aree ɨ niya'upua ɨ Dioj. 33 ’Muan, caxu sajta ramua'aree a'anaj tɨ ajna tyaja'ure'enyejsin. Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e. Rɨ'ɨ xu'u huaujruuren muan. Sauche'e xu atanyéjnye'eri. Sajta nyejchú'eva'a. 34 ’A'atɨ tɨ huatyapuasaaruve'en a a'ahua'a ɨmɨ. Anacai pu ruchi'i hue'ijcate'en ɨ mej ti'imɨjhuaca aujna chi'ita. Aɨ pu hue'ijcatye'e seij ajta seij mej tyu'umuare'en ti'itɨj tɨ saɨj huayɨ'ɨtɨ. Ajta saɨj pu ti'ijcate'en aɨjna cɨme'e tɨ tí'ichaɨca'a a ta'apueerta. 35 Ayaa nu che'eta nyana'a tyaja'amueijcate'e muejmi, sata'aj atanyéjnye'eri a'ini caxu ramua'aree a'anaj nyaj uve'enyejsin, inyaa ye nyaj i'ichej. Capu a'ij ámuaatámityejte'esin a'anaj nyaj uve'enyejsin, tɨ pua'a huatyechuíxaren, na'ari tɨ e'ita'a tɨca'a nusu matɨ'ɨj huajijhuan ɨ tyacuaara'isi, na'ari a'atzaa tapua'arijma'aca. 36 Tɨ pua'a ca'anacan nu'uvé'enyen, caxu taura'acare'en nyaj amuáatyauni sacu'utzúca'a. 37 Aijna i nyaj á'amue'ixaate'e, aij nu nyajta hue'ixaate'e naijmi'ica ɨ seica neyan tɨcɨn: Sáuche'e xu atanyéjnye'eri. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús.

Marcos 14

1 Pu'uri tɨn ajna tyaja'ure'enyejsima'aca matɨ'ɨj pua'a ti'iyestyahua'a maɨjna cɨme'e canya'axɨ maj hua'acui'ini, majta maj pan cua'aca tɨ cai levaduura ranaxca. Ayaa pu tya'aturaaca hua'apua xɨcaj. Majta maɨn ɨ mej tihue'ijte'e teyujta'a, majta aɨme ɨ mej te'eyu'uxaca, aɨ mu tihuaurixaa a'ij mej ye'i aviitzi cɨn tiraateevi'i ɨ Jesús mej mi raaje'ica. 2 Ayaa mu tyú'urixaatya'acaa tɨcɨn: ―Ijii catu raatévi'ira. Aj tu ti teyan rɨni matɨ'ɨj tyu'uyestén ɨ tyaɨte. Tɨ pua'a teyan huarɨni ijii, ayaa tu hua'utajaaxaijte'esin ɨ tyaɨte. Aj mu mi huatanínyu'ucacu tyejmi jemi. Aɨj pu cɨn tamuáre'eristya'a a'ame tɨ pua'a tyaraatéevi'i tyajta. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 3 Meenti aɨn ɨ Jesús, aujna a'utyavaaca'a u Betania. Au pu a'utyavaaca'a a'u tɨ e'eche aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Simón. Ai pu aɨn pueen ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn: Tɨ tinyajxɨ hue'ira'ara'an jetze ɨ atzaj. Tɨ'ɨj aɨn Jesús huatyacáica meesa jetze, saɨj pu ave'ere'enye. Jɨita'a pu pueen aɨjna. Aɨ pu limeeta huajajsima'a rumuajca'a jetze. Huijpitica'a aɨjna ɨ ti'itɨ. Tete limeetajra'a pu pueenya'a. Ajta aseiiti pu ava'ɨsti, nardu jetze tɨ ma'acan, ti'itɨ tu'upi. Naa pu tyáará'i aɨjna ɨ aseiiti, ajta eihua ti'inajchi. Aj pu i aɨn ɨ jɨita'a, ra'antitapua aɨjna ɨ limeeta. Tɨ'ɨqui an yá'ajtuaa aɨjna ɨ aseiiti múutze'en aɨjna ɨ Jesús. 4 Aj mu mi seica ɨ maj a'utyáuuca'a aujna, aɨ mu huatanínyu'ucacuca'a maɨjna jemi ɨ jɨita'a. Ayaa mu tyú'urixaatya'acaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn huaujhuajcaca'a amɨjna ɨ aseiiti tɨ i'icáujmeijra? 5 I'irɨ'ɨriistaca'a pu maj ráatuaaniiche'en mej mi raamué'itɨnche'e a'achu caj trescientos tumin na'ari eitze'e, tɨ'ɨj ii tyu'utyávaɨre'enche'e ɨ tumin maj hua'utavaɨre'en ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. Aj mu mi raatajaaxaijvi'iri'i aɨjna ɨ jɨita'a. 6 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Xaatapuá'ajta sej nínyu'ucacu. ¿A'ini een cɨn e'ita'a xu ranyinyei? Aijna tɨ cɨme'en ayan naaruu mɨ jɨita'a, tyamua'a pu naa xa'apɨ'ɨn huarɨj. 7 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, aɨ mu mauj muejmi jemi seira'a mua'aju'un tɨj na'a rusen cɨme'e. A'anaj tɨ na'a pu'i i'irɨ'ɨriista a'ame sej hua'utavaɨre'en tɨ pua'a seyan ti'ijxe'eva'a. Ma ajta inyaa, canu che'e muejmi jemi seira'a na'ame. 8 ’Aijna i jɨita'a, ayaa pu cɨn huarɨj a'achu tɨ caj tyu'utarɨ'ɨristaraca'a ɨ jemin. Nyaj cai xɨ huamɨ'ɨ, aɨ pu ayan anacai nyacameijri'i inyeetzi matɨj ti'ijrɨ'ɨre tɨ pua'a a'atɨ huamɨ'ɨni. 9 Ayej xaa nya'u ti'ayajna, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, a'u tɨ na'a mej tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte nyuucajtze'en ɨ Dioj, naijmi'ique'e iiyan chaanaca japua, aɨ mu majta huataxajta a'ij tɨ huarɨj aijna i jɨita'a mej mi eihua ra'utamua'aree. 10 Ajta saɨj ajtaraa a'u maj a'utyauca'a ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Judás Iscariote. Aɨ pu aɨn pueen ajna tɨ Jesús jetze ajtyama'acan. Ayaa pu een cɨn ajtaraa tɨ i aviitzi cɨn tyaja'uxa hua'a jamuan ɨ mej ti'ijta teyujta'a. Raxe'eva'aca'a maj naijmi'i raaxa'apɨ'ɨntare'en a'ij mej ye'i huarɨni tɨ i aɨn hua'utatuire'en ɨ Jesús. 11 Matɨ'ɨj maɨn huanamuajri'i, eecan pu rɨ'ɨ hua'uta'a. Aj mu mi tya'atyaujratziiri'i mej mi tiraanajchite'en aɨjna ɨ Judás. Tɨ'ɨqui á'uraa. Tɨ'ɨj ii raachú'eve a'anaj tɨ í'irɨni tɨ'ij hua'utatuire'en aɨjna ɨ Jesús. 12 Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'a jetze, ɨ maj jetzen pan cua'aca tɨ cai cu'usti. Majta ajna xɨcajra'a jetze mahua'amuaɨ'ɨvajtacara'a ɨ canya'axɨ. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ anajca ɨ mej ti'iyeste. Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu mi meyan tiraataihua'uri'i ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'uni jetze mua'araanajchi tyej a'uju'un tyej ti rɨ'ɨ tyaja'uruuren tyaɨjna cɨme'e ɨ pan tyaj raacua'ani, tyej ti ra'utamua'aree a'ij tɨ titaachaɨj ɨ Dioj, ajna xɨcajra'a jetze tɨ hua'ucuii ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj anáatyá'a muanúnu'eihuaca'a? 13 Tɨ'ɨqui hua'apuaca huataityaca'a maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayan tihue'ixaatya'a tɨcɨn: ―Sericu ajna chajta'a. Aa xu a'atɨ e'etyauni tɨ jaira'ame huatɨsin, jaj tu'urajmuaa. Aj xu si jamuan a'uju'un. 14 A'u tɨ aɨn a'utyaruti, ajna xu raahuauni chi'ira'an jetze ɨ a'atɨ. Aj xu si seyan tiraata'ixaate'en ayan tɨcɨn: “Yaa pu ti'ixa aɨjna ɨ Maeestru yee: ¿A'uni nata'aca nyaj tzajta'an tyu'ucua'ani hua'a jamuan ɨ nyetyaɨtestyamua'a?” Sajta seyan: “Tyata'aj ra'utamua'aree ajna xɨcajra'a jetze matɨ'ɨj huacuii ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a.” ―Ayaa xu tiraata'ixaate'esin. 15 Tɨ'ɨqui aɨn hui amuaataseijrate'esin ánɨmɨ tɨ rujapua tivaatɨme cuaartu tɨ ve'e. Pu'uri rɨ'ɨ tyu'uruu tyamua'a naa. Au xu sij rɨ'ɨ tyauhuáruuren ɨ tyaj raacua'ani. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 16 Matɨ'ɨj mi u á'uju'un ɨ maj hua'apua. Ayaa pu tyaja'ure'enye naijmi'i tɨ tihua'uta'ixaa ɨ Jesús. Aj mu mi rɨ'ɨ raaru ɨ maj raacua'ani mej mi ra'utamua'aree ajna xɨcajra'a jetze tɨ Dioj hua'uchaɨj. 17 Tɨ'ɨj ari huachúmua'ancaa, aj pu i utyajrupi u chi'ita ɨ Jesús, majta ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. 18 Matɨ'ɨj meri ti'icua'acaa meesa japua, aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu xaa nya'u tyaja'amue'ixaate'e. Saɨj tɨ a'amua jetze ajtyama'acan, muan mɨ saj ti'icua'a nyajamuan, aɨjna ɨ a'atɨ, aɨ pu nyeetzi cɨme'en tyu'utatuiire'esin hua'a jemi ɨ mej ti'ijta teyujta'a. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 19 Tɨ'ɨqui utyaavatzɨ ɨ hua'atzajta'a. Aj mu mi a'utyajhuii maj raataihua'u maɨjna ɨ Jesús, saɨj ajta saɨj. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ataani pueen? ¿Ni qui inyaa? Ajtahua'a saɨj ayan tɨcɨn: ―¿A'ataani, ca'ɨnqui inyaa? 20 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen, ɨ saɨj sajta tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Ai pu pan cua'a eijna jetze i tuxa'a nyajamuan. 21 Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Ayaa pu tyaja'ure'enyejsin inyeetzi jemi nyej nyajta ɨ tyaata'a jetze airaanye a'ij tɨ ye'i te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Ma ajta, aɨjna tɨ nyacɨme'en tyu'utatuiire'esin hua'a jemi, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, ai pu huapɨ'ɨ rajpueitzi a'ame. Eitze'e pu raatyavá'ɨrihua'acache'e tɨ cai nu'eihuánche'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 22 Mauche'e mu ti'icua'acaa. Aj pu i Jesús pan tyɨ'ɨj. Aj pu i rɨ'ɨ tyu'uta'a ɨ Dioj jemi, ajta ra'antitaaraxɨ, aɨ pu hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨ. Ayan tɨcɨn: ―Xaacua'a. Ai pu aɨn pueen i nyahue'ira'a. 23 Ajta e'eyan vaasu tijáj. Ajta rɨ'ɨ tyu'uta'a ɨ Dioj jemi, aɨ pu ajta hua'ure'ite. Naijmi'i mu ra'anti'i ɨ jaj ɨ vaasu jetze. 24 Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aijna tɨ urajmuaa i vaasu tzajta'a, ai pu aɨn pueen i nyaxuure'e ɨ nyaj airaxɨre'esin nyej ni hua'utavaɨre'en mui'icaca jemi, ajta tɨ ij Dioj ra'antipua'ajte'en ɨ tɨ jajcuacan cɨn tya'ataujratziiri'i rusaɨj aɨme jemi tɨ aɨn tihua'utauuni'i. 25 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayaj xaa nya'u ti'ayajna. Ijii, canu che'e ra'anti'isin aijna i uuva a'ara'a. Ma ajta, ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj ava'ura'atya'a nainjapua ɨ chaanaca, ajna xɨcajra'a jetze nu xaa ra'anti'isin jajcuacan cɨme'e, ɨ a'ara'ara'an ɨ uuva. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 26 Matɨ'ɨj mi seij tyu'utachuiicaca'a chuiicari maj cɨn rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. Aj mu maun a'ará'a Aceituunajremi, jɨri tɨ a'utacá'a. 27 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ Dioj ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: “Nyaa nu i nyej i'i Dioj, aɨj nu e'icatan ɨ tɨ canya'axɨ tiseíj. Majta a'ucɨ́jxɨ'ɨsin ɨ canya'axɨ.” Yaa pu'u te'eyu'usi'i. Ayaa pu ti'inyaruuren inyeetzi. Sajta muan, setyu'utatyevi'ira'ata inyeetzi jemi. Aj xu si a'ucɨ́jxɨ'ɨsin cumu ɨ canya'axɨ tɨ cai a'atɨ hua'aya'amua. 28 Me nyajta inyaa, nyatɨ'ɨj huatarun, aa nu a'uma'aj na'ame ajna Galileeya. Anacai nu nyaun a'aráiixa. Sajta e'eyan muan. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 29 Aj pu i aɨn Pedro ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capu amɨn tɨ pua'a metyu'utatyévi'ira'ata mɨ seica mueetzi jemi. Canu neyan rɨni inyaa. 30 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu ti'imue'ixaate'e. Ayaa pu te'eme ijii tɨca'a, tɨ cai xɨ huajijhua'a ɨ tyacuaara'i, hueica paj peyan naatyahue'ita yee pacai nyamua'ate. 31 Ma ajta aɨn Pedro, ca'anin pu cɨn ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a ayan ruxe'eva'a nyaj huamɨ'ɨni a jamuan canu cui'i neyan tihua'uta'ixaate'en yee canu muamua'ate. ―Yaa pu'u tyu'utaxajtaca'a. Majta ɨ seica, ayaa mu che'eta tí'ixajtacaa saɨj ajta saɨj a'ij tɨ Pedro tí'ixajtacaa. 32 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. Aa mu a'ará'a huastari, cɨye tɨ e'ere'evee tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Getsemaní. Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Xa'ujra'asi muan iiyacui, meenti nyaa, nyaraatyáhuauusin ɨ Dioj jemi. 33 Tɨ'ɨj i a aurupi. Aɨme pu a'uví'itɨ aɨjna ɨ Pedro, ajta ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan. Tɨ'ɨqui a'ij pua'a ru'uhuata'a ɨ tzajta'an. Eecan pu uhuatyauxaamɨste ɨ tzajta'an. 34 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―A'ij pu pua'a nya'ase, huapɨ'ɨ, xuee nyaj cu mɨ'ɨni. Yaa xu huatyaturan muan iiya. Sauche'e atanyéjnye'eri. ―Ayaa pu'u tihua'uta'ixaa. 35 Tɨ'ɨqui a'irájraa a'atzu ayée. Aj pu i a'araujtutzi a chuaata'a. Rajhuaviiri'i ɨ Dioj tɨ pua'a nu'u i'irɨ'ɨriistan tɨ cai ayan tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'a tɨ nu'u jetzen tirajpueiitzi a'ara'ani. 36 Ayaa pu aɨn tirajhuaviiri'i tɨcɨn: ―Dioj, ɨ pej niya'upua pueen, naijmi'i pu í'irɨni mueetzi jemi. Tɨ pua'a peti'ita'acare'en tɨ cai naacɨ'ɨti aijna tɨ a'ij pua'a een nyaj cɨn rajpueiitzi na'ame. Aru tɨ pua'a i'irɨ'ɨriistan, che'e cai ayen tyaja'uré'eninyeica'an nyatɨj ti'ijxe'eve'e inyaa, silu patɨj muaa ti'ijxe'eve'e. 37 Aj pu ijta'i u ya'uve'eme. Aa pu a'ará'a a'u maj a'utyáuuca'a ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Mu'uri i'icu'utzuca'a. Aj pu i hua'ujɨste aɨme. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa ɨ Pedro tɨcɨn: ―Simón, ¿ni pacai te'eviicue'i paj atányeeri a'achu caj sei hora? 38 Sauche'e atanyéjnye'eri. Sajta raatyajhuauni ɨ Dioj jemi tɨ ij cai tyajamuaacɨ'ɨti ti'itɨ ɨ saj cɨn autyaturan ɨ Dioj jemi. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Rɨ'ɨ xu títya'uhuatyáujca'anen ɨ rutzajta'a. Ma ajta cai, capu a'amuaca'anisti'i saj atanyéjnye'eri. Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 39 Ajtahua'a pu á'umej. Ayaa pu che'eta na'a tirajhuaviiri'i ɨ Dioj tɨ cai rajpueitzi a'ara'ani. 40 Tɨ'ɨqui u a'uve'eme. Ajtahua'a pu huá'utyauu macu'utzúca'a a'ini cutzi pu hua'amue'itɨjcɨca'a eihua. Aj pu i Jesús hua'utajee. Capu a'ij hua'amityejtya'aca'a a'ij mej ye'i tiraata'ixaate'en. 41 Hueicacajretze, ajtahua'a pu á'umej. Ajta mu pu a'ure'eve tɨ pua'a meri'ijtahua'a i'icu'utzu. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni sauj i'icu'utzu? ¿Ni saujsa'upe'e? Pu'uri auche'e. Pu'uri ajna tyaja'ure'enye mej meri nyacɨme'en tyu'utatuiire'esin, i nyej nyajta ɨ tyaata'a jetze airaanye, aɨme jemi ɨ mej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte. 42 Xa'ajhuiixɨ'ɨ. Che'ere ticu. Pu'uri a'ave'eme aɨjna tɨ tyu'utatuire'esin inyeetzi cɨme'en aɨmej jemi ɨ mej ti'ijta. 43 Auche'e pu ti'ixáataca aɨjna ɨ Jesús, tɨ'ɨj saɨj e'ire'enye tɨ aɨme jetze ajtyama'acan ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Judás pu antyahuaa. Eihua mu tyaɨte a'ava'aju'ucaa jamuan aɨjna ɨ Judás. Hua'anyuucajtze'e mu cɨn huaju'uncaa maɨjna ɨ mej ti'ijta teyujta'a, majta maɨjna ɨ mej te'eyu'uxaca, majta maɨjna ɨ vaujsi. 44 Aɨjna ɨ Judás, tɨ hua'utatuiire'esin ɨ Jesús, aɨ pu tya'ataujratziiri'i aɨjna cɨme'e tɨ ayan huarɨni mej mi raamua'aree a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ aɨjna ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ nyaj ru'ityevisiitɨmua'asin, ajta ɨ nyaj raatataujte'esin, ai pu aɨn pɨrɨcɨ. Sata'aj raatyeevi'i, sajta ra'anján, anajɨ́'ɨqui'ihuacan tyamua'a naa. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Judás. 45 Cɨme'en pu'u a'ará'a, aj pu i ajtyáxɨɨraca'a a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨj i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru. Aɨ pu ayan huataujseijrataca'a tɨj amiincura'an pueen aɨjna ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn: ―Maeestru. Ajta ru'ityévisiitɨmua. 46 Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu raatyeevi'i. 47 Saɨj pu ajta ajna huatyavaaca'a. Aɨ pu ruchuun huijcupi. Aj pu i ra'ajtaveijchaca'a ɨ naxaira'an jetze ɨ tɨ ravaɨre'e aɨjna tɨ tihue'ijte'e ɨ mej ti'imɨjhuaca teyujta'a. Aɨ pu tiraapueij. 48 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i aɨmej ɨ tyaɨte tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn ya sava'aju'un? ¿A'ini sej si cɨye ti'ivaɨ'ɨsin, sajta tyapuusti'i chuumira'a? ¿Ni qui nahua'ari nyaj pueen sej si seyan tinaateví'ira? 49 Nain tujca'ari tzajta'a nu tyajá'amuamua'atyahua'a nya'aye'i aujna teyujta'a. Caxu a'anaj naatyeevi'i aujna, a'ini ayaa xu nyaruuren tɨ ij aráurasten a'ij tɨ ye'i te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 50 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu huatauruu. Aa mu yáurai naimi'i. 51 Ajta saɨj pu raavájrajma'a cujta'an ɨ Jesús. Tyamueij pu pueen tɨ saavana cɨn a'ire'echajca'a tɨ jetzen a'ira'acaitɨ cú'ucutzu. Seica ɨ tyaɨte mu raatyeevi'i aɨjna ɨ tyamueij. 52 Ajta aɨn, aɨ pu a'iraujchua. A yaúhua'axɨ aɨjna ɨ rucɨɨxu. Aj pu i mu e'ij huarupi. A'utaichajraa mua'avi'i. 53 Matɨ'ɨj mi ya'uvi'itɨ aɨjna ɨ Jesús aɨjna jemi ɨ tɨ tihue'ijte'e naijmi'ica ɨ mej ti'imɨjhuaca u teyujta'a. Naijmi'i mu tyujsaɨj, ɨ mej ti'imɨjhuaca u teyujta'a, majta ɨ mej te'eyu'uxaca, majta ɨ hua'avaujsimua'a. 54 Ajta aɨn ɨ Pedro, a pu auma'acaa a'atzu ɨmɨ hua'acujta'an aɨme ɨ maj ya'uvi'itɨ ɨ Jesús. Aa pu a'ará'a a'u tɨ e'eche aɨjna tɨ tihue'ijte'e ɨ mej ti'imɨjhuaca teyujta'a. Au pu utyajrupi e'ita'a tɨ a'aráyaujta'a. Aj pu i a'ujyeijxɨ hua'a jamuan ɨ xantaaru'u. A pu a'utacái a'araa. Rucɨxáitya'aca'a ɨ taij jetze. 55 Majta maɨn ɨ mej tihue'ijte'e ɨ mej ti'imɨjhuaca teyujta'a, majta hua'ajueesi, aɨ mu ti'ihua'uca'a mej mi raatyauni ti'itɨj ɨ maj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en, ti'itɨj ɨ maj cɨn raaje'ica aɨjna ɨ Jesús. Camu ti'itɨj huátyau. 56 Ai mu'u huátyau: Maj eihua raahué'itaca'a ɨ tyaɨte. Ma ajta, camu ramua'areeraca'a ɨ seica, majta ɨ seica, ti'itɨj ɨ́ maj xajtaca'a. 57 Seica mu huatyahuiixɨ. Hue'itzi mu cɨn tyu'utaxajtaca'a aɨjna jetze ɨ Jesús. Meyan tɨcɨn: 58 ―Ayaa tu tiraanamuajri'i tɨ ayan ti'ixa tɨ cɨme'en yee: “Nyaa nu raatyáuuna eijna i teyuu tetyaca maj rá'ajtaahuaca'a. Hueica xɨcaj tzajta'a nu seij ajtaahua teyuu maj nu'u cai ra'ajtaahua ɨ tetyaca.” Ayaa pu yeehui tyu'utaxajtaca'a amɨjna mɨ Jesús. ―Ayaa mu tí'ixajtacaa maɨjna. 59 Ma ajta maɨn, camu ramua'areeraca'a ɨ seica, majta ɨ seica, ti'itɨj ɨ maj xajtaca'a. 60 Aj pu i saɨj ajchá hua'a tzajta'a. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ tihue'ijte'e naijmi'ica ɨ mej ti'imɨjhuaca teyujta'a. Aj pu i aɨn ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿Ni pacai huatanyuusin aɨjna cɨme'en ɨ mej mueetzi jetze ti'ipua'ajte'e? ¿Ti'itajni cɨn pa'utyajturaa ɨ Dioj jemi maj mi meyan ti'imuahue'ita? 61 Ajta aɨn Jesús, capu ti'itɨ huataxajtaca'a. A'atee a'atzu tɨ ayan cai te'eve'enyuuca'a. Aj pu ijta aɨn tɨ tihue'ijte'e ɨ mej ti'imɨjhuaca teyujta'a, ajtahua'a pu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni muaa paɨn pueen ɨ Cɨriistu'u, ɨ tɨ yaujra'an pueen ɨ tyej rɨ'ɨ tiraata'an ityan? ―Yaa pu tiraataihua'uri'i. 62 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen. Ajta xu nyeseij i nye nyajta jetzen airaanye ɨ tyaata'a. An nu a'acacai na'ame ɨrɨɨta'an ɨ tɨ nain cɨn antyujmua'aree. Sajta muan xu nyeseijran nyatɨ'ɨj e'icaame'en jaitɨri tzajta'a. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 63 Tɨ'ɨqui aɨn tɨ tihue'ijte'e ɨ maj ti'imɨjhuaca teyujta'a, aɨ pu ra'antisujtza'an ɨ rusiicu'u mej mi raamua'aree tɨcɨn aɨ pu huatanyu'ucaca'a. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ma'acui xaa nya'u. ¿Ni cai nya'u icu? Capu che'e ruxe'eve'e tɨ a'atɨ cɨme'en tyá'anxajta. 64 Muan xu seri raanamuajri'i tɨ a'ij pua'a tyu'uxajtaca'a ɨ Dioj jemi. ¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? ¿Ti'itajni ayan tiraavijte'e? ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. Aj mu mi naijmi'i tyu'uta'a tɨ huamɨ'ɨni aɨjna ɨ Jesús. 65 Matɨ'ɨj mi seica autyajhuii maj ra'atyetzi'itzica'imua'axɨ'ɨn, majta ra'utanáa. Majta ru'ityavá'ara'a rumuajca'a cɨme'e. Meyan tɨcɨn: ―Huataxaj, ¿a'ataani mu'itejvee? ―Yaa mu tiraata'ixaa. Majta maɨn ɨ xantaaru'u, aɨ mu majta ru'ityáavajxɨ. 66 Ajta aɨn Pedro, aɨ pu unu'uhuatyavaaca'a aujna e'ita'a tɨ a'aráyaujta'a u chi'ita. Aj pu i saɨj utyajrupi tɨ ravaɨre'e ɨ tɨ tihue'ijte'e mej ti'imɨjhuaca u teyujta'a. Jɨita'a pu pɨrɨcɨ aɨjna. 67 Aɨ pu utyajrupi a'u tɨ anu'ujcatii aɨjna ɨ Pedro a'u tɨ á'ujcɨxaitya'aca'a taij cɨme'e. Tɨ'ɨj aɨn raaseij, aa pu'u a'uteechaxɨ rajseíra'ajraa. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pajta paj muaa á'ucha'acanya'a jamuan Jesús tɨ Nazaret e'ema'acan. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ jɨita'a. 68 Aj pu i saɨque tiraataxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Canu ramua'ate. Canu nyajta ramua'aree a'ij pej ye'i ti'inye'ixaate'e muaa. Aj pu i aɨn huirajraa. Aa pu a'iteechaxɨ a tɨ a'apueerta. Aj pu i tyacuaara'i huajijhuaca'a. 69 Tɨ'ɨj i ajtahua'a aɨn jɨita'a raaseij. Aj pu i ayan tihué'itixaa aɨmej ɨ maj e'ere'etya'acaa aujna. Ayan tɨcɨn: ―Amɨjna mɨ a'atɨ, ai pu saɨj pueen tɨ hua'a jetze ajtyama'acan ɨ maj jamuan a'uhua'anya'a. 70 Ajtahua'a saɨque tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro. A'atzu a'ateevi'ica matɨ'ɨj e'ere'etya'acaa, majtahua'a meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna, muaa pa aɨn pueen ɨ Galileeya paj e'ema'acan. Ayaa pej ti'ixaxa'a matɨj aɨme ɨ maj aun a'uchaatɨme. ―Yaa mu tiraata'ixaa. 71 Aj pu i Pedro autyejche tɨ nyuucajtze'en ayan tihue'ixaate'en ɨ Dioj tɨcɨn capu ramua'ate. Ajta, tɨ pua'a nu'u cai ayan ti'ayajnaca'a, che'e nu'u Dioj raata'an ɨ pueijtzi. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu a'atzu ramua'ate aɨjna ɨ a'atɨ saj raxa. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 72 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i hua'apuacajretze huajijhuaca'a ɨ tyacuaara'i. Tɨ'ɨqui Pedro ra'utamua'areeri'i a'ij tɨ tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: “Tɨ cai xɨ hua'apuacajretze huajijhua ɨ tyacuaara'i, muaa pa hueicacajretze peyan tiraataxaj yee capaj nyamua'ate.” Ayaa pu tiraata'ixaatya'aca'a aɨjna. Aj pu i a'ij pua'a raata'a, tyujyeinyajraa huapɨ'ɨ aɨjna ɨ Pedro.

Marcos 15

1 Yaa ruijmua'ate'e yee, tɨ'ɨj huatapua'are, naijmi'i mu tyujsaɨj ɨ mej tihue'ijte'e u teyujta'a, majta hua'avaujsimua'a, majta ɨ mej te'eyu'uxaca, majta ɨ seica ɨ maj majta i'ijueesi. Naijmi'i mu tyú'urixaatya'acaa a'ij mej ye'i huarɨni. Aj mu mi ra'anaajɨ'ɨque maɨjna ɨ Jesús. Meya'ujáj. Matɨ'ɨj mi raatatui aɨjna jemi, ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Pilaatu. 2 Aj pu i Pilaatu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni muaa paɨn pueen ɨ hua'atajtuhuan ɨ juriiyu? Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen a'ij pej ye'i ti'ixa muaa. ―Yaa pu'u tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 3 Majta maɨn ɨ mej tihue'ijte'e u teyujta'a, eihua mu tiraaxajtzi'iri'i. 4 Ajta aɨn Pilaatu, ajtahua'a pu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni pacai naata'ixaate'en paɨjna cɨme'e? Papu'uri hua'unamuajri'i mej eihua ti'imuaxajtzi'i. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pilaatu. 5 Ma ajta aɨn Jesús, capu ti'itɨj xajtaca'a. Aɨj pu cɨn, cai a'ij ra'amityejtya'aca'a aɨjna ɨ Pilaatu. 6 Ayaa pu ti'ijrɨ'ɨrajcaa aɨjna ɨ Pilaatu matɨ'ɨj maɨn ti'iyestyahua'a. Tɨ pua'a maraatahuavii ɨ tyaɨtye tɨ aɨn raatatuaani saɨj tɨ e'ityanami'i, a'atɨ tɨ na'a ɨ maj raatahuavii, aj pu i raatátuaasin. 7 Ajna a'ahua'a seica mu e'ityanami'ihuaca'a ɨ mej nya'usa'acaa ɨ u'uvieernu jemi. Ai mu hua'ucuii ɨ tyaɨte. Ajta saɨj aujna e'ityanami'ihuaca'a tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Barrabás. 8 Aj mu mi a'uré'enye ɨ tyaɨte ɨ Pilaatu jemi. Aɨ mu autyajhuii maj raatahuavii tɨ aɨn ayan huarɨni aɨmej jemi a'ij tɨ ye'i ti'ijrɨ'ɨre. 9 Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini seti'ijxe'eve'e muan? ¿Ni qui nyaraatatuaani nyeijna tɨ a'amuatajtuhuan pueen muan mɨ sej Israel jetze ajtyama'acan? 10 Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i a'ini aɨ pu raamua'areeri'i maj ra'achueera'acaa ɨ Jesús aɨme ɨ mej tihue'ijte'e u teyujta'a. Aɨj mu cɨn raatatui maɨjna ɨ Pilaatu. 11 Ma majta maɨn ɨ mej tihue'ijte'e u teyujta'a, aɨ mu raata'a ɨ ca'anijra'a eihua ɨ tyaɨte mej mi raatahuavii aɨjna ɨ Pilaatu tɨ aɨn huatatuaani aɨjna ɨ Barrabás jetzen ma'acan ɨ Jesús. 12 Ajtahua'a ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini naarɨni nyamɨjna jemi, mɨ tɨ a'amuatajtuhuan pueen, mɨ sej Israel jetze ajtyama'acan? 13 Aj mu mi ca'anin cɨn huajijhuaca'a. Meyan tɨcɨn: ―Pata'aj rá'utatan curuu jetze. 14 Aj pu i Pilaatu ayan tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨme'e? ¿Ti'itajni a'ij pua'a huáruu? Matɨ'ɨj raanamuajri'i, eitze'e mu ca'anin cɨn huajijhuaca'a. Meyan tɨcɨn: ―Aútataichi curuu jetze. ―Yaa mu'u titeejíjhuaca'a. 15 Ajta aɨn Pilaatu, aɨ pu raxe'eva'aca'a tɨ rɨ'ɨ tihua'uta'an ɨ tyaɨte. Aɨj pu cɨn raatátuaa aɨjna ɨ Barrabás. Ajta raataijtaca'a maj ra'ira'avajxɨ'ɨn aɨjna ɨ Jesús. Aj pu ijta'i hua'utatui mej mi rá'utatan ɨ curuu jetze. 16 Matɨ'ɨj mi maɨn xantaaru'u ya'ujáj ajna tɨ ti'ijta tɨ e'eche. Au mu ya'utyaarujte e'ita'a tɨ u a'aráyaujta'a. Aj mu mi naijmi'ica tísaɨj ɨ seica, xantaaru'u. 17 Siicu'uri mu ru'ucaachejte tɨ pa'uvi'in, xu'umuavi'ican cɨme'e. Majta curun mu raatyataave tɨ tzicare'e cɨme'e cɨstíjhuaca'a. Aɨj mu ra'ava'arujti'iri'i. 18 Matɨ'ɨj mi autyajhuii maj raatyejíivajra. Yaa cumu rɨ'ɨ mu tiraata'a. Meyan tɨcɨn: ―Ayajna nya'u. Tyamua'a pu i'ixa'apɨ'ɨn. Che'e a'atyeevi'i tɨ ruuri amɨjna tɨ hua'atajtuhuan pueen ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. ―Ayaa mu tirá'uxaahuari'iri'i. 19 Majta ra'ava'avajxɨ an múutze'en itzɨj cɨme'e. Majta ra'atyétzi'itzica'imua'axɨ. Majta mu titunutaxɨ. Ayaa cumu rɨ'ɨ mu tirata'acara'a. 20 Matɨ'ɨj ra'uxaahuari'iri'i, aj mu mi rú'ijchuiiri'i aɨjna ɨ siicu'uri tɨ pa'uvi'in, xu'umuavi'ican cɨme'e. Matɨ'ɨjta mi ru'ucaachejte ɨ siicu'ura'ara'an. Aj mu mi ya'ujáj mej mi rá'utatan ɨ curuu jetze. 21 Ajna, saɨj pu hua'antinajchaca'a aujna a'u maj ya'ava'ajajsima'a aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu antyahuaa aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn Simón. Au pu e'ema'acan tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cirene. Ai pu ya'upuaara'an aɨjna ɨ Alejandro, ajtahua'a saɨj ɨ Rufo. Au pu a'arajraa ajna a'ahua'a a'u tɨ cai a'atɨ a'a e'eche. Tɨ'ɨj aɨn Simón hua'antinajchaca'a, aɨ mu huataij tɨ aɨn ra'anchueni cúruujra'an ɨ Jesús. 22 Au mu ya'ujáj aɨjna ɨ Jesús, ajna a'ahua'a, jɨri jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa hua'anyuuca cɨme'e tɨcɨn Gólgota. Gólgota, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn: Mɨ'ɨchí Mu'ujremi. 23 Matɨ'ɨj mi raatanyɨste ti'itɨ nahuaj, cuaane'e tɨ ranaxca. Ayaa mu ratamua'amua aɨjna ɨ cuaane'e tɨcɨn mirra. Ajta aɨn Jesús, capu ra'anti'i aɨjna ɨ nahuaj. 24 Matɨ'ɨj mi rú'ijchuiiri'i ɨ siicu'ura'ara'an. Majta tiracá'ari'iri'i ɨ tí'icɨɨxura'ara'an. Matɨ'ɨjta mi rá'utatai ɨ curuu jetze. Aj mu mi ti'ihuaujmue'itɨ tetej cɨme'e mej mi raamua'aree a'atɨ tɨ racɨ'ɨti ɨ cɨɨxura'ara'an ɨ Jesús seij ajta seij. Ayaa mu tityaará'ujpijte aɨjna ɨ tí'icɨɨxura'ara'an. 25 Pu'uri e'ita'a ujmá'aca ɨ xɨcaj matɨ'ɨj rá'utatai ɨ curuu jetze. 26 Majta ti'itɨ taabla áutatai curuu japua. Ayaa pu te'eyu'usi'ihuaca'a aɨjna jetze ɨ taabla ɨ maj ti'itɨj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte tɨcɨn: “Hua'atajtuhuan ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan.” 27 Majta jamuan Jesús, mahuá'utataixɨ curuu jetze hua'apuaca ɨ nahua'ari maj pueen. Saɨj mu a'utyejche ɨ curuu ɨrɨɨta'an pujme'en, majta seij utata'an pujme'en. 28 Ayaa pu'u eenya'acan cɨn arauraste eijna ɨ nyuucari tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Ayan tɨcɨn: “Yaa mu ya'umua'arajca'a tɨj a'ij pua'a ti'itevijca'a.” 29 Majta maɨn ɨ maj a a'atáninyeica'a, matɨ'ɨj raaseij, aɨ mu aicamu'uvajra maj cai ra'ajcu'uvajca'a. Ayaa mu a'ij pua'a tí'ixajtacaa tɨcɨn: ―¿Ni cai icu muaa pa aɨn pueen ɨ paj nu'u raatyáuuna ɨ teyuu, pajta nu'u hueica xɨcaj jetze ra'ajtaahua? 30 Ijii muaa asaɨj a japua huanyuuchi pej pi cai huamɨ'ɨni. Acajra'a yeehui amɨjna jetze mɨ curuu. ―Ayaa mu tira'axaahuari'iraca'a. 31 Aɨ majta ɨ mej tihue'ijte'e u teyujta'a, majta ɨ mej te'eyu'uxaca, aɨ mu naijmi'i ra'axaahuari'iracaa. Meyan tyú'urixaatya'acaa rujɨɨmua'a tɨcɨn: ―Amɨ pu ari hua'a japua huanyu ɨ seica. Ma ajta, capu raayɨ'ɨtɨ tɨ rusaɨj rujapua huanyuuni. 32 Amɨjna tɨ nu'u i'i Cɨriistu'u tɨ nu'u tatajtuhuan i tyej Israel jetze ajtyama'acan, che'e amɨn acajra'ani amɨjna jetze mɨ curuu tyej ti raaseij, tyata'aj tya'antzaahuate'en. ―Ayaa mu tyú'urixaatya'acaa. Majta maɨn ɨ maj jamuan hua'utatai ɨ curuu jetze, aɨ mu majta ra'uxaahuari'iri'i. 33 Tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enye a'atzaj tacuarixpua, aj pu i huatyatɨca'araca'a nainjapua ɨ chuejra'a aun tɨ huatacá'a u Israel. Ajta a'atee tɨ ayan huatɨca'a e'ita'a tacuarixpua. 34 Cɨme'en pu'u tyaja'ure'enye ajna e'ita'a tacuarixpua, aj pu i Jesús ca'anin cɨn huajijhuaca'a runyuucajtze'en. Ayan tɨcɨn: ―Eloi, eloi, ¿lama sabactani? ―Ayaa pu tyu'ujijhuaca'a. Eijna i nyuucari, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn: Niya'upua, ¿a'ini een cɨn penyaja'uhua'axɨ muaa, pej i'i nye'iya'upua? Ayaa pu huataujmua'a eijna i nyuucari. 35 Seica ɨ maj maun a'utyáuuca'a maraanamuajri'i. Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Xaanamuajri'i. Aɨj pu huatajee aɨjna ɨ Elías tɨ ajmi'i ti'ityavaaca'a ɨ Dioj jemi. 36 Aj pu i saɨj e'ire'enye taichijma'a. Ti'itɨj pu autɨɨ tɨ u'urajta'ati. Aɨj pu huatyáaru'une nahuaj cɨme'e tɨ antzijvi'i. Tɨ'ɨqui ra'antijɨ'ɨque cɨye jetze. Aj pu i aɨn ra'ajchui tɨ'ij Jesús ra'antiye'en aɨjna jetze ɨ ti'itɨ. Tɨ'ɨj ayan huarɨj, aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: ―Saachu'eva'a. Tɨ pua'a yatanyén aɨjna ɨ Elías tɨ ij ra'acajtuani. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 37 Aj pu i Jesús ca'anin cɨn huajijhuaca'a. Tɨ'ɨqui huamɨ'ɨ. 38 Ajna teyujta'a, ti'itɨ pu huatávivɨ́jma'aca cɨɨxuri tɨ itzijhua. Cɨme'en pu'u huamɨ'ɨ ɨ Jesús, aj pu i e'ita'a acásujtza'an aɨjna ɨ cɨɨxuri. 39 Ajta aɨn ɨ hua'acapitan ɨ xantaaru'u ɨ maj anxɨte ara'ase, aa pu a'utyavaaca'a ajna vejli'i ta'ave'enyee aɨjna ɨ Jesús. Aɨ pu raanamuajri'i a'ij tɨ ye'i tyu'ujijhuaca'a ɨ Jesús. Ajta raaseij a'ij tɨ ye'i tyu'umɨ'ɨ. Aj pu i ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ capitán tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Ai pu aɨn puéenya'a ɨ yaujra'an ɨ Dioj. 40 Majta seica a mu'u ɨmɨ a'utyáuu mejseiiraca aɨme maj juuca. Saɨj pu ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Mariiya, tɨ Magdala e'ema'acan. Ajta saɨj tɨ ajta ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Mariiya. Hua'anaana aɨjna ɨ Jacobo tɨ cɨle'en, ajta aɨjna ɨ José. Ajtahua'a saɨj jɨita'a hua'a jamuan pu a'utyavaaca'a tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Salomé. 41 Ai mu a'ujhua'anya'acaa ɨ Jesús jamuan. Majta raatyavaɨra'aca'a tɨ'ɨj aɨn a'utyavaaca'a aujna a'ahua'a Galileeya. Ma mui'itɨ mu majta a'utyáuuca'a ɨ maj jamuan a'ujnyéj anna Jerusalén. 42 Tɨ'ɨj huatyechumua'araca'a, pu'uri tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'a jetze matɨ'ɨj rɨ'ɨ huaujruuren. Yaa ruijmua'a yee pu tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi. 43 Aj pu i a'atɨ a'uré'enye jemin aɨjna ɨ Pilaatu. Ayaa pu antyahuaaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn José. Au pu a'ahua'a e'ema'acantacaa tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Arimatea. Aɨ pu ajta hua'a jetze ajtyama'acan aɨme ɨ mej i'ijueesi. Eecan pu va'acan cɨn ti'ityavaaca'a aɨjna ɨ José. Aɨ pu ajta rachu'eva'acaa ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj autyejcheni tɨ tyu'utaijta nainjapua iiyan chaanaca japua. Aɨ pu uhuatyaujca'anye ɨ rutzajta'a. Au pu a'utyajrupi a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Pilaatu. Aj pu i rájhuaviiri'i tɨ aɨn raata'an tɨ ra'acajtɨni ɨ Jesús, tɨ ari mɨ'ɨchi. 44 Ajta aɨn ɨ Pilaatu, eecan pu a'ij tya'utaseij tɨ Jesús ari huamɨ'ɨ. Aj pu i raatajé ɨ hua'acapitan ɨ maj rá'utatai ɨ curuu jetze. Raataihuau'uri'i tɨ pua'a ayan ti'ayajna tɨ ari huamɨ'ɨ. 45 Aj pu'i aɨn hua'acapitan ayan tiraata'ixaa tɨ ayan ti'ayajna. Tɨ'ɨqui Pilaatu raata'a aɨjna ɨ José tɨ aɨn ra'acajtɨni. 46 Tɨ'ɨqui á'uraa aɨjna ɨ José tɨ cɨɨxuri a'unanan tɨ re'en, tɨ naa ti'icueina. Aj pu i ra'acájchuii aɨjna ɨ mɨ'ɨchi. Tɨ'ɨqui ra'irá'ijcataca'a aɨjna cɨme'e ɨ cɨɨxuri. Ajta e'eyan aun ya'uteete aujna a'u maj ru'ure'ijche u tete'e ɨ tetej tzajta'a. Ayaa pu huarɨj, tɨ'ɨqui tetej aityajmua tɨ sicɨɨrara'a. 47 Majta maɨn ɨ juuca, ɨ Mariiya tɨ Magdala e'ema'acan, ajta aɨjna Mariiya tɨ i'inaanajra'an aɨjna ɨ José, aɨ mu raaseij a'u tɨ ye'etéetye.

Marcos 16

1 Tɨ'ɨj mu á'umej ajna xɨcajra'a me jetzen rusa'upi, aɨme ɨ juuca, aɨjna ɨ Mariiya tɨ Magdala e'ema'acan, ajta aɨn Mariiya tɨ i'inaanajra'an aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨn Salomé, aɨ mu ti'itɨj huananai tɨ náa tyáará'i, tu'upi ja'ara'a. Matɨ'ɨj maɨn huananai aj mu mi á'uju'un mej mi ra'acáameijra aɨjna ɨ mɨ'ɨchi. 2 Yaa ruijmua'ate'e yee, tɨ'ɨj auchan e'ire'enyeesima'aca ɨ xɨcaj, au mu a'ará'a a'u tɨ a'avá'anami'ihuaca'a. Aij pu jetze pɨti'irɨcɨ i xɨcaj ta'anajca ɨ iteeri. 3 Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―¿A'ataqui saɨjta'a ya'anxɨɨra ɨ tetej tɨ cɨn ujnámi'i ɨ tɨ úucun tyej ti utyarute? 4 Matɨ'ɨj mauj ɨmɨ ava'aju'ucaa maraaseij tɨ pua'a aɨn tetej cai che'e aityajmuaa. Tyamua'a pu ti'iva'acaa aɨjna tɨ aityamuaaca'a. 5 Aj mu mi a'utyajrupi ajna tɨ auucun matɨ'ɨj mi seij huaseij tɨ anu'ujcatii ɨrɨɨta'an. Tyamueij pu pɨrɨcɨ aɨjna. Tɨtɨ'ɨcan pu tya'ucávɨjcaa unú'ujcatii. Naa pu ti'icueinavi'i tya'ucávɨjcaa aɨjna ɨ tyamueij. Matɨ'ɨj mi tyamua'a eihua tyu'utatzɨn. 6 Aj pu i aɨn ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Caxu ti'itzɨɨnya'a. Muan xu ya'uhuaunyen saɨjna ɨ Jesús tɨ Nazaret e'ema'acan, ɨ tɨ á'utataihuaca'a ɨ curuu jetze. Capu yu'u a'ahua'a. Pu'uri huatarú. Casi'i. Xaaseij iiyan maj ya'ujté. 7 Sericu, sata'aj hua'uta'ixaate'en ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, sajta saɨjna ɨ Pedro. Muan xu hua'uta'ixaate'en yee: “Tɨ nu'u aɨn anacai a'uma'a a'ame anna Galileeya tɨ'ij hua'uchu'eve'en. Ayan che'eta na'a te'eme tɨj aɨn ari tihua'uta'ixaa maj nu'u aun ye'eseijran.” ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ tyamueij. 8 Majta maɨn ɨ juuca, tyamua'a mu tyújvivaaca'a, majta maj a'ij tyá'ujmuajcaa. Aj mu mi huiráruáachajraa. Camu majta a'atɨ huata'ixaa, a'ini meti'itzɨɨnya'acaa. 9 Ayaa pu tyuju'urɨj ajna xɨcajra'a jetze ɨ ta'anajca ɨ iteeri tɨ'ɨj aɨn Jesús huatarú tɨ tapua'arijma'aca aɨjna xɨcaj jetze tɨ anajca. Anacai pu huataseijre aɨjna jemi ɨ Mariiya tɨ Magdala e'ema'acan. Ai pu aɨn pueenya'a ɨ maj tzajta'an seijra'acaa ɨ tiyaaru'use ɨ maj arahua'apua ará'axcaa tɨ hua'utamuari ɨ Jesús. 10 Ajta aɨn Mariiya, aɨ pu u á'umej tɨ tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj jamuan a'ujhua'anya'acaa ɨ Jesús, ɨ maj ruxaamɨjtya'acaa aɨjna cɨme'e tɨ Jesús huamɨ'ɨ. Majta ruye'inyaca'a. 11 Majta aɨme, matɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨ ari nu'u aɨn Mariiya raaseij aɨjna ɨ Jesús, camu ra'atzaahuatya'acaa. 12 Tɨ'ɨqui Jesús ajtahua'a huataseijre hua'apuaca jemi matɨ'ɨj maun auju'ucaa ajna a'ahua'a a'u tɨ cai a'uchajta'a. Capu che'e aɨ púeenya'a ɨ maj anacai ramua'ajcaa. Ma ajta, ai pu púeenya'a. 13 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj mej mi hua'uta'ixaate'en ɨ seica. Camu majta hua'antzaahuate aɨme ɨ maj hua'apua. 14 Tɨ'ɨj ari eitze'e huachúmua'ancaa, matɨ'ɨj huatetyá'aca ɨ meesa jetze ɨ maj tamuaamuata'a japuan seij ara'ase, ajtahua'a pu huataseijre aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui hua'ajtya'axɨ aɨjna cɨme'e mej ra'antyanaamɨ ɨ ruxaijnyu'uca, ajta aɨjna cɨme'e maj cai tya'atzaahuatya'acaa. Ajta hua'ajtya'axɨ aɨjna cɨme'e maj cai hua'atzaahuatya'aca'a ɨ maj raaseij tɨ'ɨj ari huatarú. 15 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sericu muan. Sa'ucɨjxɨ'ɨn nain japua ɨ chaanaca. Setihua'uta'ixaatye'e naijmi'ica ɨ tyaɨte eijna i nyuucari tɨ cɨn hue'iratuaasin. 16 A'atɨ tɨ ra'atzaahuate'e eijna i nyuucari, ajta huamuaɨ'ɨvijhua, Dioj pu ru'iratuaasin. Ma ajta, tɨ pua'a a'atɨ cai ra'atzaahuatya'a ɨ nyuucari, aɨ pu rajpueitzi a'ame. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 17 Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa mu tyu'uyɨ'ɨtɨhua'a mua'aju'un ɨ mej tya'atzaahuate'e. Nenyuucajtze'e mu hua'utamuarite'esin ɨ tiyaaru'use ɨ maj hua'a tzajta'a seijre'e ɨ tyaɨte. Majta ti'ixaxa'ata'a mua'aju'un seica cɨme'e ɨ nyuucari ɨ maj cai xɨ raayɨ'ɨtɨ. 18 Cu'ucu'use mu muare'en ɨ mej tyu'uche'evaca ɨ rumuajca'a cɨme'e, maɨn cu'ucu'use camu a'ij hua'aruuren. Na'ari tɨ pua'a hua'ave'eri mua'antiye'en, capu ajta a'ij hua'aruuren. Ajta tɨ pua'a maɨn hua'ajtamuare'en aɨmej mej ti'icucui'i, majta mu rujni. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 19 Cɨme'en pu'u ayan tihua'uta'ixaa ɨ tavastara'a, aɨjna ɨ Jesús, aj pu i Dioj ya'uvi'itɨ u tajapua. An pu a'ujyeijxɨ ɨrɨɨta'an aɨjna ɨ Dioj. 20 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan a'ujhua'anya'acaa, matɨ'ɨj mi a'ucɨ́jxɨ nain japua ɨ chaanaca. Metihue'ixaa nain cɨme'e ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hue'iratuaasin. Ajta aɨn ɨ tavastara'a, aɨ pu hua'atavá'ɨrihua'a. Ayaa pu'u aɨn hua'ata'acara'a mej eitze'e raayɨ'ɨtɨhua'an cai maa a'atɨ. Aɨj mu cɨn raamua'areeri'i ɨ tyaɨte tɨ ayan ti'ayajnaca'a a'ij mej ye'i tí'ixajtacaa maɨjna ɨ maj Jesús jamuan a'ujhua'anya'acaa. Ayaa pu upua'araca'a ɨ yu'uxari tɨ ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Marcos.

Lucas 1

1 Mui'itɨ mu meri maɨjna cɨn a'utyajhuii maj ra'usɨɨmua'an tyamua'a naa ti'itɨ tɨ a'ij huarɨj itejmi jemi, 2 mej mi meyan titaata'ixaate'en a'ij tɨ eenya'a a'araa. Ai mu aɨn pueen ɨ maj rujɨ'ɨ cɨn raaseij, ai mu majta maɨn pueen ɨ maj tyu'utyavaɨ mej hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi e'ema'acan. Aɨ mu majta maun a'utyáuuca'a tɨ'ɨj huataseijre aɨjna ɨ Jesús tɨj na'a yu tɨ e'ire'enye. 3 Aɨ mu majta raatyajtuaa itejmi jemi maɨjna ɨ nyuucari. Me nyajta inyaa, a'ini nu'uri a'atyee nyej neyan ti'inmua'ate tyamua'a naa nyaɨjna cɨme'en, ayaa pu tina'amitejtya'acaa ineetzi tɨ i'ixa'apɨ'ɨn nyej timuaataiti'i yu'uxari jetze naijmi'i tɨj na'a ti'itɨ tɨ a'ij huarɨj pej pi raamua'aree, muaa Teófilo, mɨ pej va'acan cɨn ti'ityejvee, pej pi peyan tiraamua'aree tɨ ayan ti'ayajna a'ij mej meri timuaata'ixaa. 5 Tɨ'ɨj aɨn Herodes auj ti'ityavaaca'a rey cɨme'e tɨj na'a aun tɨ huatacá'a u Judeeya, aa pu a'ahua'a e'echajca'a seij tɨ ti'ivaɨre'e teyujta'a. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Zacarías. Aɨme jetze pu ajtyama'acan Abiatar mej jetzen huanye. Ajta aɨn ɨra'ara'an, ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Elisabet. Ajta, aɨn, aɨme jetze pu ajtyama'acan Aarón mej jetzen huanyej. 6 Rɨ'ɨ mu ti'ityetyaɨtestaca'a ɨ Dioj jemi aɨme ɨ maj hua'apua. Nain mu cɨn tya'arauraste ɨ tɨ tyu'utaijtaca'a ɨ tavastara'a, ajta ɨ tɨ cɨn tihuéijca. Capu ti'itɨj a'ij hua'aturaatya'acaa. 7 Ma majta camu seij tiyaujca'a a'ini capu che'e rɨ'ɨriistaca'a tɨ Elisabet tiyauu a'ara'ani, a'ini mu'uri eihua vaujsicɨra'icaa aɨme ɨ maj hua'apua. 8 Ayaa pu'u a'anaj tiraaruu aɨjna tɨ'ɨj auj va'acan cɨn ti'ivaɨra'acaa ɨ Dioj jemi aɨjna ɨ Zacarías, tɨ'ɨj raacɨ́'ɨ tɨ tyu'utyavaɨre'en u teyujta'a seica jamuan mej tiraatamuaɨ'ɨvejte'en ɨ Dioj. 9 Matɨ'ɨj mi ra'antihuau maɨjna ɨ Zacarías tɨ ij aɨn utyarutya u teyujta'a tɨ'ij aun cuaane'e huátaira ɨ tavastara'a jemi a'ij mej ti'ijrɨ'ɨrajcaa. 10 Tɨ'ɨj ari tyaja'ure'enye a'atzaj maj pua'a rata'iraca ɨ cuaane'e, aa mu e'etyu'uuca'a ɨ tyaɨte a pua'aque, metyenyuusime'en ɨ Dioj jemi. 11 Aj pu i seij huataseijre ɨ Zacarías jemi tɨ'ɨj aun teyujta'a unú'ujvaaca'a. Au pu ɨrɨɨta'an pu pujme'en a'utyavaaca'a aɨjna jetze maj japuan rata'iraca ɨ cuaane'e aɨjna ɨ tevi tɨ huataseijre ɨ Zacarías jemi. 12 Tɨ'ɨj raaseij, tyamua'a pu tyu'utatzɨn aɨjna ɨ Zacarías. Eecan pu ratzɨɨnya'acaa. 13 Ajta aɨn tɨ huataseijre, au pu tajapua ti'ivaɨra'acaa ɨ tavastara'a jemi. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Zacarías, capej ti'itzɨɨnya'a. Dioj pu raanamuajri'i a'ij pej tyu'utyejnyuu ɨ jemin. Ayaa pu hui te'eme ijii, mɨ sej naijmi'i, aɨjna ɨ Elisabet, aɨ pu tiyauj a'ame mueetzi jemi. Ayaa pu nu'u ruxe'eve'e paj nu'u peyan raatámua'ati tɨcɨn Juan. 14 ’Eecan pu rɨ'ɨ timuaata'asin, pajta huata'atyamua'ave'esin paɨjna cɨme'e ɨ pa'arɨ'ɨ. Majta ɨ tyaɨte, eihua mu huataujtyamua'ave'esin maɨjna cɨme'e tɨ'ɨj huanu'eihuan ɨ pa'arɨ'ɨ, a'ini va'acan pu cɨn tityaváa a'ame ɨ tavastara'a jemi. Che'e nu'u cai nahuaj ye'e nusu tejuin. Tɨ'ɨj hui huanu'eihuan tɨ yu auca'itɨ a'ame, aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu jetzen ru'utya'a. 16 Ayaa pu rɨ'ɨ hua'aruuren mui'icaca aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan mej mi majtahua'a raataxe'eve'en ɨ ruvastara'a ɨ Dioj ɨ mej mejmi'i ma ruurai. 17 ’Aɨ pu hui anacai huama'a a'ame cai ɨ tavastara'a. Ayaa pu che'eta na'a aɨjna jetze pu araujca'anyáa a'ame ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨj aɨn tya'aráujca'anyajca'a ɨ Elías aɨjna tɨ ajmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ajta ayaa pu che'eta na'a tye'entyujmua'areera a'ame tɨj tye'entyujmua'areeraca'a ɨ Elías. Aɨ pu rɨ'ɨ hua'aruuren aɨme ɨ mej hua'avaujsimua'a pueen ɨ tɨ'ɨrii mej mi majtahua'a hua'utaxe'eve'en ɨ ruyaujmua'a. Majta aɨme ɨ maj cai hua'atzaahuate'e ɨ ruvaujsimua'a, aɨ pu rɨ'ɨ hua'aruuren mej mi meyan rɨ'ɨ me tyítyaumuámua'araa mua'ara'ani matɨj aɨme ɨ mej rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte. Ayaa pu huarɨni tɨ'ij rɨ'ɨ hua'uruuren ɨ tyaɨte mej mi ra'ancure'evi'itɨn ɨ tavastara'a. ―Yaa pu'u tiraata'ixaa. 18 Aj pu i Zacarías pu ayan tiraataihua'uri'i aɨjna tɨ jemin huataseijre tɨcɨn: ―A'ini ye'i ti'irɨ'ɨri nyaj raamua'aree tɨ pua'a ayan ti'ayajna nusu cai, a'ini nu'uri vastacɨra'i inyaa. Ajta, aɨn tɨ nyaa jamuan, pu'uri ajta ucarij. 19 Aj pu i aɨn tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tavastara'a jemi, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu antyahuaa inyaa tɨcɨn Gabriel. Au nu a'utyejvee Dioj tɨ e'eseijre'e. Aɨ pu nyaja'utaityaca'a nyej yatanyen, nyej ni timue'ixaate'en nyeijna cɨme'e ɨ nyuucari ɨ paj cɨn huata'atyamua'ave'esin. 20 ’Cunquijii, a'ini capaj tya'antzaahua a'ij nyej timuaata'ixaa, capaj che'e atanyuuva'a pua'ame. Ni capu che'e rɨ'ɨriista a'ame pej tyu'utaxaj tɨ yu auca'itɨ a'ame hasta na'a cai huanu'eihuan ɨ pa'arɨ'ɨ. Aj pu araurastejsin a'ij nyej timuaata'ixaa. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Gabriel. 21 Majta maɨn ɨ tyaɨte, majchu'eva'acaa maɨjna ɨ Zacarías a'atzaj tɨ huiraame u teyujta'a. Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a a'iqui een cɨn ari a'atee tɨ mu nu'ujvee. 22 Tɨ'ɨqui xaa huiirajraa. Tɨ'ɨj huiirajraa, capu che'e rɨ'ɨristacaa tɨ tyu'utaxaj. Ayaa pu'u rumuajca'a cɨn tihue'ixaatya'acaa a'ini capu che'e rɨ'ɨristacaa tɨ huatanyuuni. Aɨj mu cɨn raamua'areeri'i tɨ ti'itɨ huataseijre ɨ jemin u teyujta'a. 23 Tɨ'ɨj ra'antipua'ari tɨ raacɨ́'ɨ tɨ tyu'utyavaɨre'en u teyujta'a, tɨ'ɨqui á'uraa ɨ ruche. 24 Tɨ'ɨqui ayan a'utájucataca'a aɨjna ɨ ɨra'ara'an ɨ Elisabet. Aj pu i huatáuravaataca'a aujna u ruche. Ayaa pu a'atee tɨ cai huiraye'icaa ɨ ruchi'ita a'achu cumu anxɨ maxcɨra'i cɨme'e. 25 Ayaa pu ti'imuajcaa tɨcɨn: ―Tavastara'a pu hui ayan naaruu ineetzi. Pu'uri ayan ra'aranajchaca'a tɨ ayan naaruuren nyej ni cai che'e ti'ityevi'ira'a ɨ tyaɨte jemi nyaɨjna cɨme'e nyaj cai tiyauj na'ara'ani. 26 Tɨ'ɨjta tyajauma'aca arájsevi maxcɨra'i, Dioj pu raataityaca'a aɨjna ɨ Gabriel tɨ u a'atanyén aujna Nazaret, chajta'a tɨ jetzen ajtyama'acan au tɨ huatacá'a Galileeya. 27 Raataityaca'a tɨ u a'atanyén aa tɨ e'eche aɨjna ɨ Mariiya ɨ tɨ ari tɨmua'a huatyeviche'esin aɨjna jamuan ɨ José, aɨj tɨ jetzen huanyej ɨ David tyaacan. Capu xɨ a'atɨ jamuan huahuii aɨjna ɨ Mariiya. 28 Tɨ'ɨqui aun a'utyajrupi a'u tɨ e'eche. Aj pu i aɨn tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tavastara'a jemi, ayaa pu tiraatataujte tɨcɨn: ―Aja'ɨmɨ, Mariiya, mɨ pej Dioj jemi tya'ancura'asin. Tavastara'a pu a jemi huatyejvee. 29 Eecan pu utyaavatzɨ ɨ tzajta'an tɨ'ɨj ayan tiraata'ixaa. Eihua pu ti'imuajcaa a'iqui huataujmua'a ɨ nyuucari tɨ raataxajtaca'a. 30 Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: ―Capej ti'itzɨɨnya'a, Mariiya. Muaa pa rɨ'ɨ raata'a ɨ Dioj. 31 Muaa pa a'utajucata. Muaa pa tiyauj pua'ame, tyaatacan. Ayaa paj raatámua'ati tɨcɨn Jesús. 32 Ajta, aɨ pu va'acan cɨn ti'ityavaa a'ame. Ayaa mu hui majta raatamuá'amuatya'a mua'aju'un tɨcɨn Yaujra'an ɨ Dioj tɨ nain cɨn antyujmua'aree. Ajta, Dioj tɨ ta'ivastara'a, aɨ pu raata'asin tɨ te'entyarute aɨjna cɨme'e tɨ David tyaacan cɨn ti'ityavaaca'a. 33 Ajta aɨn pu tihua'utaijte'esin tɨj na'a rusen cɨme'e aɨme jemi ɨ maj Jacobo jetze huanye. Ajta capu a'anaj ra'antipua'ari tɨ aɨn tihueitya'a a'ame. ―Ayaa pu'u tiraata'ixaa. 34 Tɨ'ɨqui ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Mariiya tɨcɨn: ―A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ ayan tyaja'ure'enyen a'ini canu a'anaj tyaata'a jamuan huahuii. 35 Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj aɨ pu a jetze rávaɨjtzi. Ajta aɨjna cɨme'e tɨ muaacánajsin, aɨj pu cɨn, aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ nú'eihuan, tavastara'a pu huatyáura'ate'esin. Ayaa mu majta raatamuá'amuatya'a mua'aju'un tɨcɨn Yaujra'an ɨ Dioj. 36 ’Ajta aɨn a'ihuaara'a, aɨjna ɨ Elisabet, aɨ pu hui tiyauj a'ame tɨj ajta ari ucarij. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn yee capu che'e rɨ'ɨri tɨ tiyauj a'ara'ani. Ma ajta, pu'uri a'atee arájsevi maxcɨra'i tɨ autajuca. 37 ’Ayaa pu'u a'ini nain pu ti'irɨ'ɨri ɨ Dioj jemi. Capu me'e e'e ti'itɨ tɨ muare'eri ɨ jemin. 38 Tɨ'ɨqui Mariiya ayaa tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Nain nu cɨn tiraatyavaɨre'esin ɨ nyavastara'a. Che'e ayan tyaja'ure'enye a'ij pej peri tinaata'ixaa. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Mariiya. Tɨ'ɨqui á'uraa aɨjna ɨ tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua. 39 Ajna'ɨmɨ, ca'anacan pu a'umej ɨ Mariiya a'ahua'a chajta'ana jetze ɨrij tɨ a'ava'aca au tɨ huatyacá'a u Judeeya. 40 Tɨ'ɨqui aun a'ará'a a'u tɨ e'eche'e aɨjna ɨ Zacarías. Tɨ'ɨj a'utyajrupi u chi'ita, aj pu i raatataujte aɨjna ɨ Elisabet. 41 Ajta aɨn ɨ Elisabet, tɨ'ɨj raanamuajri'i tɨ raatataujte ɨ Mariiya, tɨ'ɨqui huataujruuraxɨ ɨ pa'arɨ'ɨ ɨ jucaatze'en. Tɨ'ɨqui aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, jemin pu huatyajturaa ɨ Elisabet jemi. 42 Tɨ'ɨj ayan huarɨj, Elisabet pu a'ujca'anyaacan cɨn raata'ixaa aɨjna ɨ Mariiya. Ayan tɨcɨn: ―Dioj pu rɨ'ɨ timuaata'a mueetzi macai ɨ seica ɨ juuca. Ajta pu rɨ'ɨ tiraata'a ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ arajca ɨ mua'ajucaatze'e. 43 ’¿A'ini tɨ i Dioj ayan rɨ'ɨ tinaata'a tɨ ayan mu a'uve'eme neetzi jemi ɨ naanajra'an ɨ nyavastara'a? 44 Cɨme'en nu'u raanamuajri'i paj naatataujte, aj pu i huataujruuraxɨ ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ arajca ɨ nyajucaatze'e. Aɨ pu huataujtyamua'ave. 45 ’Rɨ'ɨ pu timuaata'a a'ini muaa pa ra'atzaahuate'e tɨ ayan aráurasten a'ij tɨ tavastara'a timuaata'ixaa. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Elisabet. 46 Ajta aɨn ɨ Mariiya, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: Eecan pu rɨ'ɨ tinaatyajtuaa ɨ nyatzajta'a ɨ nyavastara'a. 47 Ajta nyaxaijnyu'uca pu rutyamua'ave'e ɨ Dioj jemi tɨ nu'irajtuaa a'ini aɨ pu ramua'areeraca'a ɨ nyaj cai a'ij ti'ijviicue'i, inyaa i nyej ravaɨre'e. Ijii tɨ yu auca'itɨ a'ame, naijmi'i ɨ mej tyaamua, ayaa mu tyu'utaxajta neetzi cɨme'e yee Dioj pu rɨ'ɨ tinaata'a. 49 Ayaa mu ti'ixaata mua'aju'un maɨjna cɨme'e tɨcɨn pu'uri Dioj eihua ayan ti'itɨj cɨn naaruu tɨ i'ire'en aɨjna cɨme'e ɨ tɨ raayɨ'ɨtɨ ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e. Che'e rɨ'ɨ me'e tyajjua'a a'ara'ani ɨ tɨ cɨn antyahuaa. 50 Aɨ pu hua'acu'uve naijmi'ica ɨ tyaɨte a'achu maj caj pua'amua ɨ mej ra'aste. Tɨj mana'a maj anacai huataseijre, tɨ yu auca'itɨ a'ame, aɨ pu hua'ancu'uvajxɨ'ɨsin. 51 Va'acan pu cɨn tyu'umuarej ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e. Aɨ pu hua'antimue'itɨ aɨme ɨ mej á'ujtzaahuate'e ɨ rutevi cɨme'e. 52 Ajta aɨme ɨ mej tie'ijta, aɨ pu hua'ari'iri'i ɨ maj cɨn títyatatyá'acaa. Ma majta aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, aɨ pu tihua'antyaarujte va'acan cɨme'e. 53 Ajta aɨme ɨ mej tajcuca'a, aɨ pu rɨ'ɨ tihua'uta'a ti'itɨj cɨme'e tɨ re'en. Majta aɨme ɨ mej chijtyaani pueen, aɨ pu hua'utaityaca'a maj á'ucɨɨnye macai ti'itɨ anyaɨ́'ɨn. 54 Aɨ pu hua'utavaɨ aɨme ɨ maj Israel jetze e'ema'acan, aɨme ɨ mej ravaɨre'e. Aɨ pu ra'utamua'areeri'i ɨ tɨ cɨn tya'ataujratziiri'i tɨ nu'u hua'ancu'uvajxɨ'ɨn tɨj na'a rusen cɨme'e aɨme ɨ maj Abraham jetze a'iraanye. 55 Ayaa pu tyuju'urɨj a'ij tɨ ajmi'i tihua'uta'ixaa aɨme ɨ tavaujsimua'a tyaacan. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Mariiya. 56 Ajta, aɨn ɨ Mariiya, au pu a a'utyajturaa a'achu cumu hueica maxcɨra'i jamuan ɨ Elisabet. Tɨ'ɨqui á'uraa ɨ ruche. 57 Tɨ'ɨjta tyaja'ure'enye tɨ tiyauj a'ara'ani ɨ Elisabet, tyaatacan pu tiyauj a'araa. 58 Majta ɨ tyaɨte ɨ maj vejli'i antacháatɨma'acaa, majta ihuaamua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ vaujsimua'a, aɨ mu cura'acɨjxɨ matɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨ rá'ancu'uvajxɨ ɨ tavastara'a. Aj mu mi huataujtyamua'ave ɨ jemin. 59 Tɨ'ɨj tyajauma'aca arahueica xɨcaj jetze tɨ huanu'eihuaca'a, aɨ mu a'uju'un mej mi ra'antisijche ɨ naviira'an ɨ pa'arɨ'ɨ. Majta, ayaa mu raatamuá'amuacujca'a tɨj antyahuaaca'a ɨ taatajra'an ɨ pa'arɨ'ɨ. 60 Ajta aɨn naanajra'an, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capu ayan antyahuaa a'ame tɨcɨn Zacarías, silu ayaa pu antyahuaa a'ame tɨcɨn Juan. 61 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―A'ini tɨ i. Capu ma'a a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨ ajtyama'acan muejmi jemi. 62 Matɨ'ɨj mi rumuajca'a cɨn raataihua'uri'i ɨ taatajra'an mej mi raamua'aree a'ij tɨ ye'i ti'ijxe'eve'e tɨ ayan antyahuaa a'ara'ani. 63 Ajta aɨn taatajra'an, aɨ pu ti'itɨ taabla hua'utahuaviiri'i tɨ jetzen ra'uyu'uxan a'ij tɨ antyahuaa a'ame. Aj pu i ayan tira'utéyu'uxaca'a tɨcɨn: “Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Juan.” Eecan mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ tyaɨte. 64 Cɨme'en pu'u ayan tira'utyeyu'uxaca'a, aj pu i huatarɨ'ɨristaraca'a tɨ tyu'utaxaj. Tɨ'ɨj i autyejche tɨ huatejnyuuni ɨ Dioj jemi; rɨ'ɨ pu tiraata'acaa. 65 Tɨ'ɨj ayan tyuju'urɨj, eecan pu utyaavatzɨ ɨ hua'a tzajta'a aɨme ɨ mej a vejli'i antachaatɨme. Ajta nainjapua aun tɨ jɨri a'ucaitɨme, Judeeya tɨ jetzen ajtyama'acan, eihua mu tyú'urixaatya'acaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. 66 A'atɨ tɨ na'a tɨ raamua'areeri'i, ayaa pu ti'ihua'ucaa tɨcɨn: ―¿Ti'itaqui pueenya'a a'ame aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ? Ayaa mu ti'ihua'ucaa, a'ini tavastara'a pu ravaɨra'acaa ɨ pa'arɨ'ɨ. 67 Ajta aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, Zacarías pu jemin huatyajturaa, ɨ tɨ taatajra'an pueen ɨ pa'arɨ'ɨ. Tɨ'ɨqui ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 68 Ayan tɨcɨn: Miche'e rɨ'ɨ tiraata'an ɨ tavastara'a, ɨ hua'a Dioj aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, aɨjna cɨme'e tɨ ari huataseijre, ajta ari hue'irajtuaa ɨ rutyaɨtestyamua'a. 69 Aɨ pu hui seij te'entyarute, seij tɨ hua'a jetze ajtyama'acan ɨ tyaɨtestyamua'ame'en ɨ David tyaacan. Aɨ pu tu'irajtuaasin itejmi ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e. 70 Ayaa pu Dioj ajmi'i tya'ataujratziiri'i. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, aɨme ɨ tɨ Dioj huataura'ate. 71 Ayaa pu hui huarɨj tɨ ij tu'irajtuaani, mej mi cai taamué'itɨn aɨme ɨ maj tajchaɨre'e, naijmi'i a'achu maj pua'amua ɨ maj cai taseijracu. 72 Ayaa pu ajta huarɨj tɨ ij hua'acu'uvaa ɨ tavaujsimua'a tyaacan, ajta tu ij ra'utamua'aree ɨ nyuucari tɨ hua'uta'a tzaahuati'ira'a cɨme'e, tɨ ma'a jua'a ɨ tɨ cɨn ti'ihuaurijca. 73 Ayaa pu tya'ataujratziiri'i tzaahuati'ira'a cɨme'e aɨjna jemi ɨ taya'upuacɨ'ɨ, aɨjna ɨ Abraham tyaacan, tɨ ij tu'irajtuaani aɨme jemi ɨ maj tajchaɨre'e, mej mi cai ta'antipua'arite'en, tej tij raatyavaɨre'en tyaj cai ti'itzɨɨnya'a, tej ti teyan uraré'enya'a ta'ara'ani ɨ tatzajta'a, tyata'aj teyan xa'apɨ'ɨn rɨjcaa ɨ Dioj jemi nain xɨcaj tzajta'a, a'achu tyaj pua'a a'ateeri. 76 Pajta muaa niyauj, ayaa mu muaatámua'atzi tɨcɨn Tɨ ti'ixaxa'a aɨjna jetze ma'acan ɨ tɨ nain cɨn antyujmua'aree. A'ini muaa pa anacai huama'a pua'ame cai ɨ tavastara'a pata'aj rɨ'ɨ hua'uruuren ɨ tyaɨte. 77 Muaa pa tihua'uta'ixaate'esin aɨme ɨ tyaɨtestyamua'ame'en ɨ tavastara'a a'ij tɨ aɨn tihue'iratuaasin, aɨjna cɨme'e tɨ tihua'utauuni'ira ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 78 Ayaa paj rɨni a'ini eecan pu ta'acu'uve ɨ taDioj. Amɨ pu ya va'acányejsin iiyan chaanaca japua tɨ'ij taamuaare itejmi. Au pu hui nain xɨcaj tzajta'a tatzava'a a'ara'ani tɨ ij huanyeeri'icɨ a'ara'ani tyamua'a naa aɨme jemi ɨ maj huachaatɨme tɨca'amiste'e, aɨme jemi ɨ mej ti'itzɨɨne'e ajna xɨcajra'a mej jetzen cui'ini, mej yee cumu tɨca'amiste'e mu seijre'e. Aɨ pu ajta taata'itiira tyej ti rɨ'ɨ tí'ityechajca. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Zacarías. 80 Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨ pu huave'ese. Ajta ru tzajta'a huataujca'anye. Au pu e'echajca'a a'u tɨ cai me'e e'e ti'itɨ asta na'a cai huataseijre'en eijre'e aɨme jemi ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan.

Lucas 2

1 Ajna'ɨmɨ, tɨ'ɨj aɨn ti'ityavaaca'a ɨ rey cɨme'e aɨjna ɨ Agosto tɨ ajta ayaa antyahuaaca'a tɨcɨn César, aɨ pu raataijtaca'a mej mi ahuaujyu'uxan mej mi hua'ute'itén naijmi'ica maj aun a'uchaatɨme tɨj na'a a'u tɨ teje'ijta. 2 Ayaa pu tyu'urɨj tɨ'ɨj auj Cirenio ti'ityavaaca'a tajtuhuan cɨme'e ajna Siria. Aɨ pu aɨn púeenya'a tɨ hua'utaityaca'a ɨ maj anacai hua'ute'itee. 3 Majta maɨn ɨ tyaɨte, naimi'i mu a'ucɨ́jxɨ a'u mej e'ema'acan mej mi a'ahuaujyu'uxa. 4 Aɨj pu cɨn, aɨn José pu huiirajraa aujna Nazaret, Galileeya jetze tɨ ajtyama'acan. Au pu a'ará'a u Judeeya, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Belén. Au pu a'unu'ihuaca'a aɨjna ɨ David tyaacan, aɨjna tɨ ajmi'i ti'ityavaaca'a ɨ rey cɨme'e. A'ini aɨj pu jetze huanye aɨjna ɨ José, aɨj pu cɨn aun á'uraa. 5 Ajta pu aɨn á'uraa ɨ Mariiya aɨjna jamuan ɨ José tɨ ra'ancure'evi'itɨ. Ajta aɨjna ɨ Mariiya, pu'uri a'utajucaca'a. 6 Au mu a'utyáuuca'a tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ɨ xɨcaj tɨ jetzen huanu'eihuaca'a ɨ pa'arɨ'ɨ. 7 Aɨj pu cɨn tiyauj a'araa anacaican cɨme'e. Tyaataca'a ɨ pa'arɨ'ɨ. Cɨɨxuri pu cɨn raca'ijcataca'a tɨ'ɨj huanu'eihuaca'a. Aɨj pu jetze ra'atyeetye ti'itɨ jetze cɨye tɨ atyacun a'u maj ya'amuaate tyaja'acua'aca a'ini camuche'e u'uvejrica'a cuaartu tzajta'a maj maun a'utyarute. 8 Aujna vejli'i u Belén, seica mu a'utyáuuca'a canya'axɨ maj tiséijracaa. Au mu a'atáxairihua'a hua'a jamuan. 9 Tɨ'ɨqui seij pu huataseijre tɨ tajapua ti'ivaɨre'e tavastara'a jemi. Cɨme'en pu'u huataseijre, aj pu i aɨn tavastara'a a a'atatátzavajraa hua'a jemi ɨ mej e'ejti. Majta maɨn canya'axɨ maj saɨre'e, tyamua'a mu eihua tyu'utatzɨn. 10 Ajta ayan tihua'uta'ixaa aɨjna tɨ tajapua ti'ivaɨre'e tɨcɨn: ―Caxu ti'itzɨɨnya'a. Ayaa nu een cɨn mu a'uve'eme nyata'aj nyuucari amuaata'ixaate'en ɨ saj cɨn huataujtyamua'ave'esin eihua, tɨ ti'ivaɨra'a a'ame para naijmi'ica. 11 Ijii, ajna chajta'a David tyaacan tɨ jetzen e'ema'acan, muejmi cɨme'e pu hui a'unu'ihuaca'a aɨjna tɨ amue'iratuaasin. Ai pu aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u, ɨ tavastara'a, aɨjna tɨ Dioj ra'antihuau. 12 ’Ayaa xu eenye'eque'e ramua'areera a'ij tɨ eenya'a aɨn pueen. Aun xu ye'etyauni ɨ pa'arɨ'ɨ, cɨɨxuri cɨn caícatzi'ihua. Au pu araca'itɨ a'ame cɨye jetze ta'atyacun, ya'amuaate maj jetzen tya'acua'aca. 13 Iye'itzi mu cɨn eihua huataseijre aɨme ɨ mej tajapua ti'ivaɨre'e maɨjna jemi ɨ seij. Matɨ'ɨj mi naijmi'i rɨ'ɨ tiratyajtuaa ɨ tavastara'a. Ayaa mu tyu'uxajtaca'a. 14 Meyan tɨcɨn: Tiche'e rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj tɨ huapɨ'ɨ naa seijre'e ɨ tajapua. Ajta iiyan chaanaca japua, miche'e rɨ'ɨ tityeecháatɨme'eni ɨ tyaɨte ɨ tɨ Dioj rɨ'ɨ tihua'uta'asin. ―Ayaa mu'u tyu'utaxajtaca'a. 15 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj aɨme ɨ maj tajapua ti'ivaɨre'e. Majta maɨn ɨ maj canya'axɨ tiséijracaa, ayaa mu tyu'utaurixaa tɨcɨn: ―Tiche'e u a'uju'un aujna Belén tyata'aj ya'useij aɨjna a'ij tɨ huarɨj ɨ tɨ taata'ixaa ɨ tavastara'a. 16 Matɨ'ɨj mi ca'anacan u á'uju'un. Au mu yá'utyau maɨjna ɨ José, majta Mariiya, majta ɨ unyaaca'i. Au pu cɨye jetze aráca'atii, ya'amuaate mej jetzen tya'acua'aca. 17 Matɨ'ɨj raaseij ɨ pa'arɨ'ɨ, aj mu mi hua'uta'ixaa ɨ tyaɨte a'ij tɨ aɨn tihua'uta'ixaa tɨ hua'a jemi huataseijre, a'ij tɨ tihua'uta'ixaa aɨjna cɨme'e ɨ pa'arɨ'ɨ tɨ huanu'eihuaca'a. 18 Majta maɨn ɨ maj hua'unamuajri'i a'ij mej tí'ixajtacaa aɨme canya'axɨ maj tiséijracaa, naimi'i mu rɨ'ɨ naa tihua'utaseij. 19 Ajta aɨn ɨ Mariiya, aɨ pu ru'uvaataca'a ɨ rutzajta'a. Eihua pu ti'imuajcaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj hua'a jemi. 20 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj aɨme canya'axɨ maj tiséijracaa. Eecan maujtyamua'ava'a ɨ Dioj jemi, majta rɨ'ɨ tiraata'a nyuucari cɨme'e aɨjna cɨme'e ɨ mej raanamuajri'i, majta ɨ maj raaseij. Naimi'i pu ayan tyaja'ure'enye a'ij tɨ tihua'uta'ixaa ɨ tavastara'a. 21 Tɨ'ɨjta tyajauma'aca arahueica xɨcaj jetze, tɨ'ɨj i tyaja'ure'enye ɨ xɨcaj mej jetzen ra'antisíjchi ɨ naviira'an ɨ tɨ jetzen te'evi'i u pa'arɨ'ɨ. Matɨ'ɨj mi meyan raatamuá'a tɨcɨn Jesús, tɨj ayan anacaican tiraata'ixaa aɨjna ɨ saɨj tɨ tajapua ti'ivaɨre'e. 22 Tɨ'ɨjta ari tyaja'ure'enye a'anaj matɨj pua'a ɨ'ɨhuaca a'ij tɨ ye'i te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, matɨ'ɨj mi manna ya'uvi'itɨ anna Jerusalén mej mi u ya'utaseijrata ɨ pa'arɨ'ɨ u teyujta'a ɨ tavastara'a jemi. 23 Ayaa mu huarɨj a'ini ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: “Ayaa pu ruxe'eve'e mej ya'utaseijrata ɨ tavastara'a jemi naijmi'ica a'achu maj pua'amuacaa ɨ maj anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a ɨ tɨ'ɨrii ɨ mej tetyaca.” 24 Majta tyu'utámuaɨ'ɨvejtan a'ij tɨ ajta te'eyu'usi'i aɨjna jetze tɨ cɨn tihue'itiiri'i ɨ tavastara'a. Ayan tɨcɨn: “Miche'e hua'apuaca huatamuaɨ'ɨvajta ɨ cucui'ise na'ari hua'apuaca ɨ jaamue'ise.” 25 Ajna'ɨmɨ, saɨj pu aun e'echajca'a anna Jerusalén. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Simeón. Rɨ'ɨ pu ti'ityújchaɨca'a ɨ Dioj jemi. Ajta eihua pu ra'astyajca'a ɨ ruye'ira. Aɨj pu ti'ichu'eva'acaa ajna xɨcaara'an jetze tɨ jetzen Dioj hua'ancu'uvajxɨ'ɨsin aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Ajta aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu jemin huatyajturaa. 26 Aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ayan tiraata'ixaa tɨ nu'u cai mɨ'ɨni cai xɨ huataseire'en ɨ Cɨriistu'u, tɨ tavastara'a ya'utaiti. Aɨ pu nu'u Simeón raseijran. 27 Tɨ'ɨqui ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ca'anijra'a raata'a aɨjna ɨ Simeón tɨ aun a'atanyén u teyujta'a a'u tɨ a'aráyaujta'a. Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, au mu majta a'ará'a u teyujta'a mej mi meyan raaruuren ɨ pa'arɨ'ɨ a'ij tɨ tyu'ujxe'eve'e mej mi ra'ara'asten ɨ ruye'ira. 28 Aj pu i aɨn Simeón ra'ancure'echuii aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ. Tɨ'ɨqui rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj tɨcɨn: 29 Nyavastara'a, pu'uri rɨ'ɨri paj naata'an nyaj nyaxaahua huamɨ'ɨni, a'ini papu'uri ra'ara'aste aɨjna ɨ paj cɨn tya'ata'aratziiri'i ineetzi jemi i nyaj muavaɨre'e. 30 A'ini nyajɨ'ɨ nu cɨn raaseij eijna ɨ paj cɨn tu'irajtuaasin, aijna ɨ paj yan raatyajtua meti'iseiraca naijmi'i ɨ tyaɨte a'achu maj pua'amua yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. 32 Aɨ pu hua'atatzavi'ira a'ame tyamua'a naa aɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyama'acan mej mi cai che'e meyan e'enye'en matɨj aɨme ɨ maj huachaatɨme tɨca'amiste'e. Ajta aɨ pu hui va'acan cɨn tihua'utaijte'esin ɨ mua'atyaɨtestyamua'a, aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Simeón. 33 Eecan mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ aɨjna cɨme'e a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a ɨ pa'arɨ'ɨ cɨme'en. 34 Tɨ'ɨqui Simeón rɨ'ɨ tihua'utyajtuaa. Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa ɨ Mariiya, ɨ naanajra'an ɨ pa'arɨ'ɨ tɨcɨn: ―Casi'i, ayaa pu tyu'uxa'apɨ'ɨntari'ihuaca'a tɨ aɨjna pa'arɨ'ɨ cɨme'e mui'itɨ mu va'acan cɨn titye'entyarutixɨ'ɨsin aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, ajta mui'icaca pu tya'ari'ira ɨ maj cɨn títyatatí. Aɨj xu cɨn seyan tiraamua'aree tɨ ayan te'eme a'ini eihua mu ratíti. 35 ’Ayaa pu te'eme tɨ'ij me eijre'e seijre'e a'ij mej ti'imua'atze ɨ tyaɨte mamui'itɨ. Ajta mueetzi, ayaa pu che'eta na'a tímu'uhuatacuí'ini ɨ a'a tzajta'a cumu tɨ a'atɨ mua'antyejtzeti nahuaa cɨme'e. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 36 Seij pu ajta vejli'i a'utyavaaca'a tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Jɨita'a pu pueen tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Ana. Pu'uri ucarij. Aɨ pu yaujra'an pueen aɨjna ɨ Fanuel, ɨ tɨ Aser jetze ajtyama'acan. Aɨjna ɨ jɨita'a, ayaa pu a'atee tɨ viche'e a'achu cumu arahua'apua ninye'ira'a. Tɨ'ɨqui huamɨ'ɨ ɨ cɨna'ara'an. 37 Tɨ'ɨqui rusaɨjta a'araa. Eihua pu ari a'atee tɨ ayan rusaɨj. Ajta pu'uri ayan jucari na'a cumu muaacuate japuan muaacua ninye'ira'a. Capu ajta a'anaj huiraaye'icaa u teyujta'a silu au pu rɨ'ɨ tirata'acara'a ɨ Dioj jemi nain xɨcaj tzajta'a, ajta nain tɨca'ari tzajta'a. Ajta pu ru'itzi'iva'acaa, ajta tenyuuve'e ɨ Dioj jemi. 38 Cɨme'en pu'u raatapua'ajtaca'a ɨ Simeón tɨ tyu'utaxajtaca'a, aj pu i aɨn a'uré'enye aɨme jemi. Tɨ'ɨqui rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Tɨ'ɨqui autyejche tɨ hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'en ɨ pa'arɨ'ɨ. Aɨme ɨ tyaɨte, ai mu aɨn pueen ɨ mej rachu'eva'acaa tɨ Dioj hue'irajtuaani naimi'i aun maj Jerusalén huachaatɨme. 39 Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, matɨ'ɨj nain cɨn tya'ara'aste a'ij tɨ te'eyu'usi'i aɨjna jetze tɨ jetzen tihue'itiiri'i ɨ tavastara'a, matɨ'ɨj mi a'ucɨj ajna a'ahua'a Galileeya. Au mu a'utanye u Nazaret, a'u mej e'ema'acan. 40 Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨ pu huave'ese, ajta huatyaujca'ane. Eecan pu rɨ'ɨ me tyáumua'arajca'a. Ajta pu Dioj rɨ'ɨ tirata'acara'a. 41 Majta aɨme ɨ vaujsimua'ame'en ɨ pa'arɨ'ɨ, tɨ'ɨj pɨ na'a ninye'ira'a jetze, au mu a'atáninyeica'a anna Jerusalén mej mi ra'utamua'aree ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ hua'a yaujmua'a mej anáatyá'a muaanúnue'ihuaca'a. 42 Tɨ'ɨj ari rájchaɨca'a a'achu cumu tamuaamuata'a japuan hua'apua ninye'ira'a aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨme vaujsimua'ame'en, au mu a'uju'un mej mi tyu'uyesten ɨ ruye'ira cɨme'e. 43 Tɨ'ɨj tya'upua'araca'a ɨ maj tyu'uyé'este, matɨ'ɨj mi a'araacɨ para aujna me e'eche. Ajta aɨn ɨ pa'arɨ'ɨ, au pu a'utyajturaa anna Jerusalén. Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en, camu ramua'areeraca'a. 44 Ayaa mu ti'imuajcaa tɨcɨn: Hua'a jamuan pu huamej ɨ seica ɨ maj ta jamuan huaju'uncaa. Mu'uri sei xɨcaj a'atee mej meyan tityaaju'uncaa. Matɨ'ɨj mi autyajhuii mej raahuauni hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte, ajta aɨme jemi ɨ maj hua'a jamuan huaju'uncaa. 45 Matɨ'ɨj cai ráatyau, matɨ'ɨj aun huara'acɨ anna Jerusalén mej mi raahuauni. 46 Mira'atee a'achu cumu hueica xɨcaj maj rahuauhuau. Matɨ'ɨj mi xaa ráatyau. Au pu unú'ujcatii u teyujta'a a'u tɨ a'aráyaujta'a. Au pu a'utácatii hua'a jamuan ɨ mej ti'imua'ata. Aɨme pu namuajra'acaa, ajta tihuéihua'ura. 47 Majta maɨn ɨ maj raanamuajri'i, naimi'i mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij maɨjna cɨme'e tɨ tyamua'a naa yau'eitaa a'araa a'ij mej tiraata'ixaa, majta maɨjna cɨme'e a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajtaca'a. 48 Majta maɨn ɨ vaujsimua'ame'en matɨ'ɨj raaseij tɨ hua'a tzajta'a je'ejvee, eihua mu a'ij ra'utaseij. Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa ɨ naanajra'an tɨcɨn: ―Niyauj, ¿a'ini een cɨn peyan taruure? Tu'uri a'atee tyaj muahuauhuau inyaa, ajta a'ataata. Eecan tu a'ij pua'a tya'atamua'ate mueetzi cɨme'e. 49 Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan ti'inyahuauhuau? ¿Ni qui sacai ramua'aree tɨ ayan ruxe'eve'e nyej neyan tya'ava'anmua'areera iiyu niTaata chi'i jetze? 50 Majta maɨn, camu a'atzu maɨn yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ tihua'uta'ixaa. 51 Tɨ'ɨqui á'uraa hua'a jamuan ɨ ruvaujsimua'a. Matɨ'ɨj mi maun a'ucáanye u Nazaret. Ajta aɨn, aɨ pu hua'antzaahua ɨ ruvaujsimua'a. Ajta aɨn naanajra'an, aɨ pu nain a'avaataca'a ɨ rutzajta'a. 52 Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu huave'ese, ajta eitze'e ari tyú'umua'areeraca'a. Dioj pu rɨ'ɨ tiraata'a, majta ɨ tyaɨte.

Lucas 3

1 Ayaa pu nu'u tyuju'urɨj tɨ'ɨj tyauma'aca a'achu cumu tamuaamuata'a japuan anxɨ ninye'ira'a tɨ ti'ijtaca'a aɨjna ɨ César, tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Tiberio. Ajna'ɨmɨ, tɨ'ɨj auj ti'ityavaaca'a tajtuhuan cɨme'e aɨjna ɨ Póncio Pilaatu aujna Judeeya, ajtahua'a saɨj pu ti'ityavaaca'a tajtuhuan cɨme'e aujna Galileeya. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Herodes. Ajta juutzajra'an aɨjna ɨ Herodes, aɨ pu ti'ityavaaca'a tajtuhuan cɨme'e aujna Iturea, ajta aujna Traconite. Ayaa pu antyahuaaca'a aɨjna tɨcɨn Felipe. Ajta aɨn ɨ Lisanias, aɨ pu tajtuhuan cɨme'e ti'ityavaaca'a aujna Abilinia. 2 Ajna'ɨmɨ, matɨ'ɨj mauj va'acan cɨn títyatatyá'acaa u teyujta'a aɨjna ɨ Anás, ajta aɨjna ɨ Caifás, au pu a'ucatii aɨjna ɨ Juan, a'ahua'a a'u tɨ cai je'e ti'itɨ. Aɨjna ɨ Juan, aɨ pu rayauj aɨjna ɨ Zacarías. Au pu a'ucaica tɨ'ɨj Dioj raatajé. 3 Nainjapua pu ye'ivajca'a tɨj na'a aun tɨ huatyacá'a ɨ jatya'ana jetze, ɨ Jordán. Ayaa pu tihue'ixaatya'acaa tɨ nu'u ayan ruxe'eve'e maj nu'u saɨque tyu'umua'ati tɨ ij nu'u Dioj tihua'utauuni'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ jemin. Aj pu i Juan hua'umuaɨ'ɨhuaca'a. 4 Ayaa pu che'eta na'a rɨjcaa a'ij tɨ tya'uyu'uxaca'a ɨ yu'uxari jetze aɨjna ɨ Isaías, ɨ tɨ ajmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ayan tɨcɨn: A'atɨ pu u e'ejijhua aujna a'ahua'a a'u tɨ cai e'e ti'itɨ. Ayaa pu tyaja'axa aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: “Naa xu rɨ'ɨ huaujcaten muan sej si rɨ'ɨ tira'ancure'evi'itɨn ɨ tavastara'a, sej si cai raatamuáre'eriste'en saɨjna tɨ yan huataseijre'esin tɨ'ij amue'irajtuaani. 5 Miche'e meyan rɨ'ɨ huaujcaten matɨj aɨme ɨ maj juyeta. Miche'e tyava'ɨstya'axɨ'ɨn a'u tɨ e'etyácúcu'unijmee. Miche'e majta raatyauunaxɨ'ɨn nain ɨ jɨri tɨ huacaitɨme. Ajta ɨ juye tɨ tyujtutajmee, miche'e raataje'iyitya'axɨ'ɨn. Ajta a'u tɨ cai a'upa'atza, miche'e ra'upa'atzare'en. 6 Ajta, tɨ'ɨj uvé'enyen ɨ tavastara'a, naimi'i ɨ tyaɨte ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua, aɨ mu raseijran ɨ tɨ cɨn Dioj hue'iratuaasin.” ―Aii pu'u. 7 Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj a'ure'eninyéica'a. Ayan tɨcɨn: ―Mɨ sej seyan seijre'e. Cu xuee saj a'uruaachejye'i matɨj ɨ cu'ucu'use tɨ ij cai huá'utaiixɨ'ɨ ɨ taij. ¿Ni tzaa seri ti'itese'e sicu tɨ ij cai Dioj ama'uxɨjte'en? ¿A'ataani ca'anijra'a amuaata'a sej si seyan huarɨni? 8 Na'ari cai, tɨ pua'a muan rujɨɨmua'a ya seve'eré'enyen tzaahuati'ira'a cɨme'e, ayaa xu huarɨni a'ij tɨ ye'i tiraavijte'e saɨjna cɨme'e sej seri saɨque tyu'umuá'a. Caxu seyan ti'imua'atze mɨ ru tzajta'a yee ayaa pu ti'ayajna tɨ naa tyajamuaatyava'ɨri ɨ Dioj jemi a'ini muan xu i'i huaacɨxa'astyamua'ame'en aɨjna ɨ Abraham tyaacan. ’Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e a'ini ayaa pu ti'ayajna tɨ Dioj ayan tiraayɨ'ɨtɨ tɨ ayan raaruuren ɨ tetej tɨ ij saɨque huaujruuren tɨj tɨ ayan seira'a a'ara'ani matɨj tyaɨte, matɨj aɨme ɨ mej Abraham tyaacan jetze huanyej. Capu ti'itɨ a'ij tyajamuatyava'ɨri ɨ Dioj jemi sej i'i huaacɨxa'astyamua'ame'en aɨjna ɨ Abraham tyaacan. 9 ’Pu'uri hui vejli'i ajna xɨcajra'an jetze a'anaj tɨ pua'a Dioj amuá'axɨjte'en ca'anin cɨme'e. Ayaa pu á'amuaruuren cumu a'atɨ tɨ cɨye é'ijveichixɨ'ɨsin tyapueij cɨme'e. Naijmi'i ɨ cɨye tɨ cai tí'itaaca, aɨ pu tyu'ure'eveijchi, ajta tí'itairan. Ayaa pu che'eta na'a amuá'axɨjte'en. 10 Matɨ'ɨj maɨn tyaɨte meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini tyana'aqui rɨni? 11 Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ hua'apuaca tisiicu'u, che'e seij raatapijte'en aɨjna tɨ cai tisiicu'u. Ayan che'e tana'a, tɨ pua'a a'atɨ tí'ijchaɨca ɨ tɨ ti'icue'iri'i, che'e aɨn raata'an ɨ tɨ cai ti'itɨj ticha'ɨ. 12 Majta mu e'ire'enye seica ɨ maj hua'ajijva'acaa ɨ mej ti'itɨcɨ tɨ ij aɨn hua'umuaɨ'ɨhua. Ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Maestru, ¿a'ini taarɨni ityan? 13 Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aij xu ancura'an a'achu tɨ caj tiraaxa'apɨ'ɨntare. Caxu hui eitze'e hua'ajijva'a. 14 Majta maɨn ɨ xantaaru'u, ayaa mu majta tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Cari ityan, ¿a'ini taarɨni? Tɨ'ɨqui ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Caxu hua'anahue'ira ɨ hua'atúmin. Caxu hue'itzi cɨn tihua'axajtzi'ira ɨ tyaɨte. Sajta, saɨjna cɨn rɨ'ɨ titya'ujmuajtya a'achu maj caj tyajá'amuanajchite'en. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Juan. 15 Majta maɨn ɨ tyaɨte, ayaa mu ti'imuajcaa ɨ rutzajta'a yee tij cai aɨ pɨrɨcɨ ɨ Cɨriistu'u aɨjna ɨ Juan, ɨ maj rachu'eva'acaa. 16 Tɨ'ɨqui Juan ayan tihua'uta'ixaa naijmi'ica tɨcɨn: ―Aru inyaa, jaj nu cɨn a'amuamuaɨ'ɨhua. Ma ajta saɨj pu au me e'eve'eme tɨ eitze'e raayɨ'ɨtɨ nyacai inyaa. A'ini nyaa nu cɨle'enya'a cɨn ti'ityejvee, ineetzi, capu ayan tiraavijte'e nyaj ra'ajtyaɨ'ɨpɨn ɨ ca'acaira'an. Ma ajta i, amɨn, xaijnyu'ucari pu huataíti tɨ huatyaturan muejmi jemi. Aɨ pu pɨrɨcɨ Dioj tɨ raxaijnyu'uca. Ajta aɨjna tɨ me e'eve'eme, aɨ pu pɨrɨcɨ tɨ rɨ'ɨ á'amuaruuren mɨ a'amua tzajta'a. 17 ’Ayaa pu te'eme ajna tɨ aɨn ya uvé'enyen, cu xuee tɨ cu a'atɨ ru'ityeechuica ɨ tɨ cɨn jetzen ra'anaaca'atze ɨ jatza'ara'an ɨ triigu. Ajta aɨn ru'iratu'isin ɨ xaɨri a pua'aque. Ajta aɨjna ɨ imue'eri, rajsaɨre'esin u chi'ita. Ajta ɨ xaɨri, a pua'aque pu ya'atairan ɨ taij jetze tɨ cai a'anaj á'amɨ'ɨca. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Juan. 18 Aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari, ajta seica cɨme'e, aɨj pu cɨme'en tihue'itiiri'i mej mi raamua'aree a'ij tɨ een ɨ Dioj jemi. 19 Tɨ'ɨqui Juan ra'ajtya'axɨ aɨjna ɨ Herodes, aɨjna cɨme'e tɨ yá'uvi'itɨn aɨjna ɨ Herodías, tɨ anacai vicha'acaa aɨjna jemi ɨ juutzajra'an ɨ Herodes. Ajta pu aɨjna cɨn ra'ajtya'axɨ a'ij tɨ ti'itɨj huáruu. 20 Tɨ'ɨqui Herodes a'ij pua'a huarɨj ti'itɨ cɨme'e tɨ cai xa'apɨ'ɨn een, aɨ pu ra'ityaana aɨjna ɨ Juan. 21 Meenti aɨn Juan hua'amuaɨ'ɨvijhuaca'a ɨ tyaɨte, ajta pu aɨj huamuaɨ'ɨhuaca'a aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨj Jesús tyenyuusima'a ɨ Dioj jemi, tɨ'ɨj i antácuunyaraca'a u tajapua tɨ a'utyájmuaa. 22 Ajta aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu áva'acáma'acaa. Ayaa pu seijra'acaa tɨj cucui'i. Aj pu i japuan ujyeijxɨ. Ajta e'eyan nyuucari huanamuajri'i tɨ uj e'icanamuajre'e ute'e. Ayan tɨcɨn: ―Niyauj paj hui pɨrɨcɨ ɨ nyaj eihua mue'ixe'eve'e. Eecan paj rɨ'ɨ naata'a i nyatzajta'a. ―Ayaa pu tyeje'ijcánamuajre. 23 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu rajcha'ɨca'a a'achu cumu seite japuan tamuaamuata'a ninye'ira'a tɨ'ɨj autyejche tɨ tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte. Ajta aɨn, aɨ pu nu'u jetze airaujnejte ɨ José. Ajta aɨn José, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Elí. 24 Ajta aɨn Elí, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matat. Ajta aɨn Matat, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Leví, ajta aɨn Leví aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Melqui. Ajta aɨn Melqui, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jana. Ajta aɨjna ɨ Jana, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ José. 25 Ajta aɨjna ɨ José, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matatías. Ajta aɨn Matatías, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Amós. Ajta aɨjna ɨ Amós, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Nahum. Ajta aɨjna ɨ Nahum, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Esli. Ajta aɨjna ɨ Esli, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Nagai. 26 Ajta aɨn Nagai, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Maat. Ajta aɨn Maat, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matatías. Ajta aɨn Matatías, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Semei. Ajta aɨn Semei, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ José. Ajta aɨn José, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Judá. 27 Ajta aɨn Judá, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Joana. Ajta aɨn ɨ Joana, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Resa. Ajta aɨn Resa, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Zorobabel. Ajta aɨn Zorobabel, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Salatiel. Ajta aɨn Salatiel, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Neri. 28 Ajta aɨn Neri, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Melqui. Ajta aɨn Melqui, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Adi. Ajta aɨn Adi, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Cosam. Ajta aɨn Cosam, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Elmodam. Ajta aɨn Elmodam, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Er. 29 Ajta aɨn Er, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Josué. Ajta aɨn Josué, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Eliezer. Ajta aɨn Eliezer, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jorim. Ajta aɨn Jorim, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matat. Ajta aɨn Matat, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Leví. 30 Ajta aɨn Leví, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Simeón. Ajta aɨn Simeón, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Judá. Ajta aɨn Judá, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ José. Ajta aɨn José, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jonán. Ajta aɨn Jonán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Eliaquim. 31 Ajta aɨn Eliaquim, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Melea. Ajta aɨn Melea, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Mainán. Ajta Mainán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matata. Ajta aɨn Matata, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Natán. Ajta aɨn Natán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ David. 32 Ajta aɨn David, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Isaí. Ajta aɨn Isaí, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Obed. Ajta aɨn ɨ Obed, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Booz. Ajta aɨn Booz, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Salmón. Ajta aɨn Salmón, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Naasón. 33 Ajta aɨn Naasón, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Aminadab. Ajta aɨn Aminadab, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Aram. Ajta aɨn Aram, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Esrom. Ajta aɨn Esrom, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Fares. Ajta aɨn Fares, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Judá. 34 Ajta aɨn Judá, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jacob. Ajta aɨn Jacob, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Isaac. Ajta aɨn Isaac, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Abraham. Ajta aɨn Abraham, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Taré. Ajta aɨn Taré, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Nacor. 35 Ajta aɨn Nacor, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Serug. Ajta aɨn Serug, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Ragau. Ajta aɨn Ragau, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Peleg. Ajta aɨn Peleg, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Heber. Ajta aɨn Heber, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Sala. 36 Ajta aɨn Sala, aɨ pu jetze airaujnejte Cainán. Ajta aɨn Cainán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Arfaxad. Ajta aɨn Arfaxad, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Sem. Ajta aɨn ɨ Sem, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Noé. Ajta aɨn Noé, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Lamec. 37 Ajta aɨn ɨ Lamec, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matusalén. Ajta aɨn Matusalén, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Enóc. Ajta aɨn Enóc, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jared. Ajta aɨn Jared, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Mahalaleel. Ajta aɨn Mahalaleel, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Cainán. 38 Ajta aɨn Cainán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Enós. Ajta aɨn Enós, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Set. Ajta aɨn Set, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Adán. Ajta aɨn Adán, Dioj pu jetzen airaanye.

Lucas 4

1 Tɨ'ɨqui Jesús jemi huatyajturaa ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Tɨ'ɨj i aun u a'arajraa u Jordán. Tɨ'ɨqui xaijnyu'ucara'ara'an pu ya'uvi'itɨ a'u tɨ cai e'e ti'itɨ. 2 Au pu e'etee a'achu cumu hua'apuate xɨcaj. Ajta aɨn tiyaaru'u, aɨ pu i tyú'ujtyesi'ira'acaa tɨ raamue'itɨn tɨ'ij autya'ɨtzen ɨ Dioj jemi. Ajta aɨn Jesús, capu ti'icua'acaa tɨj na'a tɨ aun e'etee. Tɨ'ɨj tya'ara'astéesima'aca ɨ hua'apuate xɨcaj, tyamua'a pu eihua tyu'utá'icuataca'a. 3 Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa ɨ tiyaaru'u tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui yaujra'an paj pueenye'en ɨ Dioj, pata'aj raataijte'en mɨ tetej tɨ pan huatyaujtaahuan. 4 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: “Ɨ tyaata'a, capu pan na'a cɨn ruuri a'ame.” 5 Tɨ'ɨqui tiyaaru'u pu ya'uvi'itɨ ɨ jɨri japua. Tɨ'ɨj i tiraataseijra nainjapua tɨj na'a va'atɨ yan huatacá'a ɨ chaanaca japua, matɨj mana'a pua'amuaque yan huachaatɨme i chaanaca japua. 6 Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a peyan huarɨni pej titunuta inyeetzi jemi, pajta naatyaanajche, nain nu muaatapueijve'esin paj muaa tihua'utaijte'en, tɨ ij timuaacɨ'ɨti naijmi'i tɨj na'a tɨ naa seijre'e tɨ hua'a jetze seijre'e. Ayaa nu hui rɨni a'ini aɨj nu cɨn antinmua'aree, nyaj neyan raatapueijve'en a'atɨ nyaj a'apueijve'e. 8 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i tɨcɨn yee: “Sata'aj seyan sana'a ratyaanajche ɨ tavastara'a ɨ Dioj. Aɨj xu'u huatyavaɨre'en.” 9 Tɨ'ɨqui ajtahua'a aɨn tiyaaru'u ya'uvi'itɨ a'ahua'a yee, ajna Jerusalén. An pu ra'antiví'itɨ japuan u teyujta'a, japuan ɨ tɨ eitze'e antipiti. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui pej yaujra'an pueenye'en ɨ Dioj, ancájvetzi muucɨ, a'ini ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: Dioj pu huaja'utaiti ɨ mej jemin ti'ivaɨre'e mej mi muáachaɨn. 11 Mamua'ancure'evi'ira mueetzi pej pi cai a a'ajva'ɨtzɨ'ɨn. Aj mu mi muatyechatza tɨ ij cai ti'itɨ a'ij muaruuraa. 12 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i tɨcɨn: “Capej ti'itɨj cɨn a'ij tí'ira'ihua'ura ɨ a'a Dioj aisɨ tɨ pua'a ayan huarɨni a'ij pej ti'ijxe'eve'e muaa.” ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 13 Tɨ'ɨj nain antipua'ari ɨ tiyaaru'u, tɨ ti'ihuaujtesi'ire, aj pu i á'uraa. Capu che'e a'ure'eninyéica'a jemin asta cai tyaja'ure'enyen a'anaj tɨ pua'a raaxa'apɨ'ɨntare tɨ ajtahua'a huataujtese'en. 14 Tɨ'ɨqui Jesús á'uraa aujna Galileeya. Ajta ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj jemin pu huatyajturaa. Ajta nainjapua tɨ aun huatacá'a, eihua mu tyaɨte raamua'areeri'i a'ij tɨ huarɨj. 15 Aɨ pu tihua'umuá'ate aujna hua'ateyujta'a. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu rɨ'ɨ tiraata'a maɨjna. 16 Tɨ'ɨqui aun a'ará'a u Nazaret, a'u tɨ a'uve'ese. Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'an jetze maj pua'a rusa'upi, au pu teyujta'a a'utyajrupi tɨj tí'ijrɨ'ɨrajcaa. Tɨ'ɨqui a'utyeechaxɨ tɨ ij hua'utanamuajriste'en. 17 Matɨ'ɨj mi raatapij ɨ yu'uxari tɨ íri'i tɨ Isaías tyaacan ra'uyu'uxaca'a, aɨjna tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Tɨ'ɨqui raataxɨjtaca'a, aj pu ra'utyau a'ij tɨ te'eyu'usi'i tɨ ayan tɨ cɨme'en yee: 18 Ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, au pu hui huatyaturaasin neetzi jemi, a'ini aɨ pu na'antihuau, nyej ni tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i ɨ nyuucari cɨme'e ɨ maj cɨn huataujtyamua'ave'esin. Au pu hui nyaja'utaityaca'a nyaj nu'u tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj nami'i tɨcɨn yee nu'uri amue'iratuaasin. Ajta nyaj nu'u tihua'uhuaate'en ɨ maj aracucu'unijmee mej mi majtahua'a maunyéjnye'eri, ajta nyaj nu'u hua'a japua huanyuuni aɨme ɨ maj rajpueijtzi. 19 Ajta nyaj nu'u hua'uta'ixaate'en tɨcɨn: “Ijii pu'uri xaa tyaja'ure'enye ajna ninye'ira'a jetze tɨ hui tavastara'a rɨ'ɨ tihua'uta'asin.” ―Ayaa pu tira'ujijve ɨ yu'uxari jetze. 20 Tɨ'ɨqui ratyeejire ɨ yu'uxari, tɨ'ɨj i raatapij ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u teyujta'a. Ajta aujyeijxɨ. Naimi'i matɨj mana'a au maj huiirátya'acaa, aɨ mu raseijracaa. 21 Aj pu i autyejche tɨ ayan tihua'uta'ixaate'en tɨcɨn: ―Ijii pu hui ayan tya'arauraste muejmi jemi a'ij tɨ te'eyu'usi'i aijna jetze ɨ saj ranamua. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 22 Naijmi'ica pu hua'aranajchaca'a. Aɨ mu cɨn naa rɨ'ɨ tira'utaseij aɨjna cɨme'e tɨ naa namuajre'e ɨ nyuucari tɨ raataxajtaca'a. Ayaa mu tyu'urihuauraca'a tɨcɨn: ―¿Ni cai aɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ José? ¿A'ini hui auj ti'irɨ'ɨri? 23 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ee tzɨte'e, ayaa pu hui tina'amitejte'e ineetzi sej seyan tinaata'ixaate'esin aijna i nyuucari tɨ ayan namuajre'e tɨcɨn: Mɨ paj ti'ihua'ataca, pata'aj tihua'ahuaate'en asaɨj. Pata'aj peyan che'eta pana'a huarɨni ayajna pej e'ema'acan a'ij paj nu'u peri tyu'uruu aujna a'ahua'a Capernaum ɨ tej teri raamua'areeri'i. 24 ’Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, camu a'anaj ra'ancure'evi'itɨ a'atɨ tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a aɨme ɨ maj maun huachaatɨme aujna tɨ e'ema'acan aɨjna ɨ a'atɨ. 25 ’Ee tzɨte'e, ayan ti'ayajna, ajmi'i tɨ auj seijra'acaa aɨjna ɨ Elías, mui'itɨ mu hui seijra'acaa iiya Israel aɨme ɨ juuca maj rusaɨjta mua'araa. Ajna'ɨmɨ pu'uri mu auma'a a'achu cumu hueica ninye'ira'a japuan e'ita'a maj cai che'e viiye. Ajta, eihua pu huatujri'ihuacaa nainjapua tɨj na'a aun tɨ huatyacá'a u Israel. 26 ’Ma ajta, aɨn Dioj capu hui raataityaca'a aɨjna ɨ Elías tɨ hua'a jemi a'ume'en aɨme jemi ɨ juuca ɨ maj Israel jetze e'ema'acan silu ayaa pu tiraataij tɨ aun á'ume'en aɨjna jemi ɨ jɨita'a tɨ rusaɨjta a'araa, aɨjna tɨ aun e'echajca'a u Sarepta, chajta'a tɨ aun seij chuejra'a japua e'ejtyama'acantaca'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Sidón. 27 ’Ajta tɨ'ɨj auj ti'ityavaaca'a aɨjna ɨ Eliseo tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, mui'itɨ mu hui tí'icucui'icaa ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e ɨ tɨ tinyajxɨ hua'ahue'ira'a jetze. Mui'itɨ mu seijra'acaa iiyan Israel. Ma ajta, capu a'atɨ tihua'uhuaa silu aɨ pu'u, aɨjna ɨ Naamán, Siria tɨ e'ema'acan. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 28 Cɨme'en mu'u raanamuajri'i ɨ tyaɨte maj teyujta'a huiraati, matɨ'ɨj mi naimi'i huatanínyu'ucacuca'a. 29 Ca'anacan mu ajhuiixɨ. Matɨ'ɨj mi ya'uvi'itɨ ca'anyejri cɨme'e, maj a pua'aque ru'irajtuaani u chajta'ana jetze. An mu ya'ure'enyejte a'u tɨ ancatee ɨ ɨrij jetze ɨ tɨ japuan huachajta'a. An mu ra'ancaráiniche'e a'u tɨ ancatee. 30 Ma ajta aɨn Jesús, e'ita'a pu hua'a jetze tanye. Tɨ'ɨqui á'uraa. 31 Tɨ'ɨqui aun pu a'ucáanye u Capernaum, chajta'a tɨ aun jetze ajtyama'acan u Galileeya. Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'a me jetzen rusa'upi, aɨ pu tihua'umuá'ate. 32 Eihua pu hua'a jetze raavatzɨ ɨ nyuucari a'ini tɨj ayan tihua'uta'ixaa, yaa pu tihua'utamitejte'e tɨcɨn: ―Xuee tɨ cu va'acan cɨn ti'itejvee. 33 Meenti saɨj ɨ tyaata'a, au pu a'utyavaaca'a u teyujta'a. Tiyaaru'u pu tzajta'an seijra'acaa, tɨ e'ij pua'a een. Ca'anin pu cɨn raatajé aɨjna ɨ a'atɨ aɨjna ɨ Jesús. 34 Ayan tɨcɨn: ―Muaa, ¿a'ini ti'itɨ pej tya'umua'aree itejmi jemi, muaa Jesús, mɨ paj hui Nazaret e'ema'acan? ¿Ni peyan ya tamej pej pi tejmi antipua'arite'en? Nyamuamua'ate inyaa a'atɨ paj pɨrɨcɨ, mɨ paj Dioj jemi rɨ'ɨ ti'iseijre'e. 35 Aj pu i Jesús eihua ra'ajtya'axɨ ɨ tiyaaru'u tɨcɨn: ―Capaj ti'itɨj xajta. Huiirajraa hui mɨ tevi jetze. Ajta aɨn tiyaaru'u, aɨ pu ra'arai a chuaata'a mejseiiraca ɨ tyaɨte. Tɨ'ɨqui cai a'ij raaruu ɨ tevi, aj pu i huiirajraa. 36 Naimi'i mu rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ tyaɨte. Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utaurixaa tɨcɨn: ―¿Ti'itaani nyuucarijra'a cɨn ti'ixa? Aɨ pu hui tihue'ijte'e ɨ tiyaaru'use. Xuee tɨ cu aɨjna cɨn antyujmua'aréera, a'ini rumuare'eri'ira'a pu cɨn ti'imuare'e mej mi huiracɨɨnye ɨ tiyaaru'use ɨ tyaɨte tzajta'a. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 37 Ajta nainjapua tɨ aun huatacá'a, naimi'i mu raamua'areeri'i a'ij tɨ Jesús ti'itɨj huáruu. 38 Tɨ'ɨqui huiirajraa aɨjna ɨ Jesús aujna u teyujta'a. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a ɨ Simón tɨ e'eche'e. Ajta aɨn ɨ mu'unyaara'an ɨ Simón, aɨ pu ti'icui'icaa. Pɨstacara'a aɨjna ɨ jɨita'a. Matɨ'ɨj mi raatahuaviiri'i maɨjna ɨ Jesús tɨ nu'u tiraahuaate'en. 39 Tɨ'ɨj i Jesús aicaujtutzi aɨjna jemi. Tɨ'ɨqui ra'ajtya'axɨ ɨ tɨ cɨn ti'icu'i. Aj pu i huatyapua'araca'a ɨ cui'ini'ira'a. Cɨme'en pu huatyapua'araca'a ɨ cui'ini'ira'a, aj pu i ajche aɨjna tɨ ti'icui'icaa. Tɨ'ɨqui aɨn tihua'umí. 40 Tɨ'ɨj huara'acaanaca'a ɨ xɨcaj, aɨme ɨ tyaɨte hua'ure'enejtya'axɨ ɨ Jesús jemi naijmi'ica ɨ mej ti'icucui'ijmee. Capu ti'iseicaj na'a ɨ cui'ini'ira'a. Aɨ pu hua'ajtamuára'axɨ seij ajta seij. Tɨ'ɨqui naijmi'ica tyu'uhuaa. 41 Majta maɨn ɨ tiyaaru'use ɨ maj tyaɨte tzajta'a seijra'acaa, naijmi'i mu huiiraacɨ. Matɨ'ɨj mi meyan ca'anin cɨn tiraatajee tɨcɨn: ―Muaa pa yaujra'an pueen ɨ Dioj. Ma ajta aɨn Jesús, aɨ pu hua'ajtya'axɨ. Capu hua'uta'a mej tyu'utaxaj a'ini májmua'areeraca'a tɨcɨn aɨ pu aɨn pɨrɨcɨ Dioj tɨ an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. 42 Tɨ'ɨj tapua'arijma'aca, aj pu i huiirajraa u chi'ita ɨ Jesús. Au pu a'ará'a a'u tɨ cai e'e ti'itɨ. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu ráahuausima'a. Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a a'u tɨ a'ij é'enya'a. Mejxe'eva'acaa tɨ cai a'ura'ani, tɨ aun a'utyaturan aɨme jemi. 43 Ma ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu ajta tyu'ujxe'eve'e nyej tihua'uta'ixaate'en ɨ seica ɨ tyaɨte mej meyee huachaatɨme nyaɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ rɨ'ɨ tihua'uta'asin, ɨ tɨ ajta cɨme'en raxajta tɨ aɨn Dioj yan huataseijre'esin iiyan chaanaca japua tɨ i yan tyu'utaijta tɨj na'a va'atɨ yen seijre'e. Ayaa nu hui een cɨn mu a'uve'eme. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 44 Ajta aɨn Jesús, auche'e pu tihue'ixaatya'acaa u tihua'ateyujta'a jetze tɨj na'a aun tɨ huatacá'a u Judeeya.

Lucas 5

1 A'anaj tɨ ayan tyuju'urɨj tɨ aɨn Jesús aun a'utyavaaca'a a'u tɨ jaj a'avastɨme tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn: Genesaret. Eihua mu tyaɨte ajtyáxɨɨraca'a aɨjna jemi. Aɨ mu ranamuajracaa ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj. 2 Tɨ'ɨqui Jesús hua'apuaca huaseij baarcu ma a'acávivɨ́jma'acaa ɨ mej hue'ité jetze viivi'i. Majta aɨme, mu'uri ti'ija'usica'a ɨ tyu'ujxajmua'a. 3 Tɨ'ɨqui Jesús atyajraa ɨ seij jetze ɨ baarcu, aɨjna Simón tɨ racɨi. Tɨ'ɨqui ayan tiraatahuaviiri'i aɨjna ɨ Simón tɨ a'atzu ɨmɨ huatyechaxɨn a aata'a. Tɨ'ɨqui a'ujyeijxɨ. A pu aracaii tihua'amua'ate ɨ tyaɨte. 4 Tɨ'ɨj raatapua'ajtaca'a tɨ tihue'ixaate'en, aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Simón tɨcɨn: ―Pata'aj eitze'e a'ɨmɨ huatyechaxɨn a'u tɨ eitze'e autɨ'ɨ ɨ jaj. Pajta ra'atyahua'axɨn mɨ a'axajmua'a pata'aj hue'ité huavívi'i. 5 Simón pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Maestru, tu'uri huatáxai tyej ti'imuare'e. Catu ti'itɨj huatyeevi'i. Capu amɨn a'ij, a'ini muaa pa hui peyan tinaata'ixaa, ayaa nu rɨni. 6 Matɨ'ɨj mi ra'atyaahua'axɨ ɨ hua'axajmua'a. Ayaa mu cɨn huarɨj, eihua mu huapɨ'ɨ hue'ityátɨɨ. Tɨn pu ajtyasujtza'anixɨ ɨ xajmua'ari ɨ hue'ité cɨme'e. 7 Matɨ'ɨj mi hua'utajee ɨ ru'amiincustyamua'a ɨ maj araati ɨ seij jetze ɨ baarcu, mej mi mu a'uré'enyen mata'aj hua'utavaɨre'en. Matɨ'ɨj mi a'uré'enye. Matɨ'ɨj mi hua'ava'ɨstya'axɨ ɨ hue'ité ɨ baarcu jetze. Tɨn mu atyarutixɨ aɨjna cɨme'e maj ava'ɨstyaca'a. 8 Ajta aɨn Simón, cɨme'en pu'u raaseij, aj pu i titunutaca'a ɨ Jesús jemi. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―A'ura'a ineetzi jemi, nyavastara'a, a'ini eihua nu autyajturaa mueetzi jemi. 9 Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a a'ini eihua pu naa rɨ'ɨ tira'utaseij aɨjna cɨme'e maj eihua huapɨ'ɨ hua'uvívi'i ɨ hue'ité. 10 Ayaa mu che'eta mana'a naa rɨ'ɨ tira'utaseij aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan. Aɨ pu hua'ataata aɨjna ɨ Zebedeo. Majta aɨme, aɨ mu jemin ti'imuare'e jamuan ɨ Simón. Tɨ'ɨqui aɨn Jesús, ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Simón tɨcɨn: ―Capej ti'itzɨɨnya'a. Ijii tɨ yu auca'itɨ a'ame, neetzi jemi papu'u hui tyaɨte tisaɨre'esin. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 11 Matɨ'ɨj mi hue'itajájpuaxɨ ɨ baarcu a tɨ a'uhuáchi, matɨ'ɨj mi nain teje'etiá'a. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj jamuan ɨ Jesús. 12 Ajna'ɨmɨ, tɨ'ɨj Jesús aun a'utyavaaca'a ajna a'ahua'a chajta'a, seij pu e'ire'enye jemin. Tyamua'a pu eihua ti'icá'atza aɨjna cɨme'e tɨ tinyajxɨ ɨ hue'ira'ara'an jetze. Tɨ'ɨj raaseij, aj pu i titunutaca'a jemin ɨ Jesús. Aa pu chuaata'ɨmɨ é'etya runyeerime cɨme'e. Ayaa pu ti'ijree tɨcɨn: ―Nyavastara'a, tɨ pua'a hui mua'araanajchi paj tinaahuaate'en. 13 Tɨ'ɨqui Jesús huatamuájca'ataca'a. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―A ni'ijta nya'u na'araanajchi nyej timuaahuaate'en. Papu'uri hui huaruj. Cɨme'en pu'u ayan tiraata'ixaa, aj pu i xaa huaruj icu. 14 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tiraataij tɨcɨn: ―Capaj a'atɨ ixaatya'a silu aun pajá'ume'en jemin ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u teyujta'a. Pata'aj huata'aseijrata jemin aɨjna. Pajta peyan tyu'utamuaɨ'ɨvajta a'ij tɨ tyu'utaijtaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan mej mi raamua'aree tɨcɨn papu'uri huaruj. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 15 Majta maɨn ɨ tyaɨte, nainjapua mu raamua'areeri'i a'ij tɨ Jesús huarɨj. Tɨj na'a ti'itápuaapua'are, eitze'e mu ranamuajracaa. Aɨj mu cɨn, eihua mu ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte ɨ Jesús jemi tɨ aɨn tihua'uhuaate'en aɨjna cɨme'e ɨ mej ti'icucui'i. 16 Ajta aɨn Jesús, a'anaj tɨ na'a pu aun a'atáninyeica'a a'u tɨ cai e'e ti'itɨjcaa tɨ'ij rusaɨj huatyejnyuuni. 17 Ayaa pu tyuju'urɨj ajna'ɨmɨ. Mui'itɨ mu a e'ire'enye ɨ tyaɨte tɨj na'a aun maj huachaatɨme aujna u Galileeya, ajta aujna u Judeeya, ajta aujna u Jerusalén. Ai mu aɨn pueen ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej ti'imua'ata a'ij tɨ te'eyu'usi'i jetzen ɨ yu'uxari jetze ɨ Moisés tyaacan tɨ ra'uyu'uxaca'a. Aɨ mu huirátya'acaa ɨ Jesús jamuan. Ajta ɨ muáre'eri'ira'ara'an ɨ tavastara'a, aɨ pu jemin huatyajturaa tɨ'ij tihua'uhuaate'en ɨ tyaɨte. 18 Majta seica aun e'ire'enye. Tevi mu huáchuisima'a, itari japua mara'ujtáca. Nainjapua pu cɨyaaxara'a ɨ ru jetze aɨjna ɨ a'atɨ. Aɨ mu huataujtese maj ru'utyajtuaani u chi'ita mej mi yanu'uhuaré'eten ɨ Jesús jemi. 19 Aru capu huatarɨ'ɨristaraca'a a'ini eihua mu tyaɨte aityaujsaɨra'acaa ta'apueerta. Matɨ'ɨj mi anticɨj japuan ɨ chi'i. Matɨ'ɨj mi ra'anaacu. Aɨ mu cɨn ayan huarɨj, matɨ'ɨj ru'ucajtuaa japuan maru'ujtyaca ɨ itari. Au mu ru'ucajtuaa hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte a'u tɨ Jesús a'utyejvee. 20 Tɨ'ɨj Jesús hua'useij aɨme, aj pu i xaa raamua'areeri'i tɨcɨn metya'atzaahuate'e, tzɨte'e. Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ cɨyaaxara'a tɨcɨn: ―Nya'amiincu, nu'uri timuaatauuni'iri'i ɨ paj hui cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 21 Majta maɨn ɨ fariseos, majta maɨn ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze, aɨ mu autyajhuii mej meyan ti'imua'atze ɨ ru tzajta'a tɨcɨn: ―¿A'ataqui hui pɨrɨcɨ amɨjna mɨ a'atɨ tɨ ayan a'ij pua'a ti'ixa ɨ Dioj jemi? Seij pu'u na'a aɨn pueen tɨ tihua'utauuni'i ɨ tyaɨte ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Dioj pu aɨn pueen tɨ ayan tihua'utauuni'i. Ajta amɨn, capu hui aɨjna cɨn antyujmua'aree. 22 Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu rusaɨj rú'umua'areeracaa a'ij mej ti'imuajcaa. Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini hui een cɨn seyan ti'imua'atze ɨ rutzajta'a? 23 ¿Ti'itaani eitze'e muare'eri? ¿Ni eitze'e muare'eri nyej neyan tiraata'ixaate'en nyaɨjna tɨ cɨyaaxara'a yee: “Nu'uri timuaatauuni'iri'i ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi”, na'ari yee: “Ajchesi, ma paj tamé'en”? Ee xaa nya'u, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e nyeijna cɨme'e tɨ eitze'e muare'eri nyej neyan tiraata'ixaate'en yee: “Ajchesi, ma paj tamé'en.” 24 ’Aru sej si raamua'aree ɨ nyaj hui xaa nyaɨjna cɨn antinmua'aree iiyan chaanaca japua nyej ni tihua'utauuni'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ayaa nu huarɨni inyaa i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ cɨyaaxara'a tɨcɨn: ―Nya'amiincu, ayaa nu ti'imue'ixaate'e tɨcɨn, ájchesi hui, pajta anchuá mɨ a'utaatzi. Aricu á'uraa u a'ache. 25 Cɨme'en pu'u ayan tiraata'ixaa, aj pu i aɨn tɨ cɨyaaxara'a, ajche, yá'uchui ɨ ru'utaatzi. Tɨ'ɨqui rɨ'ɨ tiraatajee ɨ tavastara'a. Tɨ'ɨj i á'uraa ɨ ruche. 26 Naimi'i mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij. Eecan mu rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj jemi. Majta cai che'e a'ij tirájtyauva'a. Ayaa mu'u tɨcɨn: ―Ijii tu xaa ti'itɨj huaseij tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. 27 A'atzu a'ateevi'i, aj pu i Jesús aa a'uré'enye. Seij pu a'atɨ huaseij tɨ ti'ityeji'ivi. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Leví. Au pu e'irajca u chi'ita a'u maj tityeje'eji'ivi. Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Pata'aj hui nyaa jamuan á'ucha'acanye'en. 28 Tɨ'ɨqui aɨn Leví ajche. Naimi'i pu tyeje'etiá'a. Tɨ'ɨqui jamuan á'uraa. 29 Tɨ'ɨqui aɨn Leví tyu'uyé'este ɨ ruche aɨjna cɨme'e tɨ ari Jesús jamuan a'ucha'acan. Majta maɨn ɨ mej titye'eji'ivi, majta seica, aɨ mu hua'a jamuan ti'icua'acaa. 30 Majta aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej ti'imua'ataca ɨ yu'uxari jetze tɨ Moisés ra'uyu'uxaca'a, aɨ mu autyajhuii mej tihua'uxajtzi'i aɨme jemi ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan hua'a jamuan ti'icua'aca, sajta hui ya'aca jamuan ɨ mej ti'ityeji'ivi, sajta hua'a jamuan ɨ mej a'ij pua'a rɨjcaa? 31 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ayaa pu hui een cɨme'en ɨ tyaɨte ɨ maj a'ucɨ́'ɨca'an jemin ɨ tɨ ya'anaca. Capu ruxe'eve'e maj a'ucɨ́'ɨca'an jemin ɨ mej re'en silu aɨme mu'u hui ɨ mej ti'icucui'i. 32 Me nyajta inyaa, canu hui nyaɨjna cɨn a'uve'eme nyej ni nyaɨme huatájeevi aɨme ɨ tɨ ayan tihua'amitejte'e yee xa'apɨ'ɨn mu rɨcɨ silu aɨme nu'u ɨ maj ru'umua'aree ɨ ru tzajta'a ɨ maj cai xa'apɨ'ɨn rɨcɨ. 33 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i ɨ Jesús tɨcɨn: ―Aɨme ɨ maj hui Juan jamuan á'ujhua'an, eihua mu ru'itzi'ivi, majta huatyejnyuuve ɨ Dioj jemi. Ayaa mu che'eta mana'a rɨcɨ aɨme ɨ fariseos. Ma majta, aɨme hui ɨ maj a jamuan á'ujhua'an, metiji'icua'aca, majta ya'aca, micu. 34 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ huatyényaɨchej, aɨ pu ajta ru'amiincustyamua'a huata'inen mej mi tyú'uye'esten. Aj pu i tihué'imicuan. ¿Ni qui meyan tyu'uritzi'ive'e meenti au hua'a jamuan a'utyavaaca? Camu xaa nya'u. 35 ’Ma ajta, auche'e pu hui tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'a tɨ jetzen ra'ajjan aɨjna tɨ huatyényaɨchej. Aj mu xaa amiincustyamua'ame'en ru'itzi'ive'en a'ini capu che'e a'ahua'a ɨ hua'amiincu. A'ini nyauche'e nu ya huatyejvee, camu hui ru'itzi'ive'en ɨ nya'amiincustyamua'a. 36 Seij pu tihua'uta'ixaa ɨ nyuucari tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ racu'unya'apua ɨ cɨɨxuri tɨ mi'ima'acan, capu aɨjna cɨn racu'unya'apua cɨɨxuri cɨme'e tɨ cai xɨ a'anaj á'usini'i. Tɨ pua'a ayan aɨjna cɨn racu'unya'apua, aɨ pu huatyatzu'uta aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ jajcua tɨ'ɨj huatyaja'usini'ihua. Tɨ'ɨqui ra'atyásujtza'anaxɨ'ɨsin ɨ tɨ mi'ima'acan. Aj pu i, ɨ tɨ anásujtza'ani, eitze'e pu hui va'atɨ a'ame. 37 ’Ajta camu meyan rɨjcaa mej ru'ucajtu'ani navij limeetajra'a tzajta'a tɨ cára'ajchira'a viinu ti'itɨ maj mauchan raataahuaca'a. Tɨ pua'a meyan raaruuren, aɨjna ɨ viinu tɨ jajcua, aɨj pu jetze huiitaxɨ́jsin ɨ aaca, ajta autasujtza'ani ɨ navij tɨ cára'ajchira'a. Aj pu i a'uvaɨjtzi ɨ navij, ajta hui ɨ viinu. 38 Aɨj pu hui cɨn ayan tyu'ujxe'eve'e tɨ iru'ucajtu'ani navij tzajta'a tɨ jajcua aɨjna ɨ viinu tɨ ajta jajcua, icu. 39 ’Ajta, matɨ'ɨj ra'anti'i ɨ viinu tɨ mi'ima'acan, capu a'atɨ ayan raxe'eve'e tɨ ra'antiye'en ɨ tɨ jajcua a'ini ayaa pu tira'amitejte'e tɨ cɨme'en yee eitze'e pu hui ajme'ira'a ɨ tɨ mi'ima'acan cai ɨ tɨ jajcua. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús.

Lucas 6

1 Ayaa pu ajta tyuju'urɨj ajna ɨ xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi. Aa pu auma'acaa a'ita'a u vi'ira'ata'a ɨ Jesús. Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu autyajhuii maj ru'ijtzaanaxɨ'ɨn ti'itɨ atzi tɨ triigu jetze huijnyaxɨ. Matɨ'ɨj mi raatyámuatɨ'ɨsixɨ ɨ rumuajca'a jetze. Majta autyajhuii maj raacua'ani. 2 Meenti aɨme ɨ fariseos, seica mu a vejli'i a'utyáuuca'a. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Jesús. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ini hui een cɨn peyan ti'imuare'e ti'itɨ tɨ nu'u cai rɨ'ɨri tɨ ayan ti'itɨj u'uruuren ajna xɨcajra'a mej jetzen pua'a rusa'upi? 3 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni sacai muan a'anaj ra'ujijve ɨ yu'uxari jetze a'ij tɨ huarɨj aɨjna ɨ David tyaacan tɨ'ɨj huata'icuataca'a, majta maj jamuan á'ujhua'anya'a? 4 Au pu hui a'utyajrupi u teyujta'a, ɨ tɨ ee chi'ira'an pueen ɨ Dioj. Ajta e'eyan, aɨ pu ru'iraɨ'ɨpɨ ɨ pan maj Dioj huatámuaɨ'ɨvejte. Tɨ'ɨqui raacuaa. Ajta aɨme tyu'umi ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Aɨjna ɨ pan, aɨ mu'u racua'aca aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e aujna teyujta'a. Capu hui ti'itɨ a'ij huarɨj aɨjna jemi ɨ David tyaacan. 5 Ajta ayan tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e inyaa, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu hui een cɨn antinmua'aree nyajta nyaɨjna xɨcaara'an mej jetzen rusa'upi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa ɨ Jesús. 6 Ajtahua'a hua'a seij jetze ɨ xɨcaara'an mej jetzen rusa'upi, au pu a'utyajrupi u teyujta'a. Au pu tihuá'amua'atyajcaa. Ajta saɨj au pu unú'ujvaaca'a tɨ cɨyaaxara'a ɨ rumuajca'a jetze, jɨrɨɨta'an pujme'en. 7 Majta maɨn ɨ fariseos, majta maɨn ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze tɨ ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan, aɨ mu reeva'acaa ti'itɨj maj cɨme'en jetzen tya'ujpuá'ajte'en. Ayaa mu ti'imuajcaa yee aisɨ tɨ pua'a cai seij tyu'uhuaate'en, aijna xɨcajra'a tyej jetzen tasa'upi. 8 Ma ajta Jesús, aɨ pu rú'umua'areeracaa a'ij mej ti'imuajcaa. Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ rumuajca'a jetze cɨyaaxara'a tɨcɨn: ―Ajchesi. Ma huatyechaxɨ ma e'ita'a. Aj pu i ajche. Aa pu a'utyeechaxɨ. 9 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyajamuaataihua'ura ti'itɨ tɨ í'irɨni aijna xɨcajra'a tyej jetzen tasa'upi. ¿Ni qui í'irɨni tɨ a'atɨ ayan raaruuren ɨ tɨ i'ixa'apɨ'ɨn na'ari ɨ tɨ a'ij pua'a een? ¿Ni qui ajta í'irɨni tɨ seij huiirajtuaa tɨ ij aɨn cai huamɨ'ɨni na'ari hui tɨ raaje'ica? 10 Tɨ'ɨqui Jesús hua'useirajraa aɨme ɨ maj aa a'antavaatɨma'acaa. Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ cɨyaaxara'a ɨ rumuajca'a jetze tɨcɨn: ―Huatatzaara hui mua'a muajca'a. Aj pu i raatatzaaraca'a. Cɨme'en pu'u ayan huarɨj, aj pu i huaruj. 11 Majta maɨn ɨ fariseos, eecan mu huatanínyu'ucacuca'a maɨjna cɨme'e maj cai a'ij tirajtyau a'ij mej ye'i cɨme'en jetzen tya'ujpuá'ajte'en. Matɨ'ɨj mi autyajhuii mej ti'ityurixaate'en yee a'ij mej ye'i raaruuren maɨjna ɨ Jesús. 12 Ajna'ɨmɨ, Jesús pu a'umej jɨri tzajta'a tɨ'ij huatyejnyuuni ɨ Dioj jemi. Huataxai tɨ huatyenyuu. 13 Tɨ'ɨj tapua'arijma'aca, aɨ pu hua'utajee aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Tɨ'ɨqui hua'ava'ajajpuaxɨ a'achu cumu tamuaamuata'a japuan hua'apua maj ara'ase. Ayaa pu hua'utamuá'a tɨcɨn apuusturu'u, tɨ ayan huataujmua'a tɨcɨn saɨj tɨ tyu'utaijti'ire. Ayaa mu huataujmua'a aɨme ɨ mej tyu'utaijti'ire. 14 Ai mu aɨn pueen ɨ tɨ hua'ava'ajajpuaxɨ. Anacaican, aɨj pu huatajee aɨjna ɨ Simón, ɨ maj majta meyan raatamuá'a tɨcɨn Pedro. Aj pu ijta'ij aɨjna huatajee ɨ Andrés. Juutzajra'an pu pueen aɨjna ɨ Simón. Seica pu ajta huatajee. Aɨme mu aɨn pueen aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan, ajta aɨjna ɨ Felipe. Aɨj pu ajta huatajee aɨjna ɨ Bartolomé, ajta aɨjna ɨ Mateo, ajta aɨjna ɨ Tomás. Ajta aɨjna ɨ Jacobo, aɨ pu yaujra'an pueen ɨ Alfeo. Jesús pu ajta aɨjna huatajee ɨ Simón. Aɨme pu jetze ajtyama'acan aɨme ɨ mej meyan hua'atamua'amua tɨcɨn ɨ maj raayɨ'ɨtɨ maj huanyá'use'en. 16 Aɨme pu ajta huatajee aɨjna ɨ Judás tɨ yaujra'an pueen ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Judás tɨ ayan te'entimu'utaca tɨcɨn Iscariote. Ai pu aɨn pueen tɨ tyu'utatuii ɨ Jesús. Aɨme pu'u avá'ajajpuaxɨ. 17 Tɨ'ɨqui Jesús acajraa ɨ jɨri japua, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Au pu a'ará'a a'u tɨ a'upa'atza. Au mu eihua ajtyáxɨɨraca'a ɨ tyaɨte, ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, majta seica. Eihua mu majta ajtyáxɨɨraca'a ɨ maj huachaatɨme au tɨ huatacá'a u Judeeya, majta maɨn ɨ maj aun huachaatɨme u Jerusalén. Aɨ mu ajta ajtyáxɨɨraca'a ɨ maj aun huachaatɨme aujna la coosta, ajna a'ahua'a u Tiro, ajta ajna a'ahua'a u Sidón. 18 Ayaa mu een cɨn mu e'ire'enye mej mi raanamua, tɨ ij aɨn tihua'uhuaate'en ɨ maj cɨn ti'icucui'ijmee. Majta maɨn ɨ maj rajpueijtzica'a aɨjna cɨme'e ɨ tiyaaru'use tɨ hua'a tzajta'a seijre'e, Jesús pu ajta tihua'uhuaa. 19 Naimi'i matɨj mana'a maun a'utyáuuca'a, ayaa mu tí'ityesa'aca'a mej ra'ajtamuare'en aɨjna cɨme'e tɨ aɨn jetze a'iraaye'i ɨ muáre'eri'ira'ara'an tɨ cɨn tihua'uhuaate'en naijmi'ica. 20 Tɨ'ɨqui hua'antaseirajraa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj hui huataujtyamua'ave'en, muan mɨ saj cai a'ij ti'ijviicue'i, a'ini muejmi pu ari tyu'ucɨ'ɨ tɨ Dioj tyaja'amue'ijte'e sej si jamuan tyu'utaijta para rusen cɨme'e. 21 ’Sata'aj hui huataujtyamua'ave'en, muan mɨ saj tajcu. Dioj pu tyajamuaata'asin ɨ saj cɨn huataujvaɨre'en. ’Sata'aj huataujtyamua'ave'en mɨ saj ruyein saɨjna cɨme'e tɨ a'ij pua'a ti'iseijre'e iiyan chaanaca japua. Muaan xu na'anaa xa'aju'un saɨjna cɨme'e tɨ Dioj ari amua'ancu'uvajxɨ. 22 ’Sata'aj hui huataujtyamua'ave'en tɨ pua'a seica tyaɨte majamuájchaɨre'e, na'ari tɨ pua'a majamuaatamuarite'en, na'ari tɨ pua'a maj a'ij pua'a á'amuaruuren nusu tɨ pua'a metyaja'amuaxajtzi'ira maɨjna cɨme'e sej na'astijre'e ineetzi, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. 23 Tɨ'ɨj tyaja'ure'enen ajna mej meyan a'ij pua'a á'amuaruuren ɨ tyaɨte, sata'aj hui huataujtyamua'ave'en a'ini eihua pu huapɨ'ɨ tyaja'amuacɨ'ɨti aɨjna cɨme'e tɨ aun tyeje'ema'acan a'u tɨ Dioj e'eseijre'e. Sata'aj tyu'uteene'en saɨjna cɨme'e saj rutyamua'ave'e, a'ini hua'avaujsimua'acɨ'ɨ, ayaa mu hui che'eta mana'a a'ij pua'a hua'uruu aɨme ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 24 ’Sajta muaan, mɨ sej chijtyaani, sata'aj hui huataujxaamɨste'en a'ini xu'uri ra'ancura'a iiyan chaanaca japua ɨ tɨ rɨ'ɨ tyajamuaata'asin. 25 ’Sata'aj huataujxaamɨste'en, muan mɨ sej nain tí'ijcha'ɨ, a'ini capu hui ti'itɨ huatyaturaasin muejmi jemi tɨj na'a rusen cɨme'e. ’Sata'aj huataujxaamɨste'en, muan mɨ sej na'ana, cha'a sana'a, a'ini muan xu ruyeinixɨ'ɨsin, sajta huataujxaamɨste'esin. 26 ’Sata'aj hui huataujxaamɨste'en tɨ pua'a naimi'i meyan tyaja'amue'ixaate'e yee xa'apɨ'ɨn xu huarɨj, a'ini hua'avaujsimua'acɨ'ɨ, ayaa mu che'eta mana'a tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj cai tzaahuati'ira'a cɨme'e ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 27 ’Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e mɨ sej ne'inamua: ’Sata'aj hui hua'axe'eva'a saɨme ɨ maj amuajchaɨre'e, sata'aj sajta rɨ'ɨ hua'uruuren saɨme ɨ maj a'ij pua'a a'amuaruure. 28 ’Sata'aj rɨ'ɨ tihua'uta'an aɨme ɨ maj a'ij pua'a tyaja'amuaxa. Sata'aj hui sajta ɨ Dioj jemi hua'a cɨme'en huatyejnyuuni aɨme ɨ maj a'ij pua'a a'amuaruure. 29 ’Tɨ pua'a a'atɨ mui'ityejveeni a'ɨpee jetze, pata'aj hui pajta u jetze pujme'en raatanyɨste'en tɨ'ij ajtahua'a mui'ityejveeni aun jetze. Tɨ pua'a a'atɨ mua'achuira mɨ a'achamaara, pata'aj pajta mɨ asiicu'u raatapijte'en. 30 ’Pata'aj pajta tihua'uta'an naijmi'ica a'achu maj hui pua'amua ti'itɨj muahuavii. Ajta tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨ antɨni ɨ tɨ mueetzi a'a, capaj hui rahuaviira ca'anejri cɨme'e tɨ muaatatuire'en. 31 ’Pata'aj pajta hui peyan hua'uruuren ɨ seica a'ij pej ti'ijxe'eve'e mej meyan muáaruuren mueetzi. 32 ’Niche'e seij tyajamuaataihua'u. Tɨ pua'a seyan hue'ixe'eve'e sana'a aɨme ɨ maj amue'ixe'eve'e muejmi, ¿a'ini hui tyajamua'amitejte'e aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari? ¿Ni qui ti'itɨ samue'itɨn ɨ Dioj jemi? Caxu xaa nya'u ti'itɨ huamué'itɨn a'ini aɨme ɨ maj a'ij pua'a rɨcɨ, aɨ mu majta hui hue'ixe'eve'e aɨme ɨ seica ɨ maj majta hue'ixe'eve'e. 33 ’Ajta, tɨ pua'a seyan rɨ'ɨ tihua'ata'acare'en sana'a aɨme ɨ maj rɨ'ɨ tyajaamuaata'aca, ¿ni tzaa ayan tyajamua'amitejte'e saj saɨjna cɨn ti'itɨj huamué'itɨn ɨ Dioj jemi? Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e yee caxu hui a'atzu ti'itɨj huamué'itɨn a'ini ayaa mu che'eta mana'a rɨcɨ aɨme ɨ maj a'ij pua'a rɨcɨ. 34 ’Ajta, tɨ pua'a hui seyan tihua'utanyaɨjte'en ti'itɨj tɨ na'a saɨjna cɨme'e mej mi e'eyan amuaatatuire'en, ¿ni ayan tyajamua'amitejte'e saj saɨjna cɨn ti'itɨj huamué'itɨn ɨ Dioj jemi? Capu ayan te'eme. Caxu hui a'atzu ti'itɨj huamué'itɨn a'ini aɨme ɨ maj a'ij pua'a rɨcɨ, aɨ mu hua'utanyaɨjte ɨ seica, majta meyan rachu'eve'en mej mi e'eyan tihua'utatuire'en nain ɨ maj caj tihuatanyɨjte. 35 ’Ayaa xu'u huarɨni. Sata'aj hui hua'axe'eva'a aɨme ɨ maj amua'ajchaɨre'e. Sata'aj rɨ'ɨ tihua'ajchaɨ. Sata'aj sajta ti'itɨj tɨ na'a hua'utanyaɨjte'en. Caxu hua'ahuaviira ca'anejri cɨme'e mej mi amuaatatuire'en. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ pua'a seyan huarɨni, eihua pu hui tyajá'amuacɨ'ɨti. Sajta xu yaujmua'ame'en puéenya'a xa'aju'un aɨjna ɨ Dioj ɨ tajapua tɨ e'eseijre'e, a'ini aɨ pu rɨ'ɨ tihua'ajchaɨ aɨme ɨ maj cai rɨ'ɨ tihua'ata'aca, ajta aɨme ɨ maj a'ij pua'a rɨcɨ. 36 ’Sata'aj seyan hua'ancu'uvajxɨ'ɨn, a'ini aɨn ɨ tɨ amue'iya'upua, aɨ pu hui ajta hua'ancu'uvajxɨ'ɨsin. 37 ’Caxu a'ij tihua'ajeeva ɨ seica; tɨ ij cai Dioj a'ij tyaja'amuajeeva muejmi. Caxu sajta hua'axɨjtya'a ɨ seica, tɨ ij cai Dioj tyaja'amuaxɨjte'en muejmi. Sata'aj hui tihua'utauuni'i ɨ seica. Tɨ pua'a seyan huarɨni, Dioj pu ajta tyajamuaatauuni'ira. 38 ’Sata'aj tihua'utapueijve'en ɨ seica jemi. Tɨ pua'a seyan huarɨni, eihua pu ajta muejmi tyajamuaatapueijve'esin. Ayaa pu te'eme tɨj a'atɨ ra'ava'ɨste'en ɨ medida jetze. Aɨjna ɨ a'atɨ, mi'i pu rɨ'ɨ ra'ura'aruuren, ajta raatyáruuráaxɨ'ɨn tɨ'ij rɨ'ɨ huáujra'atza. Tyamua'a pu naa tira'ava'ɨste'esin tɨ ij cai avé'evitzen. Aj pu i, amua'ancara'atzi'ira ɨ a'amuasiicu'u jetze. Ayaa pu á'amuaruuren a'ini a'achu saj hui caj tyu'utapueijve'e, ayaa pu che'eta na'a Dioj pu amuaatapueijve'esin muejmi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 39 Ajtahua'a seij nyuucari pu cɨn tihue'itiiri'i. Ayan tɨcɨn: ―A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi aɨjna cɨme'en ɨ tɨ aracun. ¿Ni rɨ'ɨri tɨ aɨn tɨ aracun ra'anvi'itɨn ɨ juye jetze seij tɨ ajta aracun? Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Capu a'atzu rɨ'ɨri, tɨ aɨn ra'anvi'itɨn, a'ini tɨ pua'a aɨn ra'anvi'itɨn, naimi'i mu hui atyávatzɨjsin a'u tɨ a'atyacun. 40 ’Ajta ayaa pu hui een aɨjna cɨme'e ɨ mej nyaa jamuan á'ujhua'an. Aɨn ɨ a'atɨ tɨ ayan tyu'ujmua'ate capu ayan che'eta na'a ruxe'eve'e tɨj aɨn tɨ ti'ijmua'ate, silu tɨ'ɨj ari ra'antipua'arite'en ɨ tɨ tyu'ujmua'ate, aj pu hui xaa ayen eenya'a a'ame tɨj aɨjna ɨ tɨ tiraamuá'ate. 41 ’Pajta muaa, a'ini hui een cɨn peyan raseij ɨ a'ihuaara'a aɨjna tɨ cɨj caj tya'utyajturaa ɨ Dioj jemi. Ma pajta muaa, capaj aseij ɨ paj hui cɨn eihua a'atura ɨ Dioj jemi. 42 Tɨ pua'a peri eihua cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ¿a'ini hui ti'irɨ'ɨri pej peyan tiraata'ixaate'en paɨjna ɨ a'ihuaara'a tɨ cɨj caj tya'utyajturaa a'ij tɨ ti'itɨj cɨn tya'utyajturaa ɨ Dioj jemi? Capu a'atzu a'ij ti'irɨ'ɨri a'ini capaj hui aseij muaa asaɨj a'ij pej ti'itɨj cɨn tya'utyajturaa ɨ Dioj jemi. ’Muaa mɨ paj a'ij pua'a ti'ijrɨ'ɨre me eijre'e, pauj mi'i saɨque tyu'umua'ati, pajta nain cɨn tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte ɨ paj hui cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Aj pu hui xaa ayan tiraavijte'e pej peyan tiraata'ixaate'en ɨ seij a'ij tɨ ti'itɨj cɨn tya'utyajturaa ɨ Dioj jemi. 43 ’Ayaa pu'u ajta een, tɨj ɨ cɨye, nain tɨ ti'ire'en, re'enye'en pu tí'itaaca. Ajta nain ɨ cɨye tɨ cai ti'ire'en, capu ajta re'enye'en tí'itaaca. 44 Ajta naijmi'i ɨ cɨye tɨ tí'itaaca, ayaa mu hui ti'imua'amua maɨjna ɨ tɨ tí'itaaca, a'ini aɨjna ɨ huarej taca'i, capu aɨn rataca'i ɨ cɨye tɨ tyetzicare'e silu aij pu jetze ma'acan ɨ rucɨye'e. Ajta aɨjna ɨ uuva taca'i, capu ajta aɨn rataca'i ɨ jɨ'ɨtzijca'ixa'a jetze silu aij pu ajta jetze ma'acan ɨ rucɨye'e. Ayaa xu che'eta sana'a sajta ti'ijmua'areeran a'atɨ tɨ tevijra'a pueen tij rɨ'ɨ ti'ityevi nusu cai saɨjna cɨme'e a'ij tɨ rɨcɨ. 45 ’Aɨjna ɨ a'atɨ tɨ rɨ'ɨ ti'itevi, aɨ pu hui rɨ'ɨ ti'ixaxa'a, ajta aɨjna tɨ rɨ'ɨ ti'ixaxa'a, au pu ma'acan tzajta'an a'u tɨ eihua ya'avaa tɨ xa'apɨ'ɨn een. Ajta aɨn tɨ a'ij pua'a ti'itevi, aɨ pu a'ij pua'a ti'ixaxa'a, ajta aɨjna tɨ a'ij pua'a ti'ixaxa'a, au pu hui ma'acan tzajta'an a'u tɨ eihua ya'avaa tɨ a'ij pua'a een. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. A'atɨ tɨ na'a, aɨ pu hui ti'ixaxa'a aɨjna cɨme'e ɨ tɨ ra'avaa ɨ ru tzajta'a. 46 ’Sajta muan, mɨ saj hui cai seyan ti'iruure a'ij nyej tyaja'amue'ixaate'e, a'ini een cɨn seyan ti'inejee tɨcɨn: “Nyavastara'a, nyavastara'a.” 47 ’Ayaa nu hui tyajamuaata'ixaate'esin a'ini een aɨjna ɨ a'atɨ tɨ neetzi jemi mu a'uve'eme tɨ ij neetzi huanamua, ajta ayan tyu'uruuren a'ij nyej ti'ixa. 48 Ayaa pu hui een tɨj aɨjna ɨ a'atɨ tɨ chi'i ájtaahuaca'a. Aɨjna ɨ a'atɨ, eecan pu ru'uca'ijche tyetya'ɨmɨ. Tɨ'ɨqui rá'ajtaahuaca'a ɨ jaxu'u ɨ tyetye japua. Matɨ'ɨj mi huatyeviiyaca'a. Ajta huatamɨ'ɨyaca'a ɨ jatya'ana. Aj pu i jetzen ajtya'a ɨ jatya'ana ɨ chi'i. Ajta aɨn ɨ chi'i, capu hui a'ave a'ini tyamua'a pu naa rɨ'ɨ tira'ajtaahuaca'a ɨ a'atɨ. 49 ’Ma ajta, aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan ti'inyanamua, tɨ pua'a cai ayan tyu'uruuren a'ij nyej ti'ixa, ayaa pu hui een tɨj ɨ saɨj tɨ ajta chi'i ájtaahuaca'a. Capu ru'uca'ijche tyetya'ɨmɨ aɨjna ɨ a'atɨ. Matɨ'ɨjta mi huatyeviiyaca'a. Ajta huatamɨ'ɨyaca'a ɨ atya'ana. Tɨ'ɨj jetzen ajtya'a, aj pu i ra'arai. Nain pu hui tyaja'uraii aɨjna ɨ a'atɨ.

Lucas 7

1 Tɨ'ɨj Jesús raatapua'ajtaca'a tɨ tihue'ixaatya'acaa ɨ tyaɨte, aj pu i aun á'uraa u Capernaum. 2 Au pu saɨj a'utyavaaca'a xantaaru'u tɨ anxɨte tie'ijta. Aɨjna jemi, seij pu ti'icu'i tɨ jemin ti'ivaɨre'e. Pu'uri á'ame'erajcaa. Ajta ɨ xantaaru'u, eihua pu raxe'eva'acaa aɨjna tɨ jemin ti'ivaɨre'e. 3 Tɨ'ɨqui aɨn anxɨte tɨ tie'ijta, aɨ pu raamua'areeri'i a'ij tɨ ti'itɨ ruurajcaa ɨ Jesús. Aj pu i tyaɨte huataij mej mi ya'utajeeve. Aɨme ɨ tyaɨte, ai mu aɨn pueenya'a ɨ maj Israel jetze ajtyama'acantacaa, majta ɨ mej tie'ijtacaa u teyujta'a. 4 Matɨ'ɨj mi aun e'ire'enye a'u tɨ Jesús a'utyavaaca'a. Eihua mu raatyéejee. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Eecan pu raavijte'e paj a'ume'en jemin a'u tɨ e'eche pej pi peyan huarɨni a'ij tɨ timuaatahuaviira. 5 ’Eecan pu hui rɨ'ɨ titájcha'ɨ aɨjna. Ajta aɨ pu rá'ajtaahuaca'a ɨ teyuu. ―Ayaa mu tiraata'ixaa. 6 Tɨ'ɨqui Jesús u á'umej hua'a jamuan. Aa pu vejli'i auma'aca, tɨ'ɨj aɨn tɨ anxɨte tie'ijta, ajta pu ru'amiincustyamua'a huataij mej mi meyan tiraata'ixaa tɨ nu'u cai aun a'ara'asti aujna tɨ e'eche. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, capu hui rɨ'ɨ tiraavijte'e paj anya'asti. 7 Aɨj pu cɨn, capu ayan tina'amitejtya'acaa tɨ raavijte'e nyaj nyaun a'atanyén a'u paj a'utyavaaca'a. Tɨ ij cai muamuare'eriste'e, ayaa papu'u hui huarɨni paj raataxaj yee pu'uri huaruj ɨ tɨ ajemi ti'ivaɨre'e. Tɨ pua'a peyan tyu'utaxaj, aj pu aɨn rujni ɨ tɨ nye jemi ti'ivaɨre'e. 8 ’Aɨj nu hui cɨn neyan ti'imue'ixaate'e a'ini seij pu ti'inye'ijte'e ineetzi. Nyaa nu nyajta ti'itɨj cɨn antinmua'aree; nyajta tihue'ijte'e ɨ xantaaru'u. Tɨ pua'a seij nyetyu'utaijte'en yee aricu, aɨ pu ayan rɨni tɨ á'ume'en. Na'ari tɨ pua'a seij neyan tyu'uta'ixaate'en yee mu a'uta'iyi'i, ayaa pu rɨni tɨ mu a'uve'eme'en. Ayaa nu hui tiraata'ixaate'en aɨjna tɨ nyej jemi'i ti'ivaɨre'e yee ayaa paj huarɨni. Ajta aɨn, ayaa pu rɨni. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ xantaaru'u aɨjna ɨ Jesús. 9 Ajta aɨn Jesús, tɨ'ɨj ayan tiraanamuajri'i, eecan pu naa rɨ'ɨ tira'utaseij aɨjna jemi. Tɨ'ɨqui pɨ a'ure'eve tɨ ij hua'useiirajra'ani ɨ tyaɨte ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, ayun tɨ huatacá'a iiya Israel, canu hui a'anaj a'atɨ huátyau tɨ ayan che'eta na'a tya'atzaahuate'e tɨj aɨjna ɨ xantaaru'u. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 10 Majta maɨn ɨ maj tyu'utaijti'ire, aɨ mu huara'acɨ a'u tɨ e'eche aɨjna ɨ xantaaru'u. Matɨ'ɨj a'uré'enye, pu'uri huarújcaa aɨjna tɨ jemin ti'ivaɨre'e. 11 A'atzu a'atyeevi'i, Jesús pu aun a'ará'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Naín. Majta mu a'ucɨj jamuan aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Majta seica ɨ tyaɨte, mui'itɨ mu a'ucɨj jamuan. 12 Mu'uri vejli'i auju'ucaa ta'antyéninyei chajta'ana jetze matɨ'ɨj seica antinájchaca'a maj mɨ'ɨchi huáchuisima'a. Aɨjna ɨ mɨ'ɨchi, aɨ pu pueenya'a yaujra'an ɨ jɨita'a tɨ rusaɨj. Aɨ pu'u caj pɨti'iyaujra'antaca'a tɨ tyaatacan. Eihua mu tyaɨte jamuan huaju'ucaa. 13 Tɨ'ɨj Jesús raaseij, eihua pu huataujxaamɨste jemin ɨ jɨita'a. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capaj ayeinya. 14 Tɨ'ɨqui ajtyáxɨɨraca'a. Aj pu i ra'ajtamuárej ɨ cɨye tɨ japuan a'ujcá'a aɨjna tɨ huamɨ'ɨ. Majta maɨn ɨ maj ráachuisima'a, aɨ mu huatyahuiixɨ. Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa, tyamueij, ayaa nu ti'imue'ixaate'e yee: Ajchesi. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 15 Ajta aɨn tɨ huamɨ'ɨ, aɨ pu a'ujyeijxɨ. Aj pu i autyejche tɨ tyu'utaxaj. Tɨ'ɨqui Jesús raatatui ɨ naanajra'an. 16 Matɨ'ɨj mi naimi'i naa rɨ'ɨ tira'utaseij a'ij tɨ ti'itɨj huáruu ɨ Jesús. Eecan pu utyaavatzɨ ɨ hua'a tzajta'a. Matɨ'ɨj mi rɨ'ɨ tyu'uta'a ɨ Dioj jemi. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―A'atɨ pu hui huataseijre itejmi jemi tɨ va'acan cɨn ti'ityejvee, ajta tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. Pu'uri mu a'uve'eme ɨ Dioj tɨ ij hua'utyavaɨre'en ɨ rutyaɨtestyamua'a. 17 Nainjapua mu raamua'areeri'i a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj aɨjna ɨ Jesús. Nainjapua tɨj na'a aun tɨ huatacá'a u Judeeya, ajta ayée tɨ huacá'a, naimi'i mu raamua'areeri'i. 18 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a aɨjna ɨ Juan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuaca, aɨ mu raata'ixaa a'ij tɨ Jesús rɨjcaa. Tɨ'ɨqui hua'apuaca huatajee aɨjna ɨ Juan. 19 Aj pu i hua'utaityaca'a mej mi raataihua'u aɨjna ɨ Jesús yee ni qui muaa paɨn pueen aɨjna tɨ nu'u me'e ve'eme, na'ari ayan ruxe'eve'e tej seij huachu'eve'en. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. 20 Matɨ'ɨj mi aun e'ire'enye a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ Juan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuaca, aɨ pu hui tyaja'utaityaca'a tyej ti teyan timuaataihua'u yee: “¿Ni qui muaa paɨn pueen aɨjna tɨ me'e ve'eme na'ari tyauj seij chu'eva'a?” ―Ayaa mu tiraata'ixaa. 21 Ajta aɨn ɨ Jesús, auchan pu mui'icaca tyu'uhuaa ɨ maj tí'icucui'icaa, ajta seica ɨ maj cai re'enya'a ɨ rujetze, ajta ɨ maj tiyaaru'u hua'a tzajta'a seijra'acaa. Ajta aɨme ɨ maj aracucu'unijmee, aɨ pu tihua'uhuaa mej mi majtahua'a atanyéjnye'ere. 22 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tiha'uta'ixaa aɨme ɨ tɨ Juan hua'utaityaca'a tɨcɨn: ―Sericu muan. Sata'aj a'uju'un ɨ Juan jemi, sata'aj tiraata'ixaate'en a'ij sej seri tyu'useij, a'ij sej seri tyu'unamuajri'i yee aɨme ɨ maj aracucu'unijmee, aɨ mu hui mu'uri majtahua'a mauunyejnye'e. Majta aɨme ɨ maj anacɨyaaxavi'ijmee, aɨ mu mu'uritahua'a á'ujhua'an. Majta aɨme ɨ maj tijcúcui'inyaca'a maɨjna cɨme'e tɨ tinyajxɨ hua'ahue'ira'a jetze, tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn leepra, mu'uri huarúj. Majta aɨme, ɨ maj nacuxa'itaca'a, mu'uritahua'a huityánajca'amua. Majta aɨme ɨ mej meri huacuii, mu'uri majtahua'a mana'a huatarú. Nyajta hui tihua'uta'ixaate'esin aɨme ɨ maj cai a'ij te'eviicue'i aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari ɨ maj cɨn huataujtyamua'ave'en. 23 ’Rɨ'ɨ pu hui tiraata'asin aɨjna ɨ a'atɨ tɨ cai a'ij pua'a tiraata'an ma nuuraiini, aɨjna cɨme'e tɨ cai che'e te'eviicue'i neetzi jemi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 24 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj aɨme ɨ maj Juan jamuan á'ujhua'anya'a. Tɨ'ɨqui Jesús autyejche tɨ tihué'itii ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e ɨ Juan. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ti'itajni sej a'utyeeseij saujna ɨtzitá? ¿Ni qui huiini xámue'i u sa'useij tɨ aaca raru'uxante'e? Caxu xaa nya'u. 25 Ca'ɨn, ¿ti'itajni sana'a hui a'utyeeseij? ¿Ca'ɨn a'atɨ sana'a u a'utyeeseij tɨ re'enye'en tya'ucaavɨ? Caxu xaa nya'u, a'ini xu'uri ramua'aree tɨcɨn aɨme mej meyan re'enye'en tya'ucavɨ́ɨtɨmee, majta aɨme tɨ hua'araanajchi naijmi'i tɨj na'a tɨ ti'inajchi, au mu e'eche a'u maj rey e'eche. 26 ’Ari tɨ pua'a sacai saɨjna a'utyeeseij, ¿ti'itajni sana'a a'utyeeseij? ¿Ni qui hui saɨj tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a? Ee tzɨte'e, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e yee aɨ pu pɨrɨcɨ. Ajta aɨn, eitze'e pu va'acan cɨn ti'ityejvee. 27 Ai pu hui aɨn pueen ɨ tɨ cɨme'en ra'axa ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: Nyaa nu hui seij anacai huataíti tɨ huataseijre'esin pacai muaa. Aɨ pu rɨ'ɨ hua'aruuren ɨ tyaɨte mej mi mua'ancure'evi'itɨn mueetzi. 28 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e yee aɨme tzajta'a naijmi'i ɨ tyaɨte ɨ maj huataseijre iiyan chaanaca japua, capu a'atɨ a'anaj te'entyajrupi ti'itɨj cɨme'e tɨ eitze'e ve'e cai ɨ tɨ cɨn ti'ityejvee aɨjna ɨ Juan. Ma ajta, aɨn tɨ eitze'e cɨle'enya'a cɨn ti'ityejvee ɨ Dioj jemi, eitze'e pu hui va'acan cɨn ti'ityavaa a'ame aɨjna ɨ a'atɨ cai aɨjna ɨ Juan ajna xɨcajra'a jetze tɨ Dioj ayan autyéchesin tɨ tyu'utaijta nainjapua. 29 ’Majta naijmi'i ɨ maj raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Juan, aɨ mu hui ra'ancura'a a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj maɨjna cɨme'e tɨ Juan hua'umuaɨ'ɨhua. Ayaa mu che'eta mana'a ra'ancura'a aɨme mej ti'ityeji'ivi. 30 ’Majta hui aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tyu'ujmua'ate ɨ yu'uxari jetze tɨ Maisée ra'uyu'uxaca'a, aɨ mu hui ratityaca'a a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj a'ini camu huaujmuaɨ'ɨhuaca'a ɨ Juan jemi. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 31 Ajtahua'a saɨque pu ayan tihua'utaihua'uri'i ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'ini nyana'a tiraataxaj yee ayaa mu e'en aɨme ɨ tyaɨte ijii maj huátyaamua? ¿Ni cai me'e ti'itɨ tɨ ayan een cumu aɨme? 32 ’Ayaa mu hui e'en matɨj ɨ tɨ'ɨrii maj aj vejli'i a'ujti a'u maj tyaja'atua. Aɨ mu meyan tihua'atají'ivi ɨ seica tɨcɨn: “Tetyu'utacɨ'ɨsite sej si tyu'utyeenye'en, ma sajta cai, caxu tyu'utyeenye. Tyajta tu tyu'utachuiicaca'a tɨ tyu'uxaamɨste'e cɨme'e, ma sajta cai, caxu huaujyeinyaca'a.” 33 ’Ayaa nu neyan tyaja'amue'ixaate'e a'ini aɨjna ɨ Juan, tɨ'ɨj aɨn yee uve'enye, capu hui pan cua'aca, capu ajta viinu ya'aca. Sajta muaan, ayaa xu e'en matɨj aɨme ɨ tɨ'ɨrii saɨjna cɨme'e sej seyan ti'ixa saɨjna cɨme'en ɨ Juan tɨcɨn: “Tiyaaru'u pu tzajta'an seijre'e.” 34 ’Nyajta inyaa, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, nyaa nu ti'icua'aca, nyajta ya'aca. Sajta muan, ayaa xu ti'ixa neetzi cɨme'en yee huapɨ'ɨ nu ti'icua'aca, nyajta nyatahueive'e. Ayaa xu sajta ti'ixa tɨcɨn yee ya'acui huatyejvee hua'amiincu aɨme mej ti'ityeji'ivi, ajta aɨme mej a'ij pua'a titetyújcha'ɨ. 35 Aɨjna tɨ Dioj jemi rɨ'ɨ metyáumua'aree, aɨ mu hui ramua'areeran ɨ yaujmua'ame'en ɨ maj rɨ'ɨ metityaumuámua'aree ɨ Dioj jemi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 36 Ayaa pu a'anaj tyuju'urɨj. Seij pu raata'inee aɨjna ɨ Jesús tɨ jamuan tyu'ucua'ani. Aɨjna ɨ a'atɨ, fariseo pu pueen. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Simón. Aj pu i Jesús a a'ura'ahuiixɨ a'u tɨ meesa vejli'i a'utyejvee a'ij mej tiraaxa'apɨ'ɨntari'iri'i aɨjna tɨ raata'inee. 37 Meenti aɨn jɨita'a, au pu a'utyavaaca'a. Eihua pu a'ij pua'a ti'ityújchaɨca'a aɨjna ɨ Dioj jemi. Tɨ'ɨqui aɨ raamua'areeri'i tɨcɨn au pu tyaja'acua'a fariseo tɨ e'eche aɨjna ɨ Jesús. Aj pu i tetej limeetajra'a pu ava'ajaj. Ti'itɨ pu urajmuaa tɨ naa tyáará'i. 38 Tɨ'ɨqui a vejli'i a'utyeechaxɨ a'u tɨ Jesús anu'uhuará'aca'a ɨ meesa jetze. Ruyeinyaca'a aɨjna ɨ jɨita'a. Tɨ'ɨqui Jesús ɨɨca jetze títzutixɨ ɨ tɨ a'itajá'ara'ata aye'icaa aɨjna ɨ jɨita'a. Tɨ'ɨqui rucɨpua cɨn racahuatzi'iri'i, ajta ra'anávisiitɨmuaa. Tɨ'ɨqui ɨɨcajra'an jetze racaaxɨre aɨjna tɨ naa tyáará'i. 39 Ajta aɨn fariseo tɨ Jesús huata'inyee, tɨ'ɨj raaseij a'ij tɨ rɨjcaa aɨjna ɨ jɨita'a, ayaa pu ti'imuajcaa ɨ rutzajta'a tɨcɨn: “Tɨ pua'a amɨn pueenye'en tevi saɨj tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a, aɨ pu hui ramua'areeran ti'itɨ tɨ tevijra'an pɨrɨcɨ aɨjna ɨ jɨita'a tɨ a'ij pua'a ti'ityujcha'ɨ Dioj jemi.” 40 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Simón, ti'itɨj nu muaata'ixaate'esin. Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Simón tɨcɨn: ―Maeestru, pata'aj naata'ixaate'en. 41 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Seica mu nu'u hui tira'achaɨra'acaa maɨjna ɨ a'atɨ tɨ tumin hua'utanyáɨjte, aɨme maj hua'apua. Seij pu nu'u ayan tira'achaɨra'acaa a'achu cumu anxɨ cieentu ɨ tumin. Ajta ɨ saɨj, ayaa pu nu'u tira'achaɨra'acaa a'achu cumu muaacua jetze ɨ tumin. 42 ’A'ini camu a'atzu ti'ituava'a ɨ maj cɨn tiraanajchite'en, aɨ pu nu'u hui tihua'utauuni'iri'i aɨme ɨ maj hua'apua a'achu maj caj tira'achaɨra'acaa. Ma'acui xaa, ¿a'ini ti'imua'amitejte'e? ¿A'ataani hui eitze'e raxe'eva'a a'ame aɨjna tɨ hua'utauuni'iri'i? ―Ayaa pu Jesús tiraataihua'uri'i. 43 Ajta aɨn ɨ Simón, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu tina'amitejte'e ineetzi aɨjna cɨme'e tɨ tihua'utauuni'iri'i, aɨ pu hui eitze'e raxe'eva'a a'ame aɨjna tɨ eitze'e tira'achaɨra'acaa a'ini eitze'e pu tiraatauuni'iri'i. Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Xa'apɨ'ɨn pej hui tyu'utaxajtaca'a. 44 Aj pu i pɨ a'ure'eve tɨ ij raaseij aɨjna ɨ jɨita'a. Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Simón tɨcɨn: ―¿Ni pacai raseij peijna i jɨita'a? Nyaa nu utyajrupi iiyu pe e'eche. Capaj racaaxɨre ɨ jaj ɨ nyaɨɨca jetze. Ma ajta'i amɨn ɨ jɨita'a, aɨ pu hui na'anaɨɨri'i nyaɨɨca jetze aɨjna cɨme'e tɨ a'itaja'ara'atajye'ica. Ajta na'anáhuatzi'iri'i ɨ rucɨpua cɨme'e. 45 ’Muaa paj hui cai nu'ityevisiitɨmuaa. Ma ajta'i amɨn mɨ jɨita'a, tɨj na'a tɨ huiityajrupi yu chi'ita, aɨ pu na'anávisiitɨmuaa ɨ nyaɨɨca jetze. 46 Muaa paj cai na'ava'axɨri'iri'i ti'itɨ aceiti yen nyamuutze'e. Ma ajta'i amɨn, aɨ pu hui na'anaxɨri'iri'i ɨ nyaɨɨca jetze ti'itɨ tɨ naa tyáará'i. 47 ’Aɨj nu cɨn neyan ti'imue'ixaate'e. Aɨ pu eihua autyajturaa ɨ Dioj jemi. Nyajta nu nain tiraatauuni'iri'i a'ini eihua pu nyexe'eva'a a'araa. Ma pajta muaa, mɨ nyaj cɨj caj timuaatauuni'iri'i, muaa paj hui cɨj caj ti'inyexe'eve'e. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 48 Ajta Jesús pu ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ jɨita'a tɨcɨn: ―Nu'uri hui timuaatauuni'iri'i ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 49 Majta maɨn ɨ seica ɨ tɨ hua'uta'inee, matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i, matɨ'ɨj mi autyajhuii mej ti'ihuáurihua'u, tɨcɨn: ―¿A'ataani pueen amɨjna mɨ tɨ tihua'utauuni'ira aɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi? ―Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a. 50 Ajta Jesús ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ jɨita'a tɨcɨn: ―Pu'uri Dioj mue'irajtuaa a'ini petya'atzaahuate'e muaa. Aricu hui a'ura'a axaahua. ―Ayaa pu tiraata'ixaa.

Lucas 8

1 Tɨ'ɨj ayan tyuju'urɨj, au pu á'ucha'acanya'a tɨj na'a aun maj huachaatɨme ɨ chajta'ana jetze, ajta a'ɨmɨ maj huachaatɨme. Jesús pu tihue'itiiri'i aɨjna ɨ nyuucari ɨ maj cɨn huataujtyamua'ave'esin, tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tie'ijta. Majta mu á'ujhua'anya'a aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. 2 Majta seica jamuan á'ujhua'anya'a ma juuca, ɨ tɨ Jesús tihua'uhuaa, ajta aɨme ɨ tɨ hua'a jetze tiyaaru'use huatamuari. Ai mu aɨn pueen aɨjna ɨ Mariiya, mej meyan ratamua'amua tɨcɨn Magdala tɨ e'ema'acan. Aɨjna jetze ɨ jɨita'a, aɨj mu jetze huiiraacɨ ɨ tiyaaru'use ɨ maj arahua'apua ara'ase. 3 Seij pu ajta á'ucha'acanya'a tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Juana, ɨra'ara'an pu pueen aɨjna ɨ Chuza, ɨ tɨ ti'ityejvee ɨ Herodes jemi. Ajtahua'a seij, aɨjna ɨ Susana, majta eihua, ma mui'itɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Aɨ mu majta ravaɨra'acaa maɨjna ɨ Jesús, majta aɨme ɨ seica ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase maɨjna cɨme'e ɨ mej tí'ijchaɨca'a aɨme ɨ juuca. 4 Majta ɨ tyaɨte maj a'ɨmɨ a'uchaatɨme, mauche'e mu ajtyáxɨɨrijma'acaa. Au mu a'arácɨ'ɨca'a seij chajta'ana jetze, ajtahua'a seij, ajtahua'a seij. Matɨ'ɨj mauj a'avá'acɨ'ɨca'a, Jesús pu ayan tyu'utamuaritaca'a tɨcɨn: 5 ―A'atɨ tɨ nu'u hui ti'ihuastyahua'a, u pu nu'u a'umej tɨ tyaja'ahuaste'en. Aa pu auma'acaa ratáhua'aná ɨ imue'eri. Seica pu nu'u juye jetze huavatzɨ́jraa. Matɨ'ɨj mi japuan huachaacajraa aɨme ɨ tyaɨte. Majta pina'ase, utya'ɨmɨ mu a'icará'arava'a. Aa ma'uráasajrá'a maráacuaa. 6 ’Ajta seica ɨ imue'eri, au pu nu'u hui huavatzɨ́jraa tetej tzajta'a. Tɨ'ɨj ajnyajxɨ, aj pu i huara'ataa ɨ xɨcaj cɨme'e a'ini capu huaráanajye'icaa. 7 ’Ajta seica ɨ imue'eri, au pu nu'u huavatzɨ́jraa a'u tɨ a'utzicare'ejmee. Ajta aɨn ɨ tzicare'e, aɨ pu nu'u huavaujse jamuan ɨ imue'eri. Capu tyu'uta'a ɨ imue'eri tɨ tye'ejnyajxɨ'ɨn. 8 ’Ajta seica ɨ imue'eri, aa pu nu'u huavatzɨ́jraa a'u tɨ a'uré'en ɨ chuej. Naimi'i pu hui huanyej. Eihua pu nu'u tyu'ucɨɨraca'a. Eihua pu eitze'e e'irajraa cai ɨ seica tɨ raahuaste. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨj raatapua'ajtaca'a tɨ tyu'utaxajtaca'a, aj pu i ayan tihua'uta'ixaa ca'anin cɨme'e, tɨcɨn: ―Mɨ saj huitánajca'amua, xaanamuajri'i hui tyamua'a naa. Yaa pu'u. 9 Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu raataihua'uri'i a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨ raatamuaritaca'a. 10 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Dioj pu amuaata'a sej yau'eitaa xa'ara'ani ɨ tɨ ru'avaa ɨ Dioj jemi aɨjna cɨme'e a'ij tɨ aɨn tie'ijta. Ma ajta ɨ seica, canu hui a'ahuauritaacan cɨn tihua'uta'ixaate'esin, silu cueentu nu'u cɨme'en tihua'uta'ixaate'esin tɨ ij ayan tihua'uruuren tɨ ayan te'eyu'usi'i tɨcɨn: Muan xu nu'u xaa maunyéjnye'eri xa'aju'un. Aru, caxu ti'itɨj seijran. Muan xu xaa raanamua. Aru caxu hui yau'eitaa xa'ara'ani. 11 ’Aɨjna ɨ nyuucari nyaj raataxajtaca'a, ayaa pu hui huataujmua'a. Ɨ imue'eri, ayaa pu een tɨj ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi e'ema'acan. 12 ’Ajta ɨ imue'eri tɨ huavatzɨ́jraa juye jetze, ayaa pu een matɨj aɨme ɨ maj ranamua ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi e'ema'acan. Ajta aɨn tiyaaru'u, aɨ pu hui a'uré'enyen, tihua'ari'ira ɨ nyuucari tɨ hua'a tzajta'a huatyajturaa. Ayaa pu rɨcɨ mej mi cai rá'antzaahuate'en, tɨ ij cai Dioj hue'irajtuaani. 13 ’Ajta aɨjna ɨ tɨ tetej tzajta'a huavatzɨ́jraa, ayaa pu hui een matɨj aɨme ɨ maj huataujtyamua'ave matɨ'ɨj anacai raanamuajri'i. Ma majta aɨme, camu a'atzu te'eviicue'i. A'atzu mu a'atee mej tya'atzaahuate'e. Aru tɨ'ɨjta tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'a mej jetzen tirajpueitzi, camu che'e tya'utaviicue'i. Ca'anacan mu má rúujɨsin. 14 ’Ajta aɨjna ɨ imue'eri tɨ aun huavatzɨ́jraa tzicare'e tzajta'a, ayaa pu hui een matɨj aɨme ɨ maj ranamua ɨ nyuucari. Aru aɨme, meenti mauj yan huatyáuu iiyan chaanaca japua, eecan mu a'ij tya'ujmua'ate maɨjna cɨme'e ɨ tɨ hua'amuare'eriste'e na'ari aɨjna cɨme'e ɨ mej eihua tí'ijcha'ɨ ca'ɨn aɨjna cɨme'e ɨ tɨ hua'araanajchi tɨ naa seijre'e. Aɨj pu cɨn camu arauraste mej eihua rɨ'ɨ tyu'utatuiire'en ɨ Dioj jemi. 15 ’Ajta aɨjna ɨ imue'eri tɨ aun nu'u huavatzɨ́jraa ɨ chuej japua a'utɨ a'uré'en, ayaa pu een tɨj aɨme ɨ maj urare'enyejmee ɨ rutzajta'a, majta á'ujca'anye ruxé'evi'ira'a cɨme'e tɨ Dioj hua'utaij nain cɨme'e. Aɨ mu hui ranamua ɨ nyuucari, majta ru'utya'an ɨ rutzajta'a. Majta tya'utaviicue'i. Ayaa mu een cɨn huarɨn, eihua mu rɨ'ɨ tyu'utatuire'esin ɨ Dioj jemi. 16 ’¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi aɨjna cɨme'en ɨ a'atɨ tɨ hui aparaatu ti'itɨ ticha'ɨ? Tɨ'ɨj rá'ajtaira, ¿a'uni jetze iya'aruuren? ¿Ni qui xa'ari tzajta'a ruutyéchajtza na'ari caama jete ye'iráchajtza? Capu xaa nya'u. A'atɨ tɨ na'a an pu ɨmɨ ya'ujchájtza mej mi atanyeere ɨ taij cɨme'e ɨ maj utyaru'ipi. 17 Ajta, naijmi'i tɨj na'a maj aviitzi cɨn meyan rɨcɨ ɨ tyaɨte, capu hui ayan eenya'a a'ame. Aɨ mu xaa hui ramua'areeran tɨ'ɨj Dioj me eijre'e raataseijrata. 18 ’Rɨ'ɨ xu'u muan sej si tyamua'a naa tiraanamua, a'ini tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨ ticha'ɨ ɨ Dioj jemi, Dioj pu eitze'e tiraata'asin. Ajta aɨn tɨ cai ti'itɨj ticha'ɨ ɨ Dioj jemi, Dioj pu hui rá'ari'ira aɨjna ɨ tɨ ayan tira'amitejte'e tɨ nu'u tí'ijcha'ɨ. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 19 Ajta aɨn naanajra'an ɨ Jesús, majta ihuaamua'ame'en, aɨ mu e'ire'enye mej mi raaseij. Aru, capu huatarɨ'ɨristaraca'a maj ajtyaxɨɨre a vejli'i jemin a'ini eihua mu tyaɨte aityáuuca'a ta'apueerta. 20 A'atɨ pu ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Ma pua'aque mu a'utyáuu a'anaana, majta a'ihuaamua'a. Mejxe'eve'e mej muaaseij. 21 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ai mu hui aɨn pueen ɨ ninaana, majta ɨ nye'ihuaamua'a, aɨme ɨ maj ranamua ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi e'ema'acan, majta meyan rɨ'ɨ tira'astijre'e a'ij tɨ tyu'ujxe'eve'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 22 A'anaj tɨ ayan tyuju'urɨj. Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Tiche'e antacɨɨnye u jetze pujme'en a'u tɨ a'alaguun. Matɨ'ɨj mi atyaacɨ ɨ baarcu jetze. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. 23 Mauche'e mu jaj japua huaju'ucaa, tɨ'ɨqui huatacu aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui huata'aacaraca'a, ajta eihua pu atyáxɨjrihua'a ɨ jaj ɨ baarcu jetze. Mu'uri tɨn a'ucaruti. 24 Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu ya'ujɨste aɨjna ɨ Jesús. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, Tu'uri hui tɨn á'ajamɨn. Ajta aɨn Jesús, aɨ pu ajche. Tɨ'ɨqui raata'ijmɨjri'i ɨ aaca, ajta apuutzari tɨ tyujta'ahua'a. Cɨme'en pu'u raata'ijmɨjri'i, aj pu i huatyapua'araca'a. Tɨ'ɨqui naa hue'eenya'a a'araa. 25 Tɨ'ɨqui ayan tihua'utaihua'uri'i aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn sacai tya'atzaahuate'e? Ajta aɨme jemi, eecan utyaavatzɨ ɨ hua'a tzajta'a. Eecan mu majta a'ij pua'a tira'utaseij. Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―¿Ti'itaani tevijra'a pueen amɨjna? Aɨ pu hui tihue'ijte'e ɨ aaca, ajta ɨ jaj, majta hui rá'antzaahua. 26 Matɨ'ɨj antacɨj, au mu a'ará'a au tɨ huatacá'a u Gadara. U jetze pujme'en e'eseijre'e u Galileeya. 27 Tɨ'ɨqui Jesús a'itáraa ɨ baarcu jetze. Aj pu i seij ra'antinajchaca'a. Au pu e'ema'acan ɨ chajta'ana jetze aɨjna ɨ a'atɨ. Tiyaaru'use pu tzajta'an seijre'e. Pu'uri a'atee tɨ cai tí'ityechajca aɨjna ɨ a'atɨ. Capu ajta chi'i jetze chajca'a. Au pu'u e'echajca'a a'u maj mɨ'ɨchite a'avá'anaamɨca. 28 Tɨ'ɨj raaseij aɨjna ɨ Jesús, an pu a'arajve ɨɨcajra'an jetze ɨ Jesús. Eecan pu huajijhuaca'a aɨjna ɨ a'atɨ. Aj pu i ayan tiraatajee ca'anin cɨme'e tɨcɨn: ―¿A'ini ti'itɨ petyaruuren ineetzi jemi, Jesús, ɨ pej yaujra'an pɨrɨcɨ ɨ Dioj tɨ tajapua e'eseijre'e? Ayaa nu hui ti'imuahuavii. Capej hui pueijtzi naata'acare'en. 29 Ayaa pu aɨn a'atɨ tiraatahuaviiri'i aɨjna ɨ Jesús aɨjna cɨme'e tɨ aɨn Jesús ari tiraataij aɨjna ɨ tiyaaru'u tɨ nu'u huiirajra'ani ɨ tevi jetze. Mu'i pu tiyaaru'u raatyeevi'i aɨjna ɨ a'atɨ. Majta aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj aun e'echajca'a, aɨ mu ra'anajɨ'ɨquihua'a muajca'ara'ara'an jetze, majta ɨɨcajra'an jetze alaampi cɨme'e. Majta raatya'avaataca'a. Ajta aɨn ɨ tevi, tɨ'ɨj pɨ na'a pu irajtzá'ana'a a'alaampi, ajta me iyauruti a'u tɨ cai e'e ti'itɨ a'ini tiyaaru'u pu tzajta'an seijre'e. 30 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini pua'antyahuaa muaa? Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: ―I tyej sei vi'ira'a ara'ase. Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna cɨme'e ɨ maj mui'itɨ tzajta'an seijre'e ɨ tiyaaru'use. 31 Majta aɨme ɨ tiyaaru'use, eihua mu rájhuaviiri'i aɨjna ɨ Jesús tɨ ij aɨn cai hua'utaite maj á'ucɨɨnye tɨ e'etyacun a'u maj a'anami'i ɨ tiyaaru'use. 32 Meenti a vejli'i, tuiixute ma'acɨɨnye, aa mu tyaja'ucua'anen jɨri jetze. Majta aɨme tiyaaru'use, ayaa mu tirajhuaviiri'i maɨjna ɨ Jesús tɨ hua'uta'an mej mi tuiixute tzajta'a a'utyarute. Aj pu i hua'uta'a. 33 Matɨ'ɨj huiiraacɨ ɨ tevi jetze, matɨ'ɨj mi a'uruáachajraa ca'anin cɨme'e. Matɨ'ɨj mi a'utyajrupi ɨ tuiixute tzajta'a. Majta maɨn tuiixute a'uruáachajraa. Matɨ'ɨj mi ancaavatzɨ a'u tɨ ancatee. Matɨ'ɨj mi aata'a atyáavatzɨ. Matɨ'ɨj mi a'ujamɨ. 34 Majta aɨme ɨ maj hua'achaɨca'a ɨ tuiixute, matɨ'ɨj raaseij a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj, aɨ mu a'uruáachajraa. Matɨ'ɨj mi hua'uta'ixaa ɨ tyaɨte chajta'a me e'eche, majta a'ɨmɨ maj a'uchaatɨme a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj. 35 Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ tyaɨte, au mu e'ire'enye mej mi raaseij. Matɨ'ɨj aun e'ire'enye a'u tɨ Jesús a'utyavaaca'a, au mu yá'utyau aɨjna ɨ a'atɨ ɨ mej jetzen huiiraacɨ aɨme ɨ tiyaaru'use. Au pu a'utácatii ɨ Jesús jemi. Pu'uri tí'ityechajca. Capu che'e rutɨmue'iraca'a. Matɨ'ɨj mi tyu'utatzɨn tyamua'a eihua. 36 Majta aɨme ɨ maj raaseij, aɨ mu tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte a'ij tɨ Jesús tiraahuaa aɨjna ɨ a'atɨ tiyaaru'use maj tzajta'an seijra'acaa. 37 Matɨ'ɨj mi naimi'i ɨ maj aun a'uchaatɨme tɨj na'a tɨ aun huatacá'a u Gadara, aɨ mu rájhuaviiri'i aɨjna ɨ Jesús, tɨ nu'u a'ura'ani a'ini eihua mu tyu'utatzɨn. Aɨj pu cɨn Jesús atyajraa ɨ baarcu jetze. Tɨ'ɨqui á'uraa. 38 Ajta aɨn ɨ a'atɨ tiyaaru'use maj jetzen huiiraacɨ, eihua pu rájhuaviiri'i aɨjna ɨ Jesús tɨ raata'an tɨ jamuan a'ura'ani. Ma ajta i cai, capu raata'a tɨ jamuan a'ura'ani. 39 Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj hui huara'ara'ani a'u pej e'eche pata'aj hua'uta'ixaate'en a'ij tɨ muaaruu ɨ Dioj, aɨjna cɨme'e tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. Aj pu i á'uraa aɨjna ɨ a'atɨ. Tɨ'ɨqui nainjapua tɨj na'a aun tɨ huatacá'a ɨ chajta'ana jetze, aɨ pu hua'uta'ixaa a'ij tɨ ti'itɨ raaruu tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e aɨjna ɨ Jesús. 40 Tɨ'ɨj Jesús huara'araa yu jetze pujme'en, eihua mu tyaɨte ra'ancure'evi'itɨ. Muaataujtyamua'ave a'ini aɨ mu rachu'eva'acaa. 41 Cɨme'en pu'u Jesús aun a'ará'a, aj pu i saɨj ɨ a'atɨ á'ajtunutaca'a a vejli'i jemin ɨ Jesús. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Jairo. Aɨ pu tie'ijta u teyujta'a. Tɨ'ɨqui aɨn raatahuaviiri'i tɨ Jesús a'uré'enyen jemin chajnan a'ini pu'uri nu'u a'ame'ere ɨ yaujra'an. Ajta aɨ pu'u caj pɨti'ijyauj jɨitacan. Ajta aɨjna ɨ yaujra'an, ayaa pu rajcha'ɨ a'achu cumu tamuaamuata'a japuan hua'apua ninye'ira'a. Tɨ'ɨqui Jesús á'uraa jamuan. Majta ɨ tyaɨte, eihua mu ajtyáxɨɨraca'a jemin. Tyamua'a mu tityá'acataca'a. 43 Meenti aɨn jɨita'a, aa pu ajta a'utyavaaca'a. Pu'uri a'atee a'achu cumu tamuaamuata'a japuan hua'apua ninye'ira'a tɨ ayan aɨjna cɨn ti'icui'i aɨjna cɨme'e tɨ ti'ira'asacara'a ɨ xuure'e. Capu ma'a a'atɨjca'a tɨ raayɨ'ɨtɨhua'a tɨ tiraahuaate'en. 44 Tɨ'ɨqui aɨn jɨita'a, huarita'an a'uré'enye. Aj pu i ra'ajtamuárej ɨ cɨɨxura'ara'an jetze. Cɨme'en pu'u ra'ajtamuárej, aj pu i huatyapua'araca'a tɨ uva'amɨ'ɨye ɨ xuure'e. 45 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ataani hui na'ajtamuarej? Naimi'i mu meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Canu inyaa. Matɨ'ɨj meyan tyu'utaxajtaca'a, aɨjna ɨ Pedro, aɨ pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, eihua mu ajtyaxɨɨri ɨ tyaɨte mueetzi jemi. Majta á'ujtajche. 46 Ma ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―A'atɨ pu xaa na'ajtamuarej. Nyaa nu hui raamua'areeri'i tɨ'ɨj nyamuare'eri'ira'a huirajraa. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 47 Ajta aɨn ɨ jɨita'a, aɨ pu raamua'areeri'i tɨ cai rɨ'ɨri tɨ huatauravaa. Tɨ'ɨqui e'ire'enye. Ruviváa. Aj pu i á'ajtunutaca'a jemin ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui ayan tyu'utaxajtaca'a a'ini een cɨn ra'ajtamuárej me eijre'e majséiraca ɨ tyaɨte. Ajta ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna cɨme'e tɨ huaruj. 48 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Niyauj, papu'uri hui huarúj paɨjna cɨme'e pej tya'atzaahuate'e. Aricu, a'ura'a axaahua. 49 Auche'e pu ti'ixáatacaa tɨ'ɨj saɨj e'ire'enye tɨ hua'a jetze ajtyama'acan ɨ maj aun e'eche ɨ Jairo jemi, aɨjna tɨ tie'ijta u teyujta'a. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri huamɨ'ɨ a'ayauj. Aɨj paj hui cɨn cai che'e tira'antyú'uuni'ira'an mɨ maestru. 50 Tɨ'ɨj Jesús ayan tiraanamuajri'i, ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jairo tɨcɨn: ―Capaj ti'itzɨɨnya'a. Pata'aj tya'antzaahuate'en pana'a. Auche'e pu hui rujni. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 51 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj. Matɨ'ɨj maun a'ará'a Jairo tɨ e'eche. Matɨ'ɨj maun a'uré'enye, capu hua'uta'a ɨ tyaɨte maj aun a'utyarute u chi'ita. Aɨme pu'u huata'a aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan, ajta aɨjna ɨ Jacobo. Ajta aɨme ɨ vaujsimua'ame'en ɨ tɨ huamɨ'ɨ, aɨme pu ajta huata'a. 52 Meenti maɨn ɨ tyaɨte a pua'aque maj a'utyáuuca'a, naimi'i mu ca'anin cɨn ruyeinyaca'a. Maujxaamɨstya'acaa micu. Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Caxu ruyeinya. Capu hui mɨ'ɨchi. Cutzu pu'u. 53 Matɨ'ɨj mi raatya'atzájraa a'ini májmua'areeraca'a tɨcɨn huamɨ'ɨ. 54 Tɨ'ɨqui Jesús ra'ajtamuárej ɨ pa'arɨ'ɨ ɨ muajca'ara'ara'an jetze. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Niyauj, ájchesi. 55 Tɨ'ɨqui xaijnyu'ucara'ara'an huara'araa ɨ jemin. Cɨme'en pu'u huara'araa ɨ jemin, aj pu i ajche. Tɨ'ɨqui Jesús ayan tihua'utaij ɨ vaujsimua'ame'en maj nu'u tiraamín. 56 Eecan mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ vaujsimua'ame'en. Ajta aɨn Jesús, aɨ pu hua'uta'ijmɨjri'i maj cai a'atɨ ixaatya'a a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj.

Lucas 9

1 A'anaj pu ayan huarɨj aɨjna ɨ Jesús. Aɨ pu hua'utajee aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Aj pu tihuéijca aɨjna cɨme'e mej mi hua'utamuarite'en aɨme ɨ tiyaaru'use ɨ maj tyaɨte tzajta'a seijre'e, majta maj nu'u tihua'uhuaate'en tɨj na'a ti'ipua'amua ɨ cui'ini'ira'a ɨ maj cɨn ti'icucui'i ɨ tyaɨte. Jesús pu ajta hua'uta'a ɨ muáre'eri'ira'ara'an ɨ maj cɨn meyan tyu'uruuren. 2 Tɨ'ɨqui hua'utaityaca'a mej mi a'ucɨ́jxɨ'ɨn mej mi tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tie'ijta. Ajta pu hua'utaityaca'a mej mi tihua'uhuaate'en ɨ mej ti'icucui'i. 3 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Caxu ti'itɨ anyaɨ́'ɨn ɨ saj cɨn huataujvaɨre'en ɨ juye jetze, ni ti'itɨj jitzɨj, ca'ɨn ti'itɨ ca'ani na'ari ti'itɨ pan o tumin. Sajta hui, seij xu'u anpiin ɨ siicu'uri. Caxu hua'apuaca té'epiin. 4 ’A'u tɨ na'a saj a'aráiixa ajna a'u tɨ chi'i a'utyejvee, au xu u a'ateere asta sana'a cai á'ucɨɨnye aujna u chajta'a. 5 Ajta, ayaa xu hui huarɨni tɨ pua'a macai amua'ancure'evi'itɨn, satɨ'ɨj á'ucɨɨnye saujna u chajta'a, sajtáujrɨ'ɨpɨ'ɨn ɨ saj ajtáca'acáijme, sajta raatyaca'atzɨjxɨ'ɨn tɨ ij caaxɨn ɨ chuej. Aɨ mu hui cɨn ramua'areeran maj autyajturaa ɨ Dioj jemi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 6 Matɨ'ɨj mi a'ucɨ́jxɨ nainjapua tɨj na'a aun tɨ huatacá'a. Nainjapua mu hua'uta'ixaa ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hue'irajtuaani. Majta tihua'uhuaa ɨ tyaɨte. 7 Ajta aɨn ɨ Herodes, aɨjna tɨ tajtuhuan cɨn ti'ityavaaca'a, aɨ pu raamua'areeri'i a'ij mej ti'itɨj ruurajcaa. Capu a'ij tira'amitejtya'acaa a'ini seica mu meyan tí'ixajtacaa tɨcɨn: ―Pu'uri ajtahua'a a'itáraa aɨjna ɨ Juan aujna mej ya'ava'ana. 8 Majta seica meyan tɨcɨn: ―Pu'uri ajtahua'a huataseijre aɨjna ɨ Elías. Majta seica meyan tí'ixajtacaa tɨ nu'u seij pu a'itáraa hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. 9 Ma ajta aɨn Herodes, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tyajta hui ra'antiveijchaca'a ɨ muura'an tyaɨjna ɨ Juan. Aɨj pu cɨn cai aɨn pueen. ¿A'atajqui na'a pueen aɨjna ɨ nyaj cɨme'en neyan ti'inamua? ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. Ajta huataujtyese tɨ raaseij. 10 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, matɨ'ɨj mu'u pɨja'urá'avatzɨ, matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa maɨjna ɨ Jesús a'ij mej ti'itɨj huáruu. Tɨ'ɨqui aɨn hua'uvi'itɨ aɨme. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj rujɨme'e aujna a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betsaida. 11 Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj raamua'areeri'i, au mu e'ire'enye a'u tɨ a'utyavaaca'a ɨ Jesús. Aɨ pu hua'ancure'evi'itɨ. Ajta tihua'uta'ixaa a'ij tɨ een aɨjna cɨme'e tɨ Dioj tie'ijta nainjapua. Ajta tihua'uhuaa ɨ mej ti'icúcui'ima'acaa. 12 Tɨ'ɨj huare'echuijxaraca'a, aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, aɨ mu e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj hue'ire'itixɨ'ɨn ɨ tyaɨte mej mi a'ucɨ́jxɨ'ɨn tɨj na'a aun maj huachaatɨme u chajta'a, ajtahua'a ayée ɨmɨ maj huachaatɨme, mej mi maun tyu'unanan ti'itɨj maj raacua'ani, mej mi majta maun a'ucu'utzu a'ini capu hui ye'e ti'itɨ ayajna a'u tyaj a'utyáuu. 13 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'utaixaa tɨcɨn: ―Sata'aj muan tihua'umín. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aii tu'u ticha'ɨ a'achu cumu anxɨvica ɨ pan, tyajta hua'apuaca ɨ hue'ite, ca'ɨn tyej tyaja'uvá'ananan ɨ maj cɨn ti'icua'ani naijmi'i. ―Ayaa mu tiraata'ixaa. 14 Majta aɨme ɨ tyetyaca, ayaa mu ara'ase a'achu cumu anxɨj vi'ira'a. Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Miche'e a'ujrá'asen ɨ tyaɨte, muaacua jetze mua'arástɨmá'a, meyee majta meyee. 15 Matɨ'ɨj mi meyan huarɨj. Majta ɨ tyaɨte, naimi'i a'ujrá'asaca'a. 16 Aj pu i Jesús, ra'ancuraɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ pan, ajta ɨ hue'ite. Aj pu i ute'e a'unyeeraca'a. Rɨ'ɨ pu tiraata'a ɨ Dioj. Ajta, autyejche tɨ ra'antitaaraxɨ'ɨn ɨ pan, ajta ɨ hue'ite. Aj pu i hua'utaɨ'ɨpɨ'ɨ aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj mi autyajhuii maj ha'uraɨ'ɨpɨ'ɨte'en ɨ tyaɨte. A'atzu mu a'atee maj hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨte'esin ɨ pan, majta ɨ hue'ite. 17 Naimi'i mu tyu'ucuaa. Tyamua'a mu tityáaju'uxai. Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, mauche'e majta tya'ava'ɨstya'axɨ sicɨri jetze maɨjna tɨ tya'avá'aturaa. Ajta aɨn ɨ sicɨri, ayaa pu tya'ará'asaca'a a'achu cumu tamuaamuata'a japuan hua'apua. 18 A'anaj pu ayan tyuju'urɨj. Au pu a'ahua'a Jesús tényuusima'a rusaɨj. Aɨ mu raseijracaa ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini meti'ixa ɨ tyaɨte a'atɨ nyaj pueen inyaa? 19 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Seica meyan ti'ixa tɨcɨn muaa pa nu'u paɨn pueen aɨjna ɨ Juan tɨ hua'amuaɨ'ɨhuacara'a. Majta seica meyan tɨcɨn muaa pa nu'u paɨn pueen aɨjna ɨ Elías tɨ ajmi'i seijra'acaa. Majta seica meyan tɨcɨn saɨj pu nu'u a'itáraa hua'a jemi ɨ mɨ'ɨchite tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. 20 Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―Ari muan, ¿a'ini seti'imua'atze a'atɨ nyaj pueen? Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa pa hui paɨn pueen ɨ Cɨriistu'u tɨ Dioj an muja'ujra ɨ ɨpuari japua. 21 Ajta aɨn ɨ Jesús, eihua pu huéijca maj nu'u cai a'atɨ ixaatya'a a'atɨ tɨ pueen. 22 Ajta Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu tyu'ujxe'eve'e ineetzi jemi, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte nyej ni inyaa eihua rajpueiitzi na'ara'ani. Majta aɨme ɨ hua'avaujsi, majta aɨme ɨ mej tie'ijta u teyujta'a, majta aɨme ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze tɨ Moisés ra'uyu'uxaca'a, naimi'i mu hui nyetíti. Majtá nyeje'icatan. Ajta, tɨ'ɨj tyauuma'aca hueica xɨcaj, na'itamej hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite nyej ni ruuri na'ara'ani. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 23 Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ raxe'eva'a tɨ á'ucha'acanye'en nyaa jamuan, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ aɨn anacaican ma ruuraini a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ ru tzajta'a. Ajta e'eyan che'e aɨn huataura'an tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame tɨ ayan che'eta na'a tirajpueiitzi a'ara'ani nyatɨj hui inyaa tirajpueiitzi na'ara'ani. Che'e aɨn ajta ayan huarɨni a'ij nyej ti'ijxe'eve'e inyaa, tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame. 24 ’Ayaa pu'u, tɨ pua'a a'atɨ aɨjna cɨn ti'itesa'a tɨ nain ti'ijsaɨre'en tɨj na'a pua'amua yen ti'iseijre'e tɨ'ij ruxaahua chaa a'ara'ani, aru tɨ pua'a ari huamɨ'ɨni, capu che'e a'ij tiraatyavaɨre'esin aɨjna tɨ tí'ijcha'ɨ. Ajta tɨ pua'a a'atɨ huamɨ'ɨni aɨjna cɨme'e tɨ na'ara'astijre ineetzi, aɨ pu xaa hui auche'e ratyauuni ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuricaa. 25 ’Ahuii, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? ¿A'ini ti'itɨ tiraatyava'ɨri ɨ a'atɨ tɨ nain huamué'itɨn tɨ ayan seijre'e iiyan chaanaca japua tɨ pua'a e'eyan ya'uraini aɨjna ɨ a'atɨ ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auche'e ruuricaa? Capu hui a'atzu ti'itɨ a'ij tiraatyava'ɨri, tzɨte'e. 26 ’Tɨ pua'a a'atɨ ti'itevi'ira'a neetzi jemi ca'ɨn a'ij nyej ti'ixa, inyaa i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu hui che'eta nyana'a tyu'utatévi'ira'ata ɨ jemin ajna xɨcajra'a nyej jetzen yava'acányejsin. ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Ajna nu xaa yava'acányejsin, neti'ityavaa nu na'ame ti'itɨj Rey cɨme'e. Ayaa nu che'eta nain cɨn te'entinmua'areera na'ame tɨj ɨ niya'upua. Nyajta nu huataseijre'esin hua'a jamuan ɨ mej ti'ivaɨre'e ɨ tajapua. Huapɨ'ɨ pu hui naa seira'a a'ame mej mi naa rɨ'ɨ tinya'utaseij ɨ tyaɨte. 27 ’Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, seica maj ya huatyáuu ayajna, camuu xɨ cui'ini silu matɨ'ɨj anacaican raseijran tɨ Dioj tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 28 Tyauuma'aca a'achu cumu arahueica xɨcaj tɨ Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i aɨme a'uví'itɨ, aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan, ajta aɨjna ɨ Jacobo. Matɨ'ɨj mi anticɨj ɨ jɨri japua. Tɨ'ɨqui Jesús autyejche tɨ huatejnyuuni. 29 Tɨ'ɨj auj tyenyuusima'a, aj pu i saɨque huaujruu aɨjna ɨ Jesús ɨ runyeerime jetze. Tyamua'a pu naa tyu'utyacueinaraca'a ɨ cɨɨxura'ara'an. Ayaa pu ti'ityátaave'e cumu metyamaxcava'ara. 30 Matɨ'ɨj mi hua'apua huataseijre jamuan ɨ Jesús. Ai mu aɨn pueen aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta aɨjna ɨ Elías. 31 Huapɨ'ɨ mu naa seijra'acaa. Majta jamuan tí'ixajtacaa aɨjna ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn tyú'urixaatya'acaa aɨjna ɨ tɨ cɨn araurastejsin ajna Jerusalén, tɨ aɨn huamɨ'ɨni ajna. 32 Ajta aɨn ɨ Pedro, majta ɨ maj hua'apua ɨ maj a'utyáuuca'a jamuan, eihua mu cu'utzíjcucaa. Matɨ'ɨj huajɨ, matɨ'ɨj mi hua'useij aɨme ɨ tyetyaca ɨ maj aa huatyáuuca'a jamuan ɨ Jesús. Majta raaseij a'ij tɨ eenya'a ɨ Jesús tɨ eihua huapɨ'ɨ naa seijra'acaa. 33 Matɨ'ɨj meri a'ucɨɨnicu aujna tɨ a'utyejvee ɨ Jesús aɨme maj hua'apua ɨ tyetyaca, aj pu i ayan Pedro tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maestru, naa pu xa'apɨ'ɨn tyej ya huatyáuu. Tiche'e hui hueicaca huataahua, ɨnaamua, seij tɨ mueetzi a'a a'ame, ajta seij, Moisés tɨ ra'a a'ara'ani, ajta seij, Elías tɨ ra'a a'ara'ani. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro a'ini capu a'ij ra'amitejtya'acaa. 34 Tɨ'ɨj auj ti'ixáatacaa, aj pu i aitɨri huataseijre. Aj pu i hua'a jetze rájrupi. Tɨ'ɨj hua'a jetze rájrupi, matɨ'ɨj mi tyu'utatzɨn aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. 35 Tɨ'ɨqui nyuucari a'icánamuajre ɨ jaitɨri tzajta'a, ayan tɨcɨn: ―Ai pu hui aɨn pueen ɨ niyauj, ɨ nyaj ra'antihuau. Sata'aj raanamua. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 36 Tɨ'ɨj ayan tyu'utaxaa, an pu a'utyaváa a'araa rusaɨj aɨjna ɨ Jesús. Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu ru'utya'a ɨ ru tzajta'a. Camu a'atɨ huata'ixaa a'ij mej tyu'useij. 37 Yaa ruijmua'a yee, matɨ'ɨj meri acaacɨj ɨ jɨri japua, eihua mu tyaɨte ra'antinajchaca'a. 38 Meenti seij pu a'utyavaaca'a hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte. Aɨ pu raatajé tɨcɨn: ―Maeestru, eihua nu hui muahuavii paj ya'utyeeseij ɨ niyauj, a'ini aɨ nu'u caj ti'ijyauj. 39 Xaijnyu'ucari tɨ a'ij pua'a een, aɨ pu hui rájviivi'i. Aɨj pu cɨn, eihua rujijhuave'e ɨ pa'arɨ'ɨ. Ajta eihua pu hua'aruri rata'aca ɨ jetzen. Aɨj pu cɨn áijjaamɨxcue'ire'e ɨ ruteni jetze. Cɨj pu'u tirata'aca tɨ ruxaahua rɨ'ɨ me tyaja'ucha'acane'en. Pu'uri ra'apua'arite'esin. 40 Nyahua'uhuaviiri'i hui nyaɨme ɨ maj a jamuan á'ujhua'an maj raatamuarite'en tɨ tzajta'an seijre'e. Majta cai raayɨ'ɨtɨhua'a. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ. 41 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu: ―Muan mɨ sej iiji huátyaamua, caxu hui tya'atzaahuate'e, mɨ sej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte. ¿A'achuni ruxe'eve'e nyej a'ateeri muejmi jemi nyej ni rɨ'ɨ amuaaruuren? Ma ave'evi'itɨchi mɨ pa'arɨ'ɨ. 42 Tɨ'ɨj auj e'eve'ema'acaa, aɨ pu tiyaaru'u ra'itarai a chuaata'a, ajta hua'aruri raata'a. Aru aɨn Jesús, aɨ pu ra'ajtya'axɨ ɨ tiyaaru'u. Aj pu i tiraahuaa ɨ pa'arɨ'ɨ. Ajta raatatui ɨ taatajra'an. 43 Majta naimi'i mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij aɨjna cɨme'e tɨ Dioj ayan raaruu aɨjna tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. Matɨ'ɨj mauj a'ij tyaja'useijracaa ɨ tyaɨte maɨjna cɨme'e a'ij tɨ Jesús huarɨj, ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 44 Ayan tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u muan tiraanamua. Ayaa pu hui ti'inyaruuren ineetzi, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. Aviitzi mu cɨn neetzi tyu'utatuire'esin hua'a jemi ɨ tyaɨte. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 45 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, camu yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ huataujmua'a ɨ nyuucari tɨ raataxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús, silu huatauravaataca'a mej mi cai yau'eitaa mua'ara'ani. Majta mu ti'itzɨɨnya'acaa. Aɨj mu cɨn cai raataihua'uri'i maɨjna cɨme'e a'ij tɨ huataujmua'a. 46 A'anaj pu ayan tyuju'urɨj. Aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu a'utyajhuii mej tyujreeve aɨjna cɨme'e yee a'ataani eitze'e va'acan cɨn ti'ityejvee ityan tyaj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. 47 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu ramua'areeraca'a a'ij mej ti'imuajcaa ɨ rutzajta'a. Aj pu i pa'arɨ'ɨ avé'evi'itɨ. Tɨ'ɨj i a vejli'i raatéjche a'u tɨ a'utyejvee. 48 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―A'atɨ tɨ na'a tɨ ra'ancure'evi'itɨn aijna i pa'arɨ'ɨ nenyuucajtze'e, aɨ pu hui ajta na'ancure'evi'itɨn ineetzi. Ajta aɨn tɨ na'ancure'evi'itɨn ineetzi, aɨ pu ajta ra'ancure'evi'itɨn aɨjna tɨ tinaataij. Ayaa pu'u ti'en a'ini aɨjna tɨ eitze'e cɨle'enye'en cɨn ti'ityejvee muan mɨ sej nyaa jamuan á'ujhua'an, ɨ Dioj jemi, aɨ pu hui eitze'e va'acan cɨn ti'ityejvee cai maa a'atɨ. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 49 Ajta aɨn ɨ Juan, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, a'atɨ tu a'useij tɨ hua'amuaritya'acaa ɨ tiyaaru'use maj hua'a tzajta'a seijre'e ɨ tyaɨte. Anyuucajtze'e pu cɨn hua'amuaritya'acaa. Tyajta ityan, tyan tu hui raata'ijmɨjri'i tɨ cai ayan rɨjcaa, a'ini capu tejmi jetze ajtyama'acan. 50 Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Caxu ra'ijmɨjra a'ini a'atɨ tɨ na'a tɨ cai a'ij a'amuaruure, aɨ pu xaa a'amuavaɨre'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 51 Tɨ'ɨj ari vejli'itaca tɨ tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'a tɨ jetzen Dioj ra'avi'itɨn ɨ tajapua, Jesús pu raaxa'apɨ'ɨntare nain cɨme'e tɨ aun a'ujnyén anti Jerusalén. 52 Seica pu huataityaca'a mej mi anacai a'ujnyén. Aa mu a'ará'a chajta'a a'u maj huachaatɨme aɨme Samaariya tɨ e'ema'acan. Au mu a'atanye mej mi rɨ'ɨ tyu'uruuren a'u maj a'aráiixa. 53 Majta aɨme ɨ maj aun e'echajca'a, camu ra'ancure'evi'itɨ maɨjna ɨ Jesús, a'ini mu'uri ramua'areeraca'a tɨcɨn Jerusalén pu a'ujnyejsin. 54 Majta aɨme ɨ maj hua'apua, aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan, matɨ'ɨj raamua'areeri'i, ayaa mu tiraataihua'uri'i maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tavastara'a, ¿a'ini hui peti'ijxe'eve'e tej ti teyan huarɨni? ¿Ni tyaraataijte'en ɨ Dioj tɨ ute'e ye'icáxɨre'en ɨ taij tɨ cɨn hua'ucui'ini naijmi'ica, matɨj mana'a ayan maj huachaatɨme? ―Ayaa mu tiraataihua'uri'i. 55 Aj pu i Jesús pɨ a'ure'eve. Aj pu i hua'ajtya'axɨ. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ca xu hui ramua'aree ti'itɨ tɨ xaijnyu'ucara'ara'an ayan ca'anijra'a tyajamuaata'aca sej si seyan tyu'utaxaj. 56 A'ini inyaa, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, canu hui nyaɨjna cɨn mu a'uve'eme nyej ni hua'antipua'arite'en ɨ tyaɨte, silu aɨj nu cɨn mu a'uve'eme nyej ni hue'irajtuaani. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. Majta a'ucɨj. Majta seij chajta'ana jetze a'atanye. 57 Matɨ'ɨj mauj huaju'ucaa ɨ juye jetze, seij pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu hui a jamuan a'uma'a na'ame a'u tɨ na'a pa á'umej. 58 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Aɨme ɨ jarachuiise, au mu hui u'uche a'u tɨ aucúcu'unijmee. Majta aɨme ɨ pina'ase, pi'ista jetze mu tyu'uritu'aatya. Me nyajta inyaa, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, canu huateechi'i a'u nyaj a'utacuti. 59 Jesús pu seij huataij ɨ tevi tɨcɨn: ―Pata'aj á'ucha'acanye'en nyaa jamuan. Ajta aɨn tyaata'a, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Niche'e nya'u ya huatacati asta cai huamɨ'ɨni ɨ nitaata nyej ni ra'ava'anan a'ij tej ti'ijrɨ'ɨre ityan. Aj nu xaa a jamuan á'ucha'acanya'a na'ame. 60 Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Miche'e maɨn ra'ava'ana ɨ mɨ'ɨchi aɨme ɨ hua'axa'a mɨ'ɨchite maɨjna cɨme'e ɨ maj cai ramua'ate ɨ Dioj. Pajta muaa, aricu a'ura'a pej pi ɨ nyuucari hua'uta'ixaate'en tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tie'ijta. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 61 Ajtahua'a seij pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, nyaa nu hui a jamuan á'ucha'acanya'a na'ame, aru nyauj mi'i u a'atanen nye e'eche nyej ni hua'utataujte'en ɨ ne'ihuaamua'a, nyajta ɨ nyavaujsimua'a. 62 Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ a'atɨ tɨ autyejche tɨ ti'imuare'e, tɨ pua'a ari e'ita'a uma'aca ajta raatyaxaahua, aɨ pu hui cai ti'itɨj vaɨre'e jemin ɨ Dioj tɨ nainjapua tie'ijta.

Lucas 10

1 A'atzu a'ateevi'i, Jesús pu ajtahua'a seica avá'ajajpuaxɨ ɨ maj ayan pua'amuaca a'achu cumu hueicate japuan tamuaamuata'a ara'ase. Aɨ pu hua'utaityaca'a hua'apuacajme'en mej mi anáatyá'a u mua'ara'asti nainjapua a'u tɨ na'a maj huachaatɨme, a'u tɨ Jesús huája'amuáarenche'e. 2 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Mui'itɨ mu'uri tɨn á'ujca'ane tɨ Dioj tihua'utaijte'en, aru camu mui'i aɨme ɨ maj aɨjna cɨn ti'ivaɨre'e mej tihua'uta'ixaate'en ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hue'irajtuaani. Aɨj xu hui cɨn seyan tiraatahuavii ɨ tavastara'a tɨ jemin tyu'utatuire'esin naijmi'ica cɨme'e ɨ mej tya'atzaahuate'e, tɨ aɨn tyajamuaataijte'en saj a'ucɨ́jxɨ'ɨn nainjapua a'u mej e'eseijre'e. 3 ’Sericu muan. Ayaa nu hui tyajamuaataijte'esin sej si hua'a tzajta'a á'ujhua'anye'en ɨ tyaɨte. Ayaa xu seira'a xa'aju'un matɨj canya'axɨ maj hua'a tzajta'a á'ujhua'an ɨ jɨɨra'ave. 4 Caxu hui ca'ani te'epin saj tumin tzajta'a uca'an, caxu sajta ca'ani te'epin saj yu'ujcɨɨxu tya'uca'an, caxu sajta yu'ujca'acái tyaɨ'ɨpɨ'ɨn. Caxu a'atɨ taujtya'a ɨ juye jetze. 5 Satɨ'ɨj chi'ita utyarutya, mi'i saj seyan tiraatataujte'en yee: “Rɨ'ɨ xu yee tí'itechajca.” 6 ’Sajta tɨ pua'a aun e'eseijre'e seij ɨ tevi tɨ xaa rɨ'ɨ tí'iche, aɨ xu hui huatyaturaasin jemin ɨ saj cɨn raatataujte. Na'ari cai, ajtahua'a huatyaturaasin muejmi jemi ɨ saj cɨn raatataujte. 7 ’Au xu e'eteere ajna chi'i jetze a'u saj a'aráiixa. Ti'itɨ tɨj na'a maj tyaja'amuamin, aɨj xu hui huacua'ani, sajta raaye'en. Ayaa xu huarɨni a'ini ayaa pu tiraavijte'e mej tiraanajchite'en aɨjna tɨ ti'imɨjhuaca. Caxu á'ujhua'anye'en meyee sajta meyee hua'ache. 8 ’Satɨ'ɨj saun a'utyarute seij jetze ɨ chajta'ana, tɨ pua'a aɨme majamua'ancuré'evi'itɨn, ayaa xu huarɨni. Ti'itɨ maj an amuaajá'ujmuaniira, aɨj xu huacua'ani. 9 Sata'aj sajta tihua'uhuaate'en aɨme ɨ mej ti'icucui'ijmee. Sajta hui seyan hua'uta'ixaate'en yee pu'uri tɨmua'a tyaja'ure'enyejsin tɨ Dioj nainjapua tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 10 ’Na'ari, tɨ pua'a macai amua'ancure'evi'itɨn satɨ'ɨj ara'asti seij jetze ɨ chajta'ana, ayaa xu caaye jetze á'ujhua'anye'en. Ayaa xu hui tihua'uta'ixaate'en yee: “Aɨjna ɨ chuej, tɨ muiiní tɨ ajtavi'itaxɨ ɨ taca'acai jetze, iiya tɨ chajta'a ma'acan, aɨj tu huatyaca'atzɨjxɨ'ɨsin sej si raamua'aree saj va'acan cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Capu amɨn a'ij sej seri tyu'uruu. Auche'e pu yaraiixa a'anaj tɨ tyaja'ure'enyejsin tɨ Dioj tyu'utaijta nainjapua iiyan chaanaca japua.” Ayaa xu hui tihua'uta'ixaate'en. 12 ’Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj yaraiixa ɨ Dioj tɨ ij aɨn hua'uxɨjte'en, eitze'e mu hui rajpueitzi mua'aju'un aɨme ɨ maj cai amua'ancure'evi'itɨ aujna chajta'a maj cai aɨme ɨ maj Sodoma e'echajca'a. 13 ’Mɨ saj hui Corazín e'ema'acan, sata'a huataujxaamɨste'en. Sajta muan, mɨ saj Betsaida e'ema'acan, sata'a sajta huataujxaamɨste'en, a'ini muejmi tzajta'a, eihua nu neyan huarɨj tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. Ma sajta muan, caxu na'ancure'evi'itɨ. Aru tɨ pua'a neyan huárɨniiche'e hua'a tzajta'a aɨme ɨ mej mejmi'i Tiro a'uchaatɨma'acaa o hua'atzajta'a aɨme ɨ mej mejmi'i Sidón e'echajcaa a'ij nyej neri huarɨj muejmi jemi, aɨ mu hui mejmi'i saɨque tyu'umuá'a a'ame'enche'e. Aɨ mu meyan ucaujchejtya'axɨ'ɨnche'e maɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn custaa tí'ita'ahuaca. Aɨ mu hui majta nasi caujhuaate'enche'e, majta meyan eenya'a maj a'ujra'aseche'e mej mi raamua'aree ɨ seica ɨ tyaɨte mej meri saɨque tyu'umuá'a. 14 ’Aru muan, eitze'e xu hui rajpueiitzi xa'aju'un macai aɨme ajna xɨcajra'a jetze tɨ Dioj ayan tihua'axɨjte'en. 15 ’Ari muan, mɨ saj Capernaum e'ema'acan. ¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? ¿Ni qui Dioj pu amua'avi'itɨn u ute'e? Capu hui tzɨte'e, silu Dioj pu muaja'ucahua'axɨjsin tyeta'ɨmɨ ɨ chaanaca jete aɨjna cɨme'e saj cai na'ancure'evi'itɨ. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 16 Ajtahua'a pu ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ tɨ hua'utaityaca'a tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan a'amuanamua, aɨ pu hui ajta nyanamua ineetzi. Ajta aɨjna ɨ a'atɨ tɨ amuaatíti, aɨ pu ajta nyetíti ineetzi, ajta, aɨ pu hui ratíti aɨjna tɨ tinaataij ineetzi. 17 Matɨ'ɨj mi a'ucɨ́jxɨ aɨme ɨ maj hueicate japuan tamuaamuata'a ara'ase. Matɨ'ɨj uve'enyajxɨ, eihua mu rutyamua'ava'acaa. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tavastara'a, majta aɨme ɨ tiyaaru'u, aɨ mu majta ta'ará'astijre'e tyatɨ'ɨj ityan tihua'utaij anyuucajtze'e. 18 Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Nyaa nu raaseij nyaɨjna ɨ Satanás tɨ'ɨj aɨn u e'icajve u ute'e. Ayaa pu hui tyeje'icajve cumu maj tyámaxcɨva'ara'an. 19 ’Nyajta inyaa, nu'uri tyajamueijca nyaɨjna cɨme'e saj hua'ave'etziinaxɨ'ɨn saɨme ɨ cu'ucu'use, ajta saɨme ɨ tyaxcate sej si tyu'utyamue'itɨn. Nyajta nu hui tyajamueijca sej si tyu'uytyamue'itɨn nain cɨme'e ɨ hua'amuare'eri'ira'a aɨme ɨ maj amuajchaɨre'e. Capu ti'itɨ a'ij á'amuaruuren. 20 ’Ma sajta muan, caxu hui saɨjna cɨn huataujtyamua'ave'en ɨ maj amua'arástijre'esin ɨ tiyaaru'use silu ayaa xu saɨjna cɨn tityaataujtyamua'ave'en, ee xaa nya'u, tɨ ari a'ayu'usi'i tajapua a'ij saj hui antya'aruu sej si saun a'utyaturan tɨj na'a rusen cɨme'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 21 Ajna'ɨmɨ, eihua pu huataujtyamua'ave aɨjna ɨ Jesús aɨjna cɨme'e tɨ huatyajturaa jemin ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Ayaa pu tyu'utejnyuu tɨcɨn: ―Eihua nu rɨ'ɨ timuaata'asin, mɨ paj niya'upua, mɨ pej tie'ijta u tajapua, pajta iiyan chaanaca japua. Ayaa nu hui een cɨn rɨ'ɨ timuaata'asin a'ini muaa pa raatyá'avaata aijna ɨ nyuucari mej mi cai yau'eitaa mua'araa aɨme ɨ maj eihua raayɨ'ɨtɨ, majta aɨme ɨ maj eihua tyu'ujmua'ate. Pajta muaa tihua'utaseijrate'e aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. Ee xaa nya'u, mɨ paj niya'upua, ayaa pu hui mua'aránajchaca'a. 22 ’Nain pu cɨn tineijca ɨ niya'upua. Capu a'atɨ ramua'aree a'atɨ nyaj yaujra'an pueen. Aɨ pu'u ramua'aree ɨ niya'upua. Capu a'atɨ ajta ramua'aree a'atɨ tɨ pueen ɨ niya'upua. Nyaa nu'u hui ramua'aree i nyaj yaujra'an pueen. Majta aɨme ramua'areeran ɨ nyaj hua'utaseijrate'esin nyexe'evi'ira'a cɨme'e. ―Ayaa pu tyu'utejnyuu. 23 Tɨ'ɨqui hua'antaseirajraa ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Rujɨme'e pu hua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Eecan pu hui rɨ'ɨ tyajamuaata'a aɨjna cɨme'e ɨ sej seri ti'iseij. 24 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Aɨme ɨ maj ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan, majta aɨme ɨ mej títatyatyá'acaa rey cɨme'e, mui'itɨ mu raxe'eva'aca'a maj raaseij a'ij sej ti'iseij muan. Majta eihua mu raxe'eva'aca'a maj raanamua a'ij sej seri ti'inamua. Aru capu hui ayan tihua'ucɨ'ɨ. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 25 A'anaj pu ayan huarɨj. Saɨj pu ajche, tɨ ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze tɨ Moisés ra'uyu'uxaca'a. Ayaa pu tí'ityesa'aca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan tiraacuanamua tɨ ij aɨn Jesús ti'itɨj cɨn aiira'ɨtzen. Ayan tɨcɨn: ―Maeestru, ¿ti'itani ruxe'eve'e nyej neyan huarɨni tɨ ij naacɨ'ɨti ineetzi nyaj ruuri na'ara'ani rusen cɨme'e aujna a'u tɨ Dioj e'eseijre'e? 26 Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'ini te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze? ¿Ti'itaani pa'ujijve paɨjna jetze ɨ yu'uxari? 27 Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj nu'u peyan rɨ'ɨ tirajcha'ɨ aɨjna ɨ tavastara'a ɨ taDioj nain cɨme'e ɨ a'a tzajta'a, pajta nain cɨme'e a'achu paj caj tya'aca'anye ɨ a'axaijnyu'uca jetze, pajta nain a'axe'evi'ira'a cɨme'e, ajta á'amuá'areeri'ira'a cɨme'e. Ajtahua'a pu seij seijre'e tɨ cɨn ayan yee pata'aj nu'u hui peyan che'eta pana'a rɨ'ɨ tirajcha'ɨ ɨ axa'aj tevi patɨj muaa asaɨj ti'itiá'acha'ɨ. 28 Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Xa'apɨ'ɨn paj tiraataxajtaca'a. Tɨ pua'a peyan huarɨni, a'ij paj hui tiraataxajtaca'a, paruuri paj pua'ame rusen cɨme'e a'u tɨ Dioj e'eseijre'e. 29 Ajta aɨn tɨ ti'imua'ataca, aɨ pu raxe'eva'aca'a mej mi raamua'aree ɨ tyaɨte tɨ cai a'anaj autyajturaa ɨ Dioj jemi. Aɨj pu cɨn, ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'atani pueen ɨ nyaxa'aj tevi? 30 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―A'atɨ pu nu'u Jerusalén a'arajraa. Au pu nu'u hui a'ucama'aca u Jericó. Matɨ'ɨj nu'u mi nahua'ari ra'antinajchaca'a. Metira'ari'iri'i ɨ cɨɨxura'ara'an. Majta raatyaavajxɨ. Matɨ'ɨj nu'u mi a yauuté ɨ juye jetze. Pu'uri á'ame'erajcaa. Majta nu'u maɨn nahua'ari a'ucɨj. 31 ’A'atzu a'ateevi'i, tɨ'ɨj nu'u i saɨj a'ucama'aca juye jetze. Puaari pu hui pueen aɨjna. Tɨ'ɨqui raaseij tɨ á'ame'erajcaa. Aa pu nu'u ɨmɨ a'atanyaan ɨ juye. Ajta nu'u mu á'umej. 32 ’Ajtahua'a pu nu'u saɨj anna a'ucama'aca. Aɨ pu nu'u aɨn pueen saɨj tɨ Leví tyaacan jetze ajtyama'acan. Aɨ pu ajta ti'ivaɨra'acaa hua'ateyujta'a. Tɨ'ɨj aun a'ucáanye a'u tɨ aucá'a ɨ tɨ á'ame'erajcaa, aɨ pu ajta nu'u hui raaseij. Ayaa pu che'eta na'a huarɨj. Aa pu nu'u ɨmɨ tanyaa. Ajta nu'u mu á'umej. 33 ’Ajtahua'a pu nu'u saɨj a'ucama'aca. Ai pu nu'u aɨn pueen saɨj tɨ seij chuejra'a japua e'ema'acan tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Samaariya. Tɨ'ɨj aj a'ucama'aca, aɨ pu nu'u a'ucáanye a'u tɨ aucá'a aɨjna tɨ a'ame'ere. Tɨ'ɨj raaseij, aɨ pu nu'u rá'ancu'uvajxɨ. 34 ’Tɨ'ɨj nu'u i jemin a a'ire'enye. Aj pu i racaaja'usi a jetzen a'u tɨ tyaja'apueijti'ihuaca'a aɨjna cɨme'e ɨ aceiti, ajta u viinu. Ajta nu'u raare'icataxɨ a'u tɨ tyaja'apueijti'ihuaca'a. Aj pu nu'u i ra'ava'ara rucɨi japua ɨ puuru'u. Tɨ'ɨj nu'u i ya'uvi'itɨ, ajna a'ahua'a a'u maj a'asaca ɨ maj puasaaruve'e. Au pu nu'u yáuutuaa. Tyamua'a pu nu'u hui raaxa'apuei. 35 ’Yaa ruijmua'a yee, aɨ pu nu'u hui ru'itaɨ'ɨpɨ hua'apuaca ɨ tumin. Ajta raataɨ'ɨpɨ'ɨ aɨjna tɨ antyujmua'aree aɨjna cɨme'e ɨ chi'i. Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Pata'aj rɨ'ɨ tiraaxa'apuei. Nyajta inyaa, nyatɨ'ɨj uvé'enyen, aj nu yeehui muaata'asin nain a'achu paj caj tiraaxɨjte huaatari cɨme'e, ajta ti'itɨ tɨ huacuaa.” Ayaa pu nu'u hui tiraata'ixaa, aɨjna ɨ Samaariya tɨ e'ema'acan. 36 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini timua'amitejte'e, aime ɨ maj hueica, a'ataani eenya'a aɨn pɨrɨcɨ tɨ rɨ'ɨ ti'ityevistaa a'araa amɨjna jemi ɨ ruxa'a tevi ɨ mej tiraanahue'iri'i ɨ nahua'ari? 37 Ajta aɨn tɨ ti'imua'ataca ɨ yu'uxari jetze tɨ Moisés ra'uyu'uxaca'a, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayej nya'ase tɨ aɨn tɨ rá'ancu'uvajxɨ, ai pu aɨn pueen ɨ tɨ xa'apɨ'ɨn ti'itevi aɨjna jemi ɨ ruxa'a tevi. Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aricu hui, pata'aj peyan huarɨni a'ij tɨ aɨn huarɨj. 38 Ajta aɨn Jesús, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj mauj huaju'ucaa, au pu a'ará'a a'u tɨ a'atɨ e'echajca'a. Ayaa pu antyahuaa aɨjna ɨ jɨita'a tɨcɨn Marta. Tɨ'ɨj i aɨn ra'ancure'evi'itɨ ɨ ruche. 39 Seij pu ti'ihuaara'a, jɨitacan. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Mariiya. Ajta aɨn Mariiya, an pu vejli'i a'ujyeijxɨ jamuan ɨ Jesús. Ránamuajraca'a a'ij tɨ tí'ixajtacaa. 40 Ajta aɨn ɨ Marta, capu a'ij tirá'atyauve'e a'ij tɨ huarɨni a'ini eihua pu ti'ijmuara'acaa tɨ ij tihua'umín. Tɨ'ɨj i e'ire'enye jemin ɨ Jesús. Ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Nyavastara'a, ¿ni cai a jetze ruxe'eve'e tɨ nye'ihuaara'a rusaɨjtacan ya naatyajtuaa nyej ni nyasaɨj ti'imuare'e? Pata'aj hui raata'ixaate'en tɨ naatavaɨre'en. 41 Tavastara'a pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Marta, Marta, eihua paj ti'imua'atze, pajta eihua a'ij tya'amua'ate. 42 Seij pu'u hui ruxe'eve'e pej peyan huarɨni. Aɨjna ɨ Mariiya, aɨ pu ra'ava'ahuau ɨ tɨ eitze'e re'en. Nyajta inyaa canu hui rá'ari'ira nyamɨjna. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús.

Lucas 11

1 A'anaj pu ayaa tyuju'urɨj. Aa pu a'ahua'a a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús. Tyenyuusima'a ɨ Dioj jemi. Tɨ'ɨj raatapua'ajtaca'a tɨ huateenyuu, saɨj maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tavastara'a, pata'aj peyan titaamua'aten tej huatejnyuuni ɨ Dioj jemi tɨj Juan tihua'umuá'ate aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 2 Tɨ'ɨj i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Satɨ'ɨj huatejnyuuni, ayaa xu hui tyu'utaxaj yee: Muaa ɨ paj ta'iya'upua, Miche'e rɨ'ɨ me'e tiyau'an ɨ paj cɨn antyahuaa. Che'e ayan tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'a pej jetzen tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. Miche'e meyan che'eta mana'a tira'ara'asten a'ij pej ti'ijxe'eve'e aɨme ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua matɨj aɨme tira'ara'aste ɨ maj tajapua a'utyáuu. 3 Pata'aj titaata'an ɨ tɨ ti'icue'iri'i ɨ tyaj cɨn tya'utaviicue'i ijii tɨj na'a yu tɨ auca'itɨ a'ame. 4 Pata'aj titaatauuni'i ɨ tyaj cɨn autyajturaa mueetzi jemi a'ini ayaa tu che'eta tiraatauuni'ira a'atɨ tɨ na'a tɨ autyajturaa itejmi jemi. Pata'aj pajta cai raata'acare'en ɨ tiyaaru'u tɨ aɨn ca'anijra'a taata'acare'en tej ti cai teyan huarɨni ti'itɨj cɨme'e tɨ a'ij pua'a een. ―Yaa pu'u. 5 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tiche'e teyan raataxaj yee saɨj xu muan ti'amiincu. Ajta e'eyan aɨjna ɨ a'atɨ, tɨ'ɨj ari e'ita'a tɨca'a pɨti'irɨcɨ, au pu hui a'umej a'u tɨ e'eche'e ɨ amiincura'an. Aj pu i ayan tiraata'ixaate'esin tɨcɨn: “Nya'amiincu, hueicaca naatanyaɨjte'e ɨ pan, a'ini auchan pu yeehui uve'enye seij ɨ nya'amiincu tɨ mu'u a'atama'acaa. Me nyajta inyaa, canu ti'itɨj ticha'ɨ ɨ nyaj raamiin.” 7 ’Tɨ'ɨqui ayan hui tyu'utanyuusin aɨjna tɨ huirajca tɨcɨn: “Capej nya'ɨtziitya'a. Pu'uri yeehui e'ityanami'i ɨ pueerta, majta maɨn ɨ tɨ'ɨrii, mu'uri huatyeeje'e. Nyajta inyaa, nu'uri huatyáaca'a. Capu che'e rɨ'ɨri nyaj ájcheni nyaj ti'itɨ muaata'an.” Ayaa pu tiraata'ixaate'esin. 8 ’Me nyajta inyaa, ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e. Capu xaa ájchesin tɨ ti'itɨ raata'an aɨjna cɨme'e tɨ amiincura'an pueen, silu, aɨ pu ájchesin aɨjna cɨme'e tɨ i cai ma'a ra'ɨtziitya'a ɨ amiincura'an. Aj pu i raata'asin tzɨte'e a'achu tɨ caj ti'itɨj tiraatahuaviira. 9 ’Aɨj nu hui cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e yee sata'aj sauj rahuaviira ɨ Dioj jemi a'ini aɨ pu xaa tyajamuaata'asin. Sajta, sauj rahuauca ɨ jemin. Aɨ xu jemi ratyauuni ɨ Dioj. Sajta sauj tye'ejtyátu'asixɨ'ɨn ta'apueerta. Aj pu i xaa Dioj tya'antacuuna. Tɨ'ɨqui amuaata'asin ɨ saj rahuavii. 10 ’Ayaa xu hui huarɨni a'ini tɨ pua'a a'atɨ ayan ti'itɨj ti'ijhuaviira, aɨ pu ra'ancura'asin. Tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨj huauuca, aɨ pu hui ratyauuni. Ajta tɨ pua'a a'atɨ ayan tye'ejtyátu'asixɨ'ɨn ta'apueerta, Dioj pu xaa tira'antacuunye'esin. 11 ’Casi'i muan, ¿ni qui seij ayan huarɨni muan, mɨ sej huayaujmua'a? Tɨ pua'a a'ayauj ayan hue'ite muahuaviira, ¿ni qui cu'ucu'u paraatapijte'esin? Capaj xaa nya'u. Hue'ite papu'u hui raata'asin. 12 Na'ari tɨ pua'a ta'u muahuaviira, ¿ni qui tyaxca paratachuite'esin? Capaj xaa nya'u. Ta'u papu'u raata'asin. 13 ’Ayaa xu muan, mɨ saj a'ij pua'a e'en ɨ ru tzajta'a, xu'uri ramua'aree saj hua'utapueijve'en ɨ ruyaujmua'a ti'itɨ tɨ re'en. Ajta aɨn ɨ tɨ a'amuaya'upua ɨ tajapua tɨ e'eseijre'e, eihua pu hui eitze'e raayɨ'ɨtɨ tɨ hua'uta'an tɨ aɨn xaijnyu'ucara'ara'an aun a'utyaturan aɨme jemi ɨ maj rahuavii. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 14 A'anaj pu ayan tyuju'urɨj. Jesús pu tiyaaru'u huatamuaritya'acaa tɨ tevi tzajta'a seijra'acaa. Ajta aɨn ɨ tiyaaru'u, capu raata'acara'a tɨ aɨn tevi tyu'utaxaj. Cɨme'en pu'u Jesús raatamuari, aj pu i tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ tevi. Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu naa rɨ'ɨ tira'utaseij. 15 Majta seica meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Amɨjna mɨ tevi, mɨ Jesús, Beelzebú pu hui jetze araujca'anye tɨ ij ayan tihua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'use, a'ini aɨjna ɨ Beelzebú, aɨ pu tihue'ijte'e ɨ seica ɨ tiyaaru'use. Beelzebú pu ca'anijra'a rata'aca tɨ ij ayan amɨn tihua'utaijte'en ɨ tiyaaru'use. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 16 Majta seica, ayaa mu rɨ'ɨ tí'ira'ihua'u maɨjna cɨme'e tɨ aɨn hua'utaseijrate'en ti'itɨ tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, tɨ ajta ɨ tajapua e'ema'acan. 17 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu rú'umua'areeracaa a'ij mej ti'imuajcaa. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Matɨj mana'a ɨ maj seij chuejra'a japua tie'ijta, tɨ pua'a e'ita'a ma'utacɨɨnye, aj mu mi huataujnya'usi'ite'esin. Majta hui, camu che'e a'ateeri mej tieiita mua'aju'un. Ajta tɨ pua'a meyan che'eta mana'a a'ita'a a'utácɨɨnye aɨme ɨ maj saɨque mana'a a e'eche, camu majta che'e a'ateeri a me'echaa majna. 18 ’Ajta aɨn Satanás, tɨ pua'a meyan e'ita'a a'utácɨɨnye aɨme ɨ tɨ tihue'ijte'e, ¿a'ini ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn a'ateere tɨ tihue'ijte'e naijmi'ica? Capu hui a'atzu a'ij ti'irɨ'ɨri. Ayaa nu ti'ixa nyaɨjna cɨme'e sej seyan ti'inyaxa yee nyaj nu'u Beelzebú jetze aranca'anye nyej ni hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'use. 19 ’Niche'e a'atzu tyajamuaataihua'u. Tɨ pua'a hui neyan Beelzebú jetze aranca'anye nyej ni hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'use, majta aɨme ɨ maj a'amua jamuan á'ujhua'an, aɨ mu majta hua'utamuarite'en ɨ tiyaaru'use. ¿A'atani jetze mua'araujca'anye? Aɨ mu hui mijmu raataxajta yee muan xu autya'ɨtze. 20 ’Na'ari cai, tɨ pua'a inyaa xaijnyu'ucara'ara'an jetze nya'aranca'anye ɨ Dioj, ayaa pu huataujmua'a tɨ ari hui xaa ajna tyaja'ure'enye muejmi jemi tɨ aɨn Dioj nainjapua tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 21 ’Ajta aɨn ɨ a'atɨ tɨ ruca'anye, tɨ eihua tí'ijcha'ɨ ɨ tɨ cɨn huatyenya'use'en, tɨ'ɨj auj cɨme'en rajcha'ɨ ɨ ruchi'i, naa pu tyamua'a ti'aviitzi'i tɨj na'a tɨ tye'irá'a. Capu a'atɨ ti'ijnahue'iran. 22 ’Ma ajta, tɨ pua'a seij mu a'uve'eme'en tɨ eitze'e ruca'anye cai aɨjna, tɨ pua'a raatyenya'usi'ite'en, ajta raataviicue'i, ayaa pu rɨni aɨjna tɨ mu a'uve'ema'a a'ame. Nain pu hui tira'ari'ira ɨ tɨ cɨn nya'usa'acaa. Aj pu i tihua'ura'asin tɨj na'a tɨ tí'ijchaɨca'a ɨ tɨ tihua'unahue'iri'i. 23 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. A'atɨ tɨ na'a tɨ cai nyavaɨre'e ineetzi, aɨ pu hui nyejchaɨre'e ineetzi. Ajta a'atɨ tɨ na'a tɨ cai tyaɨte tisá'ɨri ineetzi jemi, aɨ pu hui hua'ure'ityaca. 24 Ajta ayan tɨcɨn: ―Ayaa pu rɨcɨ ɨ xaijnyu'ucari tɨ a'ij pua'a e'en. Tɨ'ɨj aun huiirajraa tzajta'an seij ɨ tevi, aɨ pu á'ucha'acanye'en tɨ rahuauhuau a'u tɨ a'ahuáujsa'upe'en, a'u tɨ a'uhuáchi. Aru capu hui ratyauuve. Ayaa pu ti'imua'atze tɨcɨn: “Niche'e yeehui huara'ara'ani u niche a'u nyaj a'arajraa.” 25 ’Tɨ'ɨj uvé'enyén, ayaa pu hui een aɨjna ɨ a'atɨ. Naa pu een ɨ ru tzajta'a. Cu xuee mej mauchan uhuare'icha'utaca'a. Nain pu rɨ'ɨ huáruu. 26 Aj pu i aɨn xaijnyu'ucari huajauuvi'itɨn ɨ seica ɨ maj arahua'apua ara'ase. Aɨ mu majta eitze'e a'ij pua'a e'en cai ɨ saɨj. Matɨ'ɨj mi a'utyarute naimi'i mej mi huatyá'a mua'ara'ani maɨjna tzajta'a ɨ tevi. Ajta e'eyan, ayaa pu hui te'iraame tɨ eitze'e a'ij pua'a eenya'a a'ame aɨjna ɨ tevi cai tɨ ajmi'i eenya'a. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 27 Tɨ'ɨj Jesús auj tí'ixajtacaa, ajta seij jɨita'a aujna a'utyaavaaca'a hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte. Aj pu i ayan tyu'utaxajtaca'a ca'anin cɨme'e tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ pu tiraata'a aɨjna ɨ jɨita'a pej jetzen huanu'eihuaca'a, paj pajta jetzen huatzii. 28 Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ma ajta aɨme, eitze'e pu hui rɨ'ɨ tihua'ata'aca aɨme ɨ maj ranamua ɨ nyuucari tɨ cɨme'en raxa ɨ Dioj, majta meyan ra'ara'astijre'en. 29 Meenti aɨme ɨ tyaɨte, mauche'e mu maaj ajtyaxɨɨrijma'a ɨ Jesús jemi. Ajta aɨn, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Eihua mu a'ij pua'a ti'ityetyaɨte ɨ maj ijii huátyaamua. Ayaa mu hui raxe'eve'e nyaj tihua'utaseijrate'en ti'itɨ tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. Aru canu ti'itɨ hua'utaseijrate'esin. Aij nu'u hua'uta'ixaate'esin tɨ cɨme'en raxa ɨ Jonás tyaacan tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 30 ’A'ini aɨ pu hui aɨn pueenya'a ɨ tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e ɨ maj raaseij aɨme maj Nínive e'echajca'a, ayaa nu che'eta nyana'a nyaj aɨn pueen ɨ tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e ɨ maj raseij aɨme ijii maj huátyaamua. 31 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, ajna xɨcajra'a jetze tɨ jetzen Dioj hua'axɨjte'en ɨ tyaɨte, aɨjna tɨ ajmi'i ti'ityavaaca'a reyna cɨme'e aujna antanɨmɨ huarita'an ɨ jaj tɨ ve'e, aɨ pu hui anna a'utyechaxɨjsin hua'a jamuan aime ijii mej huátyaamua. Aɨ pu ajta hua'a jetze tya'ujpua'arite'esin ti'itɨj cɨme'e. Au pu ɨmɨ a'uve'eme tɨ ij raanamua aɨjna ɨ Salomón tyaacan tɨ rɨ'ɨ me tyaúumua'arajca'a. Nyajta inyaa, i nyaj yee huatyejvee ɨ tyaɨte tzajta'a, eitze'e nu hui va'acan cɨn ti'ityejvee cai aɨjna ɨ Salomón. Aɨj pu cɨn aɨjna ɨ reyna hua'a jetze tya'ujpua'arite'esin a'ini camu nyanamua ineetzi. 32 ’Majta aɨme ɨ mej Nínive e'echajca'a, ayaa mu rɨni ajna xɨcajra'an ɨ Dioj tɨ jetzen hua'axɨjte'en ɨ tyaɨte. Aɨ mu huatyahuiixɨ'ɨn aɨme jamuan ɨ maj ijii huátyaamua. Matɨ'ɨj mi tya'ujpua'arite'esin ti'itɨj cɨme'e. Saɨque mu hui tyu'umuá'a matɨ'ɨj raanamuajri'i a'ij tɨ tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jonás tyaacan. Nyajta inyaa, eitze'e nu hui va'acan cɨn ti'ityejvee cai aɨjna ɨ Jonás. Aɨj pu cɨn aɨme ɨ tyetyaca Nínive mej e'echajca'a, aɨ mu tya'ujpua'arite'esin ti'itɨj cɨme'e ɨ maj ijii huátyaamua a'ini camu saɨque tyu'umuá'a nyatɨ'ɨj tihua'uta'ixaa inyaa. 33 ’Cɨme'en hui aɨjna ɨ aparaatu ti'itɨ ɨ maj rá'ajtaira, capu a'atɨ ajna ya'utya'avaata. Capu ajta xa'ari tzajta'a ru'utyechajtza. Capu xaa nya'u silu an pu ɨmɨ ya'ujchájtza mej mi raaseij ɨ maj maun a'utyaruti. 34 ’Ayaa pu hui ti'ivaɨre'e a'ajɨ'ɨ tɨj taij tɨ a'ataa ɨ a'atzajta'a. Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a re'en a'ajɨ'ɨ, ayaa pu een, cu xuee tɨ huanyeeri'icɨ nainjapua ɨ a'atzajta'a. Na'ari cai, tɨ pua'a pacai re'enye'en a'ajɨ'ɨ jetze, ayaa pu een, cu xuee tɨ huatɨca'a ɨ a'atzajta'a. 35 ’Sata'aj seyan huarɨni tɨ ij cai aumɨ'ɨni tɨ a'ataa ɨ a'atzajta'a. 36 Tɨ pua'a naa pu a'ataa ɨ a'atzajta'a, ajta cai a'atzu á'amɨ'ɨca, nainjapua pu hui huanyeeri'icɨ a'ame. Ayaa pu te'eme, cu xuee aparaatu a jetze ráatatza. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 37 Cɨme'en pu'u raatapua'ajtaca'a tɨ tihua'uta'ixaa, aj pu i saɨj pu raata'inee tɨ tyaja'ucua'ani aa tɨ e'eche. Aɨjna ɨ a'atɨ, fariseo pu pɨrɨcɨ. Au pu a'utyajrupi. Tɨ'ɨj i a vejli'i aura'ahui'ixɨ a'u tɨ meesa a'utyejvee. 38 Ajta aɨn fariseo, au pu raaseij tɨ cai Jesús anacai anaujmueijte a'ij mej ti'ijrɨ'ɨre ɨ maj ra'astijra'acaa maɨjna ɨ Moisés tyaacan. Eecan pu a'ij pua'a tira'utaseij. 39 Aj pu i tavastara'a ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muan mɨ saj fariseos pueen. Ayaa xu'u ti'itete sej anaujmueijtya'axɨ'ɨn mɨ rumuajca'a jetze. Ma ajta cai a'atzu a'ij amua'amitejte'e saj rɨ'ɨ huaujruuren mɨ ru tzajta'a. Ayaa xu een, cu xuee tɨj a'atɨ raacaja'usin me eijre'e mɨ vaasu, ajta amɨjna mɨ xa'ari. Ayaa xu'u ruseijrata hua'a tzajta'a mɨ tyaɨte saj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte. Ma sajta muan, ayaa xu een mɨ rutzajta'a. A'ij xu pua'a ti'ityetyaɨte saɨjna cɨme'e sej tihua'unahue'iri'i, sajta a'ij pua'a hua'uruu. 40 ’Mɨ saj hui cai ti'itɨ u'umua'aree. Aɨjna tɨ raatyataahuaca'a ɨ saj me eijre'e ratyáhue'ira'a, ¿ni cai aɨn ajta raatyataahuaca'a ɨ a'amuatzajta'a tɨ seijre'e? 41 Sata'aj seyan hua'uta'an ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i seijna tɨ urá'a ɨ a'amuatzajta'a. Ayaa xu aɨjna cɨn huarɨni, tɨ ij tyamua'a te'irajra'ani muejmi jemi. 42 ’Sata'aj huataujxaamɨste'en, muan, mɨ sej fariseos pueen. Ayaa xu ti'itete sej raatatuire'en ɨ Dioj jemi, sei tamuaamuata'a anxɨte jetze ajtyama'acan aɨjna ɨ tu'upi, ti'itɨ menta, sajta saɨjna ɨ tu'upi, ti'itɨ ɨ tɨ ayan huataujmua'a tɨcɨn ruda, sajta nain tɨj na'a pua'amua ti'ixuavi ɨ tu'upi. Muan xu hui ra'utamua'aree naijmi'i tɨj na'a ti'ipua'amua. ’Ma sajta muan, seya'uhuá'axɨ ɨ tɨ eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi, sej si seyan rɨ'ɨ hua'uruuren ɨ a'amuaxá'a tyaɨte a'ij tɨ tiraavijte'e, sajta sej si rɨ'ɨ tirajchaɨ́ ɨ Dioj. Sana'atzɨ cai yá'uhua'anaacache'e sej seyan aráurasten seijna cɨme'e ɨ tɨ eitze'e ruxe'eve'e. Ajta ayan tyu'ujxe'eve'e sej tyu'uta'an saɨjna cɨme'e tɨ cɨj na'a caj ti'ivaɨre'e. 43 ’Sata'aj huataujxaamɨste'en, muan, mɨ saj fariseos pueen. Eecan xu hui raxe'eve'e tɨ ti'itɨ amuaacɨ'ɨti saj a'ujrá'asen ɨpuari japua a'u maj á'ujraarase ɨ a'amuavaujsi u teyujta'a. Eecan pu a'amuaranajchi maj maɨn tyaɨte amuaatataujte'en aj maj tyaja'atua. 44 ’Sata'aj huataujxaamɨste'en a'ini ayaa xu e'en cumu a'u maj hua'ava'ana ɨ mɨ'ɨchite. Majta hui aɨme ɨ tyaɨte, ɨ maj japuan á'ujhua'anya'a, camu hui ramua'aree a'ij tɨ een átyete'e a'ini capu a e'e ti'itɨ ɨ maj cɨn raamua'aree maj majna hua'avá'anaxɨ. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 45 Tɨ'ɨj i saɨj tɨ ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze, Moisés tyaacan tɨ ra'uyu'uxaca'a, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, paj peyan ti'ixa, aɨj paj cɨn a'ij pua'a ti'itajepe'e itejmi. 46 Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Sajta muan, mɨ sej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze tɨ Moisés ra'uyu'uxaca'a, sata'aj huataujxaamɨste'en. Ayaa xu hui va'acan cɨn tihue'ijcate'en ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e tɨ ayan huapɨ'ɨ muare'eri, tɨ cai a'atɨ raayɨ'ɨtɨ tɨ ayan huarɨni. Sajta e'eyan, muan xu tihua'utaijte'en ɨ tyaɨte maj nu'u mi maɨjna cɨn ra'ara'astijre'en. Ma sajta muan, caxu a'atzu huataura'asin sej si ti'itɨj cɨn hua'utavaɨre'en. 47 ’Sata'aj huataujxaamɨste'en a'ini muan xu rá'ajta'ahuaca ɨ maj tzajta'an hua'utyátu'asin aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Majta aɨme a'amuahuaacɨxa'astyamua'acɨ'ɨ, aɨ mu hui hua'ucuii. 48 ’Aɨj xu cɨn seyan muan tyu'utaxajta yee amua'aránajchaca'a a'ij mej hua'uruu ɨ a'amuahuaacɨxa'astyamua'acɨ'ɨ. Aɨ mu hui hua'ucuii aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Sajta muan, xu'uri ramua'aree tyamua'a naa a'ij maj hua'uruu. Ayaa pu ajta tyajamua'aranajchaca'a. Sajta, ayaa xu rá'ajtaahuaca'a a'u maj huaje'etyatu'asin. Sajta, ayaa xu che'eta sana'a nyaruuren ineetzi. 49 ’Aɨj pu cɨn ayan Dioj rumua'atziira'a pu cɨn tiraataxajtaca'a tɨcɨn: “Nyahua'utáiti'ira hua'ajemi ɨ tyaɨte seica mej neetzi jetze ma'acan ti'ixaxa'a, nyajta seica ɨ nyaj hua'antihuau mej mi nyavaɨre'e. E'icaca mu cui'ini aɨme ɨ tyaɨte. Aɨ mu hua'acui'ini. Majta seica, a'ij pua'a mu hua'aruuren.” 50 ’Aɨj pu cɨn, ayaa pu hui tira'amitejte'e ɨ Dioj jemi, aɨ mu pú'eenya'a aɨme ijii maj huátyaamua maɨjna cɨme'e matɨj mana'a pua'amua huacuii aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, naijmi'i matɨj pua'amua huacuii tɨj na'a tyu'uséijre ɨ chaanaca, naijmi'i tɨj na'a Abel tɨ huamɨ'ɨ asta aɨjna ɨ Zacarías, aɨjna maj ra'upua'ari e'ita'a a'u tɨ a'utyejvee aɨjna ɨ maj japuan ti'imuaɨ'ɨvajtaca, a'u tɨ teyuu a'ijnee. Jee xaa nya'u, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e xaa nya'u. Ayaa pu hui tira'amitejte'e ɨ Dioj jemi, aɨ mu pú'eenya'a nain cɨme'e aɨme ijii maj huátyaamua. 52 ’Sata'aj huataujxaamɨste'en mɨ sej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tyaacan tɨ ra'uyu'uxaca'a. Muan xu rujɨɨmua'a sana'a antyujmua'areeraca'a saɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn raamua'aree a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Sajta muan, caxu hui huataura'a tɨ Dioj tyajamueijte'en. Sajta hue'ijmɨ aɨme ɨ seica mej mi cai meyan huataura'an tɨ Dioj tihueijte'en. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 53 Tɨ'ɨj Jesús aun huiirajraa, aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, aɨ mu autyajhuii mej a'ij pua'a tirájeeve ca'anin cɨme'e. Eecan mu eihua tiraihua'uri'i mej mi raatyauni ɨ maj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en maɨjna cɨme'e a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajtaca'a.

Lucas 12

1 Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu ajtyáxɨɨraca'a. Ayaa mu ará'axcaa a'achu hua'apua vi'ira'a, hueica vi'ira'a, a'achu maj mana'a pua'amua. Aɨj mu cɨn á'acataca'a eihua. Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu anacai tihua'atixaatya'ajraa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayan tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u hui muan aɨjna cɨme'e fariseos maj ranajchite'e ɨ pan jetze. Ayaa pu huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨcɨn ɨ tɨ hua'a tzajta'a uraninei, ɨ tɨ cai huataujnyátacan cɨn seijre'e. 2 ’Ayaa pu'u, ti'itɨ tɨ na'a tɨ ru'avaa aviitzi cɨme'e, aɨ pu hui huataseijre'esin me eijre'e mej mi raaseij ɨ tyaɨte. Ajta ti'itɨ maj ra'avaataca'a, aɨ pu antícuuni'ihua mej mi raamua'aree a'ij tɨ een. 3 ’Aɨjna ɨ paj raataxajtaca'a tɨca'amiste'e, Dioj pu raataxajta tujca'ari tzajta'a. Ajta aɨn ɨ paj raataxajtaca'a xahuaanin cɨme'e u chi'ita u tyetye'e, Dioj pu hui raataxajta ca'anin cɨme'e anna ɨ chi'i japua ta'ava'apa'atza. 4 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e mɨ sej nya'amiincustyamua'a pueen, caxu hua'atzɨɨnya'a aɨme ɨ maj mana'a raayɨ'ɨtɨ maj raaje'ica ɨ saj ratyáhue'ira'a, aru camu raayɨ'ɨtɨ maj ra'upua'arite'en ɨ a'amua tzajta'a tɨ seijre'e. 5 ’Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'esin a'atɨ saj xaa tzɨɨne'e. Sata'aj ratzɨɨnya'a aɨjna tɨ ayan raayɨ'ɨtɨ tɨ raaje'ica ɨ saj ratyáhue'ira'a, tɨ ajta raayɨ'ɨtɨ tɨ yauraini ɨ a'amua tzajta'a tɨ seijre'e aujna taij jetze tɨ cai a'ana a'amɨ'ɨni. Ee tzɨte'e, ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: sata'aj ratzɨɨnya'a saɨjna. 6 ’Aru, caxu a'ij tyá'ujmuajca. ¿Ni sacai seyan tyu'utanajchita a'achu cumu hua'apua centaavu anxɨvica cɨme'e ɨ pina'ase maj cɨle'en? Camu eihua ti'ijnajchi. Ma ajta aɨn Dioj, aɨ pu naijmi'ica autamua'areera. 7 Ee xaa nya'u, ayaa pu ti'ayajna. Dioj pu hui ari raaté'itaaxɨ mɨ a'amuacɨpua a'achu tɨ pua'amuájmee. Caxu ti'itzɨɨnya'a a'ini muan xu eihua eitze'e jetzen ruxe'eve'e ɨ Dioj macai ɨ pina'ase, a'ini aɨ pu xaa amua'ancu'uvajxɨ'ɨsin. 8 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan tyu'utaxajta aɨme jemi ɨ tyaɨte yee na'ara'astijre'en ineetzi, inyaa i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu nyajta raataxajta aɨme jemi maj tajapua ti'ivaɨre'e ɨ Dioj jemi yee naatyávaɨj ineetzi. 9 Ajta aɨn tɨ ti'ixa aɨme jemi ɨ tyaɨte yee capu nyamua'ate, ayaa nu hui che'eta raataxajta aɨme jemi maj tajapua ti'ivaɨre'e ɨ Dioj jemi yee canu ramua'ate. 10 ’Nyajta nu tihua'utauuni'ira aɨme, a'achu maj mana'a pua'amua a'ij pua'a ti'inyaxa ineetzi i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. Aru aɨme, a'achu maj mana'a pua'amua a'ij pua'a ti'ijxa aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, canu a'anaj tihua'utauuni'ira aɨme. 11 ’Sajta muan, matɨ'ɨj u amua'aravi'itɨn aɨme jemi maj teyujta'a tie'ijta, nusu aɨme jemi ɨ maj ti'itɨj cɨn antyujmua'aree, ayaa xu huarɨni. Caxu hui a'ij tyá'ujmuajca a'ij sej ye'i tityeetyaujnan na'ari a'ij sej ye'i tyu'utaxaj, a'ini ajna xɨcajra'an jetze, aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu tyajá'amuamua'aten a'ij sej ye'i tyu'utaxaj. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 13 Meenti saɨj hua'a tzajta'a a'utyavaaca'a. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, pata'aj peyan tiraata'ixaate'en ɨ nyaja'a yee tɨ e'ita'a tinaata'an aɨjna tɨ titaacɨ́'ɨ aɨjna cɨme'e tɨ saɨj huamɨ'ɨ, a'ini capu tinaata'asin ɨ neetzi tɨ nya'a. 14 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Huumpi, ¿a'ataani tinyeijca juees cɨme'e? ¿A'ataani naata'a nyej neyan tyu'uxa'apɨ'ɨntare'en muejmi jemi? ―Ayaa pu'u tiraata'ixaa. 15 Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u muan, sata'aj á'ujcu'uvaa sana'a tyamua'a naa. Che'e cai huapɨ'ɨ sana'a ti'inyacua'atza sej eihua tyu'uchaɨtɨme'eni, ti'itɨ tɨ na'a, a'ini tɨ pua'a a'atɨ eihua ti'itɨ ticha'ɨ, capu hui ti'itɨ a'ij tiraatyavaɨre'esin tɨ ij cai ti'itɨ a'ij raruuren. 16 Tɨ'ɨj i seij nyuucari cɨn tihue'itiiri'i tɨcɨn: ―Aa pu nu'u a'ahua'a chijtyaani e'eche. Chuej pu nu'u ticha'ɨ tɨ japuan tyu'uhuaste. Tyamua'a pu nu'u hui eihua tyu'ucɨɨraca'a. 17 ’Tɨ'ɨj i ayan tyu'umuá'a aɨjna ɨ chijtyaani tɨcɨn: “¿A'ini yeehui naarɨni? Capu che'e ma'a a'arɨ'ɨri a'u nyaa yeehui ya'uruuren ɨ tɨ huacɨɨraca'a.” 18 Tɨ'ɨj nu'u i ayan tyu'umuá'a tɨcɨn: “Ayaa nu rɨni. Nyaraatauuna ɨ nechi'i ma tɨ huavaatɨmee. Nyajta seica nu ajtaahuaxɨ'ɨsin tɨ eitze'e vivejmá'a a'ara'ani. Nyatɨ'ɨj ni nyaun ru'utya'asin ɨ tɨ tyu'ucɨɨraca'a, ajta nain i nyej tí'ijcha'ɨ. 19 Nyajta nu yeehui neyan tyu'utaxajta ɨ nyatzajta'a yee nu'uri nyaun rɨ'ɨ tyu'uruu u chi'ita. Eecan pu a'ateeri tɨ rɨ'ɨ tinaatyavaɨre'esin. Nu'uri yeehui nyasa'upe'en. Niche'e ti'icua'aca, nyajta ya'aca, nyajta netyamua'ava'a.” Ayaa pu nu'u tyu'umuá'a aɨjna ɨ a'atɨ. 20 ’Ajta aɨn ɨ Dioj, ayaa pu hui tiraata'ixaa tɨcɨn: “Muaa, mɨ paj cai ti'itɨj mua'aree. Ijii, tɨca'a paj mɨ'ɨni. Patɨ'ɨj huamɨ'ɨn, ¿a'ataani ti'ijcɨ'ɨti aɨjna ɨ paj muaa rɨ'ɨ raaruu pej pi asaɨj huata'atyámua'ave'enche'e?” Ayaa pu Dioj tiraata'ixaa. 21 ’Nyajta neyan tyaja'amue'ixaate'e. Ayaa pu hui te'eme aɨme jemi matɨj mana'a pua'amua ɨ maj rujɨɨmua'a rajsá'ɨri ti'itɨ tɨ na'a mej mi eihua tí'ijcha'ɨ, majta camu ti'itɨj ticha'ɨ ɨ Dioj jemi. 22 Tɨ'ɨj i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e. Caxu saɨjna cɨn ti'imuajcaa yee a'iqui ye'i teti'icua'ani nusu yee a'iqui ye'i tyetí'iye'en na'ari yee a'iqui ye'i tyetyu'utátachejte'esin. 23 ’¿Ni cai eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi saj ruuri xa'ara'ani cai ɨ tɨ saj raacua'ani? ¿Ni cai ayan che'eta na'a eitze'e ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi tɨ ruuri a'ame ɨ saj ratyáhue'ira'a cai tɨ náa seiira a'ame ɨ saj cɨn tyu'utaujchejte'en? Aa ni'ijta xaa nya'u. 24 ’Casi'i, xaaseij amɨme cua'atza ɨ maj ute'e rá'ara'a. Camu hui a'atzu ti'ihuastya, camu majta ti'itza'anaca. Camu majta huatyeechi'i ɨ maj tzajta'an rɨ'ɨ ya'uruuren ɨ mej meri rajsaɨj. Capu amɨn a'ij, auche'e pu Dioj tihua'amicua. Ma sajta muan, eitze'e xu jemin ruxe'eve'e ɨ Dioj macai aɨme ɨ cua'atza. 25 ’¿A'ataani raayɨ'ɨtɨ tɨ a'ateeren tɨ eitze'e ruuri a'ame aɨjna cɨme'e tɨ ti'imuajcaa? Capu a'atɨ xaa nya'u. 26 Tɨ pua'a sacai raayɨ'ɨtɨhua'an sej si seyan huarɨni saɨjna cɨme'e tɨ cai muare'eri, ¿a'ini hui een cɨn seyan ti'imuajcaa saɨjna cɨme'e ɨ tɨ tí'ijturaa? 27 ’Casi'i, xaaseij amɨjna mɨ caiipi'i, a'ij tɨ ye'i ti'ivaujse'e. Capu ti'imɨjhuaca amɨjna mɨ caiipi'i, capu ajta ti'itzaca. Capu amɨn a'ij. Dioj pu hui ayan raaruu tɨ eitze'e naa seijre'e cai Salomón tɨ naa seijra'acaa tɨ'ɨj auj ti'ityavaaca'a rey cɨme'e. Capu a'anaj ayan tyu'utyaujchejte ti'itɨ cɨme'e tɨ ayan naa seijre'e tɨj mɨ caiipi'i. 28 ’Casi'i, muan, Dioj pu ayan rɨ'ɨ tirajcha'ɨ mɨ tu'upi tɨ aun á'avaujse'e a'u maj á'atasa'ahuaca. Ajta aɨn tu'upi, capu a'ateeri silu yaa ruijmua'a yee, aɨ mu raaré'eveichi, matɨ'ɨj mi ratairan. Tɨ pua'a hui Dioj ayan rɨ'ɨ tirajcha'ɨ mɨ tu'upi, ¿ni cai eitze'e amuaata'asin ɨ saj cɨn tyu'utyaujchejte'en, muejmi mɨ saj cai a'atzu tya'atzaahuate'e? 29 ’Caxu a'ij ti'ixajta yee a'iqui ye'i tyeti'icua'ani nusu a'iqui ye'i tyetí'ityeye'en. Ayaa xu'u, caxu ti'imuajcaa saɨjna cɨme'e, a'ini naimi'i matɨj mana'a pua'amua yan maj huachaatɨme iiyan chaanaca japua, ayaa mu maɨjna cɨn rahuauhuau. Ma ajta aɨn a'amuaya'upua, tajapua tɨ e'eseijre'e, aɨ pu hui ari ru'umua'aree ti'itɨ tɨ amua'aturaate'e. 31 ’Sata'aj mi'i rajhuauuni tɨ Dioj tyajamueijte'en, sajta ra'ara'astijre'en a'ij tɨ aɨn ti'ijxe'eve'e. Tɨ pua'a seyan huarɨni, Dioj pu hui tyajamuaata'asin tɨj na'a tɨ tyajamua'aturaate'e. 32 ’Caxu ti'itzɨɨnya'a muan, mɨ sej seyan ma á'ujhua'an. Cu xuee canya'axɨ sana'a ɨ maj rujɨɨmua'a mana'a ma á'ujhua'an. Ayaa pu tira'aranajchaca'a ɨ saj rajya'upua tɨ ij aɨn amuaata'an sej saun a'utyarute a'u tɨ aɨn tyeje'ijta. 33 ’Sata'aj tyu'utuaani nain a'achu saj caj tí'ijcha'ɨ, sajta tihua'ura'an aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. Ayaa xu aɨjna cɨn huarɨni tɨ i aɨjna tyajjua'aca ɨ tɨ e'eyan tyajamuaacɨ'ɨti. Ayaa pu eenya'a a'ame tɨj ti'itɨ ca'ani tɨ cai a'anaj huataujtu'isin. Au pu e'etyá'a a'ame muejmi jemi ti'itɨ tɨ huapɨ'ɨ ti'inajchi. Ajta capu hui a'anaj huatyaxɨjsin, a'ini camu aun a'utyaru'ipi ɨ nahua'ari. Camu majta racɨ'ɨn aɨme ɨ jatzipu'use. 34 ’Ayaa xu eenya'a xa'aju'un a'ini aɨj xu jetzen ti'imua'astɨ xa'aju'un saɨjna jetze tɨ eitze'e amua'aranajchi, tɨ eitze'e a'amua jetze ruxe'eve'e. 35 ’Rɨ'ɨ xu'u tityahuaujcaten sej si tyu'utyavaɨre'en. Sauche'e xu hui atanyéjnye'eri tɨj a'atɨ tɨ taij huityechuaaca tá'ataa. 36 ’Ayaa xu eenya'a xa'aju'un matɨj aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e a'atɨ jemi tɨ aun á'umej a'u mej teje'eye'este aɨjna cɨme'e tɨ saɨj huatyényaɨchej. Majta aɨme ɨ maj ti'ivaɨre'e, mauche'e mu ti'ichu'eve'en a'atzaj tɨ pua'a uve'enyejsin aɨjna tɨ tihue'ijte'e mej mi ca'anacan tira'antácuune'en tɨ'ɨj aɨn tye'ejtyátu'asixɨ'ɨn ɨ pueerta jetze. 37 ’Rɨ'ɨ pu tihua'utavaɨre'esin aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e tɨ'ɨj aɨn hua'useij maj rachu'eve'e a'atzaj tɨ pua'a uve'enye aɨjna tɨ tihue'ijte'e. Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, ayaa pu rɨni aɨjna tɨ tihue'ijte'e. Aɨ pu rucaten tɨ ij hua'utyavaɨre'en. Ajta tihua'utaijte'esin maj auhuiixɨ'ɨn ɨ meesa jetze. Ajta tihua'amin. 38 ’Capu amɨn a'ij a'atzaj tɨ pua'a uve'enyejsin aɨjna tɨ tihue'ijte'e, tɨ pua'a e'ita'a tɨca'a uve'enye nusu tapua'arijma'aca. Rɨ'ɨ pu hui tihua'utyavaɨre'esin aɨme ɨ maj ravaɨre'e tɨ pua'a mauj rachu'eva'a. 39 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Aɨjna ɨ a'atɨ tɨ huatyeechi'i, tɨ pua'a aɨ ramua'areera a'atzaj tɨ pua'a ányaiixa ɨ nahua'ari, capu ratá'asin tɨ anya'asti tɨ tyu'unahua'an. 40 Sajta hui muan, rɨ'ɨ xu'u sej si rɨ'ɨ huaujcaten a'ini inyaa, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, nyaa nu uve'enyejsin a'atzaj saj pua'a cai nyechu'eve'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 41 Pedro pu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Tavastara'a, ¿ni tejmi pana'a huata'ixaa i nyuucari ca'ɨn naijmi'ica puaata'ixaa? 42 Ajta aɨn tavastara'a, aɨ pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―¿A'ataani pueen, aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e, tɨ ajta rɨ'ɨ me tyauumua'aree, tɨ ajta cai a'anaj ti'itɨ cɨn auta'ɨtzee? Ajta aɨn tɨ ti'iraijte'e, aɨ pu hui tí'iraijcate'en tɨ ij aɨn aɨjna cɨn antyujmua'aréera aɨme ɨ seica ɨ maj majta ti'ivaɨre'e. Aɨ pu tihua'amin a'atzaj maj pua'a raaxa'apɨ'ɨntare'en mej tyu'ucua'ani. 43 ’Tɨ pua'a ayan rɨjcaa tɨ'ɨj uvé'enyen aɨjna tɨ ti'iraijte'e, rɨ'ɨ pu tiraatyavaɨre'esin aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e a'ini nain pu tiraataijcate'esin a'achu tɨj ti'itɨj ticha'ɨ aɨjna tɨ ti'iraijte'e. Ayaa pu te'eme. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. 45 ’Ma ajta aɨn tɨ hui ti'ivaɨre'e, tɨ pua'a ayan ti'imuajcaa yee eecan pu u e'eteere aɨjna tɨ tinyeijca, ayaa pu ajta tira'amitejtya'a a'ame tɨ cai iya'ata uve'enyejsin. Tɨ'ɨj i autyejcheni tɨ hua'utyávajxɨ'ɨn aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e, ɨ mej tyetyaca, ajta ɨ ma juuca. Ajta pu hui autyejchesin tɨ tyu'ucua'ani, ajta tɨ nahuaj antiye'en. Tɨ'ɨj i huatyátahueisin. 46 ’Ajta aɨn tɨ ti'iraijte'e, aɨ pu uve'enyejsin a'anaj tɨ pua'a cai rachu'eve'e. Aɨ pu xaa uve'enyejsin a'atzaj tɨ pua'a cai pɨtyámua'are. Aɨ pu hui ajta pueijtzi raata'asin, eihua huapɨ'ɨ. Ayaa pu che'eta ti'ijcɨ'ɨti a'ij tɨ tihua'acɨ'ɨti ɨ seica ɨ maj majta auta'ɨtza'ara ɨ Dioj jemi. 47 ’Aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e tɨ ajta ru'umua'aree a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e aɨjna tɨ ti'iraijte'e, eihua pu ra'ire'evejsin navij cuaartara'a cɨme'e tɨ pua'a cai rɨ'ɨ huaujruuren na'ari cai ayan huarɨni a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e aɨjna tɨ ti'iraijte'e. 48 Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e tɨ ajta cai rú'umua'areeracaa a'ij tɨ ti'ijxe'eva'acaa aɨjna tɨ ti'iraijte'e, cɨj pu'u ra'ire'evejsin navij cuaartara'a cɨme'e tɨ pua'a ayan huarɨni tɨ a'ij pua'a een cɨme'e a'ini capu rú'umua'areeracaa a'ij tɨ ye'i huarɨni. Capu ayan ti'ijcɨ'ɨti a'ij tɨ tiraavijte'e. ’Ayaa pu'u xaa nya'u, a'atɨ tɨ na'a mej meyan tiraata'a tɨ va'acan cɨn antyujmua'aréera a'ara'ani, tɨ pua'a ayan va'acan cɨn ti'ityé'ijcati'ihua, ayaa pu hui tyu'ujxe'eve'e tɨ eitze'e tyu'utatuiire'en maɨjna jemi ɨ mej tiraijcate. Ajta, a'atɨ tɨ na'a mej meyan tiraata'a tɨ cɨle'enya'a cɨn antyujmua'aréera a'ara'ani, tɨ pua'a ayan cɨle'enya'a cɨn ti'ityé'ijcati'ihua, ayaa pu che'eta na'a tyu'ujxe'eve'e tɨ cɨj tyu'utatuiire'en maɨjna jemi ɨ mej tiraijcate. 49 ’Ayaa nu een cɨn mu a'uve'eme nyej ni pueijtzi hua'uta'an nyaɨme ɨ maj a'ij pua'a een ɨ rutzajta'a matɨj mana'a pua'amua yen me seijre'e iiyan chaanaca japua. Ajta ayaa pu tina'araanajchi ineetzi tɨ ari autyejcheni. 50 Ayaa pu ajta ti'inyacɨ'ɨti ineetzi, ɨ nyaj cɨn tirajpueiitzi na'ame. Eihua pu hui a'ij pua'a nya'ase, ajta eihua pu a'ij pua'a nya'astɨ a'ame asta na'a cai nain te'entipua'are. 51 ’¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? ¿Ni qui nyaɨjna cɨn a'uve'eme mej mi rɨ'ɨ tí'ityechajca ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua? Canu a'atzu. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e yee canu nyaɨjna cɨn a'uve'eme silu mej mi e'ita'a a'utácɨɨnye. 52 Ajta ijii tɨ yu auca'itɨ a'ame, ayaa pu hui te'eme. Aɨme cɨme'e ɨ maj tya'anxɨvi ɨ tyaɨte, ɨ maj saɨque mana'a che, ayaa pu te'eme aɨ mu a'ita'a a'utajú'un. Majta e'eyan ɨ maj hueica, aɨ mu hua'ajaaxáiivi'ira'a mua'aju'un aɨme ɨ maj hua'apua. Majta aɨme ɨ maj hua'apua, ayaa mu che'eta mana'a tíhuá'ajaaxáiivi'ira'a mua'aju'un ɨ maj hueica. 53 ’Ayaa mu a'ita'a a'utaju'un. Aɨ pu ya'upuaara'an rajaaxáiivi'ira'a a'ame aɨjna ɨ ruyauj, ajta aɨn yaujra'an ayaa pu che'eta na'a ti'ijjaaxáiivi'ira'a a'ame ɨ rutaata. Ajta aɨn ɨ naanajra'an, ayaa pu che'eta na'a ti'ijjaaxáiivi'ira'a a'ame aɨjna ɨ ruyauj tɨ jɨita'a. Ajta aɨn yaujra'an tɨ jɨita'a, ayaa pu che'eta na'a ti'ijjaaxáiivi'ira'a a'ame aɨjna ɨ runaana. Ajta aɨjna ɨ mu'unyaara'an ɨ tɨ jɨita'a ɨ tɨ ucarij, aɨ pu ajta rajaaxáiivi'ira'a a'ame ɨ rumu'u ɨ tɨ jɨita'a tɨ tyamueij. Ajta aɨjna ɨ mu'unyaara'an tɨ tyamueij, aɨ pu hui ajta rajaaxáiivi'ira'a a'ame ɨ rumu'u tɨ ucarij. 54 Tɨ'ɨj i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj aun ajtyáxɨɨraca'a tɨcɨn: ―Cɨme'en xu'u jaitɨri huaseij tɨ a'ijnyej, yancɨ pujme'en, satɨ'ɨj si seyan ti'ixaxa'a yee mu'uri huatyeviiyen. Ajta, ayaa pu ti'irɨnyaca. 55 Na'ari tɨ pua'a huata'aacare tɨ yeete pujme'en a'itaninyei, ayaa xu hui ti'ixaxa'a tɨcɨn tyaxɨcaj pu a'ame. Ajta, ayaa pu ti'irɨnyaca. 56 ’Muan, mɨ saj cai má umúumua'are, muan xu seyan raayɨ'ɨtɨ a'ij sej ye'i tyu'utaxaj a'ij tɨ ti'itɨ rɨni ɨ ute'e nusu iiyan chaanaca japua. Ma sajta muan, caxu hui a'atzu raayɨ'ɨtɨ a'ij sej ye'i tyu'utaxaj aɨjna cɨme'e a'ij tɨ ti'itɨ rɨni itejmi jemi eijna xɨcajra'a jetze nyaj ya huatyejvee inyaa muejmi jemi. 57 ’Niche'e seij tyajamuaataihua'u. ¿A'ini een cɨn sacai raaxa'apɨ'ɨntare'en rujɨɨmua'a a'ij tɨ tiraavijte'e? 58 Patɨ'ɨj pauj huame'en juye jetze jamuan aɨjna tɨ muájchaɨre'e saj raaxa'apɨ'ɨntare'en aɨjna jemi ɨ juees, pata'aj raatahuavii tyamua'a naa saj sauj juye jetze raaxa'apɨ'ɨntare'en. Na'ari tɨ pua'a pacai peyan huarɨni, aɨ pu hui mua'avi'itɨn ɨ jueesi jemi. Tɨ'ɨqui aɨn juees, aɨ pu tyu'utatuire'esin mueetzi aɨjna jemi ɨ polisiiya. Ajta aɨn polisiiya, aɨ pu mue'ityanajsin. Ayaa nu ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, camu hui iiya'ata mue'iratuaasin asta pana'a cai tyu'unajchi nain cɨme'e a'achu maj muajijve'en. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa.

Lucas 13

1 Ajna'ɨmɨ, seica mu e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa maɨjna cɨme'e ɨ maj Galileeya e'echajca'a, Pilaatu tɨ nu'u hua'ucuii matɨ'ɨj mauj canya'axɨ muaɨ'ɨvajtaca'a. 2 Jesús pu ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini tyajamua'amitejte'e muejmi? ¿Ni qui macai eitze'e a'ij pua'a ti'ityetyaɨtestaca'a saj cai muan aɨjna cɨme'e mej meyan tirajpueijtzica'a? 3 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Capu ayan ti'ayajna. Ma ajta, tɨ pua'a sacai saɨque tyu'umua'ati ɨ Dioj jemi, muan xu hui sajta antipua'ari. 4 ’Ari aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan arahueica ara'ase, ɨ tɨ hua'a japua rajve ti'itɨ tɨ ajtee tɨ aun a'utyavaaca'a ajna a'ahua'a Siloé, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e? ¿Ni qui eitze'e a'ij pua'a metí'ityetya'a macai aɨme ɨ seica ɨ maj Jerusalén huachaatɨme? 5 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: capu hui ayan ti'ayajna. Ma ajta, tɨ pua'a sacai saɨque tyu'umua'ati ɨ Dioj jemi, muan xu sajta antipua'ari. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 6 Tɨ'ɨj i sei nyuucari pu cɨn tihue'itiiri'i tɨcɨn: ―A'atɨ pu nu'u hui huarej taitya'ɨca. Aa pu nu'u ye'etyahuii a'u tɨ uuva a'uvaatɨmee. Tɨ'ɨqui u ya'utyeeseij avee si ari taca'a. Capu nu'u a'atzu taca'acaa. 7 Tɨ'ɨqui ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ aun tí'ichaɨca'a tɨcɨn: “Pu'uri yeehui a'atee a'achu cumu hueica ninye'ira'a nye yee raatyesise'ij a vee si ari taca'a. Aru, capu a'atzu taca'a. Pata'aj re'ijvéijche, a'ini amɨn me ti'itávaaca, capu ti'itɨj vaɨre'e.” 8 ’Ajta aɨn tɨ tí'ichaɨca'a, ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, che'e auj me távaaca sei ninye'ira'a. Nyaa nu yeehui raaté'ijche'esin, nyajta ti'itɨ atyáraatɨra'asin chuej jamuan. 9 Tɨ pua'a huatáca'an ru'usi, che'e ayan me ti'itávaaca. Na'ari tɨ pua'a cai huatáca'an, aj paj xaa yeehui pi re'ijvéijche.” 10 Ayaa pu a'anaj tyuju'urɨj tɨ ajna pɨti'irɨjcaa a'anaj xɨcajra'an mej jetzen rusa'upi. Jesús pu tihuá'amua'atyajcaa u teyujta'a. 11 Meenti saɨj jɨita'a, au pu anu'uhuatyávaaca'a. Pu'uri tyauma'aca tamuaamuata'a japuan arahueica ninye'ira'a tɨ ti'icui'icaa aɨjna cɨme'e tiyaaru'u tɨ tzajta'an seijre'e. Aɨjna ɨ jɨita'a, eecan pu á'ajtɨpu. Capu a'atzu rɨ'ɨristacaa tɨ huatáujtzaara. 12 Tɨ'ɨj Jesús raaseij, aj pu i raatajé tɨ jemin a ve'ere'enyen. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Jɨita'a, nu'uri timua'ari'iri'i ɨ paj cɨn ti'icu'i. 13 Tɨ'ɨj i ra'ajtamuárej. Cɨme'en pu'u ra'ajtamuárej, aj pu i aɨn jɨita'a huataujtzaaraca'a. Aj pu i rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. 14 Ajta aɨn tɨ tie'ijta u teyujta'a, eecan pu huatanyu'ucaca'a a'ini Jesús pu tiraahuaa ajna xɨcajra'an jetze matɨ'ɨj pua'a rusa'upi. Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ tyaɨte tɨcɨn: ―Ayaa pu hui tya'ara'ase ɨ mej jetzen ti'imɨjhuaca arájsevi xɨcaj. Sata'aj mu a'uva'aju'un sata'aj sajna tihuáujhuaate'en. Caxu mu a'uva'acɨ'ɨca'an ajna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi. 15 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Mɨ saj cai huataujnyátacan cɨn ti'ivaɨre'e ɨ Dioj jemi, cɨme'en ajna xɨcajra'a me jetzen rusa'upi, ¿ni sacai seyan ti'imɨjhuaca naijmi'i muan? ¿Ni sacai hué'ixɨɨxɨn ɨ a'amuaya'amua, tɨ pua'a ti'itɨj puéenye'en puuye na'ari puuru'u sej si huaja'uve'ite'en ajna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi? Ni'ijta xaa nya'u. Ayaa xu ti'imɨjhuaca. 16 ’Ari amɨjna mɨ jɨita'a, aɨ pu hui jetzen huanyej aɨjna ɨ Abraham tyaacan. Ajta pu'uri tyajauume a'achu cumu tamuaamuata'a japuan arahueica ninye'ira'a tɨ Satanás ra'atyaajɨ'ɨque cui'ini'ira'a cɨme'e. ¿Ni cai ayan tiraavijte'e nyej tiraahuaate'en nyej ni ru'irajtuaani aɨjna cɨme'e tɨ ti'icu'i? ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 17 Tɨ'ɨj ayan tyu'utaxajtaca'a, aɨme ɨ maj rájchaɨra'acaa maɨjna ɨ Jesús, eecan mu tyu'utatyévi'iri'i ɨ jemin. Majta aɨme ɨ seica ɨ tyaɨte, eecan pu rɨ'ɨ hua'uta'a nain cɨme'e a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. 18 Aj pu i Jesús ayan tiha'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨnyaca iiyan chaanaca japua tɨ Dioj tie'ijta? ¿A'ini ti'iseijre'e tɨ cɨme'en Dioj tie'ijta? 19 ’Ayaa pu seijre'e tɨj mustaaza ti'itɨ tɨ ayan ti'ityájatze'e tɨj jɨɨcan. A'atɨ pu nu'u hui yá'utɨɨ aɨjna ɨ jatzi. Tɨ'ɨj nu'u i raahuaste a'u tɨ tyaja'ará'ana. Tɨ'ɨqui huanye aɨjna ɨ jatzi. Aj pu nu'u i huavaujse. Tɨ'ɨqui ayan a'ajtɨ́tɨ'ɨj a'araa tɨj cɨye. Majta maɨn pina'ase ɨ maj ra'ara'a, aɨ mu nu'u e'ire'enyaa, an mu nu'u a'urá'ara'asaca'a ɨ pi'istaara'an jetze. 20 Ajtahua'a seij hua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini seijre'e tɨ cɨme'en Dioj tie'ijta? 21 ’Ayaa pu hui een tɨj aɨjna ɨ levaduura. Tɨ'ɨj aɨn jɨita'a ru'ityajtɨcɨ, ajta nu'u rajnajchi cueijtzi jetze tɨ hueica mediida ara'ase. Eihua pu nu'u rajcueijtzitaca'a. Ajta aɨn ɨ levaduura, aɨ pu nu'u tzajta'a huanyajxɨ nainjapua ɨ cueijtzi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 22 Tɨ'ɨqui Jesús aun a'uma'acaa ɨ juye jetze tɨ Jerusalén a'uye'iri. A'u tɨ na'a tɨ a'ure'eninyéica'a, tɨ huachájta'atajme, na'ari a'ɨmɨ ma antachaatɨme, au pu tihua'amua'atyahua'a ɨ tyaɨte. 23 A'atɨ pu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Tavastara'a, ¿ni cɨj mana'a titya'ara'ase ɨ tɨ Dioj hue'iratuaasin? Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: 24 ―Sata'aj huataujca'anyen sej si saɨjna jetze utyarute ta'apueerta tɨ cɨj antyéeyauj. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn mui'itɨ mu meyan huataujca'anyejsin mej mi maun a'utyarute. Ma ajta cai, capu hua'uta'asin. 25 ’Tɨ'ɨqui aɨjna tɨ a e'eche, tɨ'ɨj i ájchesin, ajta tye'ityanajsin ta'apueerta. Sajta muan, amaa xu pua'aque huatyáuu xa'aju'un. Sajta tye'ejtyatu'asixɨ'ɨsin ɨ pueerta jetze. Ayaa xu ca'anin cɨn tiraatajeeva aɨjna tɨ huatyeechi'i. Ayaa xu tɨcɨn: “Tavastara'a, tita'antácuune'e.” Ajta aɨn ayaa pu tyajamuaata'ixaate'esin tɨcɨn: “Canu hui a'amuamuajte a'atyaɨn saj pɨrɨcɨ. Canu nyajta ramua'aree a'u saj a'araacɨ.” 26 ’Sajta muan, ayaa xu tyu'utaxajta tɨcɨn: “Tyan tu tyu'ucuaa a jamuan, tyajta a jamuan hue'í. Pajta muaa ti'itamua'atyahua'a a'u tɨ juye a'uré'eninyei.” 27 Ajta aɨn, ayaa pu tyajamuaata'ixaate'esin tɨcɨn: “Canu hui ramua'aree inyaa a'u sej e'ema'acan. Sericu muan, mɨ sej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte.” 28 ’Ayaa pu te'eme ajna xɨcajra'an jetze. Muan xu hua'aseijran aɨme ɨ maj maun a'uráatyá'a mua'aju'un aujna Dioj tɨ e'eseijre'e. Aɨme xu hui seijran saɨme ɨ mej mejmi'i e'echajca'a, saɨjna ɨ Abraham, sajta saɨjna ɨ Isaac, sajta saɨjna ɨ Jacobo. Majta seica mu a a'ire'enyejsin mej mi a'ujra'ase a'utɨ meesa a'utyejvee mej mi tyu'ucua'ani aujna Dioj tɨ e'eseijre'e. Sajta muan, aa xu pua'aque a'utyáuu xa'aju'un. Eihua xu ruyeinya xa'aju'un, sajta ancura'ujcɨ'ɨme ye'icaa xa'aju'un mɨ rutamej cɨme'e saɨjna cɨme'e sej seri rajpueiitzi xa'aju'un. 30 ’Ee xaa nya'u, ayaa pu hui ti'ayajna. Seica ɨ maj nu'u vivejme'en cɨn títyatatí ijii, aɨ mu cɨle'enye'en cɨn títyatatyá'a mua'aju'un ajna xɨcajra'a jetze. Majta seica ɨ maj nu'u cɨle'enye'en cɨn títyatatí ijii, aɨ mu vivejme'en cɨn títyatatyá'a mua'aju'un ajna xɨcajra'a jetze. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 31 Tɨ'ɨj Jesús auchan raatapua'ajtaca'a tɨ tihue'ixaatya'acaa ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj mi seica jemin a e'ire'enye. Aɨ mu pueenya'a ɨ fariseos. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj ticheni peyajna a'ini amɨ pu nu'u Herodes muaje'icatamɨ'ɨ mueetzi. 32 Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Sata'aj hui saun á'uju'un saɨjna jemi ɨ Herodes tɨ aviitzi cɨn nyatzajra'ajmua'a ineetzi. Sata'aj sajta seyan tiraata'ixaate'en saɨjna yee pu'uri ijii nyehua'utamuarite'esin nyaɨme ɨ tiyaaru'use ɨ maj hua'a tzajta'a seijre'e ɨ tyaɨte, nyajta yee tihua'ahuaate'en ɨ tyaɨte ijii, nyajta ruijmua'a. Nyajta yee, aaruijmua'a nu aránastyejsin nyaɨjna cɨme'e ɨ nyaj cɨn antinmua'aree. 33 ’Capu amɨn a'ij. Ayaa pu hui tyu'ujxe'eve'e nyej nyauj huame'en ijii, nyajta ruijmua'a, nyajta aaruijmua'a, a'ini capu ayan tiraavijte'e tɨ huamɨ'ɨni ayajna pua'aque u Jerusalén saɨj tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. 34 ’Muan mɨ saj Jerusalén e'eche'e, mɨ saj Jerusalén e'ema'acan, muan xu hua'acui'ica aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. Sajta huá'atu'axaca tyetye cɨme'e aɨme tɨ Dioj huaja'utaityaca'a muejmi jemi. Mui'i nu hui neyan raxe'eva'aca'a nyaj hua'asaɨre'en ɨ a'amuayaujmua'a nyej ni hua'uchaɨn cumu ɨ tyacuaara'i tɨ hua'acha'ɨ ɨ ruyaujmua'a, tɨ hue'icánaamɨ ɨ ru'ana cɨme'e. Sajta muan, caxu seyan ra'utyaaca'anye. 35 ’Casi'i, xaaseij. Nu'uri hui má amuuhuá'axɨ muejmi mɨ sej Jerusalén e'eche. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Caxu che'e nyeseijran asta na'a cai tyaja'ure'enyen ajna xɨcajra'an jetze saj pua'a seyan tyu'utaxajta yee che'e rɨ'ɨ tiraatyajtuaani aɨjna ɨ tɨ me e'eve'eme nyuucara'ara'an ɨ tavastara'a. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús.

Lucas 14

1 Ayaa pu a'anaj tyuju'urɨj tɨ ajna pɨti'irɨjcaa aɨjna xɨcajra'an mej jetzen rusa'upi. Au pu a'ará'a a'u tɨ e'eche ɨ saɨj ɨ fariseo tɨ va'acan cɨn ti'ityejvee, tɨ ij tyu'ucua'ani jemin. Majta aɨme ɨ tyaɨte, eihua mu re'eeva'acaa maɨjna ɨ Jesús. 2 Meenti saɨj a vejli'i áuuvaaca'a jemin ɨ Jesús. Ti'icui'i aɨjna ɨ a'atɨ. Nainjapua pu cajaa ɨ rujetze. 3 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihua'utaihua'uri'i aɨme ɨ fariseos, ajta aɨme ɨ maj ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a. Ayan tɨcɨn: ―¿Ni cai a'ij ti'irɨ'ɨri nyej tiraahuaate'en aijna xɨcajra'an tyej jetzen tasa'upi nusu cai? 4 Majta aɨme, camu ti'itɨ a'ij tyu'utaxajtaca'a. Ajta aɨn Jesús, aɨ pu ra'ajtamuárej aɨjna tɨ ti'icu'i. Ajta tiraahuaa. Aj pu i raataityaca'a tɨ a'ura'ani ruxaahua. 5 Tɨ'ɨj i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni cai rɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan huarɨni ajna xɨcajra'an jetze mej jetzen rusa'upi? Tɨ pua'a puuru'u atyejveti a'u tɨ e'etyacun, na'ari puuye atyejveti, ¿ni pacai hui peyan ca'anacan rɨni pej ra'itatuaani a'u tɨ e'etyejve? 6 Majta aɨme jemi, capu u'u anú'uhua'acaa hua'a tzajta'a a'ij tɨ tyu'utaxaj. 7 Tɨ'ɨj i Jesús raaseij a'ij maj rɨjcaa aɨme ɨ tɨ hue'inee mej tyu'ucua'ani. Aɨ mu raahuauca'a vejli'i maj a'ujra'ase jemin ɨ tɨ tihua'amicua. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 8 ―Tɨ pua'a hui a'atɨ mue'inen pej tyu'ucua'ani hua'a jamuan ɨ mej ti'iye'este aɨjna cɨme'e tɨ saɨj huatyenyaɨchaca'a, capaj panna a'ujye'ixɨ'ɨn ajna vejli'i jemin ɨ tɨ muaata'inee pej tyu'ucua'ani, silu a'atzu pa a'ɨmɨ a'utayeijxɨ'ɨn. Na'ari cai, tɨ pua'a saɨj uve'enye tɨ eitze'e ruxe'eve'e pacai muaa tɨ ajta raata'inee, aj pu i aɨn muaata'ixaate'esin yee ájchesi, ta'aj amanna a'ujyeijxɨ'ɨn eijna i a'atɨ. Aj pej pi tyu'utatévi'ira'ata, anna paj a'ujyeijxɨ'ɨn paɨjna japua ɨ tɨ eitze'e cai ruxe'eve'e. 10 ’Ma pajta muaa, ayaa papu'u hui huarɨni tɨ pua'a a'atɨ muaata'inen, an paj a'ujyeijxɨ'ɨn japuan ɨ tɨ eitze'e cai ruxe'eve'e tɨ i ayan aɨn tɨ muaata'inee timuaata'ixaate'en tɨ'ɨj uvé'enyen a'u paj a'ujyeijxɨ'ɨn. Ayaa pu timuaata'ixaate'esin tɨcɨn: “Nya'amiincu, pata'aj ájcheni peyajna pata'aj a'ujyeijxɨ'ɨn yee vejli'i a'u tɨ eitze'e a'ujxe'eve'e.” Ayaa paj paɨjna cɨn huarɨn, ayaa paj hui rɨ'ɨ tira'ancura'asin hua'a jemi ɨ tyaɨte maj a jamuan a'ujti. 11 ’A'ini a'atɨ tɨ na'a tɨ á'ujtzaahuate'e, aj pu i a'ij pua'a raataixa tɨ cai eihua ruxe'eve'e. Ajta aɨn tɨ cai á'ujca'anye tɨ ti'itɨ cɨn te'entyarute tɨ ve'e, aj pu i tiraata'asin tɨ ayan te'entyarute ti'itɨj cɨme'e tɨ eitze'e ve'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 12 Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ raata'inee tɨ tyu'ucua'ani tɨcɨn: ―Ayaa paj hui huarɨni patɨ'ɨj hua'uta'inen mej tyu'ucua'ani a'atzaj chumua'an nusu tɨca'a. Capaj hue'inen aɨme ɨ a'amincustyamua'a, ca'ɨn a'ihuaamua'a nusu a'ajuutzimua'a, o aɨme ɨ chijtyaani mej a e'eche vejli'i a jemi. Tɨ pua'a peyan hua'uta'inen aɨme, matɨ'ɨj mi majta maɨn muaata'ineesin mueetzi. Ayaa mu huarɨn, aɨ mu hui ti'imuanajchite'en. 13 ’Ma pajta muaa, patɨ'ɨj hua'uta'inen mej tyu'ucua'ani, aɨme papu'u huata'inen ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, pajta aɨme ɨ maj eihua rajpueijtzi cui'ini'ira'a cɨme'e, pajta aɨme ɨ maj a'ij pua'a tityaacɨ́'ɨca, pajta aɨme ɨ maj aracucu'unijmee. 14 Ayaa paj huarɨn, rɨ'ɨ mu timuaata'asin, a'ini camu ti'ituave ɨ maj cɨn timuaanajchite'en. Ma ajta, aɨ pu Dioj hui timuaatanajchite'esin ajna xɨcajra'an jetze me jetzen a'itaju'un hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 15 Meenti saɨj tɨ ajta aun huatyajca hua'a jamuan, tɨ'ɨj raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ pu tiraata'asin aɨjna tɨ tyu'ucua'ani ajna xɨcajra'an jetze tɨ jetzen Dioj huataseijre'esin tɨ ij tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 16 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―A'atɨ pu nu'u hui rɨ'ɨ huaujruurajca'a tɨ ij tihua'umín. Muicaca pu nu'u huata'inyee. 17 Tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enye tɨ tihua'umín, tɨ'ɨqui aɨn raataityaca'a ɨ tɨ jemin ti'ivaɨre'e tɨ ij hua'utajeeve aɨme ɨ maj huata'iniihuaca'a. Ayan tɨcɨn: “Sata'aj yeehui a'uré'enyen a'ini pu'uri huaxa'apɨ'ɨn.” 18 ’Majta aɨme, naimi'i mu nu'u meyan autyajhuii mej tyu'utauruuni'i. Ajta aɨn ɨ tɨ anacai raata'inee, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: “Nauchan nu chuej huananai nyaj japuan tyu'umuare'en. Ruxe'eve'e nyej ya'utyeeseij. Ayaa nu ti'imuahuavii mueetzi pej tinaatauuni'i.” 19 ’Ajta saɨj, ayaa pu nu'u tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: “Nauchan nu puuyesi huananai. Anxɨj paari mu ara'ase. Nu'uri á'uraa nyej ni hua'ucalaadu. Pata'aj tinaatauuni'i pajta ineetzi.” 20 ’Ajtahua'a ɨ saɨj, ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nauchan nu huatyenyaɨcha'a. Aɨj pu cɨn cai rɨ'ɨri nyaj nyaun á'ume'en.” 21 ’Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e tɨ huaja'utajee, tɨ'ɨqui huara'araa. Ajta nu'u ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ ti'iraijte'e a'ij mej tyu'utaxajtaca'a. Ajta aɨn tɨ huatyeechi'i, eihua pu nu'u hui huatanyu'ucaca'a. Tɨ'ɨj i raataityaca'a aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e tɨcɨn: “Pata'aj yeehui ca'anacan paun á'ume'en caaye jetze, ajta juye jetze tɨ cɨj antayauj, tɨj na'a ta'utyeninyei u chajta'a. Pata'aj hua'aravi'itɨn aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, pajta aɨme ɨ maj rajpueijtzi cui'ini'ira'a cɨme'e, pajta aɨme ɨ maj aracucu'unijmee, pajta aɨme ɨ maj ná'achijmee ɨ ruɨɨca jetze.” 22 ’Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e, ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, nu'uri neyan huarɨj a'ij pej tinaataij. Aru mauche'e mu ú'uve mej seica mu a'uva'aju'un.” 23 ’Ajta aɨn tɨ huatyeechi'i, aɨ pu hui ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ jemin ti'ivaɨre'e tɨcɨn: “Pata'aj yeehui paun á'ume'en ɨ juye jetze a'ɨmɨ tɨ a'atanyaatɨmee, pajta meyee a'ɨmɨ maj huachaatɨme. Pata'aj ca'anyejri cɨn hua'utajeeve maj mu a'uva'aju'un, mej mi u huájɨste yu nyechi'ita. 24 Ayaa nu ti'imue'ixaate'e. Aɨme ɨ nyaj anacaican hua'uta'inee, aɨme, capu saɨj yee ti'icua'ani iiyu i nyej tihua'amin.” Ayaa pu hui tyu'utaxajtaca'a aɨjna tɨ huatyeechi'i. 25 Eihua mu tyaɨte á'ujhua'anya'a maɨjna jamuan ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui aɨn hua'useirajraa aɨme ɨ tyaɨte. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 26 ―A'atɨ tɨ na'a tɨ mu a'uve'eme'en ineetzi jemi, ayaa pu hui tyu'ujxe'eve'e tɨ aɨn eitze'e rɨ'ɨ tinejchaɨca ineetzi cai rɨ'ɨ tirájchaɨɨca ɨ rutaata, ajta ɨ runaana nusu ɨ ru'ɨj ajta ɨ ruyaujmua'a nusu ɨ ru'ihuaamua'a, ajta ɨ rucuutzimua'a nusu ɨ rujuutzimua'a. Na'ari cai, canu raata'asin tɨ nyaa jamuan á'ucha'acanye'en. ’Ee xaa nya'u, canu a'atɨ huata'asin tɨ neetzi jamuan á'ucha'acanye'en tɨ pua'a cai a'atɨ a'ujca'anyaa tɨ na'ara'astijre'en tɨ aɨn a'atɨ huamɨ'ɨni neetzi jetze ma'acan, tɨ ayan tya'ahuaujca'anyen ruxé'evi'ira'a cɨme'e. 27 ’Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna nyaj cai a'atɨ huata'an tɨ neetzi jamuan á'ucha'acanye'en tɨ pua'a aɨjna ɨ a'atɨ cai ruxé'evi'ira'a cɨn na'ara'asten, tɨ pua'a cai ayan che'eta na'a tirajpueiitzi a'ara'ani nyatɨj inyaa tirajpueitzi na'ame. 28 ’Tɨ pua'a saɨj muan ayan ra'ajtaahuamɨ'ɨ chi'i tɨ ajtee, ni cai a'atɨ ayan rɨni tɨ autyejcheni tɨ ra'ajtaahuan. Anacaican aɨ pu a'ujyeijxa tɨ'ij raate'iten a'achu tɨ ti'itɨ huataujxe'eve'esin tɨ ij raamua'aree tɨ pua'a cɨ'ɨpa ɨ tumin tɨ ij ra'ajcɨ'ɨti, nusu cai. 29 ’Ee xaa, ayaa pu rɨni. Na'ari cai, tɨ pua'a auchan autyeechen, ajta huaxɨn ɨ tumin, capu che'e ra'anticɨ'ɨtzi. Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj raseijra, aɨ mu autyahuijsin mej ra'utaxaahuari'ira. 30 ’Ayaa mu tyu'utaxajta tɨcɨn: “Amɨjna mɨ tyaata'a, aɨ pu yeehui autyejche tɨ ra'ajtaahua mɨ chi'i, aru capu che'e ti'ituave'e ɨ tɨ cɨn ra'anticɨ'ɨti.” 31 ’Na'ari saɨj tɨ ti'ityejvee rey cɨme'e, tɨ pua'a meri a'uju'un maj huataujnya'usi'ite'en, ¿a'ini rɨni aɨjna? ¿Ni cai anacai a'ujyeixa tɨ ij tyu'umua'ati aisɨ tɨ pua'a cai rɨ'ɨri tɨ hua'utyamue'itɨn aɨme cɨme'e ɨ maj tamuaamuata'a vi'ira'a ara'ase? Ajta aɨn ɨ saɨj tɨ ti'ityejvee rey cɨme'e, ayaa pu hue'ityévi'itɨcɨ a'achu cumu seité vi'ira'a ɨ xantaaru'u. Aa ni'ijta xaa nya'u, ayaa pu hui rɨni. 32 ’Ajta tɨ pua'a ayan tira'atamitejte'en tɨ cai huatarɨ'ɨristari tɨ hua'utyamue'itɨn, ayaa pu rɨni. Meenti auj a'ɨmɨ e'eve'evee ɨ saɨj, aɨ pu seica huataíti mej mi a'uju'un ɨ seij jemi ɨ rey mej mi raatahuavii maj raaxa'apɨ'ɨntare'en mej mi cai runya'usi'itya'a. 33 ’Ayaa pu hui che'eta na'a een muejmi jemi. A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan ti'ijxe'eve'e tɨ nyaa jamuan á'ucha'acanye'en, ayaa pu tyu'ujxe'eve'e tɨ nain mé tyáuuhua'axɨn a'achu tɨ tí'ijcha'ɨ. Na'ari cai, canu raata'asin tɨ nyaa jamuan á'ucha'acanye'en. 34 ’Sajta muan, ayaa xu hui ti'ivaɨre'e saj rɨ'ɨ hua'uruuren ɨ seica ɨ tyaɨte ɨ nyuucari cɨme'e mej mi rɨ'ɨ é'enya'a mua'ara'ani ɨ ru tzajta'a. Sajta, ayaa xu che'eta sana'a ti'ivaɨre'e tɨj unaj maj ra'uré'eviváara'a mua'aye'i ɨ tyaɨte ɨ hue'ira'a japua a'ini naa pu tya'ancacá ɨ unaj. Aru tɨ pua'a huatyáru'una, tɨ'ɨqui ráxɨ'ɨsin ɨ ta'ancacá, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e? ¿Niqui ajtahua'a rɨ'ɨri tɨ ancaca a'ara'ani? Capu hui xaa nya'u a'atzu. 35 Capu che'e ti'itɨj vaɨre'e, ni ɨ chuej japua, capu ajta ti'ivaɨre'e tɨ ranajchite'en ɨ ya'amuaate chuita japua. Ayaa mu'u raru'ujca ma mu rúuraaxɨjsin. ’Ayaa pu'u hui, cɨme'en ɨ a'atɨ tɨ huityajnamua, che'e aɨn raanamua tyamua'a naa.

Lucas 15

1 Majta aɨme ɨ maj hua'ajijva'aca'a ɨ tyaɨte mej ti'itɨcɨ, majta aɨme ɨ maj a'ij pua'a titetyújcha'ɨ, aɨ mu ajtyáxɨɨraca'a mej mi raanamua. 2 Ma ajta aɨme ɨ fariseos, ajta aɨme ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, aɨ mu meyan tí'ixajtacaa tɨcɨn: ―Amɨjna mɨ tyaata'a, amɨɨ pu hui rɨ'ɨ tihua'ancure'evi'itɨ ɨ maj a'ij pua'a titetyújcha'ɨ, ajta hua'a jamuan ti'icua'aca. 3 Aj pu i Jesús ayan sei nyuucari cɨn tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 4 ―Tiche'e teyan tiraataxaj. Tɨ pua'a saɨj muan canya'axɨ tíya'amua a'achu cumu anxɨte maj ara'ase. ¿Ni cai ayan rɨni tɨ pua'a saɨj a'uveti? Aa pu hua'utyahuiite'esin ɨ seica ɨtzitá. Ajta raarahuausin ɨ saɨj tɨ á'uvej asta na'a cai raatyauni. 5 ’Tɨ'ɨj raatyauni, aj pu i huataujtyamua'ave'esin. Tɨ'ɨj i uhuatyaujratziira. 6 Tɨ'ɨqui u a'uméj ɨ ruche. Aj pu i ru'amiincustyamua'a huatájeevi. Majta maɨn, ajtyaxɨɨri. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaate'esin tɨcɨn: “Sata'aj huataujtyamua'ave'en. Nu'uri yeehui ráatyau ɨ canya'a tɨ á'uvej.” ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 7 Ajta ayan tɨcɨn: ―Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'en aun tajapua tɨ Dioj e'eseijre'e, tɨ pua'a a'atɨ saɨque tyu'umua'ati tɨ ij cai che'e a'ij pua'a ti'ityujcha'ɨ, tɨ ij ajta ayan huarɨni a'ij tɨ Dioj ti'ijxe'eve'e, aɨ mu ɨ maj maun e'eseijre'e jemin ɨ Dioj, eitze'e mu rutyamua'ave'e maɨjna cɨme'e tɨ aɨn a'atɨ ayan saɨque tyu'umuá'a ɨ Dioj jemi macai aɨme cɨme'e ɨ seica, ɨ maj mui'i, ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte, ɨ tɨ cai hua'aturaate'e maj saɨque tyu'umua'ati. 8 ’Tiche'e teyan tiraataxaj. Tɨ pua'a hui jɨita'a ayan ti'ituave'e a'achu cumu tamuaamuata'a tumin. ¿Ni qui cai ayan rɨni tɨ pua'a seij a'uraini? Aɨ pu ti'itɨ aparaatu ájtairan. Tɨ'ɨqui uhuare'icha'uta u ruchi'ita. Rɨ'ɨ pu ti'ihuauni asta na'a cai raatyauni. 9 Tɨ'ɨj raatyaún, ru'amiincustyamua'a pu huatájeevi, aɨme ɨ maj vejli'i antachaatɨme. Majta maɨn ajtyaxɨɨri. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaate'esin tɨcɨn: “Sata'aj huataujtyamua'ave'en neetzi jemi, a'ini nu'uri ráatyau yeehui ɨ tumin nyej ya'urai.” 10 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'irɨnyaca u tajapua ɨ Dioj jemi, ajta aɨme jemi ɨ maj ravaɨre'e. Au mu hui rutyamua'ave'e maɨjna cɨme'e tɨ saɨj tɨ a'ij pua'a ti'ityújchaɨca'a ɨ jajcua ɨmɨ, aj pu i autyejche tɨ saɨque tyu'umua'ati ɨ Dioj jemi. 11 Jesús pu ajtahua'a seij nyuucari cɨn tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aa pu nu'u a'ahua'a a'atɨ e'echajca'a. Hua'apuaca pu nu'u tiyaujmua'a. 12 Ajta aɨn yaujra'an tɨ pa'arɨ'ɨ, ayaa pu nu'u tiraata'ixaa ɨ rutaata tɨcɨn: “Pata'aj yee tinaata'an ineetzi ɨ tɨ tinaacɨ'ɨti patɨ'ɨj cai che'e ma'ahua'atan muaa.” Ajta aɨn taatajra'an, aɨ pu nu'u e'ita'a tihua'uta'a nain a'achu tɨ tí'ijchaɨca'a. 13 ’A'atzu pu'u a'atyeevi'ica aɨjna tɨ pa'arɨ'ɨ. Tɨ'ɨqui nu'u tí'ijsaɨj ɨ tɨ tí'ijchaɨca'a ɨ taatajra'an. Ajta á'uraa aɨjna ɨ yaujra'an. Aa pu nu'u a'ɨmɨ a'ará'a seij chuejra'a japua. Au pu nu'u ca'anacan tyu'uxɨjte nain tɨj na'a tɨ tiraacɨ́'ɨ aɨjna cɨme'e tɨ a'ij pua'a ti'ityújchaɨca'a. 14 ’Tɨ'ɨj nain tyu'uxɨjte, aj pu nu'u i eihua huatatujritze aujna seij chuejra'a japua. Aj pu i tira'utyaturaate ti'itɨ tɨ huacua'ani. 15 Aj pu i á'uraa. Aj pu nu'u i seij jemi a'uré'enye tɨ ij aɨn ɨ a'atɨ raata'an tɨ tyu'umuare'en. Ajta aɨn ɨ a'atɨ, ayaa pu nu'u hui tiraamuáriste tɨ aun a'ume'en a'u maj tuiixu a'urauu tɨ ij tihua'umín. 16 ’Eecan pu nu'u huata'icuataca'a aɨjna tɨ pa'arɨ'ɨ. Ayaa pu nu'u tirajpueijtzica'a. Ruxe'evi'ira'a cɨme'e tyu'ucua'aniiche'e aɨjna ɨ cutzape'e ti'itɨ, tuiixu maj racua'aca. Ma ajta i cai, capu a'atɨ raata'acara'a tɨ ti'itɨ huacua'ani. 17 ’Aj pu nu'u i u huaujmua'atzɨ. Ayaa pu nu'u tyu'umuá'a tɨcɨn: “Majta aɨme yeehui ɨ maj ravaɨre'e ɨ nitaata, matɨj mana'a pua'amua ruxaahua mu ti'icua'a. Ajta tya'ava'aturaave hua'a jemi. Me nyajta inyaa, iiya nu huatyejvee nye'icuata. Ayej nya'ase nyamɨ'ɨni tujri cɨme'e. 18 Ayej nya'ase yeehui na'ura'ani neyajna. A nu a'uméj ɨ nitaata jemi. Ayaa nu tiraata'ixaate'esin yee: Taata, eihua nu autyajturaa ɨ Dioj jemi, nyajta mueetzi jemi. 19 Capu che'e ayan tiraavijte'e pej peyan naatamua'ati yee niyauj. Pata'aj peyan naaruuren ineetzi patɨj hua'aruure ɨ maj a'a jemi ti'imuare'e.” 20 ’Tɨ'ɨqui á'uraa. Aj pu i aun e'ire'enye ɨ rutaata jemi. Tɨ'ɨj a'ɨmɨ auuma'aca, aɨ pu nu'u hui taatajra'an raaseij. Eecan pu rá'ancu'uvajxɨ. Tɨ'ɨj i a'utáichajraa a'u tɨ e'eve'eme ɨ yaujra'an. Aj pu nu'u i ru'ure'ichuixɨ, ajta ru'ityévisiitɨmua. 21 ’Ajta aɨn yaujra'an, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Taata, eihua nu yeehui autyajturaa ɨ Dioj jemi, nyajta mueetzi jemi. Capu che'e yeehui ayan tiraavijte'e pej peyan tinaatajeeva yee niyauj.” 22 ’Ma ajta aɨn taatajra'an, ayaa pu nu'u tihua'uta'ixaa ɨ mej jemin ti'imuare'e tɨcɨn: “Ca'anacan ma sa'ave'echui ɨ siicu'uri tɨ eitze'e naa een sej si saɨjna ru'ucáchejte'en. Sajta aniira sata'aj ru'ucarujti'i ɨ xɨtyaara'an jetze, sajta ra'ajtaca'acaite'en. 23 Sata'aj sajta yeehui seyan huarɨni, saj saɨjna ɨ visaaru'u ɨ tyej teri rajrújte, sata'aj u ya'uva'ajan, sata'aj raame'eni. “Tiche'e yeehui tyu'uyesten, tyajta tyu'ucua'ani taxaahua. 24 A'ini i niyauj, pu'uri ajtahua'a mu'u e'ejnye. Pueere yee ari mu'u a'umɨ'ɨ. Ajta á'uvej, aru tu'uri tyajtahua'a ráatyau.” Ayaa pu tihua'uta'ixaa. Aɨj mu nu'u hui cɨn ma'utyajhuii mej tyu'uyesten. 25 ’Meenti aɨn yaujra'an tɨ vasta'a, aa pu a'ahua'a tyaja'amuara'acaa a'u tɨ a'upa'atza. Tɨ'ɨj ari a e'eve'ema'acaa a vejli'i a'u tɨ a'utyejvee ɨ chi'i, aɨ pu raanamuajri'i mej ti'icuiina, majta ti'inye'e. 26 Tɨ'ɨj nu'u i seij huatajee ɨ tɨ ravaɨre'e ɨ taatajra'an. Aj pu nu'u i ayan tiraataihua'uri'i a'ij maj rɨcɨ. 27 ’Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e, ayaa pu hui tiraata'ixaa tɨcɨn: “Pu'uri yeehui uve'enye ɨ a'ajuu. Ajta a'ataata, aɨ pu raamee ɨ visaaru'u ɨ tyaj rajrújte aɨjna cɨme'e tɨ ajtahua'a uve'enye jemin ɨ rutaata. Capu yeehui á'ij eenya'a. Rɨ'ɨ pu naa tya'uve'ene.” Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa. 28 ’Ajta aɨn tɨ vasta'a, tɨ'ɨj ayan tiraanamuajri'i, tɨ'ɨj nu'u i huatanyu'ucaca'a. Capu raxe'eva'acaa tɨ utyarute u chi'ita. Ajta aɨn taatajra'an, aɨ pu nu'u huirajraa tɨ ij ya'utajée. Eihua pu raatyéejee tɨ utyarute u chi'ita. 29 ’Ajta aɨn tɨ vasta'a, ayaa pu nu'u tiraata'ixaa ɨ rutaata tɨcɨn: “Casi'i. Tɨj na'a nyej ya huaca mueetzi jemi, eihua nu ti'imuare'e. Canu yeehui a'anaj ti'itɨj cɨn autyajturaa mueetzi jemi. Nain nu yeehui cɨn tya'ara'aste a'ij pej tinaataij. Pajta muaa, capaj yeehui a'ana ti'itɨ naata'a ɨ nyaj cɨn tyu'uyesten hua'a jamuan ɨ nya'amiincustyamua'a, ni ti'itɨj caura. 30 Ma pajta muaa, ayaa paj huarɨj, amɨjna mua'ayauj, aɨ pu juuca jamuan raaxɨjte nain ɨ paj tiraata'a. Ajta tɨ'ɨj uve'enye, muaa paj raaje'icatze ɨ visaaru'u ɨ tyaj rajrújte.” 31 ’Ajta aɨn taatajra'an, ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Niyauj, tɨj pana'a peri pua'an xɨcaj ya huaca ineetzi jemi. Ajta tɨj na'a ti'ipua'amua ɨ nyej tí'ijcha'ɨ, mueetzi pu tiá'a. 32 Aru amɨjna mua'ajuu, ayaa pu eenya'a cumu tɨ mɨ'ɨchica'a a'ini capu ma'ahua'acaa. Ayaa pu een ijii cumu tɨ ajtahua'a huatarun. Aɨ pu yeehui a'uvajcaa, aru pu'uri ajtahua'a huataseijre. Aɨj pu cɨn ayan tyu'ujxe'eve'e tyej huatatatyamua'ave'en, tyajta tyu'uyesten.”

Lucas 16

1 Jesús pu ajta ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Aa pu nu'u hui a'ahua'a chijtyaani e'echajca'a. Saɨj pu ravaɨra'aca'a aɨjna cɨme'e tɨ antyujmua'areeraca'a nain a'achu tɨ tí'ijchaɨca'a ɨ chijtyaani. Matɨ'ɨj nu'u mi seica jetzen tya'ujpuá'ajte aɨjna tɨ antyujmua'aree aɨjna cɨme'e tɨ ca'anacan raxɨjte'e cha'a na'a tɨ ti'iseijra'acaa. 2 ’Tɨ'ɨj i chijtyaani raatajée. Ayaa pu nu'u tiraataihua'uri'i tɨcɨn: “¿A'ini na'a qui nyej neri tyu'unamuajri'i a'ij paj rɨcɨ muaa? Pata'aj yeehui ra'uyu'uxan nain a'achu paj cɨn anti'amua'areera nyej ni raamua'aree a'achu tɨ caj tya'ara'ase, a'ini capej yeehui che'e peyan antí'amua'aréera pua'ame.” 3 ’Ajta aɨn tɨ ravaɨra'acaa, ayaa pu tyu'umuá'a tɨcɨn: “¿A'iqui nyarɨni? Aɨjna tɨ tí'inyeijte'e, aɨ pu nu'u tina'ari'ira ɨ nyaj cɨn antinmua'aree. Me nyajta inyaa, canu nyaca'anye nyej te'etye'ijche'en. Ajta neti'ityevi'ira'a nyaj yeehui limujna huatahuauni. 4 Nu'uri yeehui ramua'aree a'ij nyaj rɨni, mej mi tyaɨte na'ancure'evi'itɨn tyamua'a naa aujna hua'ache nyatɨ'ɨj cai che'e ti'imuare'e neyajna.” 5 ’Tɨ'ɨj nu'u i hua'utajée seij ajta seij ɨ mej tira'achaɨra'acaa aɨjna ɨ chijtyaani. Ayaa pu nu'u tiraataihua'uri'i ɨ saɨj tɨ anacai ve'ere'enye tɨcɨn: “¿A'achuni yeehui petira'achaɨre'e ɨ tɨ ti'ineijte'e?” 6 ’Aj pu i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: “Anxɨte pua'amuaca ɨ taampu aɨjna ɨ aceiti tɨ aceituuna jetze ma'acan.” ’Ajta aɨn tɨ antyujmua'aree, ayaa pu nu'u hui tiraata'ixaa tɨcɨn: “Ya'acui i papee tɨ jetzen te'eyu'usi'i a'achu paj caj tira'achaɨre'e. A'ujyeijxɨ muaa, ca'anacan. Pata'aj seij auyu'uxa tɨ jetzen a'ayu'usi'i a'achu cumu anxɨ tamuaamuata'a taampu tɨ ara'ase.” 7 ’Tɨ'ɨj nu'u i ajta seij ayan tyu'utaihua'uri'i tɨcɨn: “Cari muaa, ¿a'achuni yeehui petira'achaɨre'e?” ’Ajta aɨn, ayaa pu hui tiraata'ixaa tɨcɨn: “Anxɨte pua'amuaca mediida ɨ triigu.” ’Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Ya'acui, i papee. Pata'aj seij auyu'uxa tɨ jetzen a'ayu'usi'i tɨcɨn: muaacuate paj nu'u ra'achaɨre'e.” 8 ’Ajta nu'u aɨn tɨ ti'iraijte'e, aɨ pu hui rɨ'ɨ tiraata'a a'ini rɨ'ɨ pu tyu'umuá'a aɨjna cɨme'e a'ij tɨ ye'i huarɨni. Majta aɨme ɨ maj huachaatɨme seij chuejra'a japua iiyan chaanaca japua, eitze'e mu raayɨ'ɨtɨ a'ij mej ye'i huarɨni ɨ seica ɨ ruxa'a tyaɨte macai aɨme ɨ maj maɨjna jetze ajtyama'acan ɨ tɨ hua'atatzavi'ijte'e ɨ tavastara'a. 9 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Caxu cha'a sana'a raaxɨjtya'a ɨ tumin iiyan tɨ ma'acan chaanaca japua. Che'e ayan tyajamuaatyáva'ɨre'en majca'ihua yee sej si ru'amiincustyamua'a cɨn antimué'itɨn mej mi maɨn amua'ancure'evi'itɨn tyamua'a naa ajna xɨcajra'an jetze tɨ'ɨj cai che'e ma'a a'a túmintan. Au mu hui amua'ancure'evi'itɨn a'u tɨ cai a'anaj á'avatzɨjsin ɨ hua'achi'i. 10 ’Aɨjna tɨ xa'apɨ'ɨn rɨcɨ aɨjna cɨme'e tɨ cɨle'enye'en cɨn ti'ityejvee, aɨ pu ajta xa'apɨ'ɨn rɨni tɨ pua'a ti'ityavaa a'ara'ani va'acan cɨme'e. Ajta aɨn tɨ hui cai xa'apɨ'ɨn rɨcɨ aɨjna cɨme'e tɨ cɨle'enye'en cɨn ti'ityejvee, aɨn capu ajta xa'apɨ'ɨn rɨni tɨ pua'a ti'ityavaa a'ara'ani va'acan cɨme'e. 11 ’Aɨj pu cɨn tɨ pua'a sacai tya'astya ɨ saj cɨn antyujmua'aree saj rajmuáre'e ɨ tumin tɨ yan seijre'e iiyan chaanaca japua, ni qui seyan ti'imua'atze tɨ a'atɨ ayan tyajamueijcate'esin sej raamuáre'en tɨ huapɨ'ɨ ti'ijnajchi para rusen cɨme'e. Capu xaa nya'u ayan te'eme. 12 ’Tɨ pua'a sacai tya'astya saj rajmuáre'en saɨjna cɨme'e tɨ Dioj amuaatapueijve, capu a'anaj amuaata'asin tɨ muejmi a'amua'a puéenya'a a'ara'ani. 13 ’Capu hui rɨ'ɨri tɨ a'atɨ hua'apuaca hua'utyavaɨre'en aɨme jemi ɨ mej tie'ijta. Tɨ pua'a ayan huarɨni, ayaa pu te'eme. Eihua pu rajchaɨ́ɨra'a a'ame ɨ seij, ajta eihua pu rɨ'ɨ tirajchaɨ́ a'ame ɨ saɨj. Na'ari, aɨ pu rɨ'ɨ tira'atzaahuatya'a a'ame ɨ seij. Ajta ɨ saɨj, aɨ pu ra'axaahuari'ira a'ame. Capu a'atzu rɨ'ɨri saj huataura'an tɨ Dioj tyajamuaataijte'en, tɨ pua'a hui saɨjna cɨn huataura'an saj tumin tisaɨre'en. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 14 Majta aɨme ɨ fariseos, eihua mu ranyacua'atzacaa ɨ tumin. Matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i, eihua mu ra'utaxaahuari'iri'i maɨjna ɨ Jesús. 15 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan xu aɨn pɨrɨcɨ ɨ sej seyan tyu'ujseijrata sej si rɨ'ɨ títyetyáturaave ɨ tyaɨte jemi. Ma ajta Dioj, aɨ pu ru'umua'aree a'ij sej een mu ru tzajta'a. Aɨjna tɨ nu'u ayan naa seijre'e ɨ tyaɨte jemi, aɨ pu hui a'ij pua'a seijre'e ɨ Dioj jemi. 16 ’Tɨj na'a hui ajna'ɨmɨ asta cai huataseijre ɨ Juan, aɨ pu'u tihue'ixaatya'acaa a'ij tɨ tira'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta a'ij mej ra'uyu'uxaca'a aɨme ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Tɨj na'a tyu'utaseijre ɨ Juan, aɨj mu tihue'ixaate'e ɨ nyuucari cɨme'e ɨ maj cɨn huaujtyamua'ave'en a'ij tɨ een ɨ Dioj jemi a'u tɨ tyeje'ijta. Majta naimi'i ti'ityese'e maj maun a'utyarute ca'anyejri cɨme'e. 17 ’Ajta aɨn yu'uxari, Moisés tyaacan tɨ ra'uyu'uxaca'a, auche'e pu hui nain cɨn tya'ara'astejsin. Eitze'e pu a'ateere maj ra'ara'asten cai nain tɨj na'a tɨ ti'iseijre'e iiyan chaanaca japua, ajta ɨ tajapua tɨ tyeje'eseijre'e. 18 Ajtahua'a seij nyuucari hua'uta'ixaa tɨcɨn: ―A'atɨ tɨ ma ruuraini ɨ ru'ɨj, tɨ pua'a e'eyan seij ancure'evi'itɨn, aɨ pu raxana'acɨre'en aɨjna jemi ɨ jɨita'a. Ajta, tɨ pua'a a'atɨ ra'ancure'evi'itɨn seij ɨ jɨita'a tɨ anacai ma ruurai ɨ rucɨn, aɨjna ɨ a'atɨ, aɨ pu hui ajta raxana'acɨre'en. 19 Ajtahua'a pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aa pu nu'u a'ahua'a chijtyaani e'echajca'a, tɨ naa e'enye'en ti'ityaujche'etyahua'a, cɨɨxuri cɨme'e tɨ ti'inacámua, ajta tɨ ti'ire'en. Tɨ'ɨj pɨ na'a pu ti'iyestyahua'a. Eihua pu hui ti'ina'achita'a aɨjna cɨme'e tɨ ruxaahua e'echajca'a. 20 ’Ajta nu'u aɨn tɨ cai a'ij ti'ijviicue'i, aa pu a'ityajca ta'apueerta a'u tɨ e'eche ɨ chijtyaani. Ayaa pu nu'u antyahuaaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ cai a'ij ti'ijviicue'i tɨcɨn Lázaro. Aɨ pu ti'icu'i. Nainjapua pu nu'u hui ca'atza ɨ rujetze. 21 ’Eecan pu raxe'eva'aca'a tɨ raacua'ani ɨ cue'ira tɨ tí'ite'ení tɨ tya'acajvitze meesa japua a'u tɨ tyaja'acua'a ɨ chijtyaani. Majta aɨme ɨ tzɨ'ɨcɨ, aɨ mu a'ure'eninyéica'a, majta raacánya'ɨxɨ ɨ tɨ hui ca'atza japua. 22 ’Tɨ'ɨqui ajna xɨcajra'an tɨ jetzen huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Lázaro, matɨ'ɨj nu'u mi aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e ɨ tajapua, aɨ mu ya'uvi'itɨ ɨ Abraham jemi a'u tɨ Dioj e'eseijre'e. Ajta aɨn ɨ chijtyaani, tɨ'ɨj nu'u i aɨn huamɨ'ɨ. Majta hui ra'ava'ana. 23 ’Au pu a'utyajturaa a'u tɨ a'ataasin ɨ taij. Eihua pu rajpueijtzica'a aɨjna ɨ chijtyaani tyaacan. Tɨ'ɨj i ajnyeeraca'a. Aj pu i raaseij aɨjna ɨ Abraham, ajta aɨjna ɨ Lázaro tɨ a'utyavaaca'a ɨ Abraham jamuan. 24 ’Aj pu i raatajé tɨcɨn: “Abraham, mɨ pej ni'iya'upua, na'ancu'uvajxɨ'ɨ. Pata'aj mu ya'utaite pamɨjna mɨ Lázaro tɨ ij amɨn ra'antíru'unyen ɨ ruxɨte tɨ ij naatyacɨmuajte'en ɨ nenyanú jetze a'ini eihua nu rajpueijtzi iiya taij tzajta'a.” 25 ’Ajta aɨn Abraham, ayaa pu nu'u hui tyu'utanyúu tɨcɨn: “Niyauj, ni pacai ramua'aree a'ij tɨ timuaavaɨj patɨ'ɨj pauj ruuricaa ɨ chaanaca japua. Eihua pu yeehui rɨ'ɨ timuaavaɨj. Ajta amɨn mɨ Lázaro, eihua pu a'ij pua'a tirajpueijtzica'a. Ma ajta ijii, aɨ mu yeehui rá'ancu'uvajxɨ'ɨsin meyajna. Pajta muaa, ijii parajpueiitzi paj pua'ame. 26 Ajta i'i, ayaa pu yeehui een, pu'uri ayan huaujruu tɨ ayan tye'etyácuuni'in. Aɨj pu cɨn cai rɨ'ɨri maj antacɨɨnye amun pujme'en muejmi jemi aɨme ɨ mej meyan raxe'eve'e. Ajta cai rɨ'ɨri maj ayun pujme'en aiitacɨɨnye tejmi jemi aɨme ɨ maj majta meyan raxe'eve'e.” Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa aɨjna ɨ Abraham. 27 ’Tɨ'ɨj i ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: “Tɨ pua'a ayan ti'eenye'en, niya'upua, ayaa nu yeehui muahuavii, paj amɨjna Lázaro huataite tɨ aun a'atanen nitaata tɨ e'eche, a'ini anxɨvica nu ti'ihuaamua'a. Che'e yeehui amɨn rɨ'ɨ tihuaja'uta'ixaate'en mej mi cai meyun pujme'en a'uva'acɨ'ɨca'an mej mi cai tirajpueitzi mua'ara'ani meyajna.” 29 ’Abraham pu nu'u ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: “Aɨ pu a'utyajturaa aɨme jemi aɨjna Moisés tyaacan tɨ ra'uyu'uxaca'a, ajta ɨ maj ra'uyu'uxaca'a aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Miche'e yeehui aɨjna huanamua.” 30 ’Ajta aɨn chijtyaani tyaacan, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: “Niya'upua, mɨ paj Abraham pueen. Capu ti'itɨj vaɨre'e. Aru tɨ pua'a yeehui a'atɨ tɨ ari huamɨ'ɨ aj pu huataseijre'esin aɨme jemi, aj mu mi saɨque ti'imua'ati ɨ Dioj jemi.” 31 ’Aj pu nu'u i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: “Tɨ pua'a macai raanamua a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, camu yeehui majta ra'antzaahuate'esin tɨ pua'a huataseijre'en hua'a jemi ɨ a'atɨ tɨ a'itáraa ɨ mɨ'ɨchite tzajta'a.” ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús.

Lucas 17

1 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eme tɨ ti'itɨ huataseijre'en ɨ maj cɨn autyaturan ɨ Dioj jemi. Aru lástima é'ecan jemin aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan ca'anijra'a hua'uta'an mej mi ti'itɨj cɨn auta'ɨtzen ɨ Dioj jemi. 2 ’Na'ajtzɨ aɨjna ɨ a'atɨ maj anacaican ra'acátapi'iran cɨjpaara'an jetze ɨ tetej sa'unijra'a tɨ ve'e mej mi ra'atyajraini a jaata'a tɨ ij an aujamɨn a'u tɨ autɨ'ɨj. Eitze'e pu hui tiraatyava'ɨrihua'an cai ayan tiraatyava'ɨrihua'an tɨ pua'a aɨn ca'anijra'a tihua'uta'an aɨme ɨ maj cɨle'en mej mi maɨn autyaturan ɨ Dioj jemi. 3 ’Aɨj pu cɨn, rɨ'ɨ xu'u muan. Tɨ pua'a aɨn a'ihuaara'a autyaturan mueetzi jemi, pata'aj ra'ajtya'axɨ'ɨn. Tɨ pua'a saɨque tyu'umua'ati mueetzi jemi, aj paj xaa tiraatauuni'ira. 4 ’Tɨ pua'a seij xɨcaj, a'atɨ autyaturan mueetzi jemi aráhua'apuacajretze, ajta tɨ pua'a aɨn a a'uré'enyen mueetzi jemi ayan pua'amua aráhua'apuacajretze tɨ'ij ajtahua'a ayan timuaatahuavii yee tinaatauuni'iri'i ɨ nyaj cɨn autyajturaa mueetzi jemi, ayaa paj hui huarɨni pej tiraatauuni'i. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 5 Majta aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, ayaa mu tiraata'ixaa maɨjna ɨ tavastara'a tɨcɨn: ―Taatávaɨre'e tyata'aj tya'antzaahuate'en eitze'e. 6 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨ pu tyu'ujxe'eve'e saj cɨj caj tya'antzaahuate'en. Tɨ pua'a seyan cɨj caj sana'a tya'antzaahuate'en, ayaa pu tyu'utarɨ'ɨristari sej seyan tiraataijte'en saɨjna ɨ huarej tɨ a'ityujcuta, tɨ a e'ita'a jaata'a e'etyaujhuiite'en rusaɨj. Ajta aɨn huarej, ayaa pu rɨni a'ij sej tiraataijte'esin. 7 ’Tiche'e teyan tiraataxaj. Tɨ pua'a a'atɨ ti'imuare'e muejmi jemi aɨjna cɨme'e tɨ tasaahua na'ari canya'axɨ cha'ɨ, ¿A'ini ye'i setiraatajeevi tɨ'ɨj aɨn uvé'enyen a'u tɨ tyaja'amuare'e? ¿Ni qui hui seyan tiraatájeevi yee: “Mu a'uta'iyi'i, a'ujyeijxɨ'ɨ pata'aj tyu'ucua'ani”? Caxu xaa nya'u seyan tiraatájeevi silu ayaa xu'u tiraatájeevi tɨcɨn: “Pata'aj yee rɨ'ɨ tyu'uruuren ɨ tyej ti'icua'ani. Pajta, pata'aj rɨ'ɨ hua'aruuren pej pi titaamin, aj pu yee xaa huatarɨ'ɨristari pej tyu'ucua'ani, pajta paj huaye'en.” 9 ’Ajta aɨn, tɨ'ɨjta ari ayan tyu'uruuren a'ij sej tiraataij, ¿ni sacai che'e a'ij tiraata'ixaate'esin yee che'e Dioj timuaatanajchite'en? Caxu xaa nya'u a'atzu, a'ini ayaa pu tyu'uruu a'ij sej tiraataij. 10 ’Ayaa xu che'eta sana'a huarɨni. Satɨ'ɨj seri raacɨ́'ɨ nain cɨme'e ɨ tɨ cɨn Dioj tyajamueijca, ayaa xu'u tyu'utaxajta yee catu hui ti'itɨj vaɨre'e ityan. Ayaa tu'u huarɨj a'i tɨ tyu'ujxe'eve'e itejmi jemi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 11 Auche'e pu huama'aca ɨ juye jetze Jerusalén tɨ a'uré'eninyei. Au pu a'uma'aca a'u tɨ a'avastɨme aun tɨ huatacá'a u Samaariya, ajta u Galileeya. 12 Tɨ'ɨj aun a'utyarutijma'acaa, au mu ra'antinajchaca'a ɨ tyetyaca ɨ maj tamuaamuata'a ara'ase. Aɨme meti'icucui'i maɨjna cɨme'e tɨ tinyajxɨ hua'ahue'ira'a jetze, ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn leepra. A'atzu mu ɨmɨ a'utyahuiixɨ. 13 Matɨ'ɨj mi ca'anin cɨn raatajé tɨcɨn: ―Jesús, mɨ paj maeestru pueen. Pata'aj tá'ancu'uvajxɨ'ɨn. 14 Tɨ'ɨj Jesús hua'useij, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj u a'uju'un hua'a jemi ɨ mej ti'ivaɨre'e u teyujta'a sej si huataujseijrata maj maɨn raamua'aree tɨcɨn xu'uri huaruj. Matɨ'ɨj mi u a'uju'un. Mu'uri a a'uju'uca, aj mu mi huaruj. 15 Tɨ'ɨj i saɨj huara'araa tɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨcɨn pu'uri huaruj. Aj pu i a'atzu ca'anin cɨn tyu'utaxajtaca'a ɨ Dioj jemi tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ nu timuaata'asin nyavastara'a. 16 Aj pu i a'arajve a chuaata'a a vejli'i jemin ɨ Jesús. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Che'e Dioj timuaatanajchite'en. Aɨjna ɨ a'atɨ, Samaariya pu e'ema'acan. 17 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni macai ara'ase a'achu cumu tamuaamuata'a aɨme ɨ maj huaruj? ¿A'uni a'ij me'en ɨ seica ɨ maj aramuaaca? 18 ¿Ni amɨ na'a rusaɨj huara'araa tɨ ij rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj jemi, amɨjna tɨ seij chuejra'a japua e'ema'acan? 19 Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ ti'icui'ica'a tɨcɨn: ―Ajchesi. Papu'uri huaruj a'ini petya'antzaahua. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 20 A'anaj pu ayan tyuju'urɨj. Aɨ mu fariseos meyan tiraataihua'uri'i maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿A'anajni rɨ'ɨ tyaja'ure'enyejsin tɨ Dioj tyu'utaijta iiyan chaanaca japua? Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―A'anaj tɨ tyaja'ure'enyejsin tɨ Dioj tyu'utaijta iiyan chaanaca japua, capu ayan huataseijre'esin aɨjna cɨme'e ɨ saj cɨn raamua'aree, ajta ɨ saj cɨn raaseij yee pu'uri yan huataseijre. 21 ’Camu hui meyan tiraataxajta ɨ tyaɨte yee, “Ya'acui seijre'e”, na'ari yee, “A'acuí seijre'e”. Camu a'atzu, a'ini pu'uri ye seijre'e aɨjna cɨme'e nyej nyaa ya huatyejvee muejmi tzajta'a. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 22 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Pu'uri ajna tyaja'ure'enyejsin ɨ xɨcajra'a sej jetzen seyan raxe'eva'a xa'aju'un huapɨ'ɨ sej raaseij nyatɨ'ɨj anacai tye'entyarute nyaɨjna cɨme'e nyaj nain cɨn antinmua'aréera. Aru, caxu hui raseijran. 23 ’Tyetyaca mu meyan tyajamuaata'ixaate'esin tɨ cɨme'en yee pu'uri ajna tyaja'ure'enye tɨ Dioj tyu'utaijta iiyan chaanaca japua a'ini ya pu nu'u huatyejvee na'ari yee ma pu nu'u huatyejvee na'ari yee aa pu nu'u e'eseijre'e. Caxu hui u a'ucɨ́'ɨca'an hua'ajamuan. 24 A'ini, ayaa nu hui seira'a na'ame nyajna xɨcajra'an nyej jetzen anacaican tye'entyaruti nyaɨjna cɨme'e nyaj nain cɨn antinmua'aréera na'ame. Ayaa nu che'eta nyana'a seira'a na'ame matɨj ɨ maj tyámaxcɨva'ara u ute'e. Tɨ'ɨj huatátaaxɨ'ɨn, ca'anacan pu huanyeeri'icɨ ye'icaa a'ame. 25 ’Aru mi'i pu hui ayan tyu'ujxe'eve'e nyej eihua rajpueiitzi na'ara'ani inyaa. Ayaa pu ajta tyu'ujxe'eve'e mej nyetite aɨme iiji maj huátyaamua. 26 ’Ayajna tɨj tyu'urɨj ajca'ihua'ɨmɨ tɨ'ɨj auj ruuricaa aɨjna ɨ Noé tyaacan, ayaa pu che'eta na'a te'eme ajna xɨcajra'an jetze nyaj jetzen ya uve'enyejsin inyaa, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. 27 ’Meti'icua'acara'a ɨ tyaɨte, majta ya'acara'a. Seica mu nyejnya'ɨjcha'acara'a, majta seica vivɨ'ɨcha'acara'a. Camu a'ij mana'a. Ayaa mu rɨjcaa asta na'a cai Noé aun pu a'utyajrupi ɨ baarcu jetze. Ajta pu i eihua tijɨstyaca'a ɨ jaj. Aɨ pu hui naijmi'ica antipua'ari. 28 ’Ayaa pu che'eta tiraaruu ajca'ihua'ɨmɨ tɨ'ɨj auj ruuricaa aɨjna ɨ Lot tyaacan. Aɨ mu ti'icua'acara'a ɨ tyaɨte. Majta ya'acara'a. Majta ti'inanaavacara'a. Majta ti'ituaacara'a. Majta ti'ihuiityahua'a mu mi, majta chi'i ta'ahuacara'a. 29 ’Aru ajna xɨcajra'an jetze tɨ'ɨj Lot huiirajraa aujna u Sodoma, taij pu hui huaje'icáaxɨre, tɨ azufre cɨn á'ataaca'a. Naijmi'ica pu antipua'araca'a. 30 Ayaa pu che'eta na'a tihua'aruuren ajna xɨcajra'an jetze nyaj huataseijre'esin inyaa i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. 31 ’Ayaa xu hui huarɨni ajna xɨcajra'an jetze. Tɨ pua'a a'atɨ an a'ujvaaca ɨ ruchi'i japua tɨ ava'ajaxu'umue'i, tɨ pua'a aun tya'ura'aca ɨ tia'ara'an u chi'ita, che'e cai aun utyaru'iipiche'en tɨ ij tye'ira'ɨn. Ajta aɨn tɨ tyaja'amuare'e ɨ ruvi'ira'ata'a, che'e ajta aɨn cai u a'uye'ican u ruche tɨ ij ti'itɨ a'uva'ɨn. 32 ’Sata'aj hui ra'utamua'aree a'ij tɨ tiraaruu ɨ ɨra'ara'an ɨ Lot tyaacan. 33 A'atɨ tɨ na'a, tɨ pua'a aɨn ayan huarɨni a'ij tɨ tirajtyau rusaɨj tɨj na'a nain xɨcaj tzajta'a, aɨ pu xaa a'uvaɨjtzi. Ajta aɨn tɨ taura'aca tɨ huamɨ'ɨni ineetzi jetze ma'acan, aɨ pu xaa huatyaturaasin tɨj na'a rusen cɨme'e. 34 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, ajna tɨca'ari tzajta'a, ma hua'apua mu huatyéje'itɨ́ mua'aju'un ɨ utaatzi japua. Dioj pu hui seij á'avi'itɨn. Ajta ɨ saɨj, aa pu a'utyaturaasin. 35 ’Majta hua'apua juuca, ma naijmi'i mu tya'atɨ'ɨxɨ́ mu mua'aju'un. Dioj pu seij á'avi'itɨn. Ajta ɨ saɨj, aa pu a'utyaturaasin. 36 ’Majta hua'apua tyetyaca, ma naijmi'i mu tyaja'amuára'a mua'aju'un u vi'ira'ata'a. Dioj pu hui ajta seij á'avi'itɨn. Ajta ɨ saɨj, aa pu a'utyaturaasin. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 37 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Tavastara'a, ¿a'uni jetzera'a ra'avi'itɨn ɨ Dioj? Ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Au mej e'etyujsaɨre'esin ɨ mua'ara'ica a'u tɨ ti'itɨ aucá'a tɨ mɨ'ɨchi.

Lucas 18

1 Aj pu i Jesús seij nyuucari cɨn tihua'uta'ixaa mej mi raamua'aree tɨ ayan nu'u tyu'ujxe'eve'e mej tyenyuuca'an a'anaj tɨ na'a. Ajta ayan tyu'ujxe'eve'e maj nu'u cai ruxaamɨste'e. 2 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aa pu nu'u a'ahua'a seij chajta'ana jetze a'atɨ pu e'echajca'a tɨ juees cɨn ti'ityavaaca'a. Capu nu'u hui ra'atyesa'acaa ɨ Dioj aɨjna ɨ juees, capu ajta jetzen ruxe'eva'acaa a'ij tɨ ti'itɨ hua'aruure ɨ tyaɨte. 3 ’Meenti nu'u saɨj aun a'utyavaaca'a jɨita'a tɨ huaujsaɨjtaraca'a. Ajta aɨn ɨ jɨita'a, a'anaj tɨ na'a pu a'ure'eninyéica'a ɨ juees jemi. Ayaa pu nu'u hui ti'ijhuaviiraca'a tɨcɨn: “Pata'aj yeehui peyan naaruuren paj nya'uxɨjte'en paɨjna cɨme'e tɨ a'atɨ nyejchaɨre'e.” 4 ’Ajta aɨn ɨ juees, aɨ pu nu'u ra'ijmɨjraca'a. Pu'uri a'atyeevi'i tɨ ayan raruurajca'a. Aj pu i ayan tyu'umuá'a tɨcɨn: “Ee xaa nya'u, canu yeehui ra'atese'e ɨ Dioj, capu ajta nyeetzi jetze ruxe'eve'e a'ij tɨ ti'itɨj hua'aruure ɨ tyaɨte. 5 Aru amɨjna mɨ jɨita'a, tɨ'ɨj pu na'a pɨ yeehui ya taninyei. Eecan pu nyajaaxaijte'e. Tij cai nyaa nu yeehui ra'axɨjte'en nyaɨjna cɨme'e tɨ a'atɨ rajchaɨre'e. Na'ari cai, ajtahua'a pu yeehui yatáninyéica'a a'ame asta nyana'a cai tacua'anaxɨ'ɨn nyaɨjna cɨme'e.” Ayaa pu nu'u tyu'umuá'a. 6 Ajta tavastara'a pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Xaanamuajri'i muan a'ij tɨ ti'ixa aɨjna ɨ juees tɨ a'ij pua'a ti'ityujcha'ɨ. 7 Ajta aɨn ɨ Dioj ɨ saj rajya'upua, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e a'ij tɨ huarɨni muejmi cɨme'e ɨ tɨ amua'antihuau? ¿Ni cai amuá'axɨjte'en aɨjna cɨme'e ɨ maj amuájchaɨre'e ɨ a'amua xa'aj tyaɨte, ɨ tɨ Dioj amua'antihuau? Ai nya'u cai. Nain xɨcaj tzajta'a, ajta nain tɨca'ari tzajta'a, muan xu rahuavii tɨ ayan huarɨni. ¿Ni qui a'ateere tɨ á'amue'ijmɨ́ɨra a'ame? Capu xaa nya'u a'atzu. 8 ’Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e. Dioj pu ayan tyá'ujca'anye tɨ ama'uxɨjte'en aɨjna cɨme'e ɨ maj amuájchaɨre'e. Ajta ca'anacan pu ayan rɨni. Ma ajta, nyatɨ'ɨj uvé'enyen inyaa i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, ¿ni qui macai che'e tya'atzaahuate'e aɨme ɨ maj yan chaanaca japua huachaatɨme? Camu a'atzu, tzɨte'e. 9 Jesús pu ajtahua'a seij nyuucari cɨn tihua'uta'ixaa aɨme cɨme'en ɨ mej meyan tyu'umuá'a ɨ ru tzajta'a tɨcɨn rɨ'ɨ mu nu'u ti'ityetyaɨte, ɨ maj majta hua'axaahuata ɨ seica ɨ ruxa'a tyaɨte. Tɨcɨn: 10 ―Aɨme ɨ tyaɨte, ɨ maj hua'apua, au mu nu'u a'utyajrupi teyujta'a mej mi maun huatyejnyuuni. Saɨj pu fariseo pueenya'a. Ajta ɨ saɨj, aɨ pu hui pɨrɨcɨ tɨ hua'ajijva'acaa ɨ mej ti'itɨcɨ. 11 ’Ajta aɨn ɨ fariseo, aɨ pu nu'u huatyeechaxɨ. Aɨ pu i autyejche tɨ ayan tyu'utyejnyuuni ɨ rutzajta'a tɨcɨn: “Dioj, eecan nu huatantyamua'ave'e mueetzi jemi a'ini canu yeehui neyan een matɨj e'en ɨ seica ɨ tyaɨte. Aɨ mu yeehui ti'inahua'a na'ari a'ij mu pua'a titetyújcha'ɨ, majta meti'ixána'acɨra'a juucate jamuan. Canu yeehui nyajta neyen een tɨj amɨjna tɨ hua'ajijve'e aɨme ɨ mej ti'itɨcɨ. 12 Hua'apuacajretze nu yeehui ne'itzi'ivi sei iteeri cɨme'e. Nyajta neyan tiraata'acaa seij tamuaamuata'a tɨ anxɨte ma'acan ɨ tɨ tinaacɨ'ɨ.” 13 ’Ajta aɨn tɨ hua'ajijve'e ɨ mej ti'itɨcɨ, aa pu nu'u hui a'atzu ɨmɨ a'utyaváa. Capu nu'u ajta á'ujca'anyajca'a tɨ ute'e a'ujnyeere, silu antyáujtu'axa'a ɨ rutaviitze'e ɨ rumuajca'a cɨme'e. Ayaa pu nu'u tyu'utyeenyuu tɨcɨn: “Dioj, pata'aj yeehui na'ancu'uvajxɨ'ɨn ineetzi, a'ini a'ij nu pua'a ti'itincha'ɨ.” Ayaa pu'u hui tyu'utaxajtaca'a. 14 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e aɨjna ɨ a'atɨ tɨ hua'ajijve'e ɨ mej ti'itɨcɨ, aɨ pu xaa urare'enya'acan cɨn huatyajturaa ɨ rutzajta'a ɨ Dioj jemi tɨ'ɨj a'ará'a ɨ ruche. Ajta ɨ saɨj ɨ fariseo, capu hui a'atzu xa'apɨ'ɨn tyu'utyajturaa ɨ Dioj jemi. Ayaa pu'u tieenya'a a'araa a'ini tɨ pua'a a'atɨ tɨ na'a á'ujtzaahuate'e, aɨ pu tyu'utatyévi'ira'ata. Ajta tɨ pua'a a'atɨ tɨj na'a cai ayan tya'ujtzaahuate'e, Dioj pu va'acan cɨn tí'iraijcate'en. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 15 Majta seica ɨ tyaɨte, tɨ'ɨrii mu a ye'eve'evi'itɨche ɨ Jesús jemi tɨ ij aɨn hue'ire'echuiixɨ'ɨn tɨ ij Dioj ayan aɨjna cɨn rɨ'ɨ tihua'uta'an. Matɨ'ɨj maɨn hua'useij aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj mi hua'ajtya'axɨ ɨ tyaɨte. 16 Ma ajta aɨjna ɨ Jesús, aɨ pu hua'utajee ɨ tɨ'ɨrii mej mi a'iré'enyen ɨ jemin. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Miche'e mamɨn ma huaje'eve'evi'itɨn ineetzi jemi mɨ tɨ'ɨrii. Caxu hue'ijmɨjra a'ini amɨme pu hui ti'icɨ'ɨti mej mi maun a'utyarute aujna Dioj tɨ e'eseijre'e. 17 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, a'atɨ tɨ na'a tɨ hui cai ayan che'eta na'a á'ujca'ane tɨ Dioj tiraataijte'en a'ij mej titya'ujca'ane mɨ tɨ'ɨrii, capu xaa nya'u ajna a'utyaruti a'u tɨ Dioj e'eseijre'e. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 18 Ajta aɨn ɨ a'atɨ, au pu a'utyavaaca'a. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ tie'ijta. Ayaa pu tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Maeestru, mɨ paj uraré'en ɨ a'a tzajta'a, a'ini tyu'ujxe'eve'e nyej neyan huarɨni tɨ ij tinaacɨ'ɨti nyaj ruuri na'ara'ani para rusen cɨme'e. 19 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn peyan ti'inyaxa yee nyaj uraré'en yu nya tzajta'a? ¿Ni pacai ramua'aree tɨ saɨj na'a aɨn pueen tɨ uraré'en ɨ ru tzajta'a? Ai pu aɨn pueen ɨ Dioj. 20 ’Papu'uri hui ru'umua'aree a'ij tɨ Dioj tyu'utaijtaca yee capaj ti'ixana'acɨra'a, capej yee ti'ityacui'ica, capaj ajta yee ti'inahua'a, capaj ajta yee ti'ihue'itaca. Pajta yee rɨ'ɨ tihua'uchaɨn a'ataata, pajta a'anaana. 21 Ajta aɨn tɨ tie'ijta, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nain nu cɨn tira'ara'astijre tɨj na'a nyej che'e pa'arɨ'ɨsta. 22 Tɨ'ɨj Jesús raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a, aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Saɨj pu'u hui mua'aturaate'e. Pata'aj nain tyu'utuaani a'achu paj caj tí'ijcha'ɨ. Aj pej pi hua'ura'an ɨ tumin aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. Tɨ pua'a peyan huarɨni, aj paj xaa ra'ancura'asin ɨ tɨ tajapua e'eseijre'e aɨjna tɨ huapɨ'ɨ ti'ijnajchi. Aj pej hui pijta'i mu a'arájra'ani neetzi jamuan. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 23 Ajta aɨn tɨ tie'ijta, tɨ'ɨj raanamuajri'i a'ij tɨ Jesús tyu'utaxajtaca'a, eecan pu huataujxaamɨste a'ini eihua pu tí'ijchaɨca'a. 24 Aj pu i Jesús ra'araaseij. Tɨ'ɨj i ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Eecan pu huapɨ'ɨ hua'amuare'eriste'e aɨme chijtyaani mej mi maun a'utyarute u tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e. 25 ’Ee xaa nya'u, ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ti'ayajna, eitze'e pu muare'eri tɨ chijtyaani aun a'utyarute u tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e cai tɨ cameeyu'u ti'itɨ anaarute ɨ pɨ'ɨse'e jetze. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 26 Majta maɨn ɨ maj raanamuajri'i, ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini ye'i ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ aun huatyaturan Dioj tɨ e'eseijre'e? 27 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨme jemi ɨ tyetyaca, capu xaa a'ij ti'irɨ'ɨri. Ma ajta Dioj, aɨ pu xaa raayɨ'ɨtɨ. 28 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, nain tu hui teri tyaja'uhua'axɨ ɨ tyej tí'ijchaɨca'a tyej ti á'ujhua'anye'en a jamuan. 29 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, ayaa pu hui tihua'acɨ'ɨti a'atɨ tɨ na'a tɨ ari eitze'e rɨ'ɨ tinajcha'ɨ ineetzi cai maa a'atɨ aɨjna cɨme'e tɨ nyaa jamuan a'ucha'acan. Tɨ pua'a hui a'atɨ ayan eitze'e ti'ijxe'eva'a tɨ nyaa jamuan á'ucha'acanye'en cai ayan ti'ijxe'eva'a tɨ aun huatyaturan ɨ ruchi'ita, nusu tɨ pua'a eitze'e rɨ'ɨ tinajcha'ɨ ineetzi cai ɨ ru'ɨj nusu ɨ ruja'atzimuá nusu ɨ rucu'utzimuá nusu ɨ rujuutzimua'a nusu ɨ ruvaujsimua'a, eihua pu eitze'e ra'ancura'asin ijii tɨ yu auume aijna jetze i chaanaca, ajta, aɨ pu hui ruuri a'ame para rusen cɨme'e tɨ'ɨj majca'i huayee tɨ ye e'eve'eme. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 31 Tɨ'ɨj i rujɨme'e hua'utajee aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tu'uri hui tɨmua'a a a'ujnyejsin antivi Jerusalén. Ajta naijmi'i pu tya'araurastejsin a'ij mej ye'i tira'uyu'uxaca'a aɨme ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan ineetzi cɨme'e, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. 32 ’Aɨ mu tyu'utatuire'esin ineetzi aɨme jemi ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan. Majta aɨme, aɨ mu na'axaahuari'ira mua'aju'un, majta a'ij pua'a ti'inyaxajtan. Aɨ mu hui majta naatyétzi'itzica'imuaxɨ'ɨsin, majta naatyávajxɨ'ɨsin. Matɨ'ɨj mi nyeje'icatan. Tɨ'ɨj hui ari hueica xɨcaj jetze tyajaume'én, aj nu ni aitára'ani hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 34 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, camu a'atzu yau'eitaa mua'araa. Aɨ pu ra'avaataca'a a'ij tɨ huataujmua'a. Aɨj pu cɨn cai a'ij tihua'amityejtya'acaa a'ij tɨ huataujmua'a ɨ tɨ raataxajtaca'a. 35 Aa mu vejli'i a'ucaju'uca ajna a'ahua'a u Jericó. Meenti saɨj, aa pu a'utácatii juye tɨ a'atanínye'ij, tɨ limujna huauuca'a. Aracun aɨjna ɨ a'atɨ. 36 Tɨ'ɨj aɨn hua'unamuajri'i maj eihua tyaɨte u a'ucɨ́'ɨca'an, tɨ'ɨj i aɨ tyu'utaihuau ti'itɨ tɨ a'ij rɨjcaa. 37 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ya pu e'icaave'eme aɨjna ɨ Jesús, Nazaret tɨ e'ema'acan. 38 Tɨ'ɨj i ayan tiraatajee tɨcɨn: ―Jesús, mɨ pej i'i huaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ David tyaacan, pata'aj hui na'ancu'uvajxɨ'ɨn. 39 Majta maɨn ɨ maj anáatyá'a muaajú'ucaa, aɨ mu ra'ajtya'axɨ, majta raata'ijmɨjri'i tɨ nu'u cai ti'ixajta. Ma ajta aɨn cai, capu raatapua'ajtaca'a. Eitze'e pu ca'anin cɨn tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Mɨ paj huaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ David tyaacan, pata'aj na'ancu'uvajxɨ'ɨn ineetzi. 40 Ajta aɨn ɨ Jesús, aa pu a'utyeechaxɨ. Ajta hua'utaij mej ye'eve'evi'itɨn jemin. Tɨ'ɨj a vejli'i ave'ema'acaa, Jesús pu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini ti'itɨ peti'ixe'eve'e nyej neyan muaruuren mueetzi? Aj pu i aɨn ta'aracun, ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Nyavastara'a, ayaa nu hui ti'ijxe'eve'e nyaj nyajta atanyeere. 42 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu muaata'asin paj pajtahua'a atanyeere. Papu'uri huaruj a'ini petya'atzaahuate'e muaa. 43 Cɨme'en pu'u ayan tiraata'ixaa, aj pu i aɨn ta'aracuunica'a, atanyeeraca'a. Ajta á'uraa jamuan ɨ Jesús. Ajta rɨ'ɨ pu tiraata'acara'a ɨ Dioj. Majta aɨme ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj raaseij, aɨ mu majta rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj.

Lucas 19

1 Tɨ'ɨj i Jesús aun pu a'utyajrupi u Jericó. Au pu e'ita'a auma'aca. 2 Meenti saɨj aun a'utyavaaca'a tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Zaqueo. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ tihue'ijte'e aɨme ɨ maj hua'aji'ivi ɨ mej ti'itɨcɨ. Chijtyaani pu pueen aɨjna ɨ Zaqueo. 3 Aɨ pu raseijramɨ'ɨcaa a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ aɨjna ɨ Jesús. Aru capu rɨ'ɨristacaa a'ini eihua mu tyaɨte, ajta i'itzapuatuun aɨjna ɨ Zaqueo. 4 Aɨj pu cɨn anayeixɨ'ɨ a'utáichajraa. Aj pu i antiraa ɨ mejchi jetze tɨ ij raaseij tyamua'a naa a'ini pu'uri ramua'areeraca'a tɨcɨn aa pu a'ire'enyejsin. 5 Tɨ'ɨj Jesús aun a'ire'enye, aj pu i ajnyeeraca'a ɨ cɨye jetze. Aj pu i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Zaqueo, pata'aj ca'anacan acajra'ani. Ayaa pu hui tyu'ujxe'eve'e nyej nyaun a'ara'asti ijii nyajna pe e'eche. 6 Tɨ'ɨj i ca'anacan acajraa. Aj pu i ra'ancure'evi'itɨ tyamua'a naa aɨjna ɨ Jesús. 7 Majta aɨme ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj raaseij, matɨ'ɨj mi autyajhuii mej meyan a'ij pua'a ti'ixajta tɨcɨn: ―Au pu a'uméj tɨ aun a'ara'asti a'u tɨ e'eche saɨj tɨ a'ij pua'a ti'ityujcha'ɨ. 8 Ajta aɨn Zaqueo, a pu a'utyeechaxɨ. Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Casi'i, nyavastara'a, nu'uri e'ita'a hua'utapueijve'esin aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, e'ita'a ɨ nyaj tí'ijcha'ɨ. Ayaa nu hui nyajta rɨni. Tɨ pua'a nyacai a'anaj a'atɨ tyu'unahue'iri'i, ayaa nu muaacuaca pua'amuaca raata'asin. 9 Aj pu i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ijii pu xaa Dioj hue'irajtuaa aɨme iiya mej che a'ini aijna ɨ a'atɨ, ai pu ajta aɨn pueen huaacɨxa'ara'an aɨjna ɨ Abraham tyaacan. 10 ’Ayaa pu ti'en a'ini inyaa, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu hui een cɨn a'uve'eme nyej ni hua'ava'ahuauni, nyajta hue'irajtuaani aɨme ɨ maj meyan á'ujhua'an cu xuee maj a'uveti. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 11 Mauche'e mu ti'inamuáaraca ɨ tyaɨte, tɨ'ɨj Jesús seij nyuucari cɨn tihua'uta'ixaa a'ini pu'uri vejli'i antyenyéesima'acaa anti Jerusalén. Majta aɨme ɨ tyaɨte, ayaa mu ti'imuajcaa tɨcɨn pu'uri tɨmua'a huataseijre'esin tɨ Dioj autyejcheni tɨ tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 12 Aɨj pu cɨn ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu nu'u hui a'anaj tyuju'urɨj aɨjna ɨ a'atɨ tɨ hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte ɨ mej tie'ijtacaa. Tɨ'ɨqui u a'uma'a a'ame seij chuejra'a japua mej mi maun ye'entihuauni rey cɨme'e. Tɨ'ɨjta'i nu'u uve'enyejsin. 13 ’Tɨ'ɨj cai xɨ u a'umej, anacaican pu nu'u aɨme hua'utajee ɨ mej ti'imuare'e ɨ jemin. Tamuaamuata'a mu hui ara'asaca'a. Aj pu i tumin hua'uta'a seij ajta seij, tɨ ayan ti'ijnajchi ayan pua'amua a'achu maj ramue'itɨcɨ hueica maxcɨra'i cɨme'e. Ayaa pu nu'u tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Sata'aj saɨjna cɨn tiraamuáriste'en tɨ eitze'e raamue'itɨn, asta nyana'a cai uvé'enyen.” 14 ’Ma majta maɨn ɨ tɨ tihue'ijte'e, aɨ mu nu'u hui rájchaɨra'acaa. Matɨ'ɨj mi seica huataityaca'a mej mi meyan tiraata'ixaate'en yee maj cai raxe'eve'e tɨ aɨn te'entyarute ɨ rey cɨme'e. 15 ’Ma ajta aɨn tira'antyajrupi rey cɨme'e. Ajta nu'u uve'enye ajna tɨ e'eche. Aj pu i hua'utajee aɨme ɨ tɨ hua'uta'a ɨ tumin tɨ ij raamua'aree a'achu maj caj raamue'itɨ saɨj ajta saɨj. 16 ’Ajta aɨn tɨ anacai a a'ire'enye, ayaa pu nu'u hui tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, aɨjna ɨ tumin mueetzi tɨ a'a, ayaa pu yeehui tamuaamuata'a pua'amuaca huamue'itɨ.” 17 ’Ayaa pu nu'u tyu'utanyúu aɨjna tɨ ti'iraijte'e tɨcɨn: “Xa'apɨ'ɨn paj huarɨj mɨ paj rɨ'ɨ ti'inyavaɨre'e. A'ini capaj ti'itɨj cɨn a'utya'ɨtzee paɨjna cɨme'e tɨ cai ve'e, nyaa nu yeehui ti'imueijcate'en pata'aj tyu'utaijta tamuaamuata'a pua'amuaque ɨ chajta'ana jetze.” 18 ’Ajta aɨn tɨ ti'ivaɨre'e tɨ ra'itya'asi, aɨ pu ajta a a'ire'enye. Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, aɨjna ɨ tumin, mueetzi tɨ a'a, anxɨvica pua'amuaca huamue'itɨ.” 19 ’Ajta aɨn tɨ ti'iraijte'e, ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Ayaa nu yeehui ti'imueijcate'en pata'aj tyu'utaijta anxɨvique pua'amuaque ɨ chajta'ana.” 20 ’Tɨ'ɨqui saɨj a a'ire'enye tɨ ti'ivaɨre'e ɨ jemin. Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Nyavastara'a, ya'acui yeehui mueetzi tɨ a'a ɨ tumin. Ayuu nu jetze ra'ancaajɨ'ɨque cɨɨxuri jetze. Nyatɨ'ɨj ni yeehui raatya'avaataca'a. 21 Ayaa nu yeehui huarɨj a'ini nyamuaatatzɨn. Muare'eri tɨ a'atɨ rɨ'ɨ tyu'utyaturan mueetzi jemi. Muaa paj raara'asa'ɨri ɨ paj cai tyu'uta'a. Pajta muaa ti'itza'anaca a'u pej yeehui cai tyaja'ahuastya.” 22 ’Aj pu nu'u i ayan tyu'utanyúu aɨjna tɨ ti'iraijte'e tɨcɨn: “Nyaa nu yeehui pueijtzi muaata'asin nyaɨjna cɨme'e a'ij pej tyu'utaxajtaca'a, mɨ paj a'ij pua'a ti'ivaɨre'e. Muaa pa rú'umua'areeracaa tɨcɨn nyetie'ijtaca ca'anyejri cɨme'e. Nyajta raara'asa'ɨri ɨ nyaj cai tyu'uta'a. Pajta peyan ti'inyaxa yee neti'itza'anaca a'u nyaj cai tyaja'ahuastya. 23 ’Tɨ pua'a yeehui peyan ti'imuajcaa, ¿a'ini een cɨn pacai peyan huarɨj paj a yáuutuaa ɨ tumin hua'a jemi ɨ mej tí'inya'ɨjtya tɨ i a'atzu raamue'itɨn? Ayaa papu'u cɨn huárɨniiche'e, nyaa nu ra'ancurá'aniche'e neetzi tɨ nya'a, nyajta ɨ tɨ raamue'itɨ nyatɨ'ɨj uve'enye.” 24 ’Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj a vejli'i a'utyáuuca'a tɨcɨn: “Sata'aj yeehui ra'ari'i ɨ tumin tɨ ru'ityá'a, sej si raata'an saɨjna tɨ tamuaamuata'a ru'ityá'a.” 25 ’Majta aɨme, ayaa mu nu'u tiraata'ixaa tɨcɨn: “Tavastara'a, ¿a'ini tɨ i? Amɨ pu yeehui ari ru'ityá'a tamuaamuata'a pua'amuaca ɨ tumin.” 26 ’Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Ayaa nu yeehui tyaja'amue'ixaate'e. A'atɨ tɨ na'a tɨ eihua tí'ijcha'ɨ aɨjna cɨme'e tɨ rɨ'ɨ tyu'utavaɨ, eitze'e pu yeehui ti'ijcɨ'ɨti aɨjna. Ajta a'atɨ tɨ na'a tɨ cai ti'itɨ ticha'ɨ aɨjna cɨme'e tɨ a'ij pua'a tyu'utavaɨ, Dioj pu rá'ari'ira ɨ tɨ cɨj caj tí'ijcha'ɨ. 27 Majta aɨme ɨ maj nyejchaɨre'e, majta maj cai raxe'eva'acaa nyej rey cɨn te'entyarute nyej ni tihua'utaijte'en, ma xu yeehui hua'ave'evi'itɨn, sajta hua'ucui'ini iiya vejli'i nye jemi.” Ayaa pu nu'u hui tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ rey. 28 Tɨ'ɨj Jesús raatapua'ajtaca'a tɨ tihue'ixaate'en, aj pu i anayeixɨ'ɨ á'uraa. An pu a'ujnyéesima'aca anti Jerusalén. 29 Tɨ'ɨj ji aun vejli'i a'uré'enye aujna a'ahua'a Betfagé, ajta aujna a'ahua'a Betania, chajta'a tɨ aun a'utacá'a ajca'i jɨri jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Au pu hua'apuaca huataityaca'a ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj saun a'utyarute ajna chajta'a, aɨn tɨ e'eseijre'e ɨ juye jetze. Ajna vejli'i a'u sej a'utyaruti, aa xu puuru'u e'etyauuni tɨ a'ijtápi'i, tɨ cai xɨ a'ana a'atɨ japuan ave'eyeijxɨ. Sata'aj rá'ijxɨjta. Sajta ya'aráajan. 31 Tɨ pua'a hui a'atɨ ayan tyaja'amue'ihua'ura yee a'ini een cɨn sara'ixɨjta, sata'aj seyan tiraata'ixaate'en yee tavastara'a pu nu'u raxe'eve'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 32 Matɨ'ɨj mi maun u a'uju'un ɨ tɨ hua'utaityaca'a. Ayaa pu tye'irájraa tɨj tihua'uta'ixaa. 33 Matɨ'ɨj mauj rá'ijxɨjtajma'acaa ɨ puuru'u, matɨ'ɨj mi hua'useij aɨme ɨ tɨ hua'acɨi. Aj mu mi tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn sara'ijxɨjta mɨ puuru'u? 34 Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tavastara'a pu nu'u hui raxe'eve'e. 35 Matɨ'ɨj mi ya'ujáj ɨ Jesús jemi. Matɨ'ɨj mi tyu'ujcɨɨxu tira'ityé'itate. Aj mu mi ra'antítuaa maɨjna ɨ Jesús ɨ puuru'u jetze. 36 Tɨj na'a tyu'uma'acaa ɨ Jesús, tyaɨte mu cɨɨxuri te'epiitɨye'icaa ɨ juye jetze a'u tɨ auma'acaa. 37 Tɨ'ɨj i aj auma'acaa ajna Aceituunajremi, a'u tɨ a'ucaujcɨjme'en. Naimi'i ɨ maj jamuan huaju'ucaa, aɨ mu autyajhuii maj rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj maɨjna cɨme'e maj huataujtyamua'ave a'ini eihua mu tyu'useij tɨ huapɨ'ɨ tyu'ujxe'eve'e. 38 Ayaa mu ti'ixaata tɨcɨn: Rɨ'ɨ pu tiraata'a aɨjna tɨ rey cɨme'e ti'ityejvee tɨ ajta me'e ve'eme nyuucajtze'en ɨ tavastara'a, amɨjna tɨ Dioj ra'antihuau. Miche'e rɨ'ɨ hui tí'ityecháj mua'ara'ani aɨme ɨ maj tajapua e'eseijre'e. Miche'e majta rɨ'ɨ tiraata'an aɨjna tɨ aun á'ujca antyɨ'ɨmɨ. 39 Majta seica ɨ fariseos, matɨ'ɨj raanamuajri'i, ayaa mu tiraata'ixaa maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Maeestru, hua'uta'ijmɨjri'i mej mi cai che'e meyan ti'ixajta aɨme ɨ maj a jamuan á'ujhua'an. 40 Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Tɨ pua'a aɨme macai meyan ti'ixajta, aɨ pu hui tetej ayan che'eta na'a ti'ixaata a'ame ca'anyejri cɨme'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 41 Tɨ'ɨj a vejli'i auma'acaa u Jerusalén, aj pu i raaseij ɨ chajta'ana. Tɨ'ɨj i huaujyeinyaca'a aɨjna cɨme'e. 42 Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tɨ pua'a muan sajmua'areera, ijii, aijna xɨcajra'a jetze ti'itɨ tɨ pueen tɨ rɨ'ɨ tyajamuaata'asin sej si rɨ'ɨ tí'ityecháj xa'ara'ani ɨ Dioj jemi. Aru caxu raamuá'a. Aɨj pu hui cɨn ari ru'avaa sej si cai raaseij. 43 Pu'uri tyaja'ure'enyejsin muejmi jemi ajna xɨcajra'an jetze mej jetzen amuaatyenya'usi'ite'esin aɨme ɨ maj amuájchaɨre'e. Aɨ mu hui ra'atanajsin ɨ jaxu'u jetze maɨjna cɨme'e ɨ ɨnaamua maj rá'ajtaahuaca'a. Majta amue'ityanajsin. Majta nainjapua tye'ityanaxɨ'ɨsin ɨ saj jetze huiráacɨ'ɨca. 44 ’Majta, naijmi'ica mu hui a'apua'arite'en muejmi, majta ɨ a'amuayaujmua'a, ɨ maj maun huachaatɨme a'u tɨ jaxu'u cɨn tyája'ará'anami'i. Nain mu huatáuuna ɨ tetej tɨ rujapua ticaitɨmee, maɨjna cɨme'e saj hui cai ramua'areeraca'a a'anaj tɨ Dioj huataseijre muejmi jemi. 45 Aj pu i aun a'utyajrupi u teyujta'a. Tɨ'ɨj i autyejche tɨ hue'iramuarite'en aɨme ɨ maj maun ti'ituáa mua'aye'i. 46 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze yee: “Ayaa pu ti'ivaɨre'e ɨ nechi'i mej mi maun huatyejnyuuni ɨ Dioj jemi.” Ma sajta muan, ayaa xu hui raruure tɨ ti'ivaɨre'e tɨj tyasta'ana a'u maj tzajta'an á'urava'ataca ɨ nahua'ari. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 47 Nain xɨcaj tzajta'a pu tihua'amua'atyahua'a ɨ tyaɨte u teyujta'a. Majta aɨme ɨ maj tie'ijta u teyujta'a, majta aɨme ɨ maj ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, majta ɨ maj eitze'e vivejme'en cɨn títyatatí hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte, aɨ mu tí'ityesa'acaa ɨ ru tzajta'a a'ij mej ye'i huarɨni mej mi raaje'ica. 48 Aru camu a'ij tirajtyau a'ij mej ye'i huarɨni a'ini naimi'i ɨ tyaɨte, aɨ mu rɨ'ɨ ti'ijnamuajracaa.

Lucas 20

1 Ajna'ɨmɨ pu ayan tyuju'urɨj. Au pu tihua'amua'atyajcaa u teyujta'a a'u tɨ a'aráyaujta'a. Ajta pu hué'ixaatya'acaa ɨ tyaɨte ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hue'iratuaasin. Matɨ'ɨj mi seica a e'ire'enye, aɨme ɨ maj teyujta'a tie'ijta, majta aɨme ɨ maj ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, majta ɨ hua'avaujsimua'a. 2 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ti'itajni cɨn peti'ityejvee pej pi peyan rɨcɨ? ¿A'atani hui aɨjna cɨn timuéijca? 3 Aj pu i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Nyaa nu nyajta tyajamuaataihua'ura sej si sajta muan seyan tinaata'ixaate'en. 4 Aɨjna tɨ cɨn hua'umuaɨ'ɨhuaca'a ɨ Juan tyaacan, ¿a'atani hui tiraijca aɨjna? ¿Ni ɨ Dioj ca'ɨn ɨ tyaɨte? 5 Matɨ'ɨj mi meyan ti'ityurihua'uri'i tɨcɨn: ―Tɨ pua'a teyan tiraata'ixaate'en yee Dioj tɨ ute'e e'eseijre'e, aɨ pu tiraijca, aj pu xaa ayan titaata'ixaate'esin yee a'ini tyej tij cai ra'atzaahuate'e. 6 Na'ari, tɨ pua'a hui teyan raataxaj yee tyetyaca mu tiraijca, aj mu mi tyaɨte taatyatu'asixɨ'ɨsin tetej cɨme'e, a'ini ayaa pu tihua'amityejte'e tɨ Juan aɨn púeenya'a saɨj tɨ ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 7 Aɨj mu cɨn meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Catu ramua'aree a'atɨ tɨ jemin ti'ityavaaca'a aɨjna ɨ Juan. 8 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu nyajta nyaa amuaata'ixaate'esin a'atɨ nyaj jemin ti'ityejvee nyej ni neyan rɨcɨ. 9 Ajta e'eyan Jesús pu seij nyuucari cɨn hua'uta'ixaa ɨ tyaɨte ayan tɨcɨn: ―A'atɨ pu nu'u hui eihua uuva huahuii. Tɨ'ɨqui, seica huata'a ɨ tyaɨte maj man tyu'umuare'en ɨ huastari tzajta'a. Aj pu nu'u i á'uraa aɨjna ɨ a'atɨ. Eihua pu mu'u e'etee. 10 ’Tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enye matɨ'ɨj pua'a raju'uraca, seij pu nu'u u a'utaityaca'a hua'a jemi ɨ tɨ hua'utanyaɨjte mej mi raatatuire'en e'icaca tɨ tyu'ucɨɨraca'a. Majta aɨme ɨ tyaɨte, aɨ mu nu'u raatyaavajxɨ maɨjna tɨ ti'ivaɨre'e. Majta nu'u cai ti'itɨ raata'a, ayaa mu'u tiraataityaca'a. 11 ’Ajtahua'a nu'u seij huataityaca'a tɨ jemin ti'ivaɨre'e. Majta aɨme tɨ hua'utanyaɨjte, majta mu nu'u raatyaavajxɨ. E'ij mu pua'a raaruu. Majta cai ti'itɨ raata'a, ayaa mu'u nu'u tiraataityaca'a. 12 Hueicacajretze, aɨ pu nu'u hui seij ajtahua'a huataityaca'a. Majta nu'u maɨn tɨ hua'utanyaɨjte, aɨ mu tiraapueij. Majta raara'ityaca'a. 13 ’Tɨ'ɨqui nu'u ayan tyu'umuá'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ a'ara'an pueen ɨ chuej, tɨcɨn: “¿A'iqui yeehui naarɨni inyaa? Niyauj nu hui huataíti ɨ nyaj huapɨ'ɨ raxe'eve'e. Ayej nya'ase, aɨ mu xaa ra'arátyese'esin maɨjna.” 14 ’Ma majta aɨme, matɨ'ɨj nu'u raaseij, aj mu mi tyu'utaurixaa. Ayaa mu tiraaxa'apɨ'ɨntare tɨcɨn: “Ai pu yeehui aɨn pueen ɨ tɨ ti'ijcɨ'ɨti. Tiche'e raaje'ica tɨ ij tyejmi huacɨ'ɨti.” 15 ’Aɨj mu nu'u cɨn raara'ityaca'a. Matɨ'ɨj nu'u mi raaje'ica. ’¿A'ini hui tyajamua'amitejte'e muejmi, a'iqui hua'aruuren aɨjna tɨ a'ara'an pueen a'u tɨ uuva a'ahuiiti'i? 16 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Aɨ pu aun a'ure'enyejsin. Ajta e'eyan aɨn hua'acui'ini aɨme ɨ tɨ hua'utanyaɨjte. Aj pu i xaa seica huatapueijve'esin mej mi maun hui tyaja'umuare'en. Matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i ɨ tyaɨte, ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Che'e cai a'anaj ayan ti'irɨjca. 17 Aj pu i Jesús hua'useirajraa. Tɨ'ɨqui ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Na'ari cai ayan ti'ayajna a'ij nyaj tyajamuaata'ixaa, a'ini een cɨn ayan tya'asɨɨmue'i ɨ yu'uxari jetze tɨ ayan tɨcɨn: Aɨjna ɨ tetej ɨ maj majca'i ruurai aɨme ɨ maj chi'i ta'ahuaca, ayaa pu te'irajraa tɨ ain aɨn pueen ɨ maj ra'atyéchajtza u esquiina a'u maj ya'ajtaahua ɨ chi'i. 18 A'atɨ tɨ na'a tɨ pua'a saɨj ɨ a'atɨ aɨjna japua rajveti ɨ tetej ɨ mej meri ra'atyejche u isquiina, aɨ pu huatyana'axɨjsin nainjapua u rujetze. Na'ari a'atɨ tɨ na'a ɨ mej ti'imuare'e, tɨ pua'a seij japua rajveti aɨjna ɨ tetej, aɨ pu tira'iraxayeepe'esin. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 19 Majta aɨme ɨ mej tí'imua'atajcaa ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, majta aɨme ɨ mej tie'ijtacaa u teyujta'a, eihua mu tyu'umuá'a a'ij mej ye'i huarɨni mej mi ca'anacan raatyeevi'i, a'ini ayaa mu tiru'umua'areeracaa tɨ hua'a jemi huatyenyuu aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ raataxajtaca'a. Aru aɨme, aɨ mu hua'atzɨɨnya'acaa ɨ tyaɨte. 20 Eihua mu re'eeva'acaa. Aɨj mu cɨn seica huataityaca'a ɨ mej meyan ruseijrataca'a mej meyan ti'ixaxa'a tzaahuati'ira'a cɨme'e. Ayaa mu ti'ijxe'eva'acaa mej tiraataihua'u ti'itɨj cɨme'e tɨ i aɨn aɨjna cɨn aira'ɨtzen mej mi tyu'utatuiire'en ɨ tajtuhuan jemi. 21 Majta aɨme ɨ maj re'eeva'acaa, ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Maeestru, tyan tu ramua'aree tɨcɨn pej peyan ti'ixaxa'a tzaahuati'ira'a cɨme'e, pajta tihua'amua'atya a'ij tɨ tiraavijte'e. Ayaa papu'u che'eta hua'aruuren ɨ tyaɨte. Muaa paj tzaahuati'ira'a cɨme'e tihua'amua'ate a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. 22 ¿Ni qui xa'apɨ'ɨn tyej teyan tyu'unajchi aɨjna jemi tɨ ti'itaijte'e, aɨjna tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn César? 23 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu ru'umua'areeracaa maj cai meyan ti'ire'ihua'uracaa tzaahuati'ira'a cɨme'e. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 24 ―Seij sanaataseijrate'e ɨ tumin. ¿A'ataani nyeerima'ara'an pɨrɨcɨ tɨ jetzen acajvee? ¿A'ini tya'axa tɨ jetzen a'aseijre'e? ¿A'ini hui antyahuaa? 25 Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Aɨ pu pɨrɨcɨ ɨ César. Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj seyan raata'an saɨjna ɨ César, ti'itɨ tɨ a'ara'an pueen. Sata'aj sajta raata'an ɨ Dioj ti'itɨ tɨ a'ara'an pueen. 26 Majta aɨme, camu a'ij tirajtyauva'acaa a'ij mej ye'i huarɨni maj raatyaamue'itɨn maɨjna cɨme'e a'ij tɨ aɨn tihua'uta'ixaa a eijre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte. Majta aɨme ɨ tyaɨte, naa mu rɨ'ɨ tira'utaseij a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajtaca'a. Aj mu mi raatapua'ajtaca'a mej tí'ixajtacaa aɨme ɨ seica. 27 A'atzu a'ateevi'ica, seica mu e'ire'enye. Aɨme mu pɨrɨcɨ ɨ saduceos. Ayaa mu ti'ixaxa'a aɨme yee camu che'e huatarujsin ɨ mej meri huacuii. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: 28 ―Maeestru, ayaa pu ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan tɨ ayen te'eme itejmi jemi. Tɨ pua'a nu'u a'atɨ tɨ nyaɨche, tɨ pua'a aɨn cai titɨ'ɨrijmua'a huamɨ'ɨni, ruxe'eve'e nu'u tɨ aɨn ihuaara'ara'an ra'ancure'evi'itɨn aɨjna tɨ ratyevi'itɨnya'a ɨ tɨ huamɨ'ɨ tɨ ij aɨjna jetze ma'acan tiyauj a'ara'ani. 29 ’Ayaa pu hui a'anaj tyuju'urɨj itejmi jemi. Ayaa mu ará'axcaa a'achu cumu arahua'apua ɨ tyaɨte ɨ maj ru'ihuaamua'atacaa. Tɨ'ɨqui aɨn tɨ vasta'a, aɨ pu huatyenyaɨchaca'a. Ajta e'eyan huamɨ'ɨ. Capu xɨ tiyauuca. Ayaa pu hui che'eta na'a tiraaruu ɨ seij tɨ ra'itya'asi. Mu'uri i'i hua'apua. 30 ’Ajta aɨn ɨ saɨj tɨ ra'itya'asi, aɨ pu ra'ancure'evi'itɨ aɨjna ɨ jɨita'a tɨ raatyevi'itɨnya'a aɨjna ihuaara'ara'an tyaacan. Mu'uri i'i hueica. 31 Ajtahua'a saɨj tɨ ra'itya'asi, aɨ pu ajta ra'ancure'evi'itɨ. Ayaa pu che'eta na'a tihua'uruu naijmi'ica ɨ maj arahua'apua, maj cai jetzen tiyauj mua'araa, naimi'i mu huacuii. 32 Ajta e'eyan, aɨn ɨ jɨita'a pu huamɨ'ɨ. 33 ’Ma'acui xaa, matɨ'ɨj aitacɨɨnye hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite, ¿a'ataani jɨra'ara'an puéenya'a a'ame?, a'ini naijmi'i mu ra'ancure'evi'itɨ. 34 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨme ɨ tyaɨte ɨ mej ijii huátyaamua, aɨ mu nyejnya'ɨche, majta vivɨɨche. 35 Majta aɨme tɨ ayan tihua'uvijte'e maj ajna a'ara'asti maj aitacɨɨnye hua'atzajta'a ɨ mɨ'ɨchite, majta majna a'ara'asti ajna xɨcajra'an jetze tɨ Dioj nainjapua tyu'utaijta, aɨ mu cai che'e nyejnya'ɨchen, camu majta vivɨɨchen. 36 Camu majta che'e cui'ini, a'ini ayaa mu e'en matɨj aɨme ɨ maj tajapua ti'ivaɨre'e. Aɨ mu yaujmua'ame'en pueen ɨ Dioj a'ini mu'uri huanyej hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. 37 ’Ajta aɨn ɨ Moisés, aɨ pu hui titaata'ixaa aɨjna cɨme'en tɨ'ɨj ra'uyu'uxaca'a a'ij tɨ a'anaj saɨj a'utyajtaa tu'upi tɨ ajtɨtɨ'ɨ. Aɨj pu cɨn Moisés ayan raatamuá'a ɨ tavastara'a tɨcɨn: “Ɨ tɨ Diojra'an pueen aɨjna ɨ Abraham, ajta ayen che'eta na'a Diojra'an pueen aɨjna ɨ Isaac, ajta Diojra'an pueen ɨ Jacobo.” 38 ’Moisés pu hui tihua'uta'ixaa cumu maj mauche'e ruuricaa. Aɨj pu cɨn, ai pu aɨn pueen ɨ hua'a Dioj aɨme ɨ maj ruuri. Capu hua'a Dioj pueen aɨme ɨ maj mɨ'ɨchijta muaatyajturaa tɨj na'a rusen cɨme'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 39 Majta seica ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, ayaa mu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Maeestru, xa'apɨ'ɨn paj tyu'utaxajtaca'a. 40 Tɨjna'a ajna'ɨmɨ, capu che'e a'atɨ ahuaujca'anye tɨ ti'itɨ raataihua'u. 41 Ajta Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨme'e meyan ti'ixaxa'a maɨjna cɨme'e ɨ Cɨriistu'u Dioj tɨ ra'antihuau yee yaujra'an pueen ɨ David tyaacan? 42 Ajta aɨn ɨ David, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna cɨme'en tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Chuicari. Ayan tɨcɨn: Dioj pu ayan tiraata'ixaa ɨ nyavastara'a ɨ tɨ ra'antihuau tɨ cɨme'en yee: “Acaayeijxɨ'ɨ ɨpuari japua iiya nya'ɨrɨɨta'a. 43 Pauche'e paj hui maj cájcatii asta nyacai hua'utyamue'itɨn ɨ maj muájchaɨre'e.” 44 ’Ajta aɨn ɨ David, aɨ pu hui ayan raatamuá'a aɨjna tɨ Dioj ra'antihuau tɨcɨn nyavastara'a. Tɨ pua'a ayan ti'ayajna, ¿a'ini ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn Cɨriistu'u ayan aɨn púeenya'a aɨjna tɨ David jetze airaujnejte? Capu a'ij ti'irɨ'ɨri tzɨte'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 45 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Majta tyaɨte ti'inamuajracaa. 46 Ayan tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u muan, aɨme jemi ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze, Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a. Eecan pu hua'araanajchi maj tɨ́tɨ'ɨjmé'en ti'ityecháatɨmá'a maa ma'ujhua'anye'en ajna mej tyaja'atu'araca, majta aɨme ɨ tyaɨte, aɨ mu majta hua'aséira'a mua'aye'i. ’Ayaa mu maɨjna cɨn titya'ujtzáahuatya'a mua'aju'un aɨme ɨ puaarijse maɨjna cɨme'e maj va'acan cɨn títaatatyé'ete ɨ Dioj jemi. Majta, ayaa mu ti'ijxe'eve'e mej aun a'ujrá'asen ɨ ɨpuari japua tɨ eitze'e ruxe'eve'e aujna teyujta'a, ajta hua'araanajchi mej mi a vejli'i a'ujra'ase jemin tɨ tihua'amin matɨ'ɨj ti'iyeste. 47 ’Aɨ mu hui majta hua'ari'iraca ɨ hua'achi'i aɨme ɨ juuca maj huataujsaɨjtaraca'a. Ayaa mu cɨn huarɨn, aj mu mi aun a'utyaruti u teyujta. Matɨ'ɨjta mi a'atyeevi'i mu mua'aju'un mej tyenyuusima'a mua'aju'un mej mi seica tyaɨte hua'useij. Majta maɨn ɨ mej meyan e'en, eihua mu huapɨ'ɨ rajpueiitzi mua'aju'un. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús.

Lucas 21

1 Aj pu i Jesús antanyeerajraa. Aɨme pu huaseij ɨ mej chijtyaani pueen. Au mu tumin u'usaɨra'acaa, tɨ ij aun tyu'utyavaɨre'esin u teyujta'a aɨjna ɨ tumin. 2 Aɨ pu ajta jɨita'a huaseij tɨ cai a'ij ti'ijviicue'i. Ajta aɨjna ɨ jɨita'a aɨ pu hua'apuaca ucaahua'axɨ ɨ tumin tɨ cai a'ij ti'ijnajchi. 3 Aj pu i Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, ayaa pu ti'en ɨ Dioj jemi. Amɨjna mɨ jɨita'a, eitze'e pu ru'ucaahua'axɨ macai naimi'i ɨ seica. 4 ’Aɨme ɨ seica, naimi'i mu'u hui meyan ru'ucaahua'axɨ maɨjna cɨme'e tɨ ava'aturaa ɨ mej eihua tí'ijcha'ɨ. Aru amɨjna, capu a'ij ti'ijviicue'i. Ma ajta amɨn, nain u'ucaahua'axɨ aɨjna ɨ tɨ cɨn huataujvaɨre'esin. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 5 Majta seica meyan tyu'urixaatya'acaa maɨjna cɨme'e tɨ naa seijra'acaa ɨ teyuu, ajta ɨ tetej tɨ cure'ete'ete nainjapua, ajta aɨn ɨ muaɨ'ɨvejri ɨ maj tyauhuará'avɨ tɨ naa ti'en. Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 6 ―Naijmi'i tɨj na'a sej yan ti'iseij, aj pu tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'an mej jetzen nain huatyauuna tyamua'a naa. Capu che'e seira'a a'ame jaxu'u jetze ɨ tetej tɨ rujapua ticaitɨmee. 7 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Maeestru, ¿a'anajqui ayan te'eme? ¿Ti'itajni cɨn tyájmua'areeran tɨ ari tɨmua'a ayan tyaja'ure'enyejsin? 8 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Rɨ'ɨ xu'u muan tɨ ij cai a'atɨ amuaacuanamua. Mui'itɨ mu uve'enyejsin nyenyuucajtze'e. Ayaa mu tyajamuaata'ixaate'esin yee: “Nyaa nu yeehui nyaɨn pueen ɨ Cɨriistu'u.” Majta meyan ti'ixaata mua'aju'un tɨcɨn: “Pu'uri hui tɨn tyaja'ure'enyejsin.” Caxu hui á'ujhua'anye'en hua'a jamuan aɨme. 9 ’Satɨ'ɨj seyan tyu'unamua tɨcɨn: “Muaataujnya'usi'ite'esin a a'ahua'a seica jamuan ɨ tyaɨte, majta seica meri autyahuijsin mej tyu'ujnya'usi'ite'en”, caxu ti'itzɨɨnya'a. Ayaa pu hui tyu'ujxe'eve'e tɨ anacai ayan tya'ara'ani. Aru capu xɨ ca'anacan te'entipua'ari nainjapua. 10 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Seica mu tyaɨtyejra'a, majtahua'a seica tyaɨtejra'a, aɨ mu naijmi'i huataujnya'usi'ite'esin. Majta ɨ maj seica chuejra'a japua huachaatɨme, majtahua'a ɨ maj majta seij chuejra'a japua huachaatɨme, aɨ mu naijmi'i huataujnya'usi'ite'esin. 11 ’Pua'amaque pu huataujca'atzɨjxɨ'ɨsin eihua huapɨ'ɨ ɨ chaanaca japua, ajta huatuuri'ihua a'ame. Ajta eihua pu tyu'ucuí'ini'ira'a a'ame. Ayaa pu ti'itɨ rɨni tɨ tyu'utzɨɨni'ira'a a'ame. Ajta ute'e, ti'itɨ pu huataseijre'esin tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. 12 ’Aru tɨ cai xɨ ayan tyu'urɨni, aɨ mu hui anacaican á'amuavivi'iran, majta a'ij pua'a á'amuaruuren. Au mu tyu'utatuire'esin muejmi u teyujta'a na'ari a'u maj amue'ityaanan. Au mu amua'avi'itɨn aɨme jemi ɨ tajtuhuaani, majta aɨme jemi ɨ maj rey cɨn antyujmua'aree. Ayaa mu een cɨn á'amuaruuren maɨjna cɨme'e saj na'ara'astijre ineetzi. 13 Ayaa pu hui ajta tye'iráame sej si seyan tihua'uta'ixaate'en a'ij tɨ Dioj amuaaruu muejmi. 14 ’Sajta muan, sata'aj seyan huarɨni. Caxu anacaican saɨjna cɨn tyu'umua'ati a'ij sej titeetyaujnan, a'ini nyaa nu amuaata'asin a'ij sej tyu'utaxaj, sajta sej raayɨ'ɨtɨhua'an, sej si hua'utyamue'itɨn aɨme. Camu a'ij tirájtyauváa mua'aju'un a'ij mej tyajámuaatíte, ni camu hue'itzi cɨn amuaatyamue'itɨn. 16 ’Majta aɨme ɨ a'amuavaujsimua'a, majta ɨ a'amue'ihuaamua'a, majta aɨme a'amuanyausimua'a, majta a'amincustyamua'a, aɨ mu aviitzi cɨn tyu'utatuire'esin muejmi. Majta e'icaca muejmi cui'ini. 17 Naijmi'i ɨ tyaɨte, aɨ mu amuajchaɨra'a mua'aju'un muejmi maɨjna cɨme'e saj na'ara'astijre ineetzi. 18 ’Camu a'atzu a'ij á'amuaruuren tɨj pua'a cai Dioj hua'uata'acare'en, silu aɨ pu Dioj a'amuachaɨj a'ame tɨj na'a rusen cɨme'e. 19 Sata'aj hui huatyaujca'anyen ɨ rutzajta'a sej si tya'utaviicue'i. Tɨ pua'a seyan huarɨni, muan xu ramue'itɨn sej si ruuri huatyatura'ani ɨ Dioj jemi. 20 ’Ayaa xu een cɨn raamua'aree tɨ ari tɨmua'a ajna tyaja'ure'enyejsin a'anaj maj pua'a tyu'utyauuna u Jerusalén. Aɨme xu seijran maj antavaatɨmee ɨ xantaaru'u aujna u Jerusalén. 21 ’Majta aɨme ɨ maj Judeeya a'utyáuu, miche'e aɨme iye'itzi cɨn á'ucɨɨnye a'utɨ á'ujɨrime. Majta aɨme ɨ maj Jerusalén a'utyáuu, miche'e aɨme huiracɨɨnye a pua'aque u chajta'ana jetze. Majta aɨme ɨ maj ɨtzitá a'utyáuu, miche'e cai maun a'utyaru'ipiche'en u chajta'ana jetze. 22 ’Che'e ayen tya'ara'ani a'ini pu'uri hui tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'an tɨ jetzen araurastejsin nain a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Eihua mu rajpueiitzi mua'aju'un maɨjna cɨme'e tɨ Dioj ayan pueijtzi hua'uta'asin. 23 ’Eecan pu a'ij pua'a hua'aruuren ajna xɨcajra'an jetze aɨme ɨ juuca ɨ maj autájucájmee, ajta aɨme ɨ maj mauj hua'atzi'ite ɨ ruyaujmua'a. Eihua mu hui huapɨ'ɨ rajpueiitzi mua'aju'un aɨme ɨ maj Israel huachaatɨme. Eecan pu pueijtzi hua'uta'asin ɨ Dioj. 24 ’Xantaaru'u mu eihua tyaɨte cui'ini ɨ tyú'ujchún cɨme'e. Majta mui'icaca mu á'avi'itɨn nainjapua ɨ chuej tɨ yen seijre'e iiyan chaanaca japua. Majta aɨme ɨ maj cai Israel e'ema'acan, aɨ mu ratyáuuna ɨ Jerusalén asta na'a cai aráurasten ajna xɨcajra'an mej jetzen tyu'utaijta aɨme ɨ maj cai Israel e'ema'acan. 25 ’Ajta eihua pu tyu'utaseijre'esin u ute'e ɨ xɨcaj jetze, ajta ɨ maxcɨra'i jetze, ajta xu'ura'ave tzajta'a. Ajta iiyan chaanaca japua, eihua pu tyujta'ahua'a a'ame a jaata'a jetze tɨ ve'e. Eecan pu tɨ'ɨráana a'ame. Aɨj pu cɨn utyavatzɨjsin ɨ hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e mej ti'itzɨɨne'e. Camu a'ij tihua'amityejtya'a a'ame. 26 Eihua mu huataujtɨmue'ira ɨ tyetyaca maɨjna cɨme'e mej a'ij pua'a titya'ujmua'ate a'ij tɨ hua'a japua yee tiéiixa iiyan chaanaca japua, a'ini ti'itɨj tɨj na'a tɨ ute'e tyeje'eseijre'e, aɨ pu hui huataujca'atzɨjxɨ'ɨsin. 27 ’Ajna xɨcajra'an jetze, aɨ mu nyeseijran inyaa i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte nyej a'icáamá'a na'ame jaitɨri tzajta'a. Huapɨ'ɨ pu naa seira'a a'ame mej mi naa rɨ'ɨ tira'utaseij ɨ tyaɨte. Nyamuare'eri'ira'a cɨn nu yava'acányejsin. 28 ’Tɨ'ɨj autyejcheni tɨ ayan tyu'urɨni, rɨ'ɨ xu'u huaujruuren. Sata'aj ajnyejnye'erixɨ'ɨn a'ini pu'uri hui vejli'i ajna xɨcajra'an Dioj tɨ jetzen amue'irajtuaani. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 29 Ajta seij nyuucari hua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i, xaaseij saɨjna ɨ huarej, ajta naijmi'i ɨ cɨye tɨ ti'iseijre'e. 30 Tɨ'ɨj antinyajxɨ'ɨn ɨ xamue'ira'an, muan xu rujɨɨmua'a sana'a raseijran, sajta seyan ramua'areeran tɨ ari vejli'i pɨ ti'irɨcɨ ɨ viita'ari tzajta'a. 31 Ayaa pu che'eta na'a ti'en. Satɨ'ɨj seri raaseijra a'ij nyej tyajamuaata'ixaa, sajta seyan ramua'areeran tɨ ari tɨmua'a ajna pɨ tyaja'arɨcɨ tɨ Dioj tyu'utaijta. 32 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, aɨme cɨme'en ijii mej huátyaamua, mauche'e mu meyan seira'a mua'aju'un tɨ'ɨj naijmi'i tya'araurasten a'ij nyej neri tyajamuaata'ixaa. Camu maɨn anáatyá'a muá'apua'aren. 33 Aɨ pu xaa á'apua'aren ɨ tajapua tɨ e'eseijre'e. Ajta ɨ chaanaca, aɨ pu ajta á'apua'aren. Ma ajta hui aɨn ɨ nyuucari nyej raataxajtaca'a, capu a'anaj á'apua'aren. 34 ’Rɨ'ɨ xu'u tyamua'a naa muan. Caxu a'ij pua'a ruruura ɨ ru tzajta'a saɨjna cɨme'e sej eihua ruta'arujve'e, ajta ayan tyajamuaata'asáa a'aye'i mɨ a'amua tzajta'a ti'itɨj tɨ a'ij pua'a een. Rɨ'ɨ xu'u sajta muan tɨ ij cai a'ij pua'a amuaaruuren mɨ a'amua tzajta'a saɨjna cɨme'e sej eihua huapɨ'ɨ a'ij pua'a tityá'ujmuajte a'ij tɨ ye'i te'eme. Na'ari cai, ajna xɨcajra'an jetze pu hui ca'anacan muejmi japuan rávaɨjtzi satɨ'ɨj pua'a cai che'e hui rachu'eve'e. 35 A'ini aɨ pu hua'a japua rávaɨjtzi naijmi'ica japua ɨ maj yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca. 36 ’Tɨ'ɨj pɨ na'a xu atanyéjnye'eri. Sata'aj seyan rahuaviira ɨ Dioj jemi tɨ ij amuaatyavaɨre'en tɨ ij cai ti'itɨ a'ij amuaaruuren a'ij tɨ ti'itɨj rɨni. Sata'aj sajta rahuaviira sej si seyan nye jemi seira'a xa'ara'ani, neetzi jemi, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 37 Nain tujca'ari tzajta'a, aɨ pu tihua'amua'atyahua'a u teyujta'a. Ajta tɨ'ɨj pɨ na'a tɨ huará'acaanacaare'e, au pu a'uye'icaa a'aye'i aujna jɨri jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Au pu a'atáxairihua'a. 38 Majta aɨme ɨ tyaɨte, aɨ mu iiya'a mana'a a'ure'eninyéica'a jemin aujna teyujta'a mej mi raanamua.

Lucas 22

1 Pu'uri ajna vejli'i pɨti'irɨjcaa matɨ'ɨj pua'a maɨjna cɨn ti'iyeste ɨ maj pan cua'aca ɨ maj cai levaduura ranajchite'e. Ayaa mu majta meyan ratamua'amua tɨcɨn Tɨ'ɨj Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj anáatyá'a muanúnu'eihuaca'a, aujna a'ahua'a u Egipto. 2 Majta aɨme ɨ mej tie'ijta teyujta'a, majta aɨme ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze, Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, eihua mu ti'imuajcaa a'ij mej ye'i tiraaje'ica ɨ Jesús. Caxɨ mu a'ij tirajtyauuva'a a'ini hua'atzɨɨnya'acaa ɨ tyaɨte. 3 Tɨ'ɨqui, aɨn tiyaaru'u, ɨ tɨ ayan antyahuaa Satanás, aɨ pu tzajta'an utyajrupi aɨjna jetze ɨ Judás, ɨ mej meyan raatamua'amua tɨcɨn Iscariotes. Aɨ pu ajta hua'a jetze ajtyama'acan ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. 4 Tɨ'ɨqui aɨn Judás aɨme jemi a'uré'enye aɨme ɨ mej tie'ijta teyujta'a, ajta ɨ mej tihue'ijte'e aɨme ɨ maj tí'icha'ɨ aujna teyujta'a. Ayaa mu tyu'urixaatya'acaa maɨjna cɨme'e a'ij tɨ ye'i huarɨni aɨjna ɨ Judás tɨ'ij aviitzi cɨn tyu'utatuiire'en aɨjna ɨ Jesús. 5 Majta aɨme, eecan mu huataujtyamua'ave. Majta tya'ataujratziiri'i maj tumin raata'an. 6 Aɨ pu ra'ancura'a ɨ hua'anyuuca. Aj pu i autyejche tɨ tyu'uchu'eve'en a'anaj tɨ rɨ'ɨri tɨ hua'utatuire'en ɨ Jesús maj cai raseiraca ɨ tyaɨte. 7 Tɨ'ɨj i ajna tyaja'ure'enye ɨ xɨcajra'a me jetzen racua'aca ɨ pan maj cai levaduura ranajchite'e. Ajna xɨcajra'an jetze, aɨ mu majta ramuaɨ'ɨvajta aɨjna ɨ canya'a ɨ maj cɨn ra'utamua'aree ajna xɨcajra'an tɨ Dioj jetzen tihua'utauuni'iri'i ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj anáatyá'a muanúnu'eihuaca'a. 8 Aj pu i Jesús hua'utaityaca'a aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan maj u a'uju'un. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj a'uju'un sej si rɨ'ɨ tyaja'uruuren tyej ti raacua'ani tyaɨjna ɨ tyaj cɨn ra'utamua'aree tɨ Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj anáatyá'a muanúnu'eihuaca'a. 9 Ajta aɨme, ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni jetzera'a peyan ti'ijxe'eve'e tyaj rɨ'ɨ tyaja'uruuren? 10 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Satɨ'ɨj saun a'utyarute u chajta'ana, tyaata'a pu amua'antinajchi tɨ xa'ari huatɨsin, jaj tɨ urajmuaa. Sata'aj cujta'an u á'uju'un. Sajta jamuan a'utyaruti u chi'ita a'u tɨ aɨn a'aráiixa. 11 ’Sata'aj seyan tiraata'ixaate'en aɨjna tɨ anna e'eche yee: “Ayaa pu ti'ixa ɨ maeestru, yee: ¿A'uni jetzera'a a'arɨ'ɨri tɨ tzajta'an tyu'ucua'ani ɨ tɨ cɨn ra'utamua'aree tɨ Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj anáatyá'a muanúnu'eihuaca'a? Aɨj pu yee ti'icua'ani aɨme jamuan ɨ tɨ hua'antihuau.” 12 ’Aɨ pu hui amuaataseijrate'esin ɨ cuaartu, tɨ ve'e, tɨ ánɨmɨ a'ujvee. Pu'uri ra'ava'ajaj. Sata'aj saujna rɨ'ɨ tya'uhuáruuren. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 13 Aj mu mi a'ucɨj. Matɨ'ɨj maun a'ará'a, ayaa pu te'irajraa a'ij tɨ tihua'uta'ixaa ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn rɨ'ɨ tyu'uruu ɨ maj cɨn ra'utamua'aree a'ij tɨ Dioj tihua'utauuni'iri'i. 14 Tɨ'ɨj tyaja'ure'enye a'atzaj maj pua'a raacua'ani, naimi'i mu huatyeeji a vejli'i meesa jetze, aɨjna ɨ Jesús, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 15 Tɨ'ɨj i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Eihua nu huapɨ'ɨ raxe'eva'acaa nyaj muejmi jamuan anacaican tyu'ucua'ani, nyaj cai xɨ rajpueijtzi, tyej ti naimi'i ra'utamua'aree tyaɨjna cɨme'e ɨ tɨ Dioj tihua'utauuni'iri'i ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj anáatyá'a muanúnu'eihuaca'a. 16 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, canu hui che'e a'anaj raacua'ani ɨ pan asta cai nain aráurasten ajna xɨcajra'a Dioj tɨ jetzen nain cɨn huataura'ate'esin iiyan chaanaca japua. 17 Aj pu i rajtɨɨ ɨ taasa. Tɨ'ɨj i rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj jemi, aj pu i hua'utajajni. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ya'acui, sata'aj huara'ujaanten, a'ini ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e nyaj cai che'e a'anaj ra'anti'isin ɨ a'ará'a tɨ uuva jetze airamɨ'ɨyaca'a, asta cai yan huataseijre'en a'anaj tɨ Dioj tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 19 Tɨ'ɨj i raatyɨ'ɨ ɨ pan. Tɨ'ɨj i ajtahua'a pu rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Aj pu i ra'antitaaraxɨ ɨ pan. Aj pu i hua'utaɨ'ɨpɨ'ɨ. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu huataujmua'a ɨ pan. Ai pu aɨn pueen ɨ nyetevira'a ɨ nyaj cɨn a'amua japua huanyúu. Ayaa xu huarɨni sej si ra'utamua'aree a'ij nyej huarɨni. 20 Matɨ'ɨj meri tyu'ucuá'a, ayaa pu che'eta na'a huarɨj. Aɨ pu ra'ajjáj ɨ taasa. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aijna i taasa tzajta'a tu'urajmuaa, ayaa pu huataujmua'a ɨ nyuucari tɨ cɨme'en Dioj jajcua cɨn tya'ataujratziiri'i tɨ amue'irájtuaani. Nyajta inyaa, nu'uri raataseijrataca'a tɨ ayan ti'ayajna aɨjna cɨme'e ɨ nyaxuure'e nyaj ra'iráxɨre'esin muejmi jetze ma'acan. 21 ’Ajta aɨn ɨ a'atɨ tɨ aviitzi cɨn tyu'utatuire'esin ineetzi, aɨ pu hui ajta ye seijre'e neetzi jamuan iiyancui meesa japua. 22 Ayaa pu ti'inyaruuren ineetzi i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte a'ij tɨ tyu'uxa'apɨ'ɨntari'ihuaca'a. Aru che'e huataujxaamɨste'en aɨjna tɨ neetzi cɨme'en tyu'utatuire'esin aviitzi cɨme'e. 23 Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tya'utyajhuii mej huataurihua'u maɨjna cɨme'e a'atɨ tɨ aɨn pueen tɨ ayan rɨni. 24 Matɨ'ɨj mi majta meyan autyajhuii mej huataurihua'u maujjaaxáivi'ira maɨjna cɨme'e a'atɨ tɨ nu'u eitze'e ruxe'eve'e. 25 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨme ɨ maj rey cɨn ti'itátyatyá'upu'u hua'a tzajta'a ɨ maj cai Israel e'ema'acan, aɨ mu ca'anyejri cɨn tihue'ijte'e. Ajta aɨme ɨ mej meyan tihue'ijte'e, ayaa mu tyu'ujxaa yee rɨ'ɨ mu ti'ityaxá'apuei. 26 ’Aru muan, caxu seyan eenya'a xa'aju'un matɨj aɨme silu ayaa xu'u eenya'a xa'ara'ani. Aɨn ɨ a'atɨ tɨ eitze'e ruxe'eve'e muejmi jemi, che'e aɨn ayan eenya'a a'ara'ani tɨj tɨ eitze'e pa'arɨ'ɨ. Ajta aɨn hui tɨ tie'ijta, che'e ayan eenye'en tɨj aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e. 27 ’Casi'i, ¿a'atani eitze'e va'acan cɨn ti'ityejvee? ¿Ni aɨjna tɨ a vejli'i a'ura'ahuiixɨ a'utɨ meesa a'utyejvee, na'ari aɨjna ɨ tɨ tí'ijmin? ¿Ni nyacai nyaɨn pueen inyaa i nyaj eitze'e va'acan cɨn, i nyaj ye vejli'i huara'aca'a iiya ɨ meesa jetze? Me nyajta inyaa, ya nu seijre'e a'amua jamuan nyej ni tyajámuaamín muejmi. 28 ’Sajta muan, muan xu saɨn pueen ɨ saj tɨ'ɨj pɨ na'a ya huatyauu neetzi jemi ɨ nyaj rajpueijtzi. 29 Nyajta nu tyaja'amueijcate'en muejmi sej si tyu'utaijta a'ini aɨjna ɨ niya'upua pu'uri ayan tinyeijca ineetzi nej ni tyu'utaijta. 30 ’Ayaa nu hui tyaja'amueijcate'en sej si seyan tyu'ucua'ani, sajta huaye'en ɨ meesa jetze neetzi jamuan ajna xɨcajra'an nye jetzen yava'acányejsin nyej ni tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. Muan xu a'ujra'ase japuan ɨ ɨpuari sej si tihua'axɨjte'en aɨme ɨ tyaɨtejra'a ɨ maj majta Israel jetze huanyej ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 31 Aj pu i aɨjna ɨ Jesús ayan tiraata'ixaa ɨ Pedro tɨcɨn: ―Simón, Simón, aɨjna ɨ tiyaaru'u tɨ i'i Satanás, aɨ pu raatahua'u tɨ Dioj raata'an tɨ i tyu'utyese'en tɨ muatyaamue'itɨn pej pi ma nuuraiini. 32 ’Aru inyaa, ayaa nu hui raatahua'u mueetzi cɨme'e ɨ Dioj jemi pej pi cai aiira'ɨtzen paɨjna cɨme'e paj na'astijre'e ineetzi. Nyajta neyan ti'imueijcate'e. Patɨ'ɨj rɨ'ɨ huarɨn mua'a tzajta'a, pata'aj pajtahua'a na'ara'astijre'en. Ayaa paj huarɨni. Pata'aj ca'anijra'a hua'uta'an a'ihuaamua'a. 33 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, nu'uri neyan ahuanca'anye nyej mueetzi jamuan aityanami'ihua na'ari nyaj huamɨ'ɨni mueetzi jamuan. 34 Ajta Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Pedro, ayaa nu hui ti'imue'ixaate'e, tɨ'ɨj cai xɨ huajijhua ɨ tyacuaara'i, hueica paj peyan tinaatyaahue'ita tɨcɨn capej nyamua'ate. 35 Aj pu i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni cai ti'itɨ tyajamua'aturaatya'aca'a nyatɨ'ɨj amuaataityaca'a saj seyan a'ucɨ́jxɨ'ɨn, saj cai ca'ani anpiin, sajta cai ti'itɨ anyaɨ́'ɨn saj tumin tzajta'an uca'ɨn, saj sajta cai ajtáca'acaímá'a? Ayaa mu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Capu ti'itɨ autyajturaa. 36 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ari ijii, tɨ pua'a peyan rajcha'ɨ aɨjna ɨ ca'ani, pata'aj ra'anpiin, na'ari pajta paɨjna ɨ paj tzajta'an tumin uca'ɨn. Tɨ pua'a pacai seij ticha'ɨ ɨ chun xantaaru'u maj raacha'ɨ, ayaa paj huarɨni. Pata'aj raatuaani ɨ a'acɨɨxu pej pi seij chun huananan ɨ tumin cɨme'e. 37 ’Ayaa pu te'eyu'usi'i tɨcɨn: “Ayaa pu hui tihua'amityejtya'acaa tɨcɨn ai pu aɨn pueen seij tɨ a'ij pua'a ti'itevi.” Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ruxe'eve'e tɨ ayan che'eta na'a tya'araurasten ineetzi jemi. Ee xaa nya'u, aijna tɨ ayan te'eyu'usi'i ineetzi cɨme'e, pu'uri tɨmua'a araurastejsin. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 38 Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i, tavastara'a, hua'apua pu yee ti'iseijre'e ɨ chun. Ayaa pu i ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Amɨ pu'u ti'icɨ'ɨpe. 39 Aj pu i huiirajraa ɨ Jesús. Tɨ'ɨj i aun a'ará'a ajna a'u tɨ a'asaca ɨ jɨri jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu majta a'ucɨj jamuan. 40 Tɨ'ɨj aun a'ará'a, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj seyan huatyejnyuuni sej si cai auta'ɨtzen ti'itɨj cɨme'e. 41 Tɨ'ɨj i aun huaja'utyajtuaa, a'atzu pu ɨmɨ a a'ure'enyáa a'achu cumu a'atzu ɨmɨ pu a'araava'ɨtzɨ ɨ tetej tɨ pua'a a'atɨ raataraini. Au pu titunutaca'a. Tɨ'ɨj i raatyahuau ɨ Dioj jemi. 42 Ayan tɨcɨn: ―Niya'upua, ayaa nu ti'imuahuavii, tɨ pua'a mua'araanajchi paj naata'an nyej ni cai neyan tirajpueitzi na'ara'ani. Aru che'e ayen tyu'urɨni a'ij paj muaa ti'ijxe'eve'e. Che'e hui cai ayan tyaja'ure'eninyeica'a a'ij nyej nyaa ti'ijxe'eve'e. ―Ayaa pu tiraatahuaviiri'i. 43 Aj pu i saɨj jemin huataseijre tɨ tajapua ti'ivaɨre'e. Aɨ pu ca'anijra'a raata'a. 44 Ajta aɨn ɨ Jesús, eihua pu tí'ityesa'aca'a. Aɨj pu cɨn, eitze'e huatyejnyuu. Eecan pu taixɨ'ɨcaa. Ayaa pu seijra'acaa xuee tɨj xuure'e a airajtzunye a chuaata'a. 45 Tɨ'ɨj i ajche a'u tɨ e'etyényuusima'a, tɨ'ɨj i a'uré'enye a'u maj a'ij e'eenya'a aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Mu'uri cu'utzuca'a a'ini eihua mu cua'anacaa maɨjna cɨme'e maj ruxaamɨste'e. 46 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini sej si cu'utzu? Xa'ajhuiixɨ'ɨ, sajta huatyejnyuuni tɨ ij cai ti'itɨj a'amua japua rajveti, sej si cai autyaturan ɨ Dioj jemi. 47 Auche'e pu tixáataca ɨ Jesús matɨ'ɨj eihua tyaɨte e'ire'enye. Ajta aɨn tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Judás, tɨ ajta hua'a jetze ajtyama'acantacaa ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, aɨ pu anacai huama'acaa. Aj pu i ajtyáxɨɨraca'a tɨ ij ru'ityévisiitɨmua'an aɨjna ɨ Jesús. 48 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Judás, ni peyan nu'ityévisiitɨmua'asin pej pi neetzi cɨme'e tyu'utatuiire'en ineetzi, i nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. 49 Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj raaseij a'ij tɨ ti'itɨ rɨjcaa, matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tavastara'a, ¿ni teyan huarɨni tyaj hua'utyávajxɨ'ɨn taɨjna cɨme'e ɨ ti'itachun? 50 Ajta saɨj tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a, aɨ pu ra'ajtyáavajxɨ aɨjna tɨ ravaɨre'e aɨjna tɨ tie'ijta u teyujta'a. Ra'ajtasijchaca'a ɨ naxaira'an, ru'ɨrɨɨta'an tɨ ra'ajtanaxaiica'a. 51 Aj pu i Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Caxu che'e seyan raruure. Aj pu i Jesús ra'ajtamuárej aɨjna ɨ naxaira'an jetze. Ajta tiraahuaa. 52 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej tie'ijta u teyujta'a, ajta ɨ mej tihue'ijte'e ɨ mej tí'icha'ɨ u teyujta'a, ajta aɨme ɨ hua'a vaujsi, naijmi'i matɨj mana'a mej jemin e'ire'enye. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni qui nahua'ari nyaɨn pueen sej si seyan muan mu a'uva'aju'un sej chun tyu'ɨsime'en, sajta cɨye? 53 Tɨ'ɨj pɨ na'a nain xɨcaj tzajta'a, au nu hui a'utyaváa na'aye'i a'u tɨ a'aráyaujta'a u teyujta'a muejmi jemi. Sajta muan, caxu a'anaj naatyeevi'i. Ari ijii xu xaa seyan nyaruure a'ini ayaa pu tyajamuaacɨ́'ɨ tɨ a'amua jetze huaraa aɨjna tɨ tie'ijta tɨca'amiste'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 54 Matɨ'ɨj mi raatyeevi'i. Aj mu mi ya'uvi'itɨ. Au mu ya'ure'enyejte a'u tɨ e'eche aɨjna tɨ nain cɨn antyujmua'aree u teyujta'a. Ajta aɨn Pedro, a'atzu pu ɨmɨ ra'asijma'a. 55 Matɨ'ɨj mi aunai ajna e'ita'a tɨ a'aráyaujta'a u teyujta'a. Aj mu mi atyárá'asajraa. Ajta aɨjna ɨ Pedro, aɨ pu hua'a jamuan a'ujyeijxɨ. 56 Tɨ'ɨj aɨn jɨita'a tɨ ti'ivaɨre'e, aɨ pu raaseij tɨ aun a'ajcatii a'u tɨ a'ataa. Tɨ'ɨj tyamua'a raaseij, aj pu i ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Amɨjna mɨ tyaata'a, amɨɨ pu ajta jamuan á'ucha'acanya'a. 57 Ajta aɨn Pedro, ayaa pu tyu'utyaahue'itaca'a tɨcɨn: ―Jɨita'a, canu ramua'ate. 58 A'atzu a'ateevi'i, ajtahua'a saɨj raaseij. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna tɨcɨn: ―Muaa pa pajta hua'a jetze ajtyama'acan. Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Huumpi, canu xaa nya'u. 59 Tɨ'ɨj sei hora tyauuma'aca, ajtahua'a saɨj ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna tɨ amɨn aɨn pueen saɨj tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a, a'ini Galileeya pu e'ema'acan. 60 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Huumpi, capu a'ij tina'amitejte'e a'ij pej ti'ixa. Tɨ'ɨj auj ayan ti'ixáatacaa, tɨ'ɨj i huajijhuaca'a ɨ tyacuaara'i. 61 Ajta aɨn ɨ tavastara'a, aɨ pu pɨ a'ure'eve. Aj pu i ra'araaseij aɨjna ɨ Pedro. Ajta aɨ pu ra'utamua'areeri'i a'ij tɨ tavastara'a tiraata'ixaa yee tɨ'ɨj cai xɨ huajijhuan ɨ tyacuaara'i, hueica paj peyan tinaatyaahue'ita tɨcɨn capej nyamua'ate. 62 Tɨ'ɨj i Pedro huiirajraa a pua'aque. Aj pu i tyujyeinyajraa huapɨ'ɨ. A'ij pu pua'a tya'ujmua'ajcaa. 63 Majta aɨme ɨ maj rachaɨca'a, aɨ mu autyajhuii maj ra'utaxaahuari'i, majta ra'ajtyaváaxɨ'ɨ maɨjna ɨ Jesús. 64 Matɨ'ɨj mi ra'utajɨ'ɨque a jɨ'ɨsaara'an jetze. Aj mu mi ca'anyejri cɨn raataihua'uri'i tɨcɨn: ―Huataxaj yee a'ataani muaatyáavajxɨ. 65 Majta eihua mu ra'utaxaahuari'iri'i maɨjna cɨme'e tɨ a'ij pua'a een. 66 Tɨ'ɨj huatapua'araca'a, naimi'i mu tyujsaɨj, ɨ hua'avaujsimua'a, majta ɨ mej tie'ijta u teyujta'a, majta aɨme ɨ mej tí'imua'atajcaa ɨ yu'uxari jetze, Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a. Majta a yauuvi'itɨ hua'a jemi ɨ rujueesi. 67 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj taata'ixaate'en tɨ pua'a muaa pa paɨn pueen ɨ tɨ Dioj an muja'ujyéijtza ɨ ɨpuari japua nusu pacai. Tɨ'ɨj i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tɨ pua'a neyan tyajamuaata'ixaate'en yee: “Nyaa nu nyaɨn pueen”, caxu muan na'antzaahuate'esin. 68 Ajta tɨ pua'a neyan tyajamuaataihua'u yee: “¿A'atani nyaj pɨrɨcɨ inyaa?” caxu muan, a'atzu huatanyuusin. 69 ’Aru ijii tɨ yu auca'itɨ a'ame, inyaa nyaj nyajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte, au nu hui a'ujcaí na'ame aujna ɨrɨɨta'an ɨ Dioj tɨ nain cɨn antyujmua'aree. 70 Naimi'i mu meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni paɨn pueen yaujra'an ɨ Dioj? Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu ti'ayajna, nyaa nu nyaɨn pueen a'ij sej tyu'utaxajtaca'a. 71 Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utaurixaa tɨcɨn: ―¿Ti'itaani maa a'ij tyeti'ixe'eve'e ɨ tyaj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en ti'itɨj cɨme'e? Tu'uri nya'u hui raanamuajri'i a'ij tɨ amɨn tyu'utaxajtaca'a.

Lucas 23

1 Matɨ'ɨj mi naimi'i ajhuiixɨ ɨ maj maun e'etyujsaɨj. Matɨ'ɨj mi ya'uvi'itɨ maɨjna ɨ Jesús aɨjna jemi ɨ Pilaatu. 2 Matɨ'ɨj mi autyajhuii mej ti'itɨj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa tu hui raamua'areeri'i tɨ amɨn ca'anijra'a hua'ata'aca ɨ tyaɨte mej mi huatyenya'use'en ɨ u'uvieernu jemi. Capu hua'uta'asin aɨjna ɨ Jesús mej tiraanajchite'en ɨ César ɨ tɨ hua'ajijve'e. Aɨ pu hui ajta ayan tihue'ixaate'e tɨcɨn amɨɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ Dioj an ya'ujyeíjtza ɨ ɨpuari japua, tɨ ajta rey cɨme'e ti'ityejvee. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a ɨ tyaɨte. 3 Tɨ'ɨj i Pilaatu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni paɨn pueen ɨ paj Rey cɨme'e ti'ityejvee aɨme jemi ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan? Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ee, nyaa nu nyaɨn pueen ɨ paj raxa. 4 Tɨ'ɨj i Pilaatu ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj tie'ijta u teyujta'a, ajta aɨme ɨ maj maun ajtyáxɨɨraca'a tɨcɨn: ―Capu a'ij na'amityejte'e ti'itɨ tɨ cɨn autyajturaa ɨ nyaj cɨn tiraaxɨjte'en. 5 Majta aɨme, a'ataujca'anyaacan mu cɨn meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Eihua pu hui ca'anijra'a hua'ata'aca ɨ tyaɨte mej mi e'ita'a a'utácɨɨnye. Au pu hui autyejche tɨ ayan rɨjcaa ajtyapua Galileeya. Ajta e'eyan, ayun hui va'araanye ayujna. 6 Ajta aɨn Pilaatu, tɨ'ɨj ayan tiraanamuajri'i, ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni qui aɨn Jesús aunna e'ema'acan u Galileeya? 7 Tɨ'ɨj Pilaatu ayan raamua'areeri'i tɨcɨn aɨ pu Herodes aun tyeje'ijta a'u tɨ Jesús e'ema'acan, aj pu i hua'utaij maj ra'anvi'itɨn jemin aɨjna ɨ Herodes, ɨ tɨ rey cɨn ti'ityejvee. Aɨ pu ajta ajna'ɨmɨ aun a'utyavaaca'a u Jerusalén. 8 Ajta aɨn Herodes, eihua pu huataujtyamua'ave tɨ'ɨj raaseij aɨjna ɨ Jesús, a'ini pu'uri a'ateevi'i tɨ raseijramɨ'ɨcaa. Ayaa pu ti'ijxe'eva'acaa tɨ aɨn Jesús ti'itɨ cɨn ayan huarɨni tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e a'ini pu'uri eihua ramua'areeraca'a a'ij tɨ aɨn ti'itɨj huáruu aɨjna ɨ Jesús. 9 Eihua pu ti'ira'ihua'uracaa. Ajta aɨn Jesús, capu a'atzu huatanyúu. 10 Majta aɨme ɨ mej tie'ijta teyujta'a, majta aɨme ɨ mej ti'imua'ata ɨ yu'uxari jetze Moisés tɨ ra'uyu'uxaca'a, au mu vejli'i jemin huatyáuuca'a. Ca'anin mu cɨn ti'ijxajtzi'iracaa. 11 Ajta aɨn ɨ Herodes, majta aɨme ɨ xantaaru'u ɨ tɨ tihue'ijte'e, matɨ'ɨj meyan tihua'unamuajri'i, matɨ'ɨj mi autyajhuii mej meyan tiraatzajrajmua'an. Majta ra'utaxaahuari'iri'i maɨjna ɨ Jesús. Matɨ'ɨj mi cɨɨxuri ru'ucaachejte, hua'a cɨɨxu ɨ maj jamuan tie'ijta ɨ Herodes. Matɨ'ɨj mi hua'utaij mej mi majtahua'a ra'anvi'itɨn ɨ Pilaatu jemi. 12 Ajna xɨcajra'a jetze, aɨ mu ru'amiincustyamua'a mua'araa aɨjna ɨ Pilaatu, ajta aɨjna ɨ Herodes. Tɨ'ɨj cai xɨ ayan tyuju'urɨj, mauche'e mu tyujchaɨra'acaa. 13 Ajta aɨn Pilaatu hua'utajee aɨme ɨ mej tie'ijta u teyujta'a, ajta aɨme ɨ maj tihue'ijte'e ɨ tyaɨte, ajta aɨme ɨ tyaɨte. 14 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Satɨ'ɨj seyan yee ru'uve'enyejte samɨjna ineetzi jemi, ayaa xu saɨjna cɨn jetzen ti'ipua'ajte'e yee aɨ pu ca'anijra'a hua'ata'aca ɨ tyaɨte mej mi e'ita'a a'utácɨɨnye. Nu'uri tiraataihua'uri'i, muan xu nyeseíiraca. Ma'ajta, capu a'ij na'amityejte'e ti'itɨ tɨ cɨn autyajturaa ɨ saj cɨn jetzen ti'ipua'ajte'e. 15 Capu ajta a'ij tira'amitejte'e aɨjna ɨ Herodes a'ini aɨ pu ajtahua'a mu ya'utaityaca'a tyejmi jemi. ’Aɨj xu hui cɨn seri ramua'aree tɨ cai ayan tiraavijte'e tɨ amɨn huamɨ'ɨni a'ini capu ti'itɨj cɨn autyajturaa. 16 Aɨj nu hui cɨn inyaa pueijtzi raata'asin nyamɨjna. Nyajta ra'axɨjte'esin. Nyatɨ'ɨj ni raatátuaasin nicu. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pilaatu. 17 Ayaa mu ti'ijrɨ'ɨrajcaa mej seij huatatuaani ɨ maj aityanami'i ajna matɨ'ɨj ti'iye'estyahua'a. 18 Majta aɨme ɨ tyaɨte, naimi'i mu meyan titeetejiihuajraa tɨcɨn: ―Miche'e hui ra'anvi'itɨn amɨjna mɨ tyaata'a, pej pi'i Barrabás huatatuaani itejmi jemi. 19 (Aɨjna ɨ Barrabás, ayaa een cɨn ra'ityaana a'ini ca'anijra'a pu hua'uta'a ɨ tyaɨte Jerusalén mej e'echajca'a mej mi huataujnya'usi'ite'en. Aɨ pu ajta aɨn pueen saɨj ɨ tɨ ti'ityacui'ica.) 20 Ajta aɨn Pilaatu, auche'e pu raxe'eva'acaa tɨ raatatuaani aɨjna ɨ Jesús. Aɨj pu cɨn, ajtahua'a pu ayan tihua'ajee tɨ ij raamua'aree a'ij mej ti'ijxe'eva'acaa ɨ tyaɨte. 21 Majta aɨme ɨ tyaɨte, majtahua'a mu meyan tityeetejiihuajraa tɨcɨn: ―Pata'aj hui rá'utatan, pata'aj rá'utatan. 22 Hueica pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨme'e? ¿Ti'itajni a'ij huáruu tɨ a'ij pua'a een? Capu hui a'ij na'amityejte'e ti'itɨj tɨ cɨn autyajturaa tɨ ij ayan raavijte'e tɨ huamɨ'ɨni amɨjna. Aɨj nu hui cɨn neyan nyana'a rɨni. Pueijtzi nu'u raata'asin. Nyajta raatátuaasin. 23 Majta aɨme ɨ tyaɨte maaj mu eitze'e ca'anin cɨn huajijhuaca'a. Majtahua'a meyan tiraataij tɨ rá'utatan. Matɨ'ɨj mi tyu'umue'itɨ maɨjna cɨme'e ɨ mej eihua titeetyéjijhuajma'aca'a. 24 Aj pu i Pilaatu raaxa'apɨ'ɨntare tɨ ayan huarɨj a'ij mej ti'ijxe'eva'acaa ɨ tyaɨte. 25 Tɨ'ɨj i raatátuaa aɨjna ɨ maj ra'ityaana aɨjna cɨme'e tɨ ca'anijra'a hua'uta'a mej mi huataujnya'usi'ite'en, tɨ ajta ti'ityacui'ica. Ai pu aɨn pueen ɨ maj rájhuaviiri'i ɨ tyaɨte. Ajta aɨn ɨ Pilaatu, aɨ pu tyu'utatuii ɨ Jesús mej mi meyan raaruuren a'ij mej ti'ijxe'eva'acaa ɨ tyaɨte. 26 Matɨ'ɨj mi ya'ujáj. Aa mu ya'ujáasima'aca, matɨ'ɨj seij huatyeevi'i tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Simón tɨ Cirene e'ema'acan. Au pu ɨtzitá a'aráará'a tɨ i aun Jerusalén a'utyarute. Matɨ'ɨj mi ru'uhuatyeechuite ɨ curuu tɨ ij ra'anchueni. Maraataij tɨ raachuisime'en cujta'an ɨ Jesús. 27 Eihua mu tyaɨte huaju'ucaa hua'a cujta'a. Mui'itɨ ɨ juuca, eihua mu ruxaamɨjtya'acaa, mua'antyujyeinya'a mu muaajú'ucaa aɨjna jemi. 28 Aj pu i Jesús pɨ a'ure'eve. Ayaa pu tihua'ixaa tɨcɨn: ―Muan juuca, mɨ sej hua'ayaujmua'a pueen aɨme ɨ maj Jerusalén huachaatɨme, caxu neetzi cɨn ruyeinya, silu rujɨɨmua'a sahuaujyeinixɨ'ɨ muejmi cɨme'e, sajta saɨme cɨme'e ɨ ruyaujmua'a a'ini aj pu hui tyaja'ure'enyejsin aɨjna ɨ xɨcajra'a sej jetzen seyan tyu'utaxajta yee: “Dioj pu rɨ'ɨ tihua'uta'a aɨme ɨ maj cai a'anaj tiyauumua'a mua'araa, majta aɨme ɨ maj cai a'anaj tɨ'ɨrii hua'a jetze huataseijre, majta aɨme ɨ maj cai a'anaj hua'utzii ɨ hua'ayaujmua'a.” 30 ’Ajna xɨcajra'an jetze, ayaa mu hui rɨni ɨ tyaɨte. Aɨ mu tiraata'ixaate'esin ɨ jɨri tɨcɨn: “Pata'aj tejmi japua rajveti.” Majta meyan che'eta mana'a tiraata'ixaate'esin aɨjna ɨ jɨri aa tɨ huacaitɨme tɨcɨn: “Pata'aj taatyá'avaa.” 31 ’Tɨ pua'a neyan tirajpueiitzi nyaɨjna cɨme'e nyaj cai ti'itɨ cɨn autyajturaa, ¿a'ini tyajamua'amitejte'e mej meyan tirajpueitzi mua'aju'un aɨme ɨ maj xaa ti'itɨj cɨn autyajturaa? Huapɨ'ɨ mu hui rajpueiitzi mua'aju'un xaa nya'u. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 32 Majta seica mu huajajpuajma'a mej mi maun huá'utatan jamuan ɨ Jesús. Aɨme ɨ maj hua'apua, aɨ mu aɨn pueen ɨ maj xaa a'ij pua'a ti'irujca. 33 Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a a'u tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Mɨ'ɨchimu'uta. Aɨ mu rá'utatai jamuan ɨ maj a'ij pua'a ti'irujca. Seij mu áutatai ɨrɨɨta'an pujme'en ɨ Jesús. Majta ɨ saɨj, aɨ mu áutatai auutata'an pujme'en. 34 Tɨ'ɨj i Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Niya'upua, pata'aj hui tihua'utauuni'i a'ini camu ramua'aree a'ij maj rɨcɨ. Majta aɨme ɨ xantaaru'u, aɨ mu huahuajcaca'a mej tetej a'ucaahua'axɨn mej mi raamua'aree a'atɨ tɨ racɨ'ɨti ɨ cɨɨxura'ara'an ɨ Jesús. 35 Majta aɨme ɨ tyaɨte, au mu a'utyáuu mej seijracaa. Majta aɨme ɨ mej tihue'ijte'e, aɨ mu majta ra'utaxaahuari'iri'i. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Amɨ pu seica japua huanyúu. Che'e hui amɨn rujapua huanyuuni, tɨ pua'a hui ayan ti'ayajna tɨ amɨn aɨn pueen Dioj tɨ ra'antihuau, aɨjna Dioj tɨ an ya'ujyeíjtza ɨ ɨpuari japua. 36 Majta aɨme ɨ xantaaru'u mua'ajtyaxɨɨraca'a, majta ra'utaxaahuari'iri'i. Aɨ mu majta raatanyɨste ɨ viinu tɨ antzina tɨ ra'antiye'en. 37 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a Rey cɨme'e pej ti'ityávaaca aɨme jemi ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, pata'aj a japua huanyuuni. 38 Majta taabla ti'itɨ mu áutatai a'u tɨ á'ujmu'u ɨ Jesús. Ayaa pu te'eyu'usi'ihuaca'a aɨjna jetze ɨ taabla tɨcɨn: “Ai pu aɨn pueen ɨ hua'aRey aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan.” 39 Ajta seij ɨ maj hua'apua ɨ tɨ a'ij pua'a ti'ijrɨ'ɨrajcaa, aj pu á'atataihuaca'a. Aɨ pu ayan a'ij pua'a tiraataxajtaca'a. Ayan tɨcɨn: ―¿Ni pacai paɨn pueen aɨjna tɨ Dioj an mua'ujyéijtza ɨ ɨpuari japua? Pata'aj a japua huanyuuni, pajta tyejmi japua. 40 Ajta ɨ saɨj tɨ a'ij pua'a ti'ijrɨ'ɨrajcaa, tɨ ajta á'atataihuaca'a, aɨ pu ra'ajtya'axɨ tɨcɨn: ―¿Ni hui pacai ra'atese'e ɨ Dioj? Casi'i, ayaa paj che'eta pana'a tirajpueitzi tɨj amɨjna. 41 Ayaa pu hui tiraavijte'e tyej teyan tirajpueiitzi a'ini pu'uri taacɨ́'ɨ a'ij tɨ tiraavijte'e aɨjna cɨme'e a'ij tej ti'itɨj huáruu. Ajta amɨn, capu ti'itɨj cɨn autyajturaa. 42 Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Jesús, pata'aj nya'utamua'aree ajna xɨcajra'an pej jetzen autyéchesin pej tyu'utaijta. 43 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa nu hui ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, ijii, muaa pa paun a'utyaváa pua'ame neetzi jamuan a'u tɨ Dioj rɨ'ɨ timuaata'asin. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 44 Tɨ'ɨj ari tyauuma'aca a'atzaj tacuarixpua, aj pu i nainjapua huatyatɨca'araca'a ɨ chuej japua. Ayaa pu a'atee a'achu cumu hueica oora tɨ ayan eenya'a, a'ini aɨjna xɨcaj aumɨ'ɨ. Capu i che'e huanyeeri'icɨcaa. Ajta aɨn ɨ cɨɨxuri tɨ itzijhua tɨ ajta aun a'utavivɨjma'acaa u teyujta'a, aɨ pu e'ita'a acasujtza'anixɨ. 46 Ca'anin pu cɨn huajijhuaca'a aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Mɨ pej niya'upua, mueetzi nu huatatuire'esin ɨ nyaxaijnyu'uca. Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu i raatapua'ajtaca'a tɨ tíyeeye. 47 Ajta aɨn ɨ xantaaru'u, tɨ anxɨte tie'ijta, tɨ'ɨj raaseij a'ij tɨ huarɨj, aj pu i rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Ajta ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Aɨ pu rɨ'ɨ ti'itevistacaa. 48 Majta aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj ajtyáxɨɨraca'a maujna mej mi tyu'umua'ariive'en, matɨ'ɨj raaseij a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj, aɨ mu antyaujtu'asixɨ an rutaviitze'e maɨjna cɨme'e maj huaataujxaamɨste. Majta a'ucɨj. 49 Majta aɨme ɨ maj ramua'ajcaa, majta aɨme ɨ juuca ɨ maj a'araacɨ jamuan aujna u Galileeya, aɨ mu a'ɨmɨ a'utyáuj mej seijracaa a'ij tɨ ti'itɨ rɨcɨ. 50 Meenti seij aun e'eseijra'acaa tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn José. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ hua'a jetze ajtyama'acan ɨ hua'a jueesi ɨ maj hueicate japuan tamuaamuata'a maj ara'ase. Rɨ'ɨ pu ti'itevistacaa aɨjna. Capu ti'itɨ cɨn autyajturaa. 51 Ajta aɨn, capu ra'aranajchaca'a a'ij mej tiraaxa'apɨ'ɨntarej, capu ajta rɨ'ɨ raata'a a'ij mej huarɨj ɨ seica ɨ jueesi. Au pu e'ema'acan aɨjna ɨ José, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Arimatea, tɨ ajta aun huatacá'a u Judeeya. Ajta aɨn José, aɨ pu rachu'eva'acaa a'anaj xɨcajra'an jetze Dioj tɨ tyu'utaijta iiyan chaanaca japua. 52 Tɨ'ɨj i aun á'umej ɨ Pilaatu jemi. Ayaa pu tiraatahuaviiri'i tɨ aɨn Pilaatu raatatuire'en ɨ Jesús tɨ mɨ'ɨchi. 53 Tɨ'ɨqui ra'acajtɨɨ ɨ tevijra'a. Aj pu i saabana cɨn raaca'ijcataca'a. Tɨ'ɨqui aun a'utyajrupi a'u tɨ auucun. Tɨ'ɨqui yanu'uhuare'etyee a'u maj mauchan yauucú ɨ jaij. Caxɨ mu a'anaj a'atɨ maun utyátuutuhua'a. 54 Pu'uri ajna pɨti'irɨjcaa ajna xɨcajra'a mej jetzen rɨ'ɨ ruruuren. Ajta pu'uri tɨn tyaja'ure'enyejsima'a ajna xɨcajra'an mej jetzen rusa'upi. 55 Majta aɨme ɨ juuca, ɨ maj maun a'araacɨ u Galileeya jamuan ɨ Jesús, aɨ mu cujta'an huaju'ucaa aɨjna ɨ José. Matɨ'ɨj mi raaseij a'u tɨ auucun, majta a'u tɨ ya'uruu ɨ mɨ'ɨchi. 56 Matɨ'ɨj mi a'ucɨ́j ɨ ruche. Aj mu mi rɨ'ɨ raaruu ɨ tu'upi tɨ naa tyáará'i, majta ɨ maj cɨn racápɨtijra. Majta e'eyan huaujsa'upe ajna xɨcajra'an jetze a'ij tɨ tyu'ujxe'eve'e.

Lucas 24

1 Tɨ'ɨjta ajna tyaja'ure'enye ɨ tujca'ari ta'anajca iteeri jetze. Iiya'a mu'u u á'uju'un maɨjna ɨ juuca mej tyaja'utɨɨ ɨ maj rɨ'ɨ tyu'uruu ɨ tu'upi tɨ naa tyáará'i. Matɨ'ɨj mi u á'uju'un a'u tɨ auucun. 2 Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a. Aj mu mi raaseij aujna tɨ auucun tɨ pua'a ari tya'antacuuni'i. Ajta aɨn ɨ tetej ɨ maj ra'ityajmua, pu'uri a'atɨ ya'usíjcɨripuajraa. 3 Matɨ'ɨj mi aun a'utyajrupi a'u tɨ auucun. Aru camu ráatyau ɨ tevijra'an ɨ Jesús. 4 Meenti mauj maɨjna cɨn ti'imuajcaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj aɨjna cɨme'e ɨ mɨ'ɨchi, iye'itzi cɨn mu hua'apua huataseijre ɨ tyetyaca aɨme jemi ɨ juuca. Ayaa mu cueinavi'in ti'ityecháatɨma'acaa. Ayaa pu ti'ityamastajye'icaa cumu mej tyámaxcɨva'ara'an. 5 Eecan mu tyu'utatzɨn ɨ juuca. Aɨj mu cɨn titunutaxɨ, majta aicaujtuuxɨ. Majta aɨme ɨ tyetyaca, ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini sej si een cɨn seyan rahuauhuau hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite seij tɨ ari ruuri? 6 Capu hui ya'a a'ahua'a a'ini pu'uri ajtahua'a huatarú. ¿Ni hui sacai ramua'aree a'ij tɨ tyajamuaata'ixaa tɨ'ɨj auj a'utyavaaca'a muejmi jemi aujna u Galileeya yee tɨ ayan tyu'ujxe'eve'e maj tyu'utatuiire'en aɨjna tɨ hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte hua'a jemi ɨ mej a'ij pua'a titetyújcha'ɨ mej mi rá'utatan? Ajta yee hueica xɨcaj tzajta'a pu ajtahua'a nu'u huatarujsin. ―Aɨ mu tyetyaca meyan tihua'uta'ixaa. 8 Majta aɨme ɨ juuca, aj mu mi ra'utamua'areeri'i a'ij tɨ tihua'uta'ixaa. 9 Matɨ'ɨj mi huiiraacɨ a'u tɨ auucun. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj ruche. Aj mu hua'uta'ixaa aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan seij ara'ase, ajta ɨ seica. Nain mu hua'uta'ixaa a'ij mej ti'itɨ tyu'useij. 10 Aɨme ɨ juuca, aɨ mu aɨn pueen, ɨ Mariiya, Magdala tɨ e'ema'acan, ajta aɨn ɨ Juana, ajtahua'a saɨj ɨ Mariiya tɨ naanajra'an pueen aɨjna ɨ Jacobo, majta seica ɨ juuca. Aɨ mu meyan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj Jesús hua'antihuau. 11 Aru aɨme, camu hua'antzaahua ɨ juuca a'ini capu a'ij tihua'amityejtya'acaa a'ij mej tyu'utaxajtaca'a. 12 Ajta aɨn Pedro, aɨ pu ajchá. Tɨ'ɨqui a'utáichajraa ajna a'u tɨ auucun. Tɨ'ɨj i a'utyajrupi. Tɨ'ɨqui aicaujtutá tɨ'ij cɨɨxuri tyu'useij. Aa pu rujɨme'e tí'ijpiica'a a chuaata'a. Tɨ'ɨqui á'uraa. Eihua pu ti'imuajcaa ɨ rutzajta'a a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. 13 Ajna xɨcajra'a jetze, ma hua'apua ɨ maj hua'a jetze ajtyama'acan aɨme ɨ mej Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, au mu auju'ucaa chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Emaús. A'atzu pu a'ɨmɨ pɨtyaja'arɨcɨ aujna u Jerusalén a'achu cumu tamuaamuata'a kiloometru. 14 Ayaa mu tyu'uxájtajma'a nain a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj. 15 Mauche'e mu tyu'uxaatajma'aca, majta ti'ihuáurihuaurajma'a rujɨɨmua'a, tɨ'ɨj aɨn Jesús ajtyáxɨɨraca'a tɨ i hua'a jamuan huame'en. 16 Aru capu hua'uta'a mej raamua'ati. 17 Tɨ'ɨj i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni a'ij setyu'urixaate'e seyan huaju'un? Matɨ'ɨj mi huatyahuiixɨ, mue'icaujtutajma'a. 18 Ajta seij tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Cleofas. Aɨ pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―¿Ni pacai ramua'aree a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj ijii itejmi jemi? ¿Ni pacai muaa paɨn pueen ɨ paj huaye'i pana'a paj cai ti'itɨ mua'aree a'ij tɨ ti'itɨ taruure itejmi? 19 Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itaani a'ij huarɨj? Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna cɨme'en ɨ Jesús, Nazaret tɨ e'ema'acan. Aɨ pu hui ti'ixaxa'ata'a ɨ rumuare'eri'ira'a cɨme'e ɨ Dioj jetze ma'acan. Ajta eihua pu ayan tyu'uruu tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, mej seiiraca ɨ tyaɨte. 20 Majta aɨme ɨ mej tie'ijta u teyujta'a, majta aɨme ɨ mej ti'itaijte'e, aɨ mu hui Jesús tyu'utatuii mej mi tyu'uta'an maj raaje'ica. Matɨ'ɨj mi rá'utatai. 21 ’Me tyajta ityan, ayaa tu hui ti'ijxe'eva'acaa tɨ aɨn pueenya'a a'ame'enche'e tɨ tu'irajtuaani itejmi i tyaj Israel jetze ajtyama'acan. Pu'uri hueica xɨcaj tyajauume ɨ maj rá'utatai. 22 ’Majta seica juuca ɨ maj tejmi jetze ajtyama'acan, eihua mu a'ij pua'a tya'utaseijra. Iya'a mu u a'atanye a'u maj ya'ava'ana maɨjna ɨ Jesús. 23 Aru camu ráatyau ɨ mɨ'ɨchi. Matɨ'ɨj mi huara'acɨ. Aj mu mi taata'ixaa tɨcɨn seica mu huataseijre aɨme jemi. Aɨ mu nu'u maɨn pueen ɨ maj tajapua ti'ivaɨre'e. Ayaa mu eeri'i tihua'uta'ixaa tɨ nu'u ari ajtahua'a huatarú aɨjna ɨ Jesús. 24 Majta seica ɨ maj ta jamuan á'ujhua'an, aɨ mu majta u a'atanye a'u maj ya'ava'ana. Ayaa pu eenya'a a'ij mej tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ juuca. Aru camu hui a'a ya'useij maɨjna ɨ Jesús. ―Ayaa mu tiraata'ixaa aɨme ɨ maj hua'apua. 25 Ajta aɨn, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―A'ij xu pua'a tityá'ujmuajte muan. Caxu a'ij tirajtyauve mɨ rutzajta'a sej si ca'anacan tira'antzaahuate'en nain tɨj na'a a'ij mej tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. 26 ’¿Ni cai ayan tyu'ujxe'eva'acaa tɨ i anacai ayan tirajpueitzi a'ara'ani aɨjna ɨ tɨ ajta Dioj an ra'ujyeijtza ɨ ɨpuari japua, tɨ i e'eyan tye'entyarute aɨjna cɨme'e tɨ tyu'utaijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua, ajta nainjapua? 27 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús tyamua'a naa nain tɨj na'a tɨ te'eyu'usi'ihuaca'a ɨ yu'uxari jetze aɨjna cɨme'en, tɨj na'a tɨ aɨn ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta matɨj mana'a ɨ maj tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. 28 Matɨ'ɨj meri a vejli'i auju'ucaa ajna chajta'a a'u maj a'aráiixa, auche'e pu huama'acaa aɨjna ɨ Jesús, yaa pu cumu mu pu a'ayee a'uma'a a'ame. 29 Ajta aɨme, eihua mu ca'anijra'a raata'a tɨ aun huatyaturan. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj ya huatyaturan tyejmi jemi, a'ini pu'uri tyechuijxari, ajta ari tɨn tyatɨca'ari. Tɨ'ɨj i aun a'utyajrupi tɨ ij hua'a jamuan aun a'utyaturan. 30 Tɨ'ɨj i Jesús ayan huarɨj tɨ'ɨj aɨn auca'atii hua'a jamuan a vejli'i meesa jetze. Tɨ'ɨj i raatyɨ'ɨpɨ ɨ pan, ajta rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Aj pu i ra'antitaaraxɨ ɨ pan. Tɨ'ɨj i autyejche tɨ hua'utaɨ'ɨpɨ'ɨte'en. 31 Cɨme'en pu'u hua'utaɨ'ɨpɨ'ɨ, aj mu mi raamuá'a. Aj pu i a'ahuaujpua'arixɨ mej seiiraca. 32 Matɨ'ɨj mi meyan ti'ityu'urihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni cai u'utzunajca'a ɨ taxaijnyu'uca ɨ ta tzajta'a, ajta ca'anijra'a yu huataseijre u ta tzajta'a tɨ'ɨj aɨn tyu'uxájtajma'a ta jamuan ɨ juye jetze, tɨ ayan ti'ita'ixaatya'acaa a'ij tɨ huataujmua'a ɨ tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze? 33 Matɨ'ɨj ajhuiixɨ. Ca'anacan mu huara'acɨ u Jerusalén. Au mu huá'utyau aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan seij maj ara'ase, majta ɨ seica ɨ maj hua'a jamuan á'ujhua'anya'a. Naimi'i mu tyujsaɨj maujna. 34 Majta maɨjna ɨ maj maun a'utyáuuca'a u Jerusalén, ayaa mu tihua'uta'ixaa ɨ maj hua'apua tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna. Tavastara'a pu ajtahua'a a'itáraa hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. Ajta huataseijre jemin aɨjna ɨ Simón. 35 Majta aɨme ɨ maj hua'apua, aɨ mu tihua'uta'ixaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj matɨ'ɨj maun auju'ucaa ɨ juye jetze, ajta a'ij mej ye'i tiraamua'a tɨ'ɨj aɨn ra'antitaaraxɨ ɨ pan. 36 Mauche'e mu ti'ixáatacaa maɨjna cɨme'e tɨ'ɨj aɨn Jesús huataseijre hua'a jemi. Au pu e'ita'a huatyeechaxɨ. Aj pu i ayan tihua'utataujte tɨcɨn: ―Che'e huatyáapua'are ɨ a'amua tzajta'a. 37 Eecan mu huajɨjxɨca'a. Majta tyu'utatzɨn a'ini yaa pu hua'aseijratya'acaa. Cu xuee maj cu mɨ'ɨchí seijra. 38 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn a'ij pua'a amuaata'a? ¿A'ini sej si cai xɨ tya'atzaahuate'e? 39 Casi'i, i nyamuajca'a jetze, ajta i nyaɨɨca jetze. Nyaa nu nyaɨn pueen. Sata'aj na'ajtamuare'en sej si seyan raaseij. Saɨj tɨ mɨ'ɨchi, capu ayan nyaxa'aj ti'ityahue'ira'a, capu ajta ayan nyaxa'aj ti'ityajcari. Xu'uri nyeseij nyaj xaa tyahue'ira'a, nyajta tyájcari. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 40 Tɨ'ɨj ayan tihua'uta'ixaa, aj pu i ayan tihua'utaseijra ɨ rumuajca'a jetze, ajta ruɨɨca jetze. 41 Majta aɨme, camu xɨ ra'antzaahuate'e a'ini eihua mu a'ij pua'a yá'useijracaa, majta rutyamua'ava'acaa. Aj pu i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni sacai ti'itɨj ticha'ɨ ɨ nyaj raacua'ani? 42 Matɨ'ɨj mi seij raata'a ɨ hue'i tɨ hue'ijchi'i. 43 Tɨ'ɨj i ra'ancure'echuii. Aj pu i raacuaa mej seiiraca aɨme. 44 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyajamuaata'ixaa nyatɨ'ɨj a'amua jemi huacatii tɨ ayan ruxe'eva'acaa tɨ nain cɨn tya'araurasten a'ij tɨ tya'uyu'uxaca'a neetzi cɨme'en aɨjna ɨ Moisés, majta aɨme ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, ajta jetzen ɨ tihua'achuiica. 45 Aj pu i hua'uta'a mej mi yau'eitaa mua'ara'ani a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. 46 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze nyaj nu'u neyan tirajpueitzi na'ara'ani inyaa, i nyaj nyaɨn pueen ɨ Cɨriistu'u tɨ Dioj an nyaja'ujyeijtza ɨ ɨpuari japua. Ajta nu'u hueica xɨcaj tzajta'a nu nyajtahua'a aitára'ani hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. 47 ’Majta nu'u, nainjapua tihua'uta'ixaate'esin nyenyuucajtze'e mej mi saɨque tyu'umua'ati ɨ Dioj jemi tɨ ij aɨn tihua'utauuni'i. Ma'utyajhuijsin nu'u mej meyan tihua'uta'ixaate'en iiya maj Jerusalén huachaatɨme, majta meyee ɨ maj a'ɨmɨ antachaatɨme, majta meyee ɨ mej seij chuejra'a japua huachaatɨme tɨj na'a ɨ tɨ yan seijre'e iiyan chaanaca japua nainjapua. 48 ’Muan xu tihua'uta'ixaate'esin a'ij sej seri saɨjna cɨn tyu'useij. 49 Nyaa nu u ya'utaiti muejmi jemi aɨjna tɨ niya'upua cɨn tya'ataujratziiri'i. Sajta muan, sata'aj seyan yan huate'en iiyan chajta'a asta na'a cai huatyaturan muejmi jemi aɨjna tɨ ute'e e'icanyejsin. Aɨj xu jetzen aráujca'anyejsin. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 50 Tɨ'ɨj i aɨjna ɨ Jesús huaja'uvi'itɨ u a'ahua'a u Betania. Tɨ'ɨj i ajméijca'ataxɨ. Aj pu i rɨ'ɨ tihua'uta'a ɨ hua'a tzajta'a. 51 Tɨ'ɨj auj rɨ'ɨ tihua'utá'asima'acaa, au pu huaja'uhua'axɨ. Aj pu i ute'e tíraa. 52 Majta aɨme, au mu raatyanajchaca'a. Eihua mu huataujtyamua'ave. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj u Jerusalén. 53 Tɨ'ɨj pɨ na'a, mu maun a'utyáuuca'a u teyujta'a mej mi rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj. Aii pu'u.

Juan 1

1 Jajcua ɨmɨ pu seijra'acaa aɨjna ɨ tɨ jee tɨcɨn ɨ nyuucari. Ajta, aɨjna ɨ nyuucari, aɨ pu seijra'acaa ɨ Dioj jemi. Ajta aɨ pu Dioj puéenya'a aɨjna ɨ nyuucari. 2 Aɨ pu jajcua ɨmɨ seijra'acaa ɨ Dioj jemi tɨ'ɨj cai xɨ ma'ahua'acaa ɨ chaanaca. 3 Nain tɨj na'a tɨ ti'iseijre'e, aɨjna nyuucari jetze pu ayan tyu'utaseijre. Aɨ pu ɨ Dioj, ajta aɨjna ɨ nyuucari, aɨ mu naijmi'i tyu'utaahuaca'a tɨj pua'amua yen ti'iseijre'e. Ajta, capu ti'itɨ ayan ti'iseijra'a a'ame'enche'e tɨ pua'a cai aɨn nyuucari ayan tyu'utaxajtanche'e. 4 Tɨj na'a jajcua ɨmɨ tɨ yu e'ire'enye, aɨj pu jetze e'iráninyeica'a aɨjna tɨ i'iruuri rusen cɨme'e. Ajta aɨj pu cɨn ayan huanyeeri'icɨcaa hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e tɨ cɨn i'iruuri mej mi meyan raamua'aree a'ij tɨ een ɨ Dioj jemi. 5 Ajta aɨjna tej teyan tyajta ratamua'amua tɨcɨn tatzari, aɨ pu huanyeeri'icɨ a'araa aɨme tzajta'a ɨ tyaɨte ɨ maj á'ujhua'anya'a tɨca'amiste'e. Majta aɨme ɨ mej meyan tɨca'amiste'e á'ujhua'anya'a, camu raayɨ'ɨtɨhua'a maj ra'uje'ica ɨ tatzari tɨ hua'atzajta'a huanyeeri'icɨcaa. 6 Seij pu ayan u a'uve'eme tɨ Dioj ayan ya'utaityaca'a. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Juan. 7 Ayaa pu een cɨn u a'uve'eme tɨ ij ayan aɨjna cɨn tya'anxájta a'ij tɨ ari ti'ijmua'areeraca'a aɨjna cɨme'en tɨ i'i tatzari, mej mi naimi'i meyan tya'antzaahuate'en a'ij tɨ aɨn ayan tihue'ixaate'e. 8 Ajta aɨjna ɨ Juan, capu aɨn puéenya'a ɨ tatzari silu ayaa pu'u een cɨn a'uve'eme tɨ ij aɨjna cɨn tihua'uta'ixaate'en aɨjna jetze ma'acan aɨjna ɨ tatzari. 9 Ajta aɨn tɨ tzaahuati'ira'a cɨn tatzari pueen, tɨ ajta huatatátza huanyeeri'i a'aye'i hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte, a'achu maj pua'amua yen seijre'e, aɨ pu mu a'uvé'ema'acaa iiyan chaanaca japua. 10 Aɨ pu ayan huatyajturaa iiyan chaanaca japua. Ajta, aɨ pu nain tyu'utaahuaca'a tɨj na'a tɨ yan chaanaca japuan ti'iseijre'e. Ma majta maɨn, ɨ mej yan huachaatɨma'acaa iiyan chaanaca japua, camu raamuá'a. 11 Aɨ pu mu a'uvé'ema'acaa, ajta aɨme jemi ɨ rutyaɨtestyamua'a huatyajturaa. Majta aɨme, camu ra'ancure'evi'itɨ. 12 Ma majta, seica mu xaa ra'ancure'evi'itɨ aɨme ɨ tyaɨtestyamua'ame'en. Ajta aɨn, ayej tihua'uta'a aɨmej ɨ maj ra'astijre mej mi yaujmua'ame'en pueenya'a mua'ara'ani ɨ Dioj a'achu maj pua'amuaca. 13 Majta aɨme, camu meyan tyetyaca jetze a'iráninyeica'a maɨjna cɨme'e tɨ tyaata'a ayan ti'ijxe'eva'acaa. Camu a'atzu xaa nya'u, silu ayaa mu'u maɨjna jetze ajtyama'acan ɨ Dioj. 14 Ajta aɨn ɨ nyuucari aɨ pu ayan huataujtevistaca'a. Aɨ pu ajta ityejmi jemi huatyajturaa. Tyan tu tyajta teyan raaseij tyaɨjna ɨ tɨ cɨn rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Tyan tu raaseij ɨ tɨ cɨn Dioj rɨ'ɨ tyu'uta'a aɨjna cɨme'e tɨ aɨ na'a caj ti'iyaujra'an ɨ Dioj. Aɨ pu e'ema'acan ɨ ruya'upua jemi. Nain pu cɨn rɨ'ɨ titájchaɨca'a ruxé'evi'ira'a cɨme'e. Ajta, nain pu ayan tzaahuati'ira'a cɨn tyu'utaxajtaca'a. 15 Ajta aɨn ɨ Juan, ayaa pu aɨjna cɨn tyu'utaxajtaca'a, ayan ti'ixaata tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen ɨ nyaj cɨme'en nyeri tyajamue'ixaa yee aɨjna tɨ ye'eve'eme nyaj cujta'an, eitze'e pu va'acan cɨn ti'ityejvee nyacai inyaa, a'ini aɨ pu anacai seijra'acaa nyacai inyaa. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. 16 Naijmi'i ityan tu'uri teyan tyaɨjna cɨn ra'ancura'a tyaɨjna cɨme'e ɨ tɨ nain cɨn rɨ'ɨ naa titata'aca. Ruxe'eve'evi'ira'a pu cɨn rɨ'ɨ titata'aca tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame. 17 A'ini ayaa pu'u, aɨjna ɨ nyuucari ɨ maj cɨn ti'ijta, Dioj pu ayan raatyajtuaa ɨ Moisés jemi. Dioj pu ajta ayan tiréijca aɨjna ɨ Jesús, tɨ ajta Cɨriistu'u pueen, tɨ ij aɨn ruxé'evi'ira'a cɨn rɨ'ɨ titaata'an, tɨ ij ajta tzaahuati'ira'a cɨn titaataseijrate'en a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. 18 Capu a'atɨ a'anaj raaseij ɨ Dioj, silu aɨ pu'u tɨ aɨ na'a caj ti'iyaujra'an. Ruxe'eve'evi'ira'a pu cɨn rɨ'ɨ titata'aca tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame. Capu a'atɨ a'anaj raaseij ɨ Dioj, silu aɨ pu'u tɨ saɨj na'a yaujra'an pueen, tɨ ajta Dioj jemi seijre'e, aɨ pu ayan taatamuá'ate a'ij tɨ een. 19 Majta aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, maj majta teje'ijta maujna Jerusalén, aɨ mu huaja'utaityaca'a ɨ Juan jemi seica ɨ maj ti'ivaɨra'acaa u hua'ateyujta'a, majta seica ɨ maj maɨjna jetze a'iraanye aɨjna ɨ Leví tyaacan mej mi meyan tiraataihua'u tɨ cɨme'en yee: “¿A'ataani paj pɨrɨcɨ?” 20 Ajta aɨjna ɨ Juan, capu hua'uta'ijmɨjri'i maj raamua'ati silu ruxé'evi'ira'a pu cɨn ayan tihua'uta'ixaa mejseiiraca naijmi'i ɨ tyaɨte. Ayan tɨcɨn: ―Canu nyaa nyaɨn pueen ɨ Cɨriistu'u tɨ Dioj ra'antihuau. 21 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ataajni paj pueen? ¿Ni paɨn pueen aɨjna ɨ Elías? Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu nyaɨn pueen. Majta meyan tɨcɨn: ―¿Ni paɨn pueen ɨ tyaj rachu'eve'e, aɨjna tɨ Dioj jetze ma'acan titaata'ixaate'esin? Ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Canu nyaɨn pueen. 22 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ataani nya'u paj pueen muaa? Pata'aj taata'ixaate'en a'a cɨme'en tej ti tyajta teyan tihua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj taja'utaityaca'a. ¿A'ini peti'ixa a'a cɨme'en? 23 Aj pu'i ayan Juan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen aɨjna tɨ ayan cɨme'en tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan tɨ nu'u ayan a'atɨ pu a'a avé'ejijhua aujna hua'ɨtzita. Ayan tɨcɨn: “Rɨ'ɨ xu huaujruuren sej si seyan tyamua'a naa ra'ancure'evi'itɨn saɨjna ɨ tavastara'a.” 24 Majta seica ɨ fariseos, ɨ maj tyu'utaijti'ire, ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Tɨ pua'a peyan muaa cai aɨn pueen aɨjna ɨ Cɨriistu'u, pajta cai muaa aɨn pueen ɨ Elías, pajta cai muaa aɨn pueen aɨjna ɨ tyaj rachu'eve'e tɨ Dioj jetze ma'acan titaata'ixaate'esin, ¿a'ini een cɨn peyan hua'amuaɨ'ɨhua ɨ tyaɨte? 26 Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Juan tɨcɨn: ―Nyaa nu a'amuamuaɨ'ɨhua jaj cɨme'e. Ma ajta, seij pu ayan muejmi jemi seijre'e ɨ saj cai ramua'ate. 27 Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ auj me e'eve'eme. A'ini inyaa cɨleenya'a nu cɨn ti'ityejvee ɨ jemin, capu ayan tiraavijte'e nyaj ra'ajtaɨ'ɨpɨ'ɨn ɨ ca'acaira'an. 28 Ayaa pu tyu'uruu aujna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betábara, u jetze pujme'en, ɨ atya'anara'an jetze ɨ Jordán, a'u tɨ aɨn Juan huaja'amuaɨ'ɨhuaca'a. 29 Yaa ru'ijmua'a yee, aɨ pu huaseij aɨjna ɨ Jesús tɨ e'eve'ema'acaa ajna jemin. Aj pu i ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Juan tɨcɨn: ―Casi'i xaaseij muan, mɨ canya'a Dioj tɨ raatámuaɨ'ɨvajta. Ai pu aɨn pueen tɨ ruxé'evi'ira'a cɨn ra'urauuna nain cɨme'e a'ij mej titya'utyajturaa ɨ Dioj jemi a'achu maj pua'amua yen seijre'e iiyan chaanaca japua. 30 Ai pu aɨn pueen ɨ nyaj cɨme'en neyan tyu'utaxajtaca'a nyatɨ'ɨj neyan tyajamuaata'ixaa yee: “Saɨj pu ye é'eve'ema'a a'ame nyahuarita'a majca'ihua, tɨ ajta eitze'e va'acan cɨn ti'ityejvee nyacai inyaa, a'ini aɨ pu anacai huataseijre nyacai inyaa.” 31 Canu nyajta inyaa nyasaɨj ramua'atyajcaa. Aru ayaa nu een cɨn mu a'uve'eme nyej ni neyan hua'umuaɨ'ɨhua ɨ jaj cɨme'e tɨ ij aɨn ayan huataseijre'en aɨme jemi ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 32 Aj pu'i Juan ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu raaseij nyaɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨ ute'e e'icáma'acaa. Yaa pu seijra'acaa tɨj cucui'i. Aj pu i an múutze'en a'ujyeijxɨ. 33 Canu a'atzu ramua'atínche'e tɨ pua'a cai ayan tinaata'ixaate'enche'e aɨjna tɨ nyaja'utaityaca'a ayan tɨcɨn: “Tɨ pua'a hui peyan raaseij tɨ aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ayan e'icaanyen tɨ ij seij japuan huatyaturan, aj paj ramua'ati tɨ aɨn pueen tɨ ayan tiraataijte'esin aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨ muejmi tzajta'a huatyaturan sej si saɨjna jetze araujca'anyen.” 34 Nyaa nu neyan raaseij. Nyajta nu neyan tyajamuaata'ixaate'esin tɨ aɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ Dioj. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 35 Yaa ruijmua'a yee, ajtahua'a pu aun a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Juan. Ajta aɨme ɨ tɨ hua'uvi'itɨjma'a, hua'apua mu jamuan á'ujhua'anya'a. 36 Tɨ'ɨj raaseij tɨ aun a'atama'acaa aɨjna ɨ Jesús, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Xaaseij muan, ɨ canya'a Dioj tɨ raatamuaɨ'ɨvajta. 37 Matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i aɨme ɨ maj hua'apua, matɨ'ɨj mi Jesús huataven. 38 Ajta aɨn Jesús, tɨ'ɨj pɨ a'ure'eve, aj pu'i hua'useij maj raavájrajme'e. Aj pu'i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini seti'ijxe'eve'e muan? Aj mu meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Rabí, ¿a'uni pe'eche muaa? Aijna i nyuucari tɨcɨn Rabí, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn Tevi tɨ Tihua'amua'ate. 39 Aj pu i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj ya va'aju'un sata'aj ya'useij. Matɨ'ɨj mi a'ucɨj jamuan. Majta u ya'useij a'utɨ e'echajca'a. Majta mu jamuan aun a'utyajturaa a'achu pua'an oora ti'ituraaca'a aɨjna xɨcajra'a jetze. Yaa pu tyauuma'aca tya'acáará'a tacuarixpua. 40 Ajta, saɨj tɨ hua'ajetze ajtyama'acantacaa ɨ maj hua'apua ɨ maj Jesús jamuan a'ucɨ́j, ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Andrés. Aɨ pu juutzajra'an pɨrɨcɨ aɨjna ɨ Simón, tɨ ajta i'i Pedro. 41 Aj pu'i aɨn Andrés anacai ra'antinajchaca'a aɨjna ɨ ruja'a, ɨ Simón. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tu'uri ráatyau tyaɨjna ɨ Mesías. (Mesías, ayaa pu huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨcɨn Cɨriistu'u tɨ Dioj Ra'antihuau.) 42 Tɨ'ɨqui ya'araavi'itɨ aɨjna ɨ Simón ɨ Jesús jemi. Ajta aɨn Jesús, tyamua'a pu tira'araaseij. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa paj aɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ Jonás. Ayaa paj antyahuaa pua'ame tɨcɨn Cefas. (Cefas, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn Pedro, tɨ ajta tetej pueen.) 43 Yaa ruijmua'a yee, Jesús pu aun á'uye'imɨjcaa. Ayaa pu tiraaxa'apɨ'ɨntare tɨ aun á'ume'en aujna ajtyapua, Galileeya a'ahua'a. Tɨ'ɨj i aɨn ra'antinajchaca'a aɨjna ɨ Felipe. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj nya jamuan á'ucha'acanye'en. 44 Aɨjna ɨ Felipe, au pu e'ema'acantacaa, aujna chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betsaída. Au mu majta e'ema'acan aɨjna ɨ Andrés, ajta aɨjna ɨ Pedro. 45 Aj pu'i aɨn Felipe aɨn huátyau ɨ Natanael. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tu'uri ráatyau tyaɨjna tɨ cɨme'en Moisés tyaacan ayan ra'uyu'uxaca'a aɨjna jetze ɨ yu'uxari, ɨ nyuucari ɨ maj cɨn ti'ijta. Ai pu hui ajta aɨn pueen ɨ maj majta cɨme'en ra'uyu'uxaca'a aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ Jesús, Nazaret tɨ e'ema'acan. Aɨ pu yaujra'an pueen ɨ José. 46 Ajta aɨjna ɨ Natanael, ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni qui Nazaret e'ema'acan? ¿Ni ayan ti'irɨ'ɨri tɨ aun Nazaret ti'itɨ a'iraanyen tɨ ti'ire'en? Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Felipe tɨcɨn: ―Che'ere, pata'aj ya'useij. 47 Tɨ'ɨj Jesús raaseij tɨ e'eve'ema'acaa aɨjna ɨ Natanael, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a cɨme'en aɨjna tɨcɨn: ―Xaaseij, pu'uri e'eve'eme seij tɨ tzɨte'e Israel jetze ajtyama'acan. Capu ti'ihue'itzi aɨjna jemi. Capu a'anaj ti'ihue'itaca. 48 Aj pu'i aɨn Natanael ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni pe nyaja'umuá'a? ¿A'ini pej pi een cɨn nyamua'ate? Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaun muaja'useij patɨ'ɨj paun e'iracatii jeten aɨjna ɨ huarej, tɨ'ɨj cai xɨ muaatajeeva aɨjna ɨ Felipe. 49 Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Natanael tɨcɨn: ―Rabí, muaa paj paɨn pueen pej i'i yaujra'an ɨ Dioj. Muaa paj aɨn pueen ɨ pej titaataijte'esin ityejmi i tyej Israel jetze ajtyama'acan. 50 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa paj peyan tya'atzaahuate'e paɨjna cɨme'e nyej neyan timuaata'ixaa yee nyaj nyaun muaja'useij patɨ'ɨj paun e'iracatii ɨ huarej jete. Ayaa nu ti'imue'ixaate'e pej pauj peyan ti'iseiran ti'itɨ cɨme'e tɨ eitze'e ruxe'eve'e cai aɨjna. 51 Ajta ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e pej peyan raseijran tɨ ayan antacúuni'ihua a'ame u tajapua. Majta aɨme ɨ mej maun ti'ivaɨre'e Dioj tɨ e'eseijre'e, aɨ mu yava'acaninyeica'a mua'aju'un inyeetzi jemi, i nyaj nyajta tyaata'a jetze a'iraanye. Majta mu aun a'ujninyeica'a mua'aju'un maujna u tajapua.

Juan 2

1 Tɨ'ɨj hueica xɨcajretze tyauma'aca, saɨj pu huatyenyaɨchaca'a ajna a'ahua'a Galileeya, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Caná. Ajta aɨn naanajra'an ɨ Jesús, aun a'utyavaaca'a. 2 Majta aɨme ɨ mej ti'iyeste, aɨ mu raata'inee maɨjna ɨ Jesús, majta hua'uta'inee aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, mej mi hua'a jamuan tyu'uyesten. 3 Tɨ'ɨj huaxɨj aɨjna ɨ viinu, aj pu'i aɨn naanajra'an ɨ Jesús ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨcɨn: ―Capu che'e urajmuaa ɨ viinu. 4 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Naanaj, ¿a'ini peti'ijxe'eve'e inyeetzi jemi? Capuu xɨ ajna tyaja'ure'enye ɨ nyaj jetzen aɨme jemi huataseijre'en me nyeseíiraca aɨme ɨ tyaɨtye. 5 Aj pu'i aɨn naanajra'an ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e tɨcɨn: ―Sata'aj seyan huarɨni a'ij tɨ aɨn tyajamuaata'ixaate'esin. 6 Ajta aun vejli'i tya'uvaatɨma'acaa ɨ xa'ari. Ayaa pu tí'ipua'amuacaa a'achu cumu arájsevi tɨ tetej cɨme'e taavijhuaca'a. Ai pu aɨn pueen ɨ maj maɨjna cɨn tyu'uja'usi na'ari maɨjna jetze huaɨ'ɨhua aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan mej mi meyan maɨjna cɨn aráurasten ɨ ruye'ira. Ayaa pu tya'uvejrica'a a'achu cumu seite liitru, na'ari seite liitru japuan tamuaamuata'a. 7 Aj pu'i Jesús ayan tihua'utaij aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e. Ayan tɨcɨn: ―Sata'aj ra'ava'ɨstya'axɨ'ɨn ɨ jaj ɨ xa'ari tzajta'a. Matɨ'ɨj mi tya'ava'ɨstya'axɨ tyamua'a náa. 8 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj ru'itajanya'ɨn cɨj caj ɨ jaj tu'urajmuaa mɨ xa'ari tzajta'a. Sata'aj sajta raata'an saɨjna tɨ aɨjna cɨn antyujmua'aree mej ye ti'iyeste. Aj mu mi meyan raata'a. 9 Ajta aɨn tɨ ayan antyujmua'aree, aɨ pu ra'anti'i aɨjna ɨ jaj tɨ huataujviinutaca'a. Aɨ pu cai ramua'areeraca'a a'u tɨ e'ema'acan aɨjna ɨ viinu. Ma majta aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e, aɨ mu xaa ramua'areeraca'a. Aɨj pu cɨn, aɨ pu raatajé aɨjna ɨ a'atɨ tɨ huatyenyaɨche. 10 Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―A'atɨ tɨ na'a ayaa tu ti'ijrɨ'ɨre. Anacai pu hui hua'ata'aca aɨjna ɨ viinu tɨ eitze'e re'en. Tɨ pua'a meri ta'aruu, aj pu'i aɨn hua'uta'asin ɨ tɨ cai re'en. Ma pajta muaa, ma'a pu a'ayaúche ɨ tɨ eitze'e re'en tɨj na'a tyaj autyajhuii tej tij ijii ra'antiye'en. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 11 Ai pu aɨn pueenya'a ɨ tɨ anacai ayan ti'itɨ cɨn huarɨj aɨjna ɨ Jesús, ɨ maj cɨn rɨ'ɨ tira'utaseij. Ayaa pu huarɨj aujna u Caná, chajta'a tɨ aun a'utacá'a u Galileeya. Ayaa pu hua'a jemi huataseijre ɨ ti'imuare'eri'ira'ara'an ɨ tɨ cɨn rɨ'ɨ tihua'uta'a. Majta aɨme ɨ mej jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu eitze'e rá'antzaahua. 12 Tɨ'ɨjta'i, aun a'ucáanye aujna Capernaum aɨme jamuan ɨ naanajra'an, ajta ihuaamua'ame'en. Au mu e'etee a'achu pua'an xɨcaj. 13 Tɨ'ɨj ari vejli'itaca ajna maj jetzen meyan ra'utamua'aree ajna xɨcajra'an tɨ jetzen Dioj tihua'utauni'iri'i aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantaca'a, tɨ'ɨqui Jesús an a'ujnyéj auna Jerusalén. 14 Au pu a'utyajrupi ta'utyeninyei ɨ teyuu tɨ a'utejvee. Aj pu'i aun huá'utyau aɨme ɨ mej ti'ityatu'araca ti'ityaɨn huaacasi nusu canya'axɨ ca'ɨn cucui'ise. Ajta seica pu huátyau ɨ mej an e'ijtyá'acaa meesa jetze mej mi tumin huapuáta'ata. 15 Aj pu'i cuaarta huatyataahuaca'a caujnari cɨme'e. Tɨ'ɨqui aɨjna cɨn hue'iramuari naijmi'ica. Aɨme pu ajta huiiramuari ɨ canya'axɨ, ajta ɨ huaacasi. Ajta pu pɨ tyajhuá'axɨ ɨ tihua'ameesa aɨme ɨ mej japuan tumin tí'ipuata'ati'iraca. Ajta nainjapua ráahua'astɨ́raa ɨ tumin. 16 Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej cucui'ise tu'araca tɨcɨn: ―Sata'aj té'irá'an nain ɨ tɨ ayun ti'iseijre'e. Caxu che'e seyan ráruuráa niya'upua tɨ raatyeechi'i. Che'e cai ayan ti'ityava'ɨrihua'an tɨj chi'i ɨ maj tzajta'an tumin mue'itɨcɨ. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 17 Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aj mu mi meyan ra'utamua'areeri'i tɨ ayan te'eyu'usi'i tɨcɨn: “Na'anca'anyaacan nu yeehui cɨn neyan ya'asaca a'u pej a'utyeechi'i nyej ni muaatyaanajche.” 18 Majta aɨme ɨ mej tihue'ijte'e ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, ayaa mu tirajhuaviiri'i tɨ ij aɨn ca'anyejri cɨn ti'itɨ hua'utaseijrate'en ɨ maj cɨn rɨ'ɨ tiraaseij. Meyan tɨcɨn: ―Pata'aj taataseijrate'en ti'itɨ ɨ tyaj cɨn avá'atajɨ'ɨsivi'iraxɨ'ɨn tyej ti tyaɨjna cɨn raamua'aree paj paɨjna cɨn anti'amua'aree pej peyan rɨcɨ. 19 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a seyan raatyáuuna seijna i teyuu, nyaa nu hueica xɨcaj tzajta'a nyajtahua'a ra'ajjájsin. 20 Ajta aɨme ɨ Israel maj jetze ajtyama'acan, ayaa mu tityaatanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu hui a'atee a'achu cumu hua'apuate ninye'ira'a japuan arájsevi maj rá'ajtaahuaca'a. ¿Ni qui muaa peyan hueica xɨcaj tzajta'a pajtahua'a ra'ajtaahua? ―Ayaa mu tiraataihua'uri'i. 21 Ma ajta aɨn Jesús, aɨ pu aɨjna cɨme'en tí'ixajtacaa ɨ teyuu tɨ jetzen seijre'e. Ai pu aɨn pueenya'a ɨ tevijra'an. 22 Tɨ'ɨj Dioj ra'ajjáj ɨ Jesús hua'atzajta'a ɨ mej meri huacuii, aɨme ɨ mej jamuan á'ujhua'anya'a, aj mu mi ra'utamua'areeri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna cɨme'en. Ajta, ayan tihua'amityejtya'acaa tɨ ayan ti'ayajnaca'a a'ij tɨ te'eyu'usi'ihuaca'a ɨ hua'ayu'uxa jetze. Majta rá'antzaahua a'ij tɨ Jesús tyu'utaxajtaca'a. 23 Tɨ'ɨj aun a'utyavaaca'a u Jerusalén ajna xɨcajra'an jetze matɨ'ɨj ti'iyestyajcaa aɨjna cɨme'e tɨ Dioj tihua'utauni'iri'i, eihua mu tyaɨte raaseij a'ij tɨ Jesús rɨjcaa aɨjna cɨme'e tɨ huapɨ'ɨ naa tihua'aseijrate'e. Aɨj mu cɨn mui'itɨ rá'antzaahua tɨ nu'u aɨn pueenya'a ɨ maj rachu'eva'acaa. 24 Ma ajta Jesús, capu huataura'a tɨ huataujtuiire'en aɨme jemi, a'ini aɨ pu naijmi'ica mua'atyajcaa. 25 Capu ayan ruxe'eva'acaa tɨ a'atɨ ayan raata'ixaate'en a'ij tɨ een ɨ tyaata'a, a'ini aɨ pu rusaɨj rú'umua'areeracaa a'ij tɨ eenya'a mua'atzajcaa ɨ tzajta'an ɨ tevi.

Juan 3

1 Aun pu saɨj a'utyavaaca'a tɨ aɨme jetze ajtyama'acantaca'a ɨ fariseos. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Nicodemo. Aɨ pu saɨj aɨn pueenya'a ɨ hua'avaujsi ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 2 Aɨ pu tɨca'ɨmɨ a e'ire'enye ɨ Jesús jemi. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Rabí, tyan tu ramua'aree paj paun a'uve'eme ɨ Dioj jemi aɨjna cɨme'e a'ij pej titaata'ixaate'en. Ayaa pu ti'ijmua'aree tɨ cai a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan rɨjca patɨj muaa, aɨjna cɨme'e ɨ tyaj cɨn ava'atajɨ'ɨsivi'iraxɨ'ɨn tɨ pua'a cai Dioj ayan jemin seijra'a. 3 Ajta Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u, ayaa nu ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, tɨ pua'a a'atɨ cai ajtahua'a huanu'eihua, capu rɨ'ɨri tɨ aɨn aun a'utyarute aujna Dioj tɨ e'eseijre'e. 4 Aj pu'i Nicodemo ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan ajtahua'a huanu'eihua tɨ pua'a aɨn ari vasta'a pueenye'en? Capu xaa nya'u a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ ajtahua'a atyahui'ixɨn ɨ ucaara'an jetze ɨ runaana tɨ ij ajtahua'a huanu'eihua. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Nicodemo. 5 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, tɨ pua'a cai ayan huaujjajcuare'en aɨjna cɨme'e tɨ ayan huaujmuaɨ'ɨhua jaj cɨme'e, ajta tɨ pua'a cai ayan ajtahua'a huanu'eihua aɨjna cɨme'e tɨ aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ayan huatyaturan ɨ jemin, capu a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn a'atɨ aun a'utyarute aujna Dioj tɨ e'eseijre'e. 6 Saɨque pu een aɨjna tɨ aɨjna jetze e'iraninyei tɨ ayan ratyáhue'ira'a. Ayaa pu che'eta na'a saɨque een aɨjna tɨ aɨjna jetze e'iraujnejte ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 7 ’Capej a'ij tyá'amuajca nyej neyan ti'imue'ixaate'e yee ruxe'eve'e paj pajtahua'a huanu'eihua. 8 Casi'i, ayaa pu rɨcɨ ɨ aaca. Nain japua pu hua'aacaj. Pajta ranamua tɨ́ ujhua'ana. Ma ajta, capu a'ij mua'amitejte'e a'u tɨ pujme'en a'uve'eye'i na'ari a'u tɨ pujme'en huarú'ipi. Ayaa pu che'eta na'a tihua'aruure matɨj mana'a pua'amua ɨ mej meyan e'iraujnejte maɨjna jetze ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 9 Ajta aɨn Nicodemo ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ ayan tyaja'ure'enyen? 10 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Mɨ pej tihua'amua'ate aɨme ɨ mej Israel tyaacan jetze ajtyama'acan, ¿ni tzaa ayan ti'ayajna paj cai yau'eite a'ij nyej ti'imue'ixaate'e? 11 Ayaa nu ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, ayaa tu tyaɨjna cɨn ti'ixaxa'a ɨ tej teyan ramua'aree, tyajta tyaɨjna cɨn tyu'utaxajta ɨ tyaj tyajɨ'ɨsin cɨn tyu'useij. ’Ma sajta muan, caxuuxɨ ra'ancura'a a'ij tyej tyaja'amue'ixaate'e. 12 Ayaa nu nyaɨjna cɨn timuaata'ixaa a'ij tɨ ti'irɨnyaca iiyan chaanaca japua. Ma pajta muaa, capaj cɨme'en tya'atzaahuate'e. ¿A'ini ti'irɨ'ɨri pej peyan tya'antzaahuate'en tɨ pua'a neyan nyaɨjna cɨn timuaata'ixaate'en a'ij tɨ ti'irɨnyaca u tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e? Capu xaa nya'u a'ij ti'irɨ'ɨri. 13 ’Capu a'atɨ a'anaj ayan u a'ujnyéj u tajapua silu aɨ pu'u ɨ tɨ yava'acaanye iiyan chaanaca japua. Nyaa nu nyaɨn pueen i nyaj nyajta tyaata'a jetze airaanye. 14 Ajta, tɨj aɨn Moisés ajmi'i ra'ajpi aɨjna ɨ cu'ucu'u aujna a'ahua'a tɨ cai e'e ti'itɨɨtaca'a, ayaa pu che'eta na'a ruxe'eve'e tɨ Dioj ayan na'ajjan inyeetzi i nyaj nyajta tyaata'a jetze airaanye, tɨ ij ayan tihua'ucɨ'ɨti a'achu maj pua'amua na'antzaahuate'esin mej mi meyan ruuri huatyaturan tɨj na'a rusen cɨme'e. 16 ’Ayaa pu Dioj ayan hua'utaxe'eve aɨme ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua tɨ i ayan nyaja'utaityaca'a inyeetzi, nyej nyaa nyana'a caj ti'iyaujra'an, nyej ni neyan huamɨ'ɨni hua'a jetze ma'acan mej mi cai antipuá'are silu tɨ ayan tihua'ucɨ'ɨti mej mi meyan ruuri huatyaturan tɨj na'a rusen cɨme'e, a'achu maj pua'amua meyan na'ara'astijre'esin inyeetzi. 17 Ayaa pu xaa nya'u ti'ayajna. Capu Dioj ayan nyaja'utaityaca'a nyaj yava'acáanyen iiyan chaanaca japua nyej ni neyan hua'uxɨjte'en nyaɨme ɨ mej yan huachaatɨme nyaɨjna cɨme'e nyej ni pueijtzi hua'uta'an silu ayaa pu nyaja'utaityaca'a nyej ni hua'ajapua huanyuuni nyaɨjna cɨme'e nyaj naijmi'ica tyu'utauuni'i. 18 ’Ayaa pu ti'ijcɨ'ɨti a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan na'astijre'e inyeetzi, nyej ni cai ra'uxɨ́jte'en, nyajta cai pueijtzi raata'an. Ma ajta aɨn, a'atɨ tɨ na'a tɨ cai na'astijre'e inyeetzi, Dioj pu ari ra'uxɨ́jte tɨ ij ayan pueijtzi raata'an aɨjna cɨme'e tɨ aɨn cai na'astijre'e inyeetzi nyej nyaa nyana'a caj ti'iyaujra'an ɨ Dioj. 19 Ayaa pu ari hua'a cɨme'en ra'uxɨjte ɨ Dioj nyej nyeri hua'a jemi huataseijre aɨme jemi ɨ mej yan huachaatɨme chaanaca japua nyej ni neyan tíhua'utyátatzavi'in. Ma majta maɨn ɨ tyaɨte, ayaa mu eitze'e raataxe'eve maj maun a'utyaturan a'u tɨ a'utɨca'a maj cai raataxe'eve maj maun a'utyaturan a'u tɨ á'unyeeri'i. Ayaa mu een cɨn raataxe'eve a'ini a'ij mu pua'a titetyújchaɨca'a. 20 Ayej xaa nya'u ti'ayajna, a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan a'ij pua'a ti'ityujchaɨ, capu a'atzu ra'araanajchi tɨ ayan huarɨni tɨ a'ij pua'a een cɨme'e a'u tɨ á'unyeeri'i. Capu xaa nya'u ayan á'ujca'anye tɨ ayan a'ij pua'a huarɨni a'u tɨ á'unyeeri'i aɨjna cɨme'e tɨ ratzɨɨnye'e tɨ ij ayan huatamiteere'en a'ij tɨ een aɨjna tɨ cɨn ayan rɨcɨ. 21 Ma ajta a'atɨ tɨ na'a tɨ hui tzaahuati'ira'a cɨn rɨ'ɨ ti'ityujchaɨ, aɨ pu xaa ayan á'ujca'anye tɨ ayan rɨjca a'u tɨ á'unyeeri'i tɨ ij ayan huatamiteere'en tyamua'a naa tɨ ayan rɨcɨ aɨjna cɨme'e tɨ ra'astijre'e ɨ Dioj. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús. 22 Tɨ'ɨj i Jesús aun á'umej ajna a'ahua'a, aun tɨ a'utacá'a u Judea. Majta mu jamuan a'ucɨj aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Au pu hua'a jamuan a'utyavaaca'a a'achu pua'an xɨcaj. Majta mu hua'umuaɨ'ɨhuaca'a ɨ tyaɨte. 23 Ajna'ɨmɨ, aɨ pu Juan ajta hua'amuaɨ'ɨhuaca'a ajna a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Enón. Au pu vejli'i a'utacá'a u chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa Salim. Ayej ti'iruurajca'a a'ini eihua pu jájmuaaca'a aujna. Majta mu eihua tyaɨte e'iré'eninyeica'a ɨ jemin tɨ ij hua'umuaɨ'ɨhua. 24 Ayaa pu ti'iruurajca'a a'ini camuu xɨ ra'ityanajca'a maɨjna ɨ Juan. 25 Matɨ'ɨj mi autyajhuii aɨme ɨ maj Juan jamuan á'ujhua'anya'a mej tyújtya'axɨn aɨme jamuan ɨ seica ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan maɨjna cɨme'e ɨ hua'aye'ira, ɨ tɨ nu'u ayan ruxe'eve'e maj nu'u e'etyɨ'ɨhuaxɨn. 26 Matɨ'ɨj mi e'ire'enye ɨ Juan jemi. Aj mu mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Rabí, casi'i a'ij tɨ rɨcɨ aɨjna tɨ aun a'utyavaaca'a mueetzi jemi patɨ'ɨj paun u jetze pujme'en u Jordán. Ai pu hui aɨn pueen ɨ paj cɨme'en tyu'utaxajtaca'a. Ajta ijii, aɨ pu hua'amuaɨ'ɨhua ɨ tyaɨte. Majta naimi'i mu e'ire'eninyei ɨ jemin. 27 Ajta aɨn Juan ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tɨj na'a tɨ a'atɨ ayan ra'ancura'asin, ayaa pu ti'ijcɨ'ɨti aɨjna cɨme'e tɨ Dioj ayan raata'asin. 28 Muan xu hui sajta seri náanamuajri'i nyej neyan tyajamuaata'ixaa yee nyaj cai nyaɨn pueen ɨ Cɨriistu'u tɨ Dioj ra'antihuau, silu Dioj pu ayan nyaja'utaityaca'a nyej ni anacai huataseijre'en muejmi jemi. 29 Ayaa pu ti'irɨnyaca tɨ'ɨj a'atɨ huatyenyaɨche. Aɨjna ɨ jɨita'a, aɨ pu huatyaturaasin aɨjna jemi tɨ ra'ancure'evi'itɨ. Ajta aɨn amiincura'an ɨ a'atɨ, aɨ pu a vejli'i a'utyavaaca tɨ ij ayan ra'anvi'itɨn aɨjna ɨ jɨita'a aɨjna jemi ɨ tyaata'a. Aɨ pu ajta ayan rutyamua'ave'e aɨjna cɨme'e tɨ ayan ranamua a'ij tɨ aɨn a'atɨ tyu'utaxajta aɨjna cɨme'e tɨ ari ra'ancure'evi'itɨ aɨjna ɨ jɨita'a. Ayaa nu hui che'eta nyana'a nyetyamua'ave'e inyaa a'ini pu'uri antipua'ari ɨ nyaj cɨn antinmua'aree. 30 Ayaa pu ruxe'eve'e tɨ aɨn eitze'e va'acan cɨn tye'entyarute. Ajta inyeetzi jemi, ayaa pu ajta ruxe'eve'e nyej eitze'e cɨleenya'a cɨn tyu'utyavaɨre'en. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Juan―. 31 ’Aɨjna tɨ hui u e'icaanye u ute'e, aɨ pu nain cɨn antyujmua'aree. Nyajta inyaa, i nyej iiyan chaanaca japua ma'acan, iiya nu hui ma'acan, nyajta neyan ti'ixaxa'a a'ij tɨ ti'itɨj rɨɨ a'aye'i iiyan chaanaca japua. Ajta aɨn tɨ ute'e e'icaanye, aɨ pu nain cɨn antyujmua'aree. 32 Aɨ pu ayan aɨjna cɨn ti'ixaxa'a a'ij tɨ aɨn tyu'useij, ajta a'ij tɨ aɨn tyu'unamuajri'i ɨ Dioj jemi. Ma ajta, capu a'atɨ ra'atzaahuate'e a'ij tɨ ti'ixaj. 33 Ajta aɨn tɨ ayan ra'antzaahuate'e, aɨ pu ayan raata'itiira tɨ ayan ti'ayajna tɨ Dioj ayan tzaahuati'ira'a cɨn ti'ixaxa'a. 34 Aɨjna tɨ Dioj ya'utaityaca'a, ayaa pu hui che'eta na'a aɨjna cɨn ti'ixaj a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a ɨ Dioj. Ayaa pu aɨjna cɨn rɨcɨ a'ini Dioj pu ayan raata'a tɨ aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj nain cɨn huatyaturan ɨ jemin. 35 Ajta, aɨn ya'upuaara'an raxe'eve'e ɨ ruyauj, ajta ayan raata'a tɨ aɨn yaujra'an nain cɨn antyujmua'aréera a'ara'ani. 36 Aɨjna tɨ ra'astijre'e aɨjna ɨ yaujra'an, aɨ pu ruuri huatyaturaasin ɨ Dioj jemi tɨj na'a rusen cɨme'e. Ajta aɨn tɨ cai ayan tira'ará'astijre'e, capu ayan racɨ'ɨti tɨ ruuri huatyaturan ɨ Dioj jemi silu Dioj pu pueijtzi raata'asin, jicu.

Juan 4

1 Majta maɨn ɨ fariseos, ayaa mu raamua'areeri'i tɨcɨn eitze'e pu nu'u hua'amue'itɨjcɨ ɨ tyaɨte aɨjna ɨ Jesús cai aɨjna ɨ Juan. Ajta nu'u hua'amuaɨ'ɨhuá. 2 Ma ajta aɨn Jesús, capu ayan hua'amuaɨ'ɨhuaca'a, silu aɨme mu'u ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 3 Ajta aɨn Jesús, tɨ'ɨj ayan tyu'unamuajri'i mej nu'u meyan raamua'areeri'i aɨme ɨ fariseos, aj pu'i aun a'arajraa u Judea. Tɨ'ɨqui ajtahua'a aun a'utamé ajtyapua u Galileeya. 4 Ayaa pu ruxe'eva'acaa tɨ aun e'ita'a a'uré'enyen u Samaariya. 5 Tɨ'ɨqui aun a'ará'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Sicar, tɨ aun jetze ajtyama'acan u Samaariya. Au pu vejli'i a'utacá'a aɨjna chuejra'a tɨ aɨn nu'u Jacobo tyaacan raatapueijve ɨ ruyauj ɨ José tyaacan. 6 Au pu ye'etyaacu aɨjna ɨ Jacobo. Ajta aɨn Jesús, au pu a'ujyeijxɨ a vejli'i a'utɨ e'etyacun a'ini tyamua'a pu ti'icua'anaca'a aɨjna cɨme'e tɨ a'atee tɨ huamej ɨ juye jetze. A'atza ajna pɨti'irɨjcaa a tacuarixpua. 7 Tɨ'ɨqui saɨj a e'ire'enye, jɨita'a tɨ Samaariya e'ema'acan. Ayaa pu aɨjna cɨn e'ire'enye tɨ ij jaj e'itajanya'ɨn. Aj pu'i Jesús ayan tiraatajee tɨcɨn: ―Cɨj caj jaj tinaata'a. 8 Majta aɨme, ɨ mej jamuan á'ujhua'anya'a, au mu a'uju'un u chajta'a mej mi cue'ira tyu'unanan. 9 Ajta aɨn jɨita'a ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa paj hui Israel jetze ajtyama'acan. Nyajta inyaa, inyaj i'i jɨita'a iiya nyaj Samaariya ma'acan. ¿A'ini een cɨme'e peyan jaj nyahuavii nyaj cɨj caj timuaata'an? (Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ jɨita'a a'ini aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan camu a'ij á'ujmua'ara aɨme jemi, ɨ mej Samaariya e'eche.) 10 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a paj mua'areera ti'itɨ tɨ cɨn Dioj ruxé'evi'ira'a cɨn muaatapueijve'esin, pajta ramua'areera a'atɨ nyaj pueen inyaa, i nyaj neyan muahuavii, ayaa paj naatahuaviiranche'e. Nyajta nu neyan nyaɨjna muaata'aniche'en nyaɨjna ɨ jaj ɨ paj cɨn rusen cɨn ruuri. 11 Ajta aɨn ɨ jɨita'a, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, capej ti'itɨ ticha'ɨ ɨ paj cɨn ra'itajanya'ɨn ɨ jaj, ajta eihua pu hui ucatee ɨ tɨ atyacun. ¿A'uni jetze paya'ajanya'ɨsin paɨjna ɨ jaj? 12 ¿Ni peyan eitze'e ti'itɨ cɨn anti'amua'aree muaa cai aɨjna ɨ taya'upuacɨ'ɨ, aɨjna ɨ Jacobo tyaacan tɨ ayan taata'a tej teyan auye'en iiyacui? Aɨ pu ajta ayajna ya'acara'a, majta aɨme ɨ yaujmua'ame'en, majta ɨ tɨ hua'aya'amuaaca'a. 13 Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Ayaa nu ti'imue'ixaate'e tɨ ayan tihua'aruuren a'achu maj pua'amua meyan raye'e maɨjna ɨ jaj tɨ e'itaninyei mɨ ta'atyacun jetze. Matɨ'ɨj huaye'en, majtahua'a mu huata'icu majca'i huayee. 14 Ma ajta, a'atɨ tɨ na'a tɨ aɨjna huaye'en ɨ jaj nyaj hui neyan raata'asin, capu che'e a'anaj huata'imɨ. Ee xaa nya'u, ayaa pu seira'a a'ame ɨ jemin tɨ aɨjna ɨ jaj nyaj neyan raata'asin ayan e'itaninyeica'a a'ame tɨ ij aɨn a'atɨ rusen cɨn ruuri a'ara'ani. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 15 Aj pu'i aɨn jɨita'a ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, pata'aj peyan cɨj caj tinaata'an paɨjna ɨ jaj nyej ni cai che'e huata'imɨn, tɨ ij ajta cai che'e ayan ruxe'eva'a nyej neyan yaraajein nyeyajna. 16 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aricu, u a'utájee ɨ tɨ muajá'uvi'itɨn. Pajta mu a'uve'eme'en. 17 Aj pu'i aɨn jɨita'a ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capu a'atɨ nyajá'uvi'itɨn. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Xa'apɨ'ɨn paj tyu'utaxajtaca'a tɨ nu'u cai a'atɨ muajá'uvi'itɨn. 18 Ayaa pu ti'ayajna ɨ maj meri anxɨvi ara'asi mua'araa aɨme ɨ maj muatyevi'itɨnya'a. Ajta aɨn ɨ paj jamuan á'ucaj ijii, capu muajá'uvi'itɨn aɨjna. Ayaa paj tzaahuati'ira'a cɨn tyu'utaxajtaca'a. 19 Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ jɨita'a tɨcɨn: ―Nyavastara'a, ayaa pu hui tina'amitejte'e pej peyan Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. 20 Tavaujsimua'acɨ'ɨ mu rana'amicha'a ɨ Dioj aijna jetze ɨ jɨri. Ma sajta muan, mɨ saj Israel jetze ajtyama'acan, ayaa xu ti'ixaxa'a tɨ ayan ruxe'eve'e tej tyaun yá'ana'amiche'en aujna a'ahua'a u Jerusalén. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 21 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Jɨita'a, ayaa nu ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, pu'uri tɨn tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'an jetze saj cai che'e rana'amicha'a xa'aju'un ɨ taya'upua iiyan jɨri japua, camu majta che'e rana'amicha'a mua'aju'un u Jerusalén. 22 ’Muan, mɨ saj Samaariya e'ema'acan, ayaa xu hui ramua'ate saɨjna ɨ saj rana'amiche. Me tyajta ityan, tyan tu ramua'ate tyaɨjna ɨ tyaj rana'amiche a'ini aɨjna tɨ ayan tajapua nyuuni, aɨme jetze pu huataseijre'esin ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 23 Ma ajta, pu'uri tɨn tyaja'ure'enyejsin ajna xɨcajra'an jetze mej meyan maɨjna jetze araujca'anyen ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj mej mi meyan tzaahuati'ira'a cɨn rana'amiche'en ɨ taya'upua. Ee xaa nya'u, pu'uri ajna tyaja'ure'enye mej meyan rɨcɨ aɨme ɨ mej tzaahuati'ira'a cɨn rana'amiche a'ini taya'upua pu ayan hua'ahuauhuau aɨme ɨ mej meyan rana'amiche. 24 Dioj pu xaijnyu'ucari pueen, majta aɨme ɨ mej rana'amiche, ayaa pu ruxe'eve'e mej maɨjna jetze araujca'anyen ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj mej mi tzaahuati'ira'a cɨn rana'amiche'en. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 25 Ajta aɨn jɨita'a ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu hui ramua'aree tɨ aɨn tyejmi jemi huataseijre'esin aɨjna ɨ tɨ jee Mesías pueen, ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn Cɨriistu'u tɨ Dioj ra'antihuau. Tɨ'ɨj aɨn ayan huataseijre'en, aɨ pu nain cɨn titaata'ixaate'esin. 26 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Inyaa, i nyaj a jamuan ti'ixaj, nyaa nu nyaɨn pueen. 27 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi uve'enye aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Eecan mu a'ij ra'utaseij maɨjna cɨme'e tɨ aɨn jɨita'a jamuan tí'ixajtacaa. Ma ajta, capu a'atɨ ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: “¿A'ini pajruuren pamɨjna mɨ jɨita'a?” Ni camu meyan yee: “¿A'ini een cɨme'e peyan jamuan ti'ixaj?” 28 Ajta aɨn jɨita'a, a pu ya'utara aɨjna ɨ ruxa'ari. Tɨ'ɨqui u á'umej u chajta'a. Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte. Ayan tɨcɨn: ―Mu sa'utauriyi'i sej si ya'useij a'atɨ tɨ ayan tinaata'ixaa nain cɨme'e a'ij nyej ti'itincha'ɨ. ¿Ni qui cai aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u? ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 30 Matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i, aj mu mi maɨn ɨ tyaɨte huiiraacɨ u chajta'a. Matɨ'ɨj mi maun u á'uju'un ɨ Jesús jemi. 31 Meenti mauj aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu ca'anyejri cɨn rata'acara'a tɨ tyu'ucua'ani. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Rabí, pata'aj tyu'ucua'ani. 32 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨjna cɨn huatyanvaɨre'esin nyaɨjna cɨme'e ɨ cue'ira ɨ saj cai ramua'ate. 33 Majta maɨn, ayaa mu tyu'urixaatya'acaa tɨcɨn: ―Tij a'atɨ ari tirava'atuiri'i ɨ cue'ira. 34 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨj nu cɨn neyan huatyanvaɨre'esin nyaɨjna cɨme'e nyej ni neyan ra'ara'asten ɨ tɨ cɨn Dioj ayan nyaja'utaityaca'a, nyajta nyej nain cɨn ra'anticɨ'ɨti nyaɨjna ɨ tɨ cɨn tinyeijca. 35 ’Caxu seyan tyu'utaxajta yee auche'e tya'atura a'achu cumu muaacua maxcɨra'i, sej si tyu'urá'atzaana. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, xaaseij, sajta nainjapua huanyeerajra'ani aujna maj a'utyáuu ɨ maj ti'ihuaste'e. Eihua mu huacuéinavi'ijmee. Pu'uri huaxa'apɨ'ɨn saj hua'ajsaɨre'en sej si tyu'utatuiire'en ɨ Dioj jemi. 36 Ajta ijii, pu'uri ra'ancura'asin a'atɨ aɨjna tɨ racɨ'ɨti, aɨ pu hua'ajsaɨre'esin mej mi meyan ruuri huatyaturan tɨj na'a rusen cɨme'e mej mi naijmi'i meyan huataujtyamua'ave'en, aɨjna ɨ tɨ tyu'uhuaste a'ij tɨ Dioj tiraijca, ajta aɨjna tɨ ayan tyu'urá'atza a'ij tɨ ajta Dioj tiraijca. 37 ’Aɨj pu cɨn ayan ti'ayajna a'ij tɨ te'eyu'usi'i tɨ ayan tɨcɨn: “Aɨ pu raayɨ'ɨtɨ tɨ tyu'uhuaste'en. Ajta aɨn ɨ saɨj ayaa pu raayɨ'ɨtɨ tɨ tyu'urá'atzaana.” 38 Ayaa nu hui nyaɨjna cɨn amuaataityaca'a sej si seyan saɨjna huara'atzaanaj a'u saj cai tyaja'uhuáste. Seica mu eihua huapɨ'ɨ tyu'umuarej. Sajta muan, aɨj xu seyan ancura'a ɨ maj raamue'itɨ maɨjna cɨme'e ɨ mej tyu'umuarej. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 39 Majta aɨme ɨ mej Samaariya e'ema'acan, mui'itɨ mu rá'antzaahua maɨjna cɨme'e tɨ ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ jɨita'a tɨcɨn Jesús nain tiraata'ixaa a'ij tɨ ti'ityújchaɨca'a. 40 Aɨj pu cɨn, maɨn u e'ire'enye ɨ jemin, matɨ'ɨj mi eihua rájhuaviiri'i tɨ i aɨn aun a'utyaturan hua'a jamuan. Aɨj pu cɨn, aun ayan e'etee hua'a jamuan a'achu cumu hua'apua xɨcaj. 41 Majta eihua mu eitze'e rá'antzaahua ɨ Jesús maɨjna cɨme'e a'ij tɨ tihua'uta'ixaa. 42 Ayaa mu tiraata'ixaa maɨjna ɨ jɨita'a tɨcɨn: ―Anacai tu hui tyaɨjna cɨn tya'antzaahua tyaɨjna cɨme'e a'ij paj pana'a peri titaata'ixaa. Tyajta ijii, catu che'e teyan tyaɨjna cɨn tyana'a tya'antzaahuate'e silu tu'uri teyan raanamuajri'i tajɨɨmua'a. Tyajta hui teyan ramua'aree tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ aɨn pueen aɨjna tɨ ayan tyejmi japua nyuuni tyatɨj tyana'a pua'amua yen seijre'e chaanaca japua. 43 Tɨ'ɨj tyauuma'aca a'achu cumu hua'apua xɨcaj, aj pu'i aɨn Jesús huirajraa aujna. Aj pu'i aun á'umej ajtyapua u Galileeya. 44 Jesús pu ayan huatauxajtaca'a rusaɨj maj nu'u cai rɨ'ɨ tirajchaɨ aɨme ɨ mej aun e'eche a'u tɨ ajta e'eche saɨj tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. Aɨj pu cɨn, huirajraa aujna u Judea. 45 Ma ajta aɨme ɨ maj Galileeya e'ema'acan, tyamua'a mu naa tira'ancure'evi'itɨ tɨ'ɨj aɨn hua'a jemi a'ará'a. Ayaa mu'u meri nain tyu'uséijraca'a a'ij tɨ huarɨj aɨjna ɨ Jesús tɨ'ɨj aun a'utyavaaca'a aujna Jerusalén matɨ'ɨj tí'iyestyajcaa ajna xɨcajra'an tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i. Majta aɨme ɨ maj Galileeya e'ema'acan, aɨ mu majta a'utyáuuca'a maujna. 46 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu ajtahua'a hua'umuaaraca'a aɨme jemi ɨ mej maun e'echajca'a maujna Caná, a'u tɨ ɨ jaj huataujviinutaca'a. Aɨ pu saɨque ayan raaruu, nya'u. Ajta pu seij aun a'utyavaaca'a tɨ ti'itɨj cɨn ti'ityavaaca'a aɨjna jemi ɨ rey. Ajta aɨn, seij pu tiyaujca'a tɨ aun a'ucatii aujna Capernaum. Ti'icui'icaa aɨjna ɨ yaujra'an. 47 Tɨ'ɨj aɨn a'atɨ ayan raamua'areeri'i tɨ Jesús aun a'arajraa aujna Judea, ajta ari aun a'ará'a u Galileeya, tɨ'ɨqui aɨjna ɨ a'atɨ u á'umej ɨ jemin. Eihua pu rájhuaviiri'i tɨ aɨn Jesús aun á'ume'en aɨjna jemi tɨ ti'icu'i tɨ ij raarujte'en a'ini pu'uri nu'u tɨmua'a mɨ'ɨni. 48 Ayaa pu Jesús tiraata'ixaa, tɨcɨn: ―Caxu a'anaj tya'antzaahuate'esin tɨ pua'a nyacai neyan ti'itɨ tyajamuaataseijrate'en ɨ saj cɨn ava'ajɨ'ɨsivi'iraxɨ'ɨn na'ari ti'itɨ ɨ saj cɨn raamua'aree tɨ Dioj ayan naata'a nyej neyan huarɨni. 49 Ajta aɨn tɨ ti'itɨj cɨn ti'ityavaaca'a ɨ rey jemi, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, pata'aj peyan u á'ume'en nyeetzi jamuan, na'ari cai, aɨ pu hui mɨ'ɨni ɨ niyauj. 50 Ajta Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Aricu a'u pej e'eche. Pu'uri rujni ɨ a'ayauj. Ajta aɨn a'atɨ, aɨ pu rá'antzaahua a'ij tɨ tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui á'uraa. 51 Tɨ'ɨj ari avejli'i auma'aca aɨjna ɨ a'atɨ, aɨ mu ra'antinajchaca'a ɨ maj ravaɨre'e. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨ nu'u ari huaruj aɨjna ɨ yaujra'an. 52 Aj pu'i ayan tihua'utaihua'uri'i a'atzaj tɨ pua'a ayan huatyapua'araca'a aɨjna tɨ cɨn pɨstaca'a aɨjna ɨ yaujra'an. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―A'atzaj pu hui huatyapua'araca'a ɨ tajcai a'atzaj tya'acáará'a ɨ tacuarixpua. 53 Cɨme'en mu'u meyan tiraata'ixaa, aj pu'i raamua'areeri'i aɨjna ɨ ya'upuaara'an tɨ ayan pua'a pɨti'irɨjcaa a'atzaj tɨ pua'a Jesús ayan tiraata'ixaa tɨ nu'u aɨn yaujra'an ari rujni. Aɨj pu cɨn, huataujtuiitze ɨ tavastara'a jemi. Majta aɨme ɨ tyaɨtestyamua'ame'en, aɨ mu majta meyan huarɨj. 54 Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ hua'apua tɨ ayan huapɨ'ɨ ruxe'eve'e tɨ ayan tyu'uruu aɨjna ɨ Jesús aujna a'ahua'a u Galileeya tɨ'ɨj aun huirájraa u Judea.

Juan 5

1 Pu'uri a'atzu a'atéevi'ica matɨ'ɨj tyu'uyé'este aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan. Ajta aɨn Jesús, aun pu a'ujnyéj anna Jerusalén. 2 Aun pu jajmuaa ajna vejli'i ta'aj pueerta a'u mej jetzen a'utyaru'ipi ɨ canya'axɨ. Ayaa pu tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betesda. Anxɨvi pu a'aportaalijma'acaa a'u mej e'etyujsa'ɨrihua'a eihua tyaɨte ɨ mej tí'icucui'icaa. Seica mu meyan aracúcu'unijma'acaa, majta seica, a'ij pua'a mu huatzúna'icha'a, majta seica cɨyaaxavi'icaa ɨ huáɨɨca. 4 Aɨ mu meyan rachu'eva'acaa tɨ ij a'atɨ ayan ra'utaruurajxɨ'ɨn ɨ jaj, a'ini a'anaj tɨna'a, ayaa pu rɨjcaa saɨj tɨ ute'e ti'ivaɨre'e Dioj tɨ e'eseijre'e. Aɨ pu ava'acáninyéica'a ajna tɨ jajmuaa, tɨ ij aɨn ra'utaruurajxɨ'ɨn. Ajta aɨn a'atɨ tɨ anacai atyajra'ani ɨ jaj tzajta'a, aɨ pu ayan rujni tɨj na'a tɨ cɨn ti'icu'i. 5 Meenti seij aun a'utyavaaca'a tɨ ayan ari a'atee a'achu cumu seité japuan tamuaamuata'a japuan arahueicaj ninye'ira'a tɨ ayan ti'icu'i. 6 Tɨ'ɨj i Jesús ayan raaseij tɨ aun aúuca'atii, ayaa pu raamua'areeri'i tɨ aɨn nu'u a'atɨ ari a'atee tɨ ayan een. Aj pu'i ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni peyan ti'ijxe'eve'e pej huarún? 7 Ajta aɨn tɨ ti'icu'i, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Nyavastara'a, tɨ'ɨj ayan ra'utaruurajxɨ'ɨn ɨ jaj, capu hui ma'a a'atɨ tɨ naatavaɨre'en nyej ni atyajra'ani ɨ jaj tzajta'a. Ajta, nyatɨ'ɨj nyauj a a'umé'en, saɨj pu hui ca'anacan aun atyeeme nyaj cai inyaa. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna tɨ ti'icu'i. 8 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ajchesi. Anchuaa mɨ a'utaatzi. Pajta hui a'ura'ani. 9 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i aɨn a'atɨ huarúj. Ajta yá'uchui ɨ ru'utaatzi. Tɨ'ɨqui á'uraa. Ajta ajna pɨti'irɨjcaa ajna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi tɨ'ɨj huaruj. 10 Ajta aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, ayaa mu tiraata'ixaa maɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan huaruj tɨcɨn: ―Pu'uri hui ajna pɨti'irɨcɨ ɨ xɨcajra'an tyaj jetzen tasa'upi. Ajta ayaa pu te'eyu'usi'i aɨjna jetze ɨ yu'uxari tɨ ayan ti'itaijte'e tɨ nu'u cai a'ij ti'irɨ'ɨri pej peyan raachuisime'en mɨ a'utaatzi ijii. 11 Ajta aɨn tɨ anácɨyaaxaraca'a, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa pu tinaata'ixaa aɨjna tɨ naarujte tɨcɨn yee nyaj nu'u ra'anchueni ɨ nya'utaatzi, nyajta nu'u u a'ura'ani. 12 Aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ataani pueen aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan timuaata'ixaa paj nu'u peyan ra'anchueni, pajta nu'u a'ura'ani? 13 Ajta aɨn ɨ a'atɨ tɨ ayan huarúj, capu a'atzu ramua'atyajcaa a'atɨ tɨ puéenya'a, a'ini aɨjna ɨ Jesús pu'uri a aurutyaca'a hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte ɨ maj maun e'etyujsaɨra'acaa. 14 Tɨ'ɨqui Jesús aun yá'utyau aujna teyujta'a. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ma'acui xaa, papu'uri huaruj. Capej che'e ti'itɨj cɨn a'aturaa ɨ Dioj jemi. Na'ari cai, ayaa pu tyaja'ure'enyejsin tɨ eitze'e pueijtzi muaacɨ'ɨti cai ajmi'i. 15 Aj pu'i á'uraa aɨjna ɨ a'atɨ. Ajta ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan tɨ aɨn Jesús aɨn puéenya'a tɨ ayan raarujte. 16 Majta aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, ayaa mu een cɨn a'ij pua'a raruurajca'a maɨjna ɨ Jesús maɨjna cɨme'e tɨ aɨn ayan rɨjcaa ajna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upihua'a. 17 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame, aɨ pu auj ti'imuare'e ɨ niya'upua. Ayaa nu che'eta nyana'a inyaa ti'imuare'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 18 Ayaa mu een cɨn eitze'e meyan ti'ityesa'acaa mej mi raaje'ica maɨjna cɨme'e tɨ nu'u ayan Jesús raataxaahuataca'a tɨ ayan huarɨni a'ij mej ti'ijrɨ'ɨre ajna xɨcajra'an jetze maj rusa'upihua'a. Aɨ pu ajta nu'u ayan ratamua'amua'atya'a ɨ Dioj tɨ nu'u ya'upuaara'an pueen. Aɨj pu nu'u cɨn ayan tyú'ujseijrataca'a tɨ ayan che'eta na'a een tɨj ɨ Dioj. 19 Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, capu rɨ'ɨri nyej neyan ti'itɨj huáruuren nyasaɨj, i nyaj nyajta tyaata'a jetze airaanye. Ayaa nu che'eta nyana'a ti'iruure a'ij nyaj ti'isise'i tɨ ayan ti'iruure ɨ niya'upua. 20 Ayaa pu ɨ niya'upua nyexe'eve'e inyeetzi i nyaj yaujra'an pueen. Aɨ pu ajta ti'inyeseijrate'e nain a'ij tɨ aɨn ti'iruure. ’Ee xaa nya'u, ayaa pu tinaataseijrate'esin ti'itɨ tɨ eitze'e huapɨ'ɨ ruxe'eve'e cai a'ij nyej nyeri tyu'uruu sej si tyamua'a naa tira'utaseij. 21 Ayaa pu hui niya'upua huá'ajjajpuaxɨ'ɨsin ɨ tyaɨte hua'a tzajta'a ɨ mej meri huacuii. Aɨ pu ajta hua'ata'asin mej mi majtahua'a ruuri mua'ara'ani. Ayaa nu che'eta nyana'a hua'uta'asin a'achu pua'amua aɨme tɨ ayan na'araanajchi nyaj neyan hua'uta'an mej mi majtahua'a ruuri mua'ara'ani. 22 Ajta yeehui aɨn niya'upua, capu a'atɨ á'axɨjte'e silu pu'uri ayan nain cɨn tinyeijca inyeetzi, i nyaj yaujra'an pueen nyej ni naijmi'ica a'uxɨ́jte'en. 23 Ayaa pu een cɨn huarɨj ɨ niya'upua mej mi meyan che'eta mana'a rɨ'ɨ tinaata'an inyeetzi matɨj majta rɨ'ɨ tirata'aca maɨjna ɨ niya'upua. Ajta, aɨn tɨ cai rɨ'ɨ tinaata'aca inyeetzi, i nyaj yaujra'an pueen, aɨ pu ajta cai rɨ'ɨ tiraata'aca ɨ niya'upua tɨ iiyan nyaja'utaityaca'a. 24 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan ranamuaj a'ij nyej ti'ixaj, ajta tɨ ayan ra'ara'astijre'en aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a, aɨjna ɨ a'atɨ, ayaa pu ruurican cɨn huatyaturaasin tɨj na'a rusen cɨme'e. Capu a'anaj pueijtzi racɨ'ɨti a'ini aɨ pu ari huiirajraa a'u tɨ ayan tiya'acɨ'ɨtinche'e tɨ huamɨ'ɨni. Aɨ pu ajta ari aun a'utyajrupi a'u tɨ ayan ya'acɨ'ɨti tɨ ruuri a'ara'ani. 25 ’Ayaa nu tzaahuati'ira'a cɨn tyaja'amue'ixaate'e. Ayaa pu tyaja'ure'enyejsin, ee xaa nya'u. Ayaa pu ari tyaja'ure'enye ajna xɨcajra'an tɨ jetzen ayan tihua'acɨ'ɨti aɨme ɨ mej meri huacuii mej mi meyan raanamua a'ij nyej ti'ixa inyaa, i nyaj yaujra'an pueen ɨ Dioj. Majta aɨme ɨ mej meyan ra'ancura'asin a'ij mej ti'ijnamuajran, aɨ mu rusen cɨme'e ruuri mua'aju'un. 26 A'ini rujetze pu ayan rusen cɨn ruuri ɨ Dioj, aɨ pu ayan naata'a inyeetzi i nyaj yaujra'an pueen nyej ni neyan che'eta nyana'a nyejetze rusen cɨn ruuri. 27 Aɨ pu hui ajta naata'a nyej ni nyaɨjna cɨn antinmua'aréera na'ara'ani nyej ni hua'uxɨjte'en ɨ tyaɨte a'ini nyaa nu nyajta tyaata'a jetze airaanye. 28 ’Caxu saɨjna cɨn rɨ'ɨ tiyá'useijra, a'ini aj pu tyaja'ure'enyejsin matɨj mana'a pua'amua ɨ mej meri huacuii, ayaa mu ranamuajran nyatɨ'ɨj hua'utajeeve. 29 Au mu e'itajú'un a'u mej a'ava'anami'ihuajmee. Majta aɨme, ɨ mej rɨ'ɨ titetyujchaɨca'a, aɨ mu e'itajú'un mej mi ruuri mua'ara'ani. Ma majta aɨme ɨ mej a'ij pua'a titetyújchaɨca'a, aɨ mu e'itajú'un nyej ni neyan hua'uxɨjte'en tɨ ij ayan pueijtzi tihua'ucɨ'ɨti. 30 ’Capu rɨ'ɨri nyej neyan ti'itɨ huáruuren nyasaɨj nyana'a, silu ayaa nu che'eta nyana'a hua'axɨjte'e a'ij nyej ti'ijnamua ɨ niya'upua jemi. Ajta, ayaa pu tiraavijte'e a'ij nyej tihua'axɨjte'e a'ini canu neyan rahuauca nyej neyan rɨcɨ a'ij tɨ tina'araanajchi silu ayaa nu rɨcɨ nyej ni neyan rɨ'ɨ tiraata'an aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a. 31 Tɨ pua'a nyasaɨj nyana'a neyan tyu'utanxaj, canu neyan tzaahuati'ira'a cɨn nyeyan tyu'utanxajta. 32 ’Ma ajta, saɨj pu ayan tinaatyáxajta inyeetzi, nyajta inyaa, ayaa nu ramua'aree tɨj na'a a'ij tɨ tí'inyaxaj inyeetzi, ayaa pu tzaahuati'ira'a cɨn tí'inyaxaj aɨjna. 33 ’Muan xu seica huataityaca'a ɨ Juan jemi. Aɨ pu ajta tzaahuati'ira'a cɨn tyajamuaata'ixaa inyeetzi cɨme'e. 34 Capu hui ayan ruxe'eve'e tɨ a'atɨ ayan tí'inyaxajta inyeetzi. ’Me nyajta, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e nyaɨjna cɨme'e ɨ Juan tɨ ij Dioj ayan tyajamuatáuuni'i. 35 Ayaa pu a'atzu tyu'utyavaɨ aɨjna ɨ Juan tɨj tatzari tɨ a'ataa, tɨ ajta nain japua huatátzave'ejye'i. Sajta muan, ayaa xu a'atzu huataura'a sej seyan huataujtyamua'ave'en saɨjna cɨme'e saj ra'ancura'a a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajtaca'a. 36 ’Ti'itɨ pu eitze'e ruxe'eve'e cai a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Juan. Aɨjna tɨ Dioj ayan cɨn tinyeijca nyej ni neyan nyaɨjna cɨn tya'ara'asten ɨ nyaj nyeri neyan nyaɨjna rɨcɨ, aɨ pu ajta ti'ivaɨre'e sej si seyan raamua'aree tɨ ayan nyaja'utaityaca'a aɨjna ɨ niya'upua. 37 Ajta aɨn ɨ niya'upua tɨ ayan nyaja'utaityaca'a, aɨ pu ajta naatyaxájtaca'a inyeetzi cɨme'e. Muan xu cai a'anaj raanamuajri'i tɨ tyu'uxajtaca'a. Caxu sajta a'anaj a'amuajɨ'ɨsi cɨn raaseij a'ij tɨ een. 38 Caxu sajta ra'ancura'asin a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajtaca'a a'ini caxu na'ara'astijre'esin inyeetzi, Dioj tɨ nyaja'utaityaca'a. 39 ’Muan xu aujca'anyaacan cɨn tyu'ujmua'ate saɨjna jetze ɨ yu'uxari a'ini ayaa pu tyajamua'amitejte'e sej saɨjna jetze yau'eitaa xa'aju'un a'ij sej ye'i huarɨni sej si rusen cɨn ruuri xa'ara'ani. Ai pu hui aɨn pueen ɨ yu'uxari tɨ jetzen te'eyu'usi'i a'ij mej tyu'utaxajtaca'a inyeetzi cɨme'en. 40 ’Ma sajta muan, caxu á'ujca'anye sej seyan na'ara'astijre'en inyeetzi nyej ni amuaata'an sej si rusen cɨn ruuri xa'ara'ani. 41 ’Capu nye jetze ruxe'eve'e tɨ pua'a tevi ayan rɨ'ɨ tinaata'an. 42 Ma sajta muan saɨque xu ti'imua'atze. Nyaa nu neyan ramua'aree saj cai hui raxe'eve'e ɨ Dioj ɨ a'amua tzajta'a. 43 Ayaa nu een cɨn ava'acaanye niya'upua jetze ma'acan. Ma sajta muan, caxu na'ancure'evi'itɨ. Aru tɨ pua'a a'atɨ runyuucajtze'en cɨn mu a'uve'eme'en, muan xu xaa ra'ancure'evi'itɨ saɨjna. 44 ’¿A'ini ti'irɨ'ɨri saj tzaahuati'ira'a cɨn tya'antzaahuate'en tɨ pua'a seyan rɨ'ɨ tyu'utaura'an rujɨɨmua'a sana'a, sajta cai ti'ityesa'a saj raahuauni tɨ Dioj rɨ'ɨ tyajamuaata'an? Capu xaa nya'u a'ij ti'irɨ'ɨri. 45 Caxu seyan muan ti'imua'atza nyaj tyaja'amuaxajtzi'iran ɨ niya'upua jemi. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ tyaja'amuaxajtzi'iran aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ɨ sej seyan rachu'eve'e tɨ aɨn a'amuajapua nyuuni. 46 ’Tɨ pua'a seyan tya'atzaahuatya'a saɨjna jemi ɨ Moisés, ayaa xu sajta na'antzaahuate'enche'e inyeetzi saɨjna cɨme'e tɨ aɨn ayan nyeetzi cɨme'en ra'utéyu'uxaca'a. 47 ¿A'ini sej si cai ra'atzaahuate'e a'ij tɨ aɨn tira'utyeyu'uxaca'a?, ¿a'ini ti'irɨ'ɨri sej seyan rá'antzaahuate'en a'ij nyej inyaa tyajamuaata'ixaate'esin? Capu xaa nya'u a'ij ti'irɨ'ɨri. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús.

Juan 6

1 A'atzu a'ateevi'i, tɨ'ɨqui Jesús aun u jetze pujme'en antaraa ɨ jaj japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Galileeya. Ayaa pu ajta tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Tiberias. 2 Eihua mu tyaɨte a'ucɨj jamuan a'ini mu'uri raaseij maɨjna tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e tɨ ayan tihua'uhuaa aɨme ɨ mej tí'icucui'icaa. 3 Aj pu'i Jesús anna a'ujnyéj jɨri japua. An pu a'utayeijxɨ, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 4 Pu'uri vejli'itaca ajna xɨcajra'an mej jetzen ti'iyestyahua'a maɨjna cɨme'e tɨ Dioj hue'irajtuaa aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantaca'a. 5 Tɨ'ɨqui Jesús ayan huanyéerajraa. Tɨ'ɨj i hua'useij maj a'ava'aju'uncaa ɨ tyaɨte. Aj pu'i Jesús aɨn Felipe ayan tyu'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni tyeya'ananan ɨ pan ɨ maj racua'ani aɨme ɨ tyaɨte? 6 Pu'uri ramua'areeraca'a ɨ Jesús a'ij tɨ rɨni. Ma ajta, ayaa pu een cɨn raataihua'uri'i ɨ Felipe tɨ ij ayan raaseij a'ij tɨ rɨni. 7 Felipe pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tɨ pua'a teyan ti'ituava'a a'achu maj ramue'itɨjca arahueica maxcɨra'i cɨme'e, capu aɨ na'a cɨ'ɨpe tyej ti pan huananan tej ti naijmi'ica tyu'umín. 8 Aj pu'i seij tɨ jamuan á'ucha'acanya'a, aɨjna ɨ Andrés tɨ juutzajra'an pueen ɨ Simón, aɨ pu ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Yaa pu pa'arɨ'ɨ huatyejvee. Anxɨvica pu hui pan ticha'ɨ, ajta hua'apuaca ɨ hue'ité. Ma ajta, capu a'atzu cɨ'ɨpe mej mi naimi'i tyu'ucua'ani. 10 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj hua'utaijte'en ɨ tyaɨte maj a'ujrá'asixɨ'ɨn. Ayaa pu een cɨn ayan raataxajtaca'a a'ini eihua pu hua'ɨxaata'acaa aujna. Majta aɨme ɨ tyetyaca, au mu a'uráasajraa. Ayaa mu ara'asijma'a a'achu cumu anxɨj vi'ira'a meyee majta meyee. 11 Aj pu'i Jesús ra'ancuraɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ pan. Ajta rɨ'ɨ tiraatataujtzi'ire ɨ Dioj jemi. Ajta hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨ aɨme ɨ mej a'ucaitɨma'acaa a'achu tɨ seij raxe'eva'acaa. Ayaa pu che'eta na'a hua'uraɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ hue'ite. 12 Matɨ'ɨj ruxaahua tyu'ucuaa, ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Sata'aj raaraɨ'ɨpɨ'ɨn ɨ tɨ ava'aturaa. Che'e cai ti'itɨ a'uvaɨ'ɨtzɨ'ɨn. 13 Matɨ'ɨj mi raaraɨ'ɨpɨ. Ayaa mu tya'ava'ɨstya'axɨ ɨ sicɨri jetze aɨjna ɨ pan tɨ ava'aturaa mej tyu'ucuaa. 14 Majta aɨme ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj meyan raaseij maɨjna ɨ Jesús tɨ ayan huarɨj, ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u ti'ayajna, amɨ pu hui aɨn pueen aɨjna tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a, tɨ ayan ya nu'u uve'enyejsin iiyan chaanaca japua. 15 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu rú'umua'areeracaa ɨ rutzajta'a mej meyan raaxa'apɨ'ɨntare maj e'ire'enyejsin mej mi ca'anyejri cɨn tiraijcate'en tɨ aɨn te'entyarute ɨ rey cɨme'e. Aɨj pu cɨn, ayan ajtáraa. Au pu jɨri japua a'ujnyéj rusaɨj. 16 Tɨ'ɨj huara'acáanajma'aca, au mu a'ucáanye a'utɨ a'avastɨmee ɨ jaj aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. 17 Au mu baarcu jetze atyaacɨ. Matɨ'ɨj mi antacɨj u jetze pujme'en u Capernaum. Pu'uri huará'atɨca'arijma'a. Ajta aɨn Jesús, capu ma'ahua'acaa. 18 Ca'anin pu cɨn hua'aacaca'a. Ajta pu'uri a'ujruurajca'a ɨ jaj. 19 Matɨ'ɨj auju'uncaa a'achu anxɨ, o arájsevi kiloometro, matɨ'ɨj mi raaseij tɨ e'eve'ema'acaa aɨjna ɨ Jesús. Jaj japua pu huama'acaa. Eecan mu tyu'utatzɨn. 20 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu aɨn pueen. Caxu ti'itzɨɨnya'a. 21 Matɨ'ɨj mi meyan huatyaujca'ane mej mi meyan ra'atyajtuaani ɨ baarcu jetze. Camu a'achu a'ateevi'i maun a'utanye ajna a'u maj á'uju'uncaa. 22 Majta aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj aun u jetze pujme'en e'etyujsaɨ ɨ Jesús jemi, aɨ mu aun a'utyajturaa. Yaa ruijmua'a yee, ayaa pu tihua'amityejtya'acaa tɨ saɨj na'a a'acáva'acaa ɨ baarcu, ajta tɨ aɨn Jesús cai aɨjna jetze atyajraa hua'a jamuan ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, silu rujɨɨmua'a mu'u antacɨj. 23 Matɨ'ɨj mi seica maun újhuiixɨ ɨ baarcu ajna vejli'i a'u maj tyaja'ucuaa ɨ tyaɨte tɨ'ɨj Jesús rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Au pu e'ema'acan ɨ baarcu, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Tiberias. 24 Matɨ'ɨj mi aɨme tyaɨte meyan raamua'areeri'i tɨ nu'u cai ajta aun a'ucatii u Tiberias aɨjna ɨ Jesús, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj mi maɨjna jetze u huatyaacɨjxɨ aɨjna jetze ɨ baarcu tɨ ti'imui'i. Seica mu atyaacɨjxɨ seij jetze, majtahua'a ɨ seica, seij jetze mu mijta atyaacɨ, mej mi maun a'atanyén u Capernaum, mej mi maun raahuauni maɨjna ɨ Jesús. 25 Matɨ'ɨj ráatyau maujna u jetze pujme'en a'alaguun jetze, aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Rabí, ¿a'anajni ya para'a peyujna? 26 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Caxu saɨjna cɨn nyahuauhuau saɨjna cɨn saj tyu'useij a'ij nyej huarɨj ɨ saj cɨn ava'ujjɨ'ɨsivi'iraxɨ'ɨn silu ayaa xu een cɨn nyahuauhuau saɨjna cɨme'e saj raacuaa saɨjna ɨ pan, sajta saj tyamua'a naa tityáaju'uxai. 27 Caxu seyan sana'a tyu'umuare'en sej si saɨjna huamué'itɨn ɨ cue'ira tɨ a'uvaɨjtzi silu sata'aj seyan tyu'umuare'en sej si saɨjna huamué'itɨn ɨ saj cɨn huataujvaɨre'en tɨj na'a rusen cɨme'e. Nyajta inyaa, i nyaj nyajta tyaata'a jetze e'irannyejte, nyaa nu nyaɨjna amuaata'asin a'ini aɨn Dioj tɨ niya'upua pueen, aɨ pu aɨjna cɨn tinyeijca. 28 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni hui ruxe'eve'e tej teyan tyaɨjna cɨn huarɨni a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj? 29 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa pu ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj saj seyan na'antzaahuate'en inyeetzi tɨ Dioj nyaja'utaityaca'a. 30 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni cɨn peyan rɨcɨ tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e tyej ti teyan raaseij, tyej ti tyaɨjna cɨn mua'antzaahuate'en? ¿A'ini pej pi peyan rɨcɨ? 31 Tavaujsimua'acɨ'ɨ mu meyan raacuaa maɨjna tɨ jee maná pueen maujna a'u tɨ cai e'eti'itɨjcaa. Ayaa pu te'eyu'usi'i tɨcɨn: “Aɨ pu nu'u hua'uta'a maj maɨjna huacua'ani ɨ cue'ira tɨ nu'u ute'e e'ema'acan.” 32 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ cai aɨn pueen ɨ Moisés tyaacan tɨ ayan hua'uta'a aɨme a'amuaya'upuacɨ'ɨstyamua'a maj raacua'ani ɨ cue'ira tɨ ute'e e'ema'acan. Capu xaa nya'u, silu niya'upua pu ayan amuaata'asin sej si huataujvaɨre'en saɨjna cɨme'e ɨ cue'ira tɨ tzaahuati'ira'a cɨn ute'e e'ema'acan. 33 A'ini nyaa nu aɨn pueen ɨ cue'ira tɨ Dioj jemi e'ema'acan, nyeetzi pu jemi ajta e'ema'acan. Nyaa nu ute'e e'icaanye nyej ni hua'uta'an maj ruuri mua'ara'ani tɨj na'a rusen cɨme'e matɨj mana'a pua'amua yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. 34 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tavastara'a, pata'aj peyan taata'an paɨjna ɨ cue'ira tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame. 35 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu aɨn pueen ɨ tɨ jetzen e'ema'acan ɨ cue'ira ɨ maj cɨn huataujvaɨre'en mej mi ruuri mua'ara'ani tɨj na'a rusen cɨme'e. A'atɨ tɨ na'a tɨ nyeetzi jemi ve'ere'enyen, capu a'anaj i'icuata a'ame. Ajta, a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan na'ara'astijre'en inyeetzi, capu ajta a'anaj huata'imɨ, silu Dioj pu rusen cɨn raata'asin. 36 ’Nyajta inyaa, ayaa nu neri tyajamuaata'ixaa saj seri nyeseij inyeetzi. Ma sajta muan, caxu tya'atzaahuate'e. 37 Matɨj mana'a pua'amua ɨ tɨ Dioj naatatuire'esin, aɨme mu ve'ere'enyejsin inyeetzi jemi. Ajta tɨ pua'a a'atɨ ayan nyeetzi jemi ve'ere'enyen, canu a'anaj raara'iti. 38 ’Canu nyaɨjna cɨn mu a'uve'eme nyej ni neyan huarɨni a'ij nyaj nyasaɨj nyana'a ti'ijxe'eve'e silu nyej ni neyan huarɨni a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a. 39 Ajta, ayaa pu ti'ijxe'eve'e aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a tɨ cai seij a'uveti aɨme ɨ mej ve'ere'enye inyeetzi jemi silu nyej ni naijmi'ica japua huanyuuni ajna xɨcajra'an tɨ jetzen nain cɨn te'entipua'ari. 40 ’Ee xaa nya'u, ayaa pu ti'ijxe'eve'e ɨ niya'upua tɨ ayan tiraacɨ'ɨti tɨ ruurican cɨn huatyaturan tɨj na'a rusen cɨme'e a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan tira'amitejte'e a'atɨ nyaj pɨrɨcɨ, ajta ayan na'astijra'a inyeetzi. Nyajta inyaa, ayaa nu ra'ajjájsin huá'a tzajta'a ɨ mej meri huacuii ajna xɨcajra'an tɨ jetzen nain cɨn te'entipua'ari. 41 Majta aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, matɨ'ɨj mi autyajhuii maj runyuuste'e rujɨɨmua'a maɨjna cɨme'e tɨ Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a tɨ nu'u aɨn pueen ɨ cue'ira tɨ ute'e e'icaanye. 42 Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―¿Ni cai aɨn pueen ɨ Jesús tɨ ajta yaujra'an pueen aɨjna ɨ José? ¿Ni qui tyacai hua'amuajte ɨ taatajra'an, ajta ɨ naanajra'an? A'ini tijta nya'u. Aɨj pu cɨn, ¿a'ini ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn ayan ti'ixajta tɨ nu'u ute'e e'icaanye? 43 Aj pu'i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Caxu hui seyan che'e runyuustya'a. 44 Capu rɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan ve'ere'enyen inyeetzi jemi tɨ pua'a cai Dioj anacai ca'anijra'a raata'an tɨ ij ayan huarɨni. Nyajta nu neyan ra'ajjájsin hua'a tzajta'a ɨ mej meri huacuii ajna xɨcajra'a tɨ jetzen nain cɨn te'entipua'ari. 45 ’Ayaa mu tira'uyu'uxaca'a aɨme ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan tɨcɨn: “Dioj pu nu'u ayan tihua'amua'aten naijmi'ica.” A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan ranamua ɨ rutzajta'a a'ij tɨ ti'ixa ɨ niya'upua, ajta tɨ ayan raaruuren a'ij tɨ aɨn ti'ijxe'eve'e, aɨ pu ayan ve'ere'enyejsin inyeetzi jemi. 46 ’Capu ayan huataujmua'a tɨ a'atɨ ari raaseij aɨjna ɨ niya'upua silu inyaa, i nyaj nyaun a'uve'eme a'u tɨ aɨn e'eseijre'e, nyaa nu neri raaseij ɨ niya'upua. 47 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan tya'antzaahuate'en a'ij nyej ti'ixa, aɨ pu ruurican cɨn huatyaturaasin tɨj na'a rusen cɨme'e. 48 Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ cue'ira tɨ jetzen e'iraninyei ɨ maj cɨn ruuri mua'ara'ani tɨj na'a rusen cɨme'e. 49 ’A'amuahuaacɨxa'astyamua'acɨ'ɨ meyan raacuaa maɨjna ɨ maná aujna a'ahua'a a'u tɨ cai e'eti'itɨjcaa. Majta e'eyan mu huacuii. 50 Ma ajta, ya pu seijre'e aɨjna ɨ cue'ira tɨ ute'e e'icaanye. Tɨ pua'a a'atɨ ayan raacua'ani aɨjna, capu a'anaj mɨ'ɨni. 51 Nyaa nu nyaɨn pueen aɨjna ɨ cue'ira tɨ ute'e e'icaanye, tɨ jetzen a'iráninyei ɨ maj cɨn ruuri mua'ara'ani. Tɨ pua'a a'atɨ ayan raacua'ani aɨjna ɨ cue'ira, aɨ pu ruurican cɨn huatyaturaasin tɨj na'a rusen cɨme'e. Ajta, aɨjna ɨ cue'ira, ai pu aɨn pueen ɨ nyaj ratyáhue'ira'a, ɨ nyaj nyajta ratámuaɨ'ɨvajta hua'a jetze ma'acan matɨj mana'a maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua mej mi ruuri mua'ara'ani tɨj na'a rusen cɨme'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 52 Majta aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, ca'anin mu cɨn autyajhuii mej tihuaurixaate'en. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn a'atɨ ayan nu'u ruhue'ira'a taamin? 53 Aj pu i Jesús, ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyajamuaata'ixaate'esin. Tɨ pua'a sacai raacua'ani i nyahue'ira'a, i nyaj nyajta tyaata'a jetze e'irannyejte, ajta tɨ pua'a sacai raaye'en i nyaxuure'e, caxu rusen cɨn ruuri xa'aju'un. 54 A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan raacua'ani i nyahue'ira'a, ajta ayan raaye'en i nyaxuure'e, aɨ pu ayan ruurican cɨn huatyaturaasin tɨj na'a rusen cɨme'e. Nyajta nu neyan ra'ajjájsin ajna xɨcajra'an tɨ jetzen nain cɨn te'entipua'ari. 55 ’Ayej ti'ayajna xaa nya'u. Aɨ pu nyahue'ira'a, aɨn pueen ɨ tɨ cue'ira jetzen e'iraninyei ɨ maj tzaahuati'ira'a cɨn ruuri mua'ara'ani ɨ Dioj jemi. Ajta aijna, ai pu xaa nya'u aɨn pueen ɨ jaj ɨ maj tzaahuati'ira'a cɨn iraaye'en mej mi cai che'e ruxaamɨstya'a ɨ Dioj jemi. 56 A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan raacua'ani i nyahue'ira'a, ajta tɨ ayan raaye'en i nyaxuure'e, aɨ pu huatyaturaasin inyeetzi jemi. Nyajta nu neyan che'eta nyana'a huatyaturaasin ɨ jemin. 57 ’Aɨ pu ayanna nyaja'utaityaca'a ɨ niya'upua tɨ i'iruuri. Nyajta nu nyaɨjna jetze aranca'anye nyej ni ruuri na'ara'ani ɨ niya'upua jemi. Ajta aɨn ɨ a'atɨ tɨ ayan ti'icua'aca inyeetzi jemi, aɨ pu ayen che'eta na'a nyeetzi jetze araujca'anye tɨ ij aɨn ruuri a'ara'ani ɨ Dioj jemi. 58 Ai pu aɨn pueen ɨ cue'ira tɨ ute'e e'icaanye. Tahuaacɨxa'astyamua'acɨ'ɨ mu meyan raacuaa maɨjna ɨ maná. Majta huacuii. Ma ajta, aɨn tɨ ayan racua'aca aɨjna ɨ cue'ira tɨ nyeetzi jetze e'iraninyei, aɨ pu ruurican cɨn huatyaturaasin tɨj na'a rusen cɨme'e. 59 Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨ'ɨj aun tihuá'amua'atyajcaa a'u maj e'etyujsa'ɨrihua'a aujna u Capernaúm. 60 Matɨ'ɨj maɨjna huanamuajri'i, ayaa mu mui'itɨ tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―A'ij pu pua'a taata'a tɨ ayan ti'ixa. Eecan pu hui muare'eri tyej teyan yau'eitaa ta'ara'ani. 61 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu rú'umua'areeracaa mej meyan runyuustya'acaa. Aj pu'i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni a'ij pua'a amuaata'a nyej neyan tyajamuaata'ixaa? 62 Ari tɨ pua'a seyan naaseij inyeetzi, i nyaj tyaata'a jetze e'irannyejte, nyej ni aun a'ujnyén utya'ɨmɨ a'u nyaj anacai á'ucatii. 63 Aɨjna jetze ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu jetzen e'iraninyei ɨ saj cɨn ruuri xa'ara'ani. Ma ajta, capu aɨjna cɨn ti'ivaɨre'e aɨjna tɨ jetzen e'iraninyei ɨ saj ratyáhue'ira'a. Capu a'atzu xaa nya'u. Ma ajta, aɨjna ɨ nyuucari ɨ nyej neyan tyaja'amue'ixaate'e, aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu ca'anijra'a naata'a nyej neyan tyu'utaxaj. Ajta, aɨj pu jetze e'iraninyei ɨ saj cɨn ruuri xa'ara'ani. 64 Ma sajta muan, mui'itɨ xu cai tya'atzaahuate'e. Ayaa pu tihua'uta'ixaa a'ini tɨj na'a jajcua ɨmɨ tɨ yu e'ire'enye, aɨ pu rú'umua'areeracaa a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ tɨ cai ra'atzaahuatya'acaa, ajta a'atɨ tɨ pueen tɨ Jesús cɨme'en tyu'utatuiire'esin. 65 Ajta, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu een cɨn tyajamuaata'ixaa tɨ cai rɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan huataujtuiire'en inyeetzi jemi tɨ pua'a cai Dioj anacai ca'anijra'a raata'an tɨ ayan huarɨni. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 66 Ajna'ɨmɨ mui'itɨ mu meyan tityaacáujxaahuataca'a mej mi cai che'e jamuan á'ujhua'anye'en. 67 Aj pu'i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase tɨcɨn: ―Ari muaan, ¿ni sajta seri ajtácɨɨnicu inyeetzi jemi? 68 Ajta aɨn ɨ Simón, tɨ ajta i'i Pedro, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, ¿a'atajni maa jemin tyá'uju'un? Mueetzi pu'u jemi seijre'e ɨ nyuucari ɨ tyaj cɨn ruuri ta'ara'ani, tɨj na'a rusen cɨme'e. 69 Ayaa tu hui ra'atzaahuate'e, tyajta teyan ramua'aree paj paɨn pueen i paj Dioj jemi e'icaanye, tɨ Dioj ajta muaja'utyatuaasin ɨ ru'ɨrɨɨta'a. 70 Aj pu'i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―¿Ni qui nyacai neyan amua'antihuau muejmi mɨ saj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase? A'ini nijta nya'u. Ma ajta, seij tɨ muejmi jetze ajtyama'acan, tiyaaru'u pu jetzen seijre'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 71 Aɨjna tɨ nu'u tiyaaru'u jetzen seijre'e, aɨ pu ayan huatamua'a ɨ Judás. Aɨ pu yaujra'an puéenya'a aɨjna ɨ Simón tɨ ayan te'entimu'utaca tɨcɨn Iscariote. Ajta aɨn Judás, hua'a jetze pu ajtyama'acantaca'a ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Aɨ pu aɨn pueen tɨ ayan tyu'utatuiire'esin aɨjna cɨme'en ɨ Jesús.

Juan 7

1 Tɨj na'a ajna'ɨmɨ, au pu a'utyajturaa ɨ Jesús aujna u Galileeya. Capu che'e aun á'ucha'acanya'a u Judea a'ini aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantaca'a ɨ mej aun e'echajca'a, ayaa mu raxe'eva'acaa maj raaje'ica. 2 Pu'uri ajta vejli'itaca ajna matɨ'ɨj meyan ti'iyestyahua'a maɨjna cɨme'e maj ava'ɨnaamua'asin, ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 3 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa ɨ ihuaamua'ame'en ɨ Jesús tɨcɨn: ―Pata'aj hui peyan huiirajra'ani peyujna pej paun a'ura'ani aujna u Judea, mej mi aɨme ɨ maj mueetzi jamuan á'ujhua'an meyan raaseij a'ij paj rɨcɨ paɨjna cɨme'e tɨ hui huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, ɨ maj cɨn ava'ujjɨ'ɨsivi'iraxɨ'ɨsin. 4 Tɨ pua'a hui a'atɨ ayan raxe'eve'e mej mi me eijre'e meyan raamua'ati, capu ayan aviitzi cɨn ti'imuare'e. A'ini ayaa paj hui rɨcɨ paɨjna cɨme'e tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, naa pu xa'apɨ'ɨn pej peyan a eijre'e huata'aseijrata hua'a jemi, matɨj mana'a pua'amua maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. ―Ayaa mu tiraata'ixaa. 5 Majta aɨme ɨ maj ihuaamua'ame'en pueenya'a, camu majta rá'antzaahua maɨjna ɨ Jesús. 6 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capuu xɨ ajna tyaja'ure'enye tɨ huaxa'apɨ'ɨn inyeetzi jemi nyej ni nyaun a'utanyen. Aru muejmi jemi, a'anaj tɨ na'a pu ayan i'ixa'apɨ'ɨn. 7 Capu hui a'atzu rɨ'ɨri mej amuajchaɨra'a ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. Ma majta xaa inyeetzi menyéjchaɨre'e maɨjna cɨme'e nyaj cai neyan a'ij pua'a tihua'axajta mej meyan a'ij pua'a titetyújchaɨ. 8 Sata'aj saun a'ujnyén anna a'u maj tyejé'eyeste. Caxɨɨ nu a'uma'a na'ame inyaa nyej ni nyaun ijii tyaja'uva'amua'ariive'en a'ini capu xɨ ayan tyaja'ure'enye tɨ ari huaxa'apɨ'ɨn. 9 Tɨ'ɨj ayan tihua'uta'ixaa, aj pu'i aun a'utyajturaa aujna u Galileeya. 10 Ma ajta aɨn, ayaa pu huarɨj. Matɨ'ɨj a'ucɨj ɨ ihuaamua'ame'en mej mi maun tyajá'uyesten, aɨ pu ajta u á'umej. Capu ruseiirata u á'umej, silu aviitzi pu'u cɨn u á'umej. 11 Majta maɨn ɨ mej maun tyeje'eyestyahua'a, aɨ mu rá'ixe'eri'iraca'a maɨjna ɨ Jesús. Meyan ti'ixaata tɨcɨn: ―¿A'uni a'ij een aɨjna ɨ a'atɨ? 12 Eihua mu a'ij pua'a tí'ixajtacaa aɨjna cɨme'e ɨ Jesús hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte ɨ maj maun e'etyujsaɨra'acaa. Seica mu meyan tí'ixajtacaa tɨcɨn: “Rɨ'ɨ pu ti'itevi.” Majta seica meyan tí'ixajtacaa tɨcɨn: “Capu a'atzu. Aɨ pu hui hua'acuanamua ɨ tyaɨte.” 13 Majta, capu a'atɨ ayan á'ujca'anyajca'a tɨ ayan ruseiirata tyu'utaxajta aɨjna cɨme'e ɨ Jesús a'ini mahua'atzɨɨnya'acaa aɨme ɨ mej ti'itɨj cɨn antyujmua'areeraca'a aɨme jemi ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 14 Matɨ'ɨj meri e'ita'a ujú'uncaa ɨ maj ti'iyestyahua'a, aj pu'i Jesús aun a'utyajrupi teyujta'a. Tɨ'ɨqui autyejche tɨ tihua'amua'aten ɨ tyaɨte. 15 Eecan mu rɨ'ɨ tira'utaseij aɨme ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a. Ayaa mu tyu'urixaatya'acaa tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn cai a'anaj ti'ihuaujmua'ate, aɨ pu raayɨ'ɨtɨ tɨ ayan tihua'umua'aten? 16 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu a'ij tirajtyau nyasaɨj a'ij nyej tihua'amua'aten silu aɨ pu ayan tinaata'a aɨjna tɨ ya nyaja'utaityaca'a. 17 Tɨ pua'a hui a'atɨ ayan á'ujca'anye tɨ ayan huarɨni a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj, aɨ pu xaa ayan ramua'areeran tɨ pua'a Dioj ayan naata'a nyej neyan ti'imua'ata ca'ɨn nyasaɨj nyana'a a'ij tirajtyau. 18 Aɨjna tɨ ayan ti'ixaxa'a a'ij tɨ aɨn na'a tirajtyau rusaɨj, ayaa pu een cɨn ayan rɨcɨ tɨ ij rɨ'ɨ tyu'utaura'an rusaɨj. Me nyajta inyaa, ayaa nu nyaɨjna cɨn ti'imuare'e nyej ni neyan rɨ'ɨ tiraata'an nyaɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a. Tɨ pua'a hui a'atɨ ayan á'ujca'anye tɨ ayan huarɨni a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj, aɨ pu xaa ayan ramua'areeran tɨ pua'a Dioj ayan tinaata'a nyej neyan ti'imua'ata ca'ɨn nyasaɨj nyana'a a'ij tirajtyau. 19 ’¿Ni cai aɨn Moisés tyaacan ayan amuaatyajtuaa aɨjna ɨ nyuucari ɨ maj cɨn ti'ijta? Aa ni'ijta nya'u. Ma sajta muan, capu a'atɨ tɨ muejmi jetze ajtyama'acan ayan aráurasten a'ij tɨ aɨn nyuucari ti'ixa. ¿A'ini een cɨme'e seyan ti'ijxe'eve'e saj naaje'ica? 20 Majta aɨme ɨ maj maun ajtyáxɨɨraca'a, ayaa mu tityaatanyú tɨcɨn: ―Tiyaaru'u pu mueetzi tzajta'a seijre'e. ¿A'ataani hui ayan ti'ijxe'eve'e tɨ'ij muaaje'ica? 21 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Seij nu'u cɨn neyan huarɨj tɨ ayan huapɨ'ɨ ruxé'eva'acaa. Ajta aɨn amuaatyejtyau naijmi'ica. Eecan xu ava'ujjɨ'ɨsivi'iraxɨ. 22 Ma sajta muan, ayaa xu ti'ijrɨ'ɨre saɨjna cɨme'e tɨ Moisés tyaacan ayan amuaataij saj nu'u ra'antisijchixɨ'ɨn ɨ naviira'an. Ee xaa, capu Moisés tyaacan jetze huanyej, silu Dioj pu ayan raatyajtuaa aɨme jemi ɨ á'amuaya'upuacɨ'ɨstyamua'a. Aɨj xu cɨn seyan ra'antisi'iche ɨ naviira'an ɨ unyaaca'i tɨ tyaata'a sajna xɨcajra'an saj jetzen rusa'upi. 23 Ayaa xu een cɨn ti'ijrɨ'ɨre sej si cai autya'ɨtzen saɨjna jemi ɨ nyuucari tɨ Moisés tyaacan raatyajtuaa. Tɨ pua'a ayan een, a'ini een cɨn sij nínyu'ucacu inyeetzi jemi saɨjna cɨme'e nyej neyan nain cɨn raarujte seij ɨ a'atɨ nyajna xɨcajra'a saj jetzen rusa'upi. 24 Xaatapuá'ajta sej seyan tihua'axɨjte'e a'ij tɨ tyajamua'amitejte'e. Ma sajta muan, ayaa xu huarɨni sej si seyan tihua'uxɨjte'en a'ij tɨ tiraavijte'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. 25 Cɨme'en pu'u ayan tiraataxajtaca'a, aj mu mi seica meyan autyajhuii mej ti'ihuáurihua'u. Meyan tɨcɨn: ―¿Ni cai aɨn pueen ɨ maj meyan cɨme'en ti'ityese'e maj raaje'ica? 26 Yaa pu hui eijre'e huatyavaa tihue'ixaate'e. Ma majta, camu a'ij ti'ijee. ¿Ni qui meri meyan raamuá'a tɨcɨn: “Ai pu aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u”? 27 Me tyajta ityan, tyan tu hui ramua'aree a'u tɨ e'ema'acan tyaɨjta ɨ a'atɨ. Ma ajta aɨn ɨ Cɨriistu'u, tɨ'ɨj aɨn ya uvé'enyen, capu a'atɨ ramua'areeran a'u tɨ e'ema'acan aɨjna. ―Ayaa mu tí'ixajtacaa. 28 Ajta aɨn Jesús, auche'e pu tihua'amua'atyajcaa u teyujta'a. Aj pu'i ayan ca'anin cɨn tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u, ayaa pu hui ti'ayajna saj nyamua'ate, sajta seyan ramua'aree a'u nyaj e'ema'acan. Canu nyasaɨj nyana'a ya va'acaanye silu tɨ ya nyaja'utaityaca'a, aɨ pu nain cɨn ayan ti'ijrɨ'ɨre. Capu ti'ihue'itzi ɨ jemin. Ma sajta muan, caxu ramua'ate a'ini caxu ra'astijre'e. 29 Me nyajta inyaa, nyaa nu xaa ramua'ate a'ini au nu e'ema'acan ɨ jemin. Aɨ pu hui ajta yan nyaja'utaityaca'a. 30 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi meyan tyu'utatése maj raatyeevi'i. Ma ajta, capu a'atɨ ayan raatyeevi'i a'ini capuu xɨ ajna tyaja'ure'enye ajna tɨ jetzen huaxa'apɨ'ɨntari'ihuaca'a tɨ ayan huamɨ'ɨni. 31 Majta aɨme ɨ mej jemin e'etyujsaɨ, mui'itɨ mu meyan rá'antzaahua. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tɨ'ɨj ya uvé'enyen aɨjna ɨ Cɨriistu'u Dioj tɨ ra'antihuau, ¿ni qui eitze'e ayan aɨjna cɨn rɨni tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e cai amɨjna mɨ a'atɨ? 32 Majta aɨme ɨ fariseos, ayaa mu tyu'unamuajri'i aɨme ɨ tyaɨte mej meyan xahuaani'i mu cɨn tyu'urixaate'e. Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ mej ti'ijta u teyujta'a, majta aɨme ɨ fariseos, aɨ mu seica huataityaca'a aɨme ɨ maj maun tí'icha'ɨ mej mi raatyeevi'in. 33 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu che'e a'ateeren muejmi jemi a'ini pu'uri vejli'i nyej ni nyaun a'ujnyén nyaɨjna jemi tɨ yan nyaja'utaityaca'a. 34 Muan xu nyahuauni, aru caxu me'e nyeje'etyauni. Ajta, capu rɨ'ɨrista a'ame saj saun a'ujnyén a'u nyaj a'ij eenya'a na'ame. 35 Majta aɨme ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a, ayaa mu tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―¿A'uqui hui a'uméj a'u tɨ cai rɨ'ɨri tyej teyan yá'utyauni? ¿Ni qui aun seij chuejra'a japua a'uméj hua'a jemi ɨ tyaɨte ɨ maj a'ucɨ́jxɨ hua'a tzajta'a aɨme ɨ maj Grecia e'ema'acan? ¿Ni qui hui ajta ayan tihua'amua'aten aɨme ɨ mej Grecia e'ema'acan? 36 ¿A'iqui huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨ cɨn tyaj nu'u rahuauni, tyajta nu'u cai ratyauni, tɨ ajta nu'u cai rɨ'ɨri tyaj aun a'uju'un a'u tɨ a'ij eenya'a a'ame? ―Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a. 37 Tɨ'ɨj ari te'entipuá'arijma'aca ɨ mej ti'iyeste, ajna xɨcajra'an tɨ eitze'e ruxe'eva'acaa ɨ maj maɨjna jetze ti'iyestyahua'a, aj pu'i Jesús ayan huatyeechaxɨ hua'a tzajta'a. Aj pu'i ayan ca'anin cɨn tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui a'atɨ ayan ruxaamɨstya'a aɨjna cɨme'e tɨ cai uraré'enya'a cɨn huatyajturaa ɨ Dioj jemi, che'e aɨn ayan ve'ere'enyen inyeetzi jemi nyej ni nyeyan ca'anijra'a tiraata'an. 38 Ayaa pu che'eta na'a raruuren aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan na'ara'astijre'esin inyeetzi a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: “Aɨj pu jetzen e'iraninyei ɨ tzajta'an tyamua'a naa aɨjna ɨ jaj tɨ jetzen araujca'anyen aɨjna ɨ tɨ cɨn ruuri a'ame. Ayej seiira'a a'ame tɨj jetzen a'irámɨ'ɨye ɨ jaj.” ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 39 Aɨjna ɨ nyuucari tɨcɨn “jaj”, ayaa pu huataujmua'a tɨcɨn: ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, ɨ tɨ Dioj raatyajtuaaniiche'e hua'a tzajta'a aɨme ɨ mej rá'antzaahua. Ayaa pu aɨjna cɨn tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús a'ini capu xɨ a'ahua'aca'a aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨjna cɨme'e tɨ aɨn Jesús cai xɨ a'ujnyéj u ute'e tɨ ij Dioj ayan an ya'acájrati ɨ ɨpuari japua. 40 Cɨme'en mu'u meyan raanamuajri'i tɨ ayan tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi meyan tyu'utaxajtaca'a seica ɨ tyaɨte tɨcɨn: ―Ayej hui xaa nya'u ti'ayajna tɨ aɨn pueen tɨ ayan ti'ixaxa'a ɨ Dioj jetze ma'acan, ɨ tyaj teyan rachu'eve'e. 41 Majta seica mu meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ai pu hui ain i'i pɨrɨcɨ tɨ i'i Cɨriistu'u. Majta seica meyan tyu'urihua'uracaa tɨcɨn: ―¿A'ini hui ti'irɨ'ɨri tɨ aɨn Cɨriistu'u ayan aun e'ema'acanta u Galileeya? 42 ¿Ni cai ayan te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ nu'u aɨn Cɨriistu'u ayan e'iraujnyejte'esin aɨjna jetze ɨ tyaɨtestyamua'ame'en ɨ David tyaacan? Ajta nu'u tɨ aun e'ema'acanta a'ame aujna u Belén, a'u tɨ aɨn David tyaacan e'echajca'a. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 43 Aɨj mu cɨn e'ita'a a'utacɨj ɨ tyaɨte maɨjna cɨme'e ɨ Jesús. Seica mu saɨque tí'ixajtacaa. Majta seica saɨque. 44 Seica mu meyan raxe'eva'acaa mej meyan raatyeevi'i. Ma ajta, capu a'atɨ ahuaujca'anye tɨ rajví'i. 45 Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ mej tí'icha'ɨ u teyujta'a, au mu a'uré'enye hua'a jemi ɨ maj maun ti'ijta u teyujta'a, majta ɨ fariseos jemi. Matɨ'ɨj meyan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn sacai ya'araavi'itɨ? 46 Majta aɨme ɨ mej ti'icha'ɨve, ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capu hui a'atɨ ayan ti'ixaxa'a tɨj amɨn ti'ixaxa'a. 47 Ayaa mu tyu'utanyúu aɨme ɨ fariseos tɨcɨn: ―¿Ni ajta ari ayan amuaacuanamua muejmi? 48 ¿Ni cai seij tɨ ti'itaijte'e ari rá'antzaahua aɨjna, na'ari seij tɨ tyejmi jetze ajtyama'acan i tyej fariseos pueen? 49 Majta ɨ tyaɨte ɨ maj maun e'etyújsaɨra'acaa, camu a'atzu yau'eite a'ij tɨ te'eyu'usi'i aɨjna jetze ɨ nyuucari Moisés tyaacan tɨ raatyajtuaa. Dioj pu ari hua'uxɨjte amɨme. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ fariseos. 50 Ajta aɨn Nicodemo, aɨjna tɨ ari ɨ Jesús jemi a'atányajca'a, tɨj ajta seij pueenya'a tɨ hua'a jetze ajtyama'acan, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: 51 ―Capu ayan tiraavijte'e tej teyan ra'uxɨ́jte'en tɨ'ij pueijtzi raacɨ'ɨti. Ayaa pu tya'axa ɨ yu'uxari jetze ɨ tyaj cɨn ti'ijta tɨ ayan nu'u ruxe'eve'e tyej nu'u tiráihua'u anacaiican cɨn tyaɨjna ɨ a'atɨ tyej ti raamua'aree a'ij tɨ ti'itɨj cɨn rɨcɨ. ¿Ni cai ayan ti'ayajna? 52 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni hui muaa pa pajta paun e'ema'acan u Galileeya? Auhuauchi ɨ yu'uxari jetze pej pi peyan raamua'aree tɨ cai a'atɨ aun e'ema'acan u Galileeya tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. 53 Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. Matɨ'ɨj mi a'ucɨ́jxɨ a'u tɨ seij e'eche.

Juan 8

1 Ajta Jesús pu aun á'umej jɨri tɨ a'utacá'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. 2 Tapua'arijma'aca pu aun a'ujnyéj teyujta'a. Majta mu eihua tyaɨte ajtyáxɨɨraca'a ɨ jemin. Aj pu'i a'ujyeijxɨ tɨ i tihuá'umua'aten. 3 Majta aɨme ɨ mej jetzen tyu'ujmua'ate ɨ nyuucari ɨ maj cɨn ti'ijta, majta aɨme ɨ fariseos, aɨ mu seij a'araavi'itɨ ɨ jɨita'a. Ayaa mu raatyeevi'i tɨ'ɨj auj ayan rɨjcaa ɨ jɨita'a tɨ ruxana'acɨra'acaa. Matɨ'ɨj mi raataij tɨ aun e'ita'a a'utyechaxɨn mej mi raaseij ɨ tyaɨte. 4 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Maeestru, ayaa mu yeehui raatyeevi'i amɨjna mɨ jɨita'a tɨ'ɨj auj huaujxana'acɨra'acaa. 5 Ajta aɨn Moisés, ayaa pu yeehui titaataij aɨjna jetze ɨ nyuucari tɨ raatyajtuaa tɨ ayan ruxe'eve'e tyaj nu'u tetej cɨn raaje'ica. Ari muaa, ¿a'ini yeehui pajta ti'ixa? 6 Ayaa mu maɨjna cɨn tiraataihua'uri'i mej mi maɨjna cɨn ra'antimue'itɨn a'ij tɨ aɨn ti'itɨj cɨn tihua'uta'ixaate'esin. Ayaa mu rahuauca'a maɨjna ɨ maj cɨn tiraaxajtzi'i. Ajta aɨn Jesús, aɨ pu aicaujtutzi. Aj pu'i ayan autyejche tɨ ruxɨte cɨn ra'uyu'uxa a chuaata'a. 7 Mauche'e mu ti'ira'ihua'uracaa. Aj pu'i Jesús ayan huatyeechaxɨ. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui saɨj muan a'anaj cai aɨjna cɨn ayan autya'ɨtze ɨ á'amuamua'atziira'a cɨme'e, che'e aɨn a'atɨ anacai raatatú'a ɨ tetej cɨme'e. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 8 Ajtahua'a pu ayan aicaujtutzi. Ajta ra'uyu'uxaca'a a chuaata'a. 9 Majta aɨme, cɨme'en mu'u meyan raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús, matɨ'ɨj mi maun tihuii, seij majta seij, anacaican aɨjna tɨ eitze'e vasta'a. Tɨ'ɨqui aɨ na'a ɨ Jesús aun a'utyajturaa jamuan aɨjna ɨ jɨita'a tɨ aun e'ita'a a'utyavaaca'a. 10 Aj pu'i Jesús ayan huatyeechaxɨ. Aj pu'i ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Jɨita'a, ¿a'uni hui á'ij me'en aɨme? ¿Ni cai ma'a a'atɨ tɨ ayan ti'itɨj cɨn mueetzi jetze ti'ipua'ajte'e? 11 Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, capu yeehui a'atɨ ayan nyeetzi jetze ti'itɨj cɨn ti'ipua'ajte'e. Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Canu nyajta inyaa ti'itɨj cɨn mueetzi jetze tya'ujpuá'ajte'esin. Pata'aj a'ura'ani. Capej hui che'e peyan paɨjna cɨn autya'ɨtza'ara'an. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 12 Tɨ'ɨj ajtahua'a ayan tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte ɨ Jesús, ayej tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Nyaa nu yeehui nyaɨn pueen ɨ tatzari tɨ cɨn huanyeeri'i hua'a japua naijmi'ica ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. A'atɨ tɨ na'a hui tɨ nyaa jamuan á'ucha'acanye'en, capu a'anaj ayan tɨca'amiste'e á'ucha'acanya'a a'ame, silu ayaa nu yeehui raatyajtuaani ɨ jemin nyaɨjna ɨ tatzari ɨ tɨ cɨn ruuri a'ara'ani. 13 Matɨ'ɨj mi aɨme fariseos meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa paj peyan asaɨj tityá'axajta. Aɨj pu yeehui cɨn cai ti'itɨj vaɨre'e a'ij pej tityá'axajta asaɨj. 14 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tɨ pua'a neyan nyasaɨj tí'inxajta, auche'e pu yeehui ti'ivaɨre'e nyej neyan ti'inxajta nyasaɨj aɨjna cɨme'e nyej neyan ramua'aree a'u nyej a'arajraa, nyajta neyan che'eta nyana'a ramua'aree a'uj nyaj a'uméj. Ma sajta muan, capu yeehui a'ij tyajamua'amitejte'e, a'u nyaj a'arajraa, na'ari a'u nyaj a'uméj. 15 Ayaa xu seyan sana'a hua'axɨjte'e a'ij saj rujɨɨmua'a tirajtyauve. Me nyajta inyaa, canu a'atɨ ijii á'axɨjte'en. 16 Aru, tɨ pua'a hui neyan a'atɨ a'axɨjtya'a, auche'e pu ayan tiraavijte'e nyej neyan rɨcɨ a'ini canu nyasaɨj neyan a'ij tirajtyau, silu aɨ pu ayan naata'a aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a. 17 Ayaa pu yeehui te'eyu'usi'i aɨjna jetze ɨ nyuucari ɨ saj cɨn ti'ijta tɨ ayan nu'u ti'ivaɨre'e tɨ pua'a mahua'apua meyan ti'itɨj cɨn huataujxajta. 18 Nyaa nu yeehui nyaɨn pueen saɨj ɨ nyej neyan ti'inxajta nyasaɨj. Ajta yeehui ɨ saɨj tɨ ayan tinyetyáxajta, aɨ pu aɨn pueen ɨ niya'upua tɨ iiyan nyaja'utaityaca'a. 19 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni yeehui a'ij een tɨ aya'upua pueen? Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Caxu yeehui nyamua'ate a'atɨ nyaj pueen. Caxu sajta ramua'ate ɨ niya'upua. Tɨ pua'a seyan nyamua'atyaa, ayaa xu yeehui sajta ramua'ajcaa ɨ niya'upua. 20 Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús tɨ'ɨj auj tihua'amua'atyajcaa aujna teyujta'a, ajna vejli'i a'u maj ya'asa'ɨri ɨ tumin. Ma majta ɨ tyaɨte, capu a'atɨ ayan raatyeevi'i a'ini capuu xɨ ajna tyaja'ure'enye aɨjna xɨcajra'a jetze tɨ jetzen Jesús huamɨ'ɨni. 21 Ajtahua'a pu Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu yeehui nyaun a'ujnyejsin, sajta muan xu nyahuauni inyeetzi. Ajta, cai Dioj tyajamuaatauuni'ira. Muan xu cui'ini saɨjna cɨme'e saj autyajturaa ɨ Dioj jemi. Capu rɨ'ɨri saj saun a'ujnyén a'u nyaj a'ujnyejsin. 22 Matɨ'ɨj mi meyan tityúrihua'uri'i aɨme ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a tɨcɨn: ―¿A'ini yeehui huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨ nu'u cai rɨ'ɨri tyaj tyaun a'ujnyén a'u tɨ nu'u a'ujnyejsin? ¿Ni qui ayan huataujmua'a tɨ aɨn huaujje'ica? 23 Auche'e pu ayan tihue'ixaatya'acaa tɨcɨn: ―Muan xu hui yuucɨ pujme'en e'ema'acan. Nyajta inyaa, ute'e nu e'ema'acan. Muan xu yeehui hua'a jetze ajtyama'acan aɨme ɨ mej yan seijre'e iiyan chaanaca japua. Nyajta inyaa, canu neyan hua'a jetze ajtyama'acan. 24 Ayaa nu hui neyan amuaata'ixaa tɨ pua'a cai ayan Dioj tyajamuaatauuni'ira, muan xu cui'ini saɨjna cɨme'e saj autyajturaa ɨ Dioj jemi. Tɨ pua'a yeehui sacai seyan tya'antzaahuate'en nyaj nyaɨn pɨrɨcɨ a'ij nyej ti'ixaj, muan xu xaa cui'ini saɨjna cɨme'e saj autyajturaa ɨ Dioj jemi. 25 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ataani yeehui paj pueen? Ajta Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ nyaj neyan cɨme'en tyaja'amue'ixaatya'acaa tɨj na'a jajcua ɨmɨ tɨ yu e'ire'enye. 26 Eihua nu neri ti'ixajtamɨ'ɨ muejmi cɨme'e, nyajta neyan nyaɨjna cɨn amuá'uxɨjte'en. Ma ajta aɨn tɨ yan nyaja'utaityaca'a, aɨ pu tzaahuati'ira'a cɨn ti'ixaxa'a. Nyajta nu hui neyan tihue'ixaate'e aɨme ɨ mej yan japuan seijre'e iiyan ɨ chaanaca japua a'ij nyej neyan raanamuajri'i nyaɨjna jemi tɨ yan nyaja'utaityaca'a. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 27 Majta aɨme, camu yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ tihue'ixaatya'acaa, tɨ ayan cɨme'en raxa tɨ ya'upuaara'an pueen. 28 Aɨj pu cɨn Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Satɨ'ɨj yeehui aj nyaja'utavé'en inyeetzi i nyaj tyaata'a jetze e'irannyejte, aj xu si ramua'areeran a'atɨ nyaj pueen, sajta xu ramua'areeran nyaj cai nyasaɨj nyana'a a'ij tirajtyau a'ij nyej tyajamuaata'ixaa silu ayaa nu che'eta nyana'a ti'ixaxa'a a'ij tɨ niya'upua ayan tinaamua'ate. 29 Aɨjna tɨ hui yan nyaja'utaityaca'a, aɨ pu nyeetzi jemi seijre'e. Capu ayan rusentacan naatyajtuaa a'ini ayaa nu yeehui tɨ'ɨj pɨna'a neyan ti'ijrɨ'ɨre a'ij tɨ tira'araanajchi. 30 Majta aɨme ɨ tyaɨte, tɨ'ɨj Jesús auj ayan tihue'ixaatya'acaa, mui'itɨ mu meyan rá'antzaahua. 31 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan ɨ maj majta rá'antzaahua tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui seyan tya'utaviicue'i sej si seyan tira'ara'astijre'en a'ij nyej tyaja'amue'ixaate'e, aj xu xaa seyan á'ujhua'anya'a xa'aju'un inyeetzi jamuan. 32 Muan xu sajta yeehui ramua'areeran saɨjna tɨ nain cɨn ayan ti'ayajna. Aɨj xu cɨn ruxaahua á'ujhua'anya'a xa'aju'un. 33 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tyan tu yeehui Abraham tyaacan jetze e'iraanyej. Catu yeehui a'anaj seica jemi ca'anyejri cɨn tyu'utyavaɨ. Aɨj pu yeehui cɨn, ¿a'ini auj ti'irɨ'ɨri pej peyan ti'ita'ixaate'e tyaj nu'u taxaahua á'ujhua'anya'a ta'ara'ani? 34 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu yeehui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan autya'ɨtza'ara'an ɨ Dioj jemi, aɨ pu ca'anyejri cɨn ti'imuare'e aɨjna jemi tɨ a'ij pua'a een. 35 Ajta aɨn tɨ ca'anyejri cɨn tyaja'amuare'e a'u mej e'eche ɨ tyaɨtestyamua'ame'en aɨjna tɨ ti'iraijte'e, aɨ pu cai aun rusen cɨn huatyaturaasin aujna. Majta aɨn tɨ yaujra'an pueen, au pu yeehui huatyaturaasin para rusen cɨme'e. 36 ’Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a neyan huarɨni inyaa, i nyaj nyajta yaujra'an pueen, nyej ni amue'irajtuaani sej si ruxaahua á'ujhua'anye'en, ayaa xu xaa nya'u ruxaahua a'uhua'anya'a xa'aju'un, tzɨte'e. 37 Nyaa nu hui neyan ramua'aree saj saɨjna jetze e'iraanyej saɨjna ɨ Abraham tyaacan. Ma sajta muan, xu'uri seyan á'ujca'anye sej seyan naaje'ica saɨjna cɨme'e saj cai che'e ranamuajracu a'ij nyej tyaja'amue'ixaate'e. 38 Ayaa nu nyaɨjna cɨn tyaja'amue'ixaate'e a'ij nyaj yeehui neri nyaun tyajá'useij ɨ niya'upua jemi. Sajta muan, ayaa xu che'eta sana'a ti'ijrɨ'ɨre a'ij saj sajta tiraanamuajri'i ɨ ruya'upua. 39 Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tyan tu yeehui rajya'upuaca'a tyaɨjna ɨ Abraham tyaacan. Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui seyan yaujmua'ame'en pueenye'en aɨjna ɨ Abraham tyaacan, ayaa xu che'eta sana'a rɨ'ɨ titetyújchaɨ xa'aju'un a'ij tɨ aɨn ajta rɨ'ɨ ti'ityújchaɨca'a. 40 Ayaa pu i eenya'a, xu'uri seyan tiraaxa'apɨ'ɨntarej saj naaje'ica. Capu yeehui ayan ti'ijrɨ'ɨrajcaa aɨjna ɨ Abraham tyaacan. Nyajta inyaa, nyaa nu nyaɨn pueen saɨj tɨ ayan tyajamuaata'ixaa aɨjna tɨ ayan ti'ayajna, ɨ nyaj nyajta neyan raanamuajri'i nyaɨjna jemi ɨ Dioj. 41 Ayaa xu seyan a'ij pua'a titetyújchaɨ a'ij tɨ ajta rɨcɨ ɨ a'amuaya'upua. Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Catu yeehui huanu'eihuaca'a hua'a jetze ɨ mej rusaɨjtajma'acaa patɨj muaa. Saɨj pu'u yeehui aɨn pueen ɨ tyaj rajya'upua. Aɨ pu yeehui aɨn pueen ɨ Dioj. 42 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui aɨn Dioj a'amuaya'upua pueenye'en, muan xu nyexe'eva'a xa'aju'un a'ini au nu a'uve'eme ɨ jemin. Canu yeehui nyasaɨj nyana'a neyan a'uve'eme silu aɨ pu yan nyaja'uta'ityaca'a. 43 ¿A'ini een cɨn sacai nyajau'eite a'ij nyej tyaja'amue'ixaate'e? Caxu xaa nya'u yau'eite a'ini sacai ahuaujca'anye saj ra'ancura'an a'ij nyej ti'ixa. 44 Muan xu yeehui saɨjna jetze ajtyama'acan ɨ tiyaaru'u. Ai pu aɨn pueen ɨ a'amuaya'upua. Sajta muan, ayaa xu'u sana'a saɨjna cɨn seyan ra'astijre'e a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ a'amuaya'upua. Tɨj na'a tɨ huataseijre ɨ tyaata'a tɨ yu e'ire'enye, aɨ pu yeehui ti'ityacui'ica. Capu a'anaj tzaahuati'ira'a cɨn tyu'utaxajtaca'a. Aɨ pu yeehui nain cɨn ti'ihue'itaca. Tɨj na'a tɨ ayan ti'ihue'i, aɨ pu jetzen e'iraninyei ɨ tzajta'an aɨjna tɨ hue'itzi pueen. Ayej xaa nya'u, ai pu aɨn pueen tɨ ti'ihue'itaca. Ajta tɨj na'a tɨ hue'itzi pueen, aɨj pu jetzen e'iraninyei. 45 ’Me nyajta inyaa, ayaa nu tzaahuati'ira'a cɨn ti'ixaxa'a. Aɨj xu cɨn, caxu yeehui na'atzaahuate'e. 46 ¿Ni saɨj muejmi jetze tɨ ajtyama'acan ayan ti'itɨj cɨn na'axɨjte'e aɨjna cɨme'e nyej ti'itɨj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi? A'ini capu rɨ'ɨri sej seyan huarɨni, ayaa pu huataujmua'a nyej neyan tzaahuati'ira'a cɨn tyaja'amue'ixaate'e. Tɨ pua'a ayan, ¿a'ini yeehui een cɨme'e sacai na'atzaahuate'e? 47 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Aɨjna tɨ Dioj jetze ajtyama'acan ayan ra'astijre'e a'ij tɨ ti'ixaj ɨ Dioj. Sajta muan, ayaa xu een cɨn cai seyan ra'astijre'e saɨjna cɨme'e sacai Dioj jetze ajtyama'acan. 48 Majta aɨme ɨ mej ti'ijta teyujta'a, ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni yeehui cai ayan ti'ayajna a'ij tyej ti'ixaj pej peyan Samaariya e'ema'acan, ajta tiyaaru'u pu mueetzi tzajta'a seijre'e? 49 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capu tiyaaru'u nyeetzi tzajta'a seijre'e silu nyaa nu rɨ'ɨ tirata'aca ɨ niya'upua. Sajta muan, ayaa xu majca'i núutache inyeetzi. 50 Me nyajta inyaa, canu yeehui nyasaɨj nyana'a neyan rahuauhuau tɨ a'atɨ rɨ'ɨ tinaata'an, silu seij pu'u xaa ayan rahuauhuau. Ai pu yeehui aɨn pueen tɨ tzaahuati'ira'a cɨn ayan tiraaxa'apɨ'ɨntare'en. 51 Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Tɨ pua'a a'atɨ ayan ra'astijre'en a'ij nyej ti'ixaxa'a, capu yeehui a'anaj racɨ'ɨti tɨ huamɨ'ɨni. 52 Cɨme'en mu'u meyan raanamuajri'i, aj mu mi meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tu'uri yeehui ramua'aree tɨ ayan ti'ayajna tɨ tiyaaru'u pu mueetzi tzajta'a seijre'e. Aɨ pu yeehui Abraham huamɨ'ɨ, majta aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Ma pajta muaa, ayaa papu'u yeehui ti'ixa tɨ ayan nu'u, tɨ pua'a a'atɨ ayan ra'astijre'en a'ij pej ti'ixa, tɨ nu'u cai a'anaj mɨ'ɨni. 53 ¿Ni tzaa yeehui peyan eitze'e va'acan cɨn ti'ityejvee cai ɨ ti'itɨ tɨ cɨn ti'ityavaaca'a ɨ taya'upua ɨ Abraham? Aɨ pu yeehui xaa huamɨ'ɨ. Majta aɨme ɨ mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, aɨ majta huacuii. Ari muaa, ¿a'ini peti'ixa a'ataani paj pɨrɨcɨ? 54 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capu yeehui ti'itɨj vaɨre'e tɨ pua'a neyan nyasaɨj ahuantzaahua'ate'en. Ai pu aɨn pueen tɨ ayan rɨ'ɨ tinaata'aca ɨ niya'upua, aɨjna ɨ saj cɨme'en seyan ti'ixa yee aɨ pu a'amua Dioj pueen. 55 Sajta muan, caxu yeehui ramua'ate. Me nyajta inyaa, nyaa nu xaa ramua'ate. Tɨ pua'a neyan tyaja'amue'ixaatya'a yee canu ramua'ate, ayaa nu tí'ihue'itaca satɨj muan. Me nyajta inyaa, nyaa nu xaa ramua'ate, nyajta neyan ra'astijre'e a'ij tɨ ti'ixaxa'a. 56 Ajta yeehui aɨjna ɨ Abraham tɨ a'amuaya'upua pueen, aɨ pu huataujtyamua'ave aɨjna cɨme'e tɨ ayan tira'amitejtya'acaa tɨ ayan raaseij a'anaj xɨcajra'an nyaj jetzen nain cɨn antinmua'aréera. Aɨ pu xaa raaseij, ajta aɨjna cɨn huataujtyamua'ave. 57 Majta aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni tzaa yeehui peyan raaseij paɨjna ɨ Abraham tyaacan? Capu a'ij ti'irɨ'ɨri a'ini capaj xɨ peyan hua'apuate japuan tamuaamuata'a ninye'ira'a rajcha'ɨ. 58 Ajta ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―Ayaa nu tzaahuati'ira'a cɨn tyaja'amue'ixaate'e. Tɨ'ɨj cai xɨ Abraham huaseijre, nyaa nu neri seijra'acaa. 59 Cɨme'en mu'u meyan raanamuajri'i, aj mu mi tetej titu'utu ɨ maj cɨn raatyatua'asixɨ'ɨn. Ajta aɨn Jesús huatauravaataca'a. Aj pu'i aun huirajraa aujna teyujta'a.

Juan 9

1 Tɨ'ɨj aun a'atama'acaa, Jesús pu a'atɨ huaseij tɨ arácuuni'i pu huanu'eihuaca'a. 2 Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Maeestru, ¿a'ataani yeehui ayan autyajturaa ɨ Dioj jemi tɨ ij aɨn ayan arácuuni'i huanu'eihua? ¿Ni qui aɨn autyajturaa ca'ɨn ɨ vaujsimua'ame'en? 3 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capu yeehui a'atɨ autyajturaa ɨ Dioj jemi. Capu amɨjna a'atɨ ayan autyajturaa, camu majta ɨ vaujsimua'ame'en. Ayaa pu yeehui tiraaruu tɨ ij ayan huataseijre'en ɨ jemin a'ij tɨ Dioj tiraayɨ'ɨtɨ aɨjna cɨme'e ɨ rumua'are'eri'ira'ara'an. 4 Ayaa pu ruxe'eve'e tɨ'ɨj auj tujca'ari tzajta'a pɨti'irɨcɨ tej teyan tyaɨjna jetze tyu'umuare'en Dioj tɨ cɨn ayan yan nyaja'utaityaca'a. Pu'uri yeehui ajna tyaja'ure'enyejsin tɨ huatyatɨca'ari. Capu che'e rɨ'ɨriista a'ame ajna tɨ a'atɨ ayan tyu'umuare'en. 5 Ijii, nyatɨ'ɨj nyauj neyan huaca iiyan chaanaca japua, ayaa nu ti'ivaɨre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte tɨj tatzari tɨ cɨn hua'a japua huanyeeri'i mej mi meyan ti'itɨj huaseij matɨj mana'a pua'amua ɨ maj yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca japua. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 6 Tɨ'ɨj ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i, aɨn a chuaata'a a'arájtzitzee. Ajta, ruɨjque'e cɨn rajrú'unye ɨ xarij. Aj pu i ra'arajpɨtijri'i a jɨ'ɨsaara'an jetze aɨjna tɨ aracun. 7 Ajta ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aricu yeehui, u a'ume'e paujna a'u tɨ ja'ajmuaa tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Siloé. (Ayaa pu huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨcɨn tɨ huataiti'ihuaca'a.) Aj pu'i u á'umej aɨjna ɨ a'atɨ, ajta acaurista'ami. Tɨ'ɨqui mu a'uve'eme. Pu'uri ayan atanyéeri. 8 Majta aɨme ɨ mej a vejli'i a'uchaatɨme a'acaa a'u tɨ e'echajca'a aɨjna ɨ a'atɨ, majta aɨme, ɨ mej mejmi'i meyan raseijracaa tɨ'ɨj aɨn auj limujna huauca'a, ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―¿Ni cai yeehui aɨn pueen tɨ ayan aun a'utacái a'aye'i tɨ ij limujna hua'utahuavii ɨ tyaɨte? 9 Seica mu meyan tyu'utaxajtaca'a tɨ nu'u aɨn pueen. Majta seica meyan tɨcɨn: ―Capu yee aɨn pueen, silu ayaa pu'u na'a seijre'e tɨj aɨjna. Ajta aɨn, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Nyaa nu yeehui nyaɨn pueen. 10 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini ye'i petya'atányeeraca'a? 11 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna yeehui ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn: Jesús, aɨ pu xarij huatyáaru'unyáa, tɨ'ɨqui yeehui na'arapɨtijri'i ye nyajɨ'ɨ jetze. Aj pu'i ayan tinaataij nyaj nu'u nyaun u á'ume'en nyaujna Siloé, a'u tɨ ja'ajmuaa nyaj nu'u ni aranja'usixɨ'ɨn. Nyatɨ'ɨj yeehui ni u a'umej, nyajta aranja'usixɨ. Aj nu ni neyan maunyeeraca'a. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 12 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni a'ij een aɨjna ɨ a'atɨ? Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Canu yeehui me'e ya'amua'aree. 13 Matɨ'ɨj mi ya'uvi'itɨ maɨjna tɨ arácuuni'i aɨme jemi ɨ fariseos. 14 Ajta, ayaa pu ajna pɨti'irɨjcaa ajna xɨcaara'an jetze mej jetzen rusa'upi tɨ'ɨj Jesús ayan raatyáaru'unyej ɨ xarij, ajta tiraahuaa. 15 Aɨj mu cɨn, aɨme ɨ fariseos majta meyan raataihua'uri'i a'ij tɨ aɨn tya'atanyeeraca'a. Ajta aɨn a'atɨ ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨ pu yeehui na'arapɨtijri'i ye nyajɨ'ɨ jetze. Nyajta neyan aranja'usixɨ. Ajta ijii, nyaa nu yeehui neri mauunyee. 16 Majta ɨ mej hua'a jetze ajtyama'acan ɨ fariseos, ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Capu yeehui aun e'ema'acan ɨ Dioj jemi aɨjna a'ini capu ayan ra'astijre'e aɨjna cɨme'e ɨ xɨcaj tyej jetzen tasa'upi. Majta seica meyan tɨcɨn: ―¿A'ini yeehui ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan huarɨni tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e tɨ pua'a ayan nu'u a'utya'ɨtza'ara'an ɨ Dioj jemi? Aɨj pu cɨn, seica mu saɨque tí'ixajtacaa. Majta ɨ seica, saɨque mu majta tí'ixajtacaa. Camu naimi'i ruxa'a mana'a meyan tí'ixajtacaa. 17 Matɨ'ɨj meyan majtahua'a tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Pajta muaa, ¿a'ini yeehui peti'imua'atze a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ?, a'ini aɨ pu timuaahuaa pej pi atanyeeraca'a. Ajta aɨn a'atɨ ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨ pu yeehui Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. 18 Majta aɨme ɨ mej aun ti'ijta teyujta'a, camu rá'antzaahua tɨ ayan arácuuni'i huanu'eihuaca'a, tɨ ari huaruj tɨ i ari atanyee ijii icu. Matɨ'ɨj mi meyan hua'utaijtaca'a mej mi u a'uva'aju'un ɨ vaujsimua'ame'en. 19 Ayaa mu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni tzaa yeehui aɨn pueen a'amuayauj? ¿Ni aɨn pueen sej seyan ti'ixaj yee arácuuni'i pu huanu'eihuaca'a? ¿A'ini yeehui auj ti'irɨ'ɨri tɨ ari mauunyee? 20 Majta aɨme ɨ vaujsimua'ame'en, ayaa mu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ayaa tu xaa ramua'aree tɨ aɨn tayauj pɨrɨcɨ, tyajta yeehui ramua'aree tɨ arácuuni'i huanu'eihuaca'a. 21 Me tyajta ityan, catu xaa nya'u ramua'aree a'ij tɨ een cɨme'e tɨ ayan ari mauunyee nusu a'atɨ tɨ ayan raarujte. Sata'aj yeehui seyan tiraataihua'u a'ini, pu'uri vasta'a. Aɨ pu ajta rusaɨj tyu'utaxajta. 22 Ayaa mu een cɨn tyu'utaxajtaca'a ɨ vaujsimua'ame'en a'ini mahua'atzɨɨnya'acaa aɨme ɨ mej aun teyujta'a ti'ijta, ɨ maj majta meri meyan tiraaxa'apɨ'ɨntare mej mi ru'ire'ite maujna teyujta'a a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan tyu'utaxaj yee Jesús pu nu'u aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u tɨ Dioj ra'antihuau. 23 Aɨj mu cɨn meyan tyu'utaxajtaca'a ɨ vaujsimua'ame'en yee mata'aj raataihua'u maɨjna a'ini aɨjna ɨ hua'ayauj pu'uri vastacaa. 24 Majtahua'a mu meyan raatajé maɨjna tɨ arácuuni'i huanu'eihuaca'a. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj peyan pana'a rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj. Pajta cai yeehui peyan rɨ'ɨ tiraata'acare'en paɨjna ɨ a'atɨ a'ini aɨ pu atya'ɨtza'ara ɨ Dioj jemi. 25 Ajta aɨn, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui ayan atya'ɨtza'ara ɨ Dioj jemi nusu cai, canu xaahui a'atzu ramua'aree, silu ayaa nu xaa ramua'aree nyaj anacai arácuuni'i. Me nyajta ijii, nyaa nu hui mauunyee. 26 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'ini ye'i muaaruu? ¿A'ini ye'i timuaahuaa pej pi yeehui atanyeere? 27 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nu'uri amuaata'ixaa. Sajta muan, caxu náanamuajri'i. ¿A'ini een cɨme'e seyan raxe'eve'e nyaj nyajtahua'a amuaata'ixaate'en? Tij sajta muan seyan raxe'eve'e saj sajta jamuan á'ujhua'anye'en. 28 Majta meyan eihua mu a'ij pua'a tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aa ti'ijta nya'u. Muaa paj yeehui paɨjna jamuan a'ucha'acan, tzɨte'e. Tyajta ityan, tyan tu teyan ra'astijre'e tyaɨjna ɨ Moisés tyaacan. 29 Tyan tu yeehui teyan ramua'aree tɨ Dioj ayan jamuan tyu'uxajtaca'a ɨ Moisés. Ajta, cɨme'en aɨjna ɨ a'atɨ, catu yeehui a'atzu ramua'aree a'u tɨ e'ema'acan. 30 Aj pu'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: ―¿Ni cai nya'u icu? Muan xu cai ramua'aree a'u tɨ e'ema'acan. Ma ajta aɨn ayan naarujte nyej ni neyan atanyeere. 31 Ayaa tu yeehui ramua'aree tɨ Dioj cai ayan ranamua a'atɨ tɨ ayan ata'ɨtza'ara ɨ jemin. Dioj pu xaa ayan ranamua aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan rana'amiche, ajta tɨ ayan ra'astijre'e a'ij tɨ Dioj ti'ijxe'eve'e. 32 Capu yeehui a'anaj a'atɨ ayan raanamuajri'i tɨ seij ayan raarujte aɨjna tɨ arácuuni'i huanu'eihuaca'a tɨ ij ayan atanyéeri a'ara'ani. 33 Tɨ pua'a hui cai Dioj jemi a'ama'acantacache'e, capu a'ij rɨniiche'e tɨ naarújte'enche'e inyeetzi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 34 Majta aɨme meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nain paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi muaa, tɨj na'a pej yeehui peyan huanu'eihuaca'a tɨ yu e'ire'enye. ¿Ni tzaa muaa peyan huatya'aca'anye pej peyan titaamua'aten? ―Ayaa mu tiraata'ixaa. Majta ru'ire'ityaca'a. 35 Ajta aɨn Jesús, ayej raamua'areeri'i mej meyan ru'ire'ityaca'a. Tɨ'ɨj ayan yá'utyau aɨjna ɨ a'atɨ, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni peyan ra'atzaahuate'e paɨjna tɨ tyaata'a jetze e'iraujnyejte? 36 Aj pu'i aɨn a'atɨ ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Nyavastara'a yeehui, ¿a'ataani aɨn pɨrɨcɨ nyej ni neyan rá'antzaahuate'en? 37 Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Papu'uri yeehui raaseij. Ee xaa nya'u ayan ti'ayajna, aɨ pu a jamuan ayan ti'ixaj. 38 Ajta aɨn tevi ayej tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, nyaa nu yeehui mua'atzaahuate'e. Aj pu'i raatyanajchaca'a. 39 Ajta aɨn Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa nu yeehui nyaɨjna cɨn a'uve'eme iiyan chaanaca japua nyej ni hua'uxɨjte'en naijmi'ica ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua, mej mi meyan atanyéjnye'ere aɨme ɨ mej aracucu'unijmee, mej mi majta yeehui meyan aracucu'unijma'a mua'ara'ani aɨme ɨ maj nu'u meyan atanyéjnye'e. 40 Meenti seica ɨ fariseos, au mu vejli'i a'utyáuuca'a. Matɨ'ɨj meyan raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a, matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ai nu'u ye'i? ¿Ni tzaa yeehui tyajta ityan aracucu'unijmee? 41 Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui seyan aracucu'unijme'eni tɨ ij cai ti'itɨj a'ij tyajamua'amityejtya'a, capu rɨ'ɨriista a'ame'enche'e tɨ a'atɨ ti'ijtɨj cɨn muejmi jetze tya'ujpuá'ajte'en. Ma sajta muan, ayaa xu yeehui ti'ixa saj nu'u seyan atanyéjnye'e tɨ ij nain cɨn tyajamua'amitejte'e, aɨj pu cɨn sauche'e xu ata'ɨtza'ara ɨ Dioj jemi.

Juan 10

1 ’Ayaa nu yeehui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Tɨ pua'a a'atɨ aun a'utyarute canya'axɨ hua'acúraa, tɨ pua'a cai aun a'utyarute a'utɨ a'apueerta silu tɨ pua'a ancura'ara'ani ɨ tyajcua jetze, aɨ pu nahua'ari pueen, ajta tɨ ti'ityacui'ica. 2 Ma ajta, aɨn tɨ yeehui aun a'utyarute a'u tɨ a'apueerta, ai pu aɨn pueen tɨ hua'ajya'amua ɨ canya'axɨ. 3 Ajta aɨn tɨ tí'icha'ɨ a'u tɨ a'apueerta, aɨ pu tira'antacuunye'esin tɨ'i aun a'utyarute aɨjna tɨ hua'ajya'amua. Majta aɨme ɨ canya'axɨ, aɨ mu yeehui ranamua i nyuucara'ara'an. Ajta aɨn a'atɨ ayan hua'ajee a'ij maj antya'aruu seij ajta seij. Aɨ pu ajta hue'irájajpua. 4 ’Tɨ'ɨj ari naijmi'ica huirájaapuan ɨ ruya'amua, aɨ pu hua'a cujta'a auma'a a'ame. Majta aɨme anacai mu huaju'u mua'aju'un ɨ jemin a'ini aɨ mu ra'aste a'ij tɨ aɨn tihue'ixaate'e. 5 Camu a'anaj meyan huaju'u mua'aju'un jemin saɨj ɨ maj cai ramua'ate. Camu xaa nya'u, silu muatauuruuna ɨ jemin a'ini camu yeehui ramua'ate ɨ nyuucara'ara'an aɨjna ɨ a'atɨ ɨ maj cai ramua'ate. 6 Ayaa pu tihua'uta'ixaa ɨ Jesús aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari. Majta aɨme, camu yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ aɨn tihua'uta'ixaa. 7 Aɨj pu cɨn, Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Nyaa nu yeehui nyaɨn pueen ɨ pueerta ɨ mej jetzen utyarute ɨ canya'axɨ u cúrajta'a. 8 Matɨj mana'a mej meyan anacai huataseijre nyacai inyaa, aɨ mu nahua'ari puéenya'a, majta mej ti'ityacui'ica. Ma ajta aɨme ɨ canya'axɨ, camu yeehui hua'unamuajri'i a'ij mej tyu'utaxajtaca'a. 9 ’Nyaa nu yeehui nyaɨn pueen ɨ pueerta. A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan aun a'utyarute aɨjna cɨme'e tɨ na'antzaahuate'en inyeetzi, aɨ pu ruuri huatyaturaasin para rusen cɨme'e. Aɨ pu yeehui ruxaahua huiraye'icaa a'ame, ajta utyaru'ipicha'a a'ame. Ruxaahua pu ratyauni ɨ tɨ cɨn huataujvaɨre'en. 10 ’Ajta aɨn nahua'ari, ayaa pu'u yeehui een cɨn u a'uve'eme tɨ ij tyu'unahua'an, tɨ ij ajta tityaacui'ini, tɨ ij ajta naijmi'ica antipua'arite'en. Me nyajta inyaa, ayaa nu yeehui een cɨn mu a'uve'eme mej mi ruuri mua'ara'ani, tɨ ij ayan tihua'ucɨ'ɨti nain a'ij tɨ ti'iseijre'e ɨ maj cɨn huataujtyamua'ave'en para rusen cɨme'e. 11 ’Nyaa nu yeehui nyaɨn pueen i nyej xa'apɨ'ɨn cɨn seijre'e, i nyaj nyajta neyan hua'ajya'amua ɨ canya'axɨ. Nyajta nu neyan huamɨ'ɨni hua'a jetze ma'acan. 12 Ajta aɨn ɨ maj raata'a tɨ tyu'umuare'en, capu yeehui aɨn pueen ɨ tɨ hua'ajya'amua ɨ canya'axɨ. Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a raaseij tɨ jɨɨra'ave e'eve'eme, aɨ pu an huajáuhua'axɨjsin, ajta huatáuruuna. Aj pu'i aɨn jɨɨra'ave hua'a tzajta'a aun a'utyaruti, ajta huaja'ucuíjxɨ'ɨsin ɨ canya'axɨ. 13 Ajta aɨn ɨ a'atɨ ayan huatáuruuna a'ini ayaa mu'u raata'a tɨ tyu'umuare'en na'a, ajta capu yeehui a'atzu jetzen ruxe'eve'e a'ij tɨ tihua'aruuren ɨ canya'axɨ, icu. 14 ’Me nyajta inyaa, nyaa nu yeehui nyaɨn pueen i nyej rɨ'ɨ ti'itevi, i nyaj nyajta hua'ajya'amua ɨ canya'axɨ. Nyaa nu hua'amuajte nyaɨme ɨ canya'axɨ. Majta aɨme ɨ canya'axɨ aɨ mu yeehui nyamua'ate inyeetzi. 15 Ayaa pu che'eta na'a nyamua'ate ɨ niya'upua. Nyajta inyaa, ayaa nu che'eta nyana'a ramua'ate ɨ niya'upua. Nyajta nu huamɨ'ɨni hua'a jetze ma'acan ɨ canya'axɨ. 16 ’Nyaa nu yeehui nyajta hua'a cujta'a huame'en seica ɨ canya'axɨ ɨ maj cai hua'a jetze ajtyama'acan aɨme ɨ mej iiyu seijre'e cúrajta'a. Ayaa pu yeehui ruxe'eve'e nyej ni neyan hua'uva'ajajpuan. Aɨ mu majta ra'ancura'asin ɨ nyenyuuca. Naijmi'i mu ɨ canya'axɨ matɨj mana'a pua'amua, au mu seira'a mua'aju'un seij tzajta'a ɨ cúraa. Ajta saɨj pu'u yeehui hua'a cujta'a a'uma'a a'ame. 17 ’Ayaa pu yeehui een cɨn niya'upua nyeetzi xe'eve'e a'ini nyaa nu huamɨ'ɨni nyej ni nyajtahua'a huatarun. 18 Capu a'atɨ na'ari'iraj inyeetzi silu nyexe'evi'ira'a nu cɨn mɨ'ɨni. Nyaa nu yeehui nyaɨjna cɨn antinmua'aree nyej ni neyan ahuanca'anye nyej huamɨ'ɨni. Nyajta nyaɨjna cɨn antinmua'aree nyej ni nyajtahua'a huatarun. Ayaa pu aɨjna cɨn tinyeijca ɨ niya'upua. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 19 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús, aj mu mi e'ita'a a'utacɨj aɨme ɨ mej aun ti'ijta hua'a teyujta'a ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan. 20 Mui'itɨ mu meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tiyaaru'u pu yeehui tzajta'an seijre'e, ajta rutɨmue'i. Caxu seyan ra'atzaahuatya'a. 21 Majta seica meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Capu yeehui rɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan ti'ixajta tɨ pua'a ayan tiyaaru'u tzajta'an seijra'a. ¿Ni tzaa tiyaaru'u ayan raayɨ'ɨtɨ tɨ ayan yeehui raarujte'en a'atɨ tɨ ayan aracun? Capu xaa nya'u. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 22 Pu'uri a'atzu a'ateevi'ica tɨ'ɨj ari vejli'i pɨti'irɨjcaa matɨ'ɨj meyan maɨjna cɨn ti'iyeste a'anaj maj meyan tyu'utatuii ɨ teyuu. Pu'uri ajta ajna pɨti'irɨjcaa tɨ huaseevi'i a'aye'i. 23 Ajta aɨn Jesús, au pu á'ucha'acanya'a aujna teyujta'a, a'u tɨ a'aportaale tɨ Salomón rá'ajtaahuaca'a. 24 Majta meyan ajtyáxɨɨraca'a ɨ jemin aɨme ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capaj yeehui peyan ta'aviitza'a. Pata'aj peyan tzaahuati'ira'a cɨn taata'ixaate'en tɨ pua'a paɨn pueen ɨ Cɨriistu'u nusu pacai. 25 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu hui xaa nyeri amuaata'ixaa. Sajta muan, caxu na'antzaahua. Aɨjna ɨ nyaj cɨn neyan rɨcɨ tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, ayaa nu yeehui nyaɨjna cɨn neyan rɨcɨ nyuucajtze'en ɨ niya'upua. Ajta, aɨ pu aɨjna cɨn ayan tí'inyaxaj. 26 Ma sajta muan, caxu yeehui na'atzaahuate'e a'ini caxu hua'a jetze ajtyama'acan ɨ canya'axɨ ɨ nyaj hua'ajya'amua. 27 Ajta aɨme ɨ canya'axɨ, ayaa mu nyanamua a'ij nyej tihue'ixaate'e. Nyaa nu yeehui hua'amuajte, majta meyan na'astijre'e inyeetzi. 28 Ayaa nu yeehui hua'ata'aca mej meyan ruurican huatyaturan para rusen cɨme'e. Camu a'anaj antipua'ari, capu yeehui rɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan ná'ajajpuani'i. 29 Ajta niya'upua, ɨ tɨ ayan naatatui aɨme ɨ canya'axɨ, aɨ pu nain cɨn antyujmua'aree. Capu yeehui ajta rɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan rá'ajajpuani'i. 30 ’Tyan tu tanaijmi, seij tyana'a pɨrɨcɨ ɨ niya'upua, nyajta inyaa. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 31 Majta aɨme ɨ maj maun ti'ijta teyujta'a, majtahua'a mu tetej titú'utu mej mi maɨjna cɨn raatyatu'asixɨ'ɨn. 32 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu neri eihua tyajamuaataseijrate a'ij nyej rɨcɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn. ¿Ti'itajni sij cɨn pɨ naatyátu'asixɨ'ɨsin? ¿Ni qui aɨjna cɨme'e nyaj raarujte, na'ari ti'itɨ cɨn, nya'u? 33 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Catu yeehui tyaɨjna cɨn muaatyatu'asixɨ'ɨsin pej peyan ti'itɨj cɨn rɨcɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn, silu ayaa tu een cɨn muaatyatu'asixɨ'ɨsin pej peyan a'ij pua'a ti'ixa ɨ Dioj jemi, a'ini muaa, tevi pana'a pɨrɨcɨ. Pajta peyan ti'aseijrata paj nu'u Dioj pueen. ―Ayaa mu tiraata'ixaa. 34 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni cai ayan te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ nu'u Dioj ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej aɨme jemi raatyajtuaa ɨ runyuuca?, tɨcɨn: “Ayaa pu nu'u yeehui ayan tihua'uta'ixaa tɨ nu'u ayan hua'utamuá'a tɨcɨn: Diosi maj nu'u pueen.” 35 Dioj pu ayan hua'utamuá'a aɨjna cɨme'e maj nu'u dioosi pueen. Ajta capu yeehui rɨ'ɨri tej teyan ra'urauuna tyaɨjna tɨ ari te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. 36 ’Tɨ pua'a Dioj ayan hua'utamuá'a, ¿a'ini tyej teyan raatámua'ati tyaɨjna tɨ niya'upua huataura'ate, ajta yan ya'utaityaca'a iiyan chaanaca japua? ¿Ni qui teyan che'eta tyana'a raatámua'ati a'ij tɨ Dioj ari hua'utamuá'a ɨ seica? A ni'ijta nya'u. Aɨj pu yeehui cɨn, ¿a'ini seyan saɨjna cɨn ti'inyaxajtzi'i saɨjna cɨme'e nyej neyan tyajamuaata'ixaa yee nyaa nu nyaɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ Dioj? 37 ’Sata'aj na'atzaahuatya'a tɨ pua'a yeehui neyan che'eta nyana'a rɨjca a'ij tɨ ajta rɨcɨ ɨ niya'upua, na'ari tɨ pua'a nyacai nyana'a, sata'aj cai na'atzaahuatya'a. 38 Ee xaa, tɨ pua'a neyan nyana'a rɨjca a'ij tɨ ajta aɨn rɨcɨ, sajta sacai seyan ahuaujca'anyen sej yeehui na'antzaahuate'en, ayaa nu tyajamuaata'ixaate'e sata'aj seyan sana'a tya'atzaahuatya'a saɨjna cɨme'e a'ij nyaj rɨcɨ sej si seyan yeehui raamua'aree, sajta yau'eitaa xa'ara'ani tyej teyan naijmi'i seij tyana'a pɨrɨcɨ, ɨ niya'upua, nyajta inyaa. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 39 Majtahua'a mu meyan ti'ityesa'acaa mej mi raatyeevi'i. Ma ajta aɨn, hua'a jetze ajtaraa. 40 Aj pu'i au pu antaraa ɨ Jesús u jetze pujme'en ɨ atya'anara'an jetze aujna u Jordán. Au pu a'ará'a a'utɨ anacai aɨ hua'amuaɨ'ɨhuaca'a aɨjna ɨ Juan. Au pu a'utyajturaa. 41 Majta mui'itɨ mu u e'ire'enye ɨ jemin. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Capu yeehui a'anaj ayan huarɨj aɨjna ɨ Juan ti'itɨ maj cɨn ava'ujjɨ'ɨsijvi'iraxɨ'ɨn aɨjna cɨme'e maj rɨ'ɨ ta'utaséij. Ma ajta, tɨj na'a mej meyan tyu'utaxajtaca'a maɨjna cɨme'e ɨ Jesús, ayaa pu yeehui ayan ti'ayajna. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 42 Majta mui'itɨ mu maun huataujtuiri'i ɨ Jesús jemi.

Juan 11

1 Meenti saɨj ti'icui'icaa tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Lázaro. Au pu e'echajca'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Betania. Au mu majta e'echajca'a ɨ juutzajra'an, aɨjna ɨ Mariiya, ajta ɨ Marta tɨ i'i cu'utzaara'an. 2 Ajta aɨjna ɨ Mariiya, ai pu aɨn pueen tɨ ra'ava'axɨri'iri'i ɨ tavastara'a aɨjna cɨme'e tɨ naa tyáará'i. Aɨ pu ajta ra'anáhuatzi'iri'i ɨ rucɨpua cɨme'e ɨ ɨɨcajra'an jetze. Ajta aɨn ihuaara'ara'an ti'icui'icaa, aɨjna ɨ Lázaro. 3 Matɨ'ɨj mi maɨn juutzimua'ame'en meyan tiraatanyú'uchite ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tavastara'a, aɨ pu yeehui ti'icu'i aɨjna ɨ paj raxe'eve'e. 4 Ajta aɨn Jesús, tɨ'ɨj ayan raamua'areeri'i, ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Capu yeehui ayan tijcui'inyaca'a tɨ i huamɨ'ɨni silu mej mi rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj. Ayaa pu ajta aɨjna cɨn Dioj ayan rɨ'ɨ tinaata'asin inyeetzi, i nyaj yaujra'an pueen. 5 Jesús pu hua'axe'eva'acaa aɨjna ɨ Marta, ajta ɨ juutzajra'an, ajta aɨjna ɨ Lázaro. 6 Ma ajta aɨn, tɨ'ɨj ayan raamua'areeri'i tɨ nu'u ti'icu'i aɨjna ɨ Lázaro, auche'e pu aun a'utyajturaa hua'apua xɨcaj a'u tɨ a'ij éenya'a a'aye'i. 7 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a ayan tɨcɨn: ―Tiche'e yeehui tyajtahua'a tyaun a'atanyén u Judea. 8 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Maeestru, capu xɨ yeehui a'achu a'atee mej meyan tyu'utyese maj muaatyatu'asixɨ'ɨn tetej cɨme'e. ¿Ni tzaa pajtahua'a paun a'atanyejsin? 9 Ayaa pu tyu'utanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: ―¿Ni yeehui cai ayan á'atɨjtɨ'ɨ tɨ ayan huanyeeri'i ɨ xɨcaj cɨme'e a'achu cumu tamuaamuata'a oora japuan hua'apua? Capu a'atɨ ayan tye'ijcá'acatá a'ame tɨ pua'a auj nyeeriste'e á'ucha'acanye'en a'ini aɨ pu cɨn mauunyee aɨjna cɨme'e tɨ huanyeeri'i iiyan chaanaca japua. 10 Tɨ pua'a yeehui aɨn a'atɨ ayan tɨca'ari tzajta'a á'ucha'acanye'en, aɨ pu xaa a'ijcá'acatá a'ame a'ini capu huanyeeri'i. Aɨj pu cɨn huatacɨ'ɨpe tyej tyaun a'atanyén. 11 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨ pu yeehui huatacu ɨ ta'amiincu aɨjna ɨ Lázaro. Au nu a'atanyejsin nyej ni ráajɨsten. 12 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨcɨn: ―Tavastara'a, tɨ pua'a yeehui ayan cutzu, aɨ pu rɨ'ɨ rujni. 13 Ayaa pu tihua'amityejtya'acaa aɨme tɨ Jesús aɨjna cɨn ayan tí'ixajtacaa tɨ ayan Lázaro cujcaa tɨ ij huaujsa'upe'en na'a. Ma ajta, aɨjna ɨ tɨ Jesús ayan tí'ixajtacaa, ayaa pu huataujmua'a tɨ ayan huamɨ'ɨ. 14 Aj pu'i ayan a'ahuauritaacan cɨn tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri yeehui huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Lázaro. 15 Nyajta nu neyan huatantyamua'ave nyaj cai nyaun a'utyavaaca'a a'ini aɨ pu tyajamuaatyava'ɨri sej si seyan rá'antzaahuate'en satɨ'ɨj raaseiiran a'ij nyaj huarɨni. Tiche'e yeehui tyaun a'uju'un a'u tɨ a'ij een. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 16 Ajta aɨn Tomás tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn ɨ tɨ hua'apuarí pueen, aɨ pu ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ seica tɨcɨn: ―Tiche'e yeehui tyajta tyaun a'uju'un tyej ti teyan jamuan huacui'ini. 17 Tɨ'ɨj Jesús aun a'ará'a u Betania, ayaa pu raamua'areeri'i tɨcɨn pu'uri ayan a'atee a'achu cumu muaacua xɨcaj mej meyan ra'ava'ana. 18 Au pu vejli'i pɨja'arɨcɨ aujna u Jerusalén a'achu cumu hueica kiloometru. 19 Mui'itɨ mu aun e'ire'enye aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan a'u mej e'eche aɨjna ɨ Marta, ajta aɨjna ɨ Mariiya mej mi meyan hua'utyapua'arite'en ɨ maj cɨn ruxaamɨste'e tɨ aɨn hue'ihuaara'a huamɨ'ɨ. 20 Tɨ'ɨj aɨn Marta ayan raamua'areeri'i tɨ nu'u Jesús e'eve'ema'acaa, aj pu'i u a'umej tɨ ij ra'antinajche. Ajta aɨn Mariiya, au pu a'utyajturaa u chi'ita. 21 Aj pu'i Marta ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, tɨ pua'a yeehui peyan ya huácatijche'e, capu mɨ'ɨniiche'e ɨ nyaja'a. 22 Me nyajta inyaa, ayaa nu yeehui ramua'aree tɨ Dioj auche'e ayan muaata'asin tɨj na'a a'ij pej tiraatahuaviira. 23 Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨ pu yeehui ajtahua'a huatarujsin aɨjna ɨ a'ihuaara'a. 24 Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Marta tɨcɨn: ―Nyaa nu yeehui neyan ramua'aree tɨ ajtahua'a huatarujsin ajna xɨcajra'an tɨ jetzen nain te'entipua'ari, tɨ ajta Dioj jetzen hua'ajjájpua naijmi'ica ɨ mej meri huacuii. 25 Ajta aɨn Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu yeehui nyaɨn pɨrɨcɨ i nyaj hua'ajjá'apuanaj na'aye'i ɨ mej meri huacuii, nyajta nu neyan hua'ata'aca mej mi ruuri mua'ara'ani. A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan na'atzaahuate'en inyeetzi, tɨ pua'a aɨn ayan huamɨ'ɨni, auche'e pu ayan ruuri a'ame. 26 Ajta a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan rɨ'ɨ ti'ityujcha'ɨ, tɨ ajta na'atzaahuate'e inyeetzi, aɨ pu cai a'anaj mɨ'ɨni. ¿Ni qui peyan tya'atzaahuate'e paɨjna cɨme'e? 27 Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Marta tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u, nyavastara'a. Ayaa nu yeehui tya'atzaahuate'e paj paɨn pueen ɨ Cɨriistu'u, pajta paj yaujra'an pueen ɨ Dioj, paj yan chaanaca japua e'icanyejsin. 28 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i u á'umej u chi'ita. Tɨ'ɨj i aviitzi cɨn ya'utajée ɨ rujuu. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri me e'eve'eme ɨ maeestru. Aɨ pu yeehui muaje'echue'eve'e aujna. 29 Cɨme'en pu'u ayan tyu'unamuajri'i aɨjna ɨ Mariiya, aj pu'i ca'anacan ajchee, ajta u a'umej ɨ jemin. 30 Ajta aɨn Jesúc, capuu xɨ aun a'utyarutyaca'a u chajta'a silu au pu'u auche'e a'utyavaaca'a a'utɨ Marta ye'entinájchaca'a. 31 Majta ɨ maj Israel jetze ajtyama'acantacaa, au mu e'ere'etya'acaa u chi'ita jamuan ɨ Mariiya mej mi meyan raatyapua'arite'en ɨ maj cɨn ruxaamɨstya'acaa. Matɨ'ɨj meyan raaseij tɨ aɨn Mariiya ca'anacan ajchee, tɨ'ɨqui huirajraa u chi'ita, matɨ'ɨj mi maɨn raatavén. Ayaa mu tyu'umuá'a tɨ nu'u aun a'umej a'u maj ya'ava'ana ɨ ihuaara'ara'an tɨ ij aun a'ahuaujyeinixɨ'ɨn. 32 Tɨ'ɨj Mariiya aun a'ará'a a'utɨ a'utyaavaaca'a aɨjna ɨ Jesús, aj pu'i raaseij, ajta a'itave a'u tɨ a'araɨɨcajme. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, tɨ pua'a yeehui peyan ya huatyávaacache'e, capu ayan mɨ'ɨníiche'e ɨ nyaja'a. 33 Tɨ'ɨj i Jesús ayan raaseij tɨ ruyeinyacaa. Aɨ mu majta ruyeinyacaa aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantacaa, ɨ maj majta jamuan huaju'uncaa. Aɨj pu cɨn eihua pu utyeenye ɨ tzajta'an. Ajta eihua pu a'ij pua'a raata'a. 34 Aj pu'i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni jetzera'a yeehui seya'ava'ana? Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Mu a'uta'aye'i, tavastara'a, pata'aj yeehui ya'uteeseij. 35 Aj pu'i huaujyeinyaca'a ɨ Jesús. 36 Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantacaa tɨcɨn: ―Casi'i yeehui, eihua pu raxe'eva'acaa. 37 Majta seica meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Aɨ pu yeehui seij huarujte tɨ arácuuni'i. ¿Ni cai ayan raayɨ'ɨtɨhua'a tɨ ij ayan raata'an aɨjna ɨ Lázaro tɨ cai huamɨ'ɨni? 38 Ajtahua'a pu utyeenye ɨ tzajta'an ɨ Jesús. Aj pu'i aun a'ará'a a'u maj ya'ava'ana, a'u tɨ e'etyasta'a. Tete pu e'ityamuaaca'a aujna a'u tɨ a'utyacun. 39 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj yeehui ra'anta'ɨn mɨ tetej. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Marta, tɨ juutzajra'an pueen aɨjna tɨ huamɨ'ɨ, tɨcɨn: ―Aru tavastara'a, a'ij pu pua'a yeehui tya'aaca, a'ini pu'uri ayan a'atee muaacua xɨcaj tɨ ayun ava'anami'ihuaca'a. 40 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni cai yeehui neyan timuaata'ixaa pej peyan raseijran ɨ paj cɨn rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj tɨ pua'a peyan na'antzaahuate'en? A'ini ni'ijta nya'u. 41 Matɨ'ɨj mi meyan ra'anta'ɨ ɨ tetej. Aj pu'i Jesús ute'e a'unyeeraca'a, ajta ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Dioj pej nye'iya'upua. Ayaa nu yeehui nyaɨjna cɨn rɨ'ɨ timuaata'asin nyaɨjna cɨme'e paj peri náanamuajri'i. 42 Nyaa nu yeehui ramua'aree pej peyan a'anaj tɨ na'a nyanamua. Me nyajta neyan tyu'utaxajtaca'a nyaɨjna cɨme'e mej eihua yej re'evee ɨ tyaɨte mej mi meyan rá'antzaahuate'en paj hui yan nyaja'utaityaca'a. 43 Tɨ'ɨj ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús, aj pu'i ca'anin cɨn raatajé. Ayan tɨcɨn: ―Lázaro hui, pata'aj huirajra'ani iiya pua'aque. 44 Aj pu'i huirajraa aɨjna ɨ tɨ huamɨ́'ɨcaa. Auche'e pu ca'ijcatzi'ihuaca'a ɨ jɨɨcajra'an jetze, ajta ɨ muajca'ara'ara'an jetze, aɨjna cɨme'e ɨ cɨɨxuri ɨ maj cɨn hua'acaicata mua'aye'i ɨ mɨ'ɨchite. Ajta paanyu cɨn aránami'ihuaca'a nyeerima'ara'an jetze. Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj hui tiracá'ari'i, sajta ra'utáxɨjta. 45 Matɨ'ɨj meyan raaseij a'ij tɨ huarɨj ɨ Jesús, mui'itɨ mu meyan huataujtuiiri'i ɨ jemin aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acantacaa, aɨme ɨ maj majta e'ire'enye maj ramuáare maɨjna ɨ Mariiya. 46 Ma majta seica, aɨme jemi mu a'uju'un ɨ fariseos. Majta mu hua'uta'ixaa a'ij tɨ huarɨj aɨjna ɨ Jesús. 47 Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ maj maun ti'ijta teyujta'a, majta aɨme ɨ fariseos, ayaa mu hua'utajee ɨ jueesi mej mi naimi'i tyujsaɨre'en. Ayaa mu tyu'urihua'u tɨcɨn: ―¿A'ini yeehui tyarɨni? A'ini aɨ pu tɨ'ɨj pɨ na'a ayan ti'itɨj cɨn rɨcɨ tɨ ayan huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, ɨ maj cɨn ava'ujjɨ'ɨsivi'iraxɨ'ɨn ɨ tyaɨte. 48 Tɨ pua'a yeehui teyan raata'acare'en tɨ ayan rɨjca, naimi'i mu meyan huataujtuire'esin ɨ jemin. Majta aɨme ɨ mej Roma ajtyama'acan, matɨ'ɨj meyan raamua'aree, aj mu mi yeehui ya uve'enyejsin, mej mi tita'ari'i nain ɨ tyaj cɨn títyatatí, iiyu teyujta'a, ajta iiyan chuejra'a japua, iiya Israel. 49 Aj pu'i seij ayan tyu'utaxajtaca'a, tɨ ajna'ɨmɨ aɨjna cɨn ti'ityavaaca'a ti'itɨ cɨme'e tɨ eitze'e ve'e ɨ maj cɨn ti'ivaɨre'e u teyujta'a. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Caifás. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan xu yeehui cai ti'itɨj mua'aree. 50 Capu yeehui ayan tyajamua'amitejte'e tɨ ayan eitze'e titaatyava'ɨri tɨ saɨj na'a ayan huamɨ'ɨni hua'a jetze ma'acan ɨ tyaɨte cai tyej naimi'i antipua'are. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 51 Capu rusaɨj na'a a'ij tirajtyau a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a silu aɨ pu Dioj jetze ma'acan raataxajtaca'a tɨ Jesús ayan nu'u hua'a jetze ma'acan mɨ'ɨni matɨj mana'a Israel jetze maj ajtyama'acan. 52 Ajta nu'u, capu aɨme na'a silu aɨ pu nu'u ajta hua'a jetze ma'acan huamɨ'ɨni ɨ yaujmua'ame'en ɨ Dioj ɨ maj nu'u a'ɨmɨ a'ucaitɨme, tɨ ij aɨn nu'u ajta hua'ura'asaɨre'en mej mi seij mana'a tyaɨtejra'a pueenya'a mua'ara'ani. 53 Tɨj na'a ajna'ɨmɨ tɨ ayan tyu'utaxajtaca'a, aɨ mu meyan tiraaxa'apɨ'ɨntare a'ij mej ye'i huarɨni mej mi raaje'ica. 54 Aɨj pu cɨn, Jesús cai che'e ruseijrata á'ucha'acanya'a hua'a tzajta'a aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantacaa. Tɨ'ɨqui huirajraa aujna Judea. Aj pu'i aun a'ará'a ajna a'ahua'a tɨ a vejli'i a'utacá'a a'u tɨ cai e'e ti'itɨjcaa. Aj pu'i chajta'a a'utyajrupi tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Efraín. Au pu a'utyajturaa, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 55 Tɨ'ɨjta ari vejli'i pɨti'irɨjcaa matɨ'ɨj aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantacaa meyan maɨjna cɨn ti'iyestyahua'a ɨ xɨcajra'an tɨ Dioj jetzen tihua'utauuni'iri'i, mu'itɨ mu maun cura'acɨjxɨ mej mi maun a'ujnyén anti Jerusalén mej mi anacai atyɨ'ɨhuaxɨ'ɨn a'ij tɨ ayan tyu'ujxe'eve'e mej mi meyan tyu'uyesten. 56 Aɨ mu mauche'e rahuauca'a. Matɨ'ɨj maun a'utyáuuca'a maujna teyujta'a, ayaa mu tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―¿A'ini yeehui timua'amitejte'e mueetzi? ¿Ni cai yaj uve'enyejsin tɨ ye tírámua'ariive'esin ɨ mej ti'iyesten? 57 Majta aɨme ɨ maj maun ti'ijta teyujta'a, majta ɨ fariseos, ayaa mu tyu'utaijtaca'a tɨ nu'u ayan huarɨni tɨ pua'a a'atɨ me'e yá'amua'areera a'u tɨ a'ij een ɨ Jesús, tɨ aɨn nu'u ayan tihua'uta'ixaate'en maj nu'u mi raatyeevi'in.

Juan 12

1 Tɨ'ɨj auj tya'aturaaca a'achu cumu arájsevi xɨcaj mej mi meyan maɨjna cɨn tyu'uyesten ɨ xɨcajra'an tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i, au pu á'umej u Betania aɨjna ɨ Jesús. Au pu e'echajca'a aɨjna ɨ Lázaro tɨ Jesús ra'ajjáj hua'a tzajta'a ɨ mej meri huacuii. 2 Matɨ'ɨj mi tyá'ucue'iraataca'a maɨjna cɨme'e a'ij tɨ Jesús huarɨj. Matɨ'ɨj mi tiraami. Ajta aɨn Marta, ayaa pu ti'ivaɨra'acaa tɨ tihua'atyá'axɨ'ɨn. Ajta aɨn Lázaro, aɨ pu huatyacatii ɨ meesa jetze jamuan aɨjna ɨ Jesús. 3 Aj pu'i Mariiya ayan a'a yajjaj a'achu cumu e'ita'a liitru aɨjna ɨ a'aseiiti tɨ náa tyáará'i, tɨ ajta huapɨ'ɨ eihua ti'ijnajchi. Naardu pu raja'ara'a tɨ rumua'atɨ. Mariiya pu ra'anaxɨri'iri'i ɨɨcajra'an jetze ɨ Jesús. Aj pu'i rucɨpua cɨn ra'anáhuatzi'iri'i. Ajta tyamua'a pu náa tya'uhuá'aacaca'a nainjapua u chi'ita aɨjna cɨme'e ɨ a'aseiiti tɨ naa tya'aaca. 4 Ma ajta seij tɨ jamuan á'ucha'acanya'a, ayaa pu tihuaujnyuuste tɨ'ɨj raaseij. Ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ Judás, tɨ ayan te'entimu'utaca tɨcɨn Iscariote. Aɨ pu ajta e'eyan tyu'utatuire'esin ɨ Jesús. 5 Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―¿A'ini yeehui een cɨn macai raatuaa maɨjna ɨ aseiiti a'ini ayaa pu ti'ijnajchi a'achu cumu hueica cieentu ɨ tumin? Aj pu'i yeehui rɨ'ɨrista a'ame'enche'e mej meyan hua'uta'an ɨ tumin aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Judás. 6 Capu ayan raataxajtaca'a aɨjna cɨme'e tɨ jetzen ruxe'eva'acaa a'ij tɨ tihua'aruure aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i, silu ayaa pu aɨjna cɨn ayan tyu'utaxajtaca'a a'ini aɨ pu nahua'ari puéenya'a. A'ini aɨ pu rachaɨca'a ɨ maj tzajta'an ru'ucá'ave ɨ tumin, aɨ pu ajta ruvaɨra'acaa aɨjna cɨme'e ɨ tumin. 7 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capej yeehui ra'ɨtziitya'a. Che'e ayan huarɨni a'ini aɨ pu ayan raatyajtuaa aɨjna ɨ aseiiti tɨ ij ayan ra'utamua'aree ɨ xɨcajra'an mej jetzen na'ava'anajsin. 8 Aɨ mu yeehui muejmi jemi seira'a mua'aju'un para rusen cɨme'e aɨme ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. Me nyajta inyaa, canu neyan rusen cɨn muejmi jemi seira'a na'ame. Aɨj pu cɨn xa'apɨ'ɨn huarɨj amɨjna mɨ jɨita'a. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 9 Meenti aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acantacaa, mui'itɨ mu meyan raamua'areeri'i tɨ Jesús aun a'utyavaaca'a. Matɨ'ɨj mi maun e'ire'enye mej mi raaseij, majta maj raaseij maɨjna ɨ Lázaro tɨ Jesús ayan ra'ajjáj hua'a tzajta'a ɨ mej meri huacuii. 10 Aɨj mu cɨn meyan tiraaxa'apɨ'ɨntare aɨme ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a mej mi majta raaje'ica maɨjna ɨ Lázaro, a'ini mu'itɨ mu meyan rá'ajaahuatya'acaa ɨ Jesús maɨjna cɨme'e tɨ ayan Lázaro huarujte. Majta aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acantacaa, aɨ mu meyan huataujtuira'acaa ɨ Jesús jemi. 12 Yaa ruijmua'a yee, aɨme ɨ mej maɨjna cɨn ajtyáxɨɨraca'a mej mi maun tyu'uyesten, ayaa mu raamua'areeri'i tɨ nu'u aɨn Jesús e'eve'ema'acaa aujna Jerusalén. 13 Matɨ'ɨj mi tacɨj xámue'i antíveichixɨ, majta ya'upí. Matɨ'ɨj mi a'uju'un mej mi ye'entinajche. Ayaa mu ti'ijíjhuaca'a tɨcɨn: ―Tyamua'a pu ti'ixa'apɨ'ɨn. Tiche'e yeehui rɨ'ɨ tiraata'an tyaɨjna tɨ ye'eve'eme nyuucajtze'en ɨ tavastara'a. Tiche'e yeehui rɨ'ɨ tiraata'an tyaɨjna ɨ Rey tɨ titaataijte'esin ityejmi tyaj Israel jetze ajtyama'acan. ―Ayaa mu e'evé'ejijhuajma'a. 14 Aj pu'i Jesús ayan puuru'u ráatyau tɨ cai xɨ a'atɨ japuan ave'eyeijxɨ. Aj pu'i japuan ave'eyeijxɨ tɨ ij ayan huarɨni a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨcɨn: 15 Caxu yeehui ti'itzɨɨnya'a mɨ sej saun huachaatɨme u Sión. Casi'i yeehui muan, aɨ pu me'eve'emej ɨ tɨ tyajamuaataijte'esin. Aɨ pu ajta yeehui ava'aca yaujra'an japua ɨ puuru'u. 16 Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, anacaican, camu yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ huataujmua'a tɨj na'a tɨ ayan te'eyu'usi'ihuaca'a. Ma ajta, tɨ'ɨj ari Dioj ayan ra'ajjáj ɨ Jesús, ajta ayan nain cɨn tiréijca, aj mu mi xaa ra'utamua'areeri'i tɨ ayan cɨme'en te'eyu'usi'ihuaca'a aɨjna cɨme'e ɨ Jesús. Majta meyan ra'utamua'areeri'i mej meyan raaruu. 17 Majta aɨme ɨ maj mui'i ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu majta Jesús jamuan seira'acaa tɨ'ɨj Jesús ayan raatajé aɨjna ɨ Lázaro tɨ nu'u ayan huirajra'ani a'utɨ a'avá'anami'ihuaca'a, tɨ'ɨj Jesús ayan ra'ajjáj hua'a tzajta'a ɨ mej meri huacuii. Aɨ mu e'eyan meyan tyu'utaxajtaca'a a'ij tɨ huarɨj. 18 Majta aɨme ɨ seica ɨ tyaɨte, matɨ'ɨj raamua'areeri'i tɨ Jesús ayan ti'itɨ cɨn huarɨj tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, matɨ'ɨj mi meyan u a'uju'un mej mi ye'entinajche. 19 Majta aɨme ɨ fariseos, ayaa mu tyu'urixaatya'acaa tɨcɨn: ―Ayej xaa nya'u te'eme, capu ti'itɨ a'ij tyajamuatyava'ɨre'esin sej seyan raata'ijmɨ. Casi'i, matɨj mana'a yeehui pua'amua maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua, naimi'i mu ra'ajaahuate'e. 20 Meenti seica meyan maun a'utyáuuca'a hua'a tzajta'a aɨme ɨ mej aun a'ujnyéj mej mi raatyaanajche ɨ Dioj ajna matɨ'ɨj ti'iyestya. Au mu e'ema'acan aɨme u Grecia. 21 Aɨ mu e'ire'enye ɨ Felipe jemi, aɨjna tɨ aun e'ema'acan u Betania, chajta'a tɨ aun a'utacá'a u Galileeya. Ayaa mu tirajhuaviiri'i tɨcɨn: ―Muaa vasta'a, ayaa tu yeehui ti'ijxe'eve'e tyej tyu'uxáj jamuan ɨ Jesús. 22 Ajta aɨn Felipe, a pu a'uré'enye tɨ ij ayan tiraata'ixaate'en aɨjna ɨ Andrés. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa maɨjna ɨ Jesús. 23 Jesús pu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Pu'uri yeehui ajna tyaja'ure'enye tɨ Dioj ayan rɨ'ɨ tinaata'an inyeetzi, i nyaj nyajta tyaata'a jetze e'irannyejte. 24 Ayaa nu yeehui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ pua'a cai e'ejveti a chuaata'a tɨ ij aun huamɨ'ɨni aɨjna ɨ jatzijra'an ɨ triigu, ayaa pu rusaɨj na'a huatyaturaasin aɨjna ɨ jatzijra'an. Na'ari tɨ pua'a ayan huamɨ'ɨni, eihua pu yeehui jetzen e'iranyejsin seica ɨ jatzi. 25 Ayej che'eta na'a een hua'a cɨme'en ɨ tyaɨte. Tɨ pua'a ayan eitze'e jetzen ruxe'eve'e a'atɨ tɨ na'a aɨjna tɨ iiyan ti'iseijre'e iiyan chaanaca japua cai ayan jetzen ruxe'eva'a tɨ ra'ara'astijre'en ɨ Dioj, aɨ pu yeehui yáuujɨsin ɨ ruxaijnyu'uca tɨ auj ruuricaa. Na'ari cai, tɨ pua'a cai ayan a'atzu jetzen tyu'ujxe'eve'e tɨj na'a tɨ iiyan ti'iseijre'e iiyan chaanaca japua silu ayaa pu huataura'an tɨ nain a'ura'ini tɨ iiyan rajcha'ɨ, tɨ ij ayan ra'ara'astijre'en ɨ Dioj, ayaa pu yeehui ruurican cɨn huataura'asin para rusen cɨme'e. 26 Tɨ pua'a a'atɨ ayan nyavaɨra'a pu a'ame inyeetzi, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ aɨn ayan che'eta na'a rɨjca a'ij nyaj rɨcɨ inyaa. Ajta, a'u tɨ na'a nyej nyeyan a'utyaváa na'ame, aɨ pu ajta inyeetzi jamuan a'utyaváa a'ame aɨjna tɨ nyavaɨre'e. Tɨ pua'a yeehui a'atɨ ayan nyavaɨre'e, aɨ pu ɨ niya'upua ayan rɨ'ɨ tiraata'asin. 27 ’Pu'uri a'ij pua'a nya'ase yu nyatzajta'a. ¿A'ini nyana'a nij neyan tyu'utaxajta? ¿Ni qui neyan tyu'utaxajta nyaɨjna tɨ cɨme'en yee: “Niya'upua, pata'aj yeehui peyan nu'irajtuaani tɨ ij cai ayan tinaacɨ'ɨti a'ij tɨ ari tyaja'ure'enyejsin”? Me nyajta cai, canu. Canu neyan tyu'utaxajta a'ini ayaa nu yeehui een cɨn yu a'uve'eme nyej neyan ya huacati ijii. 28 ’Mɨ pej ne'iya'upua, pata'aj tihua'utaseijrate'en ɨ nyaj cɨn rɨ'ɨ timuaata'asin. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. Aj pu'i ute'e e'icanamuajre tɨ a'atɨ ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Nu'uri yeehui neyan tihua'utaseijrate. Nyajtahua'a nu neyan tihua'utaseijrate'esin. 29 Majta aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj aun ajtyáxɨɨraca'a, aɨ mu majta raanamuajri'i. Seica mu meyan raataxajtaca'a maj nu'u huatyejnyuu. Majta seica meyan tyu'utaxajtaca'a tɨ saɨj nu'u ayan jamuan tyu'utaxajtaca'a tɨ ute'e ti'ivaɨre'e ɨ Dioj tɨ e'eseijre'e. 30 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capu ayan yeehui tyu'utaxajtaca'a aɨjna cɨme'e tɨ ca'anijra'a naata'an inyeetzi silu tɨ ayan ca'anijra'a amuaata'an muejmi. 31 ’Pu'uri yeehui ayan tyaja'ure'enye ajna xɨcaara'an jetze tɨ Dioj jetzen hua'uxɨjte'en matɨj mana'a pua'amua yan huachaatɨme. Pu'uri ajta ajna tyaja'ure'enye ɨ xɨcaara'an jetze ɨ nyaj jetzen raatamuarite'esin nyaɨjna tɨ yan tie'ijta iiyan chaanaca japua. 32 Nyajta inyaa, matɨ'ɨj meri aj nyaja'utavé'en, aj nu ni neyan naijmi'ica huatájeevi ɨ tyaɨte mej mi curá'acɨjxɨ'ɨn inyeetzi jemi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 33 Ayaa pu een cɨn ayan tyu'utaxajtaca'a mej mi meyan raamua'aree a'ij tɨ ye'i tí'imɨ'ɨni. 34 Matɨ'ɨj meyan tiraata'ixaa aɨme ɨ mej maun ajtyáxɨɨraca'a tɨcɨn: ―Ayaa tu yeehui teyan raanamuajri'i tyaɨjna jetze ɨ nyuucari ɨ maj cɨn ti'ijta tɨ aɨn Cɨriistu'u nu'u ayan rusen cɨn ruuri huatyaturaasin. Aɨj pu yeehui cɨn, a'ini ti'irɨ'ɨri pej peyan ti'ixaj yee tɨ nu'u ayan ruxe'eve'e maj nu'u aj ya'utave'en maɨjna tɨ tyaata'a jetze e'iraujnyejte. A'ataani yeehui pɨrɨcɨ aɨjna tɨ nu'u tyaata'a jetze e'iraujnyejte. 35 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Auche'e pu a'atzu a'ateere muejmi jemi ɨ tatzari tɨ cɨn huanyéeri'icɨ a'ame. Sata'aj yeehui seyan á'ujhua'anye'en a'ij tɨ tiraavijte'e meenti auj muejmi tzajta'a ayan seijre'e ɨ tatzari tɨ cɨn huanyeeri'i, tɨ ij yeehui cai a'amua japua rájveti ɨ tɨ huatɨca'a. Aɨjna tɨ yeehui ayan tɨca'amiste'e a'ucha'acan, capu ramua'aree a'u tɨ á'umej. 36 Sata'aj seyan huataujtuiire'en aɨjna jemi tɨ jetzen e'iraninyei ɨ tatzari tɨ cɨn huanyeeri'i sej si seyan saɨjna jetze ajtyama'acanta aɨjna tɨ huanyeeri'i. Tɨ'ɨj raatapua'ajtaca'a tɨ ayan tihua'uta'ixaa, aj pu'i á'uraa aɨjna ɨ Jesús, ajta huatauravaataca'a hua'a jemi. 37 Aɨ pu ari eihua tyu'umuarej hua'a jemi ti'itɨ tɨ ayan huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. Ma majta aɨme, camuu xɨ rá'ujca'anyajca'a mej meyan huataujtuiire'en ɨ jemin. 38 Ayej tyu'urɨj tɨ'i ayan aráurasten a'ij tɨ tiraataxajtaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan tɨ ajmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan, tɨ ayan tɨcɨn: Nyavastara'a, capu a'atɨ yeehui ayan rá'antzaahua a'ij tyej tihua'uta'ixaa. Capu yeehui a'atɨ ayan yau'eitaa a'araa a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna tɨ Dioj rumuare'eri'ira'a cɨn ayan huarɨj. 39 Aɨj mu cɨn cai rá'antzaahua aɨjna cɨme'e, a'ij tɨ pua'amuaque ayan raataxajtaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan tɨcɨn: Aɨ pu nu'u yeehui ayan hua'uruu mej meyan aracucu'unijme'eni mej mi cai atanyéjnye'eri. Aɨ pu yeehui ayan hua'uruu mej mi antaujnaamɨn ɨ rutzajta'a mej mi cai yau'eitaa mua'ara'ani. Na'ari tɨ pua'a pɨ mana'a, aɨ mu saɨque tyu'umua'atíiche'en, nyaj nu'u neyan hua'urújte'enche'e. 41 Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan aɨjna tɨ ayan raaseij ɨ tɨ Dioj cɨn rɨ'ɨ tiraatá'aniche'en. Aɨ pu ajta ayan tiraataxajtaca'a aɨjna cɨme'en ɨ Jesús. 42 Ee xaa nya'u, mui'itɨ ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a, aɨme mu meyan rá'antzaahua. Ma majta aɨme, camu raxajtacuca'a hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte maɨjna cɨme'e mej hua'atzɨɨnya'acaa ɨ fariseos, majta maɨjna cɨme'e ɨ seica meyan hue'ire'iti maujna u teyujta'a. 43 Eitze'e pu hua'aranajchaca'a mej mi tyaɨte meyan rɨ'ɨ tihua'uta'an cai ɨ Dioj. 44 Aj pu'i Jesús ayan ruseiirata tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui a'atɨ ayan na'antzaahuate'en inyeetzi, capu nyeetzi na'a a'atzaahuate'e silu ajta pu ra'atzaahuate'e aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a. 45 Tɨ'ɨj aɨn ayan nyeseij inyeetzi, aɨ pu ajta raseij aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a. 46 Ayaa nu yeehui een cɨn a'uve'eme iiyan chaanaca japua nyej ni neyan hua'uruuren ɨ tyaɨte tɨj tatzari ɨ tɨ cɨn hua'a tzajta'a huanyeeri'i mej mi cai che'e meyan tɨca'amiste'en á'ujhua'anye'en aɨme ɨ maj meyan na'astijre'e inyeetzi. 47 Tɨ pua'a a'atɨ nyanamua a'ij nyej ti'ixa, ajta cai na'astijra'a, canu yeehui ra'axɨjte'en inyaa, a'ini canu nyaɨjna cɨn a'uve'eme nyej ni neyan hua'uxɨjte'en aɨme ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua silu nyej ni hue'irajtuaani. 48 ’Ee xaa nya'u, ti'itɨ pu yeehui pueen tɨ ayan ra'axɨjte'en aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan naare'iti, tɨ cai ra'astijre'e a'ij nyej ti'ixa. Aɨjna nya'u hui, ɨ nyaj cɨn tyu'utaxajtaca'a, ayaa pu ra'axɨjte'esin ajna xɨcaara'an jetze tɨ jetzen nain te'entipua'ari. 49 Ayaa pu'u na'a, a'ini canu hui nyasaɨj a'ij tirajtyau a'ij nyej tyu'uxajtaca'a silu aɨn tɨ niya'upua pueen, aɨ pu ayan tinaataij a'ij nyej ye'i tyu'utaxaj, ajta ɨ nyaj cɨme'en neyan tyu'utaxajta. 50 Nyaa nu yeehui neyan ramua'aree tɨ ayan tinaataij tɨ ij ayan tyajamuaacɨ'ɨti sej seyan ruurican huatyaturan para rusen cɨme'e. Aɨj nu cɨn ayaa nu che'eta nyana'a ti'ixa a'ij tɨ aɨn niya'upua ayan aɨjna cɨn tinyeijca nyej ni tyu'utaxaj.

Juan 13

1 Pu'uri tɨmua'a ajna tyaja'ure'enyejsima'a ɨ maj cɨn ra'utamua'aree a'anaj tɨ Dioj ayan tihua'utauuni'iri'i. Pu'uri ramua'areeraca'a ɨ Jesús tɨ ari ajna tyaja'ure'enye ɨ xɨcaara'an jetze tɨ jetzen a'ura'ani iiyan chaanaca japua tɨ ij aun a'ujnyén u ute'e, ya'upuaara'an tɨ e'eseijre'e. Tɨj na'a tɨ yan huataseijre iiyan chaanaca japua, aɨ pu ayan hua'axe'eva'acaa aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ajta ijii pu'uri ayan hua'utaseijrataca'a tɨ nain cɨn hua'axe'eva'acaa. 2 Matɨ'ɨj ti'icua'acaa ɨ́ chumua'an, aɨ pu ajta aun a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Judás, tɨ yaujra'an pueen ɨ Simón, tɨ ajta ayan te'entimu'utaca tɨcɨn Iscariote. Pu'uri aɨn Satanás ca'anijra'a raata'acaa tɨ tyu'utatuiire'en ɨ Jesús. 3 Jesús pu ajta ramua'areeraca'a tɨ aɨn ya'upuaara'an ayan nain cɨn tiréijca, tɨ ajta ruya'upua jemi a'uve'eme, ajta au pu ajta a'ujnyejsin ɨ jemin. 4 Aj pu'i ajchee a'u mej tyaja'acua'acaa, ajta huira'ujchuiiri'i ɨ rutasi tɨ ru'irá'avɨjca'a. Aj pu'i ava'ujjɨ'ɨque cɨɨxuri cɨme'e ɨ maj cɨn huá'acáimɨ. 5 Tɨ'ɨqui aun atyeejei ɨ caasu jetze. Aj pu'i autyejche tɨ hua'anaja'usixɨ'ɨn ɨ hua'achapuatze'en seij ajta seij ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ajta hua'anahuatzi'iraxɨ aɨjna cɨme'e ɨ cɨɨxuri tɨ cɨn ava'ujjɨ'ɨca'acaa. 6 Aj pu'i aun e'ire'enye aɨjna jemi ɨ Simón tɨ ajta i'i Pedro. Aj pu i aɨn Pedro ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, ¿ni yeehui pajta peyan nya'anaja'usixɨ'ɨsin nyechapua jetze? 7 Aj pu'i ayan tiraata'ixaa ɨ Jesús tɨcɨn: ―Capuu xɨ a'ij timua'amitejte'e a'ij nyaj aɨn cɨn nyeyan rɨcɨ, silu majca'ihuayee paj xaa yeehui yau'eitaa pua'ame. 8 Aj pu'i Pedro ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capej xaa nya'u, a'anaj peyan na'anaja'usixɨ'ɨsin ɨ nyachapuaatze'e. Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui nyacai neyan mua'anaja'usixɨ'ɨn a'achapuaatze'e, capej che'e hua'a jetze ajtyama'acanta pua'ame ɨ mej nyeetzi jemi seiira'a mua'aju'un. 9 Aj pu'i ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Nyavastara'a, tɨ pua'a yeehui ayan ruxe'eve'e, capaj ayaa pana'a na'anaja'usixɨ'ɨn ɨ nyechapuaatze'e, silu pajta paj peyan na'anaja'usixɨ'ɨn ɨ nyamuajca'a jetze, pajta na'ava'aja'usixɨ'ɨn ɨ nyamu'u jetze. 10 Aj pu'i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui a'atɨ ari ayan huaɨ'ɨhuaca'a, ayaa pu'u ruxe'eve'e tɨ ayaa na'a ra'anaja'usixɨ'ɨn ɨ chapuaatze'e, a'ini capu che'e chuaamuara'a nain japua tɨ ratyáhue'ira'a. Sajta muan, caxu che'e chuaamua, silu seij pu yeehui xaa ayan chuaamuara'a. 11 Ayaa pu een cɨn ayan tyu'utaxajtaca'a tɨ nu'u saɨj na'a chuaamuara'a, a'ini aɨ pu ari ramua'areeraca'a a'atɨ tɨ aɨn puéenya'a tɨ ayan tyu'utatuiire'esin ɨ́ cɨme'en ɨ Jesús. 12 Tɨ'ɨj raatapua'ajtaca'a tɨ ayan hua'anaja'usixɨ, ajta pu huira'ujvɨjri'i ɨ rutasi. Aj pu'i a'ujyeijxɨ ɨ meesa jetze. Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni yeehui sajmua'aree a'ij nyaj een cɨn neyan amuaaruu? Nyaa nu tyajamuaata'ixaate'esin. 13 Ayaa xu yeehui muan naatamua'amua yee Maeestru, sajta seyan tɨcɨn Tavastara'a. Ayaa pu yeehui tiraavijte'e a'ini nyaa nu nyaɨn pueen. 14 Ajta ijii, nyaj a'amuavastara'a pueen, nyajta a'amua maeestru, ayaa nu amua'anaja'usixɨ ɨ a'amuachapuaatze'e. Sata'aj yeehui seyan che'eta sana'a anauja'usixɨ'ɨn ruchapuaatze'e rujɨɨmua'a. 15 Ayaa nu amuaata'itiiri'i sej si seyan huarɨni a'ij nyej neri amuaaruu muejmi. 16 ’Ayaa nu yeehui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ eitze'e ruxe'eve'e aɨjna tɨ ti'ijta cai aɨjna tɨ ravaɨre'e. Ajta yeehui, eitze'e pu ruxe'eve'e aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a cai i nyaj a'utaiti'ihuaca'a. 17 Ajta ijii, satɨj seri ti'ijmua'aree saɨjna, Dioj pu yeehui rɨ'ɨ tyajamuaata'asin tɨ pua'a seyan che'eta sana'a huarɨni. 18 ’Canu naijmi'ica muejmi cɨme'en neyan ti'ixaj. Nyaa nu ramua'aree a'ij mej e'en ɨ nyej hua'ava'ahuau. Nyajta nu neyan ra'ava'ahuau tɨ ij aráurasten a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ ayan tɨcɨn: “Aɨ pu nu'u yeehui ɨ nyaj raata'inee tɨ tyu'ucua'ani inyeetzi jamuan, aɨ pu nu'u yeehui autyejche tɨ najcháɨra'a a'ara'ani.” 19 Ayaa nu anacai neyan tyaja'amue'ixaate'e ijii tɨ'ɨj cai xɨ ayan tyu'urɨni sej si seyan tya'antzaahuate'en nyaj nyaɨn pueen a'ij nyej neri tyajamuaata'ixaa, sej si sauj tya'atzaahuate'e ajna tɨ ayan ti'inyaruuren. 20 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, tɨ pua'a yeehui a'atɨ ayan ra'ancure'evi'itɨn aɨjna nyaj raataityaca'a, aɨ pu ajta na'ancure'evi'itɨ inyeetzi. Ajta a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan na'ancure'evi'itɨ inyeetzi, ayaa pu che'eta na'a ra'ancure'evi'itɨ aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 21 Tɨ'ɨj ayan tihua'uta'ixaa, eihua pu a'ij pua'a raata'a ɨ tzajta'an ɨ Jesús. Aj pu'i ayan a'ahuauritaacan cɨn tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ayaa nu hui tzaahuati'ira'a cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e, saɨj tɨ muejmi jetze ajtyama'acan ayan tyu'utatuire'esin inyeetzi. 22 Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, mua'araujseijraxɨ seij ajta seij. Camu a'ij tirájtyauva'a a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna tɨ Jesús ayan tiraataxajtaca'a. 23 Ajta saɨj tɨ aɨme jetze ajtyama'acan, aɨ pu aicaujtutzi ɨ Jesús jemi. Ai pu aɨn pueen Jesús tɨ raxe'eva'acaa. 24 Ajta aɨn Simón, tɨ ajta i'i Pedro, aɨ pu rumuajca'a cɨn raatajé aɨjna tɨ Jesús raxe'eva'acaa. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj yeehui raataihua'u a'atɨ tɨ pueen tɨ cɨme'en raataxajtaca'a. 25 Ajtahua'a pu ayan aicaujtutzi ɨ Jesús jemi. Aj pu'i ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Nyavastara'a, ¿a'ataani aɨn pueen? 26 Aj pu'i ayan tiraata'ixaa ɨ Jesús tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui neri ra'atyáru'unyen i tuxa'a jetze ɨ pan, aj nu ni raata'ɨte'esin nyaɨjna ɨ a'atɨ tɨ aɨn pueen. Aj pu'i Jesús ayan ra'atyáaru'unyej ɨ pan ɨ tuxa'a jetze. Aj pu'i aɨjná huata'ɨte ɨ Judás, tɨ yaujra'an pueen ɨ Simón, tɨ ayan te'entimu'utaca tɨcɨn Iscariote. 27 Cɨme'en pu'u ayan ra'ancura'ɨ ɨ pan aɨjna ɨ Judás, aj pu'i Satanás ayan huataseijre ɨ tzajta'an. Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj yeehui ca'anacan peyan huarɨni a'ij pej peri tyu'umuá'a. 28 Majta ɨ seica, camu a'atzu yau'eitaa mua'araa a'ij een cɨn ayan tiraata'ixaa. 29 Seica mu meyan tiraamua'a tɨ Jesús ayan tiraata'ixaa tɨ ti'itɨ huananan ɨ maj cɨn tyu'uyesten na'ari ti'itɨ tɨ hua'utapueijve'en ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. 30 Cɨme'en pu'u ayan ra'ancura'ɨ ɨ pan, aj pu'i huirajraa aɨjna ɨ Judás. Ajta pu'uri huatɨca'acaa. 31 Tɨ'ɨj huirajraa aɨjna ɨ Judás, aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Pu'uri hui Dioj ayan rɨ'ɨ tinaata'a i nyaj nyajta tyaata'a jetze e'irannyejte. Nyajta inyaa, ayaa nu neri nyaɨjna cɨn rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj nyaɨjna cɨme'e a'ij nyej huarɨj. 32 Tɨ pua'a yeehui neyan rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj nyaɨjna cɨme'e nyej neyan huamɨ'ɨni, Dioj pu ajta rusaɨj ayan rɨ'ɨ tinaata'asin aɨjna cɨme'e tɨ ayan na'ajjájsin. Ajta aɨ pu ca'anacan rɨ'ɨ tinaata'asin. 33 ’Niyaujmua'a, a'atzu nu'u neyan ya a'ateeri muejmi jemi. Muan xu nyahuauni. Me nyajta inyaa, ayaa nu che'eta nyana'a tyaja'amue'ixaate'e a'ij nyej neri tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Capu xaa nya'u rɨ'ɨri saj yeehui aun a'ujnyén a'u nyaj a'ujnyejsin. 34 Nyajta nu neyan jajcuacan cɨn tyaja'amueijcate'en sej seyan huaujxe'eve'en. Ayaa pu ruxe'eve'e sej seyan che'eta sana'a huaujxe'eve'en a'ij nyej neri tyajamuaaxe'eve muejmi. 35 Tɨ pua'a yeehui seyan huaujxe'eve'en, aj mu mi naimi'i meyan ramua'areeran sej seyan na'astijre'e. 36 Aj pu'i ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Simón, tɨ ajta i'i Pedro tɨcɨn: ―Tavastara'a, ¿a'uni yeehui pa'uma'a pua'ame? Ajta Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capuu xɨ yeehui rɨ'ɨri paj paun á'ume'en nyeetzi cujta'a a'u nyaj a'uméj silu majca'ihuayee xaa pej peyan paun nyaj cujta'a pa'uma'a pua'ame. 37 Aj pu'i Pedro ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn cai rɨ'ɨri ijii nyaj yeehui nyaun á'ume'en a'a cujta'an mueetzi? Nyaa nu yeehui á'anca'anye nyaj huamɨ'ɨni a jetze ma'acan. 38 Aj pu'i Jesús ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―¿Ni tzaa yeehui peyan ahua'aca'anye paj nu'u peyan huamɨ'ɨni nyeetzi jetze ma'acan? Ayaa nu yeehui tzaahuati'ira'a cɨn ti'imue'ixaate'e a'ij pej peyan rɨni. Tɨ'ɨj cai xɨ huajiihuan ɨ tyacuaara'i, hueica paj peyan tyu'utyaahue'ita paj nu'u cai nyamua'ate.

Juan 14

1 ’Caxu a'ij tyá'ujmuajca. Sauche'e xu yeehui ra'atzaahuatya'a ɨ Dioj, sauche'e xu sajta na'atzaahuatya'a inyeetzi. 2 Eihua pu chi'i aun teje'eseijre'e a'u tɨ niya'upua huatyeechi'i ɨ ute'e. Tɨ pua'a cai ayan ti'ayajnacache'e, nyaa nu yeehui saɨque tyajámuaata'ixáate'enche'e. Au nu a'uma'a na'ame nyej ni nyaun rɨ'ɨ raaruuren a'u saj saun a'utyá'a xa'aju'un. 3 Ajta, tɨ pua'a neyan nyaun a'ura'ani nyej ni neyan rɨ'ɨ raaruuren a'u sej a'utyá'a sa'aju'un, aj nu ni yan va'acányejsin nyajtahua'a nyej ni neyan amua'anvi'itɨn sej si sajta saun a'utyá'a xa'ara'ani a'u nyaj nyajta a'ucai na'ame. 4 Sajta muan, xu'uri yeehui huamuájte ɨ juye jetze tɨ aun a'uré'eninyei a'u nyaj a'uma'a na'ame. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 5 Aj pu'i Tomás ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tavastara'a, catu yeehui ramua'aree a'u paj a'uma'a pua'ame. Aɨj tu cɨn catu a'atzu huamuájte ɨ juye jetze tɨ aun a'uré'eninyei. 6 Tɨ'ɨqui Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ tɨ amua'avi'itɨn aɨjna jetze ɨ juye, nyaa nu nyajta nyaɨn pueen ɨ tɨ tzaahuati'ira'a cɨn ti'ixaxa'a, nyajta nu yeehui nyaɨn pueen ɨ tɨ jetzen e'iraninyei ɨ saj cɨn ruuri xa'ara'ani. A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan huataujtuiire'en ɨ Dioj jemi, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ aɨn anacaican huataujtuiire'en inyeetzi jemi. 7 Tɨ pua'a rɨ'ɨ se tinaamua'ati, ayaa xu sajta tiraamua'ati saɨjna ɨ niya'upua. Tɨj na'a tɨ yu áuca'itɨ a'ame, muan xu xaa ramua'ate, sajta seri raaseij. 8 Aj pu'i aɨn Felipe ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tavastara'a, pata'aj yeehui taataseijrate'en paɨjna ɨ a'aya'upua. Aɨj tu'uj xe'eve'e ityan. 9 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nu'uri xaa yeehui a'atee nyaj muejmi jemi huaca. ¿Ni tzaa pacai xɨ nyamua'ate, muaa Felipe? Ayaa nu ti'imue'ixaate'e. A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan naaseij inyeetzi, aɨ pu ajta ari raaseij ɨ niya'upua. ¿A'ini een cɨn peyan tinaata'ixaa yee nyaj nu'u amuaataseijrate'en ɨ niya'upua? 10 ¿Ni tzaa pacai peyan tya'atzaahuate'e tɨ aɨn niya'upua nye jemi seijre'e, nyajta nu yeehui che'eta nyana'a niya'upua jemi seijre'e? Canu nyasaɨj a'ij tirajtyau a'ij nyaj ti'imue'ixaate'e, silu aɨn niya'upua tɨ ayan nyej jemi seijre'e, aɨ pu rumuare'eri'ira'a cɨn ayan rɨcɨ. 11 Pata'aj peyan na'antzaahuate'en tɨ pua'a yeehui neyan timuaata'ixaate'en yee niya'upua pu nu'u nye jemi seijre'e, nyajta nu jemin seijre'e ɨ niya'upua jemi. Na'ari cai, pata'aj paɨjna cɨn pana'a tya'antzaahuate'en a'ij nyej yeehui huarɨj tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e. 12 ’Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan na'astijre'e inyeetzi, ayaa pu che'eta na'a huarɨni a'ij nyej rɨjcaa inyaa. Ee xaa nya'u, aɨ pu yeehui ayan huarɨni tɨ eitze'e ruxe'eve'e cai ɨ nyaj cɨn neyan rɨjcaa. Ayaa pu een cɨn rɨni aɨjna cɨme'e nyaj nyaun a'uma'a na'ame ɨ niya'upua jemi. 13 Nyajta neyan huarɨni a'ij sej seyan tiraatahuaviira neetzi jetze ma'acan, nyej ni rɨ'ɨ tiraata'an ɨ niya'upua. 14 Ti'itɨ tɨ na'a sej yeehui seyan tiraatahuaviira nyeetzi jetze ma'acan, ayaa nu xaa neyan rɨni. 15 ’Tɨ pua'a yeehui seyan nyexe'eva'a inyeetzi, ayaa su saɨjna ara'astijre'en ɨ nyaj cɨn tyajamuaataijte'esin. 16 Nyajta nu neyan raatahuaviira ɨ niya'upua jemi tɨ i aɨn yan amuaja'utaíti'i seij tɨ a'amua japua huanyuuni, tɨ i aɨn muejmi jemi huatyaturan tɨ na'a rusen cɨme'e. 17 Ai pu aɨn pueen ɨ xaijnyu'ucari tɨ jetzen e'iraninyei tɨj na'a tɨ ayan ti'ayajna. Capu rɨ'ɨri mej meyan ra'ancura'an aɨme ɨ mej yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca japua, a'ini capu a'ij hua'amityejte'e a'ij tɨ rɨcɨ aɨjna ɨ xaijnyu'ucari. Camu yeehui majta ramua'ate. Ma sajta muan, ayaa xu een cɨn ramua'ate a'ini aɨ pu a'amua jemi seijre'e, ajta pu muejmi jemi huatyaturaasin. 18 ’Canu yeehui rusentacan amuaatyatuaasin, tɨ cai a'atɨ ayan a'amuavaɨre'e silu nyaa nu nyajtahua'a muejmi jemi uve'enyejsin. 19 Capu che'e a'ateere mej hui cai che'e nyeseijran aɨme ɨ mej yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca japua. Ma sajta muan, muan xu xaa nyeseijran. Nyaa nu huatarujsin nyej ni nyajtahua'a ruuri na'ara'ani, aɨj xu cɨn sajtahua'a ruuri xa'aju'un. 20 Ajna xɨcaara'an jetze nyej jetzen huatarujsin, aj xu si seyan ramua'areeran nyej neyan jemin seijre'e ɨ niya'upua jemi, ajta yeehui aɨn, aɨ pu ajta nyeetzi jemi seijre'e. 21 A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan ra'ancura'a a'ij nyej tyu'utaijtaca'a, tɨ ajta ayan nain ra'ara'astijre'en, aɨ pu aɨn pueen tɨ xaa nyexe'eve'e. Niya'upua pu hui ajta raxe'eva'a a'ame aɨjna tɨ ayan nyexe'eve'e. Nyajta inyaa, nyaa nu raxe'eva'a na'ame, nyajta jemin huataseijre'esin. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús. 22 Aj pu'i saɨj tyu'utaxajtaca'a tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Judás. Capu aɨjna ɨ Judás tɨ ayan te'entimu'utaca tɨcɨn Iscariote, silu saɨj. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tavastara'a, ¿a'ini auj ti'irɨ'ɨri pej pi peyan pana'a tyejmi jemi huataseijre'esin, pajta cai aɨme jemi ɨ mej yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca japuan? 23 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a a'atɨ ayan nyexe'eva'a, aɨ pu ayan ra'ara'astijre'en a'ij nyej ti'imua'ata. Niya'upua pu ajta raxe'eva'a a'ame. Tyan tu yeehui tyajta huataseijre'esin ɨ jemin. Tyajta teyan huatyaturaasin ɨ jemin. 24 Ajta aɨn tɨ cai ayan nyexe'eve'e, aɨ pu ajta cai ra'astijre'e a'ij nyej ti'imua'ata. Canu yeehui nyasaɨj a'ij tirajtyau a'ij nyej tyaja'amue'ixaate'e silu aɨjna ɨ nyuucari, aɨj pu jetze e'iraninyei aɨjna ɨ niya'upua tɨ yan nyaja'utaityaca'a. 25 ’Ayaa nu tyajamuaata'ixaa ijii nyej nyauj a'amua jemi yan huaca. 26 Ajta aɨn tɨ hui a'amua japua huanyuuni, aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, ɨ tɨ ayan tiraavijte'e sej si rana'amiche'en, aɨ pu ɨ niya'upua ayan ya'utaiti nyeetzi jetze ma'acan, tɨ i aɨn nain cɨn tyajamuáamua'aten. Aɨ pu hui ajta ayan amuaata'asin sej si seyan ra'utamua'aree nain cɨn a'ij nyej tyajamuaata'ixaa. 27 ’Ayaa nu neyan amuaata'asin tɨ ij nain cɨn amuaatyápua'arite'en. Aɨjna ɨ nyaj cɨn amuaatyápua'arite'esin, nyeetzi pu jetze e'iraninyei. Capu hui ayan een a'ij tɨ aɨn tɨ hua'a jetze na'a e'iraninyei aɨme ɨ mej yan japuan huachaatɨme iiyan chaanaca japua ɨ maj maɨjna cɨn hua'utyápua'arite'en ɨ ruxa'aj tyaɨtye. Caxu a'ij pua'a tya'ujmuajca. Caxu sajta ti'itzɨɨnya'a. 28 Xu'uri yee seyan raanamuajri'i nyej neyan tyajamuaata'ixaa nyaj nu'u a'uma'a na'ame, nyajta nu'u muejmi jemi uve'enyejsin. Tɨ pua'a yeehui seyan nyexe'eva'acache'e, ayaa xu een cɨn rutyamua'ava'acache'e saɨjna cɨme'e nyaj nyaun a'uméj ɨ niya'upua jemi a'ini niya'upua pu eitze'e ruxe'eve'e nyacai inyaa. 29 Ayaa nu anacai tyaja'amue'ixaate'e tɨ cai xɨ ti'itɨ a'ij huarɨj sej si seyan tya'antzaahuate'en nyaj nyaɨn pueen ajna xɨcaara'an jetze tɨ jetzen ayan tyaja'ure'enyejsin nyaj nyaun a'uméj. 30 ’Canu yeehui che'e eihua tyajamuaata'ixaate'esin a'ini pu'uri tɨn ya uve'enyejsin aɨjna tɨ a'ij pua'a een, tɨ ajta yan japuan tie'ijta ɨ chaanaca japua. Ma ajta aɨn, capu a'atzu rɨ'ɨri tɨ ayan ti'itɨj cɨn na'antimue'itɨn. 31 Che'ere yeehui, tiche'e huiracɨɨnye teyujna mej mi maɨn ɨ mej yan chaanaca japua huachaatɨme, meyan raamua'aree nyej neyan raxe'eve'e ɨ niya'upua, nyajta neyan che'eta nyana'a rɨcɨ a'ij tɨ aɨn ayan tinaataij.

Juan 15

1 ’Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ cɨye tɨ xaa re'en. Ajta niya'upua pu aɨn pueen ɨ tɨ rɨ'ɨ raruure ɨ pi'ista. 2 Aɨ pu ayan ra'antivé'iche tɨj na'a ɨ pi'ista tɨ nyeetzi jetze e'iraninyei tɨ ajta cai taaca. Ajta tɨj na'a ɨ pi'ista tɨ xaa taaca, aɨ pu cɨj caj tira'antive'iche tɨ ij eitze'e huatáca'an. 3 Xu'uri yeehui uraré'en muan, aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari ɨ nyaj cɨn neri tyajamuaata'ixaa. 4 Sata'aj sauj seyan nyeetzi jemi seijra'a. Aj nu ni neyan che'eta nyana'a muejmi jemi seira'a na'ame. ’Capu a'atzu a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ seij pi'ista ayan rusaɨj huatáca'an silu ayaa pu ruxe'eve'e tɨ auj ajtávaaca ɨ cɨye jetze. Ayaa pu che'eta na'a een muejmi jemi. Capu yeehui a'atzu a'ij ti'irɨ'ɨri sej ti'itɨj huamué'itɨn ɨ saj cɨn tyu'utatuiire'en ɨ Dioj jemi tɨ pua'a sacai nyeetzi jemi seijra'a. 5 ’Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ cɨye. Ma sajta muan, muan xu pi'ista pueen tɨ nyeetzi jetze ajta'upu'u. Tɨ pua'a a'atɨ ayan nyeetzi jemi seijra'a, tɨ pua'a nyajta inyaa jemin seijra'a, aɨ pu yeehui ayan eihua ti'imue'itɨn ɨ tɨ cɨn tyu'utatuiire'esin ɨ Dioj jemi. Sajta muan, tɨ pua'a sacai nyeetzi jemi seijra'a, caxu ti'itɨ a'ij ruuren. 6 Ayaa pu een tɨj na'a tɨ cai che'e ayan nyeetzi jemi seijre'e. Ayaa pu een tɨj aɨjna ɨ pi'ista, ɨ tɨ antivéichi'ihuaca'a, tɨ ajta a'atɨ a ya'uhua'axɨ tɨ ij huatyaahuan. Ayaa mu raruuren naijmi'ica ɨ pi'ista maj meyan ra'ara'asaɨre'en, majta an yá'uhua'axɨn ɨ taij japua tɨ ij huatyajtaani. 7 ’Tɨ pua'a seyan nyeetzi jemi seijra'a, tɨ pua'a sajta seyan ra'ara'astijre'en ɨ nyuucari ɨ nyaj ámuaamuá'ate, ayaa pu yeehui Dioj ayan amuaata'asin ti'itɨ saj a'ij tiraatahuaviira. 8 Tɨ pua'a seyan eihua raamue'itɨn ɨ saj cɨn tyu'utatuiire'en ɨ Dioj jemi, aɨj pu aɨjna cɨn amiteera'a a'ame sej seyan na'astijre'e inyeetzi. Ayaa xu saɨjna cɨn rɨ'ɨ tiraata'asin ɨ niya'upua. 9 Ayaa nu che'eta nyana'a neri tyajamuaataxe'eve a'ij tɨ ajta ari tinaataxe'eve ɨ niya'upua. Sata'aj sauj nyeetzi jemi seijra'a nyej ni amuaaxe'eve'en. 10 ’Tɨ pua'a yeehui seyan ra'ara'astijre'en a'ij nyej neri tyajamuaataij, aj xu si seyan nyeetzi jemi seira'a xa'aju'un nyej ni amuaaxe'eve'en. Nyajta inyaa, ayaa nu che'eta nyana'a ra'astijre'e a'ij tɨ tinaataij ɨ niya'upua. Aɨj nu yeehui cɨn neyan jemin seira'a na'ame tɨ ij ajta niya'upua ayan naataxe'eve'en. 11 Ayaa nu een cɨn tyaja'amue'ixaate'e tɨ ij muejmi jemi seira'a a'ara'ani ɨ nyaj cɨn nyetyamua'ave'e, sej si sajta nain cɨn huataujtyamua'ave'en. 12 ’Ayaa nu yeehui nyaɨjna cɨn tyaja'amueijcate'en sej si seyan che'eta sana'a huaujxe'eve'en a'ij nyej neri tyajamuaataxe'eve muejmi. 13 Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ eitze'e muare'eri ɨ tɨ cɨn a'atɨ ayan raataxe'eve'en ɨ ruxa'aj tevi tɨ i ayan jetzen ma'acan huamɨ'ɨni. 14 ’Muan xu yeehui saɨn pueen ɨ nyetyaɨtestyamua'a tɨ pua'a seyan huarɨni a'ij nyej tyaja'amueijte'e. 15 Canu che'e neyan amuaatamua'atzi yee mɨ sej yeehui ti'ivaɨre'e inyeetzi jemi, a'ini saɨj tɨ ayan ti'ivaɨre'e capu ramua'aree a'ij tɨ rɨcɨ aɨjna tɨ ti'iraijte'e. Me nyajta inyaa, ayaa nu amuaatamua'atzi yee mɨ sej nyetyaɨtestyamua'a, a'ini nu'uri neyan tyajamuaata'ixaa nain a'achu nyaj nyana'a neyan raanamuajri'i ɨ niya'upua jemi. 16 ’Caxu muan seyan na'ava'ahuau inyeetzi, silu ayaa nu yeehui neyan amua'antihuau, nyajta nu neyan nyaɨjna cɨn tyajamueijca sej si u a'uju'un sej si seyan ti'itɨ huamué'itɨn ɨ saj tyu'utatuiire'en ɨ Dioj jemi. Nyajta neyan raxe'eve'e tɨ i ayan rusen cɨn huatyaturan ɨ saj raamue'itɨ. Aj pu xaa, aɨn niya'upua ayan amuaata'asin ti'itɨj saj raatahuaviira inyeetzi jetze ma'acan. 17 Ayaa nu tyaja'amueijte'e, saj yeehui huaujxe'eve'en seij sajta seij. 18 ’Caxu saɨjna á'uhua'anan. Tɨ pua'a yeehui maɨn amuajchaɨre'e ɨ maj yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca, aɨ mu anacai nyeetzi tichaɨra'acaa. 19 Aɨme ɨ mej yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca japua, aɨme mu meyan che'eta mana'a tia'amuaxe'eva'acache'e tɨj ɨ rutyaɨtestyamua'a tɨ pua'a seyan hua'a jetze ajtyama'acantache'e. Ma sajta muan, caxu hua'a jetze ajtyama'acan, silu nyaa nu yeehui amua'antihuau aɨme tzajta'a. Aɨj mu cɨn meyan amuajchaɨre'e aɨme ɨ mej yan huachaatɨme ɨ chaanaca japua. 20 ’Caxu yá'uhua'anan a'ij nyej tyajamuaata'ixaa yee eitze'e pu ruxe'eve'e aɨjna tɨ ti'ijta cai aɨjna tɨ ravaɨre'e. Tɨ pua'a a'ij pua'a mana'a naaruu inyeetzi, aɨ mu che'eta mana'a a'ij pua'a á'amuaruuren muejmi. Na'ari tɨ pua'a meyan ra'ara'astijre'en a'ij nyej tihua'umuá'ate, aɨ mu majta ra'ara'astijre'esin a'ij saj tihua'amua'aten. 21 Ayaa mu yeehui á'amuaruuren maɨjna cɨme'e sej seyan na'astijre'e inyeetzi, a'ini camu ramua'ate aɨjna tɨ yan nyaja'utaityaca'a. 22 ’Tɨ pua'a nyacai yáva'acányejniche'e, nyajta cai a'ij tíhua'uta'ixáate'enche'e, capu hua'acɨ'ɨtíiche'e tɨ Dioj pueijtzi hua'uta'an aɨjna cɨme'e maj nyetite. Ajta, ijii, capu yeehui che'e me'e ti'itɨ ɨ maj cɨn jetzen pua'arite'e maɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 23 A'atɨ tɨ nyejchaɨre'e inyeetzi, aɨ pu ajta tichaɨre'e ɨ niya'upua. 24 Tɨ pua'a nyacai neyan huárɨniiche'e ti'itɨj tɨ cai maa a'atɨ ayan raayɨ'ɨtɨhua'a, capu ayan tiraavijtya'acache'en tɨ Dioj ayan pueijtzi hua'uta'an aɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ jemin. Ma majta aɨme, mu'uri naaseij, majta nyejchaɨra'acaa inyeetzi, majta meyan che'eta mana'a raaruu ɨ niya'upua. 25 Ayaa mu yeehui meyan huarɨj tɨ ij aráurasten a'ij tɨ te'eyu'usi'i aɨjna jetze ɨ nyuucari ɨ maj cɨn ti'ijta tɨcɨn: “Aɨ pu cai tiraaviitya'a a'araa maj mana'a meyan tinyajcháɨra'a mua'araa.” 26 ’Tɨ'ɨj aɨn hui yan uve'enyén aɨjna tɨ a'amua japua huanyuuni, ɨ nyaj yan ya'utaiti muejmi jemi, tɨ ajta Dioj jemi e'ema'acan, aɨ pu ayan tinyetyaxáatajma'a a'ame inyeetzi. Aɨ pu aɨn pueen ɨ xaijnyu'ucari tɨ tzaahuati'ira'a cɨn ti'imua'ata, tɨ ajta aun a'uve'eme ɨ Dioj jemi. 27 Sajta muan, ayaa pu ajta ruxe'eve'e sej seyan tinaatyáaxajta inyeetzi a'ini nyatɨj nyana'a yan huataseijre tɨ yu e'ire'enye, muan xu á'ujhua'anya'a inyeetzi jamuan.

Juan 16

1 ’Ayaa nu nyaɨjna cɨn tyaja'amue'ixaate'e sej si cai ti'itɨj cɨn huamue'itɨchen. 2 Aɨme mu amue'iré'iti u teyujta'a. Ee xaa nya'u, ayaa pu ajna tyaja'ure'enyejsin ɨ xɨcaara'an jetze tɨ jetzen ayan te'eme. Ayaa pu tiraatámitejte'esin ɨ a'atɨ tɨ ayan tyu'utavaɨ ɨ Dioj jemi aɨjna cɨme'e tɨ amuáacuii muejmi. 3 Ayaa mu maɨjna cɨn ti'iruuren a'ini camu nyamua'ate inyeetzi, camu majta ramua'ate ɨ niya'upua. 4 Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e sej si seyan ra'utamua'aree nyej neyan tyajamuaata'ixaa tɨ pua'a ari ayan tyaja'ure'enyen. Canu neyan tyajamuaata'ixaa jajcua ɨmɨ a'ini nyauche'e nu hui seijra'acaa muejmi jemi. 5 Nyajta inyaa, ijii nu nyaun a'uma'a na'ame nyaɨjna jemi tɨ yan nyaja'utaityaca'a. Ma sajta muan, caxu a'atzu ne'ihua'u a'u nyaj a'uméj. 6 ’Eecan xu huataujxaamɨste saɨjna cɨme'e nyej neyan neri tyajamuaata'ixaa. 7 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ ayan tyajamuaatyava'ɨri nyej neyan a'ura'ani. A'ini tɨ pua'a nyacai a'ura'ani, capu ya va'acányejsin, muejmi jemi aɨjna tɨ hui a'amua japua huanyuuni. ’Ma nyajta inyaa, tɨ pua'a neyan a'ura'ani, aj nu ya'utaiti nyaɨjna tɨ aɨn yava'acáanyen iiyan muejmi jemi. 8 Tɨ'ɨj aɨn yava'acáanyen, aj pu'i ayan aɨjna cɨn hua'axɨjte'en aɨme ɨ mej yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca japua, aɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ajta aɨjna cɨme'e nyej neyan urare'enya'acan cɨn seijre'e. Aɨ pu ajta aɨjna cɨn hua'axɨjte'en aɨjna cɨme'e tɨ Dioj pueijtzi hua'uta'asin. 9 ’Ayaa pu een cɨn hua'axɨjte'en aɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi a'ini camu na'atzaahuate'e inyeetzi. 10 Ayaa pu ajta een cɨn hua'axɨjte'en aɨjna cɨme'e nyaj neyan urare'enya'acan cɨn seijre'e a'ini au nu a'uma'a na'ame a'u tɨ e'eseijre'e ɨ niya'upua, a'u tɨ yeehui cai che'e rɨ'ɨri saj naaseij. 11 Cɨme'en pu'u aɨjna ɨ nyuucari tɨ Dioj pueijtzi ayan tyu'uta'asin, ayaa pu hua'axɨjte'en a'ini pu'uri raaxa'apɨ'ɨntare ɨ Dioj tɨ ayan pueijtzi raata'asin aɨjna tɨ tie'ijta iiyan chaanaca japua. 12 ’Ayaa pu na'araanajchi nyej eihua huapɨ'ɨ neyan tyajamuaata'ixaate'en. Ma sajta muan, caxuu xɨ nain au'eitaa sa'aju'un ijii. 13 Ma ajta aɨn yeehui ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨ tzaahuati'ira'a cɨn ti'ixaxa'a, tɨ'ɨj uve'enyén, aɨ pu nain cɨn tyajá'amuamua'aten tɨ ayan ti'ayajna. Capu ayan aɨjna cɨn tyajamuaata'ixaate'esin a'ij tɨ rusaɨj na'a a'ij tirajtyau silu ayaa pu'u na'a ayan tyajamuaata'ixaate'esin a'ij tɨ na'a ti'inamua. Aɨ pu ajta tyajamuaata'ixaate'esin a'ij tɨ auj tyaja'ure'enyejsin. 14 ’Aɨ pu hui ayan ra'ancura'asin nyeetzi tɨ nya'a, ajta ayaa pu che'eta na'a a'ahuaritaacan cɨn tyajamuaata'ixaate'esin. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨn, aɨ pu ayan rɨ'ɨ tinaatyatuaasin. 15 Tɨj na'a tɨ ayan niya'upua jemi seijre'e, aɨ pu ajta nyeetzi nya'a. Aɨj nu cɨn neyan raataxajtaca'a yee aɨn xaijnyu'ucari pu nu'u ayan ra'ancura'an nyeetzi tɨ nya'a tɨ ij ajta nu'u tyajamuaata'ixaate'en a'ahuauritaacan cɨme'e muejmi jemi. 16 ’Capu a'achu a'ateeri saj cai che'e seyan me'e nyeje'eseijran. Tɨ'ɨj ajta capu ajta che'e a'ateeri, saj rujajcuatze'en sajtahua'a nyeseijran. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 17 Majta seica ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―¿A'ini yeehui huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨ nu'u cai a'achu a'ateeri tyaj cai che'e me'e ye'eseijran, ajta nu'u cai che'e a'ateeri tyaj tyajtahua'a tajajcuatze'en raseijran? ¿A'ini yeehui ajta huataujmua'a ɨ seij tɨ ayan nu'u a'ini aɨ pu a'uma'a a'ame ɨ ruya'upua jemi? 18 Mauche'e mu'u meyan tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―¿A'ini yeehui huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨ cɨme'en yee tɨ nu'u cai a'achu a'ateeri? Catu a'atzu yau'eite a'ij tɨ een cɨn ayan tyu'utaxajtaca'a. 19 Tɨ'ɨqui Jesús ayan raamua'areeri'i mej meyan raxe'eva'acaa mej maɨjna cɨn meyan tiraataihua'u. Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni seyan saɨjna cɨn tyu'urihua'u a'ij tɨ huataujmua'a aɨjna ɨ nyej neyan tyu'utaxajtaca'a yee tɨ nu'u cai a'achu a'ateeri saj cai che'e me'e nyeje'eseijran, ajta tɨ cai nu'u ajta a'achu a'ateeri saj rujajcuatze'en sajtahua'a nyeseijran? 20 ’Ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Muan xu ruyeinixɨ'ɨn, sajta huataujxaamɨste'esin, meenti majta aɨme meyan huataujtyamua'ave'esin aɨme ɨ maj yan chaanaca japua huachaatɨme. Muan xu xaa huataujxaamɨste'esin. Ma ajta aɨn ɨ saj cɨn huataujxaamɨste'esin, aɨj pu ajta jetzen ayan e'iranyejsin ɨ saj sajta cɨn huataujtyamua'ave'esin. 21 ’Ayaa pu tyaja'amuaaruuren tɨj ajta ti'ijruuren ɨ jɨita'a tɨ ayan ti'ijcui'inye tɨ tiyauj a'ame. Tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enyen tɨ jetzen tiyauj a'ara'ani, ayaa pu eihua tirajpueiitzi a'ame. Ma ajta aɨn, tɨ pua'a ari huanu'eihua ɨ pa'arɨ'ɨ, aj pu'i yá'uhua'axɨjsin ɨ tɨ cɨn rajpueijtzica'a aɨjna cɨme'e tɨ eihua huapɨ'ɨ rutyamua'ave'e a'ini pa'arɨ'ɨ pu ayan huanu'eihuaca'a iiyan chaanaca japua. 22 ’Ayaa pu che'eta na'a tyaja'amuaruuren muejmi. Pu'uri ayan ajna tyaja'ure'enye ɨ xɨcaara'an jetze saj jetzen huataujxaamɨste'esin. Me nyajta inyaa, nyajtahua'a nu a'amuaseijran. Sajta muan, ajna xu huataujtyamua'ave'esin. Ajta capu che'e rɨ'ɨriista a'ame tɨ a'atɨ ayan amua'ari'iran ɨ saj cɨn rutyamua'ave'e. 23 ’Ayaa pu hui te'eme ajna xɨcaara'an jetze, saj cai che'e ti'itɨ nyahuaviira inyeetzi. Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, ajna xɨcaara'an jetze tɨ aɨn niya'upua ayan amuaata'asin tɨj na'a ɨ saj seyan raatahuaviira inyeetzi jetze ma'acan. 24 Tɨj na'a jajcua ɨmɨ tɨ yu e'ire'enye, caxu hui xɨ ti'itɨ raatahuaviiri'i inyeetzi jetze ma'acan. Sata'aj seyan raatahuavii a'ini ayaa xu saɨjna cɨn huarɨn, aj xu si seyan ra'ancura'asin, aj xu si sajta seyan nain cɨn huataujtyamua'ave'esin. 25 ’Tɨj na'a jajcua ɨmɨ tɨ yu e'ire'enye, ayaa nu nyaɨjna cɨn tyajamuaata'ixaa nyuucari cɨme'e tɨ saɨque namuajre'e. Ma ajta, ajna tyaja'ure'enyejsin ɨ xɨcaara'an jetze nyaj cai che'e neyan saɨque tyaja'amue'ixaatya'a na'ame, silu nyaa nu huataujnyátacan cɨn tyajamuaata'ixaate'esin nyaɨjna cɨme'e a'ij tɨ een niya'upua tɨ e'eseijre'e. 26 ’Ayaa xu yeehui huarɨni sajna xɨcaara'an jetze sej seyan raatahuavii inyeetzi jetze ma'acan. Canu neyan tyaja'amue'ixaate'e tɨ ayan ruxe'eva'a a'ame nyej neyan raatahuavii ɨ niya'upua nyej ni muejmi jetze ma'acan huatanyuuni. 27 Capu xaa nya'u. Niya'upua pu rusaɨj a'amuaxe'eve'e aɨjna cɨme'e saj hui naataxe'eve inyeetzi, sajta seyan rá'antzaahua nyaj nyaun u e'iraanye ɨ niya'upua jemi. 28 ’Au nu e'iraanye ɨ niya'upua jemi, nyajta nu neyan a'uve'eme iiyan chaanaca japua. Nyajta ijii, ayaa nu hui tichesin iiyan chaanaca japua nyej ni nyaun a'ujnyén ɨ niya'upua jemi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 29 Majta aɨme, ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Papu'uri ijii xaa nya'u peyan a'ahuauritaacan cɨn ti'ixaj. Capej che'e saɨque ti'ixaj, paɨjna cɨme'e tɨ cai a'ahuáurite. 30 Tu'uri xaa teyan ramua'aree paj nain ru'umua'aree, ajta yeehui tɨ cai ayan ruxe'eve'e tɨ a'atɨ ayan ti'itɨj cɨn ti'imue'ihua'ura. Aɨj tu cɨn teyan ra'atzaahuate'e paj paun e'iraanye ɨ Dioj jemi. 31 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni tzaa seyan seri sicu tina'atzaahuate'e? 32 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ ajna tyaja'ure'enyejsin ɨ xɨcaara'an jetze mej jetzen amuaatamuarite'esin. Au xu a'ucɨ́jxɨ'ɨsin a'u tɨ seij e'eche, seij sajta seij. Muan xu yeehui ma nuujɨsin nyej ni nyasaɨj nyana'a huatyaturan. Me nyajta, canu nyasaɨj yu huatyaturaasin a'ini niya'upua pu nyeetzi jemi seijre'e. 33 Ayaa nu hui een cɨn tyaja'amue'ixaate'e sej si seyan huatyaujpua'arite'en ɨ rutzajta'a saɨjna cɨme'e sej nyeetzi jetze ajtyama'acan. Eihua mu pueijtzi amuaata'asin aɨme ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. Capu amɨn a'ij. Sata'aj seyan huataujtyamua'ave'en saɨjna cɨme'e nyej neri hua'antimue'itɨ.

Juan 17

1 Tɨ'ɨj Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i ute'e a'ujnyeeraca'a ayan ti'ixaata, tɨcɨn: ―Mɨ pej ni'iya'upua, pu'uri hui ajna tyaja'ure'enye pej peri raaxa'apɨ'ɨntare. Pata'aj tihua'utaseijrate'en ɨ tyaɨte pej peri rɨ'ɨ tinaata'a i nyaj ayauj pueen, nyej ni nyajta rɨ'ɨ timuaata'an mueetzi, 2 a'ini muaa paj paɨjna cɨn peyan tinyeijca nyej ni nain cɨn antinmua'aréera hua'a jemi ɨ tyaɨte, nyej ni neyan hua'uta'an mej ruuri mua'ara'ani para rusen cɨme'e, matɨj mana'a pua'amua ɨ pej naatatui inyeetzi. 3 Ayaa mu een cɨn ruuri mua'ara'ani para rusen cɨme'e maɨjna cɨme'e mej meyan muáamua'ati mɨ pej muaa pana'a asaɨj paɨn pueen tzaahuati'ira'a cɨme'e ɨ Dioj, majta maɨjna cɨme'e mej meyan náamua'ati, nyej Jesús pueen, i nyaj nyajta aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u ɨ pej nyaja'utaityaca'a. 4 ’Ayaa nu een cɨn rɨ'ɨ timuaata'a hua'a jemi ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua, a'ini nu'uri ra'antipua'ari ɨ paj cɨn peyan tinyeijca. 5 Ari ijii, mɨ pej ni'iya'upua, pata'aj hui peyan che'eta pana'a rɨ'ɨ tinaatyajtuaani mueetzi jemi a'ij pej rɨ'ɨ tinaata'acare'e nyatɨ'ɨj nyaun a'ucatii mueetzi jemi tɨ'ɨj cai xɨ seijra'acaa ɨ chaanaca. 6 ’Nu'uri neyan hua'utaseijrate a'ij pej een nyaɨme jemi ɨ pej peyan naatatuiiri'i aɨme ɨ mej hua'a jetze ajtyama'acantacaa ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. Ayaa mu atyaɨtestyamua'a mu pueenya'a. Pajta muaa, muaa paj naatatuiiri'i. Majta aɨme, aɨ mu meyan ra'ara'astijre a'ij paj tyu'utaijtaca'a. 7 ’Mu'uri ramua'aree tɨ mueetzi jetze a'iraanye nain tɨj pana'a paj peyan paɨjna cɨn tinyeijca, a'ini neyan che'eta nyana'a tihua'uta'ixaa a'ij pej peri tinaata'ixaa inyeetzi. Majta aɨme, ayaa mu ra'ancura'a ɨ nyaj hua'uta'ixaa. Ayaa mu tzaahuati'ira'a cɨn ramua'areeraca'a nyaj mueetzi jemi a'uve'eme, majta meyan rá'antzaahua pej peyan yan nyaja'utaityaca'a. 9 ’Ayaa nu hua'a cɨme'en muahuavii. Canu neyan muahuavii hua'a cɨme'en matɨj mana'a pua'amua meyan iiyan seijre'e ɨ chaanaca japua, silu hua'a cɨme'en ɨ paj pana'a peri naatávi'itɨste, a'ini atyaɨtestyamua'a mu pueen. 10 Matɨj mana'a pua'amua ɨ mej nyetyaɨtestyamua'a pueen, aɨ mu majta atyaɨtestyamua'a pueen mueetzi. Majta aɨme ɨ mej atyaɨtestyamua'a pueen mueetzi, ayaa mu che'eta mana'a nyetyaɨtestyamua'a pueen inyeetzi. Ayaa mu rɨ'ɨ tinaata'aca inyeetzi maɨjna cɨme'e mej meyan rɨ'ɨ ti'ityujcha'ɨ nyatɨj inyaa. 11 ’Canu hui che'e yan huatyaturaasin iiyan chaanaca japua. Ma majta aɨme, aɨ mu xaa meyanna huatyaturaasin. Nyajta inyaa, mueetzi jemi nu a'uma'a na'ame. Ayaa nu ti'imuahuavii pata'aj rɨ'ɨ tihua'uchaɨn amuare'eri'ira'a cɨme'e, aɨme ɨ pej naatávi'itɨste mej mi meyan che'eta mana'a naijmi'i seira'a maj saɨj mana'a pueenye'en tyatɨj ityan. 12 Nyatɨ'ɨj hua'a jemi huacatii, nyaa nu rɨ'ɨ tihua'achaɨɨca'a mueetzi jetze ma'acan. Capu a'atɨ á'uvej tɨ hua'a jetze ajtyama'acan silu aɨjna tɨ ayan tiraavijte'e tɨ ayan pueijtzi raacɨ'ɨti. Ayaa pu een cɨn huarɨj tɨ ij ayan aráurasten a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. 13 ’Nyajta ijii nu a'uma'a na'ame mueetzi jemi. Me nyajta inyaa, ayaa nu neyan ti'ixa nyatɨ'ɨj nyauj hua'a jemi ya huacaj mej mi nain cɨn meyan che'eta mana'a huataujtyamua'ave'en nyatɨj inyaa ti'inyetyamua'ave'e. 14 Nyaa nu tihua'uta'ixaa ɨ nyuucari ɨ paj cɨn peyan tineijca. Majta aɨme ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua, aɨ mu hua'ajchaɨre'e ɨ nyetyaɨtestyamua'a a'ini camu hua'a jetze ajtyama'acan ɨ mej iiyan seijre'e. Nyajta inyaa, canu nyajta hua'a jetze ajtyama'acan. 15 ’Canu nyaɨjna cɨn neyan muahuavii pej pi hue'irajtuaani iiyan chaanaca japua silu pata'aj rɨ'ɨ tihua'uchaɨn tɨ ij cai aɨn tɨ a'ij pua'a ti'itevi hua'antimue'itɨn ɨ nyetyaɨtestyamua'a. 16 Camu hua'a jetze ajtyama'acan ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. Nyajta inyaa, ayaa nu che'eta nyana'a cai hua'a jetze ajtyama'acan. 17 Pata'aj rɨ'ɨ tihua'utyajtuaani mueetzi jemi paɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ ayan ti'ayajna. Tɨj na'a pej peyan tyu'utaxajtaca'a, aɨ pu ayan ti'ayajna. 18 Ayaa nu che'eta nyana'a tihua'utaityaca'a maj a'ucɨ́jxɨ'ɨn nainjapua ɨ chaanaca japua patɨj muaa yan tinyaja'utaityaca'a. 19 Nyajta inyaa, ayaa nu huatyánya'a mueetzi jemi hua'a jetze ma'acan mej mi majta tzaahuati'ira'a cɨn huataura'an majta mueetzi jemi. 20 ’Canu nyaɨme nyana'a cɨme'en muahuavii, silu nyajta neyan ti'imuahuavii nyaɨme cɨme'en ɨ mej meyan tya'antzaahuate'esin maɨjna cɨme'e a'ij mej tihua'uta'ixaate'esin, mej mi naimi'i meyan saɨj mana'a pueenya'a mua'ara'ani, patɨj peyan nyeetzi jemi seijre'e, mɨ pej ni'iya'upua, nyatɨj nyajta inyaa mueetzi jemi seijre'e. Miche'e hui majta meyan tyejmi jemi seira'a mua'ara'ani mej mi aɨme ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua, meyan tya'antzaahuate'en pej peyan yan nyaja'utaityaca'a. 22 ’Aɨjna tɨ huapɨ'ɨ naa seijre'e ɨ paj cɨn rɨ'ɨ tinaata'a, ayaa nu che'eta nyana'a nyaɨjna cɨn rɨ'ɨ tihua'uta'a mej mi meyan saɨj mana'a pueenya'a mua'ara'ani tyatɨj ityan, nyatɨj nyajta hua'a jemi seijre'e, patɨj pajta muaa nyeetzi jemi seijre'e. Nyajta nu nyaɨjna cɨn rɨ'ɨ tihua'uta'a mej mi nain cɨn saɨj mana'a pueenya'a mua'ara'ani, mej mi aɨme ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua, meyan raamua'aree pej peyan yan nyaja'utaityaca'a, pajta peyan che'eta pana'a hua'utaxe'eve patɨj pajta tinaataxe'eve inyeetzi. 24 ’Ayaa nu ti'ijxe'eve'e, mɨ pej ni'iya'upua aɨme cɨme'en ɨ pej peyan naatávi'itɨste, mej mi maun a'utyaturan a'u nyaj a'utyaváa na'ame, mej mi majta meyan raaseij maɨjna tɨ huapɨ'ɨ naa seijre'e ɨ paj cɨn rɨ'ɨ tinaata'a, aɨjna ɨ paj cɨn rɨ'ɨ tinaata'a paɨjna cɨme'e pej peyan nyexe'eva'acaa jajcua ɨmɨ tɨ'ɨj cai xɨ seijra'acaa ɨ chaanaca. 25 ’Niya'upua, mɨ paj nain cɨn uraré'en, camu hui meyan muamua'ate aɨme ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. Me nyajta inyaa, nyaa nu xaa muamua'ate. Majta ɨ nyetyaɨtestyamua'a, aɨ mu meyan ramua'aree pej peyan yan nyaja'utaityaca'a. 26 Nu'uri neyan hua'utaseijrate a'ij pej een. Nyajta nu hui nyauj neyan hua'utaseijrate'esin mej mi meyan che'eta mana'a huaujxe'eve'en seij majta seij patɨj muaa ti'inyexe'eve'e, nyej ni nyajta hua'a jemi seira'a na'ara'ani. ―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús.

Juan 18

1 Tɨ'ɨj Jesús ayan raatapua'ajtaca'a tɨ tyu'uxajtaca'a, aj pu'i á'uraa, majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Matɨ'ɨj mi antacɨj achi japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cedrón. Au pu u jetze pujme'en eihua tyu'uvaatɨma'acaa ɨ cɨye, aseituuna cɨye. 2 Ajta aɨn ɨ Judás tɨ ayan tyu'utatuire'esin ɨ Jesús cɨme'e, aɨ pu a'amua'atyajca'a aujna a'ini mui'i mu maun e'etyujsaɨ, aɨjna ɨ Jesús, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. 3 Majta aɨme ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a, majta aɨme ɨ fariseos, ayaa mu hua'ava'ahuau aɨme ɨ xantaaru'u ɨ mej maun tí'icha'ɨ u teyujta'a. Ayaa mu ara'asicaa a'achu cumu hueicate. Naimi'i mu tatzari tyu'ɨsima'a, majta ti'itɨj aparaatu, majta ɨ maj cɨn huatyenya'use'en. Ajta aɨn ɨ Judás, aɨ pu hua'uvi'itɨjma'a. Matɨ'ɨj mi maun a'ará'a a'utɨ Jesús a'utyavaaca'a. 4 Ajta aɨn Jesús aɨ pu ari ramua'areeraca'a a'ij tɨ ti'itɨ raruuren. Aj pu'i hua'antinajchaca'a. Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'atajni sahuauhuau? 5 Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Jesús, tɨ Nazaret e'ema'acan. Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen. Ajta aɨn Judás, tɨ ayan tyu'utatuiire'esin, au pu hua'a jamuan a'utyavaaca'a ɨ xantaaru'u. 6 Tɨ'ɨj Jesús ayan tihua'uta'ixaa yee tɨ nu'u aɨn pueen, aɨ mu ruhuarita'a caacɨj. Majta a'aráavatzɨ a chuaata'a. 7 Ajtahua'a pu ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'atajni sahuauhuau? Majta meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Jesús tɨ Nazaret e'ema'acan. 8 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nu'uri hui neyan tyajamuaata'ixaa yee nyaj nyaɨn pueen. Tɨ pua'a seyan nyeetzi huauhuau, sata'aj seyan hua'uta'an maj á'ucɨɨnye amɨme ɨ mej nyaa jamuan á'ujhua'an. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 9 Ayaa pu tyuju'urɨj tɨ ij ayan aráurasten a'ij tɨ aɨn ari tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: “Capu nu'u a'atɨ á'uvej tɨ hua'a jetze ajtyama'acan aɨme paj nu'u naatatuiiri'i.” 10 Ajta aɨn Simón, tɨ ajta i'i Pedro, aɨ pu chun huitechuiica'a. Aɨ pu rú'ijcupi. Aj pu'i aɨjna cɨn tiraapueij tɨ ravaɨra'acaa aɨjna ɨ tɨ nain cɨn antyujmua'areeraca'a u teyujta'a. Pedro pu ayan ra'ajtaveijchaca'a ɨ naxaira'an ɨ a'atɨ. Ayaa pu antyahuaaca'a aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e tɨcɨn Malco. 11 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Ucarujte'e mɨ a'achun. ¿Ni cai ayan ruxe'eve'e nyej nyaɨjna cɨn ra'ara'astijre'en ɨ tɨ niya'upua ayan cɨn tinyeijca? 12 Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ xantaaru'u, ajta aɨn ɨ tɨ hua'a capitán pueen, majta aɨme ɨ maj maun tí'icha'ɨ u teyujta'a, aɨ mu raatyeevi'i maɨjna ɨ Jesús. Matɨ'ɨj mi ra'anaajɨ'ɨque. 13 Anacai mu maun ya'uvi'itɨ maɨjna jemi ɨ Anás, a'ini aɨ pu aɨn pueenya'a ɨ mu'unyaara'an aɨjna ɨ Caifás tɨ ajna'ɨmɨ nain cɨn antyujmua'areeraca'a u teyujta'a. 14 Ajta aɨn Caifás, aɨ pu aɨn pueenya'a tɨ ayan tihua'uta'ixaa ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan tɨ ayan nu'u tihua'atyava'ɨrihua'an tɨ saɨj na'a ɨ tevi ayan huamɨ'ɨni hua'a jetze ma'acan ɨ tyaɨte. 15 Ajta aɨn Pedro, aɨ pu ɨmɨ huama'acaa cujta'an ɨ Jesús. Ajta jamuan huama'acaa seij tɨ ajta Jesús jamuan á'ucha'acanya'a. Ajta aɨn ɨ saɨj tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a, aɨ pu ramua'atyajcaa aɨjna tɨ nain cɨn antyujmua'areeraca'a u teyujta'a. Aɨj pu cɨn, jamuan ɨ Jesús aun a'utyajrupi a'u tɨ a'aráyaujta'a ajna tɨ e'eche aɨjna ɨ tɨ ti'ijta. 16 Ajta aɨn Pedro, pua'aque pu a'utyajturaa ta'apueerta. Aj pu'i ɨ saɨj tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a, aɨ pu a'uré'enye ta'apueerta. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ jɨita'a tɨ aun tí'icha'ɨ ta'apueerta. Aj pu'i aun ya'uvi'itɨ aɨjna ɨ Pedro. 17 Aj pu'i aɨn jɨita'a tɨ aun tí'icha'ɨ ta'apueerta, ayaa pu aɨn ɨ Pedro tyu'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni hui pacai pajta muaa hua'a jetze ajtyama'acan aɨme ɨ mej maɨjna jamuan á'ujhua'anya'a? Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Canu hui a'atzu. 18 Eecan pu huaseevi'i ajna'ɨmɨ. Majta aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e u teyujta'a, majta aɨme ɨ maj maun tí'icha'ɨ, aɨ mu auunai. Majta au mu atavaatɨma'acaa a'u tɨ a'ataa mej mi huaujcɨxaite'en. Ajta aɨn Pedro, aɨ pu hua'a jamuan a'utyavaaca'a, ajta pu aɨn rucɨxaitya'acaa. 19 Meenti aɨn tɨ nain cɨn antyujmua'areeraca'a, aɨ pu ayan tiraataihuauri'i aɨjna ɨ Jesús aɨjna cɨme'en ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ajta aɨjna cɨme'en a'ij tɨ aɨn tí'imua'atajca'a. 20 Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu hui eijre'e tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte ɨ mej yan seijre'e iiyan chaanaca japua. Tɨ'ɨj pɨ na'a nu tihuá'amua'atyajcaa hua'a teyujta'a, nyajta nyaujna teyujta'a a'u maj e'etyujsa'ɨri aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Canu hui ti'itɨ aviitzi cɨn tyu'utaxajtaca'a. 21 ¿A'ini een cɨn peyan ti'inye'ihua'u? Pata'aj peyan tihua'utaihua'u paɨme ɨ mej náanamuajri'i. Casi'i, aɨ mu xaa nya'u meyan ramua'aree a'ij nyej tyu'utaxajtaca'a. ―Ayaa pu Jesús tiraata'ixaa. 22 Meenti saɨj tɨ hua'a jetze ajtyama'acan ɨ maj maun tí'icha'ɨ teyujta'a, aa pu vejli'i a'utyavaaca'a. Cɨme'en pu'u ayan raanamuajri'i a'ij tɨ Jesús tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i ra'arajvee. Ajta ayan tira'ajtya'axɨ tɨcɨn: ―¿Ni tzaa ayan tiraavijte'e pej peyan tí'ire'ixaatya'a paɨjna tɨ nain cɨn antyujmua'aree u teyujta'a? 23 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a nyacai ti'itɨj cɨn xa'apɨ'ɨn huarɨj nyatɨ'ɨj neyan tiraata'ixaa, pata'aj hui peyan a'ij tyu'utaxaj. Na'ari cai, tɨ pua'a neyan xa'apɨ'ɨn tyu'utaxajtaca'a a'ini een cɨn peyan na'arajvee. 24 Aj pu'i aɨn Anás ayan tihua'utaij maj ra'anvi'itɨn maɨjna jemi ɨ Caifás. Ajta, aɨn Jesús, aɨ pu auj anájɨ'ɨqui'ihuaca'a. 25 Auche'e pu aun rucɨxaitya'a aɨjna ɨ Simón, tɨ ajta i'i Pedro. Aj pu'i a'atɨ ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni tzaa ayan ti'ayajna paj hua'a jetze ajtyama'acan ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a? Aj pu'i Pedro ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Canu. 26 Meenti saɨj tɨ ayan ravaɨra'acaa ɨ tɨ nain cɨn antyujmua'areeraca'a, aun pu a'utyavaaca'a. Aɨ pu ajta ihuaara'ara'an pueenya'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ Pedro ayan ra'ajtaveijchaca'a ɨ naxaira'an. Aj pu'i ayan aɨn ɨ Pedro tyu'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ayej nya'ase nyaa nu nyaun muaje'eseij amɨjna jamuan a'u tɨ a'uvaatɨmee ɨ aceituuna cɨye'e. 27 Ajtahua'a pu saɨque tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro tɨ nu'u cai ramua'ate aɨjna ɨ Jesús. Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i ayan huajijhuaca'a ɨ tyacuaara'i. 28 Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ mej ti'ijta u teyujta'a, au mu ru'iraavi'itɨ maujna a'u tɨ Caifás huiracai a'aye'i. Matɨ'ɨj mi maun ya'uvi'itɨ u chi'ita a'u tɨ a'ucatii ɨ tajtuhuan tɨ ti'ivaɨre'e hua'a jetze ma'acan ɨ Roma mej e'eche. Pu'uri tɨn tapua'arijma'aca, ajta mu'uri tɨn a'utyahuijsima'a mej tyu'uyesten. Aɨj mu cɨn cai aun a'utyajrupi a'u tɨ aɨn tajtuhuan a'ucatii mej mi cai ti'itɨ cɨn autyaturan ɨ ruye'ira cɨme'e a'ini capu hua'a jetze ajtyama'acantaca'a aɨjna ɨ tajtuhuan. Ayaa mu raxe'eva'acaa mej meyan raacua'ani ɨ cue'ira ɨ maj cɨn ra'utamua'areera majna xɨcaara'an tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i. 29 Aɨj pu cɨn aɨn Pilaatu ayan huirajraa a pua'aque hua'a jemi. Aj pu'i ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni yeehui saj cɨn seyan tí'ijxajtzi'i samɨjna mɨ a'atɨ? 30 Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a yeehui cai ayan ti'itɨj cɨn autyájturánche'e tɨ a'ij pua'a een, catu teyan muaatatuíire'enche'e. 31 Aj pu'i Pilaatu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj seyan ra'anvi'itɨn sata'aj rujɨɨmua'a seyan ra'uxɨ́jte'en saɨjna cɨme'e a'ij tɨ tyajamuaata'aca ɨ a'amua ye'ira. Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utanyúu aɨme ɨ mej ti'ijta u teyujta'a tɨcɨn: ―Capu hui ayan titata'aca tyej ti teyan a'atɨ huaje'ica. 32 Ayaa pu tyu'urɨj tɨ ij ayan aráurasten aɨjna ɨ nyuucari ɨ tɨ cɨn Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a a'ij tɨ nu'u ayan tí'imɨ'ɨni. 33 Aj pu'i Pilaatu ajtahua'a aun a'utyajrupi u chi'ita. Tɨ'ɨqui u ya'utajée ɨ Jesús. Ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni paj hui paɨn pueen ɨ tɨ tihue'ijte'e aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan? 34 Jesús pu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni yeehui asaɨj pana'a peyan a'ij tirajtyau nusu saɨj ayan tinaatyaxajtaca'a mueetzi jemi? 35 Aj pu'i aɨjna ɨ Pilaatu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni tzaa neyan Israel jetze ajtyama'acan? Canu xaa nya'u yeehui. Aɨme ɨ mej atyaɨtestyamua'a pueen, majta aɨme ɨ mej maun ti'ijta u teyujta'a, aɨ mu aɨn pueen ɨ maj mueetzi yava'atua inyeetzi jemi. ¿Ti'itajni hui a'ij puaaruu? 36 Ajta aɨn Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aɨjna ɨ nyaj cɨn ti'ijta, capu hui yan japuan ma'acan ɨ chaanaca japua. Tɨ pua'a ayan eenye'en a'ame'enche'e, ayaa mu maɨjna cɨn tyu'utatyese'enche'e ɨ mej nyavaɨre'e mej mi cai meyan naateevi'in aɨme ɨ maj maun ti'ijta u teyujta'a. Ma ajta, saɨque pu eenya'a seijre'e ɨ nyaj cɨn ti'ijta. 37 Aj pu'i Pilaatu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aa ni'ijta nya'u, muaa paj xaa hui ti'itɨj cɨn tihue'ijte'e aɨme ɨ tyaɨte. Ajta aɨn Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Xa'apɨ'ɨn pej peyan tyu'utaxajtaca'a nyaj nu'u ti'itɨj cɨn tihue'ijte'e. Ee xaa nya'u ayan ti'ayajna nyaj nyaɨjna cɨn huanu'eihuaca'a. Ayaa nu een cɨn yan huataseijre iiyan chaanaca japua nyej ni neyan tyu'utaxaj nyaɨjna cɨme'en tɨ ayan ti'ayajna. Matɨj mana'a pua'amua ɨ mej meyan ra'ancura'a maɨjna tɨ ayan ti'ayajna, naimi'i mu hui nyanamua. 38 Aj pu'i Pilaatu ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itajni aɨn yeehui pueen aɨjna tɨ ayan ti'ayajna? 39 Ma sajta muan, ayaa xu ti'ijrɨ'ɨre nyaj neyan amue'iratuiitze'en seij tɨ aityanami'i satɨ'ɨj seri seyan ra'utámua'areeri'i ɨ xɨcaara'an jetze tɨ Dioj jetzen tihua'utauuni'iri'i ɨ a'amuavaujsicɨ'ɨ. ¿Ni seyan hui raxe'eve'e nyej neyan amue'iratuiitze'en nyamɨjna tɨ ayan nu'u tyaja'amue'ijte'e mɨ sej Israel jetze ajtyama'acan? ―Ayaa pu tihua'utaihua'uri'i. 40 Matɨ'ɨj mi meyan ca'anin cɨn tityeejíjhuaca'a tɨcɨn: ―Catu. Catu raxe'eve'e tyamɨjna. Pata'aj yeehui tu'iratuiitze'en paɨjna ɨ Barrabás. Ajta aɨn Barrabás, aɨ pu hua'a jetze ajtyama'acantaca'a aɨme ɨ mej hua'utyenya'usi'i mej mi huá'ari'i ɨ maj cɨn ti'ijta aɨme ɨ mej Roma e'ema'acan.

Juan 19

1 Aj pu'i Pilaatu ya'uvi'itɨ aɨjna ɨ Jesús mej mi ra'ityavajxɨ'ɨn maɨjna cɨme'e ɨ cuaarta. 2 Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ xantaaru'u, tzicare'e mu huatyácɨstaca'a mej mi curuun huatyátaahua. Matɨ'ɨj mi ra'avá'amuaniiri'i. Matɨ'ɨj mi cɨɨxuri ru'ucávɨjri'i tɨ nacamua. 3 Mui'itɨ mu ajtyáxɨɨraca'a vejli'i ɨ jemin. Ayaa mu ti'ire'ixaatya'acaa tɨcɨn: ―Aja'ɨ, mɨ paj nu'u yeehui tihue'ijte'e ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Matɨ'ɨj mi ra'araavajxɨ. 4 Aj pu'i ajtahua'a huirajraa aɨjna ɨ Pilaatu. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i muan, nu'uri hui neyan amuaatatuire'esin sej si seyan raamua'aree tɨ cai ti'itɨ a'ij tina'amitejte'e ɨ nyaj cɨn ti'itɨj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en. 5 Aj pu'i Jesús ajta huirajraa. Auche'e pu ayan tira'ava'amuá aɨjna ɨ curuun tɨ tzicare'e cɨn cɨstíjhuaca'a, ajta ru'ucavɨ́ɨ aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ nacamua. Tɨ'ɨj Jesús huirajraa, aj pu'i Pilaatu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ya'acui, pu'uri ya huatyéjvee i tyaata'a. 6 Majta aɨme ɨ mej meyan ti'ijta u teyujta'a, majta aɨme ɨ mej maun tí'icha'ɨ, cɨme'en mu'u meyan raaseij, aj mu mi ca'anin cɨn huatyejiihuajraa tɨcɨn: ―A'utataichi ɨ curuu jetze. A'utataichi papu'u. Aj pu'i Pilaatu ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Muan xu hui ra'anvi'itɨn sej si rujɨɨmua'a sana'a rá'utatan. Me nyajta nyaa, capu hui a'ij ayan tina'amitejte'e ɨ nyaj cɨn ti'itɨj cɨn jetzen tya'ujpuá'ajte'en. 7 Majta aɨme ɨ mej maun ti'ijta u teyujta'a, eihua mu meyan tí'ira'ixaatya'acaa tɨcɨn: ―Ayaa tu yeehui tirájye'ira tɨ cɨme'en ayan tiraavijte'e tɨ aɨn aɨjna cɨn huamɨ'ɨni aɨjna cɨme'e tɨ ayan huataujseijrataca'a tɨ aɨ pu nu'u aɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ Dioj. 8 Tɨ'ɨj ayan raanamuajri'i aɨjna ɨ Pilaatu, eitze'e pu tyu'utatzɨn. 9 Ajtahua'a aun utyajrupi u chi'ita. Ajta ya'uvi'itɨ ɨ Jesús. Aj pu'i ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿A'uni yeehui a'ɨmɨ peyan e'ema'acan muaa? Ajta aɨn Jesús, capu a'atzu huatanyúu. 10 Aj pu'i Pilaatu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿Ni tzaa pacai peyan ahua'aca'anyej pej yeehui tinaata'ixaate'en? ¿Ni cai ayan timua'amitejte'e nyaj nyaɨjna cɨn antinmua'aree nyej ni mue'irajtuaani, nusu nyej ni nyajta ma'utatan ɨ curuu jetze? 11 Ajta Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a cai anacai Dioj ayan muaata'acarénche'e pej peyan tye'enti'amua'areera, capej ti'itɨj cɨn anti'amua'arenche'e inyeetzi jemi. Aɨj pu cɨn, aɨme ɨ mej nyeetzi cɨme'en tyu'utatuii mueetzi jemi, eitze'e mu ti'itɨj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 12 Tɨj na'a tɨ Jesús ayan tyu'utaxajtaca'a, aɨn Pilaatu pu ayan rahuauca'a a'ij tɨ huarɨni tɨ ru'irajtuaani aɨjna ɨ Jesús. Ma majta aɨme, ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a, majtahua'a mu meyan tityeetejiihuajraa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a hui peyan ru'irajtuaani pamɨjna mɨ tyaata'a, capej che'e ti'itɨj cɨn ti'ityavaa pua'ame paɨjna jemi ɨ César tɨ ti'itaijte'e a'ini a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan huataujseijrata tɨ aɨn pueen tɨ ti'itaijte'e, aɨ pu hui ayan rájchaɨre'e aɨjna ɨ César. ―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 13 Tɨ'ɨj Pilaatu ayan raanamuajri'i, aj pu'i ru'iraavi'itɨ aɨjna ɨ Jesús. Aj pu'i Pilaatu an a'ujyeijxɨ japuan ɨ ɨpuari a'u mej tyaja'axa'apɨ'ɨntare'e. Ayaa pu tyaja'arajtyahuaa aujna tɨcɨn Au tɨ tetej a'umuáanijmee tɨ pa'atza. Ajta, ayaa pu tyaja'arajtyahuaa hua'anyuuca cɨme'e ɨ hebreo tɨcɨn Gabata. 14 Pu'uri ajna pɨti'irɨjcaa ɨ xɨcaara'an mej jetzen rɨ'ɨ huaujruuren mej mi meyan maɨjna cɨn ra'utamua'aree ajna xɨcaara'an jetze tɨ Dioj jetzen tihua'utauuni'iri'i. Pu'uri ayan pɨti'irɨjcaa a'atzaa cumu tacuarixpua. Aj pu'i Pilaatu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Ya'acui ari'icu, mɨ tɨ hui tyaja'amue'ijte'e. 15 Majta maɨn, ayaa mu titeetejiihuajraa tɨcɨn: ―Huiravi'itɨchi. Majta meyan tɨcɨn: ―Huiravi'itɨchi, pata'aj rá'utatan ɨ curuu jetze. Aj pu'i Pilaatu tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni tzaa seyan raxe'eve'e nyej ni hui neyan rá'utatan nyamɨjna tɨ tyaja'amueijte'e? Majta aɨme ɨ mej maun ti'ijta teyujta'a, ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capu hui a'atɨ ti'itaijte'e silu aɨ pu'u tɨ César cɨn ti'ityejvee. 16 Tɨ'ɨj ta'i Pilaatu ayan hua'utatui aɨjna ɨ Jesús mej mi meyan rá'utatan ɨ curuu jetze. 17 Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ xantaaru'u meyan ya'uvi'itɨ. Ajta aɨn Jesús, aɨ pu yá'uchui ɨ rucúruu. Matɨ'ɨj mi mauna a'ará'a a'u tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Mɨ'ɨchimu'uta. Ayaa pu tyaja'arajtyahuaa hua'anyuuca cɨme'e ɨ Hebreo tɨcɨn Gólgota. 18 Au mu rá'utatai jamuan hua'apuaca, saɨjta'a mu rá'utatai ɨ saɨj, majta saɨjta'a ɨ saɨj. Ajta aɨn Jesús, au pu e'ita'a á'utataihuaca'a. 19 Pilaatu pu ayan raataijtaca'a mej meyan ra'uyu'uxa jetzen ɨ taabla tɨ ayan tyá'axajtacaa tɨcɨn: “Jesús Nazaret tɨ nu'u e'ema'acan, tɨ ajta nu'u tihue'ijte'e aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan.” Matɨ'ɨj mi rá'utatai ɨ curuu jetze a'u tɨ á'ujmu'u ɨ Jesús. 20 Majta aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan, mui'itɨ mu meyan ra'ujijve a'ini au pu vejli'i pɨja'arɨjcaa u chajta'ana jetze a'u maj rá'utatai. Ajta aɨn tɨ a'asɨɨmue'ihuaca'a, hueica nyuucari pu cɨn á'ayu'usi'ihuaca'a, ɨ hua'a nyuuca ɨ Hebreo, ajta hua'anyuuca ɨ mej Roma e'ema'acan, ajta hua'anyuuca ɨ Griego. 21 Majta aɨme ɨ mej maun ti'ijtaca'a u teyujta'a, ayaa mu huaujnyuuste maɨjna jemi ɨ Pilaatu. Ayaa mu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capej peyan hui ra'ayu'uxa yee aɨ pu nu'u ti'itaijte'e ityejmi i tyaj Israel jetze ajtyama'acan silu ayaa papu'u yee aɨ pu ayan ruseijrata tɨ aɨn pueen ɨ tɨ ti'itaijte'e. 22 Aj pu'i Pilaatu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Che'e yeehui ayan eenye'en a'ini nu'uri neyan ra'uteyu'uxaca'a a'ij nyej tiraaxa'apɨ'ɨntare. 23 Majta aɨme ɨ xantaaru'u, matɨ'ɨj meri rá'utatai ɨ Jesús, matɨ'ɨj mi ti'ijpí ɨ tí'icɨɨxura'ara'an. Matɨ'ɨj mi muaacuaque'e ti'ijxáɨra'axɨ maɨjna ɨ tí'icɨɨxura'ara'an. Tɨj na'a tɨ saɨque tí'ijcatii, saɨj pu raacɨ́'ɨ ɨ xantaaru'u. Ajta aɨ pu ava'aturaa ɨ siicu'ura'ara'an tɨ ru'ucavɨ́ɨ a'aye'i. Seij pu cɨn jitzijhuaca'a nain japua. 24 Aɨj mu cɨn meyan tyu'utaurixaa tɨcɨn: ―Tiche'e cai yeehui rasujtza'ana silu tiche'e teyan ti'ihuatamue'itɨn tetej cɨme'e tyej ti teyan raamua'aree a'atɨ tɨ ayan racɨ'ɨti. Ayaa pu ayan tyu'urɨj tɨ ij ayan aráurasten a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ ayan tɨcɨn: “Aɨ mu yeehui saaxu'ijme'en huara'ujpi ɨ ti'inyacɨɨxu. Majta mu maɨn ti'ihuaujmue'itɨ tetej cɨme'e mej mi yeehui raamua'aree a'atɨ tɨ racɨ'ɨti ɨ nyesiicu'u.” Ayaa mu xaa nya'u meyan huarɨj aɨme ɨ xantaaru'u. 25 Majta seica, a mu vejli'i a'utyáuuca'a a'u tɨ a'uvaatɨma'acaa ɨ curuu. Ai mu aɨn pueenya'a ɨ naanajra'an ɨ Jesús, ajta ɨ juutzajra'an ɨ naanajra'an, ajta aɨjna ɨ Mariiya tɨ ɨra'ara'an pueenya'a aɨjna ɨ Cleofas, ajtahua'a seij, aɨjna ɨ Mariiya, Magdala tɨ e'ema'acan. 26 Aj pu'i Jesús ayan raaseij tɨ aun a'utyavaaca'a ɨ runaana. Ajta pu aun vejli'i a'utyavaaca'a aɨjna Jesús tɨ raxe'eva'acaa, tɨ ajta jamuan á'ucha'acanya'a. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa ɨ runaana tɨcɨn: ―Casi'i, muaa jɨita'a, ma'a pu huatyejvee amɨjna tɨ ayauj pueen. 27 Ajta ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ jamuan á'ucha'acanya'a tɨcɨn: ―Ya'acui ari huatyejvee aɨjna tɨ hui anaanaj pueen. Tɨj na'a tɨ ayan tyu'utaxajtaca'a, tɨ yu e'ire'enye aɨn tɨ jamuan á'ucha'acanya'a ayan ya'uvi'itɨ ɨ naanajra'an ɨ Jesús tɨ ij aun huatyaturan u ruche. 28 Tɨ'ɨqui ayan huarɨj aɨjna ɨ Jesús. Pu'uri ramua'areeraca'a tɨ ari nain te'entipua'ari. Tɨ'ij ayan aráuraste'esin a'ij tɨ te'eyu'usi'ihuaca'a ɨ yu'uxari jetze, ayaa pu i tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Ne'imɨ'ɨ. 29 Aa pu vejli'i xa'ari a'utácatii tɨ ava'ɨsticaa aɨjna ɨ viinu tɨ antzina. Matɨ'ɨj mi ti'itɨj huatyáaru'une tɨ ta'achira'a ɨ viinu cɨme'e, matɨ'ɨj mi jisopo cɨya'ara'an jetze ma ru'ucaaxu'i, aj mu mi ra'ajtyaxɨɨraca'a vejli'i ɨ tenya'ara'an jetze. 30 Tɨ'ɨj aɨn ra'anti'i, aj pu'i ayan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Pu'uri icu. Nu'uri ra'antipua'ari. Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i a'icámu'uvajxɨ. Aj pu'i huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Jesús, icu. 31 Pu'uri ajna pɨti'irɨjcaa ɨ xɨcaara'an jetze, ɨ mej jetzen rɨ'ɨ huaujruuren. Ajta aɨn xɨcaara'an jetze tɨ ra'itya'asi, ajna pɨti'irɨjcaa matɨ'ɨj ra'utyahuijsin mej meyan tyu'uyesten maɨjna cɨme'e ɨ xɨcaara'an jetze tɨ jetzen Dioj tihua'utauuni'iri'i. Aɨj mu cɨn, camu raxe'eva'acaa aɨme ɨ maj maun ti'ijtaca'a u teyujta'a mej mi aɨme mɨ'ɨchite meyan huatyaturan majna curuu jetze tɨ'ɨj ari tyaja'ure'enyen ajna saaba jetze. Aɨj mu cɨn rájhuaviiri'i maɨjna ɨ Pilaatu tɨ aɨn ayan tyu'utaijta mej mi aɨme xantaaru'u meyan hua'antína'axɨn ɨ huáɨɨca jetze aɨme ɨ mej hua'utatai, mej mi ca'anacan huacui'ini. Tɨ pua'a meyan huarɨni, aj pu'i rɨ'ɨrista a'ame mej hua'acajtuaani ɨ mɨ'ɨchite. 32 Aɨj mu cɨn u a'uva'aju'un aɨme ɨ xantaaru'u. Matɨ'ɨj mi ra'antina'axɨ ɨ ɨɨcajra'an jetze ɨ saɨj ɨ maj rá'utatai ɨ Jesús jamuan. Majta meyan che'eta mana'a huarɨj ɨ seij jemi. 33 Ma ajta, matɨ'ɨj Jesús jemi a e'ire'enye, matɨ'ɨj mi raaseij tɨ aɨn ari mɨ'ɨchica'a. Aɨj mu cɨn cai ra'antina'axɨ ɨ ɨɨcajra'an. 34 Ma ajta seij ɨ xantaaru'u, aɨ pu ra'ajtyéjtze itza'apuara'ara'an jetze cɨye cɨme'e tɨ antipiti. Aj pu'i airaaxɨrej eihua ɨ jaj, ajta ɨ xuure'e. 35 Nyajta inyaa, i nyej neyan raaseij, nyaa nu neyan ti'ityáxajta. Ajta ayaa pu ayan ti'ayajna a'ij nyaj ti'ityáxajta. Nyaa nu ramua'aree nyej neyan tzaahuati'ira'a cɨn ti'ixaj. Nyajta neyan nyaɨjna cɨn ti'ityáxajta sej si sajta rá'antzaahuate'en. 36 Ayaa pu een cɨn tyu'urɨj tɨ ij ayan aráurasten a'ij tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ ayan tya'axa tɨcɨn: “Camu nu'u seij antína'aca ɨ cariira'an.” 37 Ajta seica jetze tɨ ayan tya'axa tɨcɨn: “Aɨ mu nu'u raseijran maɨjna ɨ maj ra'ajtyéjtze.” 38 Tɨ'ɨqui aɨn José, tɨ Arimatea e'ema'acan, aɨ pu rájhuaviiri'i aɨjna ɨ Pilaatu tɨ aɨn raatatuiire'en ɨ tevijra'an ɨ Jesús. Ajta aɨn José, aɨ pu ajta ra'astijra'acaa aɨjna ɨ Jesús. Ma ajta aɨn ayan aviitzi cɨn huarɨj a'ini aɨ pu hua'atzɨɨnya'acaa ɨ maj maun ti'ijtaca'a u teyujta'a. Aj pu'i Pilaatu ayan raata'a. Aɨj pu cɨn u a'uve'eme. Aj pu'i ra'acajtuaa ɨ tevijra'an ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui yá'uchui. 39 Nicodemo pu ajta jamuan u a'uve'eme. Ai pu aɨn pueenya'a tɨ tɨca'amiste'e ráamuaaraca'a ɨ Jesús. Ti'itɨ pu a'arajtɨɨ, aɨjna ɨ mirra tɨ muatɨ'ɨsi ranaxca tɨ áloes ma'acan, ti'itɨ tu'upi. Ayaa pu tijetyajca'a a'achu cumu seite kiilu japuan tamuaamuata'a. 40 Matɨ'ɨj mi yá'uchui ɨ tevijra'an ɨ Jesús. Matɨ'ɨj mi racáhuaa maɨjna cɨme'e tɨ náa tyáará'i. Majta raca'ijcataca'a cɨɨxuri cɨme'e tɨ mestí. Ayaa mu maɨjna cɨn huarɨj a'ij mej tirájye'irajca'a maj hua'ava'anan ɨ mɨ'ɨchite aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 41 Huastari pu tyeje'ere'evee ajna vejli'i a'u maj rá'utatai maɨjna ɨ Jesús. Ajta aujna, au pu tyasta'a seijra'acaa tɨ a'atɨ aun ya'ujcú tɨ ij aun a'atɨ ava'anan. Ajta, capu xɨ a'atɨ aun ava'anami'ihuaca'a. 42 Au mu ya'utyeete maɨjna ɨ Jesús a'ini au pu vejli'i a'utacá'a, ajta pu'uri ajna pɨti'irɨjcaa ɨ xɨcaara'an jetze mej jetzen rɨ'ɨ huaujruuren aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan.

Juan 20

1 Tɨ'ɨj ari pɨti'irɨjcaa ɨ tɨ cɨn tya'utyé'iteesin i iteeri, iya'ata pu'u aun pu á'umej aɨjna ɨ Mariiya, Magdala tɨ e'ema'acan, aujna a'u maj ya'ava'ana. Auche'e pu huachuíjxavi'icaa. Tɨ'ɨj aun a'ará'a, aj pu'i raaseij tɨ a'atɨ ra'anta'ɨ ɨ tetej tɨ a'ityamuaaca'a a'u tɨ a'utyacun. 2 Aj pu'i aun huara'araa. Tɨ'ɨj i a'utáichajraa a'u maj a'utyáuuca'a aɨjna ɨ Simón tɨ ajta i'i Pedro, ajta ɨ seij tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ Jesús raxe'eva'acaa. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Mu'uri hui yá'uchui ɨ tavastara'a, maujna a'u maj yauuté. Tyajta ityan, catu ramua'aree a'u maj yáuutuaa. 3 Ajta aɨn ɨ Pedro, ajta ɨ saɨj tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a, au mu a'uju'un a'u maj ya'ava'ana maɨjna ɨ Jesús. 4 Naimi'i mu maun a'uruáachajraa. Ajta ɨ saɨj, aɨ pu eitze'e ca'anin a'utáichajraa. Aɨj pu cɨn ayan raatyaamue'itɨ aɨjna ɨ Pedro. Aɨj pu cɨn, anacai pu aun a'ará'a. 5 Tɨ'ɨj aun a'ará'a, aj pu'i aicaujtutzi. Ajta aun utyenyeeraca'a. Tɨ'ɨj i raaseij tɨ an á'ujpiica'a aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ mestí ɨ maj cɨn raca'ijcataca'a. Ajta aɨn, capu aun utyajrupi. 6 Ajta aɨn Pedro, tɨ cujta'an huatáijma'a, ajta pu aun a'ará'a. Au pu utyajrupi. Aj pu'i raaseij ɨ cɨɨxuri tɨ mestí tɨ aun á'ujpiica'a. 7 Aɨ pu ajta raaseij ɨ cɨɨxuri ɨ maj cɨn ra'ava'ana ɨ múutze'en. Naa pu ti'ijiri'ihuaca'a. Ajta rujɨme'e pu á'ujpiica'a. 8 Tɨ'ɨqui ɨ saɨj tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a, tɨ anacai aun a'ará'a, aɨ pu ajta aun a'utyajrupi. Cɨme'en pu'u raaseij, aj pu'i tya'antzaahua. 9 Majta aɨme, camuu xɨ yau'eitaa mua'araa a'ij tɨ huataujmua'acaa maɨjna tɨ ayan te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze tɨ nu'u ayan ruxe'eva'acaa tɨ aɨn Jesús ayan a'itára'ani hua'a tzajta'a ɨ mej meri huacuii tɨ ij ajtahua'a huatarun. 10 Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj mi maun a'ucɨ́jxɨ u ruche. 11 Ajta aɨn Mariiya, aun pu a'utyajturaa a pua'aque, ajna vejli'i a'u maj ya'ava'ana. Aɨ pu ruyeinyacaa. Tɨ'ɨj auj ruyeinyacaa, aɨ pu a'icaujtutzi, aun pu a'utyenyeeraca'a. 12 Aj pu'i hua'apuaca huaseij ɨ mej ute'e ti'ivaɨre'e. Cueinavi'in mu tí'ichajcaa. An mu e'ejtya'acaa a'u maj ya'ujté. Saɨj pu an a'ujcatii a'u tɨ á'ujmu'ucaa. Ajta ɨ saɨj, a'u tɨ a'ucáɨɨcajma'acaa. 13 Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Muaa, jɨita'a, ¿a'ini yeehui een cɨn peyan ayein? Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Aɨ mu yeehui yá'uchui ɨ nyavastara'a. Nyajta inyaa, canu ramua'aree a'u mej yáuutuaa. 14 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i pɨ a'ure'eve. Tɨ'ɨj i raaseij tɨ aɨn Jesús aun a'utyavaaca'a. Ma ajta aɨn Mariiya, capu ayan raamuá'a tɨ aɨn pueenya'a ɨ Jesús. 15 Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa jɨita'a, ¿a'ini een cɨn peyan ayein? ¿A'atajni pahuauhuau? Aɨ pu ayan ti'imua'atzajcaa tɨ aɨn pueenya'a tɨ rɨ'ɨ aun tya'uruuraa a'aye'i aujna huastari. Aɨj pu cɨn ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, tɨ pua'a muaa peyan yá'uchui, pata'aj peyan hui tinaata'ixaate'en a'u pej ya'uruu nyej ni nyaun u a'ume'en nyej ni ra'anchueni. 16 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa, Mariiya. Aj pu'i pɨ a'ure'eve ɨ jemin. Ajta ayan tiraata'ixaa aɨjna cɨme'e ɨ hua'a nyuuca aɨme ɨ Hebreo tɨcɨn: ―Raboni. (Raboni, ayaa pu huataujmua'a aɨjna ɨ nyuucari tɨcɨn Mɨ Pej Ti'imua'ata.) 17 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capaj xɨɨ nyamuare'e a'ini nyauche'e a'atzu a'amua jamuan seira'a na'ame. Aj nu ni hui nyaun a'ujnyejsin ɨ niya'upua jemi. Pata'aj paun a'ura'ani hua'a jemi ɨ nye'ihuaamua'a pata'aj peyan tihua'uta'ixaate'en yee nyaj nu'u nyajtahua'a nyaun a'ujnyejsin jemin aɨjna tɨ niya'upua pueen, tɨ ajta a'amuaya'upua pueen, jemin ɨ tɨ nye'iDioj, tɨ ajta a'amua Dioj pueen. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 18 Ajta aɨn Mariiya tɨ Magdala e'ema'acan, au pu á'umej hua'a jemi ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu hui neri raaseij ɨ tavastara'a. Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa a'ij tɨ aɨn Jesús ayan tiraata'ixaa. 19 Ajna'ɨmɨ tɨ'ɨj ari ajna pɨti'irɨjcaa ɨ seij jetze i iteeri, tɨ'ɨj ari huachúmua'ancaa, au mu e'ere'etya'acaa aɨme ɨ maj Jesús jamuan á'ujhua'anya'a. Majta meyan ra'ityaana u chi'ita a'u maj anu'ujtya'acaa maɨjna cɨme'e mej hua'atzɨɨnya'acaa aɨme ɨ mej maun ti'ijtaca'a u teyujta'a. Aj pu'i Jesús ayan e'ire'enye hua'a jemi. Au pu hua'a tzajta'a a'uteechaxɨ. Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Che'e hui amuaatyápua'arite'en ɨ a'amua tzajta'a. 20 Tɨ'ɨj ayan tihua'uta'ixaa, aj pu'i ayan hua'utaseijrate ɨ rumuajca'a, ajta ɨ ru'itza'apua a'u mej tiraapueij aɨme ɨ maj rá'utatai ɨ curuu jetze. Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, huapɨ'ɨ mu huataujtyamua'ave matɨ'ɨj raaseij ɨ tavastara'a. 21 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Che'e hui amuaatyápua'arite'en ɨ a'amua tzajta'a. A'ini niya'upua pu yan nyaja'utaityaca'a inyeetzi, ayaa nu che'eta nyana'a tyajamuaatáiti inyaa. 22 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pu'i ayan hua'utajɨ'ɨtze. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj hui ra'ancura'an saɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 23 Tɨ pua'a hui aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ayan ca'anijra'a amuaata'an sej si seyan tiraatauuni'i a'atɨ tɨj na'a ɨ tɨ cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, Dioj pu xaa ayan tiraatauuni'ira, na'ari cai, tɨ pua'a aɨn xaijnyu'ucara'ara'an cai ca'anijra'a Amuaata'an sej si cai seyan tiraatauuni'i, capu xaa Dioj ayan tiraatauuni'ira. ―Ayaa pu Jesús tihua'uta'ixaa. 24 Ajta aɨn Tomás ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn ɨ tɨ hua'apuarí, aɨ pu hua'a jetze ajtyama'acantaca'a ɨ mej tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'asicaa. Aɨ pu ajta cai aun hua'a jemi a'utyavaaca'a tɨ'ɨj Jesús ayan hua'a jemi huataseijre. 25 Matɨ'ɨj meyan tiraata'ixaa maɨjna ɨ Tomás maj nu'u meyan raaseij ɨ tavastara'a, aj pu'i ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Canu yeehui a'anaj tya'antzaahuate'esin tɨ pua'a nyacai raaseij ɨ muajca'ara'ara'an jetze a'u maj ya'anajtze, tɨ pua'a nyajta cai anáxɨteta a'u tɨ claavu a'aná'upu'ujma'acaa, tɨ pua'a nyajta cai ajtyejmeini ɨ itza'apuara'ara'an jetze. 26 Tɨ'ɨj ari tyauma'aca a'achu cumu sei iteeri, majtahua'a mu maun e'ere'etya'acaa u chi'ita. Ajta aɨn Tomás, au pu hua'a jamuan a'utyavaaca'a. Ajta e'ityanami'ihuaca'a ɨ pueerta. Aj pu'i Jesús aun e'ire'enye. Ajta a'utyéechaxɨ hua'a tzajta'a. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Che'e yeehui amuaatyápua'arite'en ɨ a'amua tzajta'a. 27 Aj pu'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Tomás tɨcɨn: ―Casi'i, huaseij i nyamuajca'a. Pata'aj peyan anáxɨteta. Pata'aj pajta meve'emeeini mua'amuajca'a cɨme'e pej pi ajtyejmeini iiyaj nyeitza'apua jetze. Capej che'e peyan saɨque ti'imuajca silu pata'aj tya'atzaahuatya'a. 28 Aj pu'i Tomás ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Muaa paj paɨn pueen ɨ nyavastara'a, pajta ɨ nyeDioj. 29 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Muaa papu'u peyan tya'atzaahuate'e paɨjna cɨme'e pej yeehui peyan nyeseij. Miche'e huaujtyamua'ave'en ɨ maj cai naaseij, ɨ maj majta mauche'e meyan tya'atzaahuate'e. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 30 Eihua pu maa ayan huarɨj ɨ Jesús tɨ ayan huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, mejseiiraca aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, ɨ tɨ cai a'ayu'usi'i eijna jetze i yu'uxari. 31 Ma ajta eijna jetze i yu'uxari, ayaa pu een cɨn te'eyu'usi'i sej si seyan rá'antzaahuate'en tɨ Jesús aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u tɨ Dioj ra'antihuau, tɨ ajta aɨn pueen ɨ yaujra'an ɨ Dioj. Ayaa pu ajta een cɨn pɨ te'eyu'usi'i sej si seyan ruurican cɨn huatyaturan para rusen cɨme'e saɨjna cɨme'e sej seyan ra'astijre'e.

Juan 21

1 Tɨ'ɨjta'i, Jesús ajtahua'a huataseijre aɨme jemi ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa pu tyu'urɨj. 2 Au mu a'utyáuuca'a aɨjna ɨ Simón tɨ ajta i'i Pedro, ajta aɨjna ɨ Tomás ɨ mej meyan ratamua'amua tɨcɨn ɨ tɨ hua'apuarí. Au mu majta a'utyáuuca'a aɨjna ɨ Natanael tɨ aun e'ema'acan u Caná, chajta'a tɨ aun huatacá'a u Galileeya, majta aɨme ɨ yaujmua'ame'en pueen ɨ Zebedeo, majta seica ɨ maj hua'apua ɨ maj majta jamuan á'ujhua'anya'a. 3 Ajta aɨn Simón tɨ ajta i'i Pedro, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyauche'e nu hui tityáuhue'itepuan. Matɨ'ɨj mi meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tyan tu yeehui tyajta a'uju'un ta'aju'un. Matɨ'ɨj mi u a'uju'un. Majta maun atyaacɨ ɨ baarcu jetze. Muaataxai mej hue'itepua. Majta, camu ti'itɨ huateevi'i. 4 Iya'ata pu'u, tɨ'ɨj ari tapua'arijma'aca, Jesús pu aun a'utyavaaca'a a saata'a. Majta aɨme ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, camu raamuá'a tɨ aɨn puéenya'a. 5 Aj pu'i Jesús ayan tihua'utaihua'uri'i tɨcɨn: ―Mɨ sej nye'ihuaamua'a, ¿ni seri hui hua'uvívi'i ɨ hue'ite? Matɨ'ɨj mi meyan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Catú. Catu yeehui a'atzu. 6 Aj pu'i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj hui ra'atyahua'axɨn ɨ a'amua xajmua'a ɨrɨɨta'an pujme'en ɨ baarcu jetze. Amaa xu yee seica tyauuni. Matɨ'ɨj mi meyan huarɨj. Cɨme'en mu'u meyan huarɨj, aj mu mi ava'ajɨstyaca'a ɨ hue'ite ɨ xajmua'ari tzajta'a. Ajta, capu huatarɨ'ɨristaraca'a maj ra'itapín aɨjna cɨme'e ɨ maj mui'icaa ɨ hue'ite. 7 Ajta aɨn ɨ tɨ Jesús raxe'eva'acaa, ayaa pu tiraata'ixaa ɨ Pedro tɨcɨn: ―Tavastara'a pu pueen amɨjna. Ajta aɨn Pedro, aɨ pu tye'ijvihuáani a'utyavaaca'a tɨ ij ruxaahua tyu'umuare'en. Cɨme'en pu'u ayan raanamuajri'i tɨ amingura'an ayan tyu'utaxajtaca'a yee aɨn a'atɨ pu tavastara'a pueen, aj pu'i ucaujchejte ɨ rusiicu'u. Aj pu'i atyejve a jaata'a. 8 Majta aɨme ɨ seica, cujta'an mu huaju'uncaa. Maraajájpuajmá'a ɨ xajmua'ari, mua'ava'ɨstican ɨ hue'ite. Capu a'achu áuteevi'i a'utɨ avastɨmee ɨ jaj, a'achu cumu anxɨte meetru. 9 Matɨ'ɨj meri maun a'ará'a a'u tɨ a'uhuáchi, aj mu mi meyan raaseij tɨ aun á'ataaca'a, ajta ari á'atɨ'ɨxcuara'acaa. Hue'ite mu an á'uje'etii ɨ tɨ'ɨxcuá japua. Ajta pan pu an á'umuaanica'a. 10 Jesús pu ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj hui má muaja'avá'ɨn seica ɨ hue'ite ɨ saj sauchan hua'uvívi'i. 11 Aj pu'i Simón tɨ ajta i'i Pedro, au pu atyajraa ɨ baarcu jetze. Ajta ra'ityajájpuaca'a ɨ xajmua'ari a'u tɨ a'uhuáchi. Tyamua'a mu titya'avá'ɨstica'a ɨ hue'ite mej vivéjmee. Ayaa mu ará'asica'a a'achu cumu anxɨte japuan hua'apuate japuan tamuaamuata'a japuan hueica. Ajta aɨn xajmua'ari, capu huasujtza'an, capu amɨn a'ij mej meyan ava'ɨstica'a. 12 Aj pu'i Jesús ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Iya'aj sétyú'ucua'a. Capu a'atɨ ahuaujca'anye tɨ ayan raataihua'u yee a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ a'ini mu'uri ramua'areeraca'a tɨ aɨn pueenya'a ɨ tavastara'a. 13 Aj pu'i Jesús aun e'ire'enye ɨ hua'a jemi, ajta ra'antyɨ'ɨpɨ'ɨ ɨ pan. Aj pu'i hua'ura'ɨpɨ'ɨte. Ayaa pu che'eta na'a huarɨj aɨjna cɨme'e ɨ hue'ite. 14 Pu'uri i'i hueica tɨ Jesús ayan huataseijre aɨme jemi ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a tɨ'ɨj ari a'itáraa hua'a tzajta'a ɨ mej meri huacuii. 15 Matɨ'ɨj meri tyu'ucuaa, Jesús pu ayan tiraata'ixaa ɨ Simón tɨ ajta i'i Pedro tɨcɨn: ―Simón, mɨ pej yaujra'an pueen ɨ Juan, ¿ni tzaa peyan eitze'e nyexe'eve'e maj nu'u cai amɨme? Ajta aɨn Pedro, ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u, nyavastara'a. Muaa pa yeehui ramua'aree nyaj muaxe'eve'e. Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj yeehui rɨ'ɨ tihua'uchaɨn ɨ nyatɨ'ɨrijmua'a. 16 Ajtahua'a pu Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Simón, mɨ pej yaujra'an pueen ɨ Juan, ¿ni qui panxe'eve'e? Ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ee xaa nya'u, nyavastara'a. Muaa paj ramua'aree nyej muaxe'eve'e. Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj rɨ'ɨ hua'uruuren paɨme ɨ mej nyeetzi jemi tyujsa'ɨrihua'a mua'aye'i. 17 Ajtahua'a pu ayan che'eta na'a tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Simón, mɨ pej yaujra'an pueen ɨ Juan, ¿ni qui peyan tzaahuati'ira'a cɨn nyexe'eve'e? Ajta aɨn Pedro, a'ij pu pua'a raata'a tɨ Jesús ayan che'eta na'a hueica tiraataihua'uri'i tɨ pua'a nu'u ayan raxe'eva'acaa. Aj pu'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Nyavastara'a, muaa paj yeehui nain cɨn ru'umua'aree. Muaa paj peyan ramua'aree nyaj xaa muaxe'eve'e. Jesús pu ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pata'aj rɨ'ɨ tihua'uchaɨn ɨ mej nyeetzi jemi tyujsa'ɨrihua'a mua'aye'i. 18 Ayaa nu hui ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e. Patɨ'ɨj pauj pa'arɨ'ɨstaca'a, ayaa papu'u ti'ite'echetyahua'a pej pi axaahua á'ucha'acanye'en a'ij tɨ timua'aranajchaca'a. Ma ajta, majca'i huayee, patɨ'ɨj peri vastacɨra'itan, ayaa papu'u hui ajméijca'ataxɨ'ɨsin tɨ ij a'atɨ ayan mu'ucachejte'en. Aɨ pu mua'avi'itɨn a'u paj cai a'uye'imɨ'ɨ. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 19 Ayaa pu een cɨn tyu'utaxajtaca'a ɨ Jesús mej mi meyan raamua'aree a'ij tɨ ye'i tí'imɨ'ɨni aɨjna ɨ Pedro, tɨ ajta cɨn rɨ'ɨ tiraata'asin ɨ Dioj. Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Pauche'e peyan na'astijra'a asta pana'a cai huamɨ'ɨni. 20 Aj pu'i Pedro pɨ a'ure'eve tɨ'ɨj raaseij tɨ cujta'an huama'acaa aɨjna tɨ Jesús raxe'eva'acaa. Aɨ pu aɨn pueenya'a tɨ ayan e'icaujtutzi an taviitze'en ɨ Jesús matɨ'ɨj ti'icua'acaa, tɨ ajta ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn aɨjna ɨ Jesús: “Tavastara'a, ¿a'atani hui muaatatuiire'esin aɨme jemi?” 21 Tɨ'ɨj Pedro ayan raaseij, ayaa pu tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Ari amɨjna, nyavastara'a, ¿a'iqui ti'itɨj raruuren? 22 Aj pu'i Jesús ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Capu hui mueetzi jetze ruxe'eve'e tɨ pua'a ayan na'araanajchi tɨ aɨn ayan ruuri huatyaturan asta nyana'a cai yan uvé'enyen. Pata'aj peyan na'astijra'a inyeetzi. ―Ayaa pu tiraata'ixaa. 23 Aɨj mu cɨn meyan ta'utanamuajri'i yee tɨ nu'u cai a'anaj mɨ'ɨni aɨjna ɨ a'atɨ tɨ Jesús jamuan á'ucha'acanya'a. Ma ajta, capu ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Jesús tɨ nu'u cai mɨ'ɨni silu capu jetzen ruxe'eva'acaa tɨ pua'a aɨn a'atɨ ayan ruuri huatyaturan asta na'a cai uvé'enyen ɨ Jesús. 24 Nyaa nu nyaɨn pueen i nyaj Jesús jamuan á'ucha'acanya'a. Nyajta nu neyan nyaɨjna cɨn ti'ityáxajta. Nyajta neyan tira'utéyu'uxaca'a. Tyajta ityan, ayaa tu ramua'aree tɨ ayan ti'ayajna a'ij nyaj ti'ityáxajta. 25 Capu ti'iseicaj na'a ɨ seica tɨ Jesús ayan tyu'uruu. Tɨ pua'a meyan nain a'uyú'uxanche'e, ayaa pu tina'amitejte'e tɨ cai yan japuan á'avejri ɨ chaanaca japua nain ɨ yu'uxari tɨ ayan tyu'ujxé'eve'enche'e mej tya'uyú'uxan.

Hechos 1

1 Ninyauusi Teófilo, seij jetze ɨ yu'uxari ɨ tɨ anajca, aɨj nu jetze nyeri ra'uyu'uxaca'a nain a'ij tɨ huarɨj aɨjna ɨ Jesús, nyajta nain cɨme'e a'ij tɨ tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte. 2 Ajta, aɨn ɨ Jesús, hua'ajtavi'itɨ aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan saɨj maj ara'ase. Tɨ'ɨj tihua'utáijte'esima'a nain cɨme'e, aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu raata'a tɨ Jesús tihua'utaijte'en a'ij mej ti'itɨ huáruuren tɨj na'a tɨ yu auca'itɨ a'ame. Tɨ'ɨqui xaa á'uvi'itɨchi'ihuaca'a aɨjna ɨ Jesús u tajapua. 3 Anacaican, tɨ'ɨj huamɨ'ɨ ɨ Jesús ajta e'eyan huatarú hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite, tɨ'ɨqui aɨme jemi huataseijre ɨ maj jamuan a'uhua'anya'a. Hua'apuate xɨcaj pu a'atee tɨ ayan ti'itásiseirihua'a aɨme jemi. Eihua pu tihua'utaseijrate ti'itɨ cɨme'e ɨ maj cɨn raamua'aree tɨcɨn ayan ti'ayajna tɨ ari ajtahua'a huatarú hua'a tzajta'a ɨ mɨ'ɨchite. Ajta ayan tihua'utá'ixaatya'acaa aɨjna cɨme'e ɨ Dioj tɨ nain japua tie'ijta. 4 Ajna tɨ aun a'utyavaaca'a hua'a jamuan, ajta auj ti'icua'acara'a hua'a jamuan. Ayaa pu tihua'uta'ijmɨjri'i maj nu'u cai huirácɨ'ɨca'an maujna u Jerusalén. Ayaa pu tihua'uta'ixaa maj raachu'eve'en tɨ mi'i aráurasten ɨ tɨ cɨn ari anacaican tya'ataujratziiri'i ɨ hua'aya'upua ɨ tɨ tajapua e'eseijre'e. Ayan tɨcɨn: ―Ai pu aɨn pueen ɨ nyej neri amue'ixaa. 5 Aɨjna ɨ Juan, aɨ pu hui hua'amuaɨ'ɨhuacara'a jaj cɨme'e. Ma ajta'i ruijmua'a, aaruijmua'a, aɨ pu yava'acányejsin ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Aɨ pu hui huatyaturaasin mueetzi jemi. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Jesús. 6 Matɨ'ɨj mi tyujsaɨj. Matɨ'ɨj mi meyan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―Tavastara'a, ¿ni qui ari tyaja'ure'enye aɨjna xɨcajra'a jetze paj taata'asin tyej títyataté'en iiyan Israel? Aɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ anacaican cɨn ari tya'ataujratziiri'i ɨ tyaj rajya'upua tɨ tajapua e'eseijre'e. 7 Aj pu i ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Capu a'amua jetze ruxe'eve'e saj raamua'aree a'anaj tɨ ayan tiraaxa'apɨ'ɨntarej ɨ tyaj rajya'upua. Capu ajta a'amua jetze ruxe'eve'e a'anaj tɨ tyaja'ure'enyejsin. 8 Ma sajta muan, tɨ'ɨj ya va'acáanyen aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu hui amuaata'asin ɨ tɨ cɨn amu'uca'anísti'iraj a'ame. Aj xu sij nye jetze ma'acan tihua'utá'ixaate'esin aɨmej ɨ maj yan huachaatɨme iiyan Jerusalén, sajta aɨmej ɨ maj maun huachaatɨme u Samaariya. Aj xu sijta aɨme ɨ maj a'ɨmɨ antachaatɨme seij chuejra'a japua, tɨj na'a va'atɨ yen seijre'e iiyan ɨ chaanaca. 9 Cɨme'en pu'u ayan tihua'uta'ixaa, aj pu'i á'uvi'itɨchi'ihuaca'a u tajapua, mej seiiraca ɨ tyaɨte. Aj pu i aitɨri raatya'avaataca'a. 10 Mauche'e mu ute'e á'unyejnye'ericaa matɨ'ɨj mi iye'itzi cɨn hua'apua huataseijre ɨ tyetyaca aɨme jemi. Naa mu cueinavi'in tya'ucavɨ́ɨtɨma'a. 11 Ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Mɨ saj Galileeya e'eche, ¿a'ini een cɨn ute'e sá'unyejnye'e? Aɨjna ɨ Jesús, ɨ tɨ á'uvi'itɨchi'ihuaca'a u tajapua, aɨ pu hui mijmu ayan yava'acányejsin ayajna satɨj sana'a seri tiraaseij a'ij tɨ ye'i tyaja'uvi'itɨchi'ihuaca'a. ―Ayaa mu tihua'uta'ixaa. 12 Au mu a'utyauca'a aujna Aceituunajremi, jɨri jete tɨ a vejli'i a'utacá'a u Jerusalén. Yaa pu huatatee a'achu maj caj tihua'ata'acara'a tɨ a'atɨ matanyen aujna xɨcajra'a mej jetzen rusa'upi. Aj mu mi u a'araacɨ maujna Aceituunajremi. 13 Aj mu mi manna a'ujnyéj u Jerusalén. Matɨ'ɨj mi a'utyajrupi u chi'ita tɨ rujapua tivaatɨme. An mu anticɨj ta'antityájtɨ japua ɨ chi'i. Aun mu a'utyajrupi cuaartu tzajta'a, a'u maj e'iráatyá'a mua'aye'i. Aɨ mu maun e'irátya'acaa aɨjna ɨ Pedro, ajta ɨ Juan, ajta aɨjna ɨ Santiago, ajta aɨjna ɨ Andrés. Aɨ pu ajta aɨn a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Felipe, ajta ɨ Tomás, ajtahua'a aɨjna ɨ Bartolomé, ajta ɨ Mateo, ajta saɨj tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Santiago, yaujra'an aɨjna ɨ Alfeo. Aɨ pu ajta aun a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Simón mej meyan raatamua'amua tɨcɨn tɨ a'ujca'anyaacan cɨn ayan rɨni. Ajta aɨjna ɨ Judás tɨ yaujra'an pueen aɨjna ɨ Santiago. 14 Seica mu majta maun a'utyáuuca'a ɨ ihuaamua'ame'en ɨ Jesús. Majta seica ma juuca pueen. Ajta aɨjna ɨ Mariiya, naanajra'an aɨjna ɨ Jesús. Naijmi'i mu tyujsaɨj mej mi raatyajhuauni ɨ Dioj jemi. Naijmi'i mu ramua'areeraca'a maj rá'uviicue'i maɨjna cɨme'e maj ra'ara'astijre'en ɨ tavastara'a. 15 Yaa pu a'anaj tyuju'urɨj matɨ'ɨj naijmi'i tyujsaɨra'acaa a'achu cumu anxɨte japuan seite ɨ maj ru'ihuaamua'a maj huaujmuajtyaca'a majna. Aj pu i aɨn Pedro, a ja'utyeechaxɨ tɨ i tihua'uta'ixaate'en. Ayan tɨcɨn: 16 ―Ne'ihuaamua'a, ruxe'eva'aca'a tɨ aɨn aráurasten a'ij tɨ ye'i te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze aɨjna cɨme'e ɨ Judás. Aɨ pu ayan tyu'utaura'a tɨ hua'utatu'iire'en aviitzi cɨme'e aɨme ɨ tyaɨte ɨ Jesús mej mi ratyeevi'i. Aɨjna jetze ɨ yu'uxari, ajta aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu raatavaɨ aɨjna ɨ David tyaacan tɨ'ij aɨn anacaican raataxaj a'ij tɨ ye'i ti'itɨ raruuren aɨjna ɨ Judás. 17 ’Judás pu hui ajta ta jetze ajtyama'acan. Ayaa pu che'eta na'a ti'itɨj cɨn ti'ityavaaca'a tyatɨj ityan. 18 Ayaa pu xaa nya'u tiraaruu. Aɨjna ɨ Judás, aɨ pu hui chuej huananai aɨjna cɨme'e ɨ tumin maj raata'a maɨjna cɨme'e tɨ hua'utatui aɨjna ɨ Jesús. Ajta e'eyan caujcue'imi'in. Tɨ'ɨqui nu'u acaatza ɨ caujnari. Aj pu i a chuaata'a e'ejve. Tyamua'a pu'i tya'utasujtza'an, ayaa pu eenya'aca'a te'iraacua ɨ ti'ixayaara'an. 19 Majta maɨn ɨ ma maun huachaatɨme anna u Jerusalén, naijmi'i mu tyu'unamuajri'i a'ij tɨ ti'itɨ raaruu aɨjna ɨ Judás. Aɨj mu cɨn meyan raatamuá'a maɨjna ɨ chuej tɨcɨn Acéldama. Ayaa pu huataujmua'a aijna i nyuucari tɨcɨn Chuej tɨ nu'u Xuure'eme'e. 20 ’Ayaa pu'u xaa nya'u ti'ayajna. Ma'acui xaa pu'uri ayan tyaja'ure'enye a'ij tɨj te'eyu'usi'i aɨjna jetze ɨ yu'uxari tɨ ayan huataujmua'a tɨcɨn ɨ Ti'ichuiicara'ara'an tɨ cɨme'en yee: Che'e nu'u huatyaturan ɨ chi'ira'an. Che'e nu'u cai a'atɨ utyeeme'en. Ajta ayan tɨcɨn: Che'e saɨj tye'entyarute aɨjna cɨme'e ɨ tɨ cɨn ti'ityavaaca'a aɨjna ɨ a'atɨ. 21 ’Aɨj pu cɨn ruxe'eve'e tyej seij ave'evi'itɨn, ɨ tɨ ta jamuan á'ucha'acanya'a saɨj tɨ nain xɨcaj tzajta'a ya huatyavaaca'a tɨ'ɨj auj Jesús tajamuan seijra'acaa. 22 ’A'atɨ tɨ tajamuan á'ucha'acanya'a tɨj na'a tɨ Juan raamuaɨ'ɨhuaca'a ɨ Jesús, ajta tɨj na'a tɨ aɨn Jesús á'uvi'itɨchi'ihuaca'a u tajapua. Ruxe'eve'e tɨ saɨj tɨ ta jamuan á'ucha'acanya'a tɨ i ajta ayan tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte tɨ ari huatarú aɨjna ɨ Jesús. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro. 23 Aj mu mi hua'apuaca avé'evi'itɨ: aɨjna ɨ José Justo, maj majta meyan ratamua'amua tɨcɨn Barsabás, majta maɨjna ɨ Matiiya. 24 Aj mu mi raatahuaviiri'i ɨ Dioj. Aj mu mi meyan tɨcɨn: ―Tavastara'a, muaa paj ru'umua'aree a'ij tɨ ye'i ti'imua'atze ɨ rutzajta'a saɨj ajta ɨ saɨj. Taataseijrate'e aijna ɨ maj hua'apua'a muaa pa seij ave'evi'itɨn tɨ'ij aɨn te'entyarute aɨjna cɨme'e ɨ tɨ cɨn ti'ityavaaca'a aɨjna ɨ Judás tyaacan. Aɨ pu hui airajraa tɨ'ij a'ura'ani a'u tɨ ayan tiya'uvijte'e. 26 Aj mu mi raataruurajxɨ maɨjna ɨ xa'ari ɨ maj tzajta'an ru'utyaahua'axɨ ɨ tetej. Aj pu i seij huiityejve aɨjna cɨme'e tɨ huatanyúu aɨjna ɨ Matiiya. Aj mu mi raata'a tɨ tyu'utyavaɨre'en hua'a jamuan ɨ maj tamuaamuata'a japuan saɨj ara'ase.

Hechos 2

1 Tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enyen aɨjna xɨcajra'a mej jetzen ti'iye'estyahua'a maɨjna cɨme'e ta'araahua'apua i iteeri. Ayaa mu ratamua'amua tɨcɨn Pentecostés. Aj mu mi naijmi'i tyujsaɨj aɨjna xɨcajra'a jetze aujna u chi'ita. 2 Matɨ'ɨj mi raanamuajri'i tɨ ca'anin cɨn huatajujhua'anaca'a a ute'e. Eihua pu tyá'usihuajnaca'a aujna u chi'ita a'u maj e'irátya'acaa. 3 Aj mu mi ti'itɨj huaseij yaa cumu nyanuri tɨ a'ataa. Ajta a'usújtza'anixɨ cɨle'enya'ajma'a aɨjna ɨ nyanuri. Tɨ'ɨqui aɨn hua'a muutze'e a'aravatzɨjxɨ ɨ tɨ ajtasujtza'anixɨ. 4 Tɨ'ɨqui i huatyajturaa ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj hua'a jemi ɨ tyaɨte. Matɨ'ɨj mi autyajhuii mej tyu'uxáj seica cɨme'e ɨ nyuucari ma cai xɨ a'anaj cɨn me'e tyaja'axa. Aɨ pu hua'uta'a ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj mej meyan tyu'utaxaj. 5 Meenti seica ɨ tyaɨte maun a'utyáuuca'a ɨ maj nain japua cura'acɨjxɨ ɨ chuej japua. An mu a'utyáuuca'a anna Jerusalén. Eihua mu raxe'eva'acaa aɨme ɨ maj manna e'echajca'a, ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan mej meyan rɨjca a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. 6 Matɨ'ɨj raanamuajri'i tɨ huatajujhua'anaca'a, naijmi'i ɨ maj tyujsaɨj, capu a'ij hua'amitejtya'acaa ɨ hua'a tzajta'a. Eecan mu a'ij pua'a tya'utaseij a'ini mahua'anamuajraca'a mej tí'ixajtacaa aɨjna cɨme'e ɨ hua'anyuuca saɨj ajta saɨj. 7 Eihua mu a'ij pua'a tyaja'useijracaa. Ayaa mu tyu'urihua'uraca'a tɨcɨn: ―Aime i tyetyaca i mej ti'ixa, au mu hui Galileeya e'ema'acan. 8 ¿A'ini tyu'utarɨ'ɨristaraca'a mej meyan ti'ixajta tyatɨj ityan ti'itamua'amua? Tanyuuca mu cɨn ti'ixa mamɨjna. 9 Seica tu tyaun e'ema'acan aujna a'ahua'a Partia, tyajta seica aujna Media, tyajta seica aujna Elam; tyajta seica aujna a'ahua'a Mesopotamia. Tyajta seica tyaun e'ema'acan aujna Judea. Tyajta seica aujna a'ahua'a Capadocia, tyajta seica aujna u Ponto. Tyajta seica aujna a'ahua'a Asia e'ema'acan. 10 ’Seica tu tyajta tyaun e'ema'acan aujna a'ahua'a Frigia, tyajta seica aujna Panfilia. Tyajta seica aujna a'ahua'a Egipto, tyajta pua'amuaque aujna u Africa, tyajta naijmi'ique'e aun maj ɨmɨ tya'aranamua u Cirene, tyajta aujna u Creta, tyajta aujna Arabia. Seica mu Roma e'ema'acan; aɨ mu majta ya tamuaare, aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan, majta ɨ maj huataujjuriiyutaca'a. Tyan tu hua'anamua a'ij mej ti'ixa i tanyuuca cɨme'e. Aɨj mu cɨn ti'ixa tɨ naa namuajre'e a'ij tɨ ye'i rɨj a'aye'i ɨ Dioj. ―Ayaa mu tihuaurixaa. 12 Seica mu a'ij tya'utaseij. Majta seica, a'ij pua'a titya'utáujmua'ajtyaca'a. Aɨ mu mi tyu'utaurihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itaqui a'ij rɨni? 13 Majta seica hua'utáxaahuari'iri'i, ɨ mej meyan tɨcɨn: ―Nahuaj mu anti'i tɨ rú'i. Aɨj mu cɨn ta'aruu. ―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. 14 Ajta aɨn Pedro, aɨ pu a a'utyeechaxɨ, majta ɨ maj tamuaamuata'a japuan saɨj ara'ase. Aj pu i hua'utajee ca'anin cɨme'e aɨme ɨ tyaɨte. Ayan tɨcɨn: ―Xaanamuajri'i tyamua'a naa, mɨ sej Israel jetze ajtyama'acan, sajta mɨ sej iiyan huachaatɨme Jerusalén. Niche'e a'atzu tyajamuaata'ixaate'en. 15 Ayaa xu ti'ixa tɨcɨn: “Mata'aruj aɨme ɨ tyetyaca.” Camu xaa nya'u. Capu hui ayan ti'ayajna a'ini auchan pu a'ire'enyejsin ɨ xɨcaj. 16 Ma ajta, ai pu aɨn pueen ɨ tɨ raaxajtaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tyaacan tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Joel. Aɨ pu hui aɨjna cɨn ti'ityavaaca'a ɨ Dioj jemi tɨ ij Dioj jetze ma'acan tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna tɨcɨn: 17 Ayaa pu nu'u ti'ixa ɨ Dioj. Ayaa pu te'eme ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj jetzen te'entipua'ari naijmi'i. Nyaxaijnyu'uca nu u a'utaiti tɨ'ɨj hua'a tzajta'a huatyaturan ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua. A'amuayaujmua'a, ɨ mej tyetyaca, majta ɨ ma juuca, aɨ mu nyenyuucajtze'en tihua'utá'ixaate'esin ɨ tyaɨte. Ajta a'amuavaujsimua'a meti'imáara mu mua'aju'un aɨjna xɨcajra'a jetze. 18 Nyajta nyaxaijnyu'uca u a'utaiti ta'aj huatyaturan hua'a jamuan ɨ mej ti'ivaɨre'e inyeetzi jetze ma'acan. Capu amɨn a'ij, tɨ pua'a metyetyaca nusu majuuca. Aɨ mu majta nyenyuuca cɨn tihua'utá'ixaate'esin. 19 Nyaa nu ti'itɨ amuaataseijrate'esin u tajapua ɨ saj cɨn ramua'areeran a'ij tɨ ti'itɨj rɨni. Sajta raseijran ti'itɨj saj cɨn a'ij tya'utaseij va'acan japua tɨj na'a ve'e i chuej. Ti'itɨj xu seijran tɨj xuure'e, sajta taij, sajta ɨ tá'ajcɨtzu. 20 Ajta ɨ xɨcaj, capu che'e airáxɨri. Ajta ɨ maxcɨra'i, ayaa pu huatyaujruurejsin tɨj xuure'e. Aj pu xaa tyaja'ure'enyejsin aɨjna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj aɨn tavastara'a ya va'acányen iiyan chaanaca japua. Aɨ pu nu'u ajtahua'a raajajcuare'en naijmi'i tɨj pua'amua ti'iseijre'e iiyan chaanaca japua. Naa pu nu'u ti'iseiira'a a'ame aɨjna xɨcajra'a jetze. Ajta ajna tyu'utzɨɨni'ira'a pu a'ame. 21 Ma ajta a'atɨ tɨ na'a tɨ pua'a Dioj huatahuavii, aɨjna ɨ Dioj japuan pu nyuuni aɨjna ɨ a'atɨ. Ayaa pu hui tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Joel. 22 ’Mɨ sej Israel jetze ajtyama'acan, xaanamuajri'i saijna: xu'uri ramua'aree tɨ Dioj ra'antihuau aɨjna ɨ Jesús tɨ Nazaret e'ema'acan. Ayaa pu ti'ayajna a'ini aɨjna ɨ Jesús, eihua pu ti'itɨ cɨn ayan huarɨj tɨ huapɨ'ɨ ruxe'eve'e, aɨjna cɨme'e tɨ tihua'utaseijrate'en ɨ tyaɨte. Aɨ pu ajta rumuare'eri'ira'a cɨme'e ayan huarɨj mueetzi jemi sej si raamua'aree tɨ Dioj ra'antihuau. 23 ’Ayaa pu tiraaxa'apɨ'ɨntarej ɨ Dioj tɨ seij amuaatatuire'en ɨ tyaata'a. Ajta anacai pu aɨn Dioj raamua'areeri'i a'ij sej ye'i huarɨj, muan xu rá'utatai ɨ curuu jetze. Majta seica ɨ maj a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, aɨ mu amuaatavaɨ. 24 Ajta Dioj pu raatatɨste ɨ xaijnyu'ucara'ara'an. Aɨ pu ajta japuan huanyúu ɨ tɨ cɨn rajpueijtzi tɨ'ɨj huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu huarɨj, a'ini'i capu huatarɨ'ɨriistaraca'a tɨ a'ateevi'in tɨ aun e'eseijra'a mɨ'ɨchite tzajta'a. 25 Aɨj pu cɨn ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ David tyaacan cɨme'en aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn: A'anaj tɨ na'a nu raseij nyaɨjna ɨ tavastara'a tɨ ye vejli'i seijre'e nyevejripua nya'ɨrɨɨta'a. Aɨj pu cɨn cai ti'itɨ nya'ɨtziite'e. 26 Aɨj nu cɨn nyetyamua'ave'e yu nyatzajta'a. Eecan nu rɨ'ɨ tirata'aca ɨ Dioj. Nyajta inyaa, canu rɨ'ɨ a'ij a'ini nyauche'e rachu'eve'en tɨ'ij aɨn ajtahua'a naatátɨsten i nyaxaijnyu'uca. 27 Nyentyamua'ave'e a'ini muaa Dioj paj cai ma nyajaujɨsin aujna maj a'utyaru'ipi ɨ mɨ'ɨchite. Capaj pajta raata'asin tɨ huatepete i nyahue'ira'a inyeetzi paj eihua nyexe'eve'e. 28 Pajta pajtahua'a pana'a naatátɨsten i nyaxaijnyu'uca nyata'aj ruuri na'ara'ani rusen cɨme'e. Ayaa paj naa tinaata'asin nyaj huatantyamua'ave'en ajna paj a'utyavaaca. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ David tyaacan. 29 ’Ne'ihuaamua'a, ayaa nu hui tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e tɨ aɨn David ari huamɨ'ɨ, majta ra'ava'ana. Auche'e pu ye seijre'e iiyan Jerusalén a'u maj ya'ava'ana. 30 Ma ajta ti'itɨj pu cɨn ti'ityavaaca'a aɨjna ɨ David tyaacan. Aɨ pu rú'umua'areeracaa tɨ aɨn Dioj ayan huarɨj aɨjna cɨme'e tɨ Dioj seij a'ujyeijtza ɨ ruhuaacɨxa'a aɨjna ɨ David tyaacan aɨjna japua ɨ ɨpuari. 31 A'ini aɨ pu David tyaacan rú'umua'areeracaa a'ij tɨ ti'itɨ a'ame a'anaj, aɨ pu aɨjna cɨn raataxajtaca'a tɨ aɨn Cɨriistu'u huatarujsin. Ajta tɨ cai Dioj ma rúujɨsin aujna a'u maj a'utyaru'ipi ɨ mɨ'ɨchite, capu nu'u ajta huatyejpetzi ɨ ruhue'ira'a jetze. 32 ’Pu'uri hui Dioj raatatɨste ɨ xaijnyu'ucara'ara'an aɨjna ɨ Jesús tɨ'ij ajtahua'a ruuri a'ara'ani. Tyan tu tyu'useij tyaijna cɨme'e. 33 Pu'uri antiyeijxɨ ɨrɨɨta'an ɨ Dioj u tajapua. Ajta pu'uri ra'ancura'a aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ tɨ Dioj cɨn ayan tya'ataujratziiri'i. Ayaa pu'icu, i sej ti'iseij ijii, ajta nain cɨme'e sej ti'inamua, au pu hui e'ema'acan u tajapua ɨ Dioj jemi. 34 ’Ma'acui xaa, capu tíraa u tajapua aɨjna ɨ David tyaacan. Majta ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: Ayaa pu aɨn tavastara'a tiraata'ixaa aɨjna ɨ nyavastara'a tɨcɨn: “Pauche'e yan ujcatii iiya nya'ɨrɨɨta'a asta nyana'a cai hua'utyamue'itɨn ɨ maj muájchaɨre'e. 35 Aj mu mi muaatyavaɨre'esin mueetzi.” Ayaa pu tiraata'ixaa ɨ Dioj. 36 ’Aɨj mu cɨn, mata'aj seica naijmi'i ɨ maj iiyan huachaatɨme Israel, mata'aj raamua'aree tɨ ayan ti'ayajna aijna i nyuucari aɨjna ɨ Jesús saj rá'utatai, ai pu aɨn pueen ɨ tɨ Dioj ayan raatamuá'a tɨcɨn Tavastara'a, ajta Cɨriistu'u. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro. 37 Matɨ'ɨj raanamuajri'i ɨ tyaɨte, a'ij pu pua'a hua'uta'a ɨ hua'a tzajta'a. Aj mu mi meyan tiraataihua'uri'i maɨjna ɨ Pedro, majta ɨ seica ɨ maj tamuaamuata'a japuan saɨj ara'ase. Ayaa mu tɨcɨn: ―Casi'i, ta'ihuaamua'a, ¿a'ini tyarɨni ijii? 38 Aj pu i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Sata'aj naijmi'i saɨque ti'ihuaujmua'atziite'en saɨjna cɨme'en ɨ tɨ ruxe'eve'e ɨ Dioj jemi, sata'aj huamuaɨ'ɨvijhua nyuucajtze'en ɨ tavastara'a aɨjna ɨ Jesús. Ayaa xu saɨjna cɨn huarɨni, aj pu'i tyajamuaatauuni'ira ɨ Dioj, ajta aɨ pu raatáiti tɨ xaijnyu'ucara'ara'an huatyaturan mueetzi jemi. 39 Eijna i nyuucari amuaacɨ'ɨti mueetzi, ajta a'amuayaujmua'a, ajta ɨ maj a'ɨmɨ huachaatɨme seij chuejra'a japua. Ayaa pu tihua'acɨ'ɨti naijmi'ica tɨ hua'utajeeve aɨjna ɨ tavastara'a, ɨ tɨ Dioj pueen. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro. 40 Seica nyuucari pu cɨn tihue'ixaa. Eihua pu hua'uta'ijmɨjri'i mej mi cai meyan a'ij pua'a titetyújchaɨ matɨj ɨ seica ɨ tyaɨte. 41 Aɨme ɨ maj raanamuajri'i, aɨ mu huaujmuaɨ'ɨhuaca'a ɨ mej meyan ara'ase a'achu cumu hueica vi'ira'a. Aj mu mi aɨme jemi antyaujsaɨj ɨ seica ɨ mej tya'antzaahua. 42 Majta naijmi'i mu meyan tyu'umua'atziitya'acaa, aɨ mej tihuá'amua'atyajcaa aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Rɨ'ɨ mu naa tí'ityechajca. Majta rujɨɨmua'a huaraurɨ'ɨpɨ'ɨtyahua'a ɨ pan seij majtahua'a mɨ seij. Majta mu ratyahuaucara'a ɨ Dioj jemi. 43 Eecan mu rɨ'ɨ tityaujmua'atyajca'a ɨ maj tya'antzaahua. Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, Dioj pu hua'utavaɨ mej mi meyan tyu'uyɨ'ɨtɨhua'an macai maa seica. 44 Naijmi'i mu rɨ'ɨ tí'ityechajca ɨ maj tya'antzaahua. Majta mu naijmi'i tyu'urá'ura'a tɨj na'a a'achu tɨ caj ti'ipua'amua saɨj ajta ɨ saɨj ti'itɨ cue'ira, ajta ti'itɨ cɨɨxuri. 45 Ayaa mu rɨjcaa, tɨ pua'a cai a'atɨ a'ij ti'ijviicue'ira, saɨj pu ti'itɨ tuani tɨ a'ara'an pueen, aj pu i xaa raata'asin ɨ tumin aɨjna ɨ tɨ cai a'ij ti'ijviicue'i. 46 A'anaj tɨ na'a nain tujca'ari tzajta'a mu tyujsa'ɨrihua'a u teyujta'a. Majta mu maun tyujsa'ɨrihua'a a'u mej e'eche mej mi huara'urɨ'ɨpɨ'ɨte'en saxuijme'en seij majta seij. Naijmi'i mu ti'icua'acaa. Eecan mu rutyamua'ava'acaa ɨ rutzajta'a. 47 Rɨ'ɨ mu tirata'acara'a aɨjna ɨ tavastara'a. Majta seica naa mu tiyau'eitaa mua'araa. Tɨ'ɨj pɨ na'a nain xɨcaj tzajta'a, Dioj pu ca'anijra'a hua'ata'acara'a aɨme ɨ tyaɨte mej mi jajcuacan cɨn tya'antzaahuate'en. Aɨj mu cɨn eitze'e huatamui'iraca'a.

Hechos 3

1 Sei xɨcaj jetze pu ayan tyuju'urɨj aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan. Naijmi'i mu a a'ujnyéj anna a'ahua'a teyuu tɨ a'utejvee. Ayaa mu huarɨj, a'ini pu'uri tyaja'ure'enyajca'a a'atzaj maj pua'a tenyuuva'a mua'aye'i ɨ Dioj jemi. A'atzaj pu pɨti'irɨjcaa cumu ayée ucama'aca ɨ xɨcaj. 2 Seica mu a'atɨ a a'utu'ara'a mua'aye'i mej mi maɨn ye'itejcheti ajna a'ahua'a ta'apueerta a'u mej meyan taja'atamua'amua tɨcɨn tɨ naa seijre'e. Ayaa mu ti'ijrɨ'ɨrajcaa tɨj na'a nain xɨcaj tzajta'a, tɨ'ij aɨn tumin hua'ahuaviira ɨ maj maun a'utyaru'ipi u teyujta'a. Capu ráye'ivajca'a aɨjna ɨ a'atɨ. Ayaa pu eenya'a huanu'eihuaca'a, capu ráye'ivajca'a, a'ini cɨyaaxara'acaa ɨ ruɨɨca jetze. 3 Tɨ'ɨj aɨme huaseij aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan ɨ maj maun a'utyarutijma'a u teyujta'a, tɨ'ɨqui tumin hua'utahuaviiri'i. 4 Aj pu i aɨn Pedro ra'araaseij tyamua'a naa. Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu che'eta na'a naa tira'araaseij. Aj pu i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Pata'aj hui taaseij. 5 Tɨ'ɨqui anpuá'araca'a aɨjna ɨ tyaata'a. Ayaa pu ti'imuajcaa aɨjna tɨcɨn tumin mu raata'asin. 6 Ajta aɨn Pedro ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Canu plaata ticha'ɨ, canu nyajta ooro ticha'ɨ ɨ nyaj muaatapueijve'en. Eru ti'itɨ nyaj ticha'ɨ, aɨj nu'u muaata'asin. Ayaa nu ti'imue'ixaate'e aɨjna jetze ma'acan ɨ Jesús tɨ Nazaret e'ema'acan, ájchesi, pata'aj hui rajra'ani. 7 Tɨ'ɨqui ra'anaavi'i ɨ muajca'ara'ara'an jetze. Ajta ra'ajjáj. Cɨme'en pu'u ra'ajjáj, aj pu i huaruj ɨ ruɨɨca jetze ajta nainjapua ɨ ruchyapua jetze. 8 Aɨjna tɨ cɨyaaxara'acaa tɨ'ɨqui ájtzucu. Ajta a a'utyeechaxɨ. Aj pu i autyejche tɨ á'ucha'acanye'en. Tɨ'ɨqui hua'a jamuan a'utyajrupi u teyujta'a ɨ Pedro, ajta ɨ Juan. Titzúna'acha'a pu huama'acaa. Rɨ'ɨ pu tirata'acara'a ɨ Dioj. 9 Naijmi'i mu raaseij ɨ tyaɨte tɨ ari á'ucha'acanya'a aɨjna ɨ tɨ cɨyaaxara'acaa, majta raanamuajri'i tɨ rɨ'ɨ tirata'acaa ɨ Dioj. 10 Maraamua'a tɨcɨn aɨj pu pɨrɨcɨ ɨ tɨ aj e'ityacatii a'u tɨ a'apueerta tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn tɨ naa seijre'e, ajta ɨ tɨ limujna hua'ahuavi'iraca'a ɨ tyaɨte. Matɨ'ɨj mi náa rɨ'ɨ tira'utaseij, majta tɨn ti'itzɨɨnya'acaa. 11 Ajta aɨn ɨ tɨ cɨyaaxara'acaa, aɨ pu hua'avivi'iraca'a aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan. Aa mu a'utyáuuca'a ta'apueerta tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn a'u tɨ Salomón e'evé'echi'ive'e. Naijmi'i mu a'utyáarua aɨme ɨ tyaɨte a'u maj a'utyáuuca'a. Eecan mu naa titya'utáujmua'ajtyaca'a aɨme jemi. 12 Tɨ'ɨj aɨn Pedro hua'useij, ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn seyan a'ij tyajá'useij mɨ rutzajta'a muan, mɨ saj Israel jetze ajtyama'acan? ¿A'ini sej si eecan taseij? ¿Ni seyan ti'imua'atze tyaj ityan tyajɨɨmua'a tiraahuaa eijna i a'atɨ? ¿Ni ayan tyajamua'amityejtye'e tyej ityan raarujte tyaɨjna tɨ ayan me tyaja'ucha'acane'en tyaɨjna cɨme'e ɨ tyaj raayɨ'ɨtɨ na'ari tyaɨjna cɨme'e ɨ tyaj cai a'anaj autyajturaa ɨ Dioj jemi? Capu xaa nya'u ayan ti'ayajna. 13 ’Ajta aɨjna ɨ Dioj, aɨ pu rɨ'ɨ tihua'ata'acara'a ɨ a'amuavaujsimua'a tyaaca aɨjna ɨ Abraham tyaacan, ajta aɨjna ɨ Isaac tyaacan, ajta aɨjna ɨ Jacobo tyaacan. Aɨ pu hua'aDioj raarujte aijna i a'atɨ, a'ini áij pu tya'antzaahua aɨjna jemi ɨ Jesús tɨ Nazaret e'ema'acan. Dioj pu ayan tiraata'a aɨjna tɨ ravaɨre'e tɨ aɨn ti'ityávaaca ti'itɨj cɨme'e tɨ eitze'e ve'e, aɨjna saj muan tyu'utatuii aɨjna ɨ Jesús hua'a jemi ɨ mej tie'ijta. Ajta aɨn Pilaatu, raxe'eva'aca'a tɨ raatatuaani. Ma sajta muan, caxu raataxe'eve, silu ayaa xu ti'ijxe'eva'acaa tɨ huamɨ'ɨni. 14 ’Caxu raatátuaa saɨjna ɨ a'atɨ tɨ cai a'anaj ti'itɨj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ajta ɨ tɨ rɨ'ɨ ti'ityevistaca'a silu ayaa xu tiraata'ixaa tɨ aɨjna huatatuaani ɨ seij tɨ a'ij pua'a ti'ityevistaca'a. 15 Muan xu hui sajta raaje'ica saɨjna ɨ a'atɨ tɨ hua'ata'acara'a maj ruuri mua'ara'ani ɨ tyaɨte. Ajta Dioj pu ajtahua'a raatatɨste ɨ xaijnyu'ucara'ara'an tɨ i ajtahua'a ruuri a'ara'ani. Aɨj tu xaa huaseij, ityan. 16 Aɨj pu jetze araujca'anye ɨ Jesús aɨjna ɨ tɨ cɨyaaxara'acaa. Ɨ saj raaseij, saj sajta seri ramua'ate, aɨ pu rá'antzaahua ɨ Jesús ajta tiraahuaate'e. Aɨj pu cɨn ari huaruj. 17 ’Ma'acui xaa nya'u, ne'ihuaamua'a, nyaa nu ramua'aree a'ij sej ti'itɨj huáruu saj cai ramua'areeraca'a, majta ɨ maj tyaja'amue'ijte'e, camu majta ramua'areeraca'a. 18 Ajta Dioj pu ra'ara'aste a'ij maj anacaican tyu'utaxajtaca'a aɨmej ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a tɨ nu'u aɨn Cɨriistu'u rajpueiitzi a'ame, aɨjna cɨme'e tɨ nu'u Dioj an yá'ujra ɨpuari japua. 19 ’Sata'aj saɨque tyu'umua'ati ɨ Dioj jemi. Sajta huataujtuiire'en ɨ Dioj jemi tɨ ij aɨn tyajamuaataijte'en, tɨ ij ajta aɨn tyajamuaatauuni'i ɨ saj cɨn autyajturaa ɨ jemin. Aj pu hui tyaja'ure'enyejsin aɨjna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj jetzen tavastara'a tajapua nyuuni. 20 Aj pu i Dioj u ya'utaiti mueetzi jemi aɨjna ɨ Cɨriistu'u tɨ ari raata'a tɨ aɨjna cɨn antyujmua'aréera tɨ tyu'utaijta nain japua. Ai pu aɨn pueen ɨ Cɨriistu'u aɨjna ɨ Jesús. 21 ’Ruxe'eve'e tɨ aɨn Jesús u a'utyaváa a'ara'ani aujna u tajapua hasta na'a cai Dioj tyu'ujájcuare'en nain tɨj na'a ɨ tɨ iiyan ti'iseijre'e ɨ chaanaca japua. Ayaa pu aɨn Dioj ajmi'i tya'ataujratziiri'i matɨ'ɨj tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ mej jetzen ma'acan ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj. 22 Ayaa pu aɨn Moisés tihua'uta'ixaa aɨme ɨ tavaujsimua'a tyaaca tɨcɨn: “Dioj pu nu'u seij avé'evi'itɨ ɨ a'atɨ tɨ ayan che'eta na'a jetzen ma'acan tyu'utaxajta nyatɨj inyaa. Aɨ pu mueetzi jetze ajtyama'acanta a'ame. Xaanamuajri'i naijmi'i a'ij tɨ aɨn tyu'utaxajta sata'aj sajta rá'antzaahuate'en. 23 Tɨ pua'a nu'u cai a'atɨ rá'antzaahuate'en, miche'e raatamuarite'en. Che'e cai che'e aɨn hua'a jemi seijra'a ɨ tyaɨte.” Ayaa pu nu'u hui tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Moisés. 24 ’Ayaj xaa nya'u ti'ayajna naijmi'i ɨ maj tyu'utaxajtaca'a ɨ Dioj jetze ma'acan, tɨj na'a ajna tɨ'ɨj aɨn Samuel seijra'acaa, ajta tɨj na'a tɨ yu e'ire'enye, aɨ mu anáatyá'a tyu'utaxajtaca'a aɨjna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj tiraataijte'en aɨjna ɨ Cɨriistu'u. 25 Eijna ɨ tɨ Dioj cɨn tya'ataujratziiri'i, aɨ pu hui ajta mueetzi jemi huatyaturaasin a'ini muan xu naijmi'i huayaujmua'a pueen ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Dioj pu ajta tya'ataujratziiri'i ɨ runyuuca cɨme'e aɨme jemi ɨ a'amuavaujsimua'a tyaaca. Ayaa pu aɨjna cɨn tiraata'ixaa ɨ Abraham tyaacan tɨcɨn: “Naijmi'i ɨ tyaɨte ɨ maj maun huachaatɨma'a mua'aju'un ɨ chaanaca japua, aɨ mu ra'ancura'asin ɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn tɨj na'a ɨ tɨ hua'utyavaɨre'esin aɨme ɨ maj a jetze airanyejsin.” 26 Tɨ'ɨj i Dioj ra'antihuau aɨjna ɨ Jesús tɨ ravaɨre'e. Aɨ pu u ya'utaityaca'a mueetzi jemi tɨ'ij aɨn rɨ'ɨ tyajamuaata'an sej si naijmi'i raatapua'ajta saɨjna ɨ tɨ a'ij pua'a een. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro.

Hechos 4

1 Mauche'e mu tihue'ixaatya'aca'a ɨ tyaɨte. Matɨ'ɨj mi seica a'a e'ire'enye a'u maj a'utyáuuca'a aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan. Ai mu maɨn pueenya'a ɨ me tí'icha'ɨ u teyujta'a, majta aɨme ɨ saduceos. 2 Capu hua'aranajchaca'a ɨ tyaɨte ɨ mej meyan tihuá'amua'atyajcaa aɨjna ɨ Pedro, ajta ɨ Juan. Majta meyan tihue'ixaatya'aca'a tɨ cɨn Dioj pu ajtahua'a raatatɨste ɨ xaijnyu'ucara'ara'an aɨjna ɨ Jesús. 3 Aj mu mi hua'uvívi'i. Matɨ'ɨj mi hue'ityaana aujna a'ahua'a carcel. Camu tihueihua'uri'i a'ini'i pu'uri tyechuijxarijma'acaa. 4 Majta ɨ tyaɨte, eihua mu tyu'unamuajri'i a'ij mej tyu'uxajtaca'a. Majta rá'antzaahua. Aɨj mu cɨn meri meyan ará'axcaa a'achu cumu anxɨj vi'ira'a aɨme ɨ mej tya'atzaahuatya'acaa. 5 Yaa ruijmua'a yee, aɨ mu tyujsaɨj anna Jerusalén aɨme ɨ maj antyujmua'aree anna chajta'a, majta aɨme ɨ hua'avaujsimua'a, majta aɨme ɨ mej tihua'amua'atyahua'a ɨ yu'uxari jetze. 6 Au pu a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Anás ɨ tɨ hua'avastara'a, ajta aɨjna Caifás, ajta aɨjna ɨ Juan, ajta aɨjna ɨ Alejandro. Mui'itɨ mu man na'a a'utyáuuca'a aɨme ɨ maj tyaɨtestyamua'ame'en pueen aɨjna ɨ hua'avastara'a. 7 Aɨ mu mi meyan tyu'utaijtaca'a maj hue'iravi'itɨn aɨjna ɨ Pedro, majta aɨjna ɨ Juan mej mi tihueihua'u. Aj mu mi a e'ita'a huaja'utyáhui. Matɨ'ɨj mi tihua'utaihua'uri'i. Meyan tɨcɨn: ―¿A'ataani jetze xa'araujca'anye sej si seyan rɨcɨ, na'ari a'ataani jetze ma'acan seyan ti'iruure seijna cɨme'e? 8 Aj pu i aɨn Pedro aɨjna jetze araujca'anye aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Ayaa pu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan mɨ saj antyujmua'aree iiya chajta'a, sajta muan mɨ saj hua'avaujsimua'a aɨme ɨ maj yan huachaatɨme iiya Israel. 9 Cunqui ijii sej seri ti'ita'ihua'u saɨjna cɨme'e ɨ tɨ i'i xa'apɨ'ɨn ɨ tɨ tiraacɨ́'ɨ aijna i tyaata'a i tɨ cɨyaaxara'acaa, sata'aj raamua'aree a'ij tɨ een cɨn huaruj. 10 ’Ayaa tu tyaja'amue'ixaate'e mueetzi, tyajta a'achu pua'amuaca sej yan huachaatɨme iiya Israel: eijna i tyaata'a iiya tɨ huatyejvee, aɨj pu cɨn ari huaruj aɨjna cɨme'e tɨ'ɨri rá'antzaahua aɨjna ɨ Jesús ɨ Cɨriistu'u tɨ Nazaret e'ema'acan, aɨjna ɨ saj rá'utatai ɨ curuu jetze. Dioj pu ajtahua'a raatatɨste ɨ xaijnyu'ucara'ara'an tɨ'ij ajtahua'a ruuri a'ara'ani. 11 Aɨjna ɨ Jesús, ai pu aɨn pueen “ɨ tetej saj nu'u majca'i ya'uhua'axɨ mɨ saj chi'i ájtaahuaca'a. Ayaa pu tye'irájraa tɨ aɨn pueenya'a a'araa ɨ isquineeru'u.” 12 Capu hui ma'a a'atɨ seijre'e tyej jetzen arataca'anyen tɨ'ij Dioj tajapua huanyuuni. Aɨ pu'u na'a Dioj ayan raatyajtua ɨ Jesús itejmi jemi iiyan tyej seijre'e iiyan chaanaca japua tyej ti Jesús jetze arataca'anyen tɨ'ij Dioj tajapua huanyuuni. ―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro. 13 Eecan mu a'ij hua'utaseij aɨme ɨ tyetyaca. Ayaa mu tihua'axajtaca'a tɨcɨn: ―Hua'uca'anisti'i ɨ hua'a tzajta'a amɨjna mɨ Pedro, ajta amɨjna mɨ Juan. Majta raamua'areeri'i tɨcɨn maj cai a'anaj ti'ihuaujmua'ate, majta meyan tɨcɨn: ―Camu ti'itɨj cɨn tityetyáuuca'a. Aj mu mi hua'umuájtyaca'a tɨcɨn aɨ mu jamuan á'ujhua'anya'a aɨjna ɨ Jesús. 14 Majta maɨjna huaseij ɨ a'atɨ tɨ huaruj. Au pu a'utyavaaca'a jamuan aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan. Aɨj mu cɨn cai a'ij tyu'utaxajtaca'a yee capu ayan ti'ayajna. 15 Aj mu mi hua'utaij maj huiracɨɨnye aujna mej a'iraati maɨjna ɨ hueesi. Matɨ'ɨj mi ti'ityúrixáatya'ajraa. 16 Majta meyan tɨcɨn: ―¿A'iqui tyahua'aruuren tyamɨme mɨ tyetyaca? ―Ayaa mu'u tyu'urihua'uraca'a. Majta meyan tɨcɨn: ―Capu hui rɨ'ɨri tyej teyan tiraataxaj yee capu ayan ti'ayajna a'ini naijmi'i ɨ maj iiyan huachaatɨme iiyan Jerusalén, aɨ mu ramua'aree a'ij tɨ ti'itɨj huáruu aɨjna ɨ tevi aɨjna cɨme'e ɨ tɨ ti'icui'icaa. 17 Peru, tyej ti cai e'itze'e majca'i huayee hua'anamuajra ɨ tyaɨte tzajta'a, tiche'e hua'uta'ijmɨ ijii maj cai che'e tihue'ixaatya'a ɨ tyaɨte maɨjna cɨme'e nyuucajtze'en aɨjna ɨ Jesús. ―Ayaa mu tyu'utaurixaa. 18 Aj mu mi hua'utajee. Majta hua'uta'ijmɨjri'i maj nu'u cai che'e tihue'ixaatya'a ɨ tyaɨte maɨjna cɨme'e nyuucajtze'en ɨ Jesús. Majta nu'u cai che'e meyan tihua'amua'atyá ɨ tyaɨte. 19 Ajta aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa mu tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Muan xu raaxa'apɨ'ɨntare'en rujɨɨmua'a tɨ pua'a ayan tiraavijtya'a tyaj amua'antzaahuate'en mueetzi nusu tyaj rá'antzaahuate'en aɨjna ɨ Dioj. 20 A'ini ayaa pu hui tyu'ujxe'eve'e tyaj raataxaj aɨjna tyej teri raaseij, ajta ɨ tyej teri raanamuajri'i. 21 Majta maɨjna ɨ jueesi, aɨ mu mauj hua'uta'ijmɨjri'i, majta hua'utanyeeche. Matɨ'ɨj mi hua'uta'a maj huiracɨɨnye maɨjna cɨme'e maj cai a'ij tirajtyauva'aca'a a'ij mej ye'i tihua'ajtya'axɨ'ɨn a'ini naijmi'i ɨ tyaɨte, aɨ mu rɨ'ɨ tiraata'acara'a ɨ Dioj maɨjna cɨme'e a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj. 22 Ajta aɨn ɨ tyaata'a tɨ Jesús jetze araujca'anye aɨjna ɨ tɨ huaruj, ayaa pu tirajchaɨca'a a'achu cumu hua'apuate ninye'ira'a japuan e'ita'a. 23 Matɨ'ɨj mi hua'utatuaa maɨjna ɨ Pedro, majta maɨjna ɨ Juan. Aj mu mi a'ucɨj aɨme ɨ maj huanami'ihuaca'a. Matɨ'ɨj mi aun a'ará'a a'u maj a'utyáuuca'a aɨme ɨ hua'acumpanyeerustyamua'a. Aj mu mi hua'uta'ixaa nain a'ij mej ye'i tyu'utaxajtaca'a aɨme ɨ maj va'acan cɨn títyatatí, majta ɨ hua'avaujsi. 24 Matɨ'ɨj maɨn hua'unamuajri'i, aj mu mi naijmi'i meyan tiraatahuaviiri'i ɨ Dioj. Meyan tɨcɨn: ―Tavastara'a, muaa paj paɨn pueen ɨ paj ratyataahuaca'a aɨjna ɨ tajapua, pajta paɨjna i chaanaca tyaj yan japuan seijre'e, pajta muaa raatyajtuaa ɨ jaj ɨ tɨ ve'e. Naijmi'i tɨj na'a a'achu tɨj pua'amua yen ti'iseijre'e, muaa paj nain tyu'utaahuaca'a. 25 Muaa paj hui peyan tyu'utaxajtaca'a ajca'ihua'ɨmɨ paɨjna cɨme'e tɨ ayan axaijnyu'uca jetze araujca'anye aɨjna ɨ David tyaacan, aɨjna tɨ muavaɨra'aca'a. Ayaa pu tira'uyu'uxaca'a tɨcɨn: ¿A'ini mej mi nínyu'ucacu aɨme ɨ maj seij chuejra'a japua e'ema'acan? Majta ɨ tyaɨte, aɨ mu ti'imuajca maɨjna cɨme'e tɨ cai ayan te'irajra'ani. 26 Rɨ'ɨ mu u a'uruuren mej mi huataujnya'usi'ite'en aɨme ɨ hua'arey iiyan mej seijre'e chaanaca japua. Majta aɨme ɨ mej tihue'ijte'e ɨ tyaɨte, aɨ mu tyujsaɨre'esin, naijmi'i ɨ maj rajchaɨre'e eijna i tavastara'a, majta eijna tɨ an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. Ayaa pu tira'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ David tyaacan. 27 ’Ayaj xaa nya'u ti'ayajna, aɨjna ɨ Herodes, ajta aɨjna ɨ Póncio Pilaatu, aɨ mu hui tyujsaɨj iiya chajta'a hua'a jamuan ɨ tyaɨte mej seij chuejra'a japua e'ema'acan, majta hua'a jamuan ɨ mej yeche iiya Israel. Maujmua'atziitya'acaa a'ij mej tiraatyamue'itɨn aɨjna tɨ muavaɨre'e, aɨjna ɨ Jesús, aɨjna tɨ cai a'anaj ti'itɨj cɨn autyajturaa mueetzi jemi. Ai pu aɨn pueen paj muaa an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. 28 Ayaa mu che'eta mana'a rɨjcu a'ij pej ye'i anacaican tiraaxa'apɨ'ɨntarej tɨ ayan tyu'uxe'eva'a a'ara'ani, tɨ'ij ayan tyu'urɨni. 29 ’Ma'acui xaa nya'u, muaa paj ta'ivastara'a, casi'i, pɨ mi ti'itanyeeche. Taata'a ɨ ca'anijra'a ɨ tatzajta'a ityejmi i tyaj muavaɨre'e tyata'aj hui cai ti'itzɨɨnya'a tyej tihua'uta'ixaate'en mueetzi jetze ma'acan. 30 Pata'aj pajta ahua'aca'anen pej pi tihua'uhuaate'en ɨ mej ti'icucui'i. Pajta hua'utaseijrate'en eijna ɨ paj cɨn peri hua'uta'a maj raayɨ'ɨtɨhua'an eijna jetze ma'acan i Jesús tɨ muavaɨre'e, tɨ cai a'anaj ti'itɨj cɨn autyajturaa mueetzi jemi. ―Yaa mu tiraatahuaviiri'i ɨ Dioj. 31 Matɨ'ɨj maɨjna cɨn meyan huarɨj, aj pu'i huatyaujca'atzɨjxɨ ɨ chi'i maj ɨ tzajta'an huirátya'aca'a. Aj pu'i i huatyajturaa ɨ hua'a tzajta'a aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Aijna jetze mu a'ujca'anyaacan cɨn meyan tihua'uta'ixaa ɨ Dioj jetze ma'acan. Camu ti'itzɨɨnya'acaa. 32 Naijmi'i ɨ maj ra'atzaahuatya'acaa, aɨ mu rɨ'ɨ tyu'urixaatya'acaa. Camu a'ij tihua'axajtaca'a seij majta seij. Majta tyu'urá'ura'a seij majta seij ɨ mej tí'ijchaɨca'a. Capu a'atɨ a'atzu ayan ti'ixa maɨjna cɨme'e yee nyeetzi pu ti'inya'a. Metyu'urá'ura'ate micu, aɨme. 33 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, mauche'e mu tihue'ixaatya'acaa maɨjna cɨme'e tɨ Dioj ajtahua'a raatatɨste ɨ xaijnyu'ucara'ara'an aɨjna ɨ Jesús. Aɨj mu jetze araujca'anyajca'a ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj huapɨ'ɨ mej mi tihue'ixaatya'acaa. Rɨ'ɨ mu tihua'ajchaɨca'a, seij majta seij. 34 Ajta ayan eenya'a, capu a'anaj a'atɨ cai a'ij ti'ijviicue'iracaa aɨjna cɨme'e naijmi'i mu tyu'utuaaxɨ a'achu maj caj tyu'ujcháɨtɨma'acaa, ti'itɨj chuej, na'ari chi'i. Aj mu mi meyan huarɨj, u mu ya'arajtɨ ɨ tumin maj ra'ancura'a maɨjna cɨme'e mej tyu'utuaa. 35 Aj mu mi tyu'utatuii aɨme jemi ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Majta maɨn, aɨme mu huará'a ɨ tumin ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. 36 Aɨj pu cɨn ayan tyuju'urɨj aɨjna ɨ José, aɨjna tɨ ti'ivaɨra'acaa aɨme jamuan huaacɨxa'ajstyamua'ame'en ɨ Leví tyaacan. Au pu e'ema'acan aɨjna ɨ José, ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Chipre. Ayaa mu majta raatamuá'a tɨcɨn Bernabé. Aijna i nyuucari tɨcɨn Bernabé, ayaa pu huataujmua'a eijna tɨcɨn rɨ'ɨ pu tihua'ata'aca aɨme ɨ maj ruxaamɨste'e. 37 Seij pu chuej tichaɨca'a aɨjna ɨ José. Aj pui'i raatuaa. Ajta u ya'arajtɨ aɨjna ɨ tumin. Tɨ'ɨqui aɨme huatatui ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase.

Hechos 5

1 Ajta aɨn ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Ananías, aɨ pu seij chuej huatua aɨjna jamuan ɨ ru'ɨj tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Safira. 2 Ajta aɨjna ɨ Ananías, ayaa pu tyu'utaujseijrataca'a tɨ nain a'arajtɨɨ ɨ tumin. Ma ajta cai, capu. E'icaca pu huatyajturaa ɨ tumin ɨ rujemi. Ajta tɨ ti'ituraavaca'a, aɨj pu hua'utatui aɨmej ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Ajta nain pu aumua'areeraca'a aɨjna ɨ jɨita'a. 3 Aj pui'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Ananías, ¿a'ini een cɨme'e paraata'a tɨ aɨn tiyaaru'u timuaataijte'en ɨ mua'atzajta'a? Muaa paj hui raacuanamua ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj paɨjna cɨme'e ɨ pej e'icaca huatyaturaate ɨ tumin ɨ paj raamue'itɨ paɨjna cɨme'e ɨ chuej ɨ paj raatuaa. 4 ¿Ni cai mueetzi a'aca'a patɨ'ɨj cai xɨ raatuaa? Ajta, patɨ'ɨj raatuaa, ¿ni cai a'ij ti'irɨ'ɨristaca'a pej tyu'unajchi nain cɨme'e, capaj a'ij pana'a? ¿A'ini pej pi tyu'umuá'a peijna cɨme'e? Capaj aɨme pɨtyu'ucuanamua ɨ tyetyaca, silu aɨj paj pɨtyu'ucuanamua ɨ Dioj. ―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro. 5 Tɨ'ɨj raanamuajri'i aɨjna ɨ nyuucari, aj pu'i a a'arajve a vejli'i a'u tɨ a'araɨɨcajme aɨjna ɨ Pedro. Tɨ'ɨqui huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Ananías. Majta naijmi'i ɨ maj raanamuajri'i a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj, eecan mu tyu'utatzɨn. 6 Aj mu mi seica a e'ire'enye mej tyetyaca mej tyaamua. Matɨ'ɨj mi ra'ire'ijcataca'a ti'itɨj cɨme'e, cɨɨxuri. Matɨ'ɨj mi yá'utɨɨ. Matɨ'ɨj mi ra'ava'ana. 7 Tyauuma'aca a'achu cumu hueica hora, aj pui'i aɨn u a'atanye aɨjna ɨ ɨra'ara'an aɨjna tɨ huamɨ'ɨ. Capu ti'itɨj mua'areeraca'a aɨjna a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj. 8 Aj pui'i ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Pata'aj hui naata'ixaate'en, ¿ni qui saraatuaa saɨjna ɨ chuej? ¿Ni qui seyan tira'ancura'a ɨ tumin saɨjna cɨme'e ɨ chuej saj raatuaa? Aj pui'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ jɨita'a tɨcɨn: ―¡Ee! Tyaraatuaa. 9 Aj pui'i aɨn Pedro ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¿A'ini een cɨn naimi'i seyan tiru'umua'areeracaa sej si seyan raaruu ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj sej si seyan tiraacuanamuan? Casi'i, a mu a'ava'aca'arajna aɨme ɨ mej meri a a'ava'aju'un. Aɨ mu u ya'ava'ana ɨ a'acɨn. Aɨ mu hui majta mua'atɨni mueetzi, micu. 10 Tɨ'ɨj ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro, aj pui'i a a'arajve a'utɨ a'araɨɨcajme. Ajta pu aɨn huamɨ'ɨ aɨjna ɨ jɨita'a. Aj mu mi utyajrupi aujna chi'ita aɨme ɨ tyaamua, matɨ'ɨj raaseij tɨcɨn pu'uri mɨ'ɨchi. Aj mu mi ru'irajchui. Majta e'eyan u ya'ava'ana a'u mej ye'etyeetye ɨ cɨna'ara'an. 11 Majta naijmi'i ɨ maj ra'atzaahuatya'acaa, majta ɨ seica a'achu maj pua'amua ɨ maj raamua'areeri'i, naijmi'i mu tyu'utatzɨn tyamua'a naa. 12 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, eihua mu meyan tyu'uruu mej mi hua'utaseijrate'en ɨ tyaɨte mej Dioj jetze araujca'anye. Majta ɨ mej tya'atzaahuatya'acaa, aɨ mu tyujsaɨj ajna a'ahua'a mej meyan tyaja'amua'amua tɨcɨn tɨ Salomón a'ave'echi'ive'e. 13 Ajta capu a'atɨ a'uca'anyajca'a tɨ ajtyaxɨɨre aɨme jamuan aujna tɨ e'ejtéchi'ivi'i. Capu amɨn a'ij, aɨme ɨ seica, rɨ'ɨ mu tihua'ajchaɨca'a aɨmej ɨ mej tya'atzaahuatya'acaa. 14 Aɨj mu cɨn, tya'antzaahua eihua ɨ tyaɨte, tyetyaca, majta juuca. Mu'uri eitze'e mui'icaa ɨ maj ra'atzaahuatya'acaa maɨjna ɨ tavastara'a. 15 Majta mi autyajhuii maj hue'irajtɨni ɨ mej ti'icucui'i ɨ caaye jetze. Caama japua mu hua'ujtuaa, majta itari japua. Ayaa mu hua'uruu. Ayaa mu ti'imua'astɨ tɨcɨn tɨ pua'a nu'u queenima'ara'an aɨjna ɨ Pedro hua'a japua tanyen aɨme ɨ mej ti'icucui'i. 16 Eihua mu majta cura'acɨjxɨ ɨ tyaɨte maj a'ɨmɨ antachaatɨme. Aɨme mu u a'araavi'itɨ ɨ mej ti'icucui'i, majta ɨ maj hua'a tzajta'a seijre'e ɨ tiyaaru'u. Naijmi'i mu huaruj. 17 Matɨ'ɨj mi hua'anchueere eihua aɨjna tɨ tihue'ijte'e u teyujta'a, majta aɨme ɨ maj hua'a jamuan á'ujhua'anya'a aɨme ɨ saduceos. 18 Aɨj mu cɨn hua'uvívi'i aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Matɨ'ɨj mi hue'ityaana u carcel. 19 Tɨ'ɨqui tɨca'ɨmɨ saɨj a e'ire'enye. Tɨ'ɨqui tya'antacú aɨjna a'u tɨ a'a pueerta. Aɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e. Aj pui'i aɨn hue'iraavi'itɨ. 20 Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sericu, sata'aj saun a'utyahuiixɨ'ɨn a'u tɨ a'aráyaujta'a e'ita'a u teyujta'a. Sata'aj hui hua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte nain cɨme'e eijna i nyuucari tɨ cɨme'en Dioj tihua'utauuni'i.―Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ. 21 Matɨ'ɨj mi meyan huarɨj. Tapua'arijma'aca mu u a'utyajrupi u teyujta'a. Aj mu mi autyajhuii mej tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte. Majta aɨme ɨ tɨ tihue'ijte'e u teyujta'a, majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, matɨ'ɨj maun a'ará'a, mahua'utaitaca'a maj tyujsaɨre'en ɨ hua'ajueesi, majta naijmi'i ɨ hua'avaujsimua'a, ɨ maj maun huachaatɨme ajna Israel. Matɨ'ɨj mi hua'utaijtaca'a maj hue'iravi'itɨn maujna a'u maj nu'u eityanami'ihuaca'a aɨmej ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. 22 Matɨ'ɨj mi a'ucɨj seica ɨ hua'axantaarustyamua'a. Aj mu mi maun a'uré'enye aujna carcel. Aru capu anu'uja'atɨɨtacaa, majta huara'acɨ mej mi meyan tihua'uta'ixaate'en. 23 Meyan tɨcɨn: ―Ayaa tu eenye'eque'e tyana'a raatyau ɨ carcel tyamua'a pu naa te'ityanami'ihuaca'a. Majta mu rachaɨca'a tyamua'a naa ɨ xantaaru'u. Tyatɨ'ɨj tya'antacú, capu anu'uja'atɨɨtacaa. ―Yaa mu'u tyu'utaxajtaca'a. 24 Tɨ'ɨj raanamuajri'i aɨjna ɨ capitán tɨ cɨn ti'ivaɨre'e u teyujta'a, majta ɨ mej vivejme'en cɨn títyatatyá'acaa u teyujta'a, capu a'ij tihua'arɨ'ɨristya'acaa a'ij mej ye'i tyu'utaxaj. Eihua mu tyu'urihua'uraca'a a'ij tɨ tya'ara'ani. 25 Aj pui'i saɨj a e'ire'enye. Aj pui'i hua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Casi'i, aɨme ɨ tyetyaca ɨ saj hui muan hue'ityaana, au mu anu'uhuatyáuu u teyujta'a. Metihua'amua'ate ɨ tyaɨte. 26 Ajta'i e'eyan aɨn á'uraa aɨjna ɨ capitán, seica jamuan ɨ maj ravaɨre'e. Matɨ'ɨj mi huaja'uve'evi'itɨ. Camu ca'anyejri cɨn a'ini'i mahua'atzɨɨnya'acaa ɨ tyaɨte. Ayaa mu ti'imua'astɨ tɨcɨn tɨ pua'a mataatyatu'asixɨ'ɨn tetej cɨme'e. 27 Matɨ'ɨj huaja'uve'evi'itɨ, aj mu mi hua'utaijtaca'a maj huataujseijrata aɨme jemi ɨ mej títyatatí jueesi cɨme'e mej mi maɨn tihua'utaihua'u ɨ mej tie'ijta u teyujta'a. 28 Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna tɨcɨn: ―Tyan tu amuaata'ijmɨjri'i saj cai che'e seyan tihua'amua'atyá ɨ tyaɨte saɨjna jetze ma'acan ɨ Jesús. ¿Ni seyan huarɨj muan? Caxu xaa nya'u seyan huarɨj. Sauche'e xu tihua'amua'ate nainjapua iiyan Jerusalén. Sajta seyan tajetze ti'ipua'ajte'e ityejmi tɨcɨn tyan tu tyaɨn pueen ɨ tyaj raaje'ica tyaɨjna ɨ tevi.―Ayaa mu tihua'uta'ixaa. 29 Ayaa pu i tyu'utanyúu aɨjna ɨ Pedro, majta ɨ seica. Meyan tɨcɨn: ―Ruxe'eve'e tyaj rá'antzaahuate'en ɨ Dioj. Capu ayan tyu'ujxe'eve'e tyaj mueetzi antzaahuate'en mɨ sej i'i tyetyaca. 30 Aɨjna tɨ hua'aDioj ɨ tavaujsimua'a tyaaca, aɨ pu hui ajtahua'a raatatɨste ɨ ruxaijnyu'uca aɨjna ɨ Jesús tɨ ij ruuri a'ara'ani. ’Ma sajta muan, saraaje'ica. Ayaa xu hui tirá'utatai cɨye jetze. 31 Dioj pu an yá'ujra ɨpuari japua ru'ɨrɨɨta'a pujme'en. Ajta aɨjna cɨn antyujmua'aréera a'araa tɨ anacai a'ara'ani, ajta tɨ hua'a japua huanyuuni ɨ tyaɨte. Ayaa pu raaruu ɨ Dioj tɨ'ij aɨn hua'uta'an aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyama'acan ɨ maj ahuaujca'anyen mej mi saɨque tyu'umua'ati ɨ Dioj jemi, ajta tɨ'ij aɨn tihua'utauuni'i ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. 32 ’Aij tu huaseij ityan, ajta ayan che'eta na'a aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu raatyaxajtan. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ Dioj raataityaca'a tɨ huatyaturan aɨme tzajta'a ɨ maj ra'atzaahuate'e ɨ Dioj.―Ayaa pu tihua'uta'ixaa. 33 Matɨ'ɨj raanamuajri'i eijna, eecan mu huatanínyu'ucacuca'a. Aɨj mu cɨn meyan ti'ijxe'eva'aca'a maj hua'ucui'ini. 34 Aj pui'i saɨj a a'utyeechaxɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Gamaliel. Fariseo pu pueenya'a aɨjna. Aɨ pu tihua'amua'atyahua'a ɨ yu'uxari jetze. Naijmi'i mu rɨ'ɨ tirajchaɨca'a maɨjna ɨ Gamaliel. Aj pui'i aɨn tyu'utaijtaca'a maj hue'iravi'itɨn aɨme ɨ tyetyaca. 35 Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ mej tie'ijta: ―Muan tyetyaca saj iiyan huachaatɨme Israel, rɨ'ɨ xu'u a'ij sej ye'i hua'aruuren aime i tyetyaca. 36 Xu'uri hui ra'utamua'areeri'i, tɨ ari a'atee tɨ saɨj huanyej tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Teudas. Ayaa pu hui tya'ujtzaahuatya'aca'a tɨcɨn eecan pu ruxe'eve'e. Seica mu majta jamuan á'ujhua'anya'a. Ayaa mu ará'axcaa a'achu cumu muaacua cieentu ɨ tyetyaca. Aru maraaje'ica maɨjna ɨ a'atɨ. Majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, seica mu cure'itixɨ. Capu ti'itɨj a'ij tiraatyavaɨ aɨjna ɨ Teudas. 37 ’Ajtahua'a hui saɨj huanyej, aɨjna ɨ Judás tɨ Galileeya e'ema'acan. Aj pui'i huataseijre ajna matɨ'ɨj hua'ute'itee ɨ tyaɨte. Aɨ pu huaja'uvi'itɨ mui'icaca mej mi jamuan á'ujhua'anye'en. Majta mu hui raaje'ica. Majta ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, aɨ mu a'ucɨ́jxɨ. 38 ’Aɨj nu cɨn neyan tyaja'amue'ixaate'e nyaɨjna cɨme'e a'ij mej ye'i rɨcɨ. Caxu hui huá'ajeeva seime i tyetyaca. Miche'e huiracɨɨnye, a'ini'i tɨ pua'a rujɨɨmua'a mana'a meyan tirajtyau, naijmi'i pu tyaja'uvaɨjtzi. 39 Na'ari cai tɨ pua'a maɨjna jetze araujca'anye ɨ Dioj mej meyan rɨcɨ, capu ra'antipua'arite'esin. Rɨ'ɨ xu'u hui sej si cai saɨjna nya'usi'itya'a ɨ Dioj, sata'aj cai huaapua'a ratyesa'a saɨjna ɨ Dioj.―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Gamaliel. 40 Naijmi'i mu rá'antzaahua. Aj mu mi aɨme huatajee ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Majta hua'utyaavajxɨ. Majta hua'uta'ijmɨjri'i maj nu'u cai che'e tihue'ixaatya'a ɨ tyaɨte Jesús jetze ma'acan. Aj mu mi hua'utatuaa. 41 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, matɨ'ɨj mi huiiraacɨ aujna a'u maj a'irátya'acaa aɨme ɨ hua'ajueesi. Eecan mu huataujtyamua'ave maɨjna cɨme'e tɨ aɨn Dioj ayan tihua'uta'a mej meyan rajpueiitzi mua'araa maɨjna jetze ma'acan ɨ Jesús. 42 Ma majta camu xaa nya'u raatapua'ajtaca'a maj cai che'e meyan rɨjca. Nain tujca'ari tzajta'a aɨ mu tihua'amua'atyahua'a ɨ tyaɨte. Aɨ mu tihue'ixa'atyahua'a tɨ aɨn Dioj an yá'ujra aɨjna ɨ ɨpuari japua aɨjna ɨ Jesús. Ayaa mu tihue'ixa'atyahua'a maujna teyujta'a, majta maujna hua'ache.

Hechos 6

1 Majta, mu'uri eitze'e mui'icaa aɨme ɨ mej tya'atzaahuatya'acaa. Majta seica ɨ maj raayɨ'ɨtɨhua'a ɨ hua'anyuuca aɨme ɨ griego, aɨ mu autyajhuii maj tinínyu'ucacun. Mahua'ajaaxaijvi'iraca'a aɨme ɨ maj raayɨ'ɨtɨhua'a ɨ hua'anyuuca ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Meyan tɨcɨn: ―Matɨ'ɨj tyu'ura'ura'asin ɨ tɨ ti'icue'iri'i tɨ'ɨj pɨ na'a nain xɨcaj tzajta'a, camu hui tihua'urá'aca ɨ ucarijse maj rusaxu'ijma'a á'ujhua'an, ɨ maj raayɨ'ɨtɨ ɨ hua'anyuuca aɨme ɨ griego.―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a. 2 Aj mu mi hua'ajsaɨj aɨme ɨ mej tya'atzaahuate'e. Matɨ'ɨj mi meyan tihua'uta'ixaa aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase tɨcɨn: ―Capu hui raavijte'e tyej teyan tiya'uhua'anan tyej tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte Jesús jetze ma'acan tyej ti tihua'umín ɨ meesa japua. 3 ’Casi'i ta'ihuaamua'a, sata'aj hui arahua'apuaca ava'ahuauni ɨ tyetyaca muejmi mej jetze ajtyama'acan. Sata'aj hua'ava'ajajpuaxɨ'ɨn ɨ maj rɨ'ɨ me titya'umuámua'aree ɨ tyaɨte. Ayaa pu hui tyu'ujxe'eve'e tɨ aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj huatyaturan aɨme jemi seij ajta seij tyamua'a naa. Ajta ayan tyu'ujxe'eve'e maj ru'umua'areera. Tyan tu teyan tihue'ijcate'en tyaɨjna cɨme'e. 4 ’Tyajta ityan, tauche'e tu teyan rɨ'ɨ tityaaju'u ta'aju'un tyaɨjna cɨme'e tyej raatahuavii ɨ Dioj, tyajta tihua'utá'ixaate'esin ɨ tyaɨte ɨ nyuucari cɨme'e.―Ayaa mu tihua'uta'ixaa. 5 Ai pu hua'aranajchaca'a naijmi'ica ɨ tyaɨte. Matɨ'ɨj mi hua'ava'ahuau aɨme ɨ Esteban, aɨjna tɨ eihua ra'atzaahuatya'acaa ɨ Dioj. Ajta aɨn xaijnyu'ucara'ara'an huatyajturaa jemin huapɨ'ɨ. Majta mu maɨjna ava'ahuau maɨjna ɨ Felipe, majta maɨjna ɨ Prócoro, majta maɨjna ɨ Nicanor. Seica mu majta ava'ahuau. Ayaa mu antya'aruu tɨcɨn Timón, ajta aɨjna ɨ Parmenas, ajta aɨjna ɨ Nicolás. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ Antioquía e'ema'acan. Ajta, aɨ pu anacai rá'antzaahua ɨ hua'aye'ira aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 6 Matɨ'ɨj mi huaja'uvi'itɨ a'u maj a'utyáuuca'a aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Aj mu mi maɨn raatahuaviiri'i ɨ Dioj. Matɨ'ɨj mi antyujmua'aréera mua'araa maɨjna cɨme'e maj nu'u hua'utyavaɨre'en aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. 7 Eihua mu raanamuajri'i ɨ nyuucari aɨme aa mej vejli'i antachaatɨme, majta ajca'ihua'ɨmɨ maj antachaatɨme, majta a'ɨmɨ maj a'uchaatɨme, naijmi'i mu raanamuajri'i. Majta ɨ tyaɨte ɨ maj hua'a jamuan á'ujhua'anya'a anna Jerusalén, eihua mu huatamui'iraca'a. Majta maɨn ɨ mej títyatatyá'acaa u teyujta'a, mui'itɨ mu rá'antzaahua ɨ nyuucari. 8 Ajta aɨjna ɨ Esteban, eihua pu ra'atzaahuatya'acaa ɨ Dioj, ajta eihua pu Dioj jetze araujca'anyajcaa. Aɨj pu cɨn hua'utaseijra ɨ tyaɨte a'ij mej ye'i rɨ'ɨ tiraata'an ɨ Dioj. 9 Ma majta mu seica a e'ire'enye mej mi raataxaj ti'itɨ tɨ cai xa'apɨ'ɨn. Ai mu aɨn pueen ɨ mej seij jetze e'ema'acan u teyujta'a, mej meyan ratamua'amua tɨcɨn hua'ateyuu ɨ maj huatatuiihuaca'a. Aɨ mu aɨn pueen ɨ maj Israel jetze huanyej. Au mu e'ema'acan aujna a'ahua'a Cirene, majta seica aujna a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Alejandría. Seica mu majta maun e'ema'acan aujna a'ahua'a Cilicia, majta seica u Asia. Matɨ'ɨj mi autyajhuii mej tira'ixaate'en maɨjna ɨ Esteban. 10 Aru camu a'atzu raatyaamue'itɨ a'ini'i aɨj pu jetze araujca'anyajcaa ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Ajta eitze'e pu rú'umua'areeracaa aɨjna ɨ Esteban macai aɨme. 11 Matɨ'ɨj mi meyan huarɨj aviitzi cɨme'e. Seica mu huatajee. Aj mu mi hua'utaij maj tiraaxajtzi'i tɨcɨn: “Tu'uri raanamuajri'i tɨ aɨn a'ij pua'a tiraataxajtaca'a aɨjna ɨ Moisés, ajta ɨ Dioj.” 12 Ayaa mu hua'uruu maj hua'anínyu'ucaste ɨ tyaɨte, majta ɨ hua'avaujsi, majta ɨ maj tihua'amua'atyahua'a ɨ yu'uxari jetze. Matɨ'ɨj mi raatyeevi'i ɨ Esteban. Matɨ'ɨj maun ya'uvi'itɨ aɨme jemi ɨ rujueesi. 13 Majta seica mu ava'ahuau ɨ mej meyan tí'ihue'itaca'a tɨcɨn: ―Tɨ'ɨj pɨ na'a nain xɨcaj tzajta'a, ai pu hui a'ij pua'a ti'ixa aɨjna ɨ teyuu, ajta ɨ yu'uxari. 14 Tu'uri teyan tiraanamuajri'i tɨ aɨn ayan tyu'utaxajtaca'a tɨ nu'u tiraatauuna aɨjna ɨ teyuu aɨjna ɨ Jesús tɨ Nazaret e'ema'acan, ajta tɨ nu'u ta'ari'i ɨ taye'irá ɨ tɨ taata'a aɨjna ɨ Moisés tyaacan tɨ raatyajtuaa.―Yaa mu tyu'utaxajtaca'a. 15 Aj mu mi ca'anin cɨn ra'araaseij naijmi'i ɨ hua'ajueesi. Ayaa mu ra'utaseij cumu tɨ tyataave'en ɨ nyeerima'ara'an aɨjna ɨ Esteban. Yaa pu eenya'a tɨj nyeerima'ara'an ɨ saɨj ɨ xaijnyu'ucari tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ Dioj jemi.

Hechos 7

1 Aj pui'i ayan tiraataihua'uri'i aɨjna tɨ tie'ijta u teyujta'a tɨcɨn: ―¿Ni ayan ti'ayajna? 2 Aj pui'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Esteban. Ayan tɨcɨn: ―Xaanamuajri'i, ne'ihuaamua'a, sajta muan, nyavaujsimua'a. Tɨ'ɨj cai xɨ aɨn Abraham u a'ará'a ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Harán, tɨ'ɨj auj aun a'utyavaaca'a ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Mesopotamia, Dioj pu hui huataseijre ɨ jemin ɨ Abraham. Aɨjna ɨ Dioj, ayaa pu seijra'acaa cumu maj tyámaxcɨva'ara'an. 3 Ayaa pu aɨn Dioj tiraata'ixaa tɨcɨn: “huirajraa ayujna aché. Majta mua'atyaɨtestyamua'a, capaj hua'avi'itɨ silu miche'e meyan eenye'en ayajna. Seij nu muaataseijrate'esin ɨ chuej paj japuan seira'a pua'ame. Pata'aj a'ura'ani paujna.” Yaa pu tiraata'ixaa. 4 ’Aj pui'i aɨn Abraham huiirajraa aujna Mesopotamia. Ayaa pu ajta tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Caldea. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a aujna u Harán. A'atzu hui a'ateevi'ica, tɨ'ɨqui aɨn huamɨ'ɨ ɨ taatajra'an aɨjna ɨ Abraham. Aj pui'i Dioj raataij aɨjna ɨ Abraham tɨ nu'u huiirajra'ani aujna u Harán tɨ'ij a'ura'ani eijna chuejra'a japua saj yan japuan huachaatɨme ijii. 5 Capu saɨj chuej raacɨ́'ɨ aɨjna ɨ Abraham, ni cɨj caj a'u tɨ ahuaujchejte'en tɨ'ij aɨn ayan tiraataxaj aɨjna cɨme'e yee nyeetzi pu nya'a ɨ chuej. Ajta aɨn tya'ataujratziiri'i ɨ Dioj tɨ chuej raata'an. Ajta ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: “Tɨ'ɨj nu'u huamɨ'ɨni aɨjna ɨ Abraham, aɨme pu cɨ'ɨti ɨ yaujmua'ame'en.” Capu hui amɨn a'ij tɨ ajta cai titɨ'ɨrijmua'a aɨjna ɨ Abraham ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj jetzen ayan tya'ataujratziiri'i. 6 ’Ayaa pu ajta tiraata'ixaa tɨcɨn: “Mua'ahuaacɨxa'astyamua'a mu maun a'utyá'a mua'aju'un seij chuejra'a japua a'u maj cai e'ema'acan. Majta aɨme ɨ mej tie'ijta aujna, aɨ mu tihua'utaijte'esin mej tyu'umuare'en pueijtzi cɨme'e. Majta a'ij pua'a tihua'ajeeva mua'aju'un. Mua'ateeri a'achu cumu muaacua cieentu ninye'ira'a maj rajpueiitzi mua'aju'un. 7 ’Nyaa nu hui nyajta neyan hua'aruuren mej mi meyan che'eta mana'a tirajpueiitzi mua'ara'ani aɨme ɨ maj a'ij pua'a tihua'ajeeva mua'aju'un, che'e ti'itɨj cɨme'e nicu. Aj mu míjtá'ij huiráaju'un aɨme ɨ a'ahuaacɨxa'astyamua'a maujna. Majta maɨn mijmu naatyavaɨre'en iiya a'u paj á'uca.” Ayaa pu hui tiraata'ixaa ɨ Dioj aɨjna ɨ Abraham tyaacan. 8 ’Aj pu i Dioj raata'a aɨjna ɨ Abraham ti'itɨj tɨ cɨn raamua'aree tɨ Dioj rusaɨj tya'ataujratziiri'i tɨ nu'u chuej raacɨ'ɨti. Ai pu aɨn pueen ɨ maj ra'antisi'iche ɨ runavij ɨ ta'antyujvi'i ɨ hua'a sa'atapu'u jetze. Aɨj pu cɨn tɨ'ɨj tyauuma'aca a'achu cumu arahueica xɨcaj tɨ huanu'eihuaca'a ɨ yaujra'an ɨ Abraham, ayaa pu raaruu ɨ ruyauj tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Isaac. Ajta aɨjna ɨ Isaac, ayaa pu che'etana'a raaruu aɨjna ɨ ruyauj tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Jacobo. Ajta aɨn ɨ Jacobo, ayaa che'etana'a hua'uruu aɨmej ɨ ruyaujmua'a, ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ará'axcaa, ɨ mej ee tavaujsimua'a pueen. 9 ’Majta aɨme ɨ tavaujsimua'a, eecan mu ra'anchueere seij ɨ ru'ihuaamua'a tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn José. Aɨ mu raatuaa ɨ ru'ihuaamua'a. Aj mu mi seica yauvi'itɨ seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Egipto. Ajta Dioj pu raatavaɨ aɨjna ɨ José. 10 Dioj pu nu'u raatavaɨ tɨ ij cai che'e rajpueiitzi a'ara'ani. Dioj pu jetze araujca'anyajca'a aɨjna ɨ José tɨ ij aɨn ru'umua'areera tyamua'a naa. Ajta Dioj pu raata'a aɨjna ɨ José tɨ aɨn eihua rɨ'ɨ ra'aseijratya'a aɨjna ɨ rey, ɨ mej meyan raatamuá'a tɨcɨn Faraón. Aɨj pu cɨn antyujmua'areeraca'a aɨjna ɨ José aɨjna cɨme'e tɨ tyu'utaijta tɨj na'a nain japua aun tɨ huatacá'a u Egipto, ajta ajna a'u tɨ e'echajca'a aɨjna ɨ rey. 11 ’Aj pui'i eihua tujri huatyáxuaaviraca'a aujna u Egipto, ajta iiya a'u maj e'echajca'a aɨme ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ. Ayaa pu tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Canaán ayajna, aijna chuejra'a japua iiya a'utyeje'eseijre'e. Eihua mu hui rajpueijtzi mua'araa ɨ tyaɨte. Capu xuaavi'ica'a ti'itɨj maj huacua'ani. 12 ’Tɨ'ɨqui ayan tyu'unamuajri'i aɨjna ɨ Jacobo tɨcɨn au pu nu'u a'axuaavi ɨ ti'itɨ tɨ iraacua'ani aujna u Egipto. Aj pui'i hua'utaiityaca'a maj a'uju'un maujna ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ. Anacaican mu huaja'uvá'amuaaraca'a. 13 Matɨ'ɨjtahua'a huaja'uvá'amuaaraca'a maujna u Egipto. Aj pui'i aɨn ɨ José hua'uta'ixaa aɨme ɨ ru'ihuaamua'a a'atɨ tɨ pueen aɨjna. Ajta ɨ José aɨj pu huata'ixaa aɨjna ɨ Faraón a'atyaɨn maj pueen aɨme i'ihuaamua'ame'en, majta a'atyaɨn maj tyaɨtestyamua'ame'en pueen. 14 Ajta e'eyan tyu'utaijtaca'a aɨjna ɨ José tɨ ij aun a'uré'enyen ɨ taatajra'an, majta ɨ maj jamuan e'echajca'a. Ayaa mu ará'axcaa a'achu cumu hueicate japuan tamuaamuata'a japuan anxɨvi. 15 ’Tɨ'ɨqui Jacobo, aun á'uraa aujna u Egipto. Au pu ɨmɨ a'umɨ'ɨ aɨjna, majta aɨme ɨ tavaujsimua'a, aɨ mu majta maun a'ucuii. 16 Aj mu mi maun ɨmɨ huaja'utɨ ɨ mɨ'ɨchite aujna u Canaán. Ayaa pu tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Siquem. Au mu huaja'ava'ana aɨjna tzajta'a ɨ tɨ hua'unanairi'i aɨjna ɨ Abraham aɨme ɨ yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Hamor, tɨ Siquem e'echajca'a. A'achu pu tihua'unajchi aɨjna ɨ Abraham. 17 ’Tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enye ɨ xɨcaj tɨ jetzen arauraste aɨjna tɨ cɨme'en ɨ Dioj ayan tya'ataujratziiri'i ɨ Abraham jemi tzaahuati'ira'a cɨme'e, eihua mu huatamui'iraca'a aɨme ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ ɨ maj jetzen airaanye. Mu'uri mui'icaa aɨme ɨ tyaɨte maj maun a'utyá'acaa aujna u Egipto. 18 ’Aj pu nu'u i saɨj te'entyajrupi rey cɨme'e. Aɨ pu cai raamuá'a aɨjna ɨ José tyaacan. 19 Ajta e'eyan a'ij pua'a tihua'ajchaɨca'a ɨ tyaɨte ɨ tyaj hua'a jetze airaanye ityan. Aɨ pu a'ij pua'a hua'uruu ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ. Ayaa pu hui tyu'utaijtaca'a aɨjna ɨ rey maj hue'irahua'axɨn aɨme ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj mauj unyaaca'i mej mi huacui'ini. 20 ’Aɨjna xɨcajra'a jetze pu huanu'eihuaca'a aɨjna ɨ Moisés. Dioj pu rɨ'ɨ yá'useijracaa ɨ pa'arɨ'ɨ. Majta maɨn vaujsimua'ame'en aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨ mu ráave'esijri'i maujna ruche a'achu cumu hueica maxcɨra'i. 21 Tɨ'ɨj hui ajna tyaja'ure'enye aɨjna xɨcajra'a jetze ɨ mej jetzen hua'acui'ini aɨme ɨ tɨ'ɨrii, saɨj pu japuan huanyu. Jɨita'a aɨjna tɨ rá'ancu'uvajxɨ. Ai pu aɨn puéenya'a ɨ yaujra'an aɨjna ɨ rey. Aɨ pu ráave'esijri'i tɨj ruyauj. 22 Matɨ'ɨj mi nain tiraamuá'ate ɨ hua'amua'atziira'a aɨme Egipto mej e'ema'acan. Eecan pu raayɨ'ɨtɨhua'a aɨjna ɨ Moisés aɨjna cɨme'en tɨ tyu'utaxaj, ajta aɨjna cɨme'en a'ij tɨ ti'itɨ huáruuren. 23 ’Ayaa pu ari tirajchaɨca'a a'achu cumu hua'apuate ninye'ira'a aɨjna ɨ Moisés, raxe'eva'aca'a aɨjna tɨ u huaja'uva'amuaare ɨ ru'ihuaamua'a, ɨ mej meyan hua'atamua'amua tɨcɨn yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Israel. Aj pu'i á'uraa. 24 ’Tɨ'ɨqui aun a'ará'a. Tɨ'ɨqui seij huaseij tɨ Egipto e'ema'acan. Aɨ pu a'ij pua'a raruurajca'a i'ihuaara'ara'an aɨjna ɨ Moisés. Tɨ'ɨqui aun a'umej aɨjna ɨ Moisés tɨ'ij japuan huanyuuni aɨjna ɨ ru'ihuaamua'a. Aɨj pu cɨn aɨn Moisés aɨjna huaje'ica ɨ a'atɨ tɨ Egipto e'ema'acan. 25 Ayaa pu hui ti'imuajcaa aɨjna cɨme'e maj ramua'aree aɨme ɨ ihuaamua'ame'en tɨ aɨn Moisés Dioj jetze araujca'anye tɨ'ij hue'irajtuaani. Ma majta'i cai, camu. 26 ’Yaa ruijmua'ate'e yee pu huá'utyau hua'apuaca ɨ ru'ihuaamua'a. Maujnya'usi'itya'aca'a aɨme. Ayaa pu ti'ijxe'eva'aca'a aɨjna ɨ Moisés tɨ hua'uta'ijmɨ, tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Muan tyetyaca, mɨ saj ru'ihuaamua'a, ¿a'ini sej si seyan a'ij pua'a ruruure muan rujɨɨmua'a?” 27 Aj pu nu'u i aɨn tɨ a'ij pua'a raruurajca'a ɨ seij ɨ ru'ihuaamua'a, tɨ'ɨqui nu'u aɨn raatátajchaca'a ɨ Moisés. Aj pui'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: “¿A'ataani mua'antíhuau mueetzi ti'itɨj cɨme'e cumu juees, pej pi titaataijte'en ityejmi? 28 Tij pajta inyeetzi e'icatan patɨj tiraaje'ica paɨjna mɨ tɨ Egipto e'ema'acan ɨ tajcai.” Yaa pu tiraata'ixaa. 29 ’Tɨ'ɨj aɨn raanamuajri'i aɨjna ɨ Moisés, aj pui'i huatauruu. A'uraa seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Madián. Au pu hui a'ucatii yaa cumu a'atɨ tɨ cai aun e'ema'acan. Au pu huatyenyaɨchaca'a. Ajta hua'apuaca titɨ'ɨrijmua'aca'a aɨjna ɨ Moisés. 30 ’Tyauuma'aca a'achu cumu hua'apuate ninye'ira'a, tɨ'ɨqui saɨj huataseijre aɨjna ɨ Moisés jemi a'ahua'a ɨtzitá a vejli'i ɨ jɨri jetze tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Sinaí. Au pu hui a'utyavaaca'a ti'itɨ tzajta'a tu'upi tɨ tyataasima'acaa aɨjna ɨ a'atɨ. Aɨj pu pɨrɨcɨ saɨj tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua. 31 Tɨ'ɨj aɨjna huaseij aɨjna ɨ Moisés, eecan pu a'ij ra'utaseij. Aj pu'i ya'utyeeseij tyamua'a naa. Tɨ'ɨqui raanamuajri'i aɨjna ɨ tavastara'a. 32 Ayan tɨcɨn: “Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ hua'aDioj aɨme ɨ a'amuavaujsimua'acɨ'ɨ, i nyaj Diojra'an pueen aɨjna ɨ Abraham, nyajta aɨjna ɨ Isaac, nyajta aɨjna ɨ Jacobo.” Yaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Dioj. Ajta aɨn ɨ Moisés, eihua pu ruvivájcaa. Capu che'e á'ujca'anyajca'a tɨ raaseij. 33 ’Ajta ayan tiraata'ixaa ɨ tavastara'a tɨcɨn: “Pata'aj ajta'ɨpɨ'ɨn mɨ paj rajtaca'acai a'ini'i nyeetzi pu nya'a mɨ chuej paj japuan a'ucha'acan. Nu'uri huatyenya'ate. 34 Nyaa nu hui nyeri hua'useij a'ij mej ye'i a'ij pua'a hua'aruure ɨ nyatyaɨtestyamua'a ɨ maj maun a'utí u Egipto. Nyaa nu raanamuajri'i aɨjna ɨ maj cɨn aupuaapua'are'e. Nyajta nu'uri ya va'acányejsin nyej ni hua'a japua huanyuuni mej mi huiracɨɨnye aujna u Egipto. Aɨj nu cɨn inyaa muaataijte'esin pata'aj a'ura'ani pata'aj paun á'ume'en paujna Egipto.” Ayaa pu hui tiraata'ixaa aɨjna ɨ Dioj. 35 ’Aɨjna ɨ Moisés, aɨ pu aɨn pueen ɨ maj raatityaca'a maɨjna cɨme'e mej meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: “¿A'ataani mua'antíhuau mueetzi cumu ti'itɨj cɨme'e juees pej pi nu'u titaataijte'en ityejmi?” ’Dioj pu jetze rucá'anyajcaa aɨjna ɨ Moisés tɨ i aɨn tihua'utaijte'en, ajta hue'irajtuaani. Dioj pu rusaɨj raataityaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ'ɨj aɨn huataseijre'en ɨ tu'upi tzajta'a ti'itɨ tɨ tyataasima'acaa. 36 ’Aɨjna ɨ Moisés, aɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ hue'irajtuaa aujna u Egipto aɨmej ɨ tayaaxujmua'acɨ'ɨ. Ajta eihua pu ti'itɨ hua'utaseijra mej mi maɨjna cɨn raamua'aree tɨ Dioj jetze araujca'anyajca'a aɨjna ɨ Moisés aujna u Egipto, ajta aujna a'ahua'a jaj tɨ ve'e tɨ e'eseijre'e tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn jaj tɨ pa'u, ajta aujna a'ahua'a ɨtzitá. A'atee a'achu cumu hua'apuate ninye'ira'a tɨ ayan rɨjcaa aɨjna ɨ Moisés. 37 ’Aɨjna ɨ Moisés, aɨ pu hui ajta aɨn pueenya'a ɨ tɨ ayan tihua'uta'ixaa aɨmej ɨ yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Israel tyaacan tɨcɨn: “Dioj pu nu'u seij avé'evi'itɨ tɨ aɨn va'acan cɨn ti'ityavaa a'ara'ani ɨ jemin. Aɨ pu nu'u ajtyama'acan muejmi jemi. Ajta nu'u ayan che'etana'a tyu'utyavaɨre'esin nyatɨj nu'u inyaa. Sata'aj nu'u rá'antzaahuate'en.” 38 ’Matɨ'ɨj maɨn tyaɨte tyujsaɨj ajna a'ahua'a ɨtzitá, aɨ pu ajta a a'utyavaaca'a hua'a jamuan. Aɨ pu xaa tyahuaacɨxa'astyamua'a japua huanyu jemin aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua, aɨjna tɨ tiraata'ixaa anna jɨri japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Sinaí. Moisés pu ra'ancura'a ɨ nyuucari me jetzen ruuri mua'ara'ani tɨ'ij e'eyan aɨn taata'ɨten ityejmi. 39 ’Ma majta, camu á'ujca'anyajca'a maj rá'antzaahuate'en silu ayaa mu ti'ijxe'eva'acaa ɨ rutzajta'a maj huara'acɨɨne aun pujme'en u Egipto. 40 Ayaa mu tiraata'ixaa maɨjna ɨ Aarón. Meyan tɨcɨn: “Pata'aj santute taatyataaven mej mi maɨn anáatyá'a mua'ara'ani, a'ini, catu xaa nya'u ramua'aree a'ij tɨ ti'itɨ raaruu aɨjna ɨ Moisés, ɨ tɨ tu'irajtuaa aujna u Egipto.” 41 ’Aj mu mi maɨn santu ti'itɨ huatyataahuaca'a, tɨ ayan seijra'acaa tɨj visaaru'u. Matɨ'ɨj mi tiraatámua'ɨvejte maɨjna ɨ visaaru'u. Eecan mu huataujtyamua'ave maɨjna cɨme'e ɨ maj raatyataahuaca'a rujɨɨmua'a maɨjna ɨ santu. 42 ’Ajta, aɨn ɨ Dioj, aɨ pu hui ma hua'uhua'axɨ. Aɨj pu cɨn ajtaraa aɨme jemi mej mi seij jemi tyu'utyavaɨre'en, aɨme jemi ɨ maj maun e'eseijre'e u tajapua, xu'ura'ave, maxcɨra'i, xɨcaj, ti'itɨ tɨ a'ij ti'iseijre'e u ute'e. Ayaa pu te'eyu'usi'i aɨjna jetze ɨ yu'uxari maj ra'uyu'uxaca'a aɨme ɨ maj títyatatyá'acaa ti'itɨj cɨme'e ɨ Dioj jemi. Ayan tɨcɨn: Muan yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Israel, ¿ni qui seyan tinaatámuaɨ'ɨvejte satɨ'ɨj a'ucɨɨnyaca'a saujna ɨtzitá? Caxu xaa nya'u. Sira'atee hua'apuate ninye'ira'a saujna u mu'utzíta'a. Caxu xaa nya'u tinaatámuaɨ'ɨvejte. 43 Ma sajta, ayaa xu tiraatɨsima'a ɨ chi'ira'an saɨjna ɨ santu tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Moloc, sajta ráachuisima'a ɨ tɨ jetzen seijra'acaa xu'ura'ave'era'an ɨ saɨj ɨ santu tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Renfán. Ai mu nu'u hui aɨn pueenya'a santute ɨ saj rujɨɨmua'a seyan tihua'utaahuaca'a sej si rɨ'ɨ tihua'uta'an saɨme. Aɨj nu cɨn nyaun amuaataiti aujna'ɨmɨ ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Babilonia. Ayaa pu hui tihua'uta'ixaa ɨ Dioj. 44 ’Aujna ɨtzitá, aɨ pu e'eseijra'acaa hua'a jemi ɨ tavaujsimua'a tyaaca aɨjna ɨ tɨ cura'anami'i ɨ ɨnaamua a'u maj e'etyujsa'ɨri. Ayaa mu hui eenye'en huatyataahuaca'a a'ij tɨ ye'i aɨn Dioj tiraataij aɨjna ɨ Moisés, tɨ'ɨj ayan tiraata'ixaa tɨcɨn tɨ nu'u raatyataaven ayan eenye'en tɨj aɨjna ɨ mua'atyejri a'ij tɨ aɨn tiraataseijra. 45 ’Matɨ'ɨj ra'ancurá'ajáj maɨjna ɨ ɨnaamua, aj mu mi u ya'arajtɨ aɨme ɨ maj mu a'uva'aju'un aɨjna jamuan ɨ Josué matɨ'ɨj hua'utyaamue'itɨ ɨ tyaɨte aɨmej jemi ɨ maj maun e'echajca'a. Dioj pu hue'iraavi'itɨ tɨ'ij aɨn hua'uta'an aɨmej ɨ tavaujsimua'a tyaaca seij chuejra'a japua maj japuan huaujchéetya'ajra'ani. Au pu e'eseijra'acaa aɨjna ɨ ɨnaamua hasta na'a cai ajna tyaja'ure'enye aɨjna xɨcajra'a jetze tɨ jetzen aɨn huataseijre'en aɨjna ɨ rey, ɨ David tyaacan. 46 ’Aɨjna ɨ David tyaacan, ai pu raacɨ́'ɨ tɨ Dioj rɨ'ɨ tirajchaɨca'a. Aɨj pu cɨn raatyahuau aɨjna ɨ David ɨ Dioj jemi tɨ'ij Dioj raata'an tɨ David ra'ajtaaven ɨ teyuu tɨ'ij ayan ti'ivaɨra'a a'ara'ani tɨj chi'ira'an aɨjna ɨ Diojra'an aɨjna ɨ Jacobo. 47 Capu ajta ayan tyaja'ure'enye silu aɨ pu rá'ajtaahuaca'a ɨ chi'ira'an ɨ Dioj aɨjna ɨ Salomón. 48 ’Ma ajta, Dioj tɨ eitze'e antyujmua'aree cai maa a'atɨ, aɨ pu cai a'a e'eche ɨ chi'i tzajta'a ɨ maj rá'ajtaahuaca'a ɨ tyaɨte. Aɨj pu hui cɨn ayan tira'uyu'uxaca'a ɨ saɨj tɨ ti'itaxaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan tɨcɨn: 49 Ayaa pu ti'ixa ɨ tavastara'a. Ayan tɨcɨn: Nyaa nu antiyeijxɨ'ɨsin ɨ nya'ɨpua japua u tajapua, nyajta nu'u a'arachyapuarita ɨ chaanaca japua. ¿Ti'itajni chi'ira'a sanaatyataaven inyeetzi? ¿Ca'ɨn a'uni jetze a'arɨ'ɨri nyaj nu'u huánsa'upe'en? 50 ¿Ni nyacai nyaɨn pueen inyaa i nyaj nain tyu'utaahuaca'a tɨ aun teje'eseijre'e u tajapua, ajta tɨ ti'iseijre'e iiyan chaanaca japua? Ayaa pu ti'ixa ɨ Dioj. 51 Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Esteban. Ayan tɨcɨn: ―Muan xu i'i muare'eri. Capu hui ti'itɨ a'amua tzajta'a uteninyei. Ayaa xu antaujnaamɨ ɨ a'amuatzajta'a, matɨj rɨjcaa ɨ a'amuavaujsimua'acɨ'ɨ. A'anaj tɨ na'a nain xɨcaj tzajta'a, muan xu cai ra'ancura'ave aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 52 ’Naijmi'i a'achu maj pua'amuacaa ɨ maj ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan, aɨme ɨ maj a'ij pua'a hua'uruu ɨ a'amuavaujsimua'acɨ'ɨ. Aɨ mu majta hua'ucuii aɨme ɨ maj anacaican raataxajtaca'a yee aɨ pu ya va'acányejsin ɨ tɨ urare'enya'acan cɨn seijre'e ɨ Dioj jemi. ’Ma'acui xaa nya'u, muan mɨ saj cai ramua'areeraca'a, muan xu raatyeevi'i, sajta raaje'ica. 53 Aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ Dioj jemi, aɨ mu amuaatatuii ɨ ye'ira tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Ma sajta muan, caxu ra'atzaahuatya'acaa.―Yaa pu'u tyu'uxajtaca'a aɨjna ɨ Esteban. 54 Matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i, eecan mu huatanínyu'ucacuca'a. Aɨj mu cɨn tyamua'a titya'avá'ujche'eva ɨ rutamej jetze. Tyamua'a me ti'ijnyeechajca'a. 55 Ajta aɨn ɨ Esteban, xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨj pu jetze rucá'anyajcaa. Aj pu i a a'ujnyeeraca'a ɨ tajapua. Tɨ'ɨqui ayan eenye'en tyu'useij tɨ airatatzajcaa aujna tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj, ajta tɨ aun a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús ɨrɨɨta'an ɨ Dioj. 56 Ajta ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Esteban ayan tɨcɨn: ―Casi'i, nyejseij ɨ tɨ ari antacuuni ɨ tajapua, nyajta nyaɨjna seij ɨ tɨ ajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. Aj huatyejvee ɨrɨɨta'an ɨ Dioj.―Yaa pu jemi tyu'utaxajtaca'a. 57 Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi huityaujnaxɨ ɨ rumuajca'a cɨme'e ɨ runaxaiita'a mej mi cai raanamua a'ij tɨ ti'ixa. Majta huatyejiihuajraa ca'anin cɨme'e aɨme. Majta u a'utyáruaachaca'a jemin. 58 Aj mu mi ru'iraajaj maujna u chajta'a. Matɨ'ɨj mi autyajhuii maj raatyatu'asixɨ'ɨn tetej cɨme'e. Majta maɨn ɨ mej ti'iseijracaa, aɨ mu te'ityujchuiixɨ ɨ tyu'ujsiicu'u. Matɨ'ɨj mi a tyaja'ajraj a chuaata'a jemin aɨjna ɨ tyamueij tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Saulo. 59 Matɨ'ɨj ratu'axaca'a aɨjna ɨ Esteban, ayaa pu tiraatyajhuau ɨ Dioj jemi, tɨcɨn: ―Jesús, nyavastara'a, pata'aj ra'ancura'an i nyaxaijnyu'uca. 60 Aj pui'i titunutaca'a. Ayan tɨcɨn: ―Nyavastara'a, capaj aɨme jetze rapua'aritya'a aɨjna ɨ maj cɨn autyajturaa mueetzi jemi.―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. Tɨ'ɨqui huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Esteban.

Hechos 8

1 Ajta aɨn ɨ Saulo, aɨ pu ti'iseijracaa matɨ'ɨj raaje'ica maɨjna ɨ Esteban. Ajna xɨcajra'a jetze matɨ'ɨj raaje'ica, majta e'eyan autyajhuii mej a'ij pua'a hua'uruuren ca'anin cɨme'e aɨme ɨ mej tya'atzaahuate'e, ɨ maj maun a'utyáuuca'a anna Jerusalén. Majta e'eyan a'ucɨ́jxɨ nainjapua tɨj na'a aun tɨ huatacá'a u Judea, majta u Samaariya. Aɨ mu'u cai a'ucɨj aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. 2 Majta seica ɨ maj rɨ'ɨ tira'ara'aste ɨ hua'aye'ira, aɨ mu ra'ava'ana maɨjna ɨ Esteban tyaacan. Eihua mu rájxaamɨjri'ira'acaa. 3 Ajta aɨn Saulo, a'ij pua'a pu hua'aruurajcaa aɨme ɨ mej tya'atzaahuate'e. A'u tɨ na'a maj a'uchaatɨma'acaa, aɨ pu a'utyaru'ipicha'a u hua'achi'ita. Ajta hue'irája'apuana'a ɨ tyetyaca, ajta aɨme ma juuca. Naijmi'ica pu ti'itatú'irihua'a mej mi hua'unán. 4 Majta maɨn ɨ maj a'ucɨ́jxɨ, a'u tɨ na'a maj á'ujhua'anya'a, aɨ mu tihua'umuá'ate ɨ tyaɨte maɨjna cɨme'e ɨ nyuucari ɨ tɨ Dioj cɨn hue'irajtuaani. 5 Aj pui'i saɨj u a'atanye ajna a'ahua'a chajta'a tɨ aun e'ejtyema'acan aujna u Samaariya. Ayaa pu antyahuaa aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn Felipe. Aj pui'i autyejche tɨ tihua'uta'ixaate'en aɨjna jetze ma'acan ɨ Cɨriistu'u. 6 Eihua mu rá'ajaahuatya'acaa ɨ tyaɨte. Matɨ'ɨj raanamuajri'i aɨjna ɨ Felipe, ajta matɨ'ɨj tyu'useij a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj, eihua mu ra'atzaahuatya'acaa, a'ini ayaa pu rɨjcaa mej mi raamua'aree tɨ Dioj jetze araujca'anyajca'a. 7 Majta mui'itɨ huaruj ɨ maj tiyaaru'use hua'a tzajta'a seijra'acaa; eecan mu huajijhuaca'a aɨme ɨ tiyaaru'use matɨ'ɨj huiiraacɨ ɨ tyaɨte tzajta'a. Majta mui'itɨ mu huaruj ɨ maj cɨyaaxavi'i, majta ɨ maj ruɨɨca jetze cɨyaaxavi'i. 8 Aɨj mu cɨn huaujtyamua'ave tyamua'a naa aujna chajta'a. 9 Saɨj pu ajta a'utyavaaca'a tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Simón. Eecan pu rú'umua'areeracaa aɨjna tɨ ti'itɨ a'ij huáruuren aɨjna cɨme'e maj a'ij tya'utaseij ɨ tyaɨte. Pu'uri a'atee tɨ ayan rɨjcaa aɨjna ɨ Simón. Eihua pu a'ujtzaahuatya'aca'a aɨjna cɨme'e tɨ nu'u eecan ruxe'eve'e. 10 Naijmi'i mu ra'atzaahuatya'acaa, tɨj na'a tɨ'ɨrii, majta ɨ maj vaujsi. Meyan ti'ixaata tɨcɨn: ―Dioj pu hui jetze araujca'anye amɨjna mɨ tyaata'a. 11 Pu'uri a'ateevi'i aɨjna ɨ Simón tɨ ayan rɨjcaa mej mi a'ij tya'utaseij. Aɨj mu cɨn ra'atzaahuatya'acaa. 12 Majta aɨ mu rá'antzaahua tɨ'ɨj aɨn Felipe hua'uta'ixaa aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari ɨ tɨ ayan tira'axa ɨ tɨ jetzen tie'ijta ɨ Dioj, ajta ɨ tɨ cɨn raxaj ɨ Jesús jetze ma'acan. Aj mu mi huamuaɨ'ɨvijhuaca'a ɨ tyetyaca, majta ɨ juuca. 13 Ajta aɨn ɨ Simón, aɨ pu ajta rá'antzaahua. Ajta huamuaɨ'ɨvijhuaca'a. Eecan pu a'ij tya'utaseij aɨjna cɨme'e a'ij tɨ ye'i rɨjcaa aɨjna ɨ Felipe, ajta aɨjna cɨme'e tɨ ti'itɨ hua'utaseijra ɨ maj cɨn raamua'aree tɨ Dioj jetze araujca'anyajca'a aɨjna ɨ Felipe. Aɨj pu cɨn aɨn Simón autyejche tɨ á'ucha'acanye'en jamuan. 14 Matɨ'ɨj raamua'areeri'i aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, ɨ mej meri rá'antzaahua ɨ nyuucari ɨ tɨ Dioj jemi e'ema'acan aɨme ɨ maj Samaariya a'uchaatɨme, aj mu mi hua'utaityaca'a aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan aɨme jemi. 15 Matɨ'ɨj maun a'ará'a, aj mu mi raatahuaviiri'i ɨ Dioj tɨ'ij huatyaturan hua'a tzajta'a aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 16 A'ini'i caxɨ pu ya va'acaanyajca'a aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨ'ij huatyaturan hua'a tzajta'a. Majta aɨme ɨ tyaɨte, naijmi'i mu huamuaɨ'ɨvijhuaca'a nyuucajtze'en aɨjna ɨ Jesús. 17 Matɨ'ɨj mi maɨn ɨ maj hua'apua, aɨ mu hua'ava'amuara'axɨ an hua'amuutze'e aɨme ɨ tyaɨte. Matɨ'ɨj meyan huarɨj, aj pu xaa ya va'acaanye hua'a tzajta'a aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 18 Tɨ'ɨqui aɨn Simón raaseij tɨ ya va'acaanye aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj matɨ'ɨj seij ava'amuare'e an múutze'en, tɨ'ɨqui aɨn tumin hua'utá'amɨ'ɨcaa. 19 Ayaa pu tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Simón tɨcɨn: ―Sata'aj naata'an nyej neyan huarɨni, nyej seij avá'amuare'en, tɨ'ɨj ya va'acáanyen aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨ'ij aɨn huatyaturan aɨjna tzajta'a ɨ a'atɨ. 20 Aj pui'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Che'e antipua'are mɨ tumin, pajta muaa, a'ini pej pi peyan ti'imua'atze muaa paj tumin cɨn tyu'unanan ɨ Dioj tɨ tihua'ata'aca. 21 Capu hui ayan tiraavijte'e pej peyan tyu'utyavaɨre'en peijna cɨme'e. Capaj muaa huata'acɨ'ɨpua aɨjna cɨme'e ɨ paj cai rɨ'ɨ ti'itiá'acha'ɨ mua'a tzajta'a ɨ Dioj jemi. 22 Pata'aj raatapua'ajta peijna cɨme'e ɨ paj a'ij pua'a ti'iruure. Pata'aj hui raatahuavii ɨ Dioj, tɨ'ij aɨn Dioj timuaatauuni'i aɨjna cɨme'e ɨ paj rajtyau mua'a tzajta'a. 23 Ayaa nu ti'imuaseij mueetzi, eecan paj chueere mua'a tzajta'a. Tyamua'a paj tirajpueiitzi pua'ame paɨjna cɨme'e ɨ paj autyajturaa ɨ Dioj jemi.―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 24 Aj pui'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Simón tɨcɨn: ―Sata'aj raatahuavii ɨ Dioj tɨ ij cai ti'itɨ a'ij nyaruuren, patɨj pauchan tyu'utaxajtaca'a. 25 Aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan, aɨ mu tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte maɨjna cɨme'e ɨ maj raaseij a'ij tɨ ti'itɨ raaruu ɨ Jesús, majta hua'uta'ixaa ɨ nyuucari ɨ tɨ cɨn hue'irajtuaani ɨ Dioj. Mui'icaque mu meyan tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte maj a'uchaatɨme aujna u Samaariya. Matɨ'ɨj mi a'ucɨ́j anna Jerusalén. 26 Tɨ'ɨqui saɨj tyu'uxajtaca'a jamuan aɨjna ɨ Felipe. Ai pu aɨn pueenya'a aɨjna ɨ a'atɨ saɨj tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ Dioj jemi. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Aricu á'ura'a aate pujme'en aɨjna juyejra'a jetze tɨ Jerusalén a'ure'eninye'i u jetze pujme'en aujna Gaza a'ahua'a. Aijna juyejra'a jetze, ai pu aɨn pueen tɨ aun mu'utzíta'a a'ure'eninye'i. 27 Aj pui'i á'uraa aɨjna ɨ Felipe. A pu a'ucama'aca tɨ'ɨj a'atɨ antinájchaca'a tɨ Etiopía e'ema'acan. Aɨ pu aɨn pueen ɨ tu'uva'atajpi'ihuaca'a aɨjna ɨ a'atɨ. Va'acan cɨn pu ti'ityejvee aɨjna jemi ɨ mej jee Candace. Ayaa pu huataujmua'a Candace tɨcɨn hua'areina ɨ maj maun e'ema'acan aujna Etiopía. Aɨjna ɨ tu'uva'atajpi'ihuaca'a, aɨ pu antyujmua'areeraca'a tɨ tumin saɨra'aca'a. Aɨ pu anna a'atanye anna Jerusalén tɨ'ij Dioj a'utyaanajche. 28 Pu'uri aun pɨje'ejva aɨjna chuejra'a japua tɨ aun e'ema'acan. Aɨ pu jetze a'aracai ɨ carreta huama'aca. Yu'uxari pu jetze te'ejijva'acaa tɨ aɨn ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Isaías. 29 Aj pui'i aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, raata'ixaa aɨjna ɨ Felipe tɨcɨn: ―Ajtyaxɨ vejli'i amɨjna jetze mɨ carreta. Pata'aj ra'antinajche. 30 Taichijmá'a pu aɨjna ɨ Felipe ra'antinajchaca'a aɨjna ɨ a'atɨ. Tɨ'ɨqui aɨn Felipe raanamuajri'i ɨ tɨ te'ejijva'acaa aɨjna jetze ɨ yu'uxari aɨn tɨ ra'uyu'uxaca'a aɨjna ɨ Isaías tyaacan. Aj pui'i aɨn Felipe ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ni peyaue'ite ɨ paj ra'ajijve'e? 31 Aj pui'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: ―¿A'ini ti'irɨ'ɨri nyaj yau'eitaa na'ara'ani, tɨ pua'a cai a'atɨ naata'itii a'ij tɨ huataujmua'a ɨ nyuucari, nyej ni yau'eitaa na'ara'ani?―Yaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ a'atɨ. Aj pui'i raata'inee aɨjna tu'uva'atajpi'ihuaca'a tɨ aɨn Felipe antira'ani ɨ carreta jetze, tɨ nu'u a'ujyeijxɨ'ɨn jamuan. 32 Ayaa pu tyá'axajtacaa ɨ tɨ jetzen te'ejijva'acaa tɨ ayan tya'asɨɨmue'ihuacaa tɨcɨn: Meya'ujáj mej mi raaje'ica matɨj nu'u hua'arujca ɨ canya'axɨ. Ayaa pu'u eenya'a a'ame tɨj canya'a maj racáyejsin. A'ini ayaa pu aɨjna ɨ canya'a capu ave'enyuu, yaa cumu tɨ cai tyá'anrɨ'ɨre. Matɨ'ɨj meyan raatyaxaahuataca'a, ayaa pu che'etana'a cai te'eve'enyuuca'a aɨjna matɨ'ɨj a'ij pua'a raaruu. 33 Eihua pu nu'u tyu'utatyévi'iri'i aɨjna cɨme'e ɨ maj ra'utaxaahuari'iri'i. Capu a'atɨ japuan huanyúu aɨjna. Capu ajta a'ij ti'irɨ'ɨri tɨ a'atɨ ayan tyu'utaxaj cɨme'en aɨme ɨ huaacɨxa'astyamua'ame'en aɨjna ɨ a'atɨ a'ini aɨ pu nu'u ya'uvi'itɨ ɨ xaijnyu'ucara'ara'an tɨ'ij cai che'e iiyan seijra'a chaanaca japua. 34 Aj pui'i aɨn tɨ uva'atajpi'ihuaca'a, ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Felipe tɨcɨn: ―Pata'aj naata'ixaate'en, ¿ni rusaɨj tyaujxajta na'ari a'atɨ seij tyaxajta? 35 Aj pui'i aɨn Felipe autyejche tɨ raata'ixaate'en aɨjna cɨme'en ɨ tɨ ra'ajijva'acaa ɨ yu'uxari jetze. Aɨj pu huataxajtaca'a aɨjna ɨ nyuucari aɨjna cɨme'en a'ij tɨ ti'itɨ raaruu aɨjna ɨ Jesús. 36 Matɨ'ɨj mi ayée a'uré'enye a'u tɨ a'ajmuaa. Aj pui'i aɨn ɨ tu'uva'atajpi'ihuaca'a ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Felipe tɨcɨn: ―Casi'i, ya'acui ajmuaa. ¿Ni qui cai rɨ'ɨri paj náamuaɨ'ɨhua ineetzi? 37 Aj pui'i Felipe ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Tɨ pua'a petya'atzaahuatya'a mua'a tzajta'a, aj pu xaa nya'u huatarɨ'ɨristari. Aj pui'i ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ tu'uva'atajpi'ihuaca'a tɨcɨn: ―Nyaa nu xaa nya'u tya'atzaahuate'e tɨ aɨn Jesús i'i yaujra'an ɨ Dioj. 38 Aj pui'i raataij tɨ huatyechaxɨn ɨ carreta. Matɨ'ɨj mi acaacɨj ɨ maj hua'apua. Aj mu mi atyaacɨ a jaata'a. Tɨ'ɨqui aɨn Felipe raamuaɨ'ɨhuaca'a aɨjna ɨ tu'uva'atajpi'ihuaca'a. 39 Aj mu mi aiitacɨj a jaata'a. Ajta e'eyan aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ya'uvi'itɨ aɨjna ɨ Felipe iye'itzi cɨme'e. Ajta aɨn ɨ tu'uva'atajpi'ihuaca'a capu che'e raaseij ɨ Felipe a'ij tɨ huarupi. Capu amɨn a'ij, iya'uraa naa tyu'ujtyámua'ava'a. 40 Ajta, aɨn ɨ Felipe, au pu a'utaseijre ajna a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Azoto. Aɨ pu tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte aɨjna cɨme'e ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hue'irajtuaani. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj, ajtahua'a me yee tɨ huachájta'atajme, ajtahua'a meyee, ajta na'a cai a'ará'a ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cesarea.

Hechos 9

1 Meenti aɨn ɨ Saulo, ayan auj tihuá'anyeechacaa tɨ hua'ucui'ini aɨme ɨ maj ra'atzaahuatya'acaa aɨjna ɨ tavastara'a. Aɨj pu cɨn aɨjna u a'utéeseij aɨjna tɨ tihue'ijtya'acaa u teyujta'a. 2 Aj pui'i raatahuaviiri'i tɨ aɨn raatapijte'en ɨ yu'uxari ɨ tɨ cɨn u a'utyarute u teyujta'a ajta a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Damasco. Tɨ pua'a nu'u aun huaja'utyauuni ɨ tyaɨte ɨ maj nu'u ra'atzaahuatya'acaa ɨ nyuucari ɨ maj cɨn rɨ'ɨ tityaaju'ucaa ɨ Dioj jemi, aj pu nu'u i hue'irávi'itɨj hua'anajɨ'ɨca'axɨ'ɨn, tɨ'ij nu'u i hua'avi'itɨn u Jerusalén. 3 Tɨ'ɨj ari aun vejli'i auma'acaa ajna Damasco, iye'itzi cɨn pu eihua huatátzarajraa. Ute'e pu va'acaanye ajna a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Saulo. 4 Tɨ'ɨqui aɨn arajve a chuaata'a. Ti'itɨ pu huanamuajri'i tɨ ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Saulo, Saulo. ¿A'ini een cɨn peyan a'ij pua'a nyaruure? 5 Aj pui'i ayan tiraataihua'uri'i aɨjna ɨ Saulo tɨcɨn: ―¿A'ataani paj pueen, nyavastara'a? Aj pui'i ayan tyu'utánamuajre tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen i nyej i'i Jesús, i paj a'ij pua'a nyaruure. 6 Aj pui'i tavastara'a ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ajchesi, aricu u chajta'a. Aa mu muaja'uta'ixaate'esin a'ij pej ye'i huarɨni. 7 Majta maɨn ɨ maj jamuan á'ujhua'anya'a, au mu a'utyáuuca'a, camu che'e ave'enyuuca'a. Ti'itɨ mu xaa huanamuajri'i, aru camu a'atɨj a'a a'useij. 8 Aj pui'i ajche aɨjna ɨ Saulo. Tɨ'ɨj maunyeeraca'a, capu che'e atányeericaa. Matɨ'ɨj mi ra'anaví'ira'a ɨ muajca'ara'ara'an jetze, meya'uvi'itɨ u Damasco. 9 Ayaa pu a'atee a'achu cumu hueica xɨcaj tɨ arácuuni'i, ajta tɨ cai ti'itɨ huacuaa; ayaa pu che'eta na'a a'atee hueica xɨcaj tɨ cai ya'acara'a. 10 Saɨj pu a'utyavaaca'a aujna Damasco, a'atɨ tɨ ajta tya'atzaahuatya'acaa. Ayaa pu antyahuaaca'a tɨcɨn Ananías. Aj pui'i tavastara'a huataseijre jemin aɨjna ɨ Ananías. Ayaa pu tiraatajee tɨcɨn: ―Ananías. Aj pui'i ayan tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Ye'e nyaj huatejvee, nyavastara'a. 11 Aj pui'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ tavastara'a tɨcɨn: ―Aricu, aɨjna caayera'a jetze tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn tɨ huataujre'iye. Pata'aj hui paun tyu'utaihua'un ɨ Judás tɨ e'eche tɨ pua'a aun a'utácatii aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Saulo. Tarso pu hui e'ema'acan aɨjna ɨ a'atɨ. Aɨ pu rahuauhuau ɨ Dioj jemi. 12 A'atɨ pu nu'u huataseijre aɨjna jemi ɨ Saulo. Tevi pu huataseijre tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Ananías. Ajta ayan tyu'uséijre tɨ aɨn Ananías nu'u ra'ava'amuarej an múutze'en tɨ ij ajtahua'a atanyeere.―Ayaa pu tiraata'ixaa ɨ tavastara'a. 13 Aj pui'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Ananías: ―Casi'i, nyavastara'a. Mui'itɨ mu meri naata'ixaa a'ij tɨ ti'itɨ ruure aɨjna ɨ a'atɨ. Eecan pu nu'u a'ij pua'a hua'aruure aɨmej ɨ maj mua'atzaahuate'e aun maj a'uchaatɨme aujna Jerusalén. 14 Ajta ijii, aɨmej ɨ mej tie'ijta u teyujta'a, aɨ mu nu'u raata'a tɨ aɨn ya tanyen, tɨ'ij hue'iravi'itɨn hua'anajɨ'ɨca'axɨ'ɨn aɨmej ɨ maj muana'amiche mueetzi. 15 Ajtahua'a pu ayan tiraataij ɨ tavastara'a tɨcɨn: ―Aricu. Nyaa nu hui ra'ava'ahuau nyaɨjna ɨ a'atɨ tɨ'ij aɨn nyeetzi jetze ma'acan tihua'uta'ixaate'en aɨmej ɨ mej seij chuejra'a japua e'eche, ajta ɨ hua'arey. Aɨ pu hui ajta nyeetzi jetze ma'acan tihua'utá'ixaate'esin ɨ maj maun a'uchaatɨme aujna u Israel. 16 Ayej xaa nya'u, nyaa nu raataseijrate'esin nyaɨjna ɨ Saulo ɨ tɨ ayan tyu'ujxe'eve'e tɨ eihua rajpueiitzi a'ara'ani nyeetzi jetze ma'acan.―Ayaa pu tiraata'ixaa ɨ tavastara'a. 17 Aj pui'i á'uraa aɨjna ɨ Ananías. Au pu a'ará'a Judás tɨ e'eche. Aj pui'i aun a'utyajrupi u chi'ita. Ajta e'eyan ra'ava'amuarej an múutze'en aɨjna ɨ Saulo. Aj pui'i ayan tiraatataujte tɨcɨn: ―Ne'ihuaara'a, Saulo. Aɨ pu hui ayan tinaataij ɨ tavastara'a, aɨjna ɨ Jesús tɨ mueetzi jemi a'utaseijre patɨ'ɨj ya va'atamá'acaa. Ayaa pu tinaataij pej pi pajtahua'a atanyeere, ajta paj paɨjna jetze ara'aca'anyen ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj.―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Ananías. 18 Cɨme'en pu'u ayan tiraata'ixaa, aitácuurixɨ ɨ jɨ'ɨsaara'an jetze ɨ ti'itɨ naviira'an tɨ huatyaahua. Aj pu'i ajtahua'a atanyeeraca'a. Tɨ'ɨqui aɨn ajche aɨjna ɨ Saulo. Tɨ'ɨqui huamuaɨ'ɨvijhuaca'a. 19 Aj pui'i xaa tyu'ucuaa. Ajta ru'uhuatáca'anisti'iri'i. Au pu huatyajturaa hua'a jamuan ɨ maj tya'atzaahuate'e hua'apua, hueica xɨcaj, aujna u Damasco. 20 Aj pui'i autyejche tɨ tihua'uta'ixaate'en u hua'ateyujta'a. Ayaa pu tihua'amua'atyahua'a tɨ nu'u yaujra'an pueen ɨ Dioj aɨjna ɨ Jesús. 21 Naijmi'i ɨ maj raanamuajri'i, aɨ mu a'ij yá'useijracaa eecan. Ayaa mu tí'ixajtacaa tɨcɨn: ―¿Ni cai aɨn pueen ɨ tɨ a'ij pua'a hua'uruu anna Jerusalén aɨmej ɨ maj rana'amicha'a maɨjna ɨ Jesús? ¿Ajta ni cai aɨjna pu cɨn mu a'uve'eme tɨ'ij amɨn hue'iravi'itɨn hua'anajɨ'ɨca'axɨ'ɨn tɨ'ij hua'utatuire'en ɨ maj tie'ijta aujna teyujta'a anna Jerusalén?―Ayaa mu tyu'urixaatya'acaa. 22 Maaj pu'u eitze'e ru'uhuatáca'anisti'iri'i tɨ'ij aɨn ayan tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte. Eecan pu hua'utyaamue'itɨ aɨmej ɨ juriiyu ɨ maj Damasco e'eche aɨjna cɨme'e tɨ ayan tiraataxajtaca'a tɨcɨn: ―¡Ee, ayej ti'ayajna, aɨjna ɨ Jesús, ai pu aɨn pueen ɨ tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua! 23 A'atzu a'ateevi'ica, aj mu mi raaxa'apɨ'ɨntare aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan mej mi raaje'ica maɨjna ɨ Saulo. 24 Nain tujca'ari tzajta'a, majta nain tɨca'ari tzajta'a, au mu e'ityétya'aca'a tɨ a'apueerta a'u tɨ e'iraninyei ɨ juye. Ajta, aɨ pu raamua'areeri'i aɨjna ɨ Saulo tɨcɨn maraatyévi'ira. 25 Majta maɨn ɨ seica, ɨ mej tya'atzaahuate'e, aɨ mu ra'atyájra tzaacuri jetze tɨ ve'e. Matɨ'ɨj mi ra'acajtuaa tɨca'ɨmɨ a'atzaj cumu e'ita'a tɨca'a maɨjna ɨ Saulo ɨ jaxu'u jetze. Aj pui'i á'uraa. 26 Tɨ'ɨqui aun a'ará'a u Jerusalén. Aɨ pu raxe'eva'acaa tɨ hua'ajtyájaahuate'en aɨme ɨ mej tya'atzaahuate'e. Ma majta, camu raxe'eva'acaa a'ini majtzɨɨnya'acaa. Camu a'atzu ra'atzaahuatya'acaa tɨ aɨn ayan tya'atzaahuate'e aɨjna ɨ Saulo. 27 Capu amɨn a'ij, aɨ pu ɨ Bernabé, aɨ pu ra'ancure'evi'itɨ. Aj pui'i ya'uvi'itɨ aɨme jemi ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase. Ajta hua'uta'ixaa tɨ nu'u aɨn Saulo, aɨjna huaseij ɨ tavastara'a tɨ'ɨj nu'u a a'uma'aca juye jetze, ajta Saulo pu hua'uta'ixaa tzaahuati'ira'a cɨme'e aɨme ɨ maj Damasco e'eche. Aɨ pu tihue'ixaa Jesús jetze ma'acan. 28 Aɨj pu cɨn, aun a'utyajturaa aɨjna ɨ Saulo anna Jerusalén. Ajta aɨme hua'a jamuan á'ucha'acanya'a. Tihue'ixaatya'acaa Jesús jetze ma'acan tzaahuati'ira'a cɨme'e. 29 Seica pu ajta jamuan tyu'uxajtaca'a. Ai mu aɨn pueen ɨ mej ti'ixaxa'a hua'anyuuca cɨme'e ɨ griego. Eihua mu tyú'urixaatya'acaa maɨjna cɨme'e. Aɨ mu rátyesa'acaa maj raaje'ica. 30 Matɨ'ɨj aɨme ɨ maj ihuaamua'ame'en pueen ɨ mej tya'atzaahuate'e, matɨ'ɨj maɨn raamua'areeri'i, aj mu mi ya'uvi'itɨ maɨjna ɨ Saulo aujna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cesarea. Matɨ'ɨj mi raataityaca'a aun pujme'en chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Tarso. 31 Tɨj na'a a'u tɨ na'a maj a'uchaatɨme ɨ mej tya'atzaahuate'e, aujna a'ahua'a tɨ jetzen ajtyama'acan aujna Judea, ajta aujna Galileeya, ajta aujna Samaariya, naijmi'i mu rɨ'ɨ tityeechaatɨma'acaa tyamua'a naa. Eecan mu rucá'anyajcaa ɨ rutzajta'a. Majta maɨjna jetze araujca'anyajcaa ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ɨ tɨ rɨ'ɨ tihua'uta'a. Meti'itzɨɨnya'acaa aɨjna cɨme'e tɨ pua'a ti'itɨj cɨn ma'utya'ɨtzen ɨ Dioj jemi. Majta huatamui'iraca'a eihua. 32 Ajta aɨjna ɨ Pedro, aɨ pu á'ucha'acanya'a hua'amuaara ɨ i'ihuaamua'ame'en ɨ tavastara'a, aɨme pu ajta u a'uvá'amuaaraca'a ɨ seica ɨ mej tya'atzaahuatya'acaa. Au mu e'echajca'a, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Lida. 33 Seij pu huátyau aujna, tyaata'a tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Eneas. Pu'uri a'ateevi'ica arahueica ninye'ira'a tɨ huáca'atii ɨ utaatzi japua. Cɨyaaxara'acaa aɨjna ɨ a'atɨ. 34 Aj pui'i ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―¡Eneas! Jesús ɨ tɨ Dioj an yá'ujra ɨpuari japua, aɨ pu hui ti'imuahuaate'en. Ajchesi, pata'aj rɨ'ɨ raaruuren mɨ a'utaatzi. Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj pui'i ajche ɨ Eneas. 35 Majta maɨn ɨ maj aun huachaatɨma'acaa aujna Lida, majta maujna u Sarón, naijmi'i mu raaseij. Majta jajcuacan cɨn tyu'umuá'a. Mara'antzaahua micu maɨjna ɨ tavastara'a. 36 Saɨj tɨ nu'u ajta tya'atzaahuate'e, ajna a'ahua'a pu a'utyavaaca'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Jope. Jɨita'a aɨjna ɨ a'atɨ. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Tabita. Tabita, ayaa pu huataujmua'a hua'anyuuca cɨme'e ɨ griego tɨcɨn Doorca. Aɨ pu ayan rɨjcaa ti'itɨ cɨme'e tɨ i'i xa'apɨ'ɨn. Eihua pu hua'atyava'ɨrihua'a ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'iracaa. 37 Tɨ'ɨj Pedro auj aun a'utyavaaca'a aujna u Lida, tijcui'inyaca'a aɨjna ɨ Doorca. Tɨ'ɨqui huamɨ'ɨ. Seica mu racáɨɨri'i maɨjna ɨ mɨ'ɨchi. Matɨ'ɨj mi ru'utyajtua anna ta'anajca tɨ aitya'asi ɨ cuaartu. 38 A pu vejli'i pɨtyaja'arɨcɨ u Lida, ajna a'ahua'a Jope. Ajta au pu a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Pedro aujna u Lida. A'ini aɨme ɨ mej tya'atzaahuatya'acaa mu'uri ramua'areeraca'a tɨ aun a'utyavaaca'a, aɨ mu hua'utaityaca'a hua'apuaca mej mi ya'uta'ixaate'en a'ij tɨ ti'itɨj huarɨj. Ayaa mu ti'ijree tɨcɨn: ―Pata'aj hui ca'anacan a'ura'ani aujna Jope. 39 Tɨ'ɨqui Pedro á'uraa hua'a jamuan. Tɨ'ɨj aun a'ará'a, aɨ mu ya'uvi'itɨ anna tɨ aucá'a ɨ mɨ'ɨchi ɨ cuaartu tzajta'a. Majta maɨn ma juuca ɨ maj mua'antyújjɨɨmuajtaraca'a aɨjna cɨme'e maj huacuii ɨ hua'acɨna'ajmua'a, aɨ mu jemin a'ataváatɨma'acaa. Maujyeinyaca'a. Matɨ'ɨj mi tiraataseijra ti'itɨ cɨɨxuri, majta siicu'uri, ti'itɨ tɨ ti'itaahuacara'a aɨjna ɨ Doorca tɨ che'e ruuricaa. 40 Aj pui'i Pedro hua'utaij maj huiracɨɨnye. Aj pui'i titunutaca'a. Tɨ'ɨqui raatyahuau ɨ Dioj jemi. Pɨ pu ancure'evee tɨ'ij raaseij aɨjna ɨ mɨ'ɨchi. Aj pui'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―¡Tabita, ájchesi! Aj pui'i atanyeeraca'a. Tɨ'ɨj i raaseij aɨjna ɨ Pedro. Aj pui'i a'ujyeijxɨ caama japua. 41 Ajta e'eyan Pedro pu rajví'i muajca'ara'ara'an jetze. Aj pui'i ra'ajjáj. Tɨ'ɨqui aɨn Pedro, hua'utajee aɨme ɨ i'ihuaamua'ame'en, ajta aɨmej ma juuca ɨ maj antyujjɨmuajtaraca'a. Aɨj pu hua'utaseijra ɨ tɨ huamɨ'ɨ. Pu'uri i'i ruuricaa aɨjna. 42 Majta e'eyan nainjapua raamua'areeri'i aɨme ɨ maj maun a'uchaatɨma'acaa aujna Jope. Mui'itɨ mu rá'antzaahua maɨjna ɨ tavastara'a. 43 Ajta aɨn ɨ Pedro, a'atzu pu aun a'utyajturaa aujna u Jope. Saɨj pu jemi a'ucatii tɨ navij ti'ihua'aca. Simón pu antyahuaaca'a aɨjna ɨ a'atɨ.

Hechos 10

1 Meenti saɨj aun a'utyavaaca'a ajna a'ahua'a chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Cesarea. Ayaa pu antyahuaaca'a aɨjna ɨ tyaata'a tɨcɨn Cornelio. Aɨ pu aɨn pueenya'a ɨ hua'acapitan ɨ mej meyan antya'aruu tɨcɨn xantaaru'u ɨ mej Italia e'ema'acan. 2 Aɨjna ɨ Cornelio, eihua pu rana'amicha'a ɨ Dioj, majta ɨ seica ɨ tyaɨtestyamua'ame'en. Cornelio pu ajta ra'astyahua'a ɨ hua'aye'ira aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Eihua pu hua'utavaɨ tumin cɨme'e, ajta rahuauca'a eihua ɨ Dioj jemi. 3 A'anaj pu ayan tyuju'urɨj. A'atzaj tya'acáará'a ɨ tacuarixpua e'ita'a ucama'aca ɨ xɨcaj, tɨ'ɨj ti'itɨ huataseijre. Cu xuee tevi utyajrupi u chi'ita a'u tɨ a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Cornelio. Raaseij tyamua'a naa. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua ɨ Dioj jemi aɨjna tɨ huataseijre. Aj pui'i ayan tiraatajee tɨcɨn: ―¡Cornelio! 4 Tɨ'ɨqui rajseíra'ajraa. Ti'itzɨɨnya'aca'a aɨjna ɨ Cornelio. Aj pui'i ayan tiraataihua'uri'i tɨcɨn: ―¿Ti'itaani, nyavastara'a? Aj pui'i ayan tiraata'ixaa aɨjna tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua tɨcɨn: ―Dioj pu hui ra'ancura'a nain ɨ paj peri raahuaviiri'i, ajta ɨ paj cɨn hua'utavaɨ ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. 5 Pata'aj hua'utaijte'en ɨ tyetyaca maj u a'uju'un maujna u Jope, mej mi ya'uve'evi'itɨn maɨjna ɨ Simón tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Pedro. 6 Au pu hui a'utyejvee seij jamuan tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Simón. Navij pu ti'ihua'aca aɨjna ɨ Simón. A pu vejli'i e'eche a'u tɨ jaj a'avastɨme. Aɨ pu hui timuaata'ixaate'esin a'ij pej ye'i huarɨni.―Ayaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua. 7 Aj pui'i á'uraa aɨjna ɨ tevi tɨ tira'ixaa aɨjna ɨ Cornelio. Aj pui'i aɨn Cornelio, hua'apuaca huataityaca'a ɨ maj ravaɨre'e. Seij pu ajta seij huataityaca'a tɨ i'i xantaaru'u. Eecan pu ra'astyajca'a ɨ hua'aye'ira aɨjna cɨme'e aɨjna ɨ xantaaru'u. 8 Nain pu hua'uta'ixaa a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. Aj pui'i hua'utaityaca'a maj nu'u u a'uju'un u Jope. 9 Yaa ruijmua'ate'e yee a'atzaj tacuarixpua, matɨ'ɨj meri a vejli'i auju'ucaa u chajta'a, aj pui'i Pedro antiraa ɨ chi'i japua a'u tɨ a'upa'atza tɨ'ij raatyajhuauni ɨ Dioj jemi. 10 Eecan pu huata'icuataca'a. Pu'uri ayan ti'ijxe'eva'acaa tɨ tyu'ucua'ani. Matɨ'ɨj mauj rɨ'ɨ ti'iruurajcaa ɨ tɨ ti'icua'ani, aj pui'i ti'itɨ huataseijre ɨ jemin. 11 Ayaa pu aɨjna tyu'useij tɨ nu'u antaujcu u tajapua. Ti'itɨ pu a e'icáma'acaa a ute'e, saavana ti'itɨ, muaacuaque'e pu uhue'isquiinajme, ajta antijɨ'ɨqui'ihuaca'a. 12 Naijmi'i mu tityé'eseijra'acaa aɨjna jetze ɨ saavana naijmi'i ɨ animaalis, ɨ maj muaacuaca ajtyaɨɨcajmee, majta ɨ maj chuaata'a huacɨ'ɨca, ɨ maj a'usinuurejye'i, majta ɨ maj rá'ara'ive. 13 Aj pui'i a'atɨ huanamuajri'i tɨ ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Pedro, ájchesi. Iiya'a huá'ucui'i pata'aj iiya'a huá'ucua'ani. 14 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tyu'utanyúu tɨcɨn: ―Canu xaa nya'u. Canu a'anaj racua'ani ɨ tɨ cai tata'aca ɨ taye'irá na'ari ti'itɨ tɨ xana'avi'ire'e. 15 Ajtahua'a a'atɨ huanamuajri'i. Ayan tɨcɨn: ―A'ini nain pu rɨ'ɨ tyu'utyájtua ɨ Dioj, capej che'e peyan ti'ixajta yee xana'avi'ire'e. 16 Ayaa pu'u, hueicacajretze. Ajtahua'a tíraa ute'e u tajapua aɨjna ɨ saavana. 17 Eecan pu ti'imuajcaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn a'iqui een cɨn ya tanye aɨjna mɨ ti'itɨ, a'iqui te'eme ijii aɨjna cɨme'e ɨ hua'aye'ira. Auche'e pu ti'imua'ajcá matɨ'ɨj maɨn a'ará'a ta'apueerta aɨme ɨ tɨ huaja'utaityaca'a aɨjna ɨ Cornelio. Aɨ mu tyu'utaihuau a'u tɨ e'echajca'a aɨjna ɨ Simón. Matɨ'ɨj maun a'ará'a. 18 Aj mu mi ca'anin cɨn hua'utajee tɨ pua'a nu'u aun á'uca aɨjna ɨ Simón tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Pedro. 19 Ajta aɨjna, auche'e pu ti'imuajcaa aɨjna cɨme'e ɨ tɨ huataseijre ɨ jemin. Aj pui'i ayan tiraata'ixaa ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tɨcɨn: ―Simón, seica mu hui muahuauhuau. Ma hueica aɨme ɨ maj muaatyahuauunyen. 20 Ajchesi. Pata'aj acajra'ani. Pej pi a'ura'ani hua'a jamuan. Capej ti'itzɨɨnya'a a'ini nyaa nu hua'utaityaca'a. 21 Aj pui'i acajraa aɨjna ɨ Pedro a'u maj a'utyáuuca'a. Tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Nyaa nu nyaɨn pueen i sej nyahuauhuau. ¿Ti'itajni cɨn ya sava'aju'un? 22 Aj mu mi meyan tityaatanyúu tɨcɨn: ―Ayaa tu een cɨn yava'aju'un aɨjna jetze ma'acan aɨjna ɨ Cornelio ɨ tɨ hua'acapitan. Rɨ'ɨ pu hui ti'itevi. Eihua pu hui rana'amiche'e ɨ Dioj. Ajta naijmi'i mu rɨ'ɨ tirajcha'ɨ ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. Saɨj tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ Dioj jemi, aɨ pu raata'ixaa tɨ aɨn mueetzi huataijta paj nu'u a'ura'ani aa tɨ e'eche aɨjna, tɨ'ij aɨn Cornelio muaanamua nain cɨme'e a'achu paj pana'a caj tihua'utá'ixaate'esin ɨ nyuucari.―Ayaa mu tiraata'ixaa. 23 Tɨ'ɨqui aɨn hua'uta'inee maj utyarute u chi'ita. Au mu a'utyajturaa aujna. Yaa ruijmua'ate'e yee pu á'uraa aɨjna ɨ Pedro hua'a jamuan ɨ maj hueica. Majta seica mu a'ucɨj i'ihuaamua'ame'en ɨ maj tya'atzaahuate'e maun e'echajca'a aujna u Jope. 24 Majta seij jetze ɨ xɨcaj, au mu a'ará'a u Cesarea. Aɨ pu hua'achu'eva'acaa aɨjna ɨ Cornelio. Aɨj pu cɨn hua'utajee ɨ ru'ihuaamua'a, ajta ɨ ru'amiincustyamua'a. Naijmi'i mu tyujsaɨj u chi'ita. 25 Tɨ'ɨj Pedro u a'utyajrupi u chi'ita, aɨ pu ra'antinajchaca'a aɨjna ɨ Cornelio. Aj pui'i aɨn Cornelio a a'arajve a vejli'ipuan ɨ Pedro. 26 Aj pui'i aɨn Pedro pu ra'ajjáj. Ayaa pu tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Huatyechaxɨ, tevi nu'u pueen inyaa. 27 Matɨ'ɨj a'atzu tyu'uxaata rujɨɨmua'a, matɨ'ɨj mi utyajrupi u chi'ita. Tɨ'ɨqui aɨn Pedro hua'useij ɨ maj tyujsaɨj eihua ɨ tyaɨte. 28 Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Muan xu ru'umua'aree ɨ taye'irá tɨ cai tata'aca ityejmi i tyaj Israel jetze ajtyama'acan tyaj nu'u cai teyan tityaaja'ujhua'anye'en aɨme jamuan ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan ni tyaj nu'u cai teyan tihua'amuaara. Ma ajta Dioj pu naataseijra tɨ cai ayan tiraavijte'e nyej neyan tiraaxajta yee capu amɨn tya'aste amɨjna ɨ a'atɨ nusu yee xana'avisi'i pu seijre'e amɨjna. 29 Aɨj mu cɨn, naatajé meijna i ta'ihuaamua'a nyaj nu'u mu a'uve'eme'en, canu ti'itɨ a'ij tyu'utaxajtaca'a. Ayaa nu ti'ijxe'eve'e nyaj raamua'aree a'iqui een cɨn sanaatajee.―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 30 Aj pui'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Cornelio tɨcɨn: ―Pu'uri hui tyauumé muaacua xɨcaj, ayaa nu nyeche huatacai, nyahuánitzi'ive'e. Nyajta raatyahuau ɨ Dioj jemi, a'atzaj cumu e'ita'a ucama'aca ɨ xɨcaj. Tɨ'ɨqui a'atɨ huataseijre inyeetzi jemi. Naa pu ti'ityamastajye'icaa aɨjna ɨ tɨ ru'ucávɨjcaa. 31 Ajta ayan tinaata'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn: “Cornelio, Dioj pu nu'u ari raanamuajri'i aɨjna ɨ paj raatyahuau ɨ jemin. Ajta aɨ pu ra'utamua'areeri'i a'achu paj caj tihua'utapueijve ɨ maj cai a'ij ti'ijviicue'i. 32 Pata'aj hui hua'utáite maj u a'uju'un aujna u Jope. Miche'e nu'u ya'uve'evi'itɨn maɨjna ɨ Simón, tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Pedro. Aa pu á'uca a'u tɨ e'eche ɨ Simón, aɨjna tɨ navij ti'ihua'aca. Aa pu nu'u e'eche ajna vejli'i jaj tɨ a'avastɨme.” Ayaa pu hui tinaata'ixaa. 33 Aɨj nu cɨn ca'anacan hua'utaityaca'a mɨ seica mej mi muaaja'utájeeve. Xa'apɨ'ɨn paj huarɨj pej peri mu ya'uve'enye. Yaa tu'uri, ticu, naijmi'i u'utyáuu. Dioj pu ramua'aree a'ij tyej ye'i ti'ijxe'eve'e, tyata'aj naijmi'i raanamua a'achu tɨ na'a caj aɨn tavastara'a timuaataíj pej titaata'ixaate'en.―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Cornelio. 34 Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Nu'uri xaa neyan ti'inityejte'e ijii tɨcɨn ayej xaa nya'u ti'ayajna aɨjna jemi ɨ Dioj naijmi'i mu meyan tityaatanyúu tɨcɨn Dioj pu ayan che'eta na'a ti'ijxe'eve'e naijmi'ica cɨme'e tɨj ajta ityejmi. 35 Naijmi'ica pu a'ancure'evi'itɨ ɨ Dioj aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj rɨ'ɨ tirata'aca, majta maj xa'apɨ'ɨn rɨcɨ. Capu Dioj jetze ruxe'eve'e tɨ pua'a seij chuejra'a japua mé'ema'acantan maɨjna ɨ a'ataɨn. 36 ’Ai pu hui aɨn pueen ɨ nyuucari ɨ tɨ Dioj cɨn ayan tihua'utajée aɨmej ɨ huaacɨxa'astyamua'ame'en aɨjna ɨ Israel tyaacan. Aɨ pu ayan tihua'uta'ixaa ɨ nyuucari cɨme'e tɨ tyu'utyamua'aviste'e aɨjna cɨme'e tɨ hua'a japua huanyúu aɨjna ɨ Jesús ɨ tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. Aɨjna ɨ tɨ tavastara'a pueen ityejmi, aɨ pu taata'a tej ti rɨ'ɨ tityaatyáturan ɨ Dioj jemi. 37 ’Xu'uri ramua'aree a'ij tɨ ye'i ti'itɨ huarɨj aujna a'ahua'a tɨj na'a nainjapua u Judea. Au pu autyejche aujna u Galileeya tɨ'ɨj aɨn tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte, ajta tɨ'ɨj raamua'ɨhuaca'a aɨjna ɨ Juan. 38 Dioj pu ya'utaityaca'a ɨ ruxaijnyu'uca tɨ'ij aɨn jemin huatyaturan ɨ Jesús. Ajta aɨn ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨj pu jetze araujuca'anyajca'a aɨjna ɨ Jesús. Tɨ'ɨqui á'ucha'acanya'a a'araa. Ayaa pu i'irɨjcaa ɨ tɨ í'ixa'apɨ'ɨn cɨme'e. Ajta tihua'ahua'atyahua'a naijmi'ica ɨ maj rajpueijtzi maɨjna cɨme'e tɨ tiyaaru'u tihue'ijtya'acaa. Ayaa pui'i rɨjcaa aɨjna ɨ Jesús a'ini Dioj pu raatavaɨ. 39 ’Tyan tu raaseij nain cɨme'e a'ij tɨ huarɨj iiya a'u mej e'eche aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan ajta anna Jerusalén. Aɨ mu rá'utatai ɨ cɨye jetze ta'utácúruu. Ayaa mu hui een cɨn raaje'ica maɨjna ɨ Jesús. 40 Ajta, Dioj pu ajtahua'a raatatɨste ɨ xaijnyu'ucara'ara'an tɨ'ɨj tyauuma'aca hueica xɨcaj tɨ huamɨ'ɨ. Aɨj pu cɨn ajtahua'a huatarú aɨjna ɨ Jesús. Ajta Dioj pu hui hua'uta'a mej mi seica raaseij. 41 Camu naijmi'i raaseij, silu aɨ mu'u ɨ tɨ hua'ave'evi'itɨ ɨ Dioj. Ityan tu tyaɨn pueen i tyaj tyu'ucuaa, tyajta hue'í jamuan aɨjna ɨ Jesús tɨ'ɨj a'itara'a a'u maj avá'anámi'ihuajmee ɨ mɨ'ɨchite. Tyan tu hui xaa nya'u raaseij. 42 ’Aɨ pu titaataij tej ti tihua'uta'ixaate'en ɨ tyaɨte, tyajta teyan tiraataxaj yee Jesús pu aɨn pueen ɨ tɨ Dioj ra'antihuau aɨjna cɨme'e ɨ tɨ hua'uxɨjte'en naijmi'ica ɨ tyaɨte, ɨ maj mauj ruurijmee, majta ɨ mej meri huacuii. 43 Ajta ɨ maj títyatatyá'aca'a maɨjna cɨme'e mej Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'ata'a, naijmi'i mu tyu'utaxajtaca'a maɨjna cɨme'e tɨ pua'a nu'u a'atɨ tɨ na'a rá'antzaahuate'en aɨjna ɨ Jesús, nain pu nu'u cɨn tiraatauuni'ira ɨ tɨ cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi nyuucajtze'en ɨ Jesús. 44 Auche'e pu tí'ixajtacaa aɨjna ɨ Pedro, tɨ'ɨj aɨn xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj ya va'acaanye. Tɨ'ɨqui huatyajturaa hua'a tzajta'a naijmi'ica jemi aɨme ɨ maj raanamuajri'i a'ij tɨ tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 45 Seica mu majta a a'utyáuuca'a ɨ maj aɨme jetze ajtyama'acan ɨ mej tya'atzaahuate'e, ɨ maj majta aɨme jetze ajtyama'acan ɨ maj ra'antisi'iche ɨ runavij ɨ ta'antyujvi'irajmee ɨ hua'asa'atapu'u jetze. Eecan mu rɨ'ɨ ta'utaséij aɨme maɨjna cɨn tɨ Dioj ajta raatyajtuaa ɨ ruxaijnyu'uca aɨme jemi ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan. 46 Ayaa mu een cɨn rɨ'ɨ ta'utaséij a'ini ayaa mu tihua'unamuajri'i ɨ maj seica nyuucari cɨn tí'ixajtacaa, majta eecan mu rɨ'ɨ tirata'acara'a ɨ Dioj. 47 Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn: ―Ayaa mu che'eta mana'a tira'ancura'a ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj tyatɨj ityan. Ayej nya'ase, capu maa a'atɨ tɨ hua'uta'ijmɨ maj cai rumuaɨ'ɨhua aɨme ɨ tyaɨte. Capu xaa nya'u maa a'atɨ. 48 Ajta e'eyan hua'utaij maj huaujmuaɨ'ɨhua nyuucajtze'en aɨjna ɨ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨriistu'u pueen, ɨ tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj, matɨ'ɨj mi maɨn ɨ maj huamuaɨ'ɨvijhuaca'a, aɨ mu raatahuaviiri'i maɨjna ɨ Pedro tɨ aɨn a a'utyaturan hua'a jamuan a'achu cumu hua'apua xɨcaj, hueica xɨcaj.

Hechos 11

1 Aj mu mi aɨme ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ara'ase, majta aɨme ɨ mej ihuaamua'ame'en pueen ɨ maj maun a'uchaatɨme nainjapua ɨ Judea, aɨ mu raamua'areeri'i tɨcɨn aɨ mu majta ra'ancura'a ɨ nyuucari ɨ tɨ aɨjna jetze a'uve'eme ɨ Dioj aɨme ɨ mej seij chuejra'a japua e'ema'acan. 2 Tɨ'ɨj aɨn Pedro anna a'ará'a anna Jerusalén, majta e'eyan aɨme ɨ mej tya'atzaahuate'e, ɨ maj ra'antisi'iche ɨ runavij, a'ij mu pua'a tiraatajee maɨjna. 3 Meyan tɨcɨn: ―A'ij paj pua'a huarɨj a'ini aɨme paj huaja'uvá'amuaaraca'a ɨ maj cai ra'antisi'iche ɨ runavij, pajta hua'a jamuan tyu'ucuaa.―Ayaa mu tyu'utaxajtaca'a aɨme. 4 Aj pui'i Pedro autyejche tɨ tihua'uta'ixaate'en nain a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj. 5 Ayan tɨcɨn: ―Au nu chajta'a a'utyavaaca'a ajna Jope. Nyaraatyáhuausima'acaa ɨ Dioj jemi. Aj pui'i ti'itɨ inyeetzi jemi huataseijre, saavana ti'itɨ tɨ ute'e a e'icaanye. Muaacuaque'e pu ajtaujhue'isquiinajmee, ajta antijɨ́'ɨqui'ihuacaa. An pu hui e'icaanye a'u nyaj a'ujcatii. 6 Nyaa nu raseijracaa. Aj nu ni aɨme huaseij aɨjna tzajta'a ɨ saavana eihua mu animaalis, ɨ maj muaacuaca ajtyaɨɨcajmee, majta ɨ maj simuaruuni, majta ɨ maj chuaata'a huacɨ'ɨca ɨ maj a'usinuurejye'i, majta ɨ maj rá'ara'ive. 7 ’Nyatɨ'ɨj ni nyaɨjna huanamuajri'i. Aj pui'i a'atɨ ayan tinaata'ixaa tɨcɨn: “¡Pedro, ájchesi! Iiya'a huá'ucui'i, pata'aj huá'ucua'ani.” 8 Ayaa nu hui tyu'utanyúu tɨcɨn: “Nyavastara'a, canu xaa nya'u, a'ini canu a'anaj raacuaa ti'itɨ tɨ cai tata'aca ɨ taye'irá nusu ti'itɨ tɨ xana'avi'ire'e.” 9 ’Ute'e pu hui pujme'en ajtahua'a a'atɨ ayan tinaata'ixaa tɨcɨn: “A'ini nain pu tyu'utaahuaca'a ɨ Dioj, capej che'e peyan ti'ixajta yee xana'avi'ire'e.” 10 Hueica pu ayan tyuju'urɨj. Ajta e'eyan tíraa ute'e u tajapua aɨjna ɨ saavana. 11 ’Cɨme'en pu'u tíraa, seica mu hui u a'ará'a aujna a'u nyaj a'ucatii inyaa. Ma hueicaca'a aɨme. Au mu nu'u huaja'utaityaca'a u Cesarea mej mi naahuauni inyeetzi. 12 Ajta aɨn ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨ pu naataij nyaj nu'u a'ura'ani hua'a jamuan, nyaj nu'u cai hua'atzɨɨnya'a. Aɨ mu majta a'ucɨj nya jamuan aime i ta'ihuaamua'a i maj arájsevi. Naijmi'i tu a'utyajrupi u chi'ita a'u tɨ e'eche aɨjna ɨ a'atɨ. 13 ’Aɨ pu taata'ixaa tɨ nu'u saɨj huataseijre ajna a'u tɨ e'eche. Aɨjna ɨ tevi, aɨ pu aɨn pueenya'a saɨj tɨ nu'u ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ Dioj jemi. Ayaa pu nu'u tiraata'ixaa aɨjna ɨ tevi tɨcɨn: “Pata'aj hua'utaite mɨ tyetyaca aujna u Jope mej mi u ya'utajeeve aɨjna ɨ Simón tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Pedro. 14 Aɨ pu nu'u timuaata'ixaate'esin a'ij tɨ ye'i Dioj timuaatauuni'ira ajta naijmi'ica aɨme a'atyaɨtestyamua'a.” Ayaa pu hui tiraata'ixaa aɨjna ɨ a'atɨ. 15 ’Nyatɨ'ɨj autyejche nyej tihua'uta'ixaate'en, aj pui'i yava'acaanye aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Aɨ pu hui a'utyajturaa hua'a tzajta'a aɨme. Ayaa pu che'etana'a tyu'utyajturaa ityejmi tzajta'a. 16 Aj nu ni ra'utamua'areeri'i nyaɨjna ɨ tɨ ayan tyu'utaxajtaca'a ɨ tavastara'a tɨcɨn: “Ayaj xaa nya'u ti'ayajna, aɨjna cɨme'e ɨ Juan, aɨ pu nu'u hua'umuaɨ'ɨhuacara'a jaj cɨme'e. Aru aɨ pu xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj huatyaturaasin mueetzi tzajta'a.” Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ tavastara'a. 17 ’Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a Dioj ayan che'etana'a tihua'utapueijve'en ɨ tɨ ajta taatapueijve ityejmi tyatɨ'ɨj rá'antzaahua aɨjna ɨ Jesús ɨ tɨ Dioj an yá'ujra ɨ ɨpuari japua, a'ini auj ti'irɨ'ɨri nyaj ra'antimue'itɨn ɨ Dioj.―Ayaa pu'u tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Pedro. 18 Matɨ'ɨj raanamuajri'i maɨjna i'ihuaamua'ame'en ɨ maj maun a'uchaatɨme aɨnna Jerusalén, camu che'e ti'itɨ xajtaca'a, silu rɨ'ɨ mu tiraata'a ɨ Dioj tɨcɨn: ―Huatyaxcui'ihua, pu'uri hui Dioj hua'uta'a ɨ mej seij chuejra'a japua e'eche mej mi jajcuacan cɨn tyu'umua'ati mej mi ruuri mua'ara'ani tɨj na'a rusen cɨme'e. 19 Majta maɨn ɨ maj a'ucɨ́jxɨ maɨjna cɨme'e ɨ maj seica raaje'ica maɨjna ɨ Esteban, majta a'ij pua'a hua'uruu aɨme ɨ mej tya'atzaahuate'e, aɨ mu a'ɨmɨ a'ucɨ́jxɨ. Au mu a'ará'a ajna a'ahua'a Fenicia, majta seica ajna a'ahua'a Chipre, majta seica ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Antioquía. Aɨme mu huata'ixaa ɨ nyuucari ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 20 Majta ɨ seica ɨ mej Chipre e'ema'acan aɨme jamuan ɨ mej Cirene e'ema'acan, aɨ mu maun a'atanye maujna u Antioquía. Aj mu mi autyajhuii maj hua'uta'ixaate'en aɨme ɨ maj hua'anyuuca cɨn ti'ixaxa'a ɨ griego. Aɨj mu hua'uta'ixaa ɨ nyuucari ɨ tɨ tyu'utyamua'aviste'e aɨjna jetze ma'acan ɨ tavastara'a aɨjna ɨ Jesús. 21 Eihua pu hua'utavaɨ ɨ tavastara'a. Aɨj mu cɨn mui'itɨ rá'antzaahua. Majta ra'ancure'evi'itɨ ɨ tavastara'a. 22 Majta maɨn ɨ mej tya'atzaahuate'e, ɨ maj maun a'uchaatɨme anna Jerusalén, matɨ'ɨj maɨn raanamuajri'i a'ij tɨ ti'itɨ huarɨj, aɨj mu huataityaca'a ɨ Bernabé aujna Antioquía. 23 Tɨ'ɨj aun a'ará'a aɨjna ɨ Bernabé, tɨ'ɨqui raaseij tɨ Dioj rɨ'ɨ tyu'uruu hua'a jemi. Aɨj pu cɨn eecan huataujtyamua'ave aɨjna ɨ Bernabé. Ayaa pu tihua'uta'ixaa maj nu'u u huatyaujca'anen ɨ rutzajta'a mej mi mauj ra'atzaahuatya'a ɨ tavastara'a. 24 Ayaa pu tyu'uruu aɨjna ɨ Bernabé, a'ini rɨ'ɨ pu ti'itevistacaa. Eecan pu aɨjna jetze araujca'anyajca'a ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. Ajta eihua pu tya'atzaahuatya'acaa. Aɨj pu cɨn eihua hua'utyaamue'itɨ ɨ tyaɨte mej mi rá'antzaahuate'en maɨjna ɨ tavastara'a. 25 Tɨ'ɨjta'i á'uraa aɨjna ɨ Bernabé aujna u Tarso tɨ i raahuauni aɨjna ɨ Saulo. 26 Tɨ'ɨqui ráatyau. Aj pui'i aun ya'araavi'itɨ aujna Antioquía. Au mu a'atee hua'a jamuan ɨ mej tya'atzaahuate'e a'achu cumu sei ninye'ira'a. Majta tihua'umuá'ate eihua ɨ tyaɨte aɨjna ɨ Bernabé, ajta aɨjna ɨ Saulo. Aujna u Antioquía, majta maɨn ɨ tyaɨte anacaican mu meyan hua'utamuájtyacaa tɨcɨn cristianos mu pueen. 27 Aɨjna xɨcajra'a jetze, seica mu u a'ará'a aujna Antioquía Jerusalén maj a'araacɨ. Aɨ mu maɨn pueenya'a ɨ maj Dioj jetze ma'acan ti'ixaxa'a. 28 Ayaa pu antyahuaaca'a saɨj tɨcɨn Agabo. Aɨ pu a a'utyeechaxɨ a e'ita'a hua'a tzajta'a. Aɨj pu jetze araujca'anyajca'a ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, tɨ'i ayan tihua'uta'ixaate'en tɨ nu'u huatuuri'ihua a'ame nainjapua iiyan chaanaca japua. (Ayaj xaa nya'u tyuju'urɨj tɨ'ɨj aɨn tie'ijtacaa aɨjna ɨ rey tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Claudio.) 29 Aj mu mi maɨn ɨ mej tya'atzaahuate'e ɨ maj maun a'uchaatɨme aujna Antioquía, aɨ mu raaxa'apɨ'ɨntare maj tihua'utaiti'i aɨme ɨ ru'ihuaamua'a aujna Judea ɨ maj cɨn huataujvaɨre'en, seij majta seij mej meyan tihua'utapueijve'en a'achu maj caj ti'ijviicue'i. 30 Ayaa mu huarɨj. U mu tihuaja'utaiti'iri'i nain ɨ mej tihua'utapueijve. Ajta aɨn ɨ Bernabé, aɨjna jamuan ɨ Saulo, aɨ mɨ hua'utatui ɨ hua'avaujsimua'a aɨme ɨ maj maun a'utyáuuca'a anna Jerusalén.

Hechos 12

1 Ajta, aɨjna xɨcajra'a jetze, aɨjna ɨ rey ɨ Herodes, aɨ pu autyejche tɨ hua'avivi'i seica ɨ mej tya'atzaahuate'e tɨ'ij a'ij pua'a hua'uruuren. 2 Aɨ pu raataijtaca'a maj raaje'ica ɨ Jacobo, ɨ tɨ ja'atzaara'an pueen aɨjna ɨ Juan. Aɨ mu ra'antiveijchaca'a ɨ muura'an. 3 A'ini aɨ pu ramua'areeraca'a tɨ hua'aranajchaca'a aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan tɨ aɨn ayan tyu'uruu, aɨ pu ajta huateevi'i aɨjna ɨ Pedro, ajna matɨ'ɨj maɨn tí'iyestyajcaa maɨjna cɨme'e maj racua'aca ɨ pan tɨ cai cujchira'a. 4 Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj ɨ Herodes tɨ ra'ityaana aujna carcel. Eihua mu rachaɨca'a meyan muaacua ma'a. Majtahua'a meyee mamuaacua ma'a. Majtahua'a muaacua ma'a. Majtahua'a meyee muaacua ma'a. Ayaa pu aɨn ti'imuajcaa tɨ ajna ru'irajtuaani mej mi raaseij naijmi'i ɨ tyaɨte. Ayaa pu tyu'umuá'a tɨ ayan huarɨni, tɨ'ɨj tya'anaara'an ɨ maj tyu'uyé'este maɨjna cɨme'e canya'axɨ maj cui'ica. 5 Aɨj pu cɨn aɨn Herodes rachaɨca'a aɨjna ɨ Pedro. Ma majta ɨ mej tya'atzaahuate'e, aɨ mu a'ujca'anyaacan cɨn rahuauca'a ɨ Dioj jemi maɨjna cɨme'e ɨ Pedro. 6 Yaa ruijmua'ate'e yee pu huatyatɨca'araca'a pu ru'irajtuaniche'e mej mi raaseij ɨ tyaɨte, ajta aɨn ɨ Pedro i'icujcaa. A e'ita'a a'ura'aca'itɨ anajɨ'ɨqui'ihuaj cadeena cɨme'e ruɨɨca jetze, ajta rumuajca'a jetze. Majta ɨ xantaaru'u maj hua'apua, aɨ mu ajtatápi'ihuajma'acaa maɨjna jetze ɨ Pedro. Majta seica ɨ xantaaru'u, au mu a e'ityáuuca'a ta'apueerta, maj rachaɨca'a. 7 Aj pui'i iye'itzi cɨme'e, saɨj huataseijre jemin. Aɨ pu aɨn pueen saɨj tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ tavastara'a jemi. Ajta uhuanyeeri'icɨra'ajraa aujna u carcel. Aj pui'i raataruurajxɨ aɨjna ɨ tevi. Raajɨste aɨjna ɨ Pedro. Ayan tɨcɨn: ―Ca'anacan, ájchesi. Aj pui'i a á'avatzɨjxɨ ɨ cadeena a chuaata'a aɨjna tɨ cɨn ɨ'ɨqui'ihuaca'a ɨ Pedro. 8 Aj pui'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: ―Uca'achejte'e mua'asiicu'u, ajta ajtá'aca'acaite'e. Aj pu'i ayan huarɨj aɨjna ɨ Pedro. Ajtahua'a ayan tiraata'ixaa aɨjna ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua tɨcɨn: ―Uca'achejte'e mɨ seij mua'acɨɨxu. Pata'aj naatavaj inyeetzi. 9 Aj pui'i huiirajraa aɨjna ɨ Pedro, cujta'an aɨjna ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua. Ajta capu ramua'areeraca'a ti ayan ti'ayajna a'ij tɨ ti'itɨ raruurajca'a aɨjna jamuan ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua. Capu ramua'areeraca'a ti ayan ti'ayajna nusu ti'imaaracaa na'a. 10 Matɨ'ɨj mi maun a'uré'enye a'u tɨ a'utyavaaca'a saɨj ɨ xantaaru'u tɨ rachaɨca'a ɨ carcel. Majta ayée seij jemi ɨ xantaaru'u. Aj mu mi maɨn a'uré'enye a'utɨ tyapuusti'i pueertara'a e'ityejvee a'u tɨ a'atanyaan ɨ juye. Tɨ'ɨqui antaujcu rusaɨj aɨjna ɨ pueerta. Aj mu mi huiiraacɨ. Aɨj mu jetze a'ucɨ́j ɨ juye. Matɨ'ɨj mi raatyaaxɨjte a'u tɨ hua'ase ɨ juye. Iye'itzi cɨn pu á'uraa aɨjna ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua. 11 Aj pui'i raamua'areeri'i aɨjna ɨ Pedro tɨ ayan ti'ayajna. Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: ―Nu'uri ramua'aree tɨ ayan ti'ayajna tɨ tavastara'a seij u a'utaityaca'a tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua tɨ'ij aɨn nu'irajtuaani tɨ'ij cai ayan tinaaruuren a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e aɨjna ɨ Herodes, majta aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyama'acan. 12 Tɨ'ɨj aɨn raamua'areeri'i tɨ ayan ti'ayajna, aj pui'i á'uraa. Au pu a'ará'a Mariiya tɨ e'eche, naanajra'an aɨjna ɨ Juan tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Marcos. Au mu tyujsaɨj eihua ɨ tyaɨte. Aɨ mu rahuauca'a ɨ Dioj jemi. 13 Tɨ'ɨqui aɨn te'ejtyatu'asixɨ ajna ta'apueerta ajna ta'antyéninyei. Aj pui'i saɨj huiirajraa tɨ'ij raaseij a'atɨ tɨ pɨrɨcɨ. Tyamueij aɨjna, jɨita'a tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Rode. 14 Tɨ'ɨj aɨn raanamuajri'i tɨ huajijhuaca'a, aɨ pu raamua'areeri'i tɨcɨn aɨ pu pɨrɨcɨ ɨ Pedro. Capu ajta tya'antacú. Ayaa pu huarɨj, a'ini huapɨ'ɨ pu rutyamua'ava'acaa aɨjna ɨ tyamueij. Tɨ'ɨqui a'utáichajraa tɨ'ij huaja'uta'ixaate'en tɨ nu'u a a'utyavaaca'a a ta'apueerta aɨjna ɨ Pedro. 15 Aj mu mi meyan tiraata'ixaa maɨjna ɨ tyamueij tɨcɨn: ―Pa'atɨmue'i papu'u. Ajta aɨn, eihua pu ayan tí'ixajtacaa tɨ ayan ti'ayajna, tɨcɨn: ―Aɨ pu hui pɨrɨcɨ. Majta maɨn, meyan tɨcɨn: ―Capu aɨn pueen. Xaijnyu'ucara'ara'an pu pueen. 16 Meenti auche'e aɨn Pedro, te'ejtyatua'axa'a ɨ pueerta jetze. Aj mu mi xaa tya'antacú. Matɨ'ɨj raaseij, eecan mu a'ij tya'utaseij. 17 Rumuajca'a pu cɨn hua'uta'ixaa aɨjna ɨ Pedro mej mi cai che'e a'ij tyáruaasime'en. Aj pui'i hua'uta'ixaa a'ij tɨ ye'i tiru'irajtuaa u carcel aɨjna ɨ tavastara'a. Ajta ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: ―Sata'aj raata'ixaate'en saɨjna ɨ Jacobo, sajta ɨ seica ɨ ta'ihuaamua'a. Aj pu'i á'uraa. Tɨ'ɨqui u a'ahua'a yee a'ará'a. 18 Yaa ruijmua'ate'e yee cumu tapua'arijma'aca. Eihua mu á'upuaapua'ara'a ɨ xantaaru'u. Camu ramua'areeraca'a a'ij tɨ ti'itɨj raaruu aɨjna ɨ Pedro. 19 Eihua pu raahuau aɨjna ɨ Herodes. Capu ráatyau. Aj pui'i aɨme huataihua'uri'i ɨ xantaaru'u maj rachaɨca'a. Ajta e'eyan aɨn Herodes hua'utaijtaca'a maj nu'u hua'ucui'ini aɨme ɨ xantaaru'u. Aj pui'i aɨn huiirajraa u Judea aɨjna ɨ Herodes. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a ajna Cesarea. Au pu a'atee. 20 Ajta aɨn ɨ Herodes, tyamua'a pu tihuá'ajaaxaijvi'iracaa aɨme ɨ maj aun a'uchaatɨme aujna u Tiro, majta ɨ maj Sidón e'eche. Aɨ mu tyujsaɨj. Matɨ'ɨj mi naijmi'i u a'atanye aujna Cesarea. Mejxe'eva'acaa mej tyu'uxáj maɨjna jamuan ɨ Herodes. Matɨ'ɨj mi seij huamue'itɨ tumin cɨme'e. Aɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ ravaɨra'acaa aɨjna ɨ rey. Ayaa pu antyahuaaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨcɨn Blasto. Aɨ pu hua'utavaɨ mej mi tyu'uxáj jamuan. Matɨ'ɨj mi raatahuaviiri'i maɨjna ɨ Herodes tɨ'ij cai che'e huá'ajaaxaijvi'ira aɨme, silu che'e rɨ'ɨ tie'enyen. Majta ratzɨɨnya'acaa a'ini au pu tyaja'uve'eye'icaa ɨ tihua'acue'ira ajna a'ahua'a aɨjna chuejra'a japua a'u tɨ tyeje'ijta aɨjna ɨ Herodes. 21 Aɨjna xɨcajra'a jetze maj raaxa'apɨ'ɨntare, aɨ pu ucaujchejte ɨ rusiicu'u ɨ maj cɨn raamua'ati tɨ aɨn i'irey. Aj pui'i acaayeijxɨ ɨ ɨpuari jetze. Tɨ'ɨqui tihua'uta'ixaa naijmi'ica ɨ tyaɨte. 22 Matɨ'ɨj raanamuajri'i maɨjna ɨ Herodes, ayaa mu tityeetejiihuajraa tɨcɨn: ―Dioj pu hui pɨrɨcɨ mɨ tɨ ti'ixa, capu tevi pueen. 23 Ajta aɨn ɨ Herodes, capu rɨ'ɨ tiraata'a ɨ Dioj. Aɨj pu cɨn e'eyan saɨj ɨ tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ tavastara'a jemi, aɨ pu tiraacuí'ini. Tɨ'ɨqui tijcui'inyaca'a. Matɨ'ɨj mi maɨn chu'inute raatyajcɨ'ɨcɨ maɨjna ɨ Herodes. Aj pui'i huamɨ'ɨ. 24 Majta, eihua mu raanamuajri'i ɨ nyuucari ɨ maj tavastara'a jetze ma'acan tyu'utaxajtaca'a. Anacaican, aɨ mu raanamuajri'i aɨme ɨ maj a vejli'i antachaatɨme, majta ajca'ihua'ɨmɨ yee maj a'uchaatɨme, majtahua'a ajca'ihua'ɨmɨ maj a'uchaatɨme. Naijmi'ique'e pu huanamuáarajraa. 25 Ajta aɨn ɨ Bernabé, ajta ɨ Saulo, matɨ'ɨj arauraste ɨ mej tihuaja'utaiti'iri'i, aɨ mu a'ucɨj aujna Jerusalén. Majta ya'uvi'itɨ maɨjna ɨ Juan tɨ ajta ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Marcos.

Hechos 13

1 Meenti, ajna a'ahua'a, chajta'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Antioquía, au mu a'utyáuuca'a ɨ tyaɨte ɨ maj tya'atzaahuate'e. Seica mu tí'ixajtacaa ɨ Dioj jetze ma'acan, majta seica mu tihua'amua'atyajcaa ɨ tyaɨte. Ai mu aɨn pueen aɨjna ɨ Bernabé, ajta aɨjna ɨ Simón, tɨ ajta ayan antyahuaaca'a tɨcɨn tɨ xu'umuara'a. Ajtahua'a aɨjna ɨ Lucio tɨ Cirene e'ema'acan, ajta ɨ Manaén. (Aɨjna ɨ Manaén, aɨ pu amiincura'an pu eenya'a ɨ Herodes tɨ tie'ijtacaa nain japua u Galileeya.) Ajta pu aɨn aun a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Saulo. 2 A'anaj mu tyenyuuva'a majt